Author: Mường Mán
Date: 2021-08-29 15:00:00+00:00
Publisher: Trẻ

SÁU GIANG HỒ VÀ NHỮNG MẢNH ĐỜI PHIÊU DẠT KHÁC

---❊ ❖ ❊---

Tác giả: Mường Mán

Thể loại: Truyện ngắn

Nhà xuất bản: Trẻ

Nguồn text: Waka

Đóng Ebook: Cuibap

Đi lung tung lang tang, sống rày đây mai đó đã đành, có khi ở yên một nơi, thậm chí neo mình trong bốn bức tường kín, vẫn thấy đời phiêu dạt. Lạ lắm thay!

Mùa thu đã gần kề

Thu trong thu xanh

Ngày chị đi thu chợt trắng.

1.

CHỊ TỊNH HOA ỐM NGHÉN, CHỊ ĐỜ ĐẪN như con cá ươn. Hết nằm lại ngồi, hết ngồi, chị đi lui tới. Suốt ngày chị ăn ít nhất vài quả ổi, hai ba trái chanh, chưa kể những trái mận còn xanh đắng nghét chát ngầm treo lủng lẳng trên cây. Chị ăn nhiều trái cây quá mẹ đâm ngại, mẹ cấm. Mẹ nói ăn vừa thôi, ăn nhiều độc lắm. Mẹ cấm chị ăn ổi, chỉ cho ăn cam hoặc quýt. Cây mận ngoài vườn vì thế đã bí mật mất đi một số trái xanh, mẹ sinh nghi bèn kiếm dây kẽm gai rào gốc mận lại, cất hết sào tre que gỗ sợ chị Tịnh Hoa lén hái, lén chọc. Chị thèm những thứ của chua của chát đó. Chị nói chị thèm ổi như ăn mày thèm chả, như người tù thèm ngoạm một miếng trời tự do, như người mù thèm ánh sáng...

Hồi mới lấy nhau, anh Thuyên còn làm việc trong Cần Thơ nên sau lễ cưới chị Tịnh Hoa gạt đôi dòng lệ mừng ca thầm bài “xuất giá tòng phu” lên máy bay DC6 theo anh vào trong đó. Chị Tịnh Hoa bước một bước lớn xa khuất mẹ và em tới hơn ngàn dặm, mẹ buồn rầu mất nửa tháng. 28 năm chị làm con gái kể cũng quá lâu; lâu quá có lúc mẹ đâm sốt ruột. Bây giờ chị quay lưng lại 28 năm trống trải hoang vu ấy để sầu cho người ở lại. Mẹ chẳng an tâm với chuyến đi xa của chị chút nào.

Vào Cần Thơ được mấy tháng, anh Thuyên xin đổi ra làm việc ngoài này. Anh làm nghề cầm phấn viết lên bảng đen, nói rõ ra, anh Thuyên dạy học, bi quan một tí thì bảo anh ấy làm nghề bán cháo phổi.

Về Huế, chị Tịnh Hoa nhất định đòi về ở nhà mẹ, bên nhà anh Thuyên không cho. Anh Thuyên đứng giữa làm một “dung dịch bão hòa” giữa gia đình và vợ. Hai nhà ở cách nhau một chuyến xe đò: Vỹ Dạ – Kim Long. Mỗi tuần chị Tịnh Hoa lên thăm chúng tôi đôi ba bận, lần nào cũng nằn nì xin mẹ nói với bên chồng cho chị được về ở đây, trong nhà này. Vì muốn tránh tiếng nên mẹ không chịu, mẹ nói:

– Có chồng thì phải ở nhà chồng, bộ người ta cưới dâu về để mi ở nễ[1] rứa à? Con đầu dâu cả phải chu tất mọi việc, từ cái kỵ nhỏ chút chun tới các việc đại sự.

Nói quá, nói hoài chị Tịnh Hoa không nghe, có lúc mẹ giận mẹ giả bộ đuổi: Mi không được thấp thoáng vãng lai về đây nữa.

Bên nhà anh Thuyên ai cũng tử tế vui vẻ cả nhưng chị Tịnh Hoa một mực ưng ở trong căn nhà thân yêu mình đã sống từ thuở oa oa, đái dầm tới lúc biết kẹp tóc làm dáng hơn. Nói cách khác, chị ưng ở giữa khoảng không gian êm đềm của những ngày còn con gái với một lô kỷ niệm màu lục màu hồng. Van vỉ mãi mẹ không cho về, kịp đến bữa nay chị ấy ốm nghén, mẹ cầm lòng không đậu. Sớm mai, khi sương mù còn ngái ngủ biếng bay trên hàng cây chim chim trước nhà, mẹ đã mau mắn cắp nón ra đón xe đò về Vỹ Dạ nói với ông cụ bà cụ anh Thuyên cho chị được về nhà ít tháng đợi kỳ sinh nở. Mẹ lấy cớ, cái cớ xưa như cổ tích, cái cớ gần in một tiền lệ lưu truyền qua ngàn đời đâu từ ông tằng ông tổ. Cái cớ ấy nằm gọn trong câu tục ngữ ngắn hơn đuôi thằn lằn: con so về nhà ma. Về nhà mạ? Phải rồi, con so phải về nhà mạ, vì con so tợ tác phẩm đầu tay, phải chăm nom săn sóc kỹ lưỡng mới được. Xét rằng trong cõi người ta, có ai biết tính ý rõ ràng chi ly con gái mình cho bằng mẹ đẻ không? Giữa bà nhạc và nàng dâu dẫu có thương nhau tận tình cũng chẳng bì mẹ ruột; dẫu có chiều chuộng vì nể nhau, hai người vẫn đứng trên hai phòng tuyến riêng rẽ, chia cách một lằn ranh giới mơ hồ mà khó xóa. Con so về nhà mạ, con rạ về nhà chồng, câu phát biểu chí lý của tác giả vô danh nào đó thăm thẳm tận chiều sâu lịch sử mấy ngàn năm bây giờ vọng tới. Bây giờ hiện hình trên môi mẹ thành một lời vàng; lời vàng ấy mẹ đã hài hòa vui vẻ nói với ông bà cụ anh Thuyên. Hai cụ ưng chịu để chị Tịnh Hoa về ở với chúng tôi.

Chị Tịnh Hoa về nhà mẹ thôi thì tha hồ, thích chi cứ nói thẳng tuột ra cái đó. Nội việc chị khoái ăn ổi, nếu còn ở nhà anh Thuyên chỉ nghe bà nhạc la rầy ngăn cản một tiếng nửa lời tức tốc hết ham; ở đây thì chị còn làm nũng được, giả lẫy giả hờn để mẹ cầm lòng không đậu chiều ý chị, nhưng cũng phần nào thôi, do đó mẹ chưa đủ, chị phải cần đến tôi, phải thỉnh thoảng xuống nước năn nỉ đại để: “Cẩm Các chờ khi mô mạ đi chùa, chịu khó ra vườn leo lên cây hái giùm chị vài chục trái ổi, giấu đừng cho mạ biết, thấy ổi treo lủng lẳng từng chùm mà không ăn được chị tức lắm lắm”...

2.

MẸ LÀ CON MỘT CỦA ÔNG BÀ NGOẠI NÊN THỪA hưởng căn nhà và khu vườn khá rộng. Nhà chúng tôi nằm nép bờ sông. Khu vườn trồng đủ loại cây ăn trái. Cây cối có số tuổi gấp đôi tuổi tôi; chúng cao lớn vạm vỡ đến nỗi tôi muốn gọi mảnh vườn này là khu rừng nho nhỏ. Khu rừng toát ra hơi thở thiên nhiên cho tôi hô hấp để lớn. Khu rừng xanh đẹp thân yêu gần gũi hơn bất cứ thiên đường nào trong mơ tưởng. Những đêm trăng về, những ngày mưa lớn, những sớm mai sương lồng gió ngọt, những chiều tà bóng ủ hương nồng: vườn thở, vườn hát và tôi nghe cả vườn khóc nữa. Khu vườn là hậu cảnh lớn dựng bên sau cuộc đời tôi để tôi có một thời quá khứ xanh. Khu vườn là cánh cửa vĩ đại mở ra cho tôi thấy chân trời tương lai hồng hoa mọng trái. Vườn nối dài những cành cây êm đềm ra tới mặt sông; bóng cây xao động lòng nước Hương giang phản chiếu vào hồn tôi, thể xác tôi những đường cong uyển chuyển thứ nhất giao tiếp với cuộc đời. Tôi sinh ra trong một đêm mùa đông, tiếng khóc dạ đề tan chơi vơi trong tiếng ệnh oạng trầm thống vang rân khắp bốn mặt vườn. Từ đó tôi lớn lên chạy nhảy nô đùa trong mùi ổi chín. Tóc tai da thịt tôi ướp hương cau, hương bông khế, bông bưởi, bông lan... Vườn ướp tôi thơm từ tim cật thơm ra, thơm từ cái áo lót mình tới chiếc nón lá chằm bằng 16 gọng nan tre xoắn hình cái bánh ú. Mẹ bảo: Phước đức cho thằng mô lấy được con Cẩm Các, da thịt hắn mát và thơm nhất nhà, thơm nhất cả cái vùng Kim Long ni. Đó chỉ là câu mẹ nói đùa, tuy nhiên tôi cũng rất lấy làm sung sướng nghĩ đời mình được vây bọc giữa những làn hương.

Nhà có vườn nên từ thuở còn bé tí ti đứa nào cũng biết leo trèo. Mặc dù làm thân con gái, chị em chúng tôi ai leo cây cũng giỏi; chỉ có mấy cây cau là chúng tôi chịu hoặc những cây có gai đành chào thua. Mẹ nói: Con gái con góc chi mà leo trèo như khỉ như vượn như đười ươi. Chị Tịnh Hoa cải chính: Tụi con là Tác–dăng. Mẹ nhíu mày: Tác–dăng là chi? Tôi đùa: Tác–dăng là hiệp sĩ rừng xanh, tụi con là hiệp sĩ vườn. Cái thói leo lên cây ngồi học bài của tôi riết rồi nghiện, chỉ có ngồi trên cây học bài mới thuộc. Tôi thích ngồi trên những cành chìa ra la đà mặt sông; ngồi ở đó ngó qua bờ bên tê mà thương cho mấy lớp cổ thành rêu mốc, thương cây cầu sơn màu hắc ín đen thui lại mang tên Bạch Hổ. Dĩ nhiên chỉ có mùa hè mới ra ngồi ở đó thương xiên thương xéo rứa được, mùa đông ngồi đong đưa cho rắn nó tha đi à!

Căn nhà nhỏ nhoi đứng khiêm tốn trong một góc vườn. Nhà làm theo lối cổ tuy hẹp nhưng rất ấm cúng.

Chị Tịnh Hoa về ở với chúng tôi, anh Thuyên cũng về theo luôn. Tôi nhường cái phòng lại cho hai người, vào ngủ chung phòng với chị Tương Ngẫu. Căn phòng tôi nhường lại vợ chồng chị Tịnh Hoa nằm phía đằng tây, mỗi chiều mở cửa sổ chiêm ngưỡng mặt trời lặn sau dãy núi màu khoai tía rất ngoạn mục. Ở chung phòng với chị Tương Ngẫu tầm mắt tôi bị án ngữ bởi vườn nhà hàng xóm nên khóe nhìn mông lung thường cụt nửa chừng.

Đêm thứ nhất ngủ chung giường với chị Tương Ngẫu, mặc dù đã nói chuyện tào lao tới khuya, tới lúc cơn buồn ngủ đè nặng hai mí mắt, tôi cũng chỉ thiếp đi một chút rồi thức dậy không ngủ được. Lâu nay ngủ một mình, giờ nằm chung giường hai mình với chị Tương Ngẫu thấy cấn cái chi lạ, hơn nữa tôi không quen đem những tiếng động lỉnh kỉnh bên ngoài vào giấc ngủ. Tiếng động lục đục phát ra gần bên hông nhà, bên kia hàng dâm bụt. Tiếng động lập lờ chốc chốc vọng vang từ nhà láng giềng, từ căn biệt phòng của người đàn ông tên Ngạn mất trí: người điên có lúc hiền như Bụt trong chùa, lúc hung hãn phá phách hơn quỷ dưới địa ngục. Trước kia tôi ở phòng đằng tây nên những sinh hoạt về đêm của ông ta khó mà gửi tới tai tôi những tiếng động lạ tặc, ma mị, kinh hoàng. Có lẽ chị Ngẫu đã quen nên chị ấy vẫn tỉnh như không; chị vẫn an nhiên ấp nồng cho giấc ngủ chị. Tôi cảm thấy sợ hết sức. Không ngủ được, tôi nằm nghĩ, nhớ lan man những chuyện người ta nói về ông Ngạn điên.

Dường như ông ta chỉ điên vào hai mùa: mùa hè và mùa xuân. Tội nghiệp thật, hai mùa đẹp nhất trong năm lại điên còn hai mùa buồn tẻ lại tỉnh; đó chỉ là một cách nói thôi, chưa hẳn mùa thu và mùa đông ông ta hoàn toàn lai tỉnh, có điều cơn điên dịu dàng hơn, ông ta lắng xuống cách lạ lùng, thôi cuồng nộ.

Trước kia, thời tâm trí còn bình thường ông Ngạn thỉnh thoảng qua lại nhà tôi chơi. Hồi ấy ông đang theo học năm thứ ba ở trường Luật. Không biết ông giữ chức vụ gì trong Ủy ban Sinh viên Học sinh Tranh đấu chống chế độ độc tài của Tổng thống Diệm. Vào thời gian ấy, phong trào chống đối mãnh liệt tựa sóng cồn và tôi chỉ là một đứa trẻ 12 tuổi học năm cuối chương trình bậc tiểu học, tôi ngu ngơ chẳng hiểu chẳng biết chi hết. Một buổi chiều tôi nghe nhà láng giềng ồn ào tiếng khóc: ông Ngạn bị bắt. Ông không bị bắt tại nhà mà tại một vị trí bí mật nào đó trong vùng phụ cận chùa Từ Đàm. Khi cuộc đảo chính do mấy ông tướng ở Sài Gòn cầm đầu thành công, ông Ngạn lại trở về; về trong hình hài tiều tụy và mắc chứng điên từ dạo đó. Phần lớn chuyện ông Ngạn điên tôi biết được qua lời kể của chị Tương Ngẫu, chị biết khá rõ ông ta vì thời ấy chị cũng có tham gia tranh đấu. Theo chị Ngẫu: ông Ngạn học rất giỏi, bơi lội rất hay, đàn guitare cũng tài tình nữa, đặc biệt ông ta có lối nói chuyện khá hùng biện và thu hút đám đông. Mỗi lần kể chuyện ông Ngạn, vẻ mặt chị Tương Ngẫu rầu rầu, nhưng đôi mắt lộ vẻ gì đó gần như là khâm phục. Cũng theo chị Ngẫu và nhiều người khác nói, sở dĩ ông Ngạn điên vì hồi bị bắt bọn mật vụ tra tấn ông dã man quá. Một vài cực hình nghe kể lại tôi thấy lạnh xương sống, thành thử đôi khi tôi cũng cảm thấy thương người đàn ông mất trí ấy vô cùng.

Mặc dù đã chữa trị khắp nơi, tốn tiền bạc triệu bệnh ông Ngạn vẫn không dứt được. Gửi vào dưỡng trí viện thì không đành, gia đình dành một căn biệt phòng nuôi ông ta như một người tù. Mùa hè mùa xuân dường như chẳng bao giờ thấy mở cửa, tôi thường thấy khuôn mặt buồn thiu của ông im sững bên sau vuông cửa lưới nhìn qua phía nhà tôi. Mùa thu mùa đông, thỉnh thoảng tôi đứng bên này ngó qua thấy ông bận bộ đồ trắng lặng lẽ đi tha thẩn trong vườn, xa xa có ông già làm cỏ đứng canh chừng. Ông già ngoài nhiệm vụ chăm sóc cây cối vô tri trong vườn, còn quản trị người điên nữa.

3.

TRONG BA CHỊ EM, CHỊ TỊNH HOA LÀ NGƯỜI đa sầu đa cảm mau nước mắt nhất, xúc động nào dù nhỏ nhặt tới đâu cũng có thể xui chị khóc được, nhưng chị ấy vốn cởi mở, không nghiêm nghị và kín đáo bằng chị Tương Ngẫu. Kể về nhan sắc thì tôi thích đôi mắt to buồn của chị Ngẫu hơn vẻ trong sáng trong mắt chị Tịnh Hoa, có lẽ vì cả nhà ai cũng cho rằng tôi giống hệt chị Tương Ngẫu như hai giọt nước.

Chị Ngẫu hơn tôi 5 tuổi bởi giữa thời gian tôi và chị được sinh ra, mẹ bị sẩy thai liên tiếp hai lần trong vòng hai năm. Do sự chênh lệch về tuổi tác nên cuộc sống thầm lặng của chị hồ như hoàn toàn khép kín trước tầm hiểu biết thấp lè tè và trí óc non nớt của tôi. Chị thường muốn tôi cũng có những ý thích giống chị. Ví dụ chị thích màu trắng, chị khuyên tôi chỉ nên mặc áo trắng. Chị thích đọc sách, chị mua một lô về dúi vào tay tôi nhẹ nhàng bảo: “mi đọc đi, hay lắm”. Dĩ nhiên chị mua những sách hợp với lứa tuổi tôi. Ban đầu tôi hơi có vẻ chống báng, ngủng ngoẳng với những ý thích đặc biệt của chị (đặc biệt vì trong nhà chẳng có ai thích những cái chị thích cả), lâu dần tôi nghe theo chị lúc nào không hay. Ban đêm kêu một gánh chè bán rong ngoài đường vào, chị ăn chè bột lọc, tức khắc tôi cũng đòi ăn thứ chè đó. Vào tiệm kem, chị ăn kem dâu, tôi ăn kem dâu. Đi ngoài đường, nhìn một cô gái lạ chị bảo dễ thương, tôi lập lại: dễ thương, dẫu lúc nói tôi chưa kịp xét cô ta dễ thương ở điểm nào. Tôi lớn lên dưới sự hướng dẫn nhu mì của chị nên cảm tình tôi nghiêng về chị thật rõ rệt. Thời gian chị Tịnh Hoa theo anh Thuyên vô Cần Thơ, tôi và chị càng khắng khít nhau hơn, nhưng lối sống chị vẫn khép kín trước tôi một cách khá bí ẩn.

Sau khi tốt nghiệp trường Mỹ Thuật, chị được bổ nhiệm dạy ở một trường nữ trung học chỉ cách nhà chừng 5 cây số, chị đi bộ tới trường đều đặn mỗi ngày bốn bận. Ngạc nhiên một điều là hồi còn đi học chị vẽ rất nhiều, sau này rất ít khi thấy chị cầm cọ. Một số lớn tranh treo trong phòng bí mật biến đi đâu mất hết; chỉ còn độc một bức khá lớn dựng đứng trong góc phòng, dựng chứ không treo. Tranh phủ ngát màu xanh thâm huyền hoặc, khuôn mặt gã đàn ông buồn bã với những đường nét mơ hồ dính cứng trong một ô vuông đẫm nét chật hẹp; dưới ô vuông ấy có lúc chị vẽ một bông hoa trắng muốt, được đôi ba ngày lại xóa đi bằng tảng màu đen thật đậm. Vài tuần lễ tôi không để ý, khi dòm lại thấy chị vẽ đóa hoa thành màu đỏ chói. Xóa, vẽ, xóa vẽ hoài như vậy và đóa hoa dưới ô vuông lần lượt mang các màu sắc: đỏ trắng tím vàng xanh lơ lục nhạt... Không chịu nổi sự tò mò tôi e dè hỏi chị:

– Tại răng chị cứ vẽ rồi xóa đóa hoa hoài, lại đổi cả màu sắc nữa?

– Tại chị chưa tìm ra màu mô cho thích hợp.

– Thích hợp cái chi hả chị?

Chị buông khóe nhìn đẹp não nùng xuống hai bàn tay nổi gân xanh trên bàn rồi ngước mắt âu yếm nhìn tôi:

– Em còn nhỏ chưa hiểu được mô Cẩm Các à!

– Tại răng chị không vẽ thêm vài bức khác nữa? Chỉ có bức ni mà vẽ lui vẽ tới không biết chán răng?

– Răng chừ chán chị mới vẽ bức khác, chừ thì chưa.

– Nhưng em muốn chị vẽ thiệt nhiều.

Chị cười xòa kéo tôi ra bìa vườn đứng ngắm những người bơi périssoire trên dòng sông Hương trầm ngâm êm ả, chấm dứt câu chuyện về bức tranh kỳ dị ấy.

Nhiều lần tôi bắt gặp chị một mình trong phòng ngồi mơ màng trước bức tranh đó. Không biết những lúc như thế chị nghĩ gì mà vẻ mặt thật buồn, thật đăm chiêu, dường như hồn phách chị lạc đâu mất hết, chị ngồi nom y hệt một cốt đồng đang mật đàm với các âm binh trong thế giới kẻ chết, gọi tới hai ba lần mới giật mình ra khỏi cơn hôn mê rồi chị ngượng ngùng khẽ mắng yêu tôi: “con quỷ, làm ta hết hồn nà!” Giọng chị bao giờ cũng dịu dàng nhưng chị rất ít nói. Tôi thương đến xót xa cái dáng lẻ loi của chị trong nhà này. Tôi cố gắng làm hài lòng bất cứ cái gì chị muốn, nhưng khốn nỗi, tôi chẳng phải là kẻ đồng hành trên con đường dẫn tới cõi ảo huyền do chị âm thầm thiết lập. Tôi biết rõ, ngoài sự thở chung, ăn uống chung, cười nói chung với chúng tôi chị còn đời sống riêng tây nào đó. Đôi khi tôi muốn khóc van xin chị tâm sự với tôi, dù chỉ là một điều rất nhỏ trong vạn điều bí ẩn chất chồng trong hồn chị. Tôi chỉ lờ mờ hiểu chị qua những cử chỉ khác thường như thế; trí óc tôi chưa đủ khả năng sắp đặt có hệ thống để có một cái nhìn khả dĩ thấu suốt tâm can chị. Tôi mơ hồ nối kết lối sống trầm lặng của chị và màu sắc bức tranh kỳ dị kia rồi đi đến một giải đoán nửa vời: chắc chắn tranh và người có mối buộc ràng nào đó. Tôi rắp tâm quyết ý rình chị.

Một đêm tôi choàng thức vì tiếng đập phá náo động bên kia hàng dâm bụt. Tiếng đập phá của ông Ngạn điên. Theo phản ứng tự nhiên, tôi định ôm lấy chị Tương Ngẫu, tay tôi quơ phải khoảng trống lạnh tênh. Tôi thảng thốt nhỏm dậy nhìn đôi vai ốm nhom và mớ tóc lòa xòa của chị in rõ mồn một trên vuông cửa sổ mở toang. Ngoài vườn ngập đầy ánh trăng. Chị Tương Ngẫu ngồi quay lưng lại phía tôi bất động, chị mải ngước mặt về phía tiếng đập phá cuồng nộ bên kia vườn. Qua ánh trăng, chiếc bóng chị ngả dài trên nệm gối đập vào đôi mắt ngái ngủ tôi cảm giác lạnh ghê người; tôi thoáng rùng mình chồm tới níu vai chị lắc gọi: “Chị Ngẫu”. Chị khẽ quay đầu lại, tôi suýt rú lên hoảng kinh: khuôn mặt chị trắng bệch đẫm ướt những lệ, giọng nói vẫn là giọng cũ, câu mắng vẫn là câu quen thuộc thường ngày: “con quỷ, làm ta hết hồn nà!”. Nói rồi chị nằm xuống quay mặt vào vách im lặng. Tôi vói tay kéo nhanh hai cánh cửa sổ đóng ập lại. Đó là lần đầu tiên tôi thấy chị khóc.

Những chuyện khác thường của chị Tương Ngẫu qua một tuần ngủ chung phòng với chị tôi không hề kể với ai. Chị cũng không có vẻ sợ tôi biết những gì về chị. Có lẽ đối với chị những chuyện ấy chẳng có chi đáng gọi là nghịch thường cả? Dưới mắt chị tôi là đứa bé con, mặc dù thỉnh thoảng tôi vẫn bận vừa vặn áo dài của chị để ra phố mà không sợ thiên hạ biết mình mặc áo nính. Về tầm vóc tôi lớn bằng chị, nhưng còn tâm hồn? Tôi thấy chị là cả một núi bí mật khổng lồ.

Có vợ chồng chị Tịnh Hoa về sống chung, không khí gia đình vui nhộn hơn. Lâu lâu chúng tôi có những cuộc đi chơi chung, về Vỹ Dạ ăn bánh bèo; về Cồn Hến ăn chè; xuống dốc cầu Đông Ba ăn bánh khoái hoặc đi xi nê... Bụng chị Tịnh Hoa nổi rõ quá rồi, ra đường chị khoác cái áo rộng vẻ núng na núng nính trông đáng yêu hết sức. Trong nhà toàn đàn bà con gái, anh Thuyên là đàn ông độc nhất cho nên giữa chúng tôi tình anh em rể có lúc cơ hồ biến thành tình huynh đệ cùng chung huyết thống. Những buổi đi chơi tôi cố nài nỉ chị Tương Ngẫu đi cùng, ban đầu chị không hưởng ứng lắm, sau, chị vui lây cái vui của chúng tôi. Nhiều bữa chị Tịnh Hoa mệt không muốn đi, tôi bận học bài, chị Tương Ngẫu đi với anh Thuyên một cách tự nhiên. Tôi mừng thấy chị được vui; chị vui như chính tôi vui vậy.

Mùa hè êm đềm trôi qua với những ngày vang lừng tiếng chim và ve sầu mở hội trong vườn xanh. Thỉnh thoảng tôi lại có vài đêm thảng thốt thức dậy nhìn bóng chị Tương Ngẫu in trên vuông cửa sổ, những lần sau này tôi không hề thấy chị khóc. Có đêm chị lẻn ra đi tha thẩn ngoài vườn, không biết chị kiếm tìm cái gì ngoài đó. Mùa hè chấm dứt. Cơn điên của người đàn ông tên Ngạn lắng dịu dần, tôi không còn nghe tiếng đập phá kinh hoàng giữa khuya nữa. Bông hoa trong bức tranh chị Tương Ngẫu lúc này mang màu trắng tinh khiết của một đóa bạch lan.

4.

MÙA HÈ ĐÃ CHẾT. THEO GIÓ GIAO MÙA THỔI vào vườn từng đợt nhẹ, hoa cúc và hoa phù dung bắt đầu hé nụ. Nắng hanh vàng óng ánh làm mượt thêm màu xanh vương giả trên các tàng lá căng no nhựa mạnh. Buổi sáng ngâm tay vào thau nước lạnh dưới bầu trời ngát rộng hơi sương, chị Tương Ngẫu khẽ bảo tôi:

– Mùa thu đã gần kề, còn một hai đêm nữa thôi. Cẩm Các thấy không?

Tiếng nói chị ngấm chút vui bâng quơ khiến tôi ngạc nhiên. Tôi nhìn mông ra vườn hỏi chị:

– Trong bốn mùa chị thích mùa mô nhất?

– Mùa thu và mùa đông.

Tôi buột miệng nói theo ý thích của chị:

– Em cũng rứa, em cũng thích hai mùa nớ nhất.

Chị đổi giọng, ra vẻ hững hờ:

– Răng mà thích?

Tôi bối rối ậm ừ:

– À à, tại thu và đông trời mát mẻ tuy hơi lạnh một chút cũng không chết ai, đã có áo len; vả lại vào hai mùa này mình không bị đánh thức bởi tiếng đập phá của ông Ngạn điên.

Tôi chăm chú nhìn thẳng vào mắt chị khi nói tới mấy tiếng ông Ngạn điên. Không có phản ứng lạ nào trên mặt chị hết. Chị buông thõng:

– Ừ, chị cũng nghĩ như rứa.

Tôi ném thêm một viên sỏi thăm dò nữa, bằng cách lại nhắc đến ông Ngạn:

– Nhiều người nói ông Ngạn điên vào mùa hè và mùa xuân thôi phải không chị? Tại răng rứa hè?

– Chị cũng nghe người ta nói rứa nhưng chắc chi đã đúng?

– Té ra chị không để ý đến ông ta chi hết à?

– Vô duyên, ai để ý đến người điên làm chi?

– Răng chị vẽ hình ông ta?

– Tại chị thấy hay hay thì vẽ chơi.

Tôi lập lại câu hỏi cũ từ lâu vẫn dính cứng trong tâm não hồ nghi:

– Còn bông hoa răng chị cứ đổi màu hoài rứa?

Không biết thật tình quên hay chị giả vờ, chị ngạc nhiên hỏi tôi:

– Bông hoa mô?

– Cái hoa chị vẽ trong tranh đó.

– À, tại chị chưa tìm ra màu thích hợp.

Tôi biết, có hỏi thêm nữa cũng vô ích, chị chẳng bao giờ nói cho tôi biết đâu, dù chỉ là điều bí ẩn rất nhỏ trong vô số điều bí ẩn trong hồn chị.

Chị Tương Ngẫu ngày mỗi gầy đi một cách đáng lo ngại. Mẹ vội vã về Bến Ngự bốc 4 lạng thuốc tể, loại thuốc bổ hạng nhất của một danh y người Triều Châu. Chị vui vẻ uống để mẹ an lòng, nhưng thật ra chị vẫn không giấu được những lúc buồn rầu bị tôi bất chợt bắt quả tang. Mối thắc mắc tò mò trong tôi ngày mỗi gia tăng. Tôi âm thầm rình chị từ từng cử chỉ nhỏ nhặt nhất và lắm lúc tôi hãi sợ nhớ lại những lần bắt gặp chị ngồi trầm ngâm bên cửa sổ. Hình ảnh chị những lúc đó đã hiện hình rõ trong tôi như một ám ảnh.

Một đêm sáng trăng. Vâng, trăng sáng lắm. Khuya, rất khuya. Tôi choàng thức, không nghe thấy hơi thở ấm quen thuộc của chị Tương Ngẫu bên mình. Tôi rón rén đẩy nhẹ cửa ra khỏi phòng nghĩ chắc chị đi tha thẩn đâu đó ngoài vườn. Gió lành lạnh giúp tôi tỉnh hẳn người lúc bước đi dưới những hàng cây. Tôi nhìn quanh quất thất vọng chẳng thấy tăm dạng chị đâu cả. Trăng vụn vỡ dát mỏng viền óng ánh những dấu chân đọng mềm cát mịn. Đêm run rẩy trút sương xuống lá đê mê. Cây ghép bóng vào nhau tợ những đôi cặp vụng trộm. Đi giữa miền thinh lặng ấy, tôi cảm tưởng mình đang bị xúc phạm, mơn trớn bởi muôn ngàn tay trăng mượt mềm ma quỷ. Tôi rùng mình dừng lại, trấn áp nỗi sợ bâng quơ bằng cách ôm siết lấy thân một cây cau mọc sát lối đi. Thân cây thẳng cứng trong tay ôm nhưng sự cận kề lan nhanh truyền thấu sang tôi niềm hân hoan nào đó hết sức kỳ quặc. Tôi gần như tê dại lắng hết tâm thần thể phách nghe chút sương đêm buồn đọng trên vỏ cây len ngấm dịu dàng qua lần vải mỏng mơn man đầu vú cứng cảm giác buồn rười rượi. Ngỡ mình sắp bật khóc, nhưng phút chốc tôi bị choáng váng bởi ý tưởng khá táo bạo: tôi muốn biến mất, tôi thèm níu cây cau ngả xuống đè tôi bẹp dí và, thật là đáng xấu hổ: lúc bấy giờ tôi muốn mình bị chiếm đoạt tả tơi bằng lối tàn dại bẽ bàng nhất. Trời ơi, sao tôi lại có ý nghĩ điên khùng vậy nhỉ? Tôi ngước nhìn bầu trời cao. Trăng hững hờ quá. Niềm im lặng lớn quá, mênh mông quá; tôi hèn mọn tựa con kiến nhỏ vô vọng đứng dưới chân núi cao. Dưới sức nặng của chất chồng im thẳm tôi chợt hiểu thế nào là sự cô độc của người lạc giữa rừng già. Tôi hay chị Tương Ngẫu là kẻ đi lạc ấy?

Tôi rời cây cau sau khi đặt môi hôn lên lần da láng bóng nó đoạn bước đến bên hàng dâm bụt với ý định đi tiểu một cái cho khỏe rồi vào ngủ lại, nhưng tôi bỗng bàng hoàng đứng im câm không cục cựa; giật thót người khi nghe có tiếng nói rất khẽ từ phía vườn bên kia: tiếng trò chuyện của một đôi trai gái. Tôi đứng sững như tượng cố lắng tai nghe và, thảng thốt nhận ra giọng người nữ đúng là của chị Tương Ngẫu. Nhưng còn người đàn ông là ai? Tôi nhón gót nhìn qua hàng dâm bụt, hàng rào cao quá không thể nhìn suốt bên kia, tôi chỉ thấy ô cửa vuông đen thẫm của căn biệt phòng ông Ngạn điên. Tiếng nói của chị tôi và kẻ nào đó đều đặn thả đi trong gió, thì thầm, thì thầm. Tôi cố khử loại mọi vọng âm khẽ khàng khác và nghe lỏm câu chuyện của họ với hết lòng hồi hộp tò mò bẩm sinh. Có lẽ hai người đứng khá sát hàng rào vì tôi nghe rất rõ tiếng lá khô kêu giòn dưới chân họ mỗi khi một trong hai người bước đi hoặc làm cử chỉ di động nào đó. Tiếng nói họ mơ hồ như vọng từ chiều sâu kín đìu hiu, như thoát từ tiếng đàn không rõ giai điệu nhưng rõ âm, có thể ví như tiếng thông reo được không (?).

“... mùa thu!

“Em đã tới, anh rất mừng.

“Em đã mòn mỏi đợi suốt hai mùa mới lại được gặp anh, năm mô cũng rứa cả, anh nhớ không?

“Mùa xuân và hè vừa rồi anh làm chi anh cũng không nhớ nổi nữa.

“Anh ngủ một giấc ngon lành suốt cả hai mùa đó.

“Không, đừng dối gạt anh, để anh cố nhớ lại thử coi...

“...

“A nhớ rồi, hình như anh đã làm cái chi đó ghê gớm lắm mà. Phải rồi, anh đã diễn thuyết trước một biển người đông đảo, anh nói với họ dự tính tương lai anh sẽ làm để mang hạnh phúc đến cho đám nhân loại khổ đau đang lóp ngóp trên địa cầu nhầy nhụa này. Thế giới sẽ xích lại gần nhau. Mặt đất sạch bong không còn dấu vết một nhà tù; không còn sắc cờ của ý thức hệ mô nữa cả. Ta phải đốt hết, đốt hết: đốt văn chương tư tưởng triết lý vì còn cái giống này là con người còn khắc khoải, ta sẽ sống hồn nhiên, hồn nhiên tuyệt đối phải không em; đốt hết những cái chi dính rớ tới nền văn minh kỹ thuật tàn hại, đốt hết tôn giáo, tinh thần ta không còn bị cầm cương bởi một tên giáo chủ... (nghe không rõ)... đốt hết mọi thần tượng cũ; đốt, đốt, đốt, đốt hết bọn ma đầu, những chuyên viên gieo rắc mầm phân ly từ mỗi cuống lá xinh tươi tới trung tâm thần kinh nhân loại... Ta phải làm lại tất cả, từ đầu. Anh mơ thấy ngày hội lớn sẽ tới trong một tương lai rất gần, gần như em và anh lúc này đang gần nhau. Em có thấy anh là một kẻ hùng biện không?

“Đúng lắm, anh là một người hùng biện.

“Nhưng đám đông chẳng ai hiểu nổi anh cả, bọn ngu xuẩn đó họ chống đối, chế giễu, hò hét in hệt một bầy thú man rợ, anh buồn lắm.

“Quên hết đi anh, có em hiểu anh là được rồi.

Một tiếng cười nhẹ. Im lặng chừng một khắc rồi:

“Em vẫn chưa tìm ra sắc màu cho đóa hoa trong bức tranh kỳ diệu của em!

“Suốt hai mùa qua vẫn chưa tìm thấy à?

“Dạ, suốt hai mùa qua luôn thay đổi sắc màu em vẫn chưa vẽ đúng cái màu huyền diệu đó. Có lẽ em bất tài.

“Em không bất tài, tại chưa tìm ra đó thôi. Phải vẽ đúng cái màu tương lai tuyệt vời ấy, em phải biết tin tưởng như thời gian qua em đã tin tưởng.

“Màu tương lai, suốt ngày đêm em luôn hướng tưởng tới cái màu đó nhưng...”

Tiếng chị tôi khóc nhỏ – rồi im bặt.

Tôi run rẩy bước trở vào nhà, mở nhẹ cửa phòng, lên giường quấn chặt chăn quanh người, nước mắt tôi trào ra thật mạnh mẽ. Tôi chuồi mình dưới cơn khóc như dưới một cơn bão nhỏ êm đềm.

5.

SAU ĐÊM NGHE LỎM CHUYỆN CỦA CHỊ TƯƠNG Ngẫu và ông Ngạn điên tôi hãi sợ thật tình. Nhiều lần định bụng đem hết mọi chuyện nghe được kể với mẹ, nhưng tôi không làm nổi. Nhìn sự vui vẻ khác thường dạo này của chị Tương Ngẫu tôi thấy thương chị quá, vì tôi biết nguyên do nào đã mang tới nguồn tươi ngọt mát cho chị rồi; đồng thời tôi xấu hổ nghĩ mình đã rình mò chị quá kỹ càng. Chị phải được sung sướng, chị phải được đền bù số ngày tháng buồn bã chị đã trải qua thời gian dài trước đây. Phải rồi, tôi hiểu tại sao chị âm thầm ngày đêm mong ngóng mùa thu trở lại. Chị đã tìm thấy hạnh phúc ở một tình yêu quá lạ kỳ.

Nếu chị Tịnh Hoa không về, tôi không nhường phòng lại cho vợ chồng chị ấy chắc chẳng bao giờ tôi khám phá ra cuộc tình thần bí kia. Mẹ thấy chị Tương Ngẫu vui, hoạt bát hẳn ra, mẹ không ngớt lời ca ngợi tài bốc thuốc của ông thầy người Triều Châu. Chỉ có tôi, vâng chỉ có mình tôi, là thấy xuyến xao lẫn lo lắng về niềm vui của chị. Vì:

Sự liên lạc buộc ràng giữa chị và ông Ngạn mất trí ngoài sức tưởng tượng tôi và có lẽ ngoài tầm tưởng tượng của tất cả mọi người có một trái tim tầm thường, bình thường, không khác thường như chị. Căn cơ gốc gác nguyên lai nào đã dẫn chị tới thắt kết mối dây ràng buộc đó? Định mệnh thiêng liêng nào? Thánh thần ma quỷ nào? Không, em không đủ khả năng truy nguyên gốc ngọn mối tình khó hiểu của chị. Không, em không thể hiểu, nhưng em kính trọng mối tình cao ngất núi đó như em đã từng kính trọng vẻ cao vời tuyệt sáng của một vầng trăng. Từ nay em phải giữ đúng chỗ của em, không thể bước tới bước lui xâm phạm vào vùng đất mơ tưởng huyền hoặc của chị. Em kính trọng quyền tự do tuyệt đối của chị. Em vẫn là đứa trẻ ngây ngô dưới mắt chị. Em sung sướng và bằng lòng được chị hiểu lầm như thế.

Một buổi chiều có cơn mưa phùn nhỏ; sau khi chúng tôi kéo nhau đi chơi chùa Linh Mụ về, chị Tương Ngẫu bỗng lấy tay chặn ngực kêu muốn ói, nhức đầu, chị vào giường trùm mền nằm miết tới tối, không ăn cơm. Anh Thuyên lấy ống nhiệt đo thấy chị sốt lên tới 39 độ, bèn cuống cuồng kêu xích lô đưa chị xuống phố tới một ông bác sĩ quen. Chị Tịnh Hoa và mẹ đi theo. Cỡ mười giờ mọi người trở về mang theo một lô thuốc vừa uống vừa chích. Tôi thức gần trọn đêm ngồi bên giường canh giấc ngủ cho chị Tương Ngẫu. Để giết thì giờ, tôi mở ngọn đèn nhỏ đọc tiểu thuyết.

Gần sáng, chị Tịnh Hoa bỗng mở cửa bước vào khẽ kéo tôi ra ngoài hàng hiên. Chị thì thầm nói với tôi:

– Con Ngẫu nó ốm nghén!

Tôi rụng rời tay chân đứng không muốn vững khi nghe tin đó. Tôi thấp giọng hỏi chị Tịnh Hoa:

– Mạ biết chưa?

– Biết rồi, ông bác sĩ Triệu nói.

Tôi chạy vụt vào phòng đóng chặt cửa. Ngồi nhìn chị Tương Ngẫu mê man dưới lần drap trắng tinh tôi đã khóc. Cơn khóc quá tỉnh táo không giúp tôi thiếp đi được. Tôi lạc hồn trừng trừng nhìn ngọn đèn nhỏ tỏa ánh sáng lù mù xuống những trang tiểu thuyết không còn rõ xác chữ.

Chị Tương Ngẫu ốm nghén? Năm tiếng ấy hồ như năm chiếc pháo nhỏ nổ ran trong đầu tôi. Có thể nào như thế được? Làn da trắng xanh bệnh hoạn, đôi mắt nhắm nghiền, mớ tóc dài xổ tung trên nền gối: chị Tương Ngẫu ốm nghén? Tôi ôm đầu nhìn xuống vẻ tiều tụy của chị như nhìn xuống một hình hài khói sương không có thực.

Chị Tương Ngẫu ốm nghén. Mẹ khóc, mẹ buồn, mẹ quặn đau cả chín chiều gan ruột. Mẹ cố phanh phui tìm hiểu ai đã mang tới cái “tai nạn” đó. Mẹ nghĩ đến những người bạn của chị, chẳng có gã thanh niên nào được kể là thân thiết với chị Tương Ngẫu hết. Không khí gia đình tôi chùng xuống một độ thấp nặng nề. Rồi, không chịu nổi buồn khổ, mẹ đem lòng nghi anh Thuyên.

Mẹ lấy lý do những lần anh Thuyên và chị Tương Ngẫu đi chơi riêng để kết tội. Lúc đầu chị Tịnh Hoa còn bình tĩnh đứng giữa làm một “dung dịch bão hòa”, nhưng mãi thấy mẹ quay quắt quá chị hóa khùng hóa dại, chị nắm áo anh Thuyên day giựt:

– Danh dự nhà tui anh đã xé tan như miếng giẻ rách; tui sinh con rồi tui thề sẽ xuống tóc đi tu, đi tu để vớt bớt tội cho anh, cho cái số phận hẩm hiu của đời tui...

Rồi chị buông anh Thuyên, quay sang mẹ dập đầu lạy như tế sao:

– Xin mạ đừng buồn đừng khóc nữa, đau lòng nát ruột con lắm, mạ ơi! Chồng con rứa đó, nếu mạ muốn con xin đội một rổ cứt trâu lên đầu đi khắp cái tỉnh Thừa Thiên ni ăn năn sám hối cái tội của chồng con, trăm sự đều tại con cả, nếu con không về lại nhà thì... Trời ơi...

Chị Tịnh Hoa ngất xỉu, nằm dài trên sàn nhà. Tôi thất kinh hoảng vía khóc theo, mẹ cũng khóc, khóc xổ cả tóc nhàu cả áo. Anh Thuyên tím mặt nín lặng trước cơn thịnh nộ bão lốc của vợ và mẹ; anh vào ngồi bên giường chị Tương Ngẫu suốt một buổi chiều, cố nén xúc động dỗ dành chị nói rõ ràng căn cớ. Chị Tương Ngẫu khóc vùi và lắc đầu nguầy nguậy, không chịu hé nửa lời. Tôi đứng không muốn vững giữa cơn lốc đang xoáy tốc độ mạnh trong gia đình. Tôi nuốt nước mắt thầm xin lỗi chị Tương Ngẫu và đem sự bí mật kia kể cho cả nhà cùng nghe.

Chị Tịnh Hoa ốm nghén ăn những thứ của chua của chát. Chị Tương Ngẫu ốm nghén, chị ngộp thở giữa khoảng không gian nhỏ hẹp đặc quánh buồn lo sầu héo này – chị chỉ thèm được thở thoải mái.

6.

BÂY GIỜ CHÚNG TÔI VĨNH VIỄN MẤT CHỊ TƯƠNG Ngẫu. Chị đã ghé lại cuộc đời này 25 năm ròng làm con gái, và 2 tháng cưu mang khổ nghiệp đàn bà.

Bây giờ chị vĩnh viễn dời bỏ chúng tôi để đi đến một tinh cầu giá băng hay rỡ ràng ánh sáng nào đó. Bây giờ mỗi lần mùa thu trở về tôi lại quay quắt nhớ câu nói ngấm chút vui bâng quơ buổi sáng hai chị em đứng ngâm tay vào thau nước lạnh dưới bầu trời ngan ngát hơi sương: Mùa thu đã gần kề, chỉ còn một hai hôm nữa thôi. Cẩm Các thấy không? Vâng! Thưa chị, em đã thấy. Mùa thu. Em yêu mùa thu như chị đã từng yêu. Em mong đợi mùa thu như chị từng mong ngóng. Mùa thu năm chị 25 tuổi là mùa thu đầy ắp hạnh phúc nhất của chị phải không? Là mùa thu em mất chị đời đời. Hàng triệu hàng tỉ mùa thu khác sẽ về sẽ lướt thướt qua, mất bóng. Bên sau lớp bụi vàng vây phủ dáng chị thân thiết không còn; bên sau chị trống trơn một mình em đứng đó, tay chơi vơi vẫy gọi ai về? Không, chị chẳng còn về, chỉ còn muôn ngàn đợt sóng nhô lên mặn chát cả lòng, cay xé mắt và đỏ rực một trời sao sương buồn rộng. Hình hài xưa chị viễn mù sau trùng điệp khói hương bay. Em đốt trầm, em thắp nhang, em khấn khứa, em muốn hóa thành chim, thành một áng phù vân ruổi rong theo hình sương bóng khói chị. Em sợ lắm những đêm phải một mình thắp đèn nhìn khuôn mặt anh Ngạn âu sầu trong tranh chị. Bông hoa trắng là hình giọt lệ lớn không tan, không phai, không nói năng thề thốt. Bông hoa biết bao lần chị thay đổi sắc màu có hôm nào hóa thành chim bay sang đứng hót trên ô cửa tù ngục anh Ngạn? Ôi, ô cửa vuông như tấm khăn vuông đắp lên mặt chị, đắp kín lòng huyệt sầu mộ tối. Ô cửa hẹp ấy đã một thời là ngõ đón tình yêu chị đi qua đó sao?

Xứ sở nào giờ là quê quán chị về? Có cỏ mùa thu mướt xanh dưới chân chị không? Có trái chín nũng nịu lả xuống vai chị không? Có mưa bay nghiêng tháp cổ để chị khẽ nâng tà áo lụa che đầu kêu: “mưa ơi ta ghét mi” không?

Không, chắc không đâu chị nhỉ? Cõi chị tới không có mặt trời, chẳng có hoa lá, chỉ có nỗi buồn chị mang theo. Chỉ có tiếng hát không thành điệu, câu kinh chưa thành lời, hạnh phúc chưa đủ cứng để chị cầm, tương lai chưa kết trái.

Chị về đâu?

Chị ở trên ngàn? Chị chơi cuối biển? Chị vân du đường gió? Chị nô giỡn sông trăng? Mái tóc chị huyền, hàm răng chị trắng, đôi mắt chị long lanh cuối trời non yểu. Chị đi quên lược bỏ gương, quên tranh chị vẽ, quên chiếc nón quai thao, quên áo lụa hồng, quên quạt trầm hương, quên 25 năm làm con gái đứng bên ni sông ngó qua bên tê sông hát câu cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp. QUÊN, chị quên nhiều thứ lắm, tất cả chị để lại cho em. Để lại cho em một chỗ nằm trống, một chỗ ngồi trơn, một chiếc chăn đơn, một lòng muối xát. Muối không mặn bằng nước mắt và gừng không cay bằng tay vẫy nuối khuất nhau. Em đứng lại bên ni khoảng đời 25 năm hoang vu của chị. Còn chị?

Xứ sở nào giờ là quê quán chị về?

Đóa hoa trong tranh chị vẫn còn nguyên một màu trắng bạch: màu tương lai chị tìm thấy đó sao? Từ nay em chẳng mở cửa ngó qua khu vườn bên kia nữa, em sợ phải nhìn thấy khuôn mặt buồn bất tận của anh Ngạn sau ô cửa vuông ngục tù đen tối ấy. Bây giờ anh ấy điên suốt bốn mùa rồi, chị ơi! Tội nghiệp, mỗi ngày anh ấy đập phá la hét mà vẫn cứ ngỡ mình đang diễn thuyết trước một tập thể nhân loại khổ đau. Tội nghiệp giấc mơ thế giới đại đồng của anh. Thật tội nghiệp cho chúng ta, chẳng còn mùa thu mùa đông nào êm đềm trên mặt địa cầu ngàn đời điêu linh và băng giá này nữa cả. Bốn mùa bây giờ ngợp lửa: thứ lửa không màu mà nóng mà đau mà phân ly đòi đoạn.

Huế 1971

[1] Ở không, chẳng làm việc gì cả.

Tình địch

Ngồi mòn ghế trăm nghìn quán xá

Chưa đã nư

Dăm thoáng lãng quên đời

MƯA XUỐNG ĐỀU TRÊN MÁI, ĐIỆU RỘN RỀN SƯỚT mướt chụp xuống khu vực lắm nhà ít cây. Theo từng đợt gió thoảng, âm mưa thỉnh thoảng chui sâu vào lòng quán trộn lẫn tiếng nhạc nhẹ nhàng thoáng bay theo những vầng khói thuốc nhả từ cỡ 30 cái miệng thanh thiếu niên ngồi sát lưng nhau, chia đều trên một diện tích có vẻ không được rộng. Những cái miệng hé mở, lưỡi uốn mềm khói thuốc, cười, nói. Không khí ấm nóng dìu dịu, thoải mái một cách lười biếng. Trong đám đông chung hưởng bầu khí này, hầu hết người ta quen mặt nhau. Có khuôn mặt tóc râu vén khéo, có khuôn mặt xuề xòa dơ bẩn. Nhiều đôi mắt buồn ngủ toát những cái nhìn bệnh hoạn, lắm đôi mắt láo liên trông gian xảo tới độ kẻ bị nhìn lập tức phải giật mình thủ thế, tưởng chừng không thủ thế đôi mắt gian xảo nọ có thể đọc ra những ý nghĩ thầm kín trong đầu mình, hoặc rất có thể tiền trong túi sẽ bí mật bị móc cắp bao giờ chẳng hay.

Không muốn chống đỡ, thủ thế với những tia nhìn chăm chăm gian xảo của một gã tóc dài ngồi trong góc quán, kế cửa ra vào, chàng lấy muỗng xúc đường bỏ vào tách cà phê đen quậy mạnh. Mùi thơm của chất quánh dường như không thẩm thấu qua đường mũi mà thấm nhanh qua lần áo mỏng, xuyên da bụng vào tới dạ dày, bắt chàng nuốt nước bọt. Chàng nâng vội cái tách lên uống ngụm lớn, “khà” khẽ một tiếng đã nư.

Cà phê đậm vị. Nhạc thấm như cà phê thấm qua màng nhĩ. Và cô bé ngồi quầy. Với chàng, có lẽ ba thứ ấy có độ nồng ngang nhau. Đôi khi, cô bé bỗng xấu xí một chút vì ngủ quá no mắt trông đần đần, cà phê lướt trội lên hàng đầu. Hoặc thỉnh thoảng, cà phê lạc mùi, nhạc quay hoài những khúc cũ, cô bé chợt có hào quang trên nhan sắc. Nhưng, đối với nhiều cậu trẻ tuổi đến đây, có lẽ cô bé là mùi vị, sắc màu, hình ảnh, âm thanh đẹp nhất trong quán. Cô vắng, nhạt nhẽo tất cả, kể cả những bình hoa nho nhỏ đặt rải rác khắp các mặt bàn với hoa cúc, hồng, hình như cũng ủ nhạt theo.

“Này cô, bước từ từ kẻo ghèn rơi vào tách”.

Đó là câu nói thứ nhất của lần đầu tiên chàng vào quán, cách đây chừng hai năm, khi cô bé ngái ngủ trong chiếc áo rộng thùng thình bưng tách cà phê nóng đi hấp tấp về phía chàng. Lời chào đầu tiên cũng là lời đùa quái ác làm cô đỏ mặt. Nhưng chẳng vừa, lúc quay lại ngồi vững chãi sau vòng quầy gỗ an toàn như ngồi trong pháo đài, đứa con gái trông hết sức luộm thuộm kia phóng cái nhìn nhọn tựa mũi tên tẩm thuốc độc về phía gã khách lạ:

“Ghèn mỗi sáng ở mắt tôi đã có người thầu, ông không xin được đâu, dù chỉ là nửa cục.”

Ngôn ngữ của tuổi 16 đấy. Chàng nghe và cảm tưởng như trong những ngụm cà phê chàng uống có lợn cợn một chất chua, muốn nôn oẹ.

“Hy vọng tên cô không phải là Ghèn”.

“Hay hơn nhiều, thưa ông. Tên tôi được kẻ rất nắn nót trước cửa đó.

“Chiêu à? Chiêu hay Chiều?”

“Bây giờ thì Chiêu. Mai mốt có chồng thêm cái dấu huyền vào. Chiều huyền chiều”.

Chàng cười:

“Bao giờ cô lấy chồng?”

“Sau khi ông lấy vợ”.

Chàng ngạc nhiên quá đỗi trước sự bạo miệng bạo mồm của cô bé.

“Sao cô biết tôi chưa vợ?”

“Vì mỗi chiều, chập choạng tối, tôi đều thấy ông xách xô nhựa ra cái máy nước đầu xóm. Ông hẳn keo kiệt kinh niên, tiếc gì mười đồng ông không thuê bọn nhỏ xách nước giùm?”

“Người thuê nhà trước đây đã bàn giao lại tôi cách chuyển nước đó. Nhưng cô không thấy những bàn tay của nhóc con xóm này đều dính đầy ghèn và đất cát đó sao? Tưởng tượng những bàn tay “rực rỡ” đó vục vào xô nước là thấy ngay cái giường bệnh trong bệnh viện Trung Ương.”

Cô bé nheo mắt tinh quái:

“Chưa hết đâu, tôi còn biết cả tên ông nữa cơ”.

“Tên gì nào?”

“Kim Trọng”.

Chàng chưng hửng:

“Lầm rồi. Có lẽ tôi trông giống ông Trọng nào đó mà cô quen biết”.

Nụ cười cô bé thoáng chút bí hiểm:

“Ông là Kim Trọng mới tới, sau những Kim Trọng khác đã ra đi”.

“Nhà tôi thuê cách quán cô tới hơn hai chục thước, cách hai rào giậu, chắc chắn cô chẳng phải là nàng Kiều rồi”.

“Ngốc quá. Nàng Kiều ở đối diện nhà ông thuê đó, không thấy sao?”

Nhà thuê. Có lẽ không có một chỗ ở nào trên mặt đất này tồi tệ bằng nơi chàng ở dạo đó. Căn nhà mái tôn ngăn đôi, nửa bà chủ dùng làm kho chứa đồ: nước mắm, vị tinh, tàu vị yểu, mì sợi vân vân và vân vân, những thứ mỗi ngày người đàn bà mập mạp mang ra chợ bán, tối đem về cho bọn nó ngủ bên cạnh chàng, tuy giấu mặt sau vách gỗ ngăn, chúng vẫn gửi sang chàng mùi hương “ảo dị”. Mùi hương đã khuyến khích chàng thường xuyên thủ trong túi một chai dầu Nhị thiên đường. Tiện nghi nghèo nàn bà chủ có nhã ý thí cho khách thuê là cái giường bố ọp ẹp, chiếc bàn đóng bằng gỗ thùng đạn pháo binh, chiếc ghế không ngai tựa, chiếc sô nhựa và cái bóng đèn treo thõng giữa phòng, trung tâm phát tuyến của những đường nhện giăng nối bốn phía. Phải kể thêm một tiểu đoàn chuột trấn đóng khắp các xó xỉnh quanh nhà, một đại đội dán, và cỡ một trung đội dơi đi về nườm nượp dưới mái hiên chập choạng tối.

Buổi chiều mới dọn đến căn phòng thổ tả ấy, chàng đã sang nhà đối diện mượn cây chổi về quét dọn chỗ gối đầu. Thiếu nữ có đôi mày dài, đôi mắt lé mài mại, miệng cười nửa ngu nửa lẳng, đưa cây chổi cho chàng cũng làm bộ như múa ấy là nàng Kiều đó sao? Đêm đầu trong chiếc giường mới, chàng đã không thể nào nhắm mắt nổi bởi hàng loạt nhạc khúc chối tai do những nhạc công chuột tấu bên kho hàng, dưới gầm giường. Tảng sáng vừa chợp thiếp đi một chút chàng lại đã phải thức dậy vì các tấu khúc khác: Tiếng chân người đi về phía cái ao rau muống cạnh cửa sổ phòng chàng, tiếng nước réo lanh lảnh từng hồi hầu như khắp dọc các hàng giậu. Qua rạng đông ngày thứ hai chàng mới ngộ ra rằng, nhân loại láng giềng của chàng xài chung nhau một nhà cầu công cộng cuối xóm, mỗi sáng người ta ngại “hành hương” qua đoạn đường dài cả 200, 300 thước, nên làm cái việc “tháo nước đầu ngày” bằng cách lê chân từ giường ngủ ra hàng dậu, hoặc ao rau muống cạnh giường chàng. Tấu khúc lưu thủy chàng nghe vang vang chung quanh là vậy. Chắc chắn nàng Kiều trước mặt nhà cũng là một “nhạc công” trong ban đại hòa tấu mỗi rạng đông kia, nghĩ thế và bất giác chàng bật cười thành tiếng:

“Này cô, xóm này thật giàu âm nhạc”.

Cô bé tròn xoe đôi mắt:

“Ở đây chỉ có một quán cà phê của tôi mở nhạc suốt ngày thôi”.

“Cô không biết đấy. Nàng Kiều cô nói cũng là một nhạc công giỏi đó”.

“Cô Kiều cũng biết đàn nữa à. Lạ ghê nhỉ”.

Cô bé bỗng trở nên hết sức thành thật:

“Đừng mơ tưởng cô Kiều này cũng như cô Kiều của cụ Nguyễn Du nhé. Nhiều chàng Kim Trọng đã phải điên đầu cuốn gói khỏi nhà trọ không kịp ngáp. Thế mới tới ở mấy hôm ông đã thấy chuyện ly kỳ chưa?”

“Cô ấy khùng sao?”

“Không phải. Ông cứ chờ xem”.

Ông cứ chờ xem. Sau tách cà phê thứ nhất và lần trò chuyện vớ vẩn đó, quán Chiêu dần dần trở thành quen thuộc với chàng. Mỗi ngày chàng đều đặn từ nhà trọ sang quán ngồi ở một chỗ ngồi ưa thích, và thỉnh thoảng quán thưa khách, nói dăm ba chuyện với cô bé. Dần dà chàng cũng thích nghi được với bầu không khí ô nhiễm ở nhà trọ. Thiếu nữ nhà đối diện bình thường như bao nhiêu thiếu nữ khác. Vài ba điệu bộ làm duyên làm dáng lúc ra vào gặp chàng. Có lần nàng mon men qua nhà chàng ấp úng đòi mượn chàng mấy cuốn tiểu thuyết. Chàng vẫn nhớ như in cái dáng đưa cây chổi làm bộ như múa của nàng ngày đầu mà chàng ghét, nên chàng khéo léo từ chối, bảo tôi ghét tiểu thuyết. Không có dấu hiệu bất thường nào ở nàng hết. Chàng nghĩ, một mẫu người tầm thường, không gây được ở người nhìn bất cứ ý niệm lãng mạn, mơ mộng, hay mời gọi phiêu lưu nào thế kia, làm gì có chuyện ly kỳ. Tuy nhiên chuyện ly kỳ ấy đã đến với chàng: một buổi chiều, từ ngoài phố về chàng thấy có một gói nhỏ treo ở trái nắm khóa cửa phòng chàng. Miếng giấy mầu vàng nhạt ghi vỏn vẹn dòng chữ nguệch ngoạc: Kim Trọng, gửi tặng bạn viên kẹo đồng. Một viên khác sẽ chọn phổi bạn làm quê hương nếu bạn không tức tốc cuốn gói khỏi nhà này. Chào bạn!. Viên đạn đồng lạnh lẽo nằm giữa tay chàng, nó chẳng hề thổi vào phổi chàng chút hơi hám hãi sợ nào, chỉ làm chàng cảm thấy tức giận. Chàng vung tay ném viên đạn xuống ao rau muống, và thốt bật cười vì trò chơi cảnh cáo lẩm cẩm của kẻ giấu mặt giấu tên nào đó.

Chàng giấu biến, không kể chuyện viên đạn cho Chiêu nghe. Cô bé cũng chẳng hỏi lại chàng lần thứ hai, (ông đã thấy chuyện gì ly kỳ xảy ra chưa?)

Hai hôm sau ngày tặng vật đến tay chàng, nhiều trận mưa gạch đá trút xuống mái tôn nhà trọ. Những trận mưa bắt đầu từ nửa đêm lai rai tới sáng đã làm chàng điên tiết. Càng điên tiết hơn, sau mỗi trận mưa nặng kí kia, sáng mai ra đường, mọi người đều nhìn chàng với những đôi mắt thương hại. Hình như họ đã quá quen với những trận mưa gạch đá, và kẻ ném đá giấu tay thuộc loại cùng hung cực ác sao đó mà chẳng ai dám nhắc nhở đến.

BÂY GIỜ, SAU HAI NĂM BIỆT DẠNG, CHÀNG TRỞ lại quán xưa. Vẫn chừng ấy mặt bàn, những lọ hoa nhỏ, cơn mưa chưa dứt hạt ngoài trời và bầu khí ấm áp vây quanh bầy thanh niên ngồi sát vai nhau. Nhạc ngấm trong khói thuốc. Những đôi mắt trông ngước chiêm ngắm thiếu nữ ngồi sau quầy. Những đôi mắt ngái ngủ, và một đôi mắt có vẻ gian xảo chăm chăm nhìn chàng.

Thức uống mang ra cho khách bây giờ đã có hai đứa nhỏ, cô bé chỉ việc ngồi ở quầy thu tiền, triển lãm nhan sắc dưới ánh sáng ngọn đèn chụp màu hồng. Cô bé luộm thuộm ngày xưa đã biến mất, giờ Chiêu với mắt kẻ chì xanh, môi son ngát, khuôn mặt mũm mĩm như búp bê nhựa Nhật Bản đã biết chiêu khách bằng những khóe nhìn óng, những nụ cười duyên, thôi hồn nhiên ngây thơ như ngày xưa.

Chàng uống từng ngụm nước đậm đắng, nghe lòng hình như mất mát một chút gì. Một chút gì còn bỏ quên trong căn nhà trọ thổ tả đó. Trên chiếc ghế bố để lưng chừng một thời, có mưa nắng và những buồn vui không còn tìm thấy. Một chút gì vĩnh viễn không còn ở cô bé, đã biến bay như thời ấu thơ của Chiêu với cặp sách, bè bạn, sân trường. Sau quầy gỗ, Chiêu ngồi. Trên một ghế thấp, khuất trong góc mờ ánh đèn, chàng ngồi. Lời đùa ngại cục ghèn rơi vào tách cà phê nếu lúc này chàng thốt lên nghe lố bịch biết bao. Những cục ghèn cũng đã biến mất, phải không? Như viên đạn cảnh cáo của thằng khùng nào đó gửi chàng đã rỉ sét dưới đáy ao, hẳn hắn cười rất hoan hỉ khi thấy chàng đã cuốn gói dời nhà trọ hết sức thầm lặng!

Đó cũng là một lần thua thiệt nối dài theo những thua thiệt khác đã có trong đời chàng: hiệp sĩ buồn rầu trang bị thanh gươm cùn là lòng ngay thẳng, đức tính hiền lành đi loăng quăng giữa thời nhiễu nhương. Chàng chưa ngã quị đã là may, phải không? Sao tay chàng không là hai trái đấm thép? Tim chàng không là thứ đồng ròng? Kẻ nào đụng tới tức khắc ăn nhừ đòn đau. Không, chàng chẳng muốn đổi khác. Thượng đế đặt vào mỗi người một cá tính như một định mệnh, định mệnh không đổi được thì cá tính cũng vậy, tìm cách ép mình theo những khuôn dạng khác chi cho hoài công!

Nhà trọ. Nó tồi tàn là thế, nhưng dù sao chàng cũng đã để rơi sót ở đó khá nhiều kỷ niệm. Những đêm mưa, mái dột, chàng phải di chuyển cái giường già yếu từ vị trí này sang vị trí khác, nằm nghe nước nhỏ giọt long tong xuống cỡ 10 cái hộp cũ đặt rải hứng trên sàn nhà. Có lần chàng mơ thấy một trận đại hồng thủy, chàng là ông Noé lênh đênh trên chiếc giường bố, ngó mông mênh bốn phía không biết đi đâu về đâu, tội nghiệp quá đỗi. Những ngày nắng khô rộp, hết tiền, chàng loay hoay đánh vật với cái réchaud dầu nấu thịt hộp kẹp ăn với bánh mì, chút thức ăn lỡ dính trên “tà” áo mai–ô; sau giấc ngủ trưa, chàng khám phá ra khoảng áo ở bụng thủng một lỗ tròn xoay, phải mất 5 phút suy nghĩ, chàng mới rõ cội nguồn: trong khi chàng mải mê đuổi bắt mộng, một nàng dán xinh đẹp nào đó đã rón rén lên ngự trên bụng chàng nhấm chỗ áo dính thức ăn, và để lại lỗ thủng như là bằng chứng yêu chàng. Một hôm có thằng bạn từ các mặt trận tàn khốc tận Vĩnh Bình về ôm theo chai rượu. Đôi bạn say ngất ngư bò lăn bò càng, thằng này gọi thằng kia là con cua gạch yêu dấu của anh. Hai con cua đồng ý thời tiết quá đỗi nực, cùng bò lên mái nhà hò hét làm láng giềng một phen được coi tuồng diễu. Tuần sau thằng bạn trở lại Vĩnh Bình và êm ái chết trên một bờ ruộng trắng ngát bông lau, với cái bi đông còn nguyên nửa phần rượu đế, chàng cứ nghĩ đó là phần rượu hắn để lại trần gian cho chàng. Và tình yêu? May mắn lạ lùng, thời đó trước sau lưng chàng vắng bặt bóng hồng. Không một tình yêu của nàng nào hôn ám bởi hình ảnh của cái nhà trọ chàng ở cả. Có điều là, trong bốn bức vách ngột ngạt ấy, chàng đã viết được dăm ba chuyện tình, có chuyện cô bé Chiêu gánh ghèn đi bán rong dọc thời con gái của cô. Thiếu nữ bộ điệu trước nhà cũng được hân hạnh đi lui tới trong truyện chàng, với cây chổi mỗi sáng quét từ phòng ngủ ra một đống chuột chết. Những truyện này tải thứ văn chương ngoại hạng, nên chẳng có báo nào “dám” đăng.

Chỉ cần ra khỏi quán, bước về hướng tây mươi bước là chàng đã có thể đứng trước căn nhà trọ xưa. Nhưng không, chàng vẫn ngồi lì tại chỗ. Chàng đã từng mong cho nó cháy thành tro than. Nơi xa xôi có đêm chàng mơ thấy nó cháy hừng hực vì ngày ra đi chàng đã bỏ quên ở đó một cái tàn thuốc đỏ lửa. Đừng thèm nhìn lại nữa, hãy để nó ngủ quên giữa bao thứ hỗn độn khác của hai năm xa biệt.

Chẳng còn gì nữa cả. Bây giờ, chỉ còn tách cà phê nóng ấm là không thay mùi đổi vị. Soi vào đáy tách, chàng vẫn còn thấy được đôi mắt không vui không buồn của chàng.

Mưa vẫn gieo hạt ngoài trời, như đã gieo tự nghìn xưa. Chừng ấy hoài niệm vừa đủ lấp đầy một khoảng thời gian trống, chàng đứng dậy đến quầy trả tiền. Cô bé rời mắt khỏi trang tiểu thuyết đang đọc, ngước nhìn chàng reo khẽ:

– A, ông đã trở về. Ông ngồi đâu mà Chiêu không thấy?

Chàng mỉm cười:

– Hai năm, có gì lạ không?

Cô bé nghiêng đầu ngắm chàng, như ngắm trăm ngàn ông khách khác. Dù dáng kịch, chàng cũng nhận rằng cái nghiêng đầu hóng chuyện của Chiêu khá bắt mắt. Lưỡi cô bé đong đưa:

– Ông thấy chẳng có gì lạ sao? Cái tên quán bây giờ đã thêm một dấu huyền. Chiêu huyền chiều.

Chàng giả vờ trố mắt ngạc nhiên pha lẫn chút thất vọng... cho hợp tình hợp cảnh:

– Nghĩa là cô đã...

– Có chông huyền chồng.

Giọng chàng trầm xuống rầu rầu:

– Nỡ quên thề xưa sao?

Chiêu lắc đầu:

– Chiêu lấy chồng sau khi ông có vợ, nhớ chứ ông. Nhưng rõ ràng ông đã có vợ rồi mà, phải không?

Chàng chưng hửng:

– Làm sao cô biết?

Cô nửa đủa nửa thật:

– Ông rời nhà trọ, ba ngày sau nàng Kiều cũng bỏ nhà đi mất tăm mất tích. Thiên hạ ở xóm này kháo nhau cô ấy cuốn gói theo ông. Chiêu bèn buồn quá Chiêu lấy chồng.

Buồn cười thế à? Vẻ nũng nịu của cô bé không dưng bỗng làm chàng vừa tin vừa ngờ. Chàng ỡm ờ:

– Có thể thiên hạ đồn đúng lắm đấy. Thế kẻ tặng kẹo đồng cho tôi, người ném đá giấu tay còn ở đây không?

Chiêu đảo đôi mắt long lanh ném nhanh về phía cửa tia nhìn đẹp, nhỏ giọng:

– Thật tình ông vẫn chưa hiểu gì sao? Này nhé, đó là một gã si tình hết sức kỳ cục. Kẻ nào tới thuê nhà đối diện nhà nàng Kiều, Vũ Thị Ái Kiều, đều là tình địch của hắn. Hắn si tình nàng tới chết. Và nàng dường như được sinh ra để chỉ thích bắt bồ với những ông khách trọ, khước từ tình hắn tàn nhẫn. Những khách trọ trước ông đều được hắn tặng kẹo đồng và những trận mưa đá. Từ ngày nàng Kiều bỏ đi, hắn dở điên dở khùng.

Trong muôn triệu tình nhân trên mặt đất, có một gã si tình kỳ dị thế sao? Nhất định hắn không phải là con người bình thường rồi, có một cục sạn hoặc chiếc đinh gì đó kẹt trong não bộ của hắn rồi. Chàng nhủ thầm và không khỏi cảm thấy lạnh sống lưng nhớ đến lời hăm dọa của hắn: một viên kẹo khác sẽ chọn phổi bạn làm quê hương nếu bạn không tức tốc cuốn gói...

– Sao hồi đó cô không bảo cho tôi hay?

– Bởi Chiêu cũng giống thiên hạ phần đông ở đây ghiền xem kịch câm.

Kịch câm. Màn kịch chàng thủ một vai buồn bã lố bịch nhất. Thiên hạ xóm này đểu thật. Chàng ngầm trút bực tức nhẹ nhàng vào câu nói cố làm ra vẻ xuề xòa, không tư lự:

– Thế gã si tình ấy giờ ở đâu?

Ngoài dự tưởng chàng, cô bé mỉm cười thản nhiên:

– Ông chỉ cần quay đầu lại là thấy hắn. Hắn đang ngồi ở chỗ xế cửa ra vào đó.

Không cần quay đầu lại theo lời Chiêu bảo, chàng cũng thừa biết gã si tình chính là gã thanh niên từ lúc chàng vào quán đã không ngớt phóng tới chàng những tia mắt gờm gờm gian xảo.

Cô bé nhìn chàng ái ngại:

– Hình như hắn đã nhận ra ông, đang nhìn ông đăm đăm. Ông nên coi chừng, người ta bảo luôn luôn hắn có mang súng đó.

Chàng cười chào cô bé, quay lưng đi ra phía cửa. Dừng lại bên gã thanh niên, chàng đặt tay lên vai hắn:

– Ông bạn! Hình như chúng ta quen nhau. Mời bạn ra phố nhậu với tôi vài chai.

Gã thanh niên đứng lên, bước theo chàng với nụ cười ngờ nghệch.

Huế 1974

Ngày không đáng nhớ

Thanh xuân ngậm bồ hòn đi miết

Tóc xanh phai bụi gió biên rừng…

CATHY – NGƯỜI NỮ PHÓNG VIÊN NƯỚC NGOÀI – chớp đôi mắt xanh biếc, đưa tay vén mớ tóc hoe vàng cột gọn lại bằng một băng vải tím, nhìn Tạo cười:

– Gió lớn quá.

– Vâng, điệu này không đi sớm chiều chắc kẹt luôn.

Tạo ngồi bệt xuống đất, tựa lưng vào hầm cát. Cathy đưa máy ảnh lên ngắm nghía vùng đồi trước mặt. Xa hút cuối tầm mắt nhiều cột khói bốc cao, đất và trời ồn động tiếng nổ.

Cathy quàng máy ảnh lại vào cổ, quì xuống trước mặt Tạo, cặp đùi căng tưởng muốn đứt tung hết đường chỉ chiếc quần vằn vện nhiều bệt màu xanh xám. Tạo nhìn mông lung lên trời: máy bay lại tới quạt gió dưới bầu trời xanh lộng xé toạc những tảng mây bay tan tác trên đầu.

Cathy ngước mắt nhìn lên thắc mắc không hiểu Tạo đang tìm kiếm cái gì trên cao xa kia. Tạo che tay bật lửa mồi thuốc, nhả khói.

– Cô qua đây lần này là lần thứ mấy?

– Lần thứ nhất.

– Sao cô chọn nghề này?

– Tôi thích phiêu lưu.

– Tôi không tin.

Cathy trố mắt nhìn Tạo, tia nhìn tròn ngạc nhiên. Tạo bật cười lớn:

– Cô sợ chết không?

– Không!

– Liều nhỉ.

Cathy chớp mắt giọng quả quyết:

– Tôi không sợ thật mà.

– Cô thấy đất nước tôi thế nào?

– Ồ, đẹp lắm, thơ mộng lắm.

Tạo khoát tay chỉ vòm trời mù mịt lửa khói trước mặt:

– Thơ mộng vậy đó hả?

– Không, tôi muốn nói những nơi tôi đã có dịp đi qua, những nơi không hay chưa là mặt trận.

– Ví dụ?

– Sài Gòn chẳng hạn.

– Cô lầm rồi, Sài Gòn đâu có đẹp, có thơ mộng.

– Sao lại không?

– Chính cảnh tượng trước mắt cô đang nhìn thấy mới đẹp mới thơ mộng.

– Ồ?

– Cô chịu khó tưởng tượng một chút. Dưới không gian mờ mịt thế kia hai mươi mấy năm trước tôi đã chào đời, nay lớn lên vẫn không gian đó, lửa khói đó, nghĩa là vẫn trong bầu khí ngạt cứng chiến tranh này tôi vẫn can đảm sống; nếu không nhờ cái chất mơ mộng truyền kiếp của tổ tiên tôi lưu chuyển trong huyết thống thì sức mấy tôi còn chịu đựng nổi. Do đó, cô đừng ngạc nhiên khi nghe tôi bảo cảnh tượng trước mắt bây giờ thật đẹp, đẹp thơ mộng và đẹp dã man.

– Đẹp dã man.

– Vâng, dã man vẫn có vẻ đẹp của nó chứ.

– Ông nói chuyện nghe lạ lắm.

– Có gì lạ đâu? Thượng đế sinh ra cái gì cũng khoác cho nó một vẻ đẹp hết, kể cả tội ác...

Cathy tròn xoe mắt, đưa tay ngắt cọng cỏ vò nát lộ vẻ bối rối kinh ngạc. Tạo chợt nhận ra mình đã nói hơi nhiều, có lẽ nhìn dáng điệu say mê của anh người đối diện ngỡ anh nổi cơn khùng cũng nên. Tạo chiêm ngưỡng vẻ ngạc nhiên ngơ ngác của người nữ phóng viên nước ngoài với một chút thích thú. Anh nhìn sâu vào đôi mắt xanh biếc, nhìn những chấm tàn nhang nâu sậm ở đuôi con mắt bên phải của cô cười khẩy:

– Cô ngỡ tôi lên cơn khùng à?

Cathy se sẽ nhún vai cười, nụ cười hàm ý xin lỗi:

– Ồ không, ông nói chuyện hay lắm, tôi chưa từng được tiếp xúc với một thanh niên cởi mở và nhiệt thành như ông?

– À, tôi mà nhiệt thành? Tôi cởi mở gì đâu?

– Cái lưỡi ông là con sóc con.

– Cô ngạo tôi?

Người nữ phóng viên cười rộ:

– Tôi muốn nói ông nghĩ nhanh nói nhanh như sóc nhảy sóc chạy, chắc ông trốn giỏi lắm.

– Cô nói hơi đúng đấy, thuở nhỏ tôi ưa trốn học, vào quân đội, tôi ưa bỏ đơn vị đi lang thang.

– Còn trước địch quân?

– Đố cô đấy.

– Chịu!

Tạo búng mẩu tàn thuốc văng ra xa:

– Trước địch quân dĩ nhiên tôi lên đạn trong nòng súng.

– Ông có bắn họ không?

– Bắn chứ, với điều kiện họ cùng bắn một lúc với tôi.

– Làm sao biết là họ cùng bắn một lượt với mình được? Họ chỉ cần nổ súng trước ông một giây ông có thể mất mạng.

– Ấy, tôi cũng nghĩ như cô vậy, nếu tôi nổ trước họ một giây tôi cũng có thể giết họ nên tôi không muốn. Tôi chỉ muốn hai bên cùng nổ một lượt và đạn không trúng ai cả.

– Nếu ai cũng nghĩ như ông thì làm sao thắng địch quân được?

– Cô nói đúng lắm, chỉ mình tôi nghĩ vậy thôi.

– Thế ông đã đối mặt bọn địch lần nào chưa?

– Chưa.

– Tôi mong ông chẳng bao giờ gặp họ cả, gặp một tên địch chậm chạp nhất ông cũng có thể chết như chơi.

– Tôi cũng mong thế, nói rõ hơn tôi mong nước tôi hòa bình, không còn ai bắn ai hết.

Cathy cúi đầu chăm chú nhìn hai mũi giày Tạo, trầm giọng:

– Tôi nghĩ đó cũng là ước muốn của nhiều người, kể cả tôi: kẻ ngoại cuộc, dẫu sao tôi cũng có một người thân yêu bỏ xương thịt lại trên miền đất hung bạo này.

Tạo bối rối trước vẻ buồn bã bất chợt của người đối diện, anh nghĩ nên nói một câu chia buồn nào đó.

– Xin chia buồn cùng cô, té ra cô có một người thân sang chiến đấu và mất ở đây?

– Vâng, anh ấy là hôn phu của tôi, máy bay anh bị bắn rơi xuống vùng này tháng mười một năm ngoái.

– Ngay ở vùng này? Khe Sanh?

– Vâng, Khe Sanh, bởi vậy đang ở Sàigòn nghe Khe Sanh, tôi nhất định xin đi cho bằng được.

– Tôi hiểu nỗi buồn của cô lắm.

– Cám ơn ông.

Tạo im lặng, Cathy im lặng, đầu cúi xuống, nắng óng ánh những sợi tóc hoe vàng bay bay trong gió. Tạo hình dung một mối tình lỡ dở; chàng đi viễn chinh, nàng ở nhà trông đợi, chàng chết mất xác ở quê người, nàng học nghề phóng viên để có dịp được đi xa, có dịp đến thăm nơi chốn chàng đã vùi thây, mặc dù nàng biết nơi nàng sẽ đến là một miền đất hung bạo (?) Như thế thì ích gì cơ chứ? Tại sao không kiếm một người tình khác, lấy chồng đẻ con cho xong? Một đứa con gái của một xứ tư bản, diêm dúa từ cái ăn cái mặc, giàu có từ cây kim tới chiếc phi thuyền sao lại có ý tưởng “dấn thân” kỳ lạ vậy được? Tạo nhìn người nữ phóng viên nước ngoài không còn với đôi mắt trêu cợt lúc đầu nữa, ánh mắt anh dịu xuống bồi hồi thương cảm và thông cảm. Anh đứng lên nhỏ nhẹ:

– Xin lỗi, tôi đã vô tình gợi dậy mối buồn của cô.

– Không, ông không có lỗi gì cả. Được nói với ông cái lý do thầm kín tôi đến đây, tôi thấy dễ chịu và nhẹ lòng lắm.

Tạo đốt điếu thuốc cố trấn áp niềm xúc động tưởng chừng như vô cớ vừa mơ hồ vực dậy trong anh.

Hai người bước trên lối đi hẹp len lỏi giữa những vòng kẽm gai căng thấp, đi qua bãi đậu xe ngổn ngang những phuy dầu xăng nhớt và két đạn chất đống. Rải rác bốn phía: những căn hầm phòng thủ trơ lì dưới màu nắng vàng nhạt. Lính tráng ôm xách lui tới lặng lờ câm nín. Sân bay phía trái ồn động tiếng máy bay rộn ràng lên xuống.

Hơi lạnh phảng phất trong gió. Thời tiết đang độ xuân già, chịu ảnh hưởng của khí núi và hơi nước độc bốc lên từ những suối lạnh ẩn kín đâu đó dưới chân rừng nên không khí hồ như thường xuyên lạnh dù vẫn có nắng. Về đêm, trời biên giới kín đặc mù sương, áo field–jacket kéo cao cổ chưa đủ, phải cần thêm ít nhất hai cái mền quấn. Nằm trên giường bố nghe cây lá vi vu reo gió bên ngoài cứ ngỡ đang ở giữa mùa đông bất tận, lạnh buốt khô da nhưng không hề nghe tiếng mưa.

Người nữ phóng viên cao hơn Tạo một cái đầu, hai chiếc bóng so le trải dưới bước chân, mặt đất đỏ khô xốp ẩm mịn mủn bột. Cathy sóng vai đi bên Tạo thinh lặng. Tạo lan man nghĩ tới chuyến vượt biên sắp tới. Sáng nay, anh được lệnh hướng dẫn một phái đoàn báo chí gồm năm người, 4 nam và một nữ tới thăm một căn cứ hỏa lực nằm sâu trên miền đất bên kia biên giới. Năm phóng viên đều là người nước ngoài. Chuyến đi được lo liệu trước từ chiều hôm qua, đến sáng nay vẫn chưa đi được vì điều kiện thời tiết và tình hình an ninh quanh căn cứ hỏa lực nọ được mô tả là chưa khả quan lắm bởi áp lực pháo của địch. Đang giữa thời gian chờ đợi, Tạo dẫn người nữ phóng viên đi loanh quanh vừa để giết thì giờ vừa để thỏa mãn vài tò mò do nghề nghiệp của cô ta đòi hỏi. Với tư cách sĩ quan báo chí của một sư đoàn bộ binh, Tạo có nhiệm vụ dẫn bọn phóng viên tới những nơi họ muốn tới, những nơi trong lãnh thổ trách nhiệm của sư đoàn anh. Anh không có quyền phát biểu điều gì về quân sự ngoài nhiệm vụ duy nhất: Làm kẻ trung gian giữa những người đại diện các cơ quan ngôn luận và các ông đơn vị trưởng những nơi anh dẫn bọn họ tới.

Tạo dừng lại trước đám người bu quanh chiếc xe Dodge đậu sát lối đi. Chiếc Dodge biến thành một quán hàng loại bỏ túi với tấm giấy carton xé ra từ thùng đồ hộp Mỹ ghi mấy chữ: Câu lạc bộ lưu động. Tạo đưa tay chỉ tấm giấy giải thích cho Cathy biết cái câu lạc bộ đó hoạt động như thế nào. Đại khái anh nói vì bộ chỉ huy tiền phương Sư đoàn vừa rời từ Đông Hà tới đồn trú ở ngọn đồi này hơn tuần nay nên chưa có chỗ để mở câu lạc bộ, đành dùng tạm cái xe Dodge. Nghe xong, cô thích chí cười rộ, đưa máy ảnh lên chớp hai ba cái gì đó. Tạo mời cô một lon Coca.

– Nước tôi văn minh nhờ chiến tranh, trước kia dân tôi hái lá trên rừng về nấu uống, không có loại nước đóng hộp này.

Cathy lắc đầu ái ngại:

– Ông nói nghe cay đắng quá, nhưng tôi kính trọng sự cay đắng của ông.

HAI XẠ THỦ PHI HÀNH CHÚC MŨI ĐẠI LIÊN BẮN từng loạt dài, tiếng nổ sát tai làm nôn nao cả ruột. Tạo hơi cúi người tựa ngực vào đầu gối dòm xuống phía dưới. Từng đám cháy loang dọc rạch nước trông tựa dải máu đỏ loang lổ cạnh một đường chỉ xanh. Mặt đất ủ dột cây cối, lỗ chỗ dấu đạn, khói quằn quại trên những gò đống sứt mẻ lở loét: những gò đống mắc bệnh phong hủi ở thời kỳ trầm trọng nhất, hết thuốc chữa. Mặt trận như cái chảo nước sôi nung tới nghìn độ từ tuần trước. Mở màn bằng trực thăng đổ bộ binh lính chủ lực phe bên này xuống lãnh địa kháng chiến của phe bên kia. Bom lửa trút xuống: người cháy, cây cháy, núi cháy, đồi cháy. Đạn pháo bắn tới: người tan, cây tan, đồi tan, núi tan. Xung kích, cố thủ: người rên cây rên đồi la núi thét...

Cứ thế và tiếp tục. Cứ thế bao lâu rồi? Bao nhiêu mặt trận đã mở ra? Mặt trận nội địa. Mặt trận ngoại biên. Cao điểm xuân thu đông hè, bốn mùa rút quân lui, dồn quân tới. Chiến thuật biển người, cường lập, cường pháo, đột kích, phục kích, công đồn đả viện, tiền pháo hậu xung vân vân và vân vân. Bao nhiêu danh từ được chế ra để mô tả cho chính xác? Bao nhiêu vòng hoa chào mừng chiến thắng của cả hai phe? Bao nhiêu? Chỉ có những cái chết là âm thầm hiu quạnh; mùi chết hai phe đều giống nhau. Mặt trận trải dài lê thê. Mặt trận ngậm than phun lửa, luộc chín, chặt khúc, băm vụn... những xác người.

Trực thăng bất thần chui vút qua bụng tảng mây trắng xóa, hơi lạnh ùa tạt qua mặt như tấm lụa mỏng vây ngợp thoáng ngắn dịu dàng; thân tàu chao nhẹ, tụt xuống thấp hơn, cánh quạt quay phành phạch quấn gió. Người nữ phóng viên nước ngoài giấu mặt trong hai bàn tay. Bốn tên phóng viên đàn ông gắn ống kính dài vào máy cúi xuống “quay” và “chớp” lia lịa. Tiếng rè rè phát từ máy quay phim mất hút rã rời trong tiếng động cơ máy bay và tiếng nổ bên dưới. Tạo thèm một tách cà phê thật nóng và đậm đặc.

Cathy ngẩng mặt nói câu gì đó không nghe rõ, Tạo mỉm cười khoát tay chỉ mặt đất nóng bỏng phía dưới. Người nữ phóng viên chầm chậm lắc đầu không biết cô ta đang nghĩ gì? Tạo muốn hét to cho cô nghe: “Nhìn đi, nhìn thật kỹ đi, nơi này người thân yêu của cô đã lồng lộn khốn cùng trong lòng chiếc máy bay của anh ta vì những viên đạn bắn từ dưới đất lên của những người anh em tôi, những thằng da vàng bên kia chiến tuyến. Nhìn kỹ đi, mai mốt về kể lại cho cha, cho mẹ, cho anh chị em, thân bằng quyến thuộc, chú bác nội ngoại cô nghe đất nước tôi đẹp và thơ mộng thế nào”.

Không gian không có biên giới, Tạo dòm xuống, dòm xuống, không thấy gì nữa cả. Khói lửa xây thành. Đang ở giữa không gian lạ, bay trên một miền đất xa lạ, Tạo chẳng ngửi thấy hương vị nào lạ hết. Không gian đất trời cây cỏ thiên nhiên muôn thuở đâu cũng giống nhau, chỉ có lòng người mới khác thôi.

Quần hai vòng trên mục tiêu, trực thăng đáp xuống. Bãi đáp rộng cỡ ba chiếc chiếu.

Tạo phóng xuống đất nhanh nhẹn ẩn sau một gộp đá lớn khoát tay cho toán phóng viên chạy về phía mình.

Trực thăng vút lên cao khi một trái đạn không biết từ hướng nào bay tới nổ tung đất đá phía trước mặt Tạo, chừng mười thước.

Toán phóng viên cồng kềnh máy móc nhào đại xuống đất sau tiếng nổ. Tạo la:

– Nhanh lên, đạn pháo của bọn nó đấy.

Tạo rời gộp đá nhắm sườn đồi chạy thêm vài thước nữa, kịp dừng lại khi trái đạn thứ hai nổ bên mạn trái. Toán phóng viên bám riết sau lưng Tạo, những thân thể cao lớn cúi lom khom nom chẳng thoải mái và nhanh nhẹn chút nào. Ngọn đồi có cái xương sống khá dài, vắng hoe, chỉ có một tốp lính pháo binh đang điều khiển 3 cỗ đại bác hướng nòng về phía Tây phản pháo, tiếng nổ bắn đi nghe giòn hơn tiếng nổ gửi đến. Lực lượng đồn trú đã rút hết xuống hầm tránh đạn pháo của đối phương.

Tạo dẫn toán phóng viên băng qua một lùm cây thì dừng lại trước một hố bom rộng. Dưới lòng hố lố nhố những người. Một người lính đưa tay ngoắc. Bọn Tạo chạy ào xuống. Hố sâu lút đầu, nhìn lên không thấy gì ngoài mảnh trời căng xanh và bóng những chiếc trực thăng bay lui tới bắn phá vùng đồi bên phải. Khói nhiều hơn mây. Hơi cay khét át cả hương khí núi.

Nhóm dưới hố ngoài 3 người lính trang bị súng đạn đầy đủ, số còn lại cỡ 7, 8 người áo xanh quần nâu, áo trắng quần vàng đủ thứ, lộn xộn. Nhìn cách phục sức Tạo biết họ là tù binh. Trong 3 người lính đeo mang vũ khí đầy đủ có một người mang lon trung úy. Viên trung úy đến trước mặt Tạo nhìn qua một lượt những khuôn mặt lấm bết bụi mồ hôi của bọn phóng viên.

– Tôi có nhiệm vụ đón các anh ở đây.

– Chúng tôi muốn được gặp trung tá trung đoàn trưởng. Tạo nói.

– Các anh đợi một tí, ngớt pháo đã.

Đợi một tí, ngớt pháo đã. Viên trung úy ngước nhìn trời và thốt ra câu ấy với vẻ tự nhiên như khi người ta nhìn trời nói: đợi tí ngớt mưa đã!

Tạo đưa gói thuốc mời, viên trung úy nhón lấy một điếu.

– Mỗi trận pháo bọn nó kéo dài cỡ mấy phút?

– Không chừng, mỗi lần có trực thăng xuống bọn nó pháo hơi lâu. Chỗ này không đáng ngại lắm. Chỉ có rớt ngay chóc trên đầu mới lo, cái hố khá sâu mà.

Bọn phóng viên âm thầm làm việc, những ống kính dừng lại khá lâu trước nhóm tù binh. Tạo như không để ý đến công việc của họ, anh tiếp tục câu chuyện với viên trung úy:

– Thế ông trung đoàn trưởng ở đâu, thưa trung úy?

– Cuối mút đồi này, cỡ hai trăm thước nữa.

Tạo cười:

– Từ đây tới đó hai trăm thước, lúc này coi có vẻ xa như hai mươi cây số.

– Vừa chạy vừa bò mất cỡ hai mươi phút là cùng.

– Sao ông ta ở xa quá vậy?

– Ở chỗ đó địa thế tốt nhất, cả một rặng cây tựa bức vách ngăn phía sau có thể đỡ được loại sơn pháo 75 ly của bọn nó.

Từng loạt tiếng nổ tiếp tục rơi đều hai bên sườn đồi; đạn đạo bây giờ dài hơn: vài quả rơi hẳn sang ngọn đồi bên sau hố bom bọn Tạo đứng. Viên trung úy gỡ nón sắt xuống, móc túi lấy khăn mùi xoa lau mặt, hờ hững:

– Hôm nay thế là ít đấy, buổi sáng đầu tiên tới tiếp thu đồi này bọn nó “săn sóc” kỹ hơn nhiều, nhưng anh thấy, địa thế ở đây có cái hay là sống đồi hẹp, hai sườn dốc đứng nên đạn thường trượt ra ngoài, cũng đỡ.

Cũng đỡ, viên trung úy thốt ra hai tiếng ấy cách hờ hững lạnh nhạt. Vẻ thản nhiên, Tạo lãnh hội từ đôi mắt và những nếp nhăn khắc khổ trên trán anh ta làm Tạo thấy vừa xao xuyến lẫn cảm phục, ngậm ngùi.

Những tù binh trẻ tuổi ngồi dồn đống lại một góc dưới bốn con mắt và hai mũi súng kiểm soát của hai người lính. Tạo đưa mắt nhìn họ; viên trung úy hiểu tia nhìn dò hỏi của Tạo, gã chậm rãi:

– Đáng lẽ mấy tù binh này được đưa về Khe Sanh bằng chiếc trực thăng chở các anh lúc nãy nhưng vì đạn pháo nên bốc không kịp, có lẽ nó bay quẩn quanh đâu đó lát nữa trở lại.

Tạo nhìn những khuôn mặt ngơ ngác của nhóm tù binh:

– Những “chiến lợi phẩm sống” này hốt được ở đâu vậy?

– Hôm qua, ở thung lũng phía Tây cách đây cỡ hai cây số.

– Khai thác được ít nhiều rồi chứ?

Viên trung úy cười ruồi:

– Bọn nó chẳng chịu nói gì cả, đúng hơn, bọn nó có nói nhưng nói tiếng Lào, chúng tôi không hiểu.

– Có chắc bọn này là Lào cộng không?

– Có thể là Việt cộng nhưng chúng giả làm Lào cộng.

Tù binh: những khuôn mặt trẻ 16, 17 tuổi tóc hớt cao, áo quần xốc xếch dơ dáy, nhàu nhượi đất cát. Nhìn bọn họ Tạo không thể mường tượng nổi những tay non tuổi thế kia đã từng là những chiến binh lăn xả ngoài trận địa.

Những đôi mắt mệt mỏi cúi xuống buồn với những bàn tay trống trơn lầm than sầu muộn. Tạo chợt chú ý đến gã tù binh có đôi mắt đẹp, mắt nhung đen như mắt con gái. Hắn trạc 16 tuổi là cùng, hắn giương đôi mắt êm ả nhìn Tạo, miệng thoáng nụ cười mơ hồ. Tạo nhận ra nét kiêu mạn trên đôi môi non trẻ ấy và anh không nén được nụ cười đáp lại. Nom vóc mặt non choẹt bầu bĩnh đáng yêu của hắn, không dưng Tạo muốn mắng hắn như la mắng một đứa em trai ruột thịt: “Tại sao mày không cắp sách tới trường, ngày ngày đối diện cái bảng đen và ông thầy cô giáo khả kính nào đó. Tại sao mày lại cầm súng? Tại sao mày ra mặt trận? Mày ăn nhằm thuốc lú nào? Bùa mê nào?” Câu mắng anh nghĩ cũng có thể dùng để mắng mình, mắng tất cả những thằng con trai trên dưới hai mươi đang có mặt dọc dài trên phòng tuyến, trại hầm địa đạo trong cuộc chiến dai dẳng này. Tạo lảng tránh tia nhìn êm đềm của gã tù binh trẻ tuổi và chợt cảm nhận cái nhìn trao đổi vừa rồi giữa hắn và anh có một sự “mi lai nhãn khứ”, quá đỗi êm ái. Tạo nghe mình dật dờ với cảm giác nửa bâng khuâng nửa hối tiếc. Anh tự hỏi sao mình không nhìn hắn với cái nhìn thân tình hơn nhỉ? Ý nghĩ thoáng qua trí, anh ngước mặt về phía gã tù binh trẻ, hắn đang đăm đăm trông vời ra những chỏm núi xa xa không hề biết đến khóe nhìn thân thiện của anh. Tạo chầm chậm quan sát hắn như người đi sở thú nhìn ngắm một con nai tơ bị nhốt trong chuồng. Con nai tơ không lành lặn, nó bị thương, bắp chân trái buộc rẻo băng sơ sài, cáu bẩn, bầm khô vết máu. Màu da xanh tái càng nổi bật đôi mắt đen lay láy, mái tóc hớt ngắn rung động phơ phất trước gió tựa chùm lông ngựa mềm. Hắn nhìn ra đồi núi thẫm mù mây khói, hình ảnh tha thiết nào đang vực dậy, đánh thức sau đôi mắt đẹp kia?

Không khí trên đầu chuyển động mạnh, tiếng động cơ lọc qua gió nghe xành xạch, trực thăng quay trở lại.

Hai người lính có nhiệm vụ áp giải tù binh ra hiệu cho họ đứng lên rồi tất cả chạy nhanh ra bãi đáp. Gã tù binh trẻ chân bị thương nên chạy không được nhanh, hắn bỏ xa bọn người chạy trước gần hai thước. Trực thăng gầm rú hạ xuống, tung bụi cát mịt mù. Những phóng viên kê máy lên miệng hố dõi theo.

Người lính áp giải lùa nhanh tù binh lên lòng tàu nhưng không kịp nữa, những trái đạn đã xé gió vụt tới.

Trực thăng cất cánh khi người lính áp giải thứ hai và gã tù binh có đôi mắt đẹp như mắt con gái vừa tới được trung tâm bãi đáp. Hai kẻ nhỡ tàu cuống quít nằm rạp xuống đất tránh đạn. Viên trung úy la to:

– Chạy nhanh về phía này.

Người lính áp giải nhổm dậy nhanh nhẹn chạy trở lại hố bom; gã tù binh khập khễnh với cái chân đau nhưng hắn vẫn cố chạy, hai bàn chân trần cuống quít đạp đất lấy đà. Thân thể nhỏ nhoi lăng quăng mù mờ di động sau lớp bụi.

Tạo và viên trung úy cùng la to:

– Ráng lên, ráng lên, còn một đoạn ngắn nữa thôi, ráng lên ráng lên!

Không biết hắn có nghe và hiểu tiếng gọi khích lệ ấy không, chỉ lết được một đoạn ngắn rồi ngã sấp xuống khi quả đạn pháo thứ năm rơi cách đó chưa đầy 4 thước. Những ống kính hội tụ về phía người ngộ nạn. Viên trung úy hốt hoảng:

– Hắn dính rồi, chết mất!

Tạo nghe nhói trong tim một mũi kim châm, không chần chờ, anh lao người ra khỏi hố bom khom lưng chạy. Viên trung úy hét dựng:

– Anh điên à?

Tạo nhắm cái thân thể nhỏ nhoi đang quằn quại ấy tiến tới, đoạn đổ sấp nằm mọp xuống lúc nghe tiếng đạn vút qua đầu, anh chụp vội bàn tay kẻ ngộ nạn sóng soài trên mặt đất nóng hổi, và với một động tác nhanh gọn, anh hất hắn lên lưng cõng chạy trở lại.

Tạo đặt hắn nằm xuống. Hắn mềm rũ như đống giẻ rách đỏ lòm máu, quằn quại giữa lòng hố bom mềm mại tựa con rắn bị đập nát đầu. Đôi mắt đẹp như mắt con gái đờ đẫn trông lên lơ láo lạc thần. Toán phóng viên quay ống kính xuống sự đau đớn cùng độ của người tù binh trẻ. Tạo ngẩn người, đôi mắt anh đỏ ngầu, mặt lấm bết mồ hôi và bụi đỏ nom man rợ rừng rú. Hai bàn tay Tạo và cả lưng áo anh dính đầy máu của kẻ anh vừa cứu hộ.

Người tù binh thôi quằn quại, bấu chặt những móng tay xuống đất với sự cố gắng cực kỳ khẩn trương, hắn cong rướn người lên rên khẽ:

– Mẹ ơi con chết mất, mẹ ơi mẹ ơi...

Máu theo tiếng kêu vỡ khàn tuôn ra từ những vết thương, máu nhuộm chỗ nằm nóng bỏng. Tạo cúi xuống, run tay quấn một cách tuyệt vọng dải băng trắng – lấy từ túi cứu thương cá nhân của cô phóng viên – quanh ngực nạn nhân, rồi chậm rãi cọ xát hai bàn tay gỡ từng mảnh máu khô với nỗi buồn muộn màng, khó tả. Viên trung úy đến bên Tạo, giọng không buồn không vui:

– Hắn là Việt cộng chứ không phải Lào cộng, anh có nghe hắn vừa kêu mẹ ơi mẹ ơi không?

Tạo không lắc cũng chẳng gật.

Những quả đạn pháo thưa dần rồi dứt hẳn. Niềm im lặng chùng xuống vây che ngộp thở. Tiếng rên của người ngộ nạn yếu mòn dần.

Đôi mắt trẻ thơ ngước mãi lên trời không chịu khép. Đôi môi mở hé lộ những chiếc răng cóng lạnh, đôi môi mở và chẳng còn tiếng kêu nào thoát ra từ lồng ngực tràn đầy thanh xuân kia. Tạo đau xót nhìn hắn, nhìn đôi mắt đẹp đã vĩnh viễn tắt những tia sáng tinh anh. Hắn là tù binh chưa có số, hắn chết trước khi người ta có đủ thì giờ tặng hắn một con số đeo mang cho nặng thêm số kiếp của một con người. Hắn là tù binh thứ mấy trong số những tù binh bị bắt của cả hai phe từ ngày khởi chiến? Hắn là kẻ thứ bao nhiêu trong chuỗi người đã ngã xuống? Đồng đội hắn núp ẩn sau rặng núi xanh xa mịt mùng kia có biết đã giết lầm người của phe mình không? Nếu không bị thương ở chân chắc hắn chạy thoát? Nếu hắn ráng chịu đau thêm tí nữa, chạy nhanh hơn để lên kịp máy bay? Những câu hỏi xoay tít mờ mịt trong đầu Tạo cơ hồ biến cái đầu anh thành cơ phận nhỏ của một bộ máy nổ nào đó. Bụi đỏ theo gió tốc lên, cây cối tàn tật cúi đầu trên những hầm cát lặng lờ hôn mê như đang trong cơn say ngầy ngật. Tạo cảm thấy bức bối khó chịu hết sức, anh muốn làm cử động nào đó để ngoi thoát ra khỏi trạng huống dật dờ hiện tại. Người nữ phóng viên dịu dàng vuốt mắt người quá cố, khép lại cái nhìn vĩnh biệt trước thiên thu. Cathy cắn chặt môi để nén xúc động hay sợ hãi?

Viên trung úy lên tiếng xé rách im lặng:

– Bây giờ mời quý vị đến gặp trung tá trung đoàn trưởng.

Tạo quay lại toán phóng viên:

– Quí vị có 20 phút để tiếp xúc với vị chỉ huy trưởng căn cứ này, sau đó chúng ta trở lại đây đợi máy bay về Khe Sanh nếu không có gì trục trặc.

Mọi người lần lượt lên khỏi hố bom chạy nhanh về phía cuối đồi. Người lính áp giải tù binh vừa thoát nạn đi sau cùng, cây súng hắn cầm gần như kéo lê trên mặt đất.

– CÔ CÓ CẢM TƯỞNG GÌ VỀ CHUYẾN ĐI VỪA RỒI?

Người nữ phóng viên nước ngoài nhìn xuống bộ áo quần lấm lem bụi cát.

– Ồ, nguy hiểm nhưng thích thú lắm.

Tạo búng mẩu tàn thuốc bay qua vòng kẽm gai căng thấp bên cạnh lối đi cười ruồi. Bốn mống phóng viên đàn ông đi sau hai người một khoảng xa. Họ vừa trở lại Khe Sanh sau những giờ căng thẳng thần kinh trên căn cứ hỏa lực kia. Tất cả đều an toàn. Gió se lạnh, màu nắng nhạt hơn, có thể ngửi thấy mùi sương ngai ngái đầu mũi. Cathy xốc cao cổ áo chậm bước kín đáo nhìn Tạo.

– Hình như ông bệnh?

– Tôi hơi bị nhức đầu.

– Cảnh tượng trên đồi vừa rồi chắc tôi khó thể quên.

Tạo thọc sâu hai tay vào túi quần, bình thản:

– Cô muốn nói những loạt pháo kích hay cái chết của người tù binh trẻ?

– Cả hai.

Người nữ phóng viên dừng một chút rồi ngập ngừng:

– Ông buồn?

– Không, tôi buồn gì đâu? Những cảnh tượng ấy quá thường. Từ lâu rồi lịch sử nước tôi là món hàng đắt giá trên thị trường mậu dịch quốc tế, hầu hết báo chí nước ngoài mỗi ngày đều dành trang nhất với những hàng tít lớn để khai thác từ đường tơ kẽ tóc đến cái rốn của cuộc chiến dai dẳng này, mai mốt, hình ảnh rẫy chết của người tù binh chiều hôm nay sẽ được tô màu phơi rõ trên mặt ti–vi và mặt báo, đồng bào nước cô ngồi trong ghế bành, tay cầm ly rượu Whisky hoặc miệng vừa nhai kẹo Chewing-gum vừa nhìn lên màn ảnh nhỏ chiêm ngưỡng cái chết của thằng dân nước tôi bằng những khóe nhìn ghẻ lạnh...

Cathy lắc đầu nhè nhẹ, ngắt lời Tạo:

– Ông nói nghe buồn và cay đắng quá, nhưng tôi kính trọng sự cay đắng và nỗi buồn của ông.

Hai người dừng lại giữa lối đi, Tạo đốt thuốc.

– Với riêng tôi hôm nay là một ngày không đáng nhớ, cần phải quên đi. Lúc ngồi trên máy bay cô có nhớ đến người thân của cô chứ?

– Vâng, tôi cảm nhận thật rõ ràng phút lâm nguy của anh ấy, tôi đã khóc.

Tạo nhếch mép cười buồn bã:

– Hy vọng lần này về lại quê nhà cô có thể yên tâm đi lấy chồng.

Cathy cúi mặt:

– Không, tôi khó thể quên được anh ấy, chúng tôi yêu nhau hơn hai năm mới làm lễ đính hôn.

– Cô có thấy những viên phi công như vị hôn phu của cô chết trên đất này là anh hùng không?

Cathy bối rối lắc đầu:

– Câu hỏi của ông khó quá.

Tạo áy náy:

– Xin lỗi, lần nữa tôi lại gợi dậy nỗi buồn của cô.

– Ồ chẳng có gì, cám ơn ông nhiều lắm.

Bốn ông phóng viên đi trờ tới, họ chào và nói cám ơn Tạo rồi cả bọn kéo nhau về phía sân bay V.I.P. Họ phải trở lại Huế trong chiều hôm nay.

Còn lại một mình, với cái đầu lõng bõng cơ hồ đầy ắp những nước, Tạo cúi đầu bước chậm, cảm thấy mệt mỏi xâm chiếm hết ba phần tư hồn và xác. Anh dừng chân trước một cửa hầm thấp. Người lính đang loay hoay nhóm lửa bằng mấy cục xăng đặc nghe tiếng động ngẩng lên:

– A, thiếu úy về đó hả? Tôi định nấu cà phê, uống một tí cho ấm nhé?

Tạo nhìn ca nước và những gói cà phê bột nhỏ bằng chiếc hộp quẹt dưới chân người lính.

– Cám ơn, tôi không khát.

Tạo quay lưng chui vào cửa hầm, chợt loáng thoáng nhớ câu buổi sáng anh đã nói với người nữ phóng viên khi đứng trước chiếc xe câu lạc bộ lưu động: “Nước tôi văn minh nhờ chiến tranh, trước kia dân tôi hái lá trên rừng về nấu uống, không có loại nước đóng hộp này”, không dưng Tạo mỉm cười. Người lính nhác thấy lưng áo anh dính đầy máu, hắn kêu lên hốt hoảng:

– Ủa, sao áo thiếu úy dính đầy máu vậy? Ông bị thương hả?

Tạo không quay lại, chậm rãi:

– Không, máu người khác.

Căn hầm tối lờ mờ, Tạo hoa mắt không nhìn thấy gì cả. Lúc này anh mới ngửi thấy mùi máu tanh hực lên mũi muốn ói, anh cởi vội bộ áo quần ném ra cửa; người lính vẫn còn đứng lớ ngớ ở đó đưa tay đón lấy. Tạo mò mẫm tới chiếc ghế bố ngả lưng nằm xuống, chợt nhớ chưa báo cáo, anh gọi người lính vào.

– Anh lên trình với trung tá tôi đã trở về an toàn, bọn phóng viên đang đợi máy bay về Huế ngoài sân bay V.I.P, ổng có hỏi bảo tôi nhức đầu!

Tạo kéo mền trùm kín thân thể, cảm thấy lạnh thật sự, anh mơ hồ nghe từ xương da một cơn sốt đang âm thầm trỗi dậy. Tạo cong người như con tôm. Tấm mền dã chiến bọc hơi ấm quen thuộc là chiếc kén thân yêu mỗi đêm Tạo cuộn mình trong đó nghe cô đơn thấm thía tận hồn trong lẫn xác ngoài.

Trong giấc ngủ chập chờn, giấc ngủ nặng hơn ngàn cân đá, Tạo mơ thấy người tù binh trẻ có đôi mắt đẹp như con gái lang thang qua những đồi cây chập chùng xanh ngắt, miệng không ngớt gọi mẹ ơi, mẹ ơi... Và anh, anh biến thành người đạo sĩ râu tóc bạc phơ chống gậy đứng trên ngọn đồi xa lạ ấy, đứng trước chiếc hố bom sâu thẳm, hố ngập đầy nước trong xanh như hồ thu. Người đạo sĩ buồn bã thọc gậy xuống khuấy mặt hồ, những gợn sóng lan rộng mãi ra, xóa trắng tất cả.

Huế – Khe Sanh 6.1972

Mùa sương trên vai

Mù sương hai phía chiêm bao

Phía hư phía ảo phía nào vui hơn.

MAI ĐỨNG NÉP VÀO CÂY CỘT DƯỚI HÀNG HIÊN, chiếc áo mưa vừa cởi ra hai phút trước cuốn gọn trong tay. Mai mặc áo dài tím, ngoài choàng thêm cái áo len đen. Khuôn mặt Mai trắng, đôi mắt Mai to ngước trông vời bến xe đằng trước, không nói năng chi cả. Quỳnh đứng bên Mai, quần jeans nâu áo pull màu cà rốt, áo mưa vắt trên vai, Quỳnh hút thuốc, cũng nhìn ra bến xe, cũng không nói năng chi. Hai người ở lứa tuổi thanh niên và, dường như vừa trải qua một trận hờn giận gì đó nên lúc này chẳng ai buồn mở môi hé miệng.

Bến xe nhộn nhịp xe ra vào lui tới, huyên náo tiếng rao quà vặt của những cô bé tay nách rổ trái cây hoặc mẹt bánh, mỗi lần có xe vào bến nhào tới tranh nhau mời mọc khách hàng. Hành khách ôm xách, kẻ vội vàng kẻ lững thững. Vẻ vội vàng lững thững toa rập với mớ âm thanh hỗn loạn tạo thành hoạt cảnh vui mắt vui tai và tràn đầy sinh lực; trái hẳn với khung cảnh ủ trệ trầm buồn lặng nín của dãy phố cũ kỹ bụi bặm bên sau.

Mưa tầm tã. Những rãnh nước quanh bến xe trôi lềnh bềnh rác rến lon hộp. Chỗ Mai và Quỳnh đứng trú mưa là thềm của một quán tạp hóa. Dường như cảm thấy im lặng lâu quá cả hai sẽ buồn ngủ, Quỳnh lên tiếng xé rách im lặng:

– Mai ơi, sao em dối trá vậy? Thấy anh về vui muốn chết lại cứ bô bô anh ra đây làm chi? Anh về Quảng Trị làm chi?

Mai im lặng. Quỳnh ném mẩu tàn thuốc xuống rãnh nước dưới chân.

– Mưa rầm rầm điệu này, mưa thêm vài ngày nữa chắc lụt mất. Nếu Trời lụt, Mai cứ để cho nước cuốn về Huế nghe! Lúc ấy ông chú thân yêu có níu cũng không được. Anh sẽ đợi ở Huế, đợi Mai trôi vào là ẵm liền. Đồng ý?

Mai vẫn nhìn ra xa, lắc đầu nhè nhẹ:

– Nếu trôi được Mai trôi ra tới biển Đông luôn, không cần ghé Huế.

– Mai không ghé anh cũng cứ đợi.

– Đợi bao lâu?

– Đợi tới tết Công-gô.

Mai bĩu môi:

– Dóc tổ, anh láo như con chồn tinh quái trong truyện cổ tích.

Quỳnh cười ha ha:

– Kiếp trước anh là thằng Cuội ngồi gốc cây đa.

Mai hỉnh mũi:

– Bóp ẩu chị Hằng nên bị đuổi khỏi mặt trăng.

– Hình như thế.

– Thế là cái chắc chớ hình như hình nhử chi nữa?

Quỳnh thở phì khói thuốc tợ ống khói tàu lửa:

– Mai hạ anh xuống thấp hơn mực nước biển rồi đó.

– Ráng mà trồi lên.

– Trồi lên chắc không nổi.

– Huy động cả họ hàng nội ngoại ra mà kéo anh lên.

Quỳnh tát nhẹ vai Mai:

– Em hỗn như con Bú dù.

– Con Bú dù chỉ biết kêu khẹt khẹt, không biết nói; Mai nói được tức Mai không phải là con Bú dù.

– Mai lý luận trôi chảy như một dòng sông.

– Sông nào?

– Sông Thạch Hãn.

Mai bật cười:

– Sông Thạch Hãn, Mai nghe bọn học trò nói mùa hè xắn cao quần lội qua được, qua bên kia sông đi vớ vẩn coi người ta chụp ếch nhái.

– Vui không?

– Vui chứ!

– Mùa hè sang năm chắc mình nên bới cơm nước đi coi người ta bắt ếch nhái suốt một ngày ròng, vui cho đã đời.

Mai quắc mắt một tia nhìn ướt. Tia nhìn âu yếm ôm gọn khuôn mặt tươi trẻ của người bạn trai. Quỳnh vẫn đưa mắt nhìn vời xa, điếu thuốc mới đốt bốc khói giữa hai ngón tay thầm lặng – những sợi khói hân hoan và, Quỳnh nom trẻ thơ trong dáng trầm ngâm thanh thản.

Mai buồn bã nhìn Quỳnh. Người thanh niên suốt cả buổi chiều nay không hề biết đến sự bối rối đang kết thành sợi dây thun thắt bóp tim nàng. Mai đang cố gượng vui; đang cố cười nói để tự cho phép mình sống một buổi cuối cùng thật sự êm đềm bên cạnh người mình yêu dấu. Lát nữa Quỳnh lên một chiếc taxi nào đó trở về với thành phố anh ta, là hết. Thế giới riêng biệt của anh sẽ khép kín sau màn mưa trùng điệp. Quỳnh ở đầu mút con đường xa 60 cây số. Con đường nhựa nối hai thành phố, mỗi tuần Quỳnh nôn nao vượt qua tìm về với nhau, sống tròn một ngày đầy nghĩa rộng tình sâu: đi lang thang qua những con đường heo hút tỉnh lỵ này, ngồi trong những quán chật ních lính tráng ở đây, đưa nhau vào rạp xi nê hôn nhau, đưa nhau ra bờ sông cười dưới nắng, cãi nhau dưới gốc cây và giận dỗi trước khu bưu điện... Mỗi tuần Mai tới bưu điện 3 lần, hôn lên con tem 6 đồng, khấn vái: thư ơi thư đi cho mau. Những tờ thư kể lể nhớ nhung quá nhiều nên thỉnh thoảng Mai gửi một tờ giấy trắng – cho nó lạ một tí, như người ta ăn mặn suốt tháng, ăn chay hai ngày rằm và mồng một cho đỡ nhàm. Thời êm đềm đó qua rồi. Ngày mai tất cả đổi thay hết rồi.

Ngày mai. Thành trì đã thiết lập, Mai hết tự do bay nhảy. Con chim non sẽ bị nhốt vào lồng, con cá nhỏ bị nhốt trong chậu. Quỳnh không hề biết điều đó. Mai có nên nói cho chàng nghe hay không?

Có nên tả lại sự giận dữ của mẹ khi hay tin từ lâu giữa Mai và chàng vẫn còn liên lạc, mối liên lạc lâu nay bà ngỡ cắt đứt rồi không? Có nên nói đến quyết định của mẹ, của anh em chú bác nàng không? Cái quyết định bất ngờ như từ trên trời rớt xuống, như tự mặt đất không dưng nẩy lên. Dẫu sao, cái quyết định ấy vẫn có thực, nó lù lù đó, không dễ gì tẩy xóa, chối bỏ.

Hôm qua mẹ từ Đà Nẵng về mang theo cái quyết định nóng bỏng ấy nói cho ông chú, các cô em họ của Mai nghe. Nghe xong Mai khó chịu lạ. Khó chịu vì Mai không hề ngờ nhân vật chính đóng vai quan trọng trong quyết định của mẹ lại là ông Hải. Ông Hải bạn của anh Điềm anh Dĩnh. Ông Hải vẫn thường đến nhà chơi. Ông Hải thỉnh thoảng khám bệnh tim cho Mai. Ông Hải thường lái xe đưa cả bọn đi biển Mỹ Khê, Lăng Cô những hôm chủ nhật trong mấy tháng hè vừa qua, từ ngày Mai rời trường sư phạm Qui Nhơn trở lại Đà Nẵng sửa soạn bước vào đời tập tễnh làm cô giáo làng.

Mai không thể ngờ ông Hải lại mết Mai. Ông ta khéo che đậy tình cảm? Có thể lắm – ở lứa tuổi ông ta, thừa lịch lãm để che giấu xúc động bồng bột thường phát tiết thành cử chỉ lời nói mà bọn thanh niên mới lớn thường mắc phải. Hoặc giả những lúc gặp Mai ông có để lộ ra một vài phần nhưng Mai không để ý, Mai coi ông ta như anh Điềm anh Dĩnh, những người lớn, thế thôi. Vả tâm trí Mai mải bận rộn với hình bóng Quỳnh thì để ý đến ông Hải – người – lớn ấy làm gì cơ chứ! Trong những lần về biển, cùng đi với anh Điềm anh Đĩnh và Quyên (cô em gái út của Mai) Mai chẳng thấy ông ta tỏ ra cử chỉ nào săn sóc đặc biệt hoặc khác thường cả. Mai nô giỡn, cười đùa và hát hỏng hồn nhiên dưới đôi mắt bình thường của ông ta. Có một lần độc nhất, Mai tắm xong lên nằm úp bụng phơi nắng, ông Hải ngồi xuống bên cạnh lấy cát rải lên lưng Mai, Mai kêu nhột và dơ; ông ta đỏ mặt cười rồi ngưng ngay trò chơi, đứng lên nhập bọn với anh Điềm anh Dĩnh – lúc ấy đang đấu láo với một cô bạn – Bây giờ nhớ lại lần đó, Mai nghĩ: Có thể hôm ấy ông ta thử phản ứng của Mai cũng nên. Nếu Mai để yên không kêu nhột, dơ ông ấy sẽ tiến tới đâu nữa nhỉ? Mai lắc đầu không thể hiểu nổi.

Thoạt tiên nghe mẹ nhắc đến ông Hải và cái quyết định của cả gia đình, Mai thấy khó chịu: nỗi khó chịu nhẹ nhàng không thể làm trào nước mắt nhưng Mai chợt nhận ra thật chóng vánh vị thế cô độc lẻ loi của mình. Cái quyết định kia được một lực lượng hỗ trợ quá hùng hậu. Mai nghĩ đến Quỳnh với những nhịp tim đập mạnh, nếu ngồi nán lại chốc nữa nghe mẹ nói chắc Mai đã ngất xỉu. Căn bệnh đã tốn không biết bao nhiêu thuốc uống và chích dường như chưa chịu rời Mai. Quyết định của mẹ có liên quan phần nào đến căn bệnh dai dẳng ấy.

Nhớ lại những lần tới khám bệnh, Mai phải cởi áo để trần ngực cho ông Mai đặt ống nghe đếm nhịp tim, Mai ngượng chín người. Ông Hải là người thứ nhất nhìn thấy ngực Mai, người đầu tiên nghe nhịp tim Mai đập. Chẳng biết có phải ông Hải đã bị nhịp tim bệnh hoạn của Mai cám dỗ không? Chẳng biết có phải hai miếng ngực trắng non nhỏ nhắn khiêm tốn của Mai đã mê hoặc ông không? Không, ông ta là bác sĩ chuyên khoa về tim thì mỗi ngày nhìn ngắm ngực con bệnh và nghe tim con bệnh đập là chuyện quá thường tình. Vậy thì tại sao ông ta có ý định cưới Mai? Cưới một con bệnh mà hơn ai hết, ông biết rằng rất có thể ngày nào đó vợ mình sẽ chết bất đắc kỳ tử? Mai lắc đầu, lắc đầu qua trái lắc đầu qua phải, không hiểu.

Lý do mẹ đưa ra thật vững vàng trơn tru:

“Lấy thằng Hải, nó sẽ vừa là chồng con, vừa là ông thầy thuốc của con, nó đã trì chí theo dõi bệnh tim con lâu nay, nó hiểu cách chữa trị. Vả lại nó cũng sắp rời bệnh viện Duy Tân về Quảng Trị, ra Giêng tụi bây cưới nhau xong mỗi ngày nó đưa con đi dạy, đỡ nhọc.”

A! Sao mẹ không nói trắng ra: Hải vừa là chồng con, vừa là ông thầy thuốc của con, vừa là thằng tài xế trung thành suốt đời của con? Mai khóc, Mai lắc đầu. Lắc đầu đã trở thành cử chỉ quen thuộc mỗi khi Mai muốn trốn tránh ý tưởng hắc ám nào, những ý tưởng tới từ nỗi buồn, từ một cơn giận nghẹt tim chẳng hạn...

Mai nhìn Quỳnh, nhìn gã thanh niên hồn nhiên trước sự bối rối tê đau của nàng. Gã vẫn không hề biết. Có nên nói cho Quỳnh biết không? Mai lắc đầu, Mai lắc đầu phân vân, Mai lắc đầu trước nỗi buồn của Mai, không dám lắc đầu trước quyết định của mẹ. Mai thương mẹ, Mai thương nỗi lo lắng của mẹ. Ngày mãn khóa mẹ bỏ hết công việc vào Qui Nhơn với Mai. Hôm chọn nhiệm sở mẹ ngồi bên Mai:

“Con phải về Quảng Trị, con phải chọn ty tiểu học Quảng Trị, ở đó có chú Tâm lo cho con về chỗ tốt, về Đà Nẵng không ai lo chỗ tốt cho con được cả.”

Mai vâng dạ, Mai chọn Quảng Trị.

Quảng Trị: địa danh của một nơi chốn nghèo khô, buồn nản. Địa danh nhắc nhở khá nhiều trong những bản tin chiến sự hàng ngày trên mặt báo, trên đài phát thanh. Miền đất hiền thục nhưng lỡ nằm ở vị thế cam go trên bản đồ chiến lược nên được biếu thêm một tước hiệu nữa: địa đầu giới tuyến. Quảng Trị, khu phố vuông vắn vây bọc những mái nhà thâm u cúi xuống những lòng đường bức bối, lính tráng đông hơn dân cư. Quảng Trị chỉ sống dậy từ 7 giờ sáng; 8 giờ tối coi như Quảng Trị chết đi, những lòng đường dành cho lá bay, dành cho ma quỷ. Quảng Trị không như Huế, Đà Lạt, Nha Trang: những địa danh vừa đọc lên đã nghe quyến rũ lạ thường. Quảng Trị: cái tên mới đọc lên đã nghe xao xác, cực lòng.

Những trận gió Nam thổi từ Lào về, những heo may từ thâm sơn Thanh Nghệ Tĩnh vô làm Quảng Trị lên những cơn sốt bất thường, nóng cháy và lạnh run, những cơn sốt đôi khi làm lệch lạc cả bước đi của tiết mùa.

Mai về Quảng Trị, Mai ở nhà chú Tâm. Mỗi ngày Mai vượt qua một con đường lầy lội bùn đỏ, vượt qua hai cánh đồng tới ngôi trường ở vùng ngoại ô buồn tẻ. Hôm đến trường lần đầu Mai đi với chú Tâm, Mai khóc ròng lúc đứng trên bục gỗ nhìn xuống lũ học trò lem luốc, những thân thể còi cọc trước tuổi vì thiếu ăn thiếu mặc, những khuôn mặt cúi xuống trang vở buồn bã như mái tôn ủ dột che mưa nắng trên đầu chúng. Mai nhìn lũ học trò và, lắc đầu lắc đầu.

Mưa nhẹ hạt hơn. Có nên nói cho chàng biết không? Mai ôm sát chiếc áo mưa vào ngực tìm chút hơi ấm và chút can đảm nào đó có thể từ thinh không rớt xuống giúp Mai. Không, Mai vẫn câm lặng như con hến, như con ốc trong chiếc vỏ kỳ dị. Mai chợt thấy mình thật kỳ dị. Mai có cảm tưởng mọi con mắt của đám đông trên bến xe chiều nay đang đổ dồn về nàng, đổ dồn về đứa con gái khốn khổ với những khóe nhìn cay xót. Mai ho nhỏ, giọng Mai trầm:

– Anh ra xe đi, cái xe đằng kia sắp đầy rồi đó. Mai còn phải đi làm lại tóc.

Quỳnh nắm lấy bàn tay trắng muốt nổi gân xanh của Mai bóp nhè nhẹ:

– Gắng tìm đủ mọi cách bò về Huế ăn tết với anh.

Mai cúi mặt giấu đôi mắt bắt đầu tươm lệ nóng. Mai cắn mạnh môi dưới, Mai cắn nhẹ môi trên nhủ thầm: Mai ơi mày phải bình tĩnh uống cạn chén mật ngọt cho đến giọt cuối cùng; chén mật ngọt sắp cạn rồi. Ngày mai mày uống mật đắng mật cay mật chua. Mai thả khóe nhìn ướt xuống bàn tay nắm của Quỳnh:

– Vâng, Mai cố gắng hết mình, anh ra xe, họ nổ máy rồi kìa.

Quỳnh bóp mạnh tay Mai rồi buông ra, khoác áo mưa vào, nhìn lâu vào mắt Mai âu yếm:

– Lại khóc, cô giáo rồi mà cứ ngỡ mình còn là học trò thò lò mũi xanh.

Quỳnh bước ra khỏi hàng hiên, bước nhanh tới chiếc xe đậu cuối bến. Quỳnh ra khỏi hàng hiên, Quỳnh vừa vượt qua biên giới. Chén mật ngọt cạn rồi, cạn thật rồi. Mai rũ áo mưa mặc vào, trùm mũ che ngang mặt.

Quỳnh lên xe. Quỳnh đưa tay ra cửa xe vẫy. Mai đứng trông vời theo cho đến lúc xe khuất sau dãy nhà mái tôn, khuất sau hàng cây trụi lá trơ vơ dưới trời mù mưa tháng Chạp.

MAI BƯỚC ĐI GIỮA LÒNG THÁNG CHẠP. MAI ÔM mưa tháng Chạp trong lòng mà đi. Tháng Chạp mênh mông lồng giá rét vào tóc Mai, tháng Chạp tô son nhạt vào môi Mai, tháng Chạp đánh phấn lạnh vào má Mai. Mùa đông đang già theo cơn mưa muộn màng chiều nay, mùa xuân sẽ tới; mùa xuân gần kề. Hôm qua lễ tất niên cử hành tại trường. Cô giáo vỗ tay hát giữa bầy trẻ ngơ ngác. Cô giáo cắn hạt dưa. Cô giáo ăn mứt gừng cùng lũ trẻ. Cô giáo bâng khuâng nhớ những mùa xuân tuổi nhỏ mặc áo vàng quàng khăn lụa nhảy chân sáo tung tăng trên đường ngập xác pháo hường. Cô giáo nhìn qua cửa lớp, nhìn ra cánh đồng xa ngút mắt ngẫm nghĩ nơi đây tiêu sơ hoang dại quá chắc mùa xuân chẳng bao giờ về!

Mai bước đi giữa lòng tháng Chạp, lạnh một mình, buồn một mình, hồn nghèo trí mỏi, môi mím mắt ngây. Chàng đi rồi, Quỳnh đi rồi. Quỳnh mang mùa xuân của Mai về Huế rồi. Ngày mai, là hết. Ngày mai ông Hải sẽ đem xe rước Mai và mẹ về Đà Nẵng. Về Đà Nẵng để Mai đeo nhẫn đính hôn. Về Đà Nẵng để Mai tha hồ nhận lời chúc tụng của bà con bằng hữu. Những lời châm chọc của mấy cô em con ông chú giờ nghe còn nóng vành tai:

“Chị lấy cái ông Quỳnh ấy à? Trước mặt ông ta một chồng bản thảo, sau lưng ông ta một chồng bản thảo, bên phải bên trái ông ta hai chồng bản thảo nữa. Eo ơi truyện ngắn truyện dài. Chị còn chỗ nào để ngồi gần ông ta nữa?”

Mai ngậm nét cười cay đắng rồi Mai phun cay đắng ra thành ngôn ngữ ngậm ngùi:

“Vậy tao lấy ông Hải, bên phải ông ta một núi bông băng, bên trái ông ta nghìn chai thuốc đỏ, sau lưng trước mặt ông ta thuốc uống thuốc chích, tao còn chỗ nào nữa mà ngồi?”

Những tiếng cười vang rân, vang xa như tiếng ruồi xanh ngân nga trong lòng thạch động. Thạch động là cái óc của Mai. Tâm hồn Mai sâu và lạnh lẽo tựa thạch động, trống rỗng một trăm phần trăm.

“Bà chị ơi, biết bao nhiêu người đang thèm địa vị của chị. Nếu không ưng xin chị dang ra cho tụi em nhào vô.”

Những lời khôi hài thiếu muối thiếu vị tinh thiếu xì dầu, nhạt nhòa vô duyên Thanh nói, Liên nói, Phương nói. Tụi nó sao giàu ngôn ngữ đến thế? Mai nghèo nàn rồi. Tâm hồn em nghèo nàn từ khi anh bỏ đi. Câu thơ của ai vậy?

Mai bước đi tựa con tàu say gió. Những đường phố luốc lem bùn đỏ cũng là những đường sắt say rượu. Con tàu say, đường sắt say sẽ đưa nhau tới ga trạm nào? Quảng Trị đó, con phố âu sầu cưu mang những con đường âu sầu. Này vết chân đi qua lồng vào bùn đỏ; bùn đỏ ôm níu lấy những dấu chân để một mai chờ nắng đốt thành bụi phiêu du cùng gió, bụi lãng quên. Quảng Trị đó, những quán hàng đìu hiu cửa mở, những thềm hiên tối nặng màu chàm. Có nên đi làm lại tóc theo lời mẹ dạy không? Mai đi, chân lang thang trí lang thang theo mưa lang thang. Mai tìm lối ra bờ sông, ngó sang bên kia thảm cỏ lướt thướt mưa mù, màu xanh lục ngon nhưng lạnh lùng quá. Mai chợt ao ước mình được hóa thành con nai vàng không ngơ ngác, con nai vàng tỉnh táo gục mặt xuống thảm cỏ giá băng kia. Sông Thạch Hãn, trăm mui thuyền bồng vẻ nghèo khó, dòng sông trôi buồn như một khúc hành Tỳ bà. Mai khẽ lắc đầu lắc đầu.

Cô gái băng qua đường tới nhà bưu điện.

Có nên đánh cái điện tín cho Quỳnh? Nên lắm. Phải báo cho chàng biết. Trước sau gì anh cũng phải biết. Anh biết để anh còn đủ thì giờ mà khổ mà đau mà nguyền rủa em, phải không anh?

Bưu điện đóng cửa im lìm. Ô hay, hôm nay chủ nhật. Mai kêu thầm trong trí, Mai bối rối đứng sững trước tòa nhà tẻ ngắt. Cái thùng thư cũ kỹ thân yêu nằm nép dưới khuôn cửa sổ. Cái thùng thư mỗi tuần Mai tới với nó 3 lần, hôn lên con tem 6 đồng khấn vái: thư ơi thư đi cho mau. Những cánh thư chắp cánh bay mang đi mang về những lời nồng lời ngọt. Hết rồi, kể từ ngày mai hết rồi. Xa nhau, gửi thư cho nhau Quỳnh kêu: “Mai ơi mình ở xa nhau nên tình yêu phải đi và đến bằng lối hàm thụ”. Thư mới nhất Quỳnh viết:

Thương anh thì đừng buồn. Thương anh thì mỗi ngày cười ngàn nụ, nụ nhỏ nụ to nụ choai choai. Thương anh thì mỗi bữa ăn mười chén cơm. Thương anh mỗi ngày nhớ uống thuốc cho chóng lành bệnh tim, chứa đủ hình ảnh anh trong tâm thất trái và tâm thất phải. Thương anh mỗi đêm nhớ gọi tên anh 100 lần cho anh nhảy mũi ngất ngư con tàu đi. Thương anh thì chớ nên khóc, mặc dù những lúc khóc đôi mắt em trông ngon như hai trái nhãn lồng lột vỏ. Thương anh thì ngủ cho thật đẫy, 7 giờ tối đắp mền, 7 giờ sáng tung mền dậy. Thương anh thì đừng nói hành nói tỏi anh. Thương anh đừng dọa dẫm hăm he anh: chọc Mai giận Mai đi lấy chồng. Thương anh thì tết này gắng tìm đủ mọi cách tìm về trong vòng tay lớn của anh. Thương anh thì nhớ đá lông nheo thật kỹ những lúc anh chợt buồn bã giữa chừng cơn vui. Thương anh bao nhiêu thương cái tính xấu cái nết tốt của anh bấy nhiêu. Mai phải học thuộc đoạn trên làm kinh nhật tụng. Mỗi đêm quay mặt về Huế mà đọc mà cầu nguyện, gặp anh Mai phải đọc thuộc làu làu.

Thương anh thì thương cái tính xấu, nết tốt của anh. Tính xấu? Nết tốt? Mai không biết Quỳnh có tính xấu nết tốt nào nữa. Anh phải cái tội đùa cợt nhiều quá; tham lam hôn hít quá, thế thôi. Quỳnh ơi Quỳnh ơi! Mai đứng như cây chuối trồng trước nhà bưu điện. Đi đâu? Về nhà có mẹ đang đợi? Vào tiệm làm lại mái tóc? Không. Mưa điên hớp hồn Mai, gió điên nhiếp dẫn hồn Mai. Mai bước đi theo tiếng hú nào đó thật âm vang thật bí mật của tháng Chạp, của đông già heo hút trên những đầu cây. Mai đi như lá bay.

– CÒN CHUYẾN CUỐI, MAU LÊN CÔ HAI.

Người tài xế taxi đứng cạnh chiếc xe lùn màu đen đưa tay vẫy Mai. Mai kéo cao hai ống quần hấp tấp bước tới, cùng lúc một thanh niên từ sau lưng Mai cầm xắc chạy nhanh vào bến. Mai vướng chân vấp ngã trên vũng nước đọng. Người thanh niên vượt lên trước tới bên xe. Người tài xế phân bua:

– Còn có một chỗ thôi ông ơi.

Người thanh niên đong đưa chiếc xắc nóng nảy:

– Tôi tới trước để tôi lên.

Mai áo quần lấm bết bùn đất nhổm dậy tới đứng ngẩn ngơ bên gã thanh niên. Người tài xế vung tay về phía Mai:

– Cô này tới trước, ông xem cô ta vấp ngã dơ cả quần áo kìa.

Đám hành khách ngồi trên xe nhao nhao:

– Kìa lên đi chứ, tối rồi, cãi nhau mãi sao? Cô nhỏ đó tới trước để cổ lên.

Người tài xế mở cửa, Mai ríu ríu nói cảm ơn rồi vào chỗ ngồi. Người tài xế đóng mạnh cửa, vào cabin, ngoảnh lại nhìn gã thanh niên cười, nụ cười hàm ý xin lỗi. Gã thanh niên lỡ chuyến quay lui khoảng bến lõng bõng nước sau lưng, đong đưa chiếc xắc trên tay, lẩm bẩm chửi thề. Xe rồ máy.

Còn chuyến cuối. Mai đưa tay vuốt mặt, thở ra nhẹ nhõm. Mai cũng không nhớ nàng đã trở lại bến xe bằng lối nào nữa. Đôi môi lạnh cóng của Mai thoáng nụ cười nhẹ. Lòng xe chật kín om hơi ấm giúp Mai tỉnh táo phần nào. Mưa sắp dứt hạt, chỉ có từng đợt mỏng như tơ giăng ngang bầu trời. Mai khẽ nhắm mắt ngả đầu ước mong được ngủ một giấc dài và thật thoải mái. Mai nhắm mắt, càng nhắm kỹ càng tốt. Mai không muốn nhìn lui khu phố buồn bã này chút nào. Mẹ đang làm gì ở nhà? Chắc mọi người nghĩ Mai đang ngồi trong tiệm uốn tóc nào đó. Mẹ ơi con trở thành đứa con hư từ đây, từ chuyến xe cuối chiều hôm nay. Chuyến xe con đã ngỡ không thể có trước đây mấy phút. Chuyến xe con đã ngỡ chẳng bao giờ con bước lên thế mà giờ con đang ngồi trong lòng nó để bắt đầu một chuyến đi. Chuyến đi có thể đưa đến hậu quả lầm than nhất cho đời con. Nhưng dẫu sao con cũng đã có quyền quyết định. Khổ con chịu, sướng con vui. Xin tạ lỗi mẹ. Xin lỗi ông Hải nhé. Thanh ơi Liên ơi Phương ơi tao nhường lại đó, đứa nào nhào vô thì cứ nhào, tao dang ra xa rồi. Tao không thể cứ uống mật đắng mà cứ bảo là mật ngọt được. Tao không thể chui vào cái vỏ hạnh phúc tiền chế được. Quỳnh ơi, em đang đuổi theo anh, đuổi theo mùa xuân; trả mùa đông lê thê lại cho thành phố mưa bùn nắng bụi này. Anh đang ở chặng đường nào? Anh sắp tới Huế chưa? Anh có nghĩ rằng em đang đuổi theo anh gấp rút không? Đuổi theo, đuổi theo bắt cho kịp hạnh phúc. Đuổi theo, đuổi theo ngất ngư mệt lả rồi ngã vào lòng anh khóc một trận cho đã nư; khóc hai trận cho trôi hết buồn lo điên dại; khóc ba trận mừng hội ngộ hân hoan. Em sẽ khóc hoan hỷ, khóc ngọt bùi, trong thiên hạ có bao nhiêu kiểu khóc em khóc hết. Khóc xong em sẽ cười, trong thiên hạ có bao nhiêu nụ cười em gom lại thành rừng thành biển. Cười quên mình là đứa con bỏ đi hoang. Cười xóa mặc cảm đứa con hư. Cười vỗ ngực vinh danh người tình chung thủy. Em thèm khóc, em thèm cười. Em đang về với anh. Về vòng tay cúi đầu đọc bài kinh nhật tụng của anh: Thương anh thì đừng buồn. Thương anh mỗi ngày cười ngàn nụ, nụ nhỏ nụ to nụ choai choai. Thương anh mỗi bữa ăn mười chén cơm... Vâng, thương anh thương anh, thương anh. Thương anh em sẽ tuân theo kỷ luật anh đặt, mệnh lệnh anh ra. Em đánh rơi chữ hiếu rồi, từ nay em xin đội chữ tòng lên đầu làm vương miện. Em về với anh là em quẳng bỏ sau lưng hết tiếng xấu tiếng tốt, tiếng vo ve, tiếng thì thầm của đám đông thiên hạ. Em đang về. Em đang trở về. Căn nhà thuê trong hẻm lờ mờ ánh điện câu đêm nay sẽ rực rỡ ánh sáng. Đêm nay em bỏ cuộc đời nhỏ bé em vào đôi tay anh, anh muốn nhào muốn nặn, bóp méo uốn cong nặn tròn gì cũng được hết. Em sẽ mềm dẻo như cục đất sét, em sẽ ngon ngọt như cây mía mừng, em nồng nàn như vôi. Em không chua như chanh, em không chua như dấm đâu Quỳnh ơi!!!

Mai vụt mở mắt. Xe phanh rít lại bất ngờ nhồi lên cái mạnh. Tới Huế rồi sao? Tới Huế rồi à? Mai cuống quýt hỏi và, không nghe ai trả lời cả. Đám hành khách nhốn nháo chúi về phía trước nom ra cửa kiếng. Cửa mở, mọi người ào xuống đường. Cái gì vừa xảy ra? Sao xe dừng lại ở đây?

Một chiếc xe Honda ngã sóng soài đầu mũi taxi. Người lái Honda là một người lính, anh ta nằm cách đó mấy thước. Mọi người chạy ùa tới nâng kẻ ngộ nạn dậy. Người lính chỉ xây xát nhẹ, cánh tay phải anh ta tóe máu bởi một đường rách ngắn. Người tài xế taxi tái xanh mày mặt, gã đưa tay chỉ con đường mòn bên phải – lối chiếc xe Honda đã đi ra – than thở:

– Thật là tai bay vạ gió, khi không đâm ngang ra như vậy cha ai mà tránh kịp.

Một xe quân cảnh chạy trờ tới. Người tài xế taxi lắc đầu phân bua với đám hành khách:

– Lỗi hay phải gì xe tôi cũng không thể về Huế tối nay được. Xin bà con cô bác thông cảm, tai nạn bất ngờ. Tôi xin hoàn tiền lại bà con đón xe khác về, hoặc trở lại Quảng Trị, may ra giờ này còn có xe nhà binh.

Đám hành khách tiu nghỉu, không ai nói năng gì cả; cũng chẳng thấy ai đưa tay ra nhận lại tiền.

Mai đứng buồn bã thảng thốt như người vừa ra khỏi cơn mê ngắn. Mai ngơ ngẩn hỏi một bà già đứng bên cạnh:

– Đây là đâu bác?

Bà già ngưng nhai trầu:

– Mỹ Chánh, còn 40 cây số nữa mới tới Huế.

Đám hành khách một số xúm lại coi toán quân cảnh làm biên bản, số khác đứng lơ ngơ trông lui tới đón xe.

Còn 40 cây số nữa. Mai ứa nước mắt trông hút con đường phía trước. Mưa dứt hạt từ lâu. Bầu trời mang mang sương xanh lạnh. Trước mặt, con đường vắng tanh không bóng người. Mai ngó về bên phải, những cánh đồng rộng mênh mông tiếp chân núi thẳm mù mây khói tím. Mai ngó sang trái những quán hàng lụp xụp tranh tôn chen lẫn nhau. Mai trông lui, hoang vu hoang vu và hoang vu. Hiu quạnh trải bốn bề vây lấy đám người lỡ đường: hiu quạnh vây lấy Mai.

Bà già ngạc nhiên thấy Mai khóc. Bà nhìn Mai nửa ái ngại nửa trìu mến:

– Vô cái quán trong này ngồi nghỉ tí đã con. Giờ này không mong chi có xe về Huế, chuyến mình đi là chuyến cuối mà. Trở lại Quảng Trị họa may có xe nhà binh từ Phong Điền về. Bác đi hàng ngày bác biết quá. Thôi về Quảng Trị ngủ một đêm sớm mai đi cho chắc ăn.

Mai như không nghe thấy lời rủ rê thân mật của người đồng hành khả kính ấy. Mai đứng yên không nhúc nhích. Còn 40 cây số trước mặt để đi tới và 20 cây số sau lưng để trở về. Đi tới: Mai là người tình chung thủy nhưng là một đứa con hư. Trở về: Mai là kẻ phụ tình nhưng là một đứa con có hiếu. Đi tới hay trở lại? Mẹ ơi! Anh Quỳnh ơi! Tôi về đâu? Con về đâu? Em về đâu? Thiên đường, địa ngục trước mặt tôi hay sau lưng tôi? Mẹ ơi! Anh ơi!

Tay Mai xuôi, mắt Mai mở lớn. Mai đứng trông vời con đường phía trước. Mai khẽ quay đầu trông phía sau. Sương đổ xuống vai Mai và gió xoáy buốt hồn Mai. Mai lắc đầu lắc đầu.

Huế 1971

Phố hẹn

Trái tim không luôn ở trong ngực

Đôi khi nó nhảy múa trong gió.

TÁCH RỜI ĐÁM ĐÔNG. RA KHỎI CÁI ĐÊM CHUNG của nhiều người, tìm lấy một khoảng đêm riêng hai người, chàng cảm tưởng phổi mình vừa được cất đi một sức ép nặng, đồng thời những lỗ chân lông trên da mơ hồ mở ngoác ra như những cửa khẩu, thảnh thơi hút gió. Hơi men bốc tuyệt mù chưa đủ độ dìu chàng lênh đênh theo cơn say, chỉ làm chàng thấy màu áo đỏ của nàng hơi nhạt, ánh lên một tí. Từ cõi trong, đèn ảo mù dọi qua lớp màn cửa mỏng, lan ra chỗ hai người đứng vùng sáng xanh lơ giống màu trời những hôm trở lạnh.

Cơn mưa đầu hôm còn để sót lại hơi nước gờn gợn trong những đợt gió làm nàng kêu lên thế nào cũng mưa trận nữa, lúc mình trở về. Chàng ngẩng nhìn đám sao lúc nhúc trên đầu cười, về ngủ thế nào em cũng gặp mưa trong mơ. Giò phong lan treo dưới mái hiên khẽ đong đưa mấy chiếc lá dài xuống êm ái hôn cổ nàng. Chàng hút thuốc, và nheo mắt nhìn qua đám khói những ngọn đèn dầu lay lắt lửa ma trên những thuyền câu trôi chậm giữa dòng. Hơi nước mặn, sương mù che lấp không thấy cửa sông. Ngọn đồi dựa sát chân rặng núi phía tả ngạn với dãy đèn sáng nối vòng ngang lưng trông như thể đang có một đám rước đèn, yêu tinh đang mở hội hoa đăng trên ấy. Nàng tưởng tượng có bàn tay nào từ cái chóp nhọn đen ám đó đang ngoắc vẫy mình. Nàng nói, bẻ gẫy đôi phút im lặng:

– Dãy đèn trên núi trông đẹp như một thành phố lửng.

Chàng nhìn theo ngón tay chỉ của bạn:

– Thành phố bị hình phạt phải treo lơ lửng giữa trời và biển.

Nàng reo nhỏ:

– Nhìn nó, anh biết em đang liên tưởng đến nơi nào không?

– Thiên đường.

Nàng lắc đầu:

– Không thật, một nơi có thật cơ.

– Làm gì có một phố nào mang vẻ ảo bí hoang đường đến thế.

– Phố hẹn. Anh không nhớ sao? Bây giờ chúng ta không còn có dịp trở lại nên nó trở nên hoang đường. Như Hà Nội hoang đường trong trí nhớ những người Bắc vào Nam.

Phố hẹn, cái tên chàng và nàng thường dùng để gọi nơi chốn thuở hai người mới gặp nhau. Thành phố cả hai cùng ghé ở một thời gian và sau này xa biệt. Nàng sống ở đó lâu hơn chàng, có những kỷ niệm đậm đà trải dọc một số ngày và tháng. Chàng thoáng ghé thoáng đi, rồi có một thoáng dừng lại, bắt gặp, sau những hẹn hò sai lỡ, những mỏi mệt kỳ thú của một thời kéo cao cổ áo, thả lộng tóc và tuổi trẻ vào những chuyến đi không định nơi đến, không mong nơi về. Họ gặp nhau, khá tình cờ, không hò hẹn, chính vì thế mà chỗ gặp càng đáng được coi như một điểm hẹn. Điểm hẹn mơ hồ được đánh dấu đâu từ trước, từ mịt mù thơ ấu đợi đến tuổi khôn lớn, họ đến đó và gặp nhau. Phố hẹn, cái tên vừa vuột ra khỏi môi nàng đã tức khắc gieo xuống lòng chàng những gợn âm vang vừa xao xác vừa rộn rã.

– Em còn nhớ mãi nụ cười của anh hôm đầu tiên ta gặp nhau dưới chân cầu thang trường nội trú. Nụ cười của ngày 22 tháng 4 đó gắn cứng trên nỗi ghen tương bất biến của em, in hệt cái huy chương đính trên ngực áo của một chiến sĩ buồn rầu.

Chàng bóp nhẹ tay nàng:

– Em lại sắp kể chuyện cổ tích nữa phải không?

Chuyện ở phố hẹn, dĩ nhiên, câu chuyện nàng đã kể không biết bao lần, hồ như không biết chán. Không hẳn là một chuyện đẹp, nhưng là chuyện đáng nhớ nhất của hai người. Mỗi lần kể, nàng không giấu được sự ghen tương lan ngầm trong giọng nói, vì cứ nghĩ hình như hình ảnh của một kẻ khác hiện thật rõ trong trí chàng. Nàng ghen thật dài và thật bền bỉ.

– Cổ tích, bộ anh không muốn nghe sao?

Chàng thấy mình lập lại câu nói của những lần trước, không buồn không vui:

– Kể đi, bà ngoại nhỏ.

Nàng khẽ đong đưa cánh tay chàng, tựa chiếc cằm nhỏ lên đầu vai chàng, mắt ngước xa vời về phía những ngọn đèn mơ ngủ trên núi:

– Nghe đây, ông cháu lớn. Ngày 22 tháng 4 mùa hè rực nắng làm quăn khô hết những ngọn tóc em có một gã tình khờ, gã đó đang đứng ngẩn ngơ bên em đây nè, từ một thành phố cổ kính buồn ngủ nhất nước háo hức lên máy bay DC4 đến phố hẹn, suýt chết đứng như Từ Hải khi hay tin người tình đã bị bà từ mẫu của nàng bỏ vào khăn gói gió đưa đến một nơi khác 24 giờ trước, vì điện tín hẹn hò bị lộ tẩy vào phút chót. Gã tình khờ bèn bươn bả vào trường nội trú “cầu cứu” nàng Hà: địa chỉ nàng dùng để lén lút nhận và chuyển thư chàng, qua khỏi tầm mắt kiểm soát gắt gao, cấm đoán răn đe của bà từ mẫu, Hà, kẻ nội tuyến đáng tin cậy, niềm an ủi sau cùng của chàng...

Chàng phì cười:

– Chuyện cổ tích lần này có vẻ được trau chuốt, ly kỳ hơn lần trước rồi đấy, bà ngoại nhỏ.

Nàng cắn chàng:

– Không được phát biểu ý kiến ông cháu lớn. Đừng có thở dài, thưa anh. Vào trường nội trú, gã tình khờ ngơ ngác như cáo mất hang. Không biết ma quỉ hay thánh thần xui em bước xuống chân thang, đụng đầu gã. Gã xưng tên, nhờ nhắn giùm nàng Hà: có khách từ viễn phương về, tìm bạn không gặp nên tâm sự não nề giống cái bánh bao thiu.

Chàng nhột:

– Đừng ca vè nữa, tinh quái vừa thôi chứ, bà ngoại nhỏ. Rõ ràng khi vừa nghe anh hỏi nhắn Hà, bà ngoại nhỏ đã đá lông nheo, chớp mắt lia lịa làm hồn anh choáng váng muốn ngã lìa khỏi xác.

Nàng cãi:

– Ông cháu lớn cười quá tươi, làm bà ngoại nhỏ không kiểm soát nổi sự chớp giật của bắp thịt mắt đó chứ. Tâm em lúc đó bất tại chân thang, tâm bay đậu lên nụ cười.

– Thật không?

– Thật chứ. Này nhé, vừa nghe anh khai báo cái tên, em la thầm trong bụng a, té ra anh chàng này đây. Em ở chung phòng, học cùng lớp Hà, trước đó em và Cẩm, cả bọn đã nghe hắn kể về mối tình của anh và Người Em Xứ Bắc. Em cũng đã từng gặp Người Em Xứ Bắc ngoài phố, thầm phục mối tình tuyệt sáng, tuyệt lận đận, tuyệt buồn bã nghìn trùng của hai người. Cả bọn theo dõi cuộc tình hai người hồi hộp như xem một cuốn phim hay, dù biết rằng thế nào cũng đến hồi kết cuộc mà mình chẳng chia hưởng được dù mảy may hạnh phúc hay đớn đau của hai nhân vật chính.

Người Em Xứ Bắc, nàng thích gọi Ngà bằng cái tên 4 chữ nghe xa hút đó. Ngà còn là cây nhang thắp hương ngát trong lòng chàng, hay cây nhang đã tàn trong những khuya khoắt cũ? Mùa tóc bồng trên những ghềnh đá trắng xám cả hai cùng đứng trông theo lũ chim yến về đã chấm dứt chưa? Mớ cỏ chong chong ù chạy dọc bãi cát lổ đổ dấu chân người, không dẫn đến một thềm nhà mùa đông, một bếp lửa ấm áp nào cả. Ngà đã đi đứng lặng lẽ tựa cái dấu chấm than. Đã khuất sau cái dấu chấm xuống dòng, để bắt đầu những luống chữ, những trang tình tự khác. Còn chăng là chút ghen tương nhẹ nhàng mơ hồ mưng lên trong lòng “bà ngoại nhỏ” khi nhắc kể, gợi về. Ngà vẫn ẩn hiện đâu đó đầu mỗi thời khắc quên, nhớ của chàng. Điều này nàng đã đọc thấy.

– Em thương Người Em Xứ Bắc như thương em, thương những người đã đến với anh trước hoặc sau em. Không hiểu sao em mãi nhủ lòng như thế.

Giọng nàng buồn không ra buồn, vui chẳng phải vui, trầm đều lọc qua tiếng sóng nhỏ nhẹ vỗ dưới những chân cừ tiếng cười đùa ngả ngớn và tiếng nhạc âm âm phía sau lưng. Gió vang lên từng đợt mỏng từ mặt sông thoáng, không còn ẩm hơi nước của cơn mưa đầu hôm mà là hơi giá của khói sóng. Chỗ hai người đang đứng là hành lang của một nhà hàng nổi, sau lưng họ là một tiệc cưới đang đến hồi thịnh hỉ, lúc này hẳn từ cô dâu, chú rể đến lũ khách khứa mặt ai cũng đỏ ké lên vì hơi men. Nhạc chuyển dần qua một hòa tấu khúc vui, gửi đến người nghe những âm thanh giòn, bay múa của nắng gió và chim muông trên đồng cỏ non mùa xuân nào đó mỗi người trong đời có ngang qua một lần. Hành lang trống trải ngợp đêm ngợp gió, họ đứng trong bóng nhau, bóng quẩn bên chân, hình bóng hắt mù mù xuống mặt nước gợn hình sóng chao. Mặt đất đang được che mát bởi bóng những tình nhân. Bóng chàng và nàng che rợp khoảng đêm riêng hai người. Cuộc vui bên sau lần cửa kính trước đó có mặt chàng nàng, như chẳng hề tham dự, như thể hai người đến đây không phải để chung vui cùng mọi người, mà để đứng trên hành lang này, trông ra cửa sông che lấp mang mang sương mù kia.

Nàng đã kéo chàng lẻn trốn ra khỏi bàn tiệc trước khi bao tử chàng biến thành cái thùng đựng rượu. Lý do đơn giản, vì tật xấu của chàng: mỗi lần say chàng như thoắt biến thành kẻ khác, lừ đừ ủ rũ giống tàu lá chuối héo và điều nàng ngại nhất là, chàng có thể lầm nàng với một người nữ nào đã đến và đi trong quá khứ. Đào thoát khỏi bàn tiệc giữa chừng, biến mất ra khỏi đám đông là một điều thích thú, nhiều lần trước họ đã làm thế. Nàng vẫn không rời mắt khỏi dãy đèn mơ ngủ trên núi. Và, chuyện ở phố hẹn tiếp tục, như đêm tiếp tục trôi bình thường.

Qua giọng kể ướt sũng hoài niệm của nàng, chàng lần lượt thấy mình đi ngẩn ngơ, nản mệt cùng cô bạn tên Hà qua hầu hết những con đường quẩn quanh trong phố hẹn. Nghe Hà kể về Ngà, về sự giận dữ của mẹ nàng lúc được tin chàng sẽ về, sau hai năm lánh mặt. Hai năm lánh mặt, hai năm bà đã ăn ngủ thật yên. Cuối cùng chàng quyết định tìm đến nơi nàng ở. Buổi trưa khô khốc ngồi trước sân cát nhà bưu điện đợi giờ mở cửa. Đợi và nghe tiếng nói đứt quãng, òa khóc của Ngà bên kia đầu dây điện thoại – Anh về thật à? Thật phải không? Em mừng lắm chứ, như phát khùng từ mấy ngày nay. Nóng ruột quá chừng. Sao? Ngày mai anh vào đây à? Có cả chị Hà đang đứng đó hả?... Tiếng nói mỏng, nhẹ thoát bay như những sợi khói tan vào trời mông mênh, và giọng nghẹn, và cơn nắng trút, lóa trắng úp xuống, lả tả, chàng đã như người dầm mình trong cơn sốt. Rồi khô hoảnh, dửng dưng.

– Buổi chiều Hà ngơ ngác phờ phạc như người mất hồn trở về. Hắn kể hai người nói chuyện với nhau qua đường dây điện thoại bưu điện. Nàng bật khóc bên kia thành phố, chàng ngẩn ngơ bên này đầu dây. Em mơ hồ ghen tương sao anh, sao Ngà có một cuộc tình lận đận quyến rũ tuyệt vời đến thế. Sao anh nhắn với Hà em có đôi mắt biết cười làm chi, để buổi trưa hôm đó em theo hắn ra phi trường, đội nắng đến tiễn anh. Bây giờ mỗi lần buồn anh, em vẫn thường thấy mình thật có lỗi với Ngà, em nghĩ, hồi đó em đã lãng mạn một cách khờ khạo.

Và chàng, thuở đó chàng có lãng mạn lắm không, khi khăn gói rời phố hẹn đến một thành phố khác nữa mong tìm gặp Người Em Xứ Bắc. Thật tình chàng đã gặp, đã nghe tiếng nói rưng rưng tan đoạn của nàng, và chính tiếng nói ấy đã kết lắng trong chàng nỗi khát đắng vừa muốn cắt đứt, không còn thấy nhau lần nữa. Chàng mang nỗi khát đắng ấy đến phi trường.

Trong khi chờ máy bay đến, chàng cố nói chuyện thật vui với nàng với Hà, hài hước nhiều để giấu che lòng quấn rối. Hà cố tạo không khí thân mật một cách bình thường giữa ba người. Nàng trầm lặng, ít nói trong dáng vẻ cách biệt của một người mới quen, chưa hề thân chàng. Họ ngồi trên dãy ghế dài nhà đợi, giữa đám đông hành khách lúc nhúc khăn gói, tay nải, chuyện trò. Nắng lóa ngoài phi đạo trống và mây bay trên trời.

Một lúc nào đó hình ảnh quay quắt của Ngà bỗng loãng nhạt trong trí chàng. Một lúc nào đó khóe nhìn đăm đăm của nàng ngấm ngầm đuổi bắt những khóe nhìn của chàng. Nàng nói về nhân vật nữ trong một cuốn tiểu thuyết nàng vừa đọc, hai người cùng thích thời tiết và cái quán cà phê thường lui tới đâu đó trong phố hẹn. Máy bay như sẽ không bao giờ tới. Chàng như không bao giờ đi.

Nhưng cái vé màu xanh trong túi áo chàng nàng nhìn thấy đã khiến nàng thốt ra lời trách là thời gian gặp nhau giữa hai người quá đỗi ngắn. Đơn giản chỉ có thế. Dù sao nàng cũng đã nói với chàng, tôi rất vui lòng tình nguyện thay anh đến phố X “bắc cóc” Người Em Xứ Bắc về phố hẹn, với điều kiện anh hoãn chuyến đi lại dù chỉ một buổi để chúng ta cùng đến ngồi ở cái quán cà phê anh thích đó. Để làm gì? Đề nghị của nàng có khùng không chứ? Nàng thẳng thắn bảo chàng, tôi thích vẻ si tình và theo tình bạt mạng của anh. Như tôi thích và thương Ngà. Từ phút đó chàng bỗng thấy mình bắt đầu đặt chân lên một nấc thang khác, ngoài những nấc thang vài phút tới chàng sẽ bước để lên máy bay đến gặp người tình, dù chàng lắc đầu cám ơn và từ chối nhẹ nhàng đề nghị nửa đùa nửa thật của nàng. Suốt thời gian ngồi với nhau, họ giải khát bằng những lon Coca Cola ngâm lạnh.

– Lúc rời phi trường anh đã chia tay em bằng một cử chỉ thật lạ lùng và bất ngờ, làm em ngẩn ngơ. Nhớ không? Anh đổi lon Coca anh uống cho em, bảo giữ lấy như là một chút nhớ. Em nhìn sững dấu môi anh trên lon nước cạn, bối rối gật đầu. Anh đi rồi, em bọc cái lon Coca vào miếng giấy báo cầm đi lơ ngơ với Hà trong phố, hai đứa cùng khóc.

Chàng thoáng mỉm cười:

– Từ đó cái lon Coca Cola trở thành báu vật không rời của em.

– Của chúng ta.

– Ừ. Của chúng ta.

Cả hai cùng nín lặng. Nhạc trôi chậm, sóng vỗ rì rào. Trí tưởng hai người cũng chợt tối chợt sáng như nhau. Với những góc cạnh mạnh, sắc bén nhất của hoài niệm, phố hẹn cùng được thắp sáng trong chàng và nàng, lung linh mê hoặc. Chàng thấy lại những cái chớp mắt quấn quít của nàng dưới chân thang ngôi trường nội trú ven biển. Nàng bắt gặp lại niềm bâng khuâng đầu tiên khi chạm mặt chàng. Từ nụ cười thứ nhất phút gặp gỡ đầu, lon Coca Cola cầm ngẩn ngơ qua phố đông người họ đã trải qua nhiều ngày tháng bỗng mất và bỗng có nhau.

Hà, Người Em Xứ Bắc, hai kẻ vắng mặt vừa được gợi nhắc trong chuyện kể qua giọng thân thương của nàng, giờ đang buồn vui với những cảnh đời khác, xa hút ngoài sinh hoạt yêu thương hờn giận của chàng và nàng. Xa hút như những thời thoáng đến thoáng đi. Đời sống giống chuỗi hạt, có hạt vui hạt phiền và những hạt dính kết chưa rời, những hạt lỡ rơi mất không bao giờ còn tìm thấy.

Cái lon Coca Cola vô danh trong những đống lon hộp quán hàng tầm thường nào đó một ngày đã đến với họ, nó được trao ân cần từ bàn tay chàng cho nàng, nó bỗng khoác thứ hào quang nóng hổi sức sống vạm vỡ của trái táo ngày xưa nàng Eve trao cho chàng Adam... trong thánh kinh. Thứ hào quang có độ sáng hạnh phúc nhất của kỷ niệm. Nó còn mãi là vật báu mỗi năm hai người gặp nhau không quên ghi khắc vào cái ngày đáng nhớ 22 tháng 4. Cũng có lắm lần chàng hoặc nàng dọa sẽ bóp bẹp dí nó, ném phăng đi cho khuất mắt, cho hả cơn tức, cơn ghen. Nhưng bây giờ nó vẫn còn được ấp ủ cẩn thận trong tủ áo nàng, giữa những thứ kỷ niệm khác du lưu qua nhiều nơi chốn khác nhau. Phố hẹn trở nên hoang đường và luôn luôn được nhớ đến cách thiết tha.

– Mới đó mà Hà đã hai con. Anh và em đã chia mừng bao nhiêu là đám cưới.

Ừ. Mới đó, bạn bè chàng, bạn bè nàng lần lượt có chồng có vợ. Những đời bằng hữu tay năm tay sáu xưa giờ rẽ riêng ra thành những đời vợ chồng tay đôi. Gió thở dài, chàng nghe mơ hồ như nàng thở dài. Đám tiệc cưới sau lưng gần tàn, những hôn lễ khác sẽ mở dài ra trong ngày mai, mốt. Chàng đã cùng nàng nâng hàng chục ly, uống hàng trăm bọt men hạnh phúc chúc sắt cầm hòa hiệp, loan phượng vĩnh kết cho bao đôi cặp khác. Chàng thấy mỗi lần đến dự một hôn lễ dường như nàng buồn thêm một chút, chàng say hơn một chút, tình họ cao hơn chút nữa. Nhưng cả hai cũng nghĩ tình họ chưa đến độ cao nhất để có một tiệc vui ồn ào như cuộc vui cặp trai gái bạn mở ra đêm nay. Họ vẫn thấy còn thích thú những lúc riêng lẻ một mình. Chưa đến lúc cần sự có mặt của lũ nhóc con chứng kiến hạnh phúc, hòa giải những xung khắc của hai người. Họ còn muốn được tiếp tục gọi nhau là Bà Ngoại Nhỏ, Ông Cháu Lớn. Còn muốn được trốn ra khỏi bàn tiệc, quay lưng lại mọi người, đứng trên hành lang ngợp gió, trông ra khoảng sông, khoảng đời sáng rộng ánh sao ánh đèn và ân cần nhắc kể ngày thứ nhất họ đi nhè nhẹ vào đời nhau. Họ chưa thấy cần đến khăn dài áo cưới, còn muốn hưởng tận cảm giác hồi hộp kỳ thú của cuộc chơi trốn tìm qua những ngõ ngách ngày tháng, và lắng nghe nhau những đêm thanh thản bình an như đêm nay. Họ còn đủ sức đuổi bắt nhau chưa thấm mệt trên sống lưng nhọn như mũi giáo, êm đềm như nhung tơ của trái đất, của ái tình, của nhớ nhung thăng hoa, và những phiền muộn, hoan lạc thầm kín. Họ chưa muốn thay thế cái lon Coca Cola nâng niu bây giờ bằng những đứa con.

Nàng vẫn không rời mắt khỏi những ngọn đèn chấp chới trên lưng chừng đồi bên kia sông. Đó là phố hẹn, một phố hẹn của ngày xưa tuyệt hoang đường, chưa tắt, không nguôi. Nàng tưởng tượng có bàn tay mộng mị của Người Em Xứ Bắc đang ngoắc vẫy họ từ trên đỉnh phố huyền hoặc đó; những ngọn đèn thốt nhiên chao nghiêng nhòa nhạt, bàn tay cứ vươn dài mãi gửi đến má nàng những ngón thật lạnh. Dù chỉ là tưởng tượng, nàng cũng đưa nhanh bàn tay lên má, bắt gặp ngọn lá phong lan mỏng manh, nàng rùng mình giật mạnh, giò lan đứt tung dây buộc, rơi tõm xuống mặt sông phía dưới tựa cái thủ cấp đầy râu ria lông lá, rụng không một tiếng kêu sau nhát chém ngọt. Nàng bíu chặt chàng thốt la khẽ. Chàng điềm đạm:

– Trở vào thôi em, hình như tiệc đã tàn.

Huế 6–1974

Nhẹ gót hài

Hãy là chiếc bánh thánh

Tan ngon đầu lưỡi anh

Đêm về mơ Chúa dỗ

Cho ta được lấy mình.

ÁO TÍM RỊM ĐÔI TÀ, KHĂN QUÀNG DÀI THƯỚT tha trắng. Tím màu sim núi non và trắng lênh đênh mây trời. Đôi mắt dài theo đôi tay. Mắt ngước trông và tay đưa tới. Bắt đầu nỗi nhớ anh.

Mưa bỏ phố đi rồi, còn dăm ba vầng mây ở lại. Chiều rình rập bóng ai, dòng sông chừng đã nguội. Đó là lúc anh trở về. Trở về, chân không vọng tới mùa xuân, mùa thu sau lưng đà đuổi gấp. Anh vấp ngã. Nhẹ như lá rụng. Không, tựa mẩu tàn thuốc lá rụng, cuối ngày, cuối những ngón tay. Em. Đôi tay dang ra nhưng không dám đón bắt, em mỏng manh in khói.

Những chân chim tội nghiệp nhảy nhót hoài hoài trên hàng dây điện căng chia cắt trời thành phố, dây điện chẳng phải là dây đàn, chim gẩy hoài không thành âm điệu. Đố ai thấy được chim khóc?

Một hôm, anh thấy anh biến thành chim, nhảy nhót hoài trên ngàn dây nhớ. Nhớ chùng lòng, nhớ quay điếng. Đố em, anh có khóc không?

– Ai biết!

Ngọc bước từ tốn in ngựa non đi nước kiệu. Áo tím rịm bay, khăn trắng múa. Buổi chiều êm đềm không cần tới âm nhạc, chỉ cần gió thật nhiều thổi cho lá xanh lá vàng cùng rơi xuống, lót đường anh và em đi. Gót hài nhẹ không sợ đau đường dài, chỉ ngại tiếng thời gian át lời thầm thì của nhau. Phải không?

– Đúng đó, Anh.

Chiều nay anh có cảm tưởng nhân gian đầy ắp tiếng cười. Anh và em cười. Người người cười. Kể hấp hối trên giường bệnh cười, người ngoài chiến trường vừa nhận viên đạn vào ngực còn cười. Cười, cười, cười. Em chỉ cười, hai hàng răng trắng chính là tên em: Ngọc. Đừng thốt lời nào cả. Nên cười. Đồng ý?

– Dạ.

Hôm qua em đợi anh muốn chết phải không? Đợi đến chán ngấy, đến ghét. Như ghét những viên thuốc đủ màu uống trong kỳ dịch cúm hai đợt vừa qua. Hôm nay anh đã lừng lững trở về. Hiên ngang mà về. Vui không?

– Vui lắm.

Ngọc ơi, không dưng anh muốn em tức khắc biến thành cục đường, để vừa đi anh vừa ngậm, em biến thành ca khúc, để vừa đi anh vừa hát, em biến thành điếu thuốc, để vừa đi anh vừa hút, thở khói mù mịt hết địa cầu.

– Mù luôn, không còn thấy em?

Nếu muốn giận một tí cho đời nó đẹp, em cứ bảo là anh không thấy em. Nhưng dễ thương hơn hết là lúc nào em cũng nghĩ dù ở sông non, phố núi, biển quạnh, chợ vui nào anh đều thấy em. Lúc khát, anh thấy em là ly chanh đá đường, có một hột ô mai làm duyên (chanh đường có ô mai mới ngon!) Lúc đói anh thấy em là ổ bánh mì, dĩa cơm sườn nóng hổi, hoặc bất cứ thứ gì có thể bỏ vào miệng nhai ngấu nghiến.

– Anh nói em nghe phát khiếp. Người gì mà ham ăn mê uống quá trời, hèn gì mẹ đợi tới năm Đinh Hợi mới cho anh lọt lòng. Hết sẩy anh nhỉ?

Ừ. Thỉnh thoảng em cũng nên hỗn láo tí ti cho hồng môi mọng má. Anh chúa ghét các cô bé con ai bảo gì cũng dạ, ai nói chi cũng vâng, tới khi lấy chồng, bị cắm sừng bối rối, không biết nơi nào gỡ. Ngay từ bây giờ, ngoài việc cầm lược gỡ tóc rối mỗi sớm mai, em nên tập cách gỡ sừng.

– Ngày xửa ngày xưa có một chàng khùng nói thế và bị một công chúa nghỉ chơi luôn, trước khi nghỉ dài hạn, nàng tặng chàng mười cái háy lẫn nguýt, chưa hết, còn biếu thêm một trận mưa lũ, giọt ngắn giọt dài, trách ai nói bậy.

Chàng khùng dễ thương đó không phải anh, cô công chúa đáng ghét nọ chẳng là em. Cả hai tan theo bụi cát ngày xưa cả rồi. Giờ chỉ còn những cái háy, nguýt, những trận mưa lũ tồn tại. Háy và nguýt, mưa thật tình haymưa nũng nịu là kho tàng vô giá của mọi người nữ, nên giữ lấy, phát triển nhanh chóng thêm. Háy sao cho sắc hơn dao cau, nguýt sao cho hoa tàn nguyệt rụng, mưa sao cho ướt hết sớm đợi này tới chiều mong tê.

– Anh hàm hồ in một diễn giả có tài.

Mỗi người từ khi sinh ra đã là một diễn giả Ngọc ạ! Vừa lọt lòng hắn đã diễn thuyết rồi, dù chỉ bằng vài tiếng oe oe. Đến ấu thơ hắn diễn thuyết thật, lớn tí nữa điêu ngoa sơ sơ và trưởng thành, hắn diễn thuyết láo khoét kỹ. Láo ngon lành, nhưng lắm lúc cũng thành thật đến rơi lệ lộp độp tựa mưa trên những tàu lá chuối buồn. Tin không?

– Tin anh một nửa. Nửa kia em tới chùa xin xăm rồi hẳn tin.

Tuyệt diệu. Thế em có tới chùa xin xăm rồi mới tin anh thương em không? Chắc là không chứ! Ngọc. Hình như mình bắt đầu gây gổ nhau.

– Ai nói thế?

Mây trên trời bảo thế, cây lá hai bên đường nói vậy. Chúng nói hai đứa mình sắp gây gổ nhau.

– Giờ thì em tin anh là một diễn giả láo khoét đại tài. Em chẳng nghe mây trời, cây lá nói gì cả. Hôm nào có mở hội thi đua nói láo, anh nên ghi tên dự thi.

Thấy chưa? Em bắt đầu pha dấm pha chanh vào ngôn ngữ rồi. Đêm nay gấp gấp mua một ký đường phèn về ngậm cho ngọt giọng đi. Ngọt giọng như đêm giáng sinh tụi mình bỏ phố phường đông chen, đưa nhau ra biển. Đêm ấy em ngọt ngào hát trong tiếng gió ồ ạt gọi kêu. Đêm ấy chị Bội Hoàn như trở lại thời mười sáu tuổi, nhai kẹo luôn miệng, thằng Hồ lái xe như điên, vác cái thân bồ tượng đuổi bắt con còng nhỏ bằng cái nút chai lăn lông lốc, thằng Thuận chong đôi kính mù ngóng gió, tiếc thầm nước biển sao không tức khắc biến thành rượu, nhỏ Hồng Châu vờ lãng mạn đòi qua bên kia thế giới bằng cách lội bộ qua mặt biển sôi, nhỏ Uyên Thơm thầm lặng nhớ thằng bồ xuôi vạn lý và em, mắt trông vời lên dãy đèn căn cứ quân sự bên kia triền đồi, bảo những ngọn đèn nhấp nháy trong sương trông giống thiên đường nào đó. Và gió, gió thổi mãi, nhưng không thể làm lạnh được hai đứa mình. Đêm ấy trong quán cà phê Q.C. thằng Thuận bảo em ríu rít như chim, nhưng anh nghĩ em phơi phới, rực rỡ in những chiếc bong bóng bay lặng lờ trên nóc quán. Đêm ấy cái gì cũng ngon, em ngon, những chai sprite ngon ấy là một kỷ niệm ngọt. Phải không?

– Em muốn anh nhắc mãi nhắc hoài.

Anh muốn đốt gấp gáp tháng giêng, hai, ba, tư... để tức khắc mình dìu nhau về giữa tháng chạp, về giữa biển ngàn một đêm giáng sinh khác. Giờ chị Bội Hoàn, Thuận mù đã trở về Q.Nh, nhỏ Uyên Thơm buồn bã đâu đó trong trường kỹ thuật, thằng Hồ lui tới với lính tráng trong đồn bót, và nhỏ Hồng Châu hẳn đang ngồi ngáp vặt sau cửa lưới sắt ngân khố. Giáng sinh mùa sau, phải lôi theo dì Quế và hai ba cô bạn của dì: Hương, Ái, Lan ríu rít ồn vui, anh mệnh danh các cô ấy là “đài phát thanh”, quá đúng.

– Còn nhiều kỷ niệm, kể nữa, anh.

Một đêm u nồng khác, đi ngủ, bỏ mùng không kỹ, con chuột nhắt đâu từ nhà hàng xóm ngao du sang, nó mê cái gót chân em hồng, bèn cắn nhẹ một miếng, tinh sương gặp anh, em cuống quýt bảo mau mau đưa em đi bác sĩ kẻo dịch hạch tới nơi, anh cười cười: Hồi xưa, năm mười sáu tuổi, em đoạt chức vô địch nhảy cao toàn tỉnh, sao con chuột nó cắn không chịu trổ tài nhảy tránh, em thật là khờ. Suốt ngày hôm đó, gặp bạn bè ngoài phố, em mách oang oang: hồi hôm tao bị chuột cắn! Phải chi bữa đó em loan tin: hôm qua tao thấy Hòa Bình, phải hay hơn không? Anh nản hết sức. Lại nữa, có đứa bảo bị chuột cắn nên chơi số đề, đánh số 15. Em tin, mua cái số đề, rủ anh hùn vốn, nơm nớp đợi tới thứ ba, trật lất. Đứa bảo chơi số đề mất tăm mất tích như con chuột nhắt cắn bậy kia, nhưng anh nhớ bữa đó anh thề gặp hắn anh sẽ cho “nốc ao”, dù anh chưa bao giờ luyện một thứ võ công nào trong người. Em vẫn thường chê anh trói gà không chặt. Nhưng trói tình em thì chặt lắm chứ bộ!

– Em hết tin số đề rồi, anh cứ nhắc chọc mãi.

Chọc phá là điều mọi người trẻ tuổi ưa thích. Tuổi già ngồi cú rũ một chỗ, chọc phá được ai? Khi yêu thương nhau, tình yêu của kẻ này biến thành con dế mèn trốn lủi vào xó xỉnh tâm hồn kẻ kia, kêu khóc nỉ non chọc phá đêm ngày, khiến mất ăn bỏ ngủ.

– Con dế mèn của em giờ này đang làm gì trong xó xỉnh tâm hồn anh?

Đang ca hát. Tiếng hát vang lừng dội từ phía nam tim tới phương bắc phổi, làm lũ hồng huyết cầu dấy loạn, rủ nhau từng cặp một khiêu vũ mê man.

Còn em, con dế mèn của anh giờ này đang làm gì trong xó xỉnh tâm hồn em?

– Nó ngủ khì anh à. Ngáy vang dội rung rinh cả tim phổi em. Người ta thường ví tình yêu như thể bông hồng hoặc cái gì đó rất đẹp, anh lại đem ví tình yêu như thể con dế mèn. Thôi đi, dế mèn là chúa ưa phiêu lưu đấy anh ạ. Lỡ một tinh sương đẹp trời nào đó nó phiêu lưu, di cư sang tâm hồn kẻ khác, em biết đâu tìm?

Dễ ợt. Em cứ việc đăng báo tìm tình yêu đi lạc. Ai thấy tăm dạng nó đâu, xin liên lạc về địa chỉ... sẽ trọng thưởng theo luật giang hồ.

– Xí xọn. Nói bậy. Mưa bây giờ.

Mãi vui quên cả trời chiều. Hình như tụi mình đã bỏ phố hơi xa. Ngọc nghe thấy gì không? Nghe biển lên tiếng gọi không? Đừng nói gì nữa cả. Cứ nín thinh theo chiều mà đi, theo tiếng sóng gọi mời mà tới.

Chuyện kể của một vỏ ốc:

Chàng nắm tay nàng chạy dài bãi vắng. Gió thổi tạt tóc và mây bay về phương đông. Những sợi tóc nàng cất tiếng hát. Thầm thì lời yêu anh. Cát thì câm nín. Sóng thì lăn lóc. Chiều dần phai những dấu hài. Tim chàng rung chuông rộn rã gọi bầy chim biển về gọi đêm tối tới. Đêm tối yêu dấu ôm ấp chàng và nàng bằng đôi cánh nhung. Ở đó. Trên con đường bí mật nối giữa tâm hồn chàng và nàng đố ai thấy được hai con dế mèn rực rỡ xiêm y lồng lộng múa.

Huế 3–1971

Thất tình đại hiệp

Lúc chán ở cùng ta

Trái tim rong chơi theo kẻ khác.

KHÓE NHÌN NÀNG CÓ BA PHẦN TƯ GIỄU CỢT, một phần tư nồng ấm.

– Hình như đây là lần thứ năm mình gặp nhau?

Tôi cố gắng để tia nhìn tôi có ba phần tư nồng ấm, một phần tư giễu cợt:

– Đâu có, chỉ gặp lần này thôi, bốn lần trước tôi chỉ thấy cô, chưa ngồi với nhau, không thể gọi là gặp.

Nàng cười khẩy, nửa thích thú nửa ngạc nhiên ngờ ngợ.

– Cái gì đã khiến anh theo dõi tôi?

– Vẻ dịu dàng của một vật lạ.

– Rõ hơn.

– Dễ hiểu và giản dị hết sức. Thành phố nhỏ tí xíu này đám đông quen nhẵn mặt nhau, một kẻ khác từ nơi xa lạ tới, dễ nhận ra lắm.

Đôi mắt nàng rạng một nét cười:

– Nếu lúc nãy tôi từ chối không vào ngồi đây, anh tính sao?

– Buồn một tí trên đường đi rong, và có lẽ buồn nhiều nhiều khi về tới nhà.

Nàng ngó lơ ra ngoài khi tôi nhận ra giọng mình có chút gì như giả vờ.

– Mưa ở đây thật nhẹ nhàng.

– Vì mưa thương đất, mưa mạnh quá đất sẽ đau.

– Chắc vậy không, anh?

– Cứ tưởng tượng thế.

– Anh có lối tưởng tượng lạ đấy. Tiếp tục nữa đi.

– Tưởng tượng tôi và cô là một đôi bạn.

– Thân hay sơ?

– Lửng lơ giữa thân và sơ.

Nàng chớp mắt. Đôi môi vừa cắn vỡ những hạt mưa vô hình nào đó, ướt mời mọc. Tôi mở một cánh cửa khác cho câu chuyện:

– Cô từ đâu tới?

– Dĩ nhiên là không từ Thiên đường rớt xuống hoặc Địa ngục chui lên. Anh thử đoán coi.

– Sàigòn, Đà Lạt, Lào, Cam-pu-chia...

Nàng vui vẻ tiếp lời:

– Ma-rốc, Ấn Độ, Tàu, Thái Lan...

Tôi cười:

– Thôi không cần biết cô từ đâu tới, nhưng hơi tò mò tí nhé, cô về đây làm gì vậy?

– Tìm một chút cổ điển, thành phố tôi ở tối tân quá, phát nản.

– Cô tìm ra chút cổ điển ấy chưa?

– Mấy hôm trước thì chưa, giờ tìm thấy rồi.

– Ở đâu vậy?

– Ở anh.

Tôi tỏ lộ sự ngạc nhiên bằng cách hơi hả miệng ra chút chút, cho vừa nỗi bất ngờ trong hai tiếng nàng vừa thốt. Ở anh (?)

– Có chút cổ điển nào ở tôi?

– Anh có lối tán gái thật cổ điển.

– Lầm rồi, người dưng! Tôi chưa định tán cô đâu. Nãy giờ mình nói chuyện tào lao mà. Thấy chưa? Cô còn tưởng tượng gấp ngàn lần tôi.

Thú thật, tôi chưa thấy đôi má đỏ au nào tuyệt vời bằng đôi má của nàng lúc này. Tôi còn khôn ngoan biết rằng, không nên để một thiếu nữ kéo dài sự thẹn thùng, nhất là thiếu nữ mới quen. Mắc cỡ lâu quá, dài quá; họ đánh mất sự tự tin rất mực hồn nhiên, và có thể sẽ chui vào cái vỏ im lặng, cụt hứng.

– À này, sao sáng nay cô đi một mình? Cái ông “vệ sĩ” hôm qua hôm kia hôm kìa đâu?

Nàng kéo vài sợi tóc đưa lên môi ngậm. Cử chỉ làm dáng nàng ưa thích?

– Ông anh họ tôi đó. Sáng nay khi thức dậy, dòm qua cửa sổ thấy mưa, tôi nghĩ nên đi dạo một mình thú hơn. Đi một mình dễ gặp những cái bất ngờ lắm.

– Có phải tôi là cái bất ngờ ấy không?

– Có lẽ.

– Đêm qua cô ngủ và có mơ?

– Vâng, mơ nhiều lắm, nhưng rất tiếc, đừng tưởng... bở, trong mơ không có anh đâu! Bao giờ tôi cũng mơ có... chọn lọc.

Nàng có lối nói thật tinh quái. Ít ra thì cũng tinh quái bằng con chồn trong truyện cổ tích.

– Không thấy tôi trong mơ là may mắn đấy.

– Sao vậy, anh?

– Trong mơ của bất cứ ai, tôi thường biến thành ông ngáo ộp.

Cả hai cùng cười. Nụ cười tôi hẳn là có nhận chút hồi quang long lanh sáng choang từ những hạt răng nàng. Cứ gì phải có răng khểnh cười mới có duyên? Nàng không có chiếc răng khểnh nào cả, vẫn duyên dị thường, duyên nhức nhối. Tôi muốn biến thành sợi tóc để nàng ngậm giữa môi cười ấy quá. Sợi tóc thề nhịn đau để răng nàng cắn, nhâm nhi một cách lười biếng.

Dường như cảm thấy đôi môi hơi khô vì bị tia nhìn chiêm bái của tôi thiêu đốt, nàng nâng ly cam vắt lên uống một ngụm. Những ngón tay nuột nà vòng quanh ly nước thân ái quá làm tôi bỏ ý định muốn biến thành sợi tóc; muốn mình biến thành cái ly ngay tức khắc.

Mưa bên ngoài không thêm sức nặng; nhẹ, đan mành mỏng, rung động theo từng đợt gió từ trời tạt ngang hoặc từ mặt sông đưa lên. Cũng có thể gió tới từ nơi xa xôi nào đó, từ thành phố nàng chẳng hạn. Nàng mang theo dòng gió lạ tới hôn phối với cơn mưa xứ này (?) Gió và mưa làm đám cưới rực rỡ mùa thu. Mùa của dìu dịu nắng rụng lá rơi, chim chuyền từ mái ngói nâu rêu này xuống vỉa hè mênh mang hơi giá nọ. Phố xá chợt gần rồi thoắt xa trong mù sương phơ phất áo ai về!

Tinh sương ngâm tay vào thau rửa mặt, nước lạnh sẽ bảo cho ta biết mùa thu đã tới. Trưa về ngang mặt hồ lục biếc, những đám lục bình nói khẽ ta nghe thu vừa sang. Chiều thắm đứng trong vườn, hàng trăm cánh lá chín rơi xuống vai thì thầm thu đã về ngự. Đêm thâu ngửa bàn tay, rủ làn tóc, đưa má, chìa môi cho đêm hôn, sương xanh sẽ run rẩy thủ thỉ thu về rồi mình ạ! Vâng. Vừa thu. Đang thu.

Và, đứa con gái ngồi trước mặt tôi có thể gọi nàng là Thu lạc đường không? Thu từ một thành phố khác, lạc tới đây. Ngồi trong căn quán hẹp này. Phải rồi, Thu đi lạc. Không quá khứ, chẳng vị lai, chỉ có hiện tại lặng lẽ mà vô cùng quyến rũ, chẳng kém chút nào Thu của đất trời ngoài kia.

– Thu à, cám ơn em đã tới làm khách của thành phố tôi.

Nàng chớp mắt kinh ngạc nhẹ:

– Anh lẩm bẩm gì thế? Anh gọi cô Thu nào đó?

– Tôi muốn gọi cô là Thu. Hẳn cô không phải tên Thu, nhưng cứ nhận đi.

Nàng chẳng hiểu ý tình trăm mơ ngàn mộng của tôi gì cả, thật ngu:

– Bộ anh nhìn tôi giống cô Thu nào trong mộng hả?

Tôi ghét giải thích. Gật đầu đại.

– Thế anh, anh tên là gì nhỉ?

Tôi nghịch tinh:

– Tên hồi nhỏ hay hiện tại?

– Cả hai.

– Hồi nhỏ tôi tên Cu Anh vì ở nhà có thằng Cu Em nữa.

Nàng khẽ nhún vai, mặt rạng vẻ thích thú:

– Hiện tại, anh?

– Không kể tên trong khai sinh, bạn bè thường gọi tôi là Thất-tình-đại-hiệp.

– Anh không định đùa chứ?

– Đúng vậy.

– Anh thất tình mấy lần rồi, thưa đại-hiệp?

– Tiếc quá tôi không đếm, đã có những thằng bạn quỷ sứ của tôi chúng đếm giùm.

Tôi đốt thuốc, nụ cười nàng mở sau làn khói nhuốm vẻ huyền hoặc màu hồng pha tím. Nàng vụt trầm ngâm như một đạo sĩ.

– Thu, cô đang nghĩ gì?

– Thất-tình-đại-hiệp, tôi tiếc không còn ở đây lâu để thường xuyên được gặp anh. Lát nữa tôi rời chỗ ngồi này và, mai tôi rời thành phố này.

– Sớm quá!

– Sáng nay, trước khi gặp anh tôi đã tới Air Việt Nam mua cái vé máy bay.

– Về đâu?

– Sài Gòn, đại-hiệp ạ!

Tôi giả vờ làm mặt lạnh, giấu xúc động, nhấc ghế đứng lên:

– Vẫn còn kịp cho một cuộc đi dạo dưới mưa.

Nàng gật đầu dễ thương in con mèo buồn ngủ.

Quên hết đám đông thiên hạ và phường phố, chúng tôi đi rong dưới trời mưa bụi, lan man nhắc kể những lần gặp nhau trước. Lần thứ nhất, tôi làm cái đuôi theo nàng đi hết hai quãng đường, lòng vòng hết một khu chợ. Lần thứ hai, trong phòng tranh của một họa sĩ thời danh. Lần thứ ba, nàng thân ái gửi tôi một nụ cười, nói cảm ơn khi tôi nhường ghế cho nàng ở buổi độc tấu dương cầm của một nhạc sĩ Tây Đức, tại trường Quốc gia Âm nhạc. Lần thứ tư, tình cờ cùng tới dự tiệc cưới một cô bạn; lần này thuận lợi nhất nhưng tôi không nói với nàng lời nào ngoài những nụ cười và những khóe nhìn chơi trò cút bắt. Lần thứ năm, sáng nay, tôi khoan khoái “bắt gặp” nàng đi một mình và, thở ra nhẹ nhõm khi nàng nhận lời vào quán cà phê Ngõ Hạnh.

Bây giờ, nàng làm mới cuộc chuyện trò bằng cách bỏ tiếng “tôi”, xưng Thu, cái tên do tôi đặt.

– Thất-tình-đại-hiệp ạ! Về Sài Gòn trí nhớ Thu giàu thêm một mớ kỷ niệm.

– Ừ, giữ lấy, sau này làm của hồi môn. Nhưng Thu sẽ nhớ những gì?

Nàng đưa tay hứng những giọt mưa:

– Thu nhớ có một chàng trai trẻ mắt lươn, mũi kỳ lân, miệng cá chép, tóc xanh da tái huyền hoặc như thể bước ra từ tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, chàng tên Thất-tình-đại-hiệp. Nhớ những dĩa bánh bèo, bánh cuốn, những tô cơm hến có ớt xanh cắn nổ bôm bốp gọi là ớt bom, có loại bánh chưa ăn đã nghe cái ngon ngấm tận các huyệt đạo khoái, gọi là bánh khoái...

Tôi cười ngắt lời:

– Hình ảnh chàng Thất-tình-đại-hiệp sẽ được hân hạnh trộn lẫn với các món ăn trong cái nồi súp của trí nhớ Thu.

Nàng cười:

– Nói thật đó, đừng đùa, đại-hiệp! Thế anh có nhớ Thu không?

Chưa chi cảm giác thất tình kỳ bí đã mưng ngợp khắp hồn trong xác ngoài, tôi buột miệng:

– Có chứ! Mai mốt anh sẽ... ngồi buồn chẻ tóc làm tư, chẻ sầu làm củi ninh nhừ nhớ nhung.

– Tuyệt, thảo nào người ta bảo một trăm đàn ông con trai xứ Huế thì hết chín mươi chín ông rưỡi là thi sĩ. Ở đất Thần kinh xưa nên gọi nôm na là thi sĩ thần kinh. Láo chết liền!

Lòng tôi gợn hàng tỉ đợt sóng êm ái. Mắt nàng âu yếm phát ra tia lửa bí mật nào đó làm trái tim tôi nóng hực trong lồng ngực. Qua những chặng đường vắng hoe, những ngõ nhà rêu phong, những vòm lá biếc non giao nhau đan mơ dệt mộng ngay giữa ban ngày, và dưới bầu trời đẫm ngát hương mưa Thành nội, tôi cố kềm giữ bàn tay muốn nổi loạn của mình trong túi quần. Ôi, bàn tay, lỡ thả nó ra chắc nó sẽ chụp vội bàn tay đang hứng mưa dễ thương của nàng mất.

Đến lúc phải chia tay. Tôi cảm khái thốt một lời hò hẹn, không quên chớp mắt vài ba cái cho thêm phần cảm động:

– Ngày mai anh sẽ ra phi trường tiễn Thu đi.

Lần nữa, nàng ngoan ngoãn gật đầu, dễ thương in con mèo buồn ngủ.

TÔI GHÉT ĐÁM ANH EM HỌ VÂY QUANH NÀNG cười nói, dặn dò tíu tít, chọn một chỗ khuất thầm lặng chiêm ngắm nàng.

Sáng nay, nàng vận jupe ngắn màu tím than, áo vàng màu da bò nóng cháy. Vừa nói chuyện với đám anh em họ hàng của nàng, thỉnh thoảng nàng đảo đôi mắt đẹp dớn dác nhìn bốn phía. Tôi tin rằng những khóe nhìn tìm kiếm ấy dành cho tôi, tôi càng không muốn ra mặt, tới chào nàng. Tôi đang dành cho nàng một ngạc nhiên lớn.

Trời không mưa, căn phòng tường kính ồn ào tiếng cười nói. Chiếc Boeing 727 nằm im lìm ngoài phi đạo.

Nàng đảo mắt nhìn lần thứ ba thì, giọng nói dẻo dẹo của một cô ngồi ở quầy đổi vé vang lên từ máy phóng thanh: “Mời quí vị hành khách đi Sài Gòn lên tàu”.

Lên tàu. Nàng bối rối ngạc nhiên thấy tôi chọn chiếc ghế cạnh nàng và ngồi xuống. Nàng khéo léo chấm dứt sự ngạc nhiên bằng một nụ cười:

– Anh cũng đi nữa à?

Dở ẹc. Câu chào mừng của nàng đáng lẽ phải ấm áp: A! Anh quyết một lòng một dạ theo em há! Nàng đã không thể nói được một câu tương tự như thế. Tôi thất vọng chút chút. Tôi khẽ nhún vai. Điệu nhún vai bất cần của anh chàng Alain Delon* trong một phim nào đó, tôi ráng bắt chước.

– Ừ, lâu lâu cũng nên đi xa, ở mãi một chỗ cuồng chân quá.

Và, tôi nói thầm trong bụng: Em bé, em ngu quá. Bộ em ngỡ anh là dân hào hoa chăng? Em thừa biết một vé Boeing đi Sài Gòn thời buổi này đắt kinh khủng. Trưa hôm qua anh phải tạm cho một cái áo len, cây đàn guitar, một cái đồng hồ vào “nghỉ mát” trong tiệm cầm đồ. Chưa đủ, phải năn nỉ ỉ ôi mượn thêm hai thằng bạn nữa mới có một số tiền, khả dĩ gọi là kha khá cho cuộc rong chơi này đấy!

Trong một thoáng, tôi bỗng nghĩ tôi ngu quá, dại gái quá. Ai đời lại theo cô nhỏ một cách bạt mạng vậy? Trưa hôm qua tôi đột ngột quyết định phải đi Sài Gòn và, đêm hôm qua nhớ nàng quắt quay, nhức nhối.

Nhưng này! Có hề gì đâu. Muốn phiêu lưu, ta cứ phiêu lưu một chuyến chơi. Trái tim nằm trong ngực tôi chính nó, nó lôi tôi đi đó.

Nàng dựa ngửa vào lưng ghế:

– Anh về Sài Gòn có chuyện gì thế, Thất-tình-đại-hiệp?

Đôi mắt nàng nhắm hờ như sẵn sàng đi vào cơn mơ nào. Tôi trầm giọng, cố làm ra điệu thì thầm:

– Rong chơi, và tiếp tục được gặp em, Thu ạ!

Máy bay rời mặt đất, lướt êm qua những bụng mây nõn. Kệ xác máy bay, kệ xác mây gió trời đất. Tôi say mê tán tỉnh nàng. Chẳng bao lâu, hai bàn tay chúng tôi quấn quít nắm lấy nhau. Nồng nàn, nóng ấm và cảm động hết sức.

Tôi muốn có đông đủ mặt những thằng bạn quỉ sứ của tôi ngay lúc này, cho chúng tha hồ chiêm ngưỡng, để từ nay chúng hết âu yếm chế giễu tôi là Thất-tình-đại-hiệp nữa. Tôi cảm thấy bằng lòng với chuyến đi này và phục mình quá cỡ. Hỡi cái áo len, cây đàn guitar, cái đồng hồ! Ta trân trọng cám ơn các ngươi. Các ngươi là những “thánh tử đạo” đầu tiên hy sinh cho cuộc tình ta đó. Ta nhớ ơn các ngươi đời đời. Cái mặt nhăn nhó của mụ chủ tiệm cầm đồ trong trí nhớ tôi cũng trở nên dễ thương.

Tôi muốn chuyến bay kéo dài chừng nào tốt chừng ấy. Bay lạc sang Úc châu, Mỹ châu gì đó cũng được, miễn sao tôi được ngồi gần nàng, nghe nàng thỏ thẻ và hai bàn tay nắm rìn rịn thứ mồ hôi hạnh phúc. Nhưng chẳng thể được, chuyến đi nào rồi cũng phải tới đích.

Lúc tiếng cô tiếp viên phi hành âm vang trong lòng tàu, báo máy bay sẽ đáp xuống Sài Gòn trong vài phút tới, nàng cười một nụ tươi; lục ví lấy cuốn sổ tay ra xé một tờ, nhăn mày suy nghĩ 2, 3 phút gì đó rồi viết cái địa chỉ giúi vào tay tôi:

– Chiều nay 3 giờ anh tới rồi mình đi chơi. Lát nữa papa đón ở phi trường, mình không thể cùng về. Nhé, anh nhé!

Ông bố tới đón nàng thật. Nàng leo lên chiếc xe bốn bánh sơn màu kem sữa. Tôi ngẩn ngơ trông vời. Hồn và xác đều ngậm ngùi.

Bạn thân mến! Đọc đến đây chắc bạn nghĩ tôi sắp có một buổi chiều tuyệt vời ở Sài Gòn, với cô bé nho nhỏ xinh xinh – bị tôi gọi một cách tùy tiện hoặc nôm na – là Thu.

Không đâu bạn ạ! Bây giờ và cho tới chết, hình như tôi vẫn là kẻ ngây thơ, đuổi bắt những hình sương bóng khói của cái mà người ta gọi là tình yêu. Và, có lẽ tôi chưa thể rũ bỏ hỗn danh Thất-tình-đại-hiệp nên, khi tìm tới địa chỉ do cô nhỏ jupe tím áo vàng ghi lại, bâng khuâng ngước mắt nhìn lên bắt gặp tấm bảng to tổ bố, kẻ những chữ đậm nét: DƯỠNG TRÍ VIỆN X. Nàng tinh quái còn hơn con chồn trong chuyện cổ tích, phải không?

NHƯNG RỒI ... COI VẬY MÀ KHÔNG PHẢI VẬY. Rất lâu sau này tôi mới tình cờ biết được rằng, hôm ấy Thu-của-tôi đến muộn so với giờ hẹn chứ không hề có ý định “trêu” tôi. Thỉnh thoảng nàng vẫn đến nơi ấy giúp bà chị lấy số liệu bổ sung cho cái luận án tiến sĩ về Xã hội học quái quỉ gì gì đó và, trong khi tôi quay về Huế tiếp tục Chẻ sầu làm củi ninh nhừ nhớ nhung ở những “chân trời” khác, với những “sắc nước hương trời” khác thì ở đây nàng ung dung yêu đương, thong thả lấy chồng, vui vẻ sinh con, rồi trở thành ... bà ngoại lúc nào chẳng hay.

Huế / Sài Gòn

1972-2005

Hương sứ

Người chắt mót hương từ khốn khó

Hoa chưng cất hương từ phong ba.

BỐN BÀN CHÂN GÕ ĐỀU TRÊN ĐƯỜNG. Hai chiếc bóng ngã thầm dưới chân. Gió đêm lạnh trên đầu. Lưng hắn ấm theo đường vòng ôm ngang của cánh tay nàng. Dừng dưới khoảng tối một tàng cây, hắn nhận rõ đôi mắt sáng linh động của nàng tuyệt đẹp nhưng không cúi xuống, có lẽ nàng chờ đợi, nhưng hắn không cúi xuống, buông thõng:

- Trong tối mắt em như mắt mèo.

Nàng thở nhẹ, rất nhẹ, đôi mắt mèo khẽ chớp, có lẽ nàng cảm động; hắn nhận biết điều đó vì thân nàng chợt trĩu nặng một chút trong tay - sức nặng dịu dàng như bông tuyết đáp xuống cành khô - rồi bốn cái chân chẳng cần lên tiếng hỏi han, chúng tư động đưa họ ra khỏi khoảng tối, bẻ ngoặt xuống lối đi vào hồ.

Mặt hồ đen mịt, rải rác chừng vài ngàn búp sen trắng nổi mù mờ trên mặt phẳng nhung đen. Mùi hương tỏa nhẹ theo từng thoáng gió thổi ngược về từ phía tây. Qua hết lối mòn là đoạn cầu nối dẫn vào ngôi nhà bát giác lợp ngói mái cong đứng im sững bên sau lũ cây cổ thụ, giữa hồ; những cột, những đòn tay kéo níu nhau hợp thành đường nét ấm cúng cong dợn từ mấy trăm năm về trước. Không khí ngát hương sen quyến rũ, sự quyến rũ dễ khiến người ta lạc lòng. Khen ai khéo trồng vườn hồng, anh ăn ngọt miệng lạc lòng quên em. Lạc lòng, hắn muốn đọc cho nàng nghe sự phong tình rất mực của câu ca dao ấy; chỉ đọc mà không giải thích gì hết, để treo nàng lơ lửng giữa cái khoảng không tràn ngập hương sen này chơi. Nàng níu chặt tay hắn, im lìm tưởng chừng trái đất có nghiêng xuống một chiều bất tận nào đó cũng chẳng thể rời. Hai người dừng lại giữa cầu. Phía đông, chìm ngợp giữa trùng điệp cây nhà phố xá là Đại nội. Những điện đài khuất bóng cùng vàng son những triều đại hưng phế đà lùi sâu vào quá vãng. Không biết vào những đêm trầm mặc thế này có ông vua, bà chúa nào tha thướt kéo hồn về thâm cung cũ phủi bụi mờ trên ngai xưa, vuốt lại xiêm y áo mão mà nao lòng thương cho vận nước? Có nàng công chúa nào trở lại tìm dấu hài đêm thu xưa tha thẩn ngắm trăng bên lầu nguyệt, nhỏ đôi dòng lệ thương cỏ khóc hoa? Bước voi đi, tiếng ngựa hí chập chùng như thể còn ầm vang sau lớp sương lam. Về đâu những xa giá, những cờ xí, những chiêng trống dội nức lòng bao ngả đường thâm nghiêm đỏ tươi huyết phượng? Xưa là nguy nga, là sáng rỡ, là lụa là. Nay là gạch nát, là hương phai, là tan, là đau, là buồn rười rượi. Nỗi buồn thiên thu chôn chặt dưới chân thành cổ, vàng lạnh những bờ đá ong, sầu rủ những cổ thụ thấp thoáng bóng chim ma lú tuổi quên tên, xiêu hồn lạc vía. Đại nội xưa hội hè lọng tàn đèn hoa đưa rước. Đại nội bây giờ là nấm mồ vĩ đại của hàng ức hàng triệu âm binh.

Nhìn xuống mặt hồ rờn rợn hương sen, hắn không muốn nói với nàng câu nào, hay bất cứ điều gì dẫu khẩn thiết đến mấy cũng không hở môi được. Hắn ngậm chặt im lặng trong miệng cùng một dúm tóc buồn buồn của nàng. Nàng dựa kề, ngoan ngoãn im hơi lặng tiếng. Một lúc nào đó hắn mơ hồ dìu nàng ngồi xuống trên bờ thành xi măng lạnh toát, thõng bốn cái chân đong đưa trong không khí, trên mặt hồ. Bốn bàn chân lướt trên hàng ngàn búp sen nõn. Chắc chắn nước trong hồ phải phản chiếu hình ảnh hai người. Sự im lặng cần thiết giúp họ tan loãng vào nhau như hai chùm bóng tối. Cây lá xào xạc rơi rụng đâu đó chung quanh. Mỗi chiếc lá rơi ví dụ là một ngày; ngàn chiếc lá rơi ví dụ là ngàn ngày. Vậy thì họ ngồi đây ngàn ngày rồi ư? Con số đọc lên nghe âm u dễ sợ. Mặt hồ lấm tấm điểm gợn sen trắng lạnh; cây cối trang nghiêm đứng thấp thoáng bên bờ, qua màn sương rộng chúng mang dáng vẻ một đội lính dàn chào hết sức trữ tình. Nàng áp vào chàng dính cứng như con tem dán vào bao thư. Sự ví von hơi ngoa một chút.

Ôi những con tem, những lá thư chứa đựng nhung nhớ 3 năm ròng. Cuộc tình cách xa hàng trăm cây số đường bộ giữa hai thành phố. Cuộc tình tiếp liên qua 2 nhà bưu điện, và những cánh thư lén lút nàng gửi đi có lúc bị gián đoạn một tháng, nửa tháng không chừng. Bây giờ họ chẳng cần đến tem thư nữa; đã dính cứng nhau như tem và thư rồi.

Quen nhau năm 18, nàng đã dành những năm 19, 20 tuổi để chờ đợi, khóc lóc và phấn đấu. Cuộc phấn đấu có lúc bất kham trước sự dỗ dành, dọa nạt, chối bỏ của ba mẹ nàng. Ba mẹ có một lực lượng hùng hậu: thành kiến kỳ thị cổ lỗ cộng với một đống họ hàng nội ngoại giờ phút nào cũng sẵn sàng tình nguyện tiếp ứng. Nàng một mình quay quắt chống đỡ, và hiển nhiên nàng chỉ có độc mình hắn là đồng minh. Họ quen biết nhau chừng 6 tháng trước khi hắn nhập ngũ. Vào lính, lực lượng được tăng viện thêm những ông già phát thư (chẳng bao giờ các ông ấy giấu nhẹm thư từ cả), những con tem và một số bạn bè làm hậu thuẫn. Cuộc chiến lạnh và dài; càng lạnh và càng dài chừng nào tình càng nồng chừng đó, nồng như vôi, mạnh như vũ bão, dẻo dai như cao su, kiên cường hơn đất đá. Cuộc chiến nào rồi cũng phải đến hồi kết. Năm nàng 21 tuổi, cả hai quyết định dành lấy phần thắng. Hắn đã áp dụng chiến thuật đột kích để mang nàng chạy trốn khỏi vùng hơi hám kỳ thị thù ghét mà mọi người quanh nàng tiết ra nồng nặc, không ngừng, suốt những tháng ngày nàng 18, 19, 20. Cái mùi ấy thật giống mùi âm ty địa ngục. Đã qua những phút hồi hộp. Đã qua những cơn khóc rời rã. Nàng đã tỏ ra rất can đảm, thứ can đảm tràn đầy nam tính.

Ngày thứ nhất về với nhau, nàng có đủ 24 giờ để khóc; hắn có đủ 24 giờ để dỗ dành. Ngày thứ hai, họ ngủ suốt 24 giờ nghỉ mệt. Ngày thứ ba lui tới quanh quẩn tính chuyện tương lai, dành nguyên một buổi sáng lặn lội vào chợ mua sắm những thứ tiện nghi cần thiết trang bị cho đời sống một đôi vợ chồng son. Căn phòng thuê nhỏ hẹp vừa là nơi nấu nướng, ăn ngủ, và tiếp khách. Lũ bạn hùn nhau mở một tiệc nhỏ chúc mừng; lẽ ra bữa tiệc này họ phải đứng ra lo nhưng bọn nó can, nói còn dành dụm tiền nong cho những ngày sắp tới. Những ngày sắp tới? Không biết phải di chuyển qua bao nhiêu trạm nữa để chạy trốn cuộc truy lùng của lực lượng bên kia? Kẻ tuyên chiến là đôi trẻ, nhưng tiếng-nói-hòa-bình phải được chính thức phát ngôn từ phía các bậc lão thành. Thật buồn cười khi phải mượn những từ ngữ của chiến thời để diễn tả cuộc tình thuần khiết của họ. “Tội nghiệp cho tình ta quá phải không em? Em đã can đảm chịu đựng như cây lau đầu gió, như cây cỏ đầu thác, như con cá chép nhỏ lội ngược dòng thủy lưu. Em đã cấu xé, nghiến răng đến bật nước mắt trong cơn yêu đầu đời. Hạnh phúc anh mang đến có cao dày hơn núi, có rộng ngút trăm biển cả cũng không thể bù. Chẳng pháo hồng, không áo cưới, chẳng cau lồng rượu ché, không có lọng rước đèn mừng hai họ. Chúng ta về với nhau y hệt thú rừng rủ nhau về hang động!” Hắn đã buồn rầu nói với nàng như thế, chẳng rõ để xin lỗi hay vỗ về an ủi. Đêm tân hôn không có mâm cỗ cúng ông Tơ bà Nguyệt; mỗi đứa ngồi một góc nhai bánh mì lạp xưởng, nàng vừa nhai vừa khóc, hắn vừa nhai vừa buồn. Nàng khóc suốt bữa hôm, bữa mai cho tới ngày kia ngày kìa. Lắm lúc khóc tới lả người nàng thiếp đi rồi chợt thức trong tay hắn, hốt hoảng kể lại giấc mộng thấy ba mẹ cầm dao dọa giết, dọa băm vằm từng khúc thả trôi sông.

- Em lạnh.

Nàng chợt nói. Hắn cựa mình ra khỏi dòng ý tưởng lan man. Giọng nói nàng đâu từ ngõ ngách thâm trầm nào vọng lại? Tiếng nói chợt kéo hắn đứt tung khỏi tất cả, khuôn mặt nàng nằng nặng trên trũng vai. Ngủ đi, ngủ đi cưng, ngủ mơ thấy ba mẹ cười chào thua chúng ta. Ngủ đi cưng, ngủ mơ thấy bầy trẻ tương lai cầm tay nhau dung dăng dung dẻ hát bài một ông sao sáng hai ông sáng sao... Ngủ ngoan cưng, ngủ quên tiếng sóng biển âu sầu miền quê nơi em khôn lớn; ngủ quên lời mẹ dạy: “trai Bắc thì lấy, trai Huế thì đừng”. Ngủ muồi cưng, ngủ nhớ nụ cười hạnh ngộ ngày anh mặc đồ trận lếch thếch trở về, ngó dọc ngó ngang chợt bắt gặp em đứng ngu ngơ đầu một góc phố; thành phố dẫy đầy dư luận sắc bén hơn dao, thành phố cùng những kẻ vây quanh em liên lỉ tiết mùi địa ngục nồng nặc. Những ngọn tóc nàng mềm mại phả vào má hắn cảm giác man mác buồn. Hắn buồn, tệ thật, hắn nói cho nàng biết điều đó.

- Anh buồn.

Nàng cười nhẹ, môi hé mở và đôi hàm răng trắng duyên dáng dưới cổ hắn.

- Anh cũng biết buồn nữa à? Anh buồn, hay buồn ngủ?

- Ừ, có lẽ anh buồn ngủ cũng nên.

Những câu nói bỗng lẩn thẩn hết sức trẻ con, ngôn ngữ thật của nhân loại yêu nhau đó sao? Nàng đứng dậy:

- Đi một vòng cho mát anh.

- Em đang nóng sao?

- Không nóng, nhưng anh làm em sắp nổi nóng đây.

Hắn lạ lùng ngó nàng, khuôn mặt trắng như sáp của người-nữ-đầu-tiên-trên-trái-đất đặt ngửa giữa hai bàn tay hắn.

- Đưa anh hút bớt nhiệt ra cho.

Bốn cánh môi dán vào nhau; nàng bỗng nhẹ hẫng trong tay hắn như làn khói. Nàng như làn khói thoát khỏi hắn, ngoài hắn, còn hai bàn tay là điểm tựa duy nhất; tưởng chừng nếu buông ra nàng sẽ rơi mất biến xuống hồ tức khắc.

Những đốm hoa sứ trắng tinh bất động, dường như đang thiu thiu ngủ; thoáng chốc một làn gió qua, sứ choàng thức thả hương bọc lấy bụi phấn vàng. Hương sứ không ngào ngạt bằng hương sen, nhưng chẳng thể vì sen mà lạc điệu, hương sứ có cái mùi vị hiến dâng vời vợi riêng nó; bởi vậy đứng giữa rừng hương căng ứ này hắn vẫn nhận ra mùi hương sứ thật rõ ràng. Hắn lắng nghe một tiếng chim kêu, không có. Những cánh vạc đã vào mây hết rồi. Cò trắng cũng thôi về thành từ dạo binh lửa dậy đất trời, kinh đô thất thủ. Gót giày đinh quân chiếm đóng mang đất cát từ những miền xa xôi tận phương tây về dẫm ố hoen những con đường phượng. Nội thành mềm mỏng như cô gái tơ ngất xỉu điếng hồn trong tay lũ bạo hành cuồng dâm lông lá. Bốn cửa thành Đông Tây Nam Bắc lấp ló tới lui những khuôn mặt rạch, vằn vện râu ria; vắng bóng tàng lọng xênh xang ngựa voi xa giá. Người ta bảo xưa kia vào mùa xuân, cò thường về đậu trắng cả bốn mặt hồ Tịnh Tâm. Cò trắng là chim thiêng của đồng nội, không thể chung lộn với lửa binh, nên từ dạo đó, cò thôi không về. Bây giờ nếu có, họa chăng chỉ còn chim cú.

Không một tiếng chim kêu, không tiếng động rỡ ràng cánh vỗ, khung cảnh dường như bớt linh thiêng đi. Giờ này, bên hắn, trên mặt phẳng hôn mê bóng tối này chỉ có nàng: con cò trắng bỏ bầy; người bạn đời theo tiếng gọi nhau về tay ấp đầu gối. Nàng ngước mắt trông vời lên vòm lá tối, mớ tóc đẫm hương sứ bay dạt, để lộ khuôn mặt dịu dàng mơ hồ nụ cười in dáng tượng, khuôn mặt trong ngần của đứa trẻ gái ham vui trốn cha bỏ mẹ liều lĩnh vượt nghìn trùng đến cùng bạn tình. Đứa trẻ gái đang đứng trước khung cửa mênh mông đời, trên đất đai một quê quán lạ, và ngu ngơ thăm hỏi:

- Sao người ta gọi hồ này là hồ Tịnh Tâm anh?

- Ngày xưa vua hay ngự tới đây. Hắn đưa tay chỉ xuống lối mòn - con đường ấy em thấy không? Xa giá cờ xí rợp trời những ngày đầu xuân. Chỗ tụi mình đang đứng là chỗ bài trí những bàn rượu bàn cờ. Vào thời đó thị dân đâu có được đem dấu chân thô thiển héo lánh tới đây. Hồ dành riêng để vua an dưỡng tinh thần, uống rượu, nghe đàn địch, cao đàm khoát luận thi văn và ngắm trăng.

Rồi như vừa nhấp phải men say của thứ rượu Bồ đào ngày xưa vua uống, hắn nói luôn một thôi một hồi dài:

- Hồ Tịnh Tâm, Đại Nội, Bến Ngự, Vỹ Dạ, Nam Giao... những nơi chốn ở quê quán chồng em phải lần lượt biết, làm quen. Mai mốt anh sẽ dẫn em về trình diện mẹ; anh khấu đầu cắn cỏ lạy mẹ xin tha thứ cho đứa con trai hư đốn của mẹ đã ngang nhiên phạm tội “dụ dỗ con gái người ta”. Mẹ sẽ la lối một ngày dài; có thể mẹ sẽ giận hờn bỏ ăn bỏ uống ba bốn bữa, hoặc một tháng ba mươi ngày mà không thèm ngó mặt anh... Nhưng rồi thế nào mẹ cũng sẽ phải thương con dâu của mẹ. Mẹ sẽ dạy em cách làm cơm hến, cách đổ bánh khoái, cách nấu canh măng chua với cá ngạnh nguồn: những món ăn một người vợ Huế phải biết để chăm chút chồng con.

- Nghe anh nói cái gì cũng dễ hết, dễ và chắc nịch như cua gạch, như hai cộng với hai là bốn.

- Mặt trăng người ta lên còn được huống hồ...

Nàng ngắt một đóa hoa sứ đưa lên mũi hôn lấy hôn để; hắn dằn lấy ngứt ra từng cánh ném xuống mặt hồ. Những cánh hoa trắng tinh bay lăng quăng vật vờ giữa khoảng không rồi mất biệt. Nàng níu giữ tay hắn, ngăn không cho ném nốt những cánh trắng cuối:

- Anh vừa làm cái gì anh biết không?

- Không!

- Anh vừa mô tả động tác dữ dằn của một mãnh thú gặm xé những mảnh trăng.

- Tuyệt, em có trí tưởng tượng tuyệt lắm, nhưng em có đang mơ ngủ đó không?

- Em kinh sợ những động tác đại loại như thế, nhớ hồi còn nhỏ, đứng nhìn chị giúp việc cắt tiết một con vịt, mấy đêm liền em không thể nào nhắm mắt, cứ nhắm mắt là thấy cái cổ vịt vọt máu.

- Hồi xưa nhắm mắt thấy cái cổ vịt nên lớn lên bây giờ nhắm mắt là em thấy ba-mẹ-cầm-dao-dọa-giết phải không?

- Nói vậy... cũng nói, chẳng có liên tưởng nào bắc nối giữa cái cổ vịt và ba mẹ cả. Sao hễ nhắc tới ba me” là anh chỉ thấy độc hình ảnh cầm-dao-dọa-giết ấy thôi.

Nàng hờn trách nhẹ nhàng. Hắn tiếp tục giọng châm chọc:

- Thì ba mẹ nào khác con mãnh thú và em nào khác mảnh trăng kia.

- Bộ anh tưởng mình đi luôn mãi sao? Cũng có ngày nào đó em phải về khấu đầu cắn cỏ lạy ba mẹ tha thứ cho đứa con gái hư thân mất nết đã khăn gói trốn theo “người ta” chứ! Cứ thử mường tượng lúc đứng trước mặt ông bà em cũng đủ thấy lạnh run cả người.

- Run như Thần tử thấy Long nhan là cùng chứ gì? Có lẽ ngày về em nên ôm theo một chiếc lồng ấp đầy than hồng cho đỡ rét.

Nàng bật cười cấu đủ mười móng tay vào vai hắn:

- Anh quá khích, anh ngoan cố, anh ăn nói láu lỉnh như tinh như ma như mấy thằng cha sơn đông mãi võ ấy!

Hai người cùng cười, thanh âm quấn quít hơi gió. Trong những chùm lá đậm đặc bóng tối kia có đôi mắt chim cú nào đang rình chúng tôi đó không? Có ông vua bà chúa nào lẻn về nhìn trộm hạnh phúc của chúng tôi không? Không, chẳng có ma nào cả.

Hắn cầm tay nàng bước dọc theo hành lang ra khỏi căn nhà giữa hồ, vội vã như thể nếu chậm một khắc nữa, gạch ngói sẽ đổ xuống nghiền nát cả hai mất.

- Bàn tay em sao lạnh ngắt thế này?

Nàng đáp, giọng hóm hỉnh:

- Anh hỏi ngớ ngẩn như trẻ lên ba ấy. Tay lạnh là bởi nó lạnh, ai can nó nổi. Đôi khi dường như em không kiểm soát mình nổi nữa.

- Ví dụ?

- Có lúc cái chân bên phải lạnh, chân bên trái lại nóng, cái má bên phải y cục than hầm, má bên trái lại như cục nước đá, thật kỳ.

- Ví dụ như lúc nào?

Nàng kiễng chân ranh mãnh kề sát tai hắn thì thầm:

- Lúc anh hôn... chỗ ấy của em.

Hai người phá lên cười. Phía đông, phía nấm mồ vĩ đại của hàng ức hàng triệu âm binh, vầng trăng lưỡi liềm lừng lững trên đầu cây, vừa tỏa ánh bạc rờn rợn, vừa như một con mắt sầu héo đang cười. Bụng trăng lõm khuyết, nó vừa bị con mãnh thú nào gặm mất một mảnh vậy?

Ra tới lối mòn nằm phơi giữa hai bờ cỏ lấp lú, nàng dừng lại cầm đôi guốc lên tay, nói bằng giọng hồn nhiên của đứa trẻ đang trong cuộc chơi kỳ thú:

- Đi chân không một lát cho khỏe anh.

Hắn chiều nàng, tuột giày cầm tay:

- Ừ khỏe thật.

Họ ngó nhau cười thật vui, vui như từ cha sinh mẹ đẻ chưa bao giờ vui như thế. Hơi đất đêm mát rượi thấm qua gan bàn chân ngấm tan khắp thân thể, rồi tụ lại trong tim thành ngọn lửa ấm. Nàng vừa đi vừa ngoái cổ nhìn lui chiếc hồ. Căn nhà bát giác lúc này trông giống con tàu bỏ neo giữa mặt hồ nhung thẳm. Ánh trăng phớt vàng màu đau yếu xuyên qua cành lá hững hờ.

- Giờ nếu mình bỏ đôi giày đôi guốc này trên bờ hồ, sớm mai dám có người lầm tưởng có hai kẻ chán đời nhảy xuống hồ tự tử lắm nghe?

Nàng cười:

- Ý anh ngộ đấy, nhưng bỏ lại giày guốc ở đây, sáng mai tụi mình chỉ tổ mất công lặn lội ra chợ Đông Ba mua giày guốc khác thôi anh ạ.

- Ừ nhỉ, đôi khi em thực tế hơn cả một bà già.

Bốn cái chân chẳng cần lên tiếng hỏi han, chúng tự động đưa họ qua hết lối mòn, ra tới đường lộ. Hai chiếc bóng ngã thầm dưới chân. Gió khuya lành lạnh trên đầu. Lưng hắn ấm theo đường vòng ôm ngang của cánh tay nàng, và cứ thế họ bước đi, có thể đi tới bất cứ nơi chốn nào trên khắp mặt đất này. Nàng âu yếm áp mặt vào bờ vai chàng khẽ ngáp. Cám ơn đêm đã trả lại cho nàng vẻ tươi mát hồn nhiên. Nhân danh tình yêu thuần khiết, xin đêm thắp sáng ngọn đèn trong tim chúng tôi mãi mãi; mãi đến ngày tóc bạc răng long, lưng còng phải nhờ đến gậy, đi đứng phải nhờ cháu chắt nội ngoại dắt dìu...

Họ đi về phía đông, phía có vầng trăng vừa bị gió chém rụng khỏi đầu cây. Một lúc nào đó bất chợt nhìn xuống đôi tà áo nàng phơ phất quấn quít bay quanh, không dưng hắn nghĩ đến đôi cánh của một giống chim khuya thương bầy nhớ bạn đang rủ cánh cô đơn trên một búp sen trắng hồng nào đó, lúc này, giữa mặt hồ cô quạnh. Gió bay tạt từng ngọn tóc nàng mỏng manh vương vít cổ chàng. Những ngọn tóc thơm hương hoa sứ. Hắn nhủ thầm: liệu đêm nay em còn mơ thấy ba mẹ cầm dao dọa giết nữa hay không?

KHÔNG! ĐÊM NAY DẪU HƯƠNG HOA SỨ VẪN theo hắn về như hàng bao đêm khác, nhưng nàng chẳng bao giờ còn nằm mơ nữa. Khi bước vào căn phòng trọ trống vắng, đứng cú rũ hệt tàu lá héo dưới ngọn đèn vàng ệch ánh điện câu, mẩu điện tín nhàu nhượi - nằm một cách buồn phiền trên mặt bàn nước cáu bẩn, lưu cữu cả tỉ dấu vết không tên - lạnh lùng nhắc nhở hắn rằng, sau chuyến về Nha Trang khấu đầu cắn cỏ lạy ba mẹ tha thứ cho đứa con gái hư thân mất nết, chuyến xe đò đưa nàng quay lại Huế cách đây mấy hôm đã không may vướng phải đạn trọng pháo lúc vượt qua đèo Cù Mông...

Huế 1971

Vườn xót

Cây xiêu đổ bóng vườn xiêu

Nghìn thu xếp cánh trước chiều quạnh hiu

GÃ CẢNH SÁT THỔI XÚP LÊ XUA ĐÁM NGƯỜI đứng dạt ra hai bên lề nhường lối cho đoàn quân xa chạy qua. Đám đông rời rạc một tí rồi lại bám sát lưng nhau, có nhiều tiếng la ó phản đối. Chiếc loa phóng thanh mắc trên cành phượng lỗ chỗ lắm dấu đạn trước cổng trụ sở la hét từ sáng tới giờ vẫn không thay đổi tiết điệu, vẫn chưa biết mệt. Đám người đứng ngồi lố nhố phía dưới mang tâm trạng của lũ thí sinh hồi hộp nghe xướng danh kết quả trong các kỳ thi, chỉ có khác là ở đây mỗi cái tên không kèm theo số ký danh mà kèm theo số nhà, tên đường phố.

Chiếc xe cuối cùng của đoàn quân xa vừa chậm chạp đi qua, đám đông ùa ra chiếm ngay khoảng đường trống. Mỗi lần có người được gọi xảy ra một trận xô đẩy chen lấn. Vượt hết hàng rào người trùng điệp để vào thấu sân quận là cả một kỳ công. Nắng giúp mồ hôi bôi lấm lem những khuôn mặt, và không khí nóng bức giúp mấy gánh đậu hũ, mấy xe bán nước giải khát bên kia đường chóng hết. Một dãy xe lam đứng nối đuôi dưới các tán cây cuối ngã tư xế cổng sau trụ sở quận, ở ngõ này một lô người khác khệ nệ khiêng những chồng tôn xi măng mới lãnh ì ạch chuyển lên xe. Những ống khói phụt loạn xạ đằng sau và tiếng máy rống chuyển bánh như tiếng cười nhạo báng chào đám người ở lại.

– Ông Trịnh Đình Khiết năm xuyệc hai Phạm Ngũ Lão... xin mời ông Trịnh...

Trong không khí nóng nảy hỗn độn ấy, bà Hóa đứng dưới tán me cụt ngọn lần tay vào sắc rút cái khăn ra lau mặt rồi quay qua Cảnh:

– Sao chưa đến phiên mình, lâu quá.

– Đây mới phường Phú Thuận, phải chờ đến phường Phú Cát mới tới phiên mình.

Cảnh ngồi bệt xuống hàng gạch ốp vỉa hè móc thuốc hút.

– Bà Công Tằng Tôn Nữ Thị Vân bốn mươi Bạch Đằng...

Người đàn bà ngồi bên trái Cảnh nãy giờ luôn miệng kể lể chuyện tái thiết nhà cửa đứng bật dậy, rẽ đám đông lướt tới:

– Có tôi đây, cho vô tí bà con. Úi dà, rồi ai cũng có hết, xích xích cho vô tí bà con...

Người đàn bà chen lấn bỗng nghe có tiếng xoạc của vải rách, giọng van lơn thân mật trở thành tru tréo:

– Đã nói rồi ai cũng có mà, rách hết cả áo người ta rồi nè, đồ vô hậu.

Gã cảnh sát mang kính đen đang lăng xăng dẹp mấy người đứng sát hàng rào kẽm gai nghe lộn xộn chạy đến vất que cà rem cắn dở khuỳnh rộng 2 tay mở lối cho người đàn bà bước vào.

Đám đông tiếp tục ngước ngóng. Những thường dân hôm nào hớt hải vai xách nách mang đi tránh đạn, nín thở dưới hầm trú bom, giờ cơ hồ bị nén chặt, méo mó hẳn đi dưới sức nặng của sự kiên nhẫn chờ đợi tưởng chừng như vô biên, quá tải. Những gương mặt khoác chung vẻ thương khó, lam lũ tội tình chắc chắn không thể có trong thời bình. Có người ngáp rõ to, chửi khá tục rồi hắng giọng ca cẩm:

– Sao cực quá vậy nè, trời ơi ngó xuống mà coi!

Một người đàn ông phóng Honda trờ tới, hãm phanh hỏi Cảnh:

– Xin lỗi, anh nghe họ gọi đường Phạm Ngũ Lão chưa?

– Trời ơi gọi lâu rồi, giờ ông mới đến.

Kẻ ngáp to chửi tục và ca cẩm lúc nãy cao giọng độp ngay:

– Đọ đọ, cứ thế đến trễ rồi lăn vô khiếu nại làm mất thì giờ người khác, quân chó đẻ.

Gã đàn ông hình như không thèm nghe, mau mắn dựng, khóa xe đoạn bổ nhào về phía cổng.

Đến xế trưa mới lãnh được mười bao xi măng, mười hai tấm tôn và mười ngàn đồng, bà Hóa thở ra nhẹ nhõm. Ngồi trên xe lam cạnh đống phẩm vật cứu trợ bà vừa nhai trầu vừa cười nói với Cảnh:

– May mà lãnh có một lần chứ vài lần thà bỏ còn hơn, mất mười đền chưa tới một, chẳng thấm tháp vào đâu!

Cảnh đưa tay che miệng ngáp:

– Mẹ coi lại đã cất tiền kỹ chưa?

Bà cười phô đôi hàng răng đen bóng ngọt:

– Cái thằng, coi tao như con nít.

Cảnh bỗng cảm thấy áy náy không phải vì lỡ lời mà vì nghĩ, mười ngàn lúc này quả là lớn, hồi nhà cửa vườn tược chưa cháy thì số tiền đó đối với mức chi tiêu hàng tháng chẳng đáng là bao. Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn. Nhịp sống phập phồng theo chiến sự. Đêm nay chui xuống hầm trốn pháo kích mắt chưa ráo kinh hoàng đã lo ngày mai gạo củi tăng giá. Báo chí gào thét tố gian thương tham nhũng. Chính quyền đem mổ xẻ gian thương tham nhũng trên bàn hội nghị, còn bao giờ mới triệt hạ hết cái giống đó lại là vấn đề khác. Cảnh đưa mắt ngắm mẹ, dạo này bà cụ gầy rộc hẳn đi, anh nhủ thầm sẽ mua cho bà vài hộp thuốc bổ.

LỐI DẪN VÀO NHÀ KHÔNG CÒN BÓNG RÂM hàng cây vú sữa. Khu vườn còn chừng dăm gốc ổi lơ thơ, mỗi gốc hoàng lan thất hồn lạc phách nom tiều tụy, kiên nhẫn gò lưng phơi nắng. Đã đến mùa nhưng cây cành không chịu trổ bông, đám lá ít oi tội nghiệp kia đua nhau ngả màu vàng úa. Nhiều lần ông Ngũ đòi chặt đi, Cảnh đã can, dẫu sao còn vài cây trong vườn trông cũng đỡ tẻ, hy vọng có vài trận mưa chúng sẽ hồi sinh.

Thấy ông bạn cố cựu buồn não nuột trước mảnh vườn liêu xiêu trống hoác, có lần ông giáo Phẩm nói: “Thôi, hơi đâu buồn! Còn da lông mọc, còn chồi nảy cây. Vả lại, sinh sinh hóa hóa cũng là lẽ thường của trời đất, cứ cho là cái vườn cùng với bao nhiêu cây kiểng quí hiếm đáng giá ngàn vàng trước đây đã bị bão đạn mưa bom cuốn phăng đi nơi khác, giờ mảnh vườn xơ xác này ở đâu đó trôi dạt tới thế chỗ thì vẫn thuộc thổ cư của mình, đừng phụ rẫy nó tội nghiệp, chăm đất, đất sẽ trả ơn mấy hồi!”

Ờ, nếu nghĩ được như ông giáo Phẩm thì nhẹ lòng biết mấy! Đằng này hễ cứ thấy nó là ông cảm thấy tim đau nhói cơ hồ có cây kim phải gió nào mai phục trong đó bất thần cựa quậy. Trái tim từ hai năm nay buộc ông đều đặn đi tái khám ba tháng một lần ở bệnh viện, uống bao nhiêu thuốc rồi không nhớ xuể, và không cho phép ông làm bất cứ việc nặng nào ngoài việc chăm sóc cây cành.

Cây kiểng vườn ông thuộc loại nổi tiếng, đắt giá nhất vùng. Ông không hổ danh là nghệ nhân đời thứ ba của một gia đình có truyền thống “chơi cây” ở đất cố đô, có ông cố từng được vua Tự Đức “mời” vào đại nội chăm sóc hoa trong vườn Ngự.

Bây giờ thì khách sành điệu tao nhã ngày mỗi hiếm. Khách mua hoa kiểng phần lớn thuộc hạng công, tư chức ngạch nhỏ mua biếu những ông lớn hoăc đại gia vào các dịp tết nhất, tân gia... Mỗi lần “gả” chúng đi như phải chia tay với một công trình nghệ thuật, dù với giá chẳng phải “bèo”, ông cũng buồn và đâm ra ít nói mất mấy ngày, để rồi sau đó lại mải mê tiếp tục gầy dựng kiểng khác. Người sống gần cỏ cây lâu năm nảy tình quyến luyến thắm thiết. Chúng nó vô tri nhưng đối với kẻ say mê chúng, chúng có linh hồn. Một dáng dấp khô héo thầm lặng lom khom bên những khóm xanh nõn dưới ánh sáng dìu dịu của ngày đẹp trời, đó là hình ảnh êm đềm và thanh thoát của riêng ông.

Dạo còn ở lính phải di chuyển luôn, mỗi lần về phép, Cảnh không quên mang về cho ông cụ vài giống hoa lạ có thể trồng hợp với thời tiết ở đây. Những lần về như thế, sau khi tắm rửa, ngồi với ông cụ uống hết vài tuần trà mạn sen dưới bóng râm giàn thiên lý, hai bố con len lỏi khắp vườn, ông bố nói thao thao về những giống cây vừa trồng được, cười rung cả ba chòm râu bạc, cậu con cảm thấy an lòng giữa khung cảnh ấy, trong vùng thơm tho ấy óc anh không còn vướng bận những khúc chân, khúc tay rời máu me đầm đìa ngoài mặt trận...

Chiếc xe lam lăn chậm vào ngõ rồi dừng lại tắt máy giữa sân, Cảnh giúp bác tài chuyển tôn, xi măng xuống chất thành đống cạnh mương nước dẫn ra nhánh sông ngoài lộ. Bà Hóa hấp tấp bước vào nói tao phải lo cơm nước trưa lắm rồi. Bà cụ loay hoay trong đó giây lát rồi có tiếng vọng ra:

– Ủa ông già đi đâu rồi?

Cảnh đáp lấp lửng:

– Có lẽ ông xuống Bãi Dâu, hồi hôm con nghe nói ông tính về dưới đó mua ít chục củ bông huệ và lay ơn gầy giống.

Chiếc xe lam rỗng không lóc chóc bò ra lộ, Cảnh lượm một que củi cúi người xuống vớt cụm rác chận nghẽn lòng mương rồi phủi tay vừa huýt sáo vừa trở vào nhà. Căn nhà khiêm tốn như cái quán miền quê, che sơ sài vài tấm tôn vừa đủ lót hai cái giường và một bộ bàn ghế. Trông cái gia thế như vầy không trách ông cụ dạo này đâm ra gắt gỏng.

Mặt trời trút hết nộ khí xuống buổi trưa, bóng Cảnh ngả nghiêng loăng quăng trên đất nắng. Vạt đất phía trái đã lấm tấm những lá cải nhỏ xanh xanh lấp ló dưới lớp lá chuối khô róm. Mấy chậu cúc mới ươm sắp thành hàng trước hiên coi bộ đã bén rễ nom tươi tốt hẳn. Cảnh đi vào rót đầy một ly nước lớn uống ừng ực rồi trút bỏ áo quần bên ngoài, mặc quần cụt xách gàu ra giếng dội nước ào ào. Bà Hóa từ nhà sau kêu lớn:

– Cái thằng ngụy tặc, mới về đang nóng đã tắm, coi chừng ngộ cảm thương hàn thì khốn đó con ạ.

Cảnh vừa kỳ cọ vừa cười thầm, đối với bà cụ bao giờ Cảnh cũng chỉ là thằng nhỏ mới lớn dù Cảnh đã đi lính, đã giải ngũ và năm nay anh xấp xỉ ba mươi.

Trong bữa cơm bà Hóa nhắc đến chuyện cưới vợ cho con trai.

– Gần ba chục tuổi đầu rồi chưa chịu lấy vợ, ở vậy suốt đời rồi sau này lỡ đau ốm nằm chèo queo một mình lúc đó mới thấy sướng.

Nhớ hồi còn đồn trú trong Nam, bà già cứ viết thư thúc về lấy vợ miết, Cảnh không muốn bị ràng buộc và bị câu thúc đã viết thư về nói: “Con đã có vợ trong này rồi, mẹ khỏi lo, bữa nào về con sẽ đem theo đủ”. Tưởng nhận được thư chắc bà cụ yên tâm, không ngờ bà không chịu tin mà còn gửi thư vào thúc gấp hơn nữa: “Tao đã chọn chỗ rồi đó, chỉ chờ mày ra coi mặt là cưới liền, đám này phúc đức lắm con ơi, bỏ qua rất uổng, con nhỏ dễ thương và hợp tính tao lắm. Hai nhà đi lại thăm viếng nhau rồi. Mẹ phải sang tận Cồn Hến chọn vợ cho con đó”.

Ngày đầu tiên trở về, anh mới đặt chiếc valy xuống, bà cụ đã ngó từ đầu đến chân cậu con trai rồi như chợt nhớ, thấp thỏm hỏi:

– Ủa, vợ con đâu mà về một thân một mình vậy?

Cảnh không thể dối được, nhăn răng cười trừ.

Về nhà được chừng tuần lễ, Cảnh chiều theo ý bà cụ qua Cồn Hến coi mặt vợ, và không ngờ nàng dâu ưng ý của mẹ lại là Tiếu.

Tiếu, người tình của Hoạt. Thuở còn đi học hai đứa chơi thân nhau, chính Cảnh đã bày cách cho Hoạt tán được Tiếu. Những ngày sắp nhập ngũ bao giờ cả bọn cũng đi chơi tay tư, hồi đó còn có Lạc. Bây giờ Lạc đã có chồng. Hoạt thì đã chết trong trận bị công đồn ở Ashau. Cuộc tình của Tiếu và Hoạt sắp đến hồi chung cuộc đành bị...

Gặp lại Cảnh, Tiếu rất mừng. Nàng nói không ngờ bà già hay đến chơi nhà em lại là mẹ anh.

Cảnh ngồi nói chuyện với Tiếu ở nhà trên còn hai bà già thủ thỉ với nhau ở căn dưới. Tiếu khóc và Cảnh vụng về lọng cọng nói vài lời chia buồn an ủi rồi ra về.

Cảnh không dám cho mẹ biết ý nghĩ riêng của mình, anh chỉ nói qua loa không ưng Tiếu vì không hạp nhãn. Bà cụ nổi giận nói lẫy:

– Mày không ưng đám này thì tao cũng để mày ở quá luôn hoặc muốn rước con nào về thì rước tao không thèm biết đến.

Ông Ngũ “thoáng” hơn, cao giọng khỏa lấp:

– Trời, bà này hay chưa, con trai hơi đâu mà lo, con gái dư cả khối.

Chuyện cưới vợ cho Cảnh nguôi ngoai đến hai ba tháng nay không nghe nhắc đến. Bà cụ cũng đã hết giận, có điều sau này ít sang chơi bên Cồn Hến hơn. Bây giờ nghe nhắc lại chuyện ấy, Cảnh thấy tội nghiệp bà già. Bà nôn nóng muốn có cháu nội để vui cửa vui nhà. Có lúc Cảnh nghĩ có lẽ mình nên lấy Tiếu. Nhưng rồi lại bị ám ảnh bởi cái chết của Hoạt, anh có cảm tưởng mơ hồ làm như thế là cuỗm vợ của bạn. Để dứt khoát với nỗi ray rứt luẩn quẩn ấy, Cảnh quyết định tìm trong đám bạn bè một đứa giới thiệu với Tiếu. Bây giờ Tiếu đã là hôn thê của Trung úy Tố, thằng bạn vui tính tùng sự cùng một Tiểu đoàn với Cảnh hồi ở Long Xuyên.

– Chiến sự leo thang thế này, không chừng con lại bị gọi tái ngũ, có vợ bắt nó chờ ở nhà thêm tội nghiệp.

Bà cụ cười dễ dãi:

– Ừ thôi thì tùy, miễn sao từ đây tới lúc nằm xuống lỗ, tao có cháu nội bồng là được.

Tái ngũ?! Bất giác Cảnh đưa bàn tay phải lên ngắm nghía. Hai lóng tay ở ngón trỏ – ngón lảy cò súng – không còn: nguyên do để anh được giải ngũ. Có khi nào đột nhiên nó lại mọc dài ra và... Cảnh lắc đầu, mủm mỉm cười. Trời vắng không một tí gió, mồ hôi rấm ráp trong ngực áo. Mây trên trời cuốn lại, sóng ngoài biển dồn vô, O với tui cuốn lại... Bài hát ru em nghe ngồ ngộ vẳng từ hàng xóm sang. Nắng ngoài sân dã dượi.

HƠN HAI GIỜ CHIỀU CẢNH VỘI VÀNG THAY QUẦN áo lấy xe đạp lọc cọc ra đường, ghé tiệm cà phê quen uống ly chanh muối, mua gói Bastos xanh rồi đến sở làm. Con đường ra khỏi Thành nội qua cửa Đông Ba lắm bụi. Những luống xà lách dưới chân Thành mướt xanh. Trận chiến đầu năm ở chỗ này có nhiều xác chết, không chừng nhờ thế mà cỏ cây bây giờ lại tốt. Mùa hè rồi mà trên mặt hồ không có lấy một búp sen nhỏ bởi những đợt tiến quân sen trong hồ bị dày đạp nát bét không làm sao cất đầu lên nổi. Những mái tôn ÚcĐại Lợi sáng lóa dưới nắng – Thành phố đang ở thời kỳ tái thiết. Khung cảnh biến dạng đổi thay ngượng nghịu đìu hiu phơi bản mặt mới. Những hố bom được lấp đầy bằng gạch vụn vôi vữa trên bờ thành đổ xuống. Rồi tất cả sẽ quen mắt, người ta sẽ quên dần mọi rạn nứt đổ nát, nhưng liệu có tìm ra những nét đẹp lạ khác để mà nhớ mà thương mỗi lần đi xa Huế không?

Nét chữ sơn trắng trên tấm biển màu nâu đen vừa được thay nằm ngay ngắn trên hai cột trụ dẫu không muốn mắt Cảnh cũng phải gặp gỡ nó mỗi lần đạp xe qua cổng Đài phát thanh. Ban đầu Cảnh khó chịu rồi quen. Thói quen giúp người ta đánh lạc hướng thành kiến dễ dàng. Đi qua cổng mỉm cười chào người lính gác, đẩy cửa bước vào phòng bắt tay vài người bạn đồng nghiệp, kéo ghế ngồi vào bàn giở chồng hồ sơ dày cộm trước mặt ghi ghi chép chép. Nhiều lúc Cảnh cảm thấy dại dột khi không lại mắc mình vào guồng máy. Chiếc quạt uể oải quay trên trần, ông Vạn ngồi ở cuối phòng đang ba hoa tán gẫu chuyện buôn bán, giọng ông ta rành rọt đến đáng ghét, nếu người lạ vừa bước vào sẽ lầm ông ta đang đọc diễn văn. Với hình dong chải chuốt, khuôn mặt phì nộn, trán hói bóng mỡ, ngoài nghề công chức ông còn chạy áp phe, chẳng bao lâu từ một thầy ký còm trở nên giàu sụ với nhiều dãy nhà cho Mỹ thuê. Lúc câu chuyện ông Vạn lái sang việc hùn vốn mở đại lý Tivi thì Thắng đến. Thân hình thon nhỏ gói trong lớp áo lụa màu mỡ gà nom mỏng mảnh và mát mắt. Thắng vừa đẩy cửa bước vào, Tính dùng đầu bút bi khoèo tay Cảnh nói giọng hài tếu:

– Nàng “ruộng chưa có người cày” chiều nay xinh quá cỡ, còn đợi gì nữa mà không tấn công hả Cảnh?

Thắng làm việc ở phòng ngoài cách phòng Cảnh chừng năm chục thước, nàng phụ trách xướng ngôn cho chương trình Người cày có ruộng phát vào mỗi buổi trưa. Chiều nào Thắng cũng phải đến Cảnh để lấy bản tin thu băng cho buổi phát hôm sau. Cảnh chỉ có mỗi một việc làm ở đây là ghi nhận tin tức từ các quận xã gửi về, lập bản phúc trình và tóm tắt thành những bản tin ngắn. Đứng trước Cảnh bao giờ Thắng cũng mở nụ cười thật duyên và mắt chớp chớp, Cảnh nghĩ bụng không biết cô nàng đã tập bộ điệu này mất bao lâu trước gương.

Lúc bản tin đã được cuốn tròn nằm im trong bàn tay có những chiếc móng hồng thắm, và Thắng sắp mở nụ cười thứ hai chào Cảnh để bước ra thì có tiếng ông Vạn:

– Đẹp đôi quá ta, bao giờ anh chị có tin mừng đừng có quên bọn này đấy nhé.

Thắng đặt cặp vé xem chiếu bóng xuống mặt bàn, thấp giọng:

– Em có cặp vé mời coi xinê tối mai ở rạp Châu Tinh, tặng anh Cảnh để đi với bồ.

Gã trai cầm một chiếc, trả chiếc thứ hai cho cô gái, mỉm cười:

– Bất ngờ quá, chưa sắm bồ kịp, tối mai có rảnh em đóng giùm vai bồ anh được không?

– Còn khuya!

Thắng ngoe nguẩy bước đi, nhan sắc bỗng rạng rỡ y lân nghe pháo.

ÔNG NGŨ ĐỨNG TRÊN KHU ĐẤT TRỐNG NHÌN mông bốn phía. Bây giờ mảnh vườn trông rộng hẳn ra. Nếu chiến trận không xảy ra ở đây thì mùa này cam quýt đã đầy trái, không khí đã thơm thoảng mùi hoa hoàng lan, hàng vú sữa cạnh hàng rào đã trổ bông... Công lao gầy dựng mấy mươi năm phút chốc tan biến để chỉ còn lại những cục đất thó. Bước sãi chân đo bề dọc bề ngang rồi đến ngồi trên đống xi măng tẩn mẩn giở thuốc ra vấn hút. Ông buồn bã nhìn trước ngắm sau. Ngày ông nội Cảnh chết mỗi cây trong vườn đều được quấn một rẻo khăn trắng chia buồn, sau này ông chết có lẽ cây cối không kịp lớn để chịu tang? Nhà cao cửa lớn bây giờ được đổi bằng đống tôn xi măng này. Buổi chiều lắng xuống, nắng hiu hiu và gió khua rời rạc những cành ổi cháy nám âm vang tiếng reo hò của bọn trẻ tắm ngoài bãi sông. Bây giờ ông không còn đợi mùa xuân để xem lũ hoa cỏ trổ lộc non, không còn hồi hộp chờ mùa hè tới để nâng niu những chùm trái ngọt. Đối với ông, đối với lũ cây cỏ còn sống sót trong khu vườn này bốn mùa không còn ý nghĩa của kết tụ, đua nở mà tất cả chỉ là sầu rã, tan hoang, ông không còn thì giờ để làm lại để bắt đầu bởi tuổi già không cho phép, và sự kiên nhẫn bấy nhiêu năm nghe chừng đã hao mòn.

Ông cụ đắm chìm trong tiếc nuối, đau tê bởi cảm giác mình bị thời thế bạc đãi, chơi khăm, bỗng giật mình quay lại khi nghe tiếng còi xe ngoài ngõ, ngạc nhiên thấy chiếc xe hơi bóng lộn dừng lại, cửa mở và một ông khách ăn vận sang trọng bước xuống. Ông đứng dậy đi ra, nói lớn trong lúc ông khách xăm xăm bước vào trong sân.

– Ông hỏi ai, chắc là lộn nhà rồi.

Ông khách cười làm bộ ria rậm bị kéo xếch lên thành cánh cung.

– Cụ quên tôi rồi sao?

Ông Ngũ chưa kịp nhận ra, khách đã tiếp:

– Vùng này chắc nằm trong chiến trận, nom tiêu điều quá. Nhờ có cây cầu ngoài đó tôi mới nhớ được lối đi vào đây. – Ông khách vừa nói vừa dáo dác nhìn quanh: – Mấy chậu kiểng chắc đã bị nát tan hết, thật uổng quá. Tôi định trở lại lần này mua cặp mai hồi trước tết trả 20 ngàn cụ chưa chịu bán. Cụ biết chỗ nào hiện giờ còn cây kiểng không? Tôi đang cần lắm, ông chủ sự người Mỹ ở sở tôi muốn sưu tầm một số cây kiểng Việt Nam...

– Rất tiếc tôi không biết, ông thử lên miệt Kim Long coi. – Ông Ngũ trả lời chậm rãi và gần như... vô cảm.

Bọn trẻ tắm ngoài bãi sông kéo nhau vào bu quanh chiếc xe. Một đứa nghịch ngợm trong bọn kéo quần cho vòi nước phun vung vãi lên chiếc đèn sau đít xe rồi cười hô hố, những đứa khác bắt chước, sáu bảy cái vòi nước thi nhau rửa bụi. Một đứa khác thò vào tay lái phía trước bóp còi inh ỏi.

Ông khách hấp tấp chào ông Ngũ rồi quay ra. Bọn trẻ kéo nhau ùn ùn bỏ chạy, tiếng chân nện thình thịch trên cầu ván, chiếc xe rồ máy lướt đi bỏ lại đằng sau những xoáy bụi trắng.

DƯỚI MÁI TÔN ÂM ÂM HƠI NÓNG CUỐI NGÀY, Cảnh ngủ li bì sau cơn quá chén trong bữa tiệc mừng đám cưới Thắng. Lại thêm một “nhan sắc” qua mặt quên “bóp còi xi nhan” vèo lên xe hoa, buồn vui lẫn lộn đâm ra uống tràn! Trong giấc mê mệt Cảnh bỗng thấy Thắng rạng rỡ trong áo cưới, tay ôm hoa sóng vai chẳng phải chàng rể mà là một quân cảnh to con, bặm trợn, trang bị vũ khí đến tận răng bước tới. Thắng cười ngỏn ngoẻn nói với gã:

– Bắt anh ta tái ngũ, đi lính chết quách cho rồi, chừa cái tật hờ hững với người ta! Làm người ta quê một cục.

Gã quân cảnh nghiêm giọng:

– Có đúng trước đây anh giải ngũ hợp pháp không?

– Hợp pháp khỉ gió – Thắng cướp lời: – Gian lận thì có. Sĩ quan bộ binh mà dám hủy hoại thân thể ngay tại mặt trận, phản chiến, ăn cơm quốc gia thờ ma cộng sản.

– Chuyện xưa như trái đất rồi cô! – Cảnh gân cổ cãi: – Tôi đã bị phạt trọng cấm, bị ra tòa án binh, bị tống vô quân lao đền tội chưa đủ hay sao?

– Chậc, chuyện đâu còn có đó – Gã quân cảnh dịu giọng: – Thế anh bị thương tật ở đâu?

Nóng nảy đưa bàn tay phải lên, xòe cả năm ngón ra và, Cảnh thảng thốt thấy ngón trỏ vẫn y nguyên như chưa từng bị chặt đứt hai lóng với sự giúp sức của Hoạt ngày nào ở mặt trận Bình Giã khói lửa mịt mờ thức mây. Anh choàng thức, bật dậy thoáng ngơ ngác, xuất hạn dầm mình.

Ngoài vườn, ông Ngũ quì gối trước cây hoàng lan còn trơ mỗi cái gốc và dăm cành khẳng khiu, nâng niu từng chồi non biếc xanh mới nhú. Những mầm lộc báo hiệu sự hồi sinh kỳ diệu sau bao ngày nhọc công chăm sóc, vun tưới khiến ông cụ vui mừng khôn xiết, cùng lúc một nhát búa vô hình vụt đánh nháng qua trái tim vốn đau yếu lâu nay. Trước khi ngã ngất, chìm vào hôn mê, ông mơ hồ thấy cây cối quanh mình lâu nay phiêu dạt tận đẩu tận đâu giờ trùng trùng điệp điệp kéo nhau về mọc nhanh, lớn mau, xanh ngát như xưa, và khu vườn khẽ rùng mình trôi đi, trôi đi, trôi đi trong bóng đêm bắt đầu dâng ngút.

Huế / Sài Gòn

1968 – 2005

Chớp mắt trăm năm

Yêu người mặn cả chiêm bao

Lìa nhau nắng ngọt mưa ngào bỗng chua

Bao giờ chín trái tình thua

Để lòng thay lá sang mùa phôi pha?

1.

MẶC NHỮNG TỐP LÍNH RÃ NGŨ, BỎ NGỎ CÁC phòng tuyến đâu đó ở ngoại vi thành phố ùa về, rảo bước, chen chúc nhau lên những chiếc xe đò, xe lam, xe tải, xe nhà binh la hét tranh giành hoặc câm nín ngang qua các đường phố bừa bãi những áo quần lính trận, mũ sắt, dây nịt đạn... quăng ném vội vàng. Mặc bọn hôi của thoắt biến thoắt hiện quanh những ngôi nhà vắng chủ ngang nhiên chia chác “chiến lợi phẩm” giữa thanh thiên bạch nhật. Mặc bụi khói ám mù cảnh vật dưới mặt đất, bầu trời thành phố Huế hôm ấy vẫn rất trong xanh, hoa phượng vẫn cháy đỏ màu muôn thuở.

Hôm ấy, chân chưa rời khỏi Huế mà sông Hương đã trở thành nỗi nhớ trong lòng không ít người ra đi. Trong số người đi có trung úy Hãn, áo quần trận lấm bụi, mũ lưỡi trai kéo sụp ngang mày cỡi chiếc Honda Dame chầm chậm ngang qua đường Trần Hưng Đạo nghiêng ngó, chốc chốc dừng lại dõi mắt săm soi vào đám người tản cư mang xách, gồng gánh khoác chung vẻ lam lũ, cam chịu từ tóc tai quần áo đến điệu dáng mệt mỏi, phờ phạc, thất thần. Già có, trẻ có, họ lê bước lếch thếch, hoặc tụ lại từng nhóm đứng lóng ngóng bên vệ đường, thấy xe nào ngang qua cũng đưa tay ngoắc rối rít, to tiếng van xin quá giang. Những xe đầy từ chối đã đành, có xe lưng lửng cũng vọt nhanh, dông biến để lại làn bụi làm lem úa những mặt người thất vọng vụt khựng sững như là tượng.

– Hãn, anh... Hãn!

Dừng vội xe, ngoảnh mặt về phía tiếng gọi, Hãn chưa kịp lên tiếng thì người đàn bà trẻ đã rảo bước đến bên hắn, chiếc túi xách nặng nề kéo lê theo chân, nón lá hất ngược ra sau để lộ gương mặt không son phấn nhễ nhại mồ hôi, mắt long lanh ánh vẻ mừng khôn tả:

– Trời đất, tưởng anh đi rồi, sao còn ở đây?

Tạt vào khoảng trống trước căn nhà đóng kín có tấm bìa lịch cũ ai đó viết nguệch ngoạc lời nhắn: Mạ đã vô Đà Nẵng. Chìa khóa gửi ở dì K. treo trên cửa sắt, Hãn cau ríu đôi mày sâu róm, nhìn từ đầu đến chân Ngà:

– Em... Ngà đi từ lúc nào?

– Sáng hôm kia lận, đón xe hoài không được, cuốc bộ từ cây số 17 vô tận đây muốn rã từng lóng xương. Còn anh Hãn, sao...

– Đơn vị rút từ Giạ Lê về lúc 5 giờ sáng, anh vội chạy ra nhà coi thế nào, nói mãi ông bà già nhất quyết không đi, vợ chồng thằng em đi rồi, chẳng rõ giờ này đang ở đâu, kiếm hoài chưa gặp.

– May thì vô tới Đà Nẵng, không may thì còn ở dọc đường đâu đó, anh khéo lo, biết đâu mà lần!

– Lâu lắm mới gặp, Ngà sống thế nào?

– Dạ cũng tàm tạm. Anh đã rước cô nào về làm dâu làng Kế Môn chưa?

– Chưa. Còn em, đi bước nữa rồi chứ?

– Dạ, vẫn ở không!

Người đàn bà trẻ cúi mặt cắn chặt môi, gã trai lắc đầu khẽ tặc lưỡi chẳng rõ ái ngại hay ân hận đã buột miệng hỏi cái câu thiếu tế nhị, nhạy cảm không phải lúc. Hãn nổ máy, cúi cầm cái túi xách gác ngang sườn xe, thấp giọng:

– Chậc, đã đến nước này thì... anh sẽ xoay xở thử xem. Lên xe đi.

Thoáng ái ngại rồi Ngà ngồi lên yên sau:

– Đi đâu anh?

– Thì đi kiếm xe. Không phải em muốn vô Đà Nẵng sao?

– Ờ há!

Xe qua cầu Trường Tiền, tiếng Hãn bạt trong gió:

– Nếu là em, anh cóc cần đi.

– Nghĩa là anh không sợ chết, bom hay pháo coi như pha hả? Em thì yếu bóng vía lắm, người ta nói trận này sẽ ác liệt gấp trăm lần trận năm 72, mùa hè đỏ lửa.

– Sống chết đều có số cả, giày dép còn có số huống nữa là con người. Người xinh xắn như Ngà chắc chắn có số đẹp, sống dai.

– Lúc nào anh cũng đùa được!

Hai người cùng cười. Kiểu cười lặng, không phát thành tiếng. Nụ cười làm giãn vẻ mặt mệt mỏi của Ngà ra chút đỉnh, nom tươi tắn hơn. Nụ cười khiến Hãn nghe lòng vơi được phần nào nỗi bất an mấy hôm nay cứ bám riết lấy mình như đỉa. Con đỉa vô hình hút dần sự thanh thản, hồn nhiên vốn có ở bất cứ gã trai trẻ nào còn lưng chừng ở độ tuổi giữa hai mươi và ba mươi, có chừng dăm năm mặc đồ trận chui rúc trong rừng sâu núi thẳm, may mắn lành lặn quay về, nhưng tâm hồn bị xém cháy ít nhiều sự tự tin, biết trân quí hơn cuộc sống, bởi đã có lúc cận kề cái chết ngoài trận mạc.

– Lâu nay em có quay lại trường Luật, học tiếp mấy cái chứng chỉ còn lại không?

– Học hành gì nữa, chữ nghĩa rỉ sét cả rồi, phải chi hồi đó...

– Đừng vội lên xe hoa, trở thành đại úy phu nhân hả?

– Anh vẫn còn mê đọc sách chứ? – Ngà lảng chuyện. Hãn lại cười:

– Với anh, sách luôn là những người đẹp hoàn hảo hơn bất cứ người đẹp nào ngoài đời thực, mê sách lại an toàn hơn mê người đẹp bằng da bằng thịt.

– Dóc tổ cái ông này! – Ngà đấm khẽ vai Hãn.

Xe qua khỏi cầu, đổ dốc, rẽ trái rồi dừng lại. Khu trường Đại học Sư phạm, điểm Bộ tư lệnh sư đoàn 1 bộ binh chọn làm nơi đóng quân tạm trên đường di tản, sớm mai còn đông đặc người của các phòng, ban, các máy móc, khí tài phục vụ cho guồng máy đầu não của một tập thể gồm nhiều trung, tiểu đoàn bộ binh và những đơn vị đặc nhiệm nay vắng hoe, còn trơ lại những phòng học mở cửa tan hoang, rỗng tuếch, lác đác vài kẻ “điếc không sợ súng” đi nhặt nhạnh những thứ vặt vãnh còn rơi rớt lại.

– Muộn mất rồi!

Hãn dựng xe, buồn rầu nói, rảo bước lao nhanh lên lầu 2, nơi bộ chỉ huy tiểu đoàn truyền tin tạm đóng. Phòng ốc trống không, cả cái ba lô đựng đồ cá nhân của hắn cũng “bốc hơi” đằng nào mất rồi. Hãn vội vàng quay xuống. Một chiếc Jeep từ phía bên hông trái chất đầy lính với một người mang lon đại úy ngồi cạnh tài xế bỗng quành ra, tăng tốc nhắm hướng cổng. Hãn đưa tay ngoắc, gọi:

– Đại úy, thưa... đại úy!

Chiếc Jeep chạy trờ tới, thắng đánh “kít”, Hãn đưa tay ngang mày dập hai chân vào nhau chào theo thói quen thâm niên ngoài 5 năm quân ngũ, kể cả thời gian huấn luyện ở quân trường, nói gấp:

– Đi hả, đại úy?

– Dọt lẹ, mẹ kiếp, giờ này còn em với út hả mậy?

– Dạ không phải, người nhà, cho em gửi đứa em quá giang...

Gã đại úy ném mắt ra phía sau, trên ấy hơn chục mạng chèn như cá trong hộp, lắc đầu:

– Chịu thôi, chạy theo bọn tao!

– Đi đâu, đại úy?

Chiếc xe tăng ga, quẹo phải ra đường, gã đại úy đưa hai tay lên trời gào, như thể không nói với Hãn mà với trời xanh đang bắt đầu ngã màu hoàng hôn tím thẫm:

– Thuận An!

Chiếc Honda Dame lao vọt đi. Ngà vòng tay ôm chặt eo Hãn. Chiếc xe máy được nhấn ga rung rẩy lên từng hồi như thể mọi bộ phận sẵn sàng rã ra. Tiếng Ngà kề bên tai Hãn bởi nàng chọn vai hắn để gác cằm lên cơ hồ cho đó là điểm tựa vững vàng nhất từ mấy hôm nay, từ hôm khăn gói cuốn theo dòng người tránh bom né đạn:

– Sao lại về biển?

– Đường bộ tắc rồi, có lẽ đèo Hải Vân đã bị cắt.

– Những người hồi nãy...

– Cùng đơn vị truyền tin với anh. Họ rút muộn, có lẽ vì còn nán lại phá hỏng máy móc.

– Kể cũng hên, không gặp họ mình chẳng biết đi đằng nào.

– Đường trời lúc này may ra, còn đường đất hoặc đường biển may ít rủi nhiều.

– Khi không anh phải nặng gánh thế này, em áy náy hết sức.

– Có khi nào Ngà chạy lẹ kiểu này chưa?

– Dạ chưa.

– Giờ thì nhắm mắt lại, anh sẽ đưa em lên...

– Lên đâu hả... ông tướng?

– Lên thiên đàng!

Ngà khẽ cười, đấm dứ vai Hãn liền hai cái, lập lại cái câu đã nói lúc họ qua cầu Trường Tiền:

– Lúc nào anh cũng đùa được.

Lúc nào... Đúng là giữa hai người đã từng có một thời ấm áp những câu đùa, những tiếng cười. Thời ấy giờ đã xa xôi chưa hẳn như cổ tích mà bị chôn vùi dưới biết bao nếp gấp ghời gian, buồn nhiều hơn vui, dữ nhiều hơn lành, dù cả hai chưa bao giờ “cùng nhìn về một hướng” mà chỉ song hành, thậm chí đường ai nấy đi, thỉnh thoảng gặp rồi chia, chia tới bặt vô âm tín rồi thình lình bỗng gặp như lúc này, người này thấy kẻ kia già dặn hơn một tí, hình như xa cách hơn một tí, và ngược lại, nhưng chẳng ai nói ra điều này.

Qua khỏi chợ Mai chừng hơn cây số, xe đột ngột bị chặn lại giữa đường bởi một gã râu tóc bờm xờm, chai rượu kẹp nách, mặc bộ đồ rằn ri thoạt trông biết ngay thuộc binh chủng biệt động quân. Bảng tên, cấp bậc, phù hiệu đơn vị đã được gỡ bỏ. Cây M.18 ngắn nòng cầm huơ huơ trên tay uy lực hơn tiếng hét sũng men của gã:

– Ê dừng lại! Tao bảo... Đ.m dừng lạạại!

Mũi súng thôi huơ mà chĩa thẳng về phía hai người khiến Hãn không thể không dừng lại, không thể không cho gã say ngồi lắp vào sau lưng người đàn bà trẻ. Xe vừa lăn bánh, gã ngoác miệng phà hơi men vào tai Ngà:

– Nè ông trung úy, làm vài hớp ly bôi đi! – Đưa chai Whisky còn lưng nửa về phía Hãn, nói giọng cà rỡn, đoạn gã ông ổng hát: – Bạn ơi quan hà xin cạn chén ly bôi, ngày mai tui đã... đã... đi xa rồi...

Hãn làm thinh. Trả chai rượu lại vào nách, gã tiếp:

– Bọn đại bàng, phượng hoàng với lại các mệnh phụ phu nhân vú bơm mông độn lên trực thăng hô biến cả rồi. Đ.m tổ tông năm đời bảy kiếp cái lũ mang con bỏ chợ. Đứa nào còn sót lại như ông và tui lúc này gọi là gì biết không?

Hãn im lặng, gã cười:

– Là cóc nhái, chuột cống, gà toi đang dẫn xác vô lò nướng thành các món quay, hê hê hê, quay, quay, quay tuốt, mẹ kiếp, xuôi tay cho mệ nuốt!

2.

TRỜI SỤP TỐI KHI HỌ TỚI TÂN MỸ, DẢI ĐẦM PHÁ không rộng lắm lúc này bỗng trở thành cái chảo lửa kinh hoàng phải vượt qua nếu muốn tới cửa biển Thuận An. Cái chảo lửa sẵn sàng xơi tái, nhấn chìm hoặc nướng chín tất thảy những ai xấu số bị ăn đạn từ những nòng súng chẳng thù hằn mà điên tiết, hoảng loạn bởi hội chứng cùng đường, tuyệt lộ.

Tân Mỹ lúc này tựa chỗ trũng, vũng xoáy hội tụ không biết hàng ngàn hay hàng vạn “sinh linh” trước đó khoác áo đủ loại binh chủng, giờ gần như xóa trắng hết mọi phiên hiệu nhưng vũ khí vẫn lăm lăm trong tay, buộc quanh dây nịt đạn. Dưới ánh sáng ma trơi của pháo sáng, pháo hiệu không ngớt lơ lửng trên nền trời đen mun, tiếng nổ của cơ man nào là loại súng thi nhau xé rách, bắn nát tả tơi màn đêm. Gió lộng từ đầm lên, từ biển vào không xua tan nổi mùi khét của khói súng, mùi tai ương ngờm ngợp bốc lên mỗi lúc có người ngã đạn bởi cố chen chân lên một chiếc xuồng, thuyền, đò hay sà lan vừa cướp được, hoặc bị Hà Bá nhấn chìm bởi các phương tiện ấy phải gồng gánh quá tải.

Tiếng kêu la, rủa sả, hò hét tựa đám bọt ngầu nổi lềnh khênh trên mặt chảo lửa sôi sùng sục ấy và, Hãn – Ngà chỉ là hai con gà toi – theo cách nói của gã say lúc nãy – đứng rũ cánh, chốc chốc khẽ cúi thấp người bởi các loạt đạn xé gió bay ngang trên đầu chiu chíu. Thoạt tiên cố len lỏi giữa đám đông tìm cách tiếp cận bờ đầm tìm phương tiện, sau họ bị dồn đẩy như thể có cơn sóng dữ dồn đẩy sau lưng, đôi khi phải ngồi sụp xuống để cưỡng lại “dòng cuốn”. Có lúc Hãn ngỡ đã níu được tay Ngà nhảy xuống một chiếc xuồng ba lá cỡ trung, nhưng rồi một loạt đạn tỉa dọc thân người đi trước hắn chừng một bước khiến hắn chùng lại, kéo Ngà quay ngoắt lại, cố rẽ “sóng” ngược lui.

Họ quay lại chỗ những chiếc container trước kia hẳn chứa vũ khí, đạn dược hay hàng quân nhu, quân tiếp vụ gì đó, giờ sét rỉ, móp méo bị vất nằm chỏng chơ bên lối mòn cạnh bãi trống đông nghẹt người, cái còn cửa, cái không, tất thảy ngậm kín bóng tối và bốc mùi xú uế lưu cữu, mùi cứt đái lưu niên, ... nói chung là mùi của một bô rác kiêm cầu tiêu hoang phế. Họ quay lại và Ngà quờ tay vào hốc tối của chiếc container ngoài cùng, mừng rỡ reo lên:

– May quá, nó vẫn còn nguyên nè anh!

Nhận lấy chiếc túi từ tay Ngà mang vào vai, Hãn rảo bước ra khoảng trống bên vệ đường, Ngà lúc thúc theo sau. Họ ngồi sát vào nhau vì cùng cảm thấy lạnh. Cái lạnh hồ như chưa ai từng cảm thấy trong đời, lạnh giá từ trong lòng ra, và từ cái chảo lửa ngoài kia rờn rợn ập vào.

Nhẹ nhàng mở dây kéo túi xách lấy thêm áo khoác ngoài, đoạn Ngà lấy ra gói mì ăn liền cười bảo:

– Nhai cho đỡ buồn miệng, anh!

– Cho đỡ đói! – Hãn cười buồn – Từ sáng tới giờ đã có gì bỏ bụng đâu.

– Chờ em một chút. – Ngà nói mau và lập tức biến vào biển người bên kia dãy container. Lát sau quay lại với hai bọc trà đá có ống hút thò ra trên miệng, nhỏ nhẹ nói:

– Giờ này nước quí hơn vàng, đắt kinh khủng.

– Đắt là bao nhiêu?

– Anh không thể tưởng tượng nổi đâu.

– Gấp mười ngày thường chứ gì?

– Không, gấp trăm ấy chứ.

– Thật à? Vậy thì phải nhấp từng giọt từng giọt một như là hồng đào mỹ tửu, không nên uống theo kiểu ngưu ẩm hồ đồ.

– Lúc nào anh cũng đùa được.

– Càng gần kề cái chết, những gì thuộc về cái sống càng trở nên đắt giá. Ngày mai hai bọc trà đá này sẽ tăng giá gấp hai hoặc ba trăm lần. Nhưng liệu lúc đó mình có còn để uống nữa không!?

Ngà đưa tay bịt miệng Hãn:

– Anh chỉ nói bậy.

Họ nhỏ nhẻ nhai từng cọng mì giòn rụm, nhỏ nhẻ nhấm nháp từng giọt nước nghe ngon hơn bất cứ bữa tiệc ngon nào từng ăn trong đời.

– Giờ tính sao anh? Lấy lại sức xong có nên phiêu lưu lần nữa, hay nói như cái gã say hồi hôm là ngồi đây “xuôi tay cho mệ nuốt”? – Ngà nhìn chăm mắt Hãn cùng lúc pháo hiệu kẻ nào đó vừa bắn lên trời, thấy cơ hồ có ngọn lửa đỏ trong ấy. Đỏ như mắt thỏ.

– Không nên phiêu lưu, chắc chắn sẽ ăn đạn thôi. Chờ sáng hẵng tính. Cùng lắm anh sẽ bị bắt làm tù binh, còn em, thường dân thì có gì mà sợ?

– Nhưng mà... Anh quên em từng là vợ lính sao?

– Lính tử sĩ thì Việt cộng đâu thèm tính sổ, hay sờ gáy làm gì!

– Lại đùa! – Ngà đưa tay che miệng ngáp, nghe cơn buồn ngủ nằng nặng trên mi mắt, duỗi người nằm nghiêng trên vệ cỏ, tay gối đầu, tay chống cằm trông lên gương mặt Hãn trong khoảng tranh tối tranh sáng chốc chốc lóe sáng hoặc nhuốm hồng bởi trái sáng hay pháo hiệu, vẻ mặt có cái gì đó là lạ như thể nàng mới thấy hắn lần đầu, và Ngà bỗng nhớ đến người chồng đã khuất.

Hồi ấy Ngà đã nhận một lúc hai nỗi đau mất mát. Chồng Ngà biến thành tử sĩ cùng một thời điểm, cùng một trận địa với Lược, anh trai nàng. Lược – trung úy trung đội trưởng và Tiêu – em rể – đại úy tiểu đoàn phó một tiểu đoàn thuộc trung đoàn 54 bộ binh. Cả hai ngã xuống giữa vùng rừng núi Mỏ Tàu, một điểm nóng ở phía Tây huyện lỵ Phú Lộc. Sau này mỗi lần có dịp ngang qua cái địa danh không thể nào quên ấy, từ đường cái quan Ngà không thể không ngước nhìn lên đỉnh non mù mây khói, mường tượng thấy hai người khoác vai nhau, băng trắng quấn kín từ đầu đến chân như xác ướp, buồn bã trông hút theo chiếc xe hay chuyến tàu có mình ngồi. Sự mường tượng thường tan nhòe trong nước mắt.

Như con chim trốn tuyết, trốn mùa đông lạnh giá, sau đó Ngà đi “tị nạn” nỗi đau bằng cách rời quê vào sinh sống ở Đà Nẵng.

Nhan sắc đang độ chín, lại có hai chứng chỉ đại học Luật, nói khá sõi tiếng Anh, từ vị trí kế toán khiêm tốn, nàng nhanh chóng trở thành tài pán, quản lý tới ngoài ba mươi cô “đào” trẻ xinh đẹp của một quán bar kiêm vũ trường thuộc loại sang trọng, nổi tiếng nhất nhì Đà Nẵng, nơi thu hút lắm tay nhậu tay chơi lính Việt đã đành, cả lính Hàn, lính Mỹ. Những tưởng cuộc đời cứ thế xuôi chảy mãi, chí ít cũng kiếm được một tấm chồng danh giá trong đám khách hào hoa để xóa bỏ mặc cảm góa bụa, nhưng rồi Ngà lại quay về quê, buôn bán, đổi chác hàng quân tiếp vụ quanh những quán hàng “vệ tinh” của các căn cứ quân sự đóng dọc trận địa cây số 17 – sau lần bị vợ một thiếu tá không quân mướn bọn đầu gấu đánh ghen, trận đòn phũ phàng làm bà góa phụ trẻ chẳng những bị cạo đầu bôi vôi, mà còn gãy tới ba giẽ xương sườn, phải chữa trị cả năm mới bình phục.

Ngà ngồi lên thu người kêu lạnh. Hãn nói:

– Không thể ngủ kiểu phơi sương thế này được.

Thoáng ngập ngừng rồi chẳng ai bảo ai, họ chui vào cái container giấu túi xách của Ngà lúc nãy. Ngà lấy chai dầu Nhị Thiên Đường từ túi áo ra để hai người cùng khử mùi. Loay hoay thu xếp, sau cùng họ cũng có được một chỗ tương đối ổn để ngả lưng. Mặc mùi xú uế vây quanh, mặc bao thứ tiếng động tai ương, chết chóc gào hú bên ngoài, họ nằm xa nhau mấy gang tay, rồi khoảng cách thu hẹp dần lúc nào chẳng hay. Lúc cảm nhận được hơi ấm của người nằm cạnh nàng khẽ nhích ra, chàng quàng tay giữ rịt nàng lại, luồn tay kia cho nàng gối đầu. Ngà nằm im không cục cựa, Hãn nói, tiếng nói phả hơi ấm vào tai nàng:

– Nói nghe buồn cười, em có chồng rồi mất chồng, nhưng lúc nào anh cũng nhớ như in cái hồi em mới mười hai, mười ba tuổi.

– Thật à?

– Thật! Nhớ mùa hè đầu tiên anh ghé thăm nhà, ra đồng tìm Lược, rồi cùng hắn và em đi đào hang bắt chuột, nướng bắp...

– Rồi anh rủ em cùng đạp xe nước. Anh đạp lọng cọng mắc cười muốn chết, nước vô ruộng một phần, chảy ngược ra sông tới ba bốn phần. Đúng anh thuộc nòi thợ bạc, chứ không phải nòi nhà nông. À mà hồi ấy trông em chắc xấu xí nhà quê lắm hả?

– Ừ, đúng là quê một cục nhưng không xấu lắm, tóc hoe nắng ngọn vàng ngọn đỏ, hai con mắt tròn xoay, đen láy in hệt hai hột nhãn.

– Mãi tới bây giờ có lúc nhớ những chuyện tiếu lâm anh kể, em còn cười một mình.

– Hồi trẻ ai cũng cười nhiều, càng lớn lên nụ cười càng hiếm đi.

Có đám rượt đuổi nhau ngang qua ngoài cửa, tiếng chân rầm rập, tiếng quát tháo inh ỏi, rồi một loạt đạn đanh thúc quét lạc vào container cách chỗ họ nằm chừng dăm thước khiến Ngà hớt hãi ôm riết lấy Hãn, run lên trong tay hắn. Hệt cơn lốc đã đi qua, sau loạt đạn là tiếng vọng âm âm từ chảo lửa ngoài đầm vẳng vào sôi réo, trầm đục, chốc chốc vụt chát chúa giống hợp âm của một dàn nhạc do các tay nhạc công điên khùng hỗn tấu.

– Em thích, thậm chí rất ngưỡng mộ tình bạn lâu dài của anh và anh Lược – tiếng Ngà lại nhỏ nhẹ vang lên làm ấm cả khoảng ngực, cổ Hãn: – Cùng ra phố trọ học chung nhà, cùng đi lính, rồi cùng về đóng quân chung một sư đoàn, thỉnh thoảng vẫn có thể tìm nhau, gặp nhau. Hỏi thật nghe, hồi đó, cách đây lâu thiệt là lâu rồi, có lúc nào anh nghĩ đến em không?

– Có, nhưng chỉ như là đứa em nhỏ nhít, những ngọn tóc cháy nắng, nhớ chứ, rất... dễ thương. Ngà này, sao em lấy chồng sớm vậy, vội vậy? Yêu thằng Tiêu nhiều phải không?

– Hồi đó mới mười bảy tuổi rưỡi đã biết yêu yếc gì đâu, thấy anh Tiêu đẹp trai hiền lành, anh Lược lại nói, ông đại úy tiểu đoàn phó của anh thuộc loại con ông cháu cha, quen biết nhiều, có thể vận động để cả hai sau này chuyển về hậu cứ trung đoàn, kể như mang chữ Tho trên lưng, ai ngờ... – Đoạn Ngà kể nỗi ám ảnh mỗi lần đi tàu hay xe ngang qua vùng rừng núi Mỏ Tàu, rồi tiếp: – Cả trong những giấc mơ của em anh Lược và anh Tiêu cũng luôn luôn khoác vai nhau. Họ cơ hồ đã dính liền, hóa thành một, thỉnh thoảng em còn mơ thấy chữ Tho không phải trên lưng mà trên ngực họ, chữ Thọ nhỏ máu ròng ròng – Ắng lặng vài giây rồi Ngà tiếp tục câu chuyện qua ngõ khác: – Hãn này, có điều rất, rất bí mật, anh đừng cười em mới dám nói.

– Nói đi, anh đang mếu đây.

Người đàn bà trẻ thu người gọn lỏn trong vòng tay gã trai khúc khích cười, những tiếng cười nhỏ, mảnh cơ hồ luồn vào tận tim hắn nhồn nhột, âm ấm.

– Từ hồi còn học lớp đệ ngũ, lắm lúc em mơ thấy anh là... chồng!

– Là chồng à? Ngộ vậy sao? Lãng mạn ghê! – Hãn cười thành tiếng: – Không ngờ giấc mơ ấy tới bây giờ mới trở thành sự thực, ở cái “phòng tân hôn” thơm tho, kinh dị thế này.

3.

RẠNG SÁNG. MẶT TRỜI CHƯA LÊN. CHẢO LỬA dần dịu lại trong nỗi thắc thỏm đè nặng mọi lồng ngực: Một cuộc tấn công bằng pháo hoặc xe tăng sẽ ập tới bất cứ lúc nào. Chẳng còn đông đảo như hồi đêm, các cuộc tranh cướp phương tiện để ra biển cũng ngớt dần. Số người còn kẹt lại, trong đó có Hãn và Ngà liều lĩnh lội ra đu bám vào các hàng sáo, và những cái nò đơm cá dựng giữa đầm. Thảng hoặc một chiếc thuyền, sà lan có gắn máy hoặc không chở đầy người khẳm lừ ngang qua, là cả một rừng tay vẫy, một rừng miệng van nài.

Vận may tưởng chừng đã đến với hai người, nhưng rồi chỉ mỗi mình Ngà “được phép” quá giang, lên một chiếc đò chèo đầy ứ những lính là lính. Tới lượt Hãn, hắn đã bị một họng súng M.16 hất tay văng ra khỏi mạn đò, kèm câu rủa tục tằn của một gã đầu trọc tếu, vận quần rằn ri, khoác áo giáp, dây nịt đạn không mang ở thắt lưng mà quàng chéo trước ngực lòng thòng những lựu đạn, súng colt, súng bắn pháo hiệu, bi đông:

– Đ.m mày trung úy, giờ này vẫn muốn làm quan sao con?

Mặc tiếng kêu thất thanh của Ngà, chiếc đò chòng chành nặng nhọc cỡi sóng rời xa. Sực nhớ mấy cái bông mai vẫn còn đính trên cổ áo, Hãn bực bội gỡ chúng ném xuống nước, rủa thầm: Mẹ kiếp trôi đi, trôi đi, trôi đi những tháng ngày u mê chiến trận, mệt mỏi trại đồn. Trôi đi tất tần tật quá khứ hôm qua, dọn mình đón cái chết đầu tiên, phút sống sau cùng sẽ đến, sắp đến. Ngà ơi, ơi, ơi... Tiếng kêu thầm tuyệt vọng trườn êm qua mặt sóng nống đẩy mặt trời lừng lững ngoi lên từ hướng đông.

Chiếc đò chèo ì ạch mãi rồi cũng cập được bờ phía bên kia, tốp lính rã ngũ nhanh chóng tản vào các ngõ xóm khuất khúc rợp bóng dừa tìm lối ra cửa biển. Khác hẳn không khí chộn rộn, chết chóc ở bờ đối diện, bên này làng xóm vẫn hết sức bình lặng, thậm chí rất thanh bình. Trẻ con cười đùa đuổi bắt nhau sau các mành lưới phơi trước sân nhà, người lớn thong thả lui tới làm các công việc thường ngày như thể những giây phút sau cùng, những sự cố sau cùng kết thúc cuộc chiến tranh dài bấy nhiêu năm sẽ không bao giờ ngang qua đây, không đông lắm nhưng chợ vẫn họp trên bến, dọc lối đi.

Cái túi xách không còn, cả Hãn cũng chẳng còn kề bên, Ngà trơ trọi hệt chiếc lá bị quăng ném từ cõi hỗn mang này sang cõi hoang vắng khác. Buồn rầu đưa tay ngang mày che những tia nắng chói đầu ngày dõi mắt trông hút bờ đầm phía bên kia, kí ức chợt lóe sáng chút hạnh phúc đêm qua cùng chia sẻ với Hãn trong cái “phòng tân hôn” quái dị làm nàng thoáng ấm lòng, nhưng rồi Ngà lại mường tượng thấy cái dáng tuyệt vọng của Hãn giữa bao dáng tuyệt vọng khác hệt những con dơi khổng lồ rũ cánh trên các hàng sáo giữa mặt đầm kia, nàng lại cảm thấy đau lòng, đôi giọt xót lặng lẽ ứa lăn trên má.

Giờ đi đâu, làm gì? Vừa lủi thủi bước đi Ngà vừa lẩn thẩn nghĩ. Gã đầu trọc tếu – từng hất tay Hãn khỏi mạn đò và cao giọng rủa hắn một cách cay độc – nhanh tay níu lấy Ngà khi nàng ngang qua gã:

– Nè em gái, tính chuồn luôn sao? Tính quên ơn cứu mạng của qua sao?

Ngà lừ mắt nhìn gã, cắn chặt môi.

– Nhập bọn với tụi qua đi, qua sẽ bảo vệ cho, quen thấy mồ cứ làm bộ lạ. Trước đây cưng từng ở Đà Nẵng phải không nào? Chậc, giống y ran con ghệ ở bar Thanh Khê Melody. Con ghệ bị đánh ghen tơi bời, bị đưa cả hình lên báo...

Thoáng giật thót, Ngà cố nắn giọng điềm tĩnh:

– Ông nhầm người rồi!

Bà Chanh ngồi sau mấy cái mẹt tre bày đầy cá nục tươi bên đường vừa hóng chuyện vừa ái ngại nhìn Ngà, bỗng lên tiếng:

– Cô ơi mua cá đi, cá nục tươi vừa...

– Nè, tính ngồi đây chờ Việt cộng hay sao mà tỉnh khô tỉnh rụi vậy hả mấy bà nội nhỏ? – Gã trọc cướp lời, đảo mắt nhìn quanh. Chẳng len lét cúi mặt như các bạn hàng khác, bà Chanh mát mẻ nói:

– Mấy ông mới lo cút xéo đi, chết tới nơi rồi còn ghẹo gái.

Ngà ngồi xuống vờ săm soi mấy con cá nục tươi. Làm bộ chẳng thèm chấp lời “con mẹ hàng cá hàm hồ”, gã trọc đưa mũi súng khều nhẹ vai Ngà:

– Quên mẹ cái thằng cha căng chú kiết cùng đi với cưng đi, giờ này còn kẹt bên bển Vixi (V.C) không xơi tái thì đạn lạc cũng giúp nó tiêu diêu miền cực lạc rồi cưng!

Thoáng sững người vì chợt nhớ ra gã đã gạt tay Hãn khỏi mạn đò, đoạn Ngà cầm cái mẹt cá bất thần đứng vụt lên quật vào mặt gã, rít qua kẽ răng:

– À thì ra mày chính là thằng đã...

Bất ngờ hứng cả mẹt cá vào mặt, gã trọc nổi dóa lùi lại lên đạn cây M.16 đánh “rắc”, trừng mắt hét:

– Con đĩ thúi, tao cho mày chết!

Một gã đồng bọn nhào tới ngăn, lôi gã trọc ra xa, nhăn nhở cười:

– Thôi huynh, em xin can, bảnh mắt đã gặp gái kiểu này xui tận mạng, đi thôi!

Một chiếc Goebel thồ hai cái cần xé đầy cá ở yên sau giảm ga chạy trờ tới. Gã đầu trọc và gã đồng bọn nhào ra chĩa súng vào ngực thằng nhỏ cầm lái, xô nó ngã xuống đường:

– Mượn đỡ chiếc xe nghen mậy! – Gã trọc hét, gã đồng bọn nhanh tay mở dây buộc hất văng hai cái cần xé làm cá bắn tung tóe ra mặt đất. Chúng lên xe nổ máy dông biến ra phía biển.

4.

NHỮNG QUẢ PHÁO ĐẦU TIÊN MỞ MÀN CHO ĐỢT pháo cấp tập chiếm lĩnh trận địa miền biển rớt xuống bên bờ đầm Tân Mỹ. Những cây dừa đổ gục xuống và nỗi khiếp hãi mưng ngợp. Sau tiếng pháo là sự im lặng choáng, căng. Sau những cột nước lác đác vọt lên trên mặt đầm ngầu sóng, những “con dơi khổng lồ” rũ cánh trên các hàng sáo bỗng biến mất như thể đã hóa thành khói bay lên trời, hóa thành cá lặn sâu dưới mặt nước.

Từ những nơi trú ẩn không định trước, bạ đâu chui vào ẩn đó, những đôi mắt lấm lét nhìn nhau chẳng còn tị hiềm hay đằng đằng sát khí mà dịu hẳn đi, dại hẳn đi, có vẻ đã tỉnh cơn cuồng tâm loạn trí, tất thảy dù không muốn cũng không thể khước từ cái hiện thực đang trùm phủ không chỉ lên người mà lên cả số phận họ: không có phép lạ nào có thể xua tan “hương vị” khó tả của cái chết đang tán lạc quanh đây, đang phân phát chia đều cho từng người, không sót một ai. Thứ “hương vị” khiến đầu óc mê mụ đi, thân xác rã rời. Không có ma lực, thần lực nào chấm dứt được “trò chơi” đậu vãi. Mỗi quả pháo là một hạt đậu vãi xuống bung thành những cái dấu chấm hết cho nhiều số phận “sinh linh” quên tuổi lú tên, hóa vô danh, sẵn sàng bước vào hàng ngũ “thập loại chúng sinh”, mai này hồn phách dật dờ ăn mày từng miếng cháo lá đa ở những buổi cúng tế cô hồn đầu sông cuối chợ!

Tay vẫn bám chặt cột nò, “con dơi khổng lồ” hôm qua có tên là trung úy Hãn, giờ đang là cựu trung úy hụp đầu xuống nước mỗi lần nghe “đậu vãi”, nhịn thở hết nổi lại ngẩng lên hít lấy hít để không khí. Lần nào hụp xuống Hãn cũng đinh ninh rằng mình sẽ chết, nhưng rồi có lần ngẩng lên thấy một chiếc sà lan gắn máy ngang qua chỉ cách mình có mấy sải tay, đang hãm bớt ga lách tránh mấy cái xác vắt trên cọc nò cản lối. Hãn liều lĩnh lao vút ra, bơi như thể có cái máy điện cơ gì đó trong mình vừa khởi động tiếp sức và, lần này thì vận may đã mỉm cười với hắn, có kẻ nhận ra hắn, đưa cây dầm ra cho hắn nắm, ráng sức kéo để hắn lấy đà leo lên sà lan. Kẻ ra tay “tế độ” ấy chẳng phải ai xa lạ, chính là gã biệt động quân râu tóc bờm xờm, từng mời Hãn “cạn chén ly bôi” dọc đường, và ông ổng hát, đúng hơn, gào: Bạn ơi quan hà xin cạn chén ly bôi...

Khi chiếc sà lan có Hãn quá giang ra tới cửa biển Thuận An, và bọn họ được cứu hộ bởi một chiếc tàu lớn thì trên đất liền, đạn đạo của những quả pháo mỗi lúc mỗi dài ra, trùm phủ lên cả vùng cửa biển.

5.

HÃN VÀO TỚI ĐÀ NẴNG VỪA LÚC PHỐ XÁ LÊN đèn. Phản ứng dây chuyền của hội chứng cùng đường, tuyệt lộ tiếp diễn ở đây tuy có phần êm dịu hơn, nhưng sự căng thẳng táo tác, thắc thỏm không hề tỏ ra giảm bớt “nhiệt độ”. Ngang qua một góc phố tương đối vắng, Hãn cởi bỏ cái dây nịt đạn vẫn đeo dính khẩu Colt 45 mấy hôm nay như một vật thừa ném vào một góc tối khuất, chẳng kiếm phương tiện đến điểm tập trung của đơn vị – theo “lệnh” oang oang phát trên loa phóng thanh, có cái từ “tử thủ” lập đi lập lại lắm lần – mà thả bộ về đường Trần Cao Vân đến nhà một bà chị họ tắm rửa, ăn uống qua loa và đánh một giấc đến tận sáng. Trong giấc ngủ sâu, có lúc Hãn mơ thấy thằng bạn cũ – Lược, băng trắng quấn kín từ đầu đến chân mang chữ Thọ nhỏ máu ròng ròng trên ngực đứng khoác tay Ngà tươi cười trên một đỉnh non mù mây trắng, họ cười, họ vẫy tay, và Hãn bơi, bơi, bơi trên mặt biển ngầu sóng mà không cách chi tới chỗ họ được.

Hôm sau khoác cái quần dài nâu, áo sơ mi ca rô rộng thùng thình mượn đỡ của ông anh rể, Hãn đi lang thang gần như khắp Đà Nẵng, sang tận bán đảo Sơn Trà tìm kiếm Ngà theo biểu hú họa, bởi hắn đinh ninh qua được đầm Tân Mỹ thế nào thì nàng cũng đã về đến đây. Chẳng thấy tăm dạng, Hãn chán nản rồi yên chí có khi Ngà đã may mắn thoát hiểm, và không chừng lúc này đang bình yên trên một hạm đội lớn nào đó của Mỹ tận ngoài khơi. Những tàu của hạm đội 7 nghe nói sẵn sàng đón các tàn binh và thường dân di tản, ngược hẳn “lệnh tử thủ” đang được nghe hết sức hờ hững ở đây, hờ hững như nghe tin dự báo thời tiết.

Ăn vật vờ, uống vật vờ, ngủ vật vờ, đi đứng vật vờ, cả đọc sách cũng vật vờ nốt! Sau này nhớ lại Hãn cho đó là khoảng thời gian bản lề, chuyển tiếp, giao mùa u mê ám chướng nhất đời mình.

Vợ chồng bà chị họ vốn là giáo sư của trường trung học Phan Chu Trinh, nhà có một tủ sách lớn dàn kín tới ba bức tường của một phòng đọc rộng cạnh phòng ăn. Lang thang chán ngoài đường, Hãn lại quay về làm “mọt sách”. Ban đêm đôi khi chợt thức sau một cơn ác mộng nào đó không ngủ lại được, hắn đọc sách tới sáng, rồi chợp mắt ngủ bù đến tận trưa hôm sau. Hôm quân giải phóng vào tiếp thu Đà Nẵng, đứa cháu vào nơi dành riêng cho khách thấy đèn vẫn để sáng, cuốn Kẻ Xa Lạ của Albert Camus đọc dở còn úp trên mặt Hãn, nó vừa lay ông cậu đánh thức vừa đùa: “Nè kẻ xa lạ, Việt cộng vô tới rồi kìa, dậy trốn lẹ đi cậu!”

Hắn chẳng trốn, đứng trước cửa nhìn thành phố rùng rùng trong nhịp điệu chuyển động mới, cờ băng rợp trời. Cảm nhận đầu tiên của Hãn trong ngày hôm ấy là, hình như mọi ám ảnh nặng nề về chiến tranh đã cất khỏi mọi lồng ngực, ai cũng thở phào nhẹ nhõm.

Hôm sau, phớt lờ thông báo tập trung của Ủy ban quân quản phát trên đài phát thanh và từ các xe thông tin lưu động ngoài phố, Hãn tiếp tục nằm nhà đọc sách. Nửa đêm, một toán trong đội Thanh niên Cờ đỏ ập vào lục soát, hắn bị dẫn độ vào nơi tập trung. Hành lý mang theo khá ít ỏi, hai bộ quần áo, ít đồ ăn khô, vài gói thuốc Bastos xanh, và phần còn lại của cái túi xách cũ kỹ ken đầy những sách văn chương, triết học. Tiếc thay, số sách ấy sau này lên tới trại Hiệp Đức đã bị cán bộ quản giáo “giữ giùm”, kèm câu cảnh cáo nghiêm khắc: “Không được đọc các loại văn hóa phẩm đồi trụy, phản động”.

Hòa Cầm hai ngày, Hội An chừng hơn tháng, và Hiệp Đức, Phú Ninh ngoài ba năm. Những ngày tháng ấy thoạt tiên tưởng như không thể chịu đựng nổi, nhưng rồi những tờ lịch cũng trôi theo mồ hôi mỗi ngày tuôn xuống làm bóng lưỡng những cán cuốc, cán dao, theo các thao tác ban đầu vụng về sau nhuyễn dần của việc trồng trọt, đẵn gỗ, phát rừng làm rẫy... Trôi theo những câu chuyện tiếu lâm chay có mặn có bạn bè chung nhà, chung trại hễ gặp là nài nỉ Hãn phải kể để được cười thả dàn, quên bớt mệt nhọc. Trôi theo những câu chuyện võ hiệp kỳ tình của Kim Dung hắn từng đọc, nhớ như in từng chương, hồi, từng tình tiết, và kể lại vanh vách lúc pha giọng hài tếu, khi cường điệu dàn trời. Kể chuyện chọc cười đổi thuốc hút. Kể chuyện kiếm, chưởng được người nghe sẵn sàng san sẻ cả những món ngon, hiếm được tiếp tế vào mỗi kỳ thăm nuôi, so với tiêu chuẩn cơm độn khoai mì, mắm cái rau rừng hàng ngày. Trôi luôn và qua tuốt. Có điều hắn không hề ngờ, vào một buổi sáng chủ nhật đẹp trời, cái thằng ít được thăm nuôi nhất trại lại được gọi ra khu tiếp tân, nhận tin mình sắp lên chức... cha. Người mang tin đến chẳng ai khác hơn là Ngà.

Gặp lại Ngà quả là bất ngờ ngoài sức tưởng tượng, Hãn hết trân trối ngắm nàng lại siết chặt tay lắc lắc như để chắc rằng thực chứ không mơ. Xa lâu rồi bỗng gặp, hệt một đoạn phim quay chậm, phần cuối của cái đêm dài dằng dặc bên bờ đầm Tân Mỹ ấy tuần tự hiện ra trong hồi ức của cả hai người. Chẳng rõ có bị ảnh hưởng dây chuyền bởi hội chứng cùng đường, tuyệt lộ đang “hành hạ” lũ người gần như mất trí ngoài đầm hay không, ám ảnh về nỗi chết gần kề sau cùng đã ráp họ thành đôi lứa, cơ hồ do sự phối ngẫu của định mệnh. Thoạt tiên ngại ngần, dần dà bạo dạn hẳn lên, chàng quấn lấy nàng trong tiếng kêu trầm thống thịt gọi thịt, da gọi da, nhịp tim gọi nhịp tim hào hễn, tận hiến và tận hưởng từng phút giây hạnh phúc sôi nổi, háo hức, nồng nã quí báu rất có thể là những phút giây sau cùng. Cái đêm hôm ấy chỉ đến với họ duy nhất một lần trong đời, giờ đã thành kỷ niệm ngấm trong hồn, chìm vào xác, và chẳng trừu tượng chút nào, nó đang lớn từng ngày ở người đàn bà lần thứ nhất được làm mẹ. Vuốt cái bụng lùm lùm, Ngà nheo mắt cười:

– Hôm ấy tưởng anh không vượt qua được đầm Tân Mỹ, em đã yên chí anh chết, khóc suốt.

Đoạn Ngà kể, ngay sau loạt pháo đầu tiên, nàng hớt hãi theo chân mấy bà bán cá vào hầm trú ẩn trong nhà bà Chanh cách chợ chừng trăm mét. Thấy nàng bơ vơ, bà Chanh thương tình cho ở lại qua đêm. Sáng sớm hôm sau nghe im tiếng súng, chẳng rõ có còn chiến tranh nữa hay không, Ngà cũng tất tả đón đò quay lui bên kia đầm Tân Mỹ.

Từng đám tù, hàng binh chân trần, nhếch nhác xếp thành hàng dọc đi bộ ngược ra mạn Bắc trước các họng súng lăm lăm canh giữ. Nàng hết lui lại tới, hết đi bộ lại xin quá giang xe tải, xe máy, và cả xe nhà binh, ngược xuôi tìm kiếm. Suốt hai ngày liền trong hàng ngũ những gương mặt bụi lầm nắng xém ấy chẳng có gương mặt nào mang tên Hãn. Điều khó tin và kỳ diệu là, cái túi xách bỏ lại ở “phòng tân hôn” vẫn còn y nguyên, lấy chai dầu Nhị Thiên Đường ra xức một tẹo, quặn lòng nhớ chàng, nàng lại khóc như mưa.

Về tới cây số 17 nghỉ ngơi vài ngày, Ngà lại tiếp tục quay lại Huế tìm đến những nơi nghe người ta bảo là cơ quan của chính quyền cách mạng, của ủy ban quân quản, là trại tập trung các công chức, sĩ quan chế độ cũ... Không, không, và không tìm thấy, nàng đinh ninh rồi yên chí Hãn đã mất tích hoặc chết rấp ở bụi bờ hóc xó nào đó, nhưng rồi cái mầm sống ngày mỗi lớn trong nàng lại thầm nhắc nhở và, Ngà lại cầm lòng không đậu, lại tiếp tục tìm kiếm.

– Sao biết anh ở đây? – Hãn âu yếm ngắm gương mặt Ngà trắng xanh điểm lấm tấm những hạt mồ hôi bên cánh mũi nom đẹp, và hiền đến tội.

– Đến nhà anh ở Kế Môn năm lần bảy lượt, ai cũng nói sốt ruột chờ tin. Ông già đòi lập bàn thờ, bà già cứ khóc suốt không cho, hai vợ chồng chú em trai nói có đi xin xăm, coi bói, thử đi tìm vài nơi rồi cũng đành về không. Riêng em không hề mất hy vọng, cách đây chừng mươi hôm lại về Kế Môn, và may mắn là... Sao anh lặn mất tăm lâu vậy?

Hãn cúi mặt, cau ríu đôi mày sâu róm nom áy náy hơn là ân hận, thấp giọng nói:

– Thư từ ở đây ra ngoài qua nhiều cửa dễ thất lạc. Vả lại anh biết ở nhà bây giờ cũng không ít khó khăn, phải gánh thêm phần lo cho anh đâm ra nặng, ra tội, và rồi nói chung... anh cũng lười viết thư!

– Anh coi cái sự lười của mình to tát, vĩ đại hơn nỗi âu lo của ông bà già và anh em ở nhà sao? Quên béng cả em sao? Từ nay đừng có khùng vậy nữa!

Họ cùng cười, Ngà cầm tay hắn đặt úp lên bụng mình giấu sau cái túi xách, âu yếm nói:

– Làm quen với con đi chứ, anh có mừng không?

– Mừng!

– Nghe yếu xìu, nói lần nữa coi!

– Ừ thì... mừng, nhưng liệu em có nuôi nổi nó cho đến ngày anh về không?

Ngày về! Dạo mới đến Hiệp Đức, vào trại chừng hơn tuần lễ, có người ở chung nhà được tiếp tế một trái mít chín cây. Hãn được chia hai múi gọi là ăn lấy thảo. Ăn xong hắn mang hai cái hạt vùi ở vạt đất trống sau nhà tập thể, cạnh cửa sổ, cười bảo: “Bao giờ hai cái hạt mít này nứt mầm thành cây ra trái thì chắc tụi mình mới được về!” Ai nghe cũng cho là hắn cường điệu. Người bảo cùng lắm là 6 tháng, kẻ đoán chắc 1 năm là cùng, mà mít có trái thì ít ra cũng phải ngoài 3 năm, lâu quá! Hai hạt mít nứt mầm được Hãn chăm sóc mỗi ngày, được tưới bằng nước vo gạo xin ở nhà bếp, và bón bằng phân bò nhặt đâu đó trên đường đi lao động, chúng đâm cành nẩy lá lớn dần, xanh tốt, mượt mà và, chẳng ai bảo ai, hễ trông thấy chúng là họ lại sực nghĩ đến ngày về. Có kẻ nghĩ đến hóa rồ, nhảy băng qua cửa sổ nhổ mất một cây, vừa dày đạp nó vừa lớn tiếng thóa mạ thằng Hãn gàn, thằng Hãn lẩm cẩm, thằng Hãn... Bị Hãn phẫn nộ ngăn chặn kịp thời nên một cây vẫn còn sống sót, giờ đã cao hơn 1 mét, thân vẫn còn một rẻo vải trắng để tang cho cái cây anh em đã chết thảm.

– Tới ngày anh về à? Làm như anh phải ăn đời ở kiếp nơi này mãi hay sao ấy! – Ngà khẽ vặc, Hãn kể chuyện hai cây mít. Nàng cười: – Anh quả là khéo tưởng tượng.

– Không, anh rất thực tế. Kể chuyện cây mít để em đừng quá trông mong.

– Ờ thì... trông vừa vừa thôi vậy! Nhưng anh đừng có quá coi thường em, ý chí em chẳng bằng thép nhưng em đã muốn làm cái gì thì phải làm cho bằng được. Như anh biết rồi đó, trước đây lấy chồng xong em vẫn tiếp tục đi học, lấy hai cái chứng chỉ Luật.

– Hồi ấy em chúi mũi vào việc học để lấp đầy khoảng thời gian chờ đợi chồng đi trận về. Còn bây giờ...

– Bây giờ chờ anh đi tù về cũng có khác gì đâu? Em lấp đầy khoảng trống bằng việc nuôi con. Anh lo em không nuôi nổi nó à? – Ném lia mắt bốn phía, Ngà láu lỉnh cầm bàn tay chai sần của Hãn vẫn giấu sau túi xách đặt lên bầu vú căng tràn thanh xuân của mình, cười nói: – Chỉ với hai bình sữa này thôi cũng dư sức nuôi con, và nếu cần... nuôi cả cha nó nữa!

Hai người cùng cười. Chạm phải tia nhìn soi mói, sắc lạnh của tay cảnh vệ trẻ bồng súng đứng gác trước cửa, vờ lơ đãng nhưng không hề bỏ qua bất cứ cử chỉ hay lời nói nào có thể nghe thấy, Hãn rụt vội tay lại.

Cái tay rụt lại nhưng dư chấn cảm xúc của sự va chạm lửa – rơm thoáng chốc vẫn còn ngân nga, bứng rứng chưa nguôi khắp nẻo da ngõ thịt. Hãn khẽ thở dài, ngầm chống đỡ sự “nổi loạn” của bản năng gốc đang cộm cứng giữa hai đùi.

Lao động miệt mài đến nhão cả cơ bắp, ăn uống kham khổ, có lúc ngỡ cái phần Con bản năng bị phầnNgười thuần lý lấn át, thậm chí triệt tiêu. Nhưng rồi cái phần tưởng chừng trở thành số không ấy thỉnh thoảng lại trỗi dậy khá mãnh liệt. Một chiếc dép nhựa phụ nữ cũ mèm, đứt quai, một chiếc kẹp tóc rỉ sét bất chợt nhìn thấy ở một xó rừng nào đó nhanh chóng trở thành đề tài để cả đám tù trẻ quá lâu không được “lảy cò” trong trận mây mưa nào nhao nhao tranh nhau tán gẫu cơ man nào là chuyện thanh lẫn chuyện tục về đàn bà. Trên đường đẵn gỗ, cuốc nương, đốt than, dọn rẫy tăng gia sản xuất... tình cờ “chạm trán” vài đại diện phái đẹp trong vóc dáng các bà các cô sơn nữ nhan sắc hoang dã, những cô giáo bổ túc, mậu dịch viên gì gì đó cỡi xe đạp đi công tác, hoặc các tốp nữ thanh niên xung phong đi khai hoang vỡ hóa ngực căng vì quai ba lô siết chặt ngang qua, lập tức cả trăm đôi mắt, trăm cái mồm há hốc cất lên háo hức chào đón, lập tức hàng loạt liên tưởng tội lỗi nở bung ra trong đầu như nấm mối gặp mưa, để rồi đêm về đâm ra khó ngủ, trăn trở mãi trên mặt giường khô khốc những nan sậy đan dối, hắn ngỡ không riêng mình mà tất thảy những thằng đực khắp mấy dãy lán trại quanh năm tịnh không một bóng đàn bà, cùng khổ sở đánh vật với những giấc mơ bay liệng toàn váy áo, đồ lót hàng tơ mịn sực nức mùi son phấn, những giấc mơ cương cứng tưởng khoan sụt cả đất, nống vỡ cả trời, rồi “vũ trụ” thoắt xẹp xuống khi dục vọng khôn cầm hệt thác lũ vỡ tràn qua đập chắn, biến thành hơi thở hắt âm u, để lại cảm giác trống rỗng tột cùng từ mỗi chân tóc đến mỗi lóng xương. Kỳ diệu thay sức trẻ và cũng đáng hãi lắm thay cái phần Con luôn đòi hỏi được nuôi dưỡng, được đối đãi công bằng y hệt như với phần Người ở mỗi cá thể loài động vật có vú tên gọi là Con Người!

Ơn trời, sau cùng dư chấn cũng biến bặt, Hãn bẻ ngoặt câu chuyện qua ngõ khác:

– Ở đây có người thỉnh thoảng nhắc đến em, bữa nay biết tin em chắc hắn sẽ ngạc nhiên lắm.

– Ai vậy anh?

– Còn nhớ thằng say hát hỏng tùm lum hôm mình chạy ra biển không?

– À, cái gã mời cạn chén ly bôi hả?

– Ừ, chính hắn là người đã cứu anh ở đầm Tân Mỹ, nay bị lùa vô chung một rọ, lại gặp, trở nên thân nhau. Cũng chính hắn đã nổi đóa nhổ, dày xéo cây mít của anh. Cái thằng nóng tính nhưng tốt bụng, lại khỏe như trâu, luôn chia sẻ, gánh giúp anh những việc nặng.

– Ngộ quá hả? Nhưng ít ra anh ta cũng có một cái tên chứ?

– Kiêm. Hắn tên Kiêm.

– Cho em gửi lời thăm anh Kiêm, hứa sẽ hậu tạ cái ơn cứu tử – Ngà bỗng thấp giọng, gần như thì thầm: – À mà anh Hãn này, từ đây đến ngày sinh con còn lâu mới gặp anh lần nữa, em muốn biết anh thích đặt tên con là gì?

– Chậc, tên gì chẳng được...

– Nói như anh thì... Em tính nếu là con gái sẽ đặt tên Tân Mỹ.

– Tên cái đầm quỉ tha ma bắt ấy hả?

– Anh không thích sao? Để kỷ niệm...

– Được thôi, còn nếu là con trai sẽ đặt tên nó là Công!

– Công à? Nghe cũng được, nhưng sao lại là Công, anh?

– Thì container, “phòng tân hôn” độc nhất vô nhị, trên mặt đất này không nơi nào có, cái nơi cha mẹ nó...

Họ cùng cười, Ngà lùa tay khẽ nhéo đùi Hãn, mắng yêu:

– Cái anh này, lúc nào cũng đùa được.

Một đứa con, đặt tên cho nó! Mãi tới lúc này cái cảm giác mới mẻ vì bất thần biết tin mình sắp có con vẫn còn mưng ngợp trong Hãn. Mình có yêu Ngà không nhỉ? – Có! Đã có lúc mình quay quắt nhớ Ngà tưởng chừng muốn trốn khỏi trại để đi tìm nàng. Nếu mỗi người chỉ yêu một lần trong đời thì có phải là lần này không? Trước Ngà, những gặp gỡ qua đường, những đêm tình tạm bợ, những mẩu tình bỡn cợt, chắp vá cùng bao cô gái phấn son dọc những vùng hành quân, trại đồn nhòa trong bia bọt thâu đêm suốt sáng, ngầu trên chiếu rượu hay chiếu bạc bạt mạng cô hồn. Tất thảy đã khép lại sau cánh cửa hôm qua, đã lắng tận đáy quá vãng, để bây giờ chỉ còn một gương mặt, một tên gọi bật nổi trên cái bề mặt chìm khuất ấy: Ngà!? Thoáng ngập ngừng rồi Hãn siết chặt tay nàng, xúc động nói:

– Cảm ơn em!

Ngà khẽ xoay người áp sát vào Hãn, quàng lẹ tay siết chặt hắn, đoạn “liều mạng” đặt lén lên mang tai người tình chiếc hôn nồng nã đến... gai người.

6.

Ở RỪNG, MÙA MƯA KHẮC NGHIỆT HƠN MÙA KHÔ gấp bội. Đó là mùa sinh sản cấp tập của sên vắt, muỗi mòng, những “người bạn” khó chịu của thợ sơn tràng, người đi rừng, cực chẳng đã phải sống chung với chúng, củi khô trở nên khan hiếm để nhóm bếp hơ quần áo, và nấu ăn, mái lều tạm lắm khi khó chống chỏi với những cơn mưa trút, những con suối sớm mai ngang qua ròng sát đáy, chiều quay về mưa đã biến thành những dòng sông vạm vỡ tràn bờ khó thể vượt qua... Đã từng trải qua nhiều mùa mưa đồng bằng lẫn miền núi, nhưng mùa mưa ở Hiệp Đức năm ấy để lại trong Hãn dấu ấn không thể nào phai.

Một ngày như mọi ngày, ra khỏi trại lúc hừng sáng, mỗi người khoác một tấm nylon phong phanh lầm lũi bước dưới trời lất phất mưa pha sương. Đến cửa rừng, toán lấy mây rẽ trái khuất dạng sau xưởng mộc, xưởng rèn ồn động tiếng cưa, bào, thổi bễ, quai búa. Đi chung thêm một quãng nữa, toán đốt than lại rẽ phải mất hút sau bạt ngàn bạch đàn gầy guộc trong mùa khô giờ đua nhau đâm cành, nẩy lộc, và toán đẵn gỗ đông đảo nhất, trong đó có tổ lao động của Hãn và Kiêm băng qua con suối cạn, vượt dãy đồi chập chùng xanh mượt nương bắp, khoai mì, đậu phộng nối mãi vào rừng chồi rải rác nhiều hố pháo hố bom, lúp xúp những chồi non mới nhú, vượt thêm chừng dăm cây số đường rừng nữa mới tới rừng đại ngàn với lắm khe suối, đồi, lũng sâu, còn nhiều dấu vết hầm hào, lán trại của một căn cứ cũ nay bỏ hoang. Đến nơi, nghỉ ngơi chừng mươi phút rồi từng tốp tản ra đi khai thác gỗ. Gỗ được đẵn bằng rựa, dao hoặc mác, chẳng có cưa máy hay cưa tay trợ giúp, nhưng qua ngày này tháng nọ nhiều vạt rừng cũng phải lùi bước trước sức chịu đựng nhẫn nại, dẻo dai của bọn người trước đây chưa từng biết lao động là gì.

Quá trưa, cây chò dài 14 thước, đường kính 2 tấc đúng chuẩn chỉ tiêu được giao, khiêng bởi bốn người: Hãn và Kiêm một đầu, đầu kia, hai bạn chung tổ – theo kiểu khiêng quan tài với hai đòn ngang xỏ vào dây mây máng cây gỗ toòng teng ở giữa, và hai đòn khiêng ngắn hơn đặt trên vai mỗi người – đưa từ dưới thung lên nhập vào các tốp khác ở cửa rừng chờ lệnh xuất phát.

Cơn mưa dai dẳng từ sau bữa cơm ăn vội đứng quây quanh dưới mái lều che tạm làm bếp đến giờ mỗi lúc mỗi nặng hạt. Tất thảy mọi người đều tỏ vẻ ái ngại, duy chỉ có hai cảnh vệ đi kèm là coi thường thời tiết.

Một cảnh vệ giảm âm cái radio nhỏ đeo bên hông đang phát tin thời sự, lật tay dòm đồng hồ, hét tướng:

– Tập họp đủ rồi chứ? Nào bắt đầu đếm!

Từ trái sang phải vang lên tiếng đếm từ 1 đến 14.

– Tốt! Lên đường – Xốc lại chiếc áo mưa chiến lợi phẩm màu đất sét, tăng âm cái radio, tay cảnh vệ lại hét và, 14 tổ khiêng lục tục nâng đòn lên vai.

Trong màn mưa trùng điệp, thoạt tiên các tốp nối thành hàng một giữ khoảng cách khá đều, dần dà tốp trước tốp sau có khi cách quãng cả vài trăm thước.

Cây gỗ dài đòn khó xoay chuyển mỗi lúc qua các lối mòn cua ngặt, quẹo gắt, hai anh bạn chung tổ gánh phần ngọn vẫn càu nhàu than nặng. Kiêm nói:

– Kể chuyện gì vui vui cho tụi tao đỡ nặng đi mày, Hãn!

Nhấc cái đòn khiêng đổi từ vai trái sang vai phải, Hãn làu bàu:

– Mệt thấy ông bà ông vãi dưới suối vàng, mếu chứ cười gì nổi! Tụi mày cứ vừa đi vừa nhắm mắt mường tượng thấy mình là cây chò chứ chẳng phải người khiêng nó sẽ nhẹ nhõm ngay.

Ba thằng “phu khiêng” gần như cùng lúc kêu lên:

– Xạo, đồ xạo! Thì ra nãy giờ mày vừa đi vừa ngủ à?

– Thực chứ xạo gì! – Hãn cãi: – Này nhé, các Thiền sư đạt đạo, trở thành bậc Quán Tự Tại có thể dùng trí huệ siêu nhiên thấy được năm Uẩn sắc, thọ, tưởng, hành, thức đều là Không! Rõ chưa? Tới năm Uẩn cònKHÔNG thì nhằm nhò gì một cây chò này.

– Đúng là không nhằm nhò gì! – Kiêm nói: – Chỉ nặng thấy ông bà ông vãi thôi, nhưng cây chò là cây chò, còn mày đếch phải... Thiền sư hay bậc Quán Tự Tại con ạ!

– À vậy hả! – Hãn làm bộ nhăn nhó: – Tại tao... quên!

Cả bọn cùng cười. Sau mươi lần dừng nghỉ dọc đường, bọn Hãn rớt lại sau cùng với một cảnh vệ đi khóa đuôi. Tay này luôn miệng ca cẩm, giục đi mau, ngại trời tối.

Và rồi tai nạn xảy ra khi họ cố vượt qua khe Ma Đuổi – một trong những cái tên tự đặt để ghi nhớ những mốc, chặng trên đường, nơi hẹn gặp để cùng cơm nước, nghỉ ngơi. Có những tên buồn cười như Dốc Tức Ngực, Suối Bì Bạch hoặc Rú Đoạt Hồn vân vân – Cái khe hẹp nhưng nước chảy xiết, đường xuống khe dốc nghiêng chừng 30 đến 35 độ, hễ đổ dốc là phóng nhanh như bị ma đuổi, ma rượt. Trước khi qua khe – lúc này nước tràn, chảy xiết hệt con thác – bọn họ đã cẩn thận “sắm” mỗi người một cây gậy để chống đỡ lúc trượt dốc. Dù đã hết sức trì níu, thận trọng dò dẫm từng bước đưa phần ngọn xuống trước, nhưng rồi không cưỡng được dòng cuốn, đòn khiêng tuột khỏi vai người khiêng đằng gốc, Kiêm bị trượt chân ngã ngửa. Trên đà lao theo dòng cuốn, cây chò xoay gốc bật mạnh vào phần dưới người Hãn, hắn bị té sấp, ngất xỉu, bị cuốn đi chừng hai mươi thước, may mắn vướng vào một thân cây mục đổ ven bờ, dừng lại.

Hạ bộ bị thương trầm trọng, máu ra nhiều, người bị nạn được chuyển về – sau khi băng bó sơ cứu – bằng nhiều phương tiện, thoạt tiên trên cáng làm bằng cây rừng, tiếp đến quá giang trên cộ xe bò, xe kéo máy cày, và trên chuyến xe đò liên tỉnh cuối cùng trong ngày, về đến bệnh viện huyện gần nửa đêm, ở đó điều trị hơn mười hôm, rồi quay về tiếp tục an dưỡng ở trạm xá trại, sau cùng được trại chiếu cố, Hãn chuyển sang làm việc nhẹ ở xưởng mộc. Hắn giấu kín không hề báo cho Ngà và gia đình biết về sự cố bất hạnh này.

Sau tai nạn, sức khỏe bình phục khá nhanh nhờ sức trẻ, nhưng Hãn cơ hồ biến thành kẻ nào khác, xa lạ với mọi người, xa lạ với chính bản thân mình. Từ một người thích đùa, hễ nhắc đến chuyện tiếu lâm hay truyện chưởng là bốc hứng thao thao bất tuyệt, giờ thì hắn cứ y như cái hũ đóng kín nút, đâm ra kiệm lời, sau giờ lao động thường ở lại chăm chút mảnh vườn nho nhỏ bên xưởng mộc trồng gần như đủ các loại rau củ như cải, rau thơm, ngò gai, mướp ngọt, ớt... tăng thêm chút chất tươi cho bếp ăn tập thể, ngồi hàng giờ trông ra cây mít cô đơn bên cửa sổ, hoặc lên hội trường vùi đầu vào mớ sách báo của cái góc khiêm tốn được gọi là thư viện trại.

Kiêm luôn bị dằn vặt bởi cái ngã ngửa không thể cưỡng chống của mình khi vượt khe Ma Đuổi, tiền đề dẫn đến tai nạn khiến thằng bạn đồng cảnh ngộ hóa ra đổi tính đổi nết một cách ngang xương như thế. Càng hiểu rõ nỗi đau kín thầm của Hãn – nỗi đau hầu hết mọi người ở trại ai cũng biết nhưng vì tế nhị, ai cũng vờ như không biết – Kiêm càng hết lòng chăm sóc bạn hơn. Đổi lại, Hãn luôn tiếp nhận sự tốt bụng của Kiêm một cách hờ hững, thậm chí lạnh lùng. Nhìn dáng vẻ lủi thủi, cô đơn như cố tách biệt mình ra khỏi thế giới chung quanh mà không thể của Hãn trong lúc làm việc cũng như lúc nghỉ ngơi, thỉnh thoảng Kiêm lại lắc đầu, lẩm bẩm: “Giá như mình đừng ngã, hôm ấy trời đừng mưa. Phải chi... Sao ông Trời lại giáng cho nó một đòn đau, hiểm ác đến thế!”

Cái tên Hãn buột miệng nói ra trong ngày chủ nhật thăm nuôi ấm cúng, hạnh phúc giờ đã hóa xa xôi ấy, tưởng như đùa ấy lại được Ngà thực hiện. Đứa con trai sinh ra nàng đặt tên Công – Thái Ngọc Công, và sau kỳ ở cữ chừng hơn ba tháng, Ngà lại khăn gói lên Hiệp Đức.

Nàng hết sức kinh ngạc khi Kiêm thay mặt Hãn ra nhà tiếp tân nhận đồ thăm nuôi. Hắn nhận ra nàng ngay, còn Ngà thì cảm thấy ngờ ngợ.

– Rất tiếc Hãn bệnh đột xuất nên... Tôi là Kiêm, cô Ngà còn nhớ tôi không? Mình từng gặp nhau...

– À thì ra là anh. Anh Hãn em bệnh thế nào ạ?

– Cũng xoàng thôi, bị viêm răng sưng má trông kỳ cục nên cu cậu không muốn gặp Ngà đấy thôi! – Kiêm nói dối một cách trơn tru. Ngà cười buồn:

– Tiếc thật, thế mà đêm qua ngủ trọ dưới thị trấn Hà Lam chờ đón xe thồ lên đây em cứ thao thức mãi không chợp mắt được, chuẩn bị biết bao lời sẽ nói với anh ấy, cứ ngỡ bữa nay sẽ rất vui.

– Cháu vẫn khỏe chứ? Hôm nhận thư cô báo tin đã sinh con trai, Hãn nó mừng lắm. Trên đường đi làm tôi đã lén mua được một bi đông rượu đế cùng vài anh em làm tiệc khoai mì bảy món chúc mừng...

Kiêm bỏ lửng câu nói, không nỡ kể tiếp về cuộc rượu chúc mừng ấy, vì Hãn đã uống rượu mà chẳng tỏ ra hân hoan chút nào, cứ trầm ngâm như thể đang đắm vào thế giới bí ẩn nào khác. Mắt người đàn bà vụt ngời lên giống bao bà mẹ khác khi nhắc đến con mình, giọng trở nên ấm áp hẳn:

– Cảm ơn anh, cháu vẫn khỏe. Có cái ảnh chụp nó kèm thư gửi anh Hãn trong giỏ xách, nhờ anh...

– Chúc cô và cháu khỏe vui luôn, tôi phải vào đây.

Cầm lấy giỏ đồ thăm nuôi đã được cán bộ quản giáo kiểm kỹ, đoạn Kiêm lấy từ túi quần ra cái hộp diêm nhỏ xíu dúi lẹ vào tay Ngà, thấp giọng nói:

– Suýt quên, Hãn gửi...

Cử chỉ lẹ làng của hắn không thể qua mắt cảnh vệ. Anh ta bước đến chìa tay trước Ngà, lừ mắt nghiêm giọng:

– Xin lỗi, cho tôi mượn cái hộp quẹt.

Săm soi sợi dây chuyền vàng mang hình tượng Phật, và mảnh giấy nhỏ chỉ ghi vỏn vẹn một dòng chữ xong, cho lại vào hộp diêm đưa trả Ngà, rồi anh ta quay lại gay gắt cảnh cáo Kiêm về cử chỉ lén lút vừa rồi. Kiêm thành khẩn nhận lỗi, hứa lần sau không dám tái phạm, đoạn xách giỏ đồ quày quả vào trại.

7.

GẮNG NUÔI CON. QUÊN ANH ĐI. THỨ LỖI CHO anh! Hãn. Đó là nội dung dòng chữ bút chì trên mảnh giấy xé từ tập vở học trò gấp tư, kèm sợi dây chuyền vàng giấu trong hộp diêm. Mười một chữ hệt mười một con nhặng, vừa đọc thấy tức khắc chúng cất cánh bay vù đáp vào mắt khiến Ngà tối tăm mày mặt. Mười một chữ viết theo lối đánh điện tín ngắn gọn, mà chứa lượng thông tin có sức nặng làm trĩu trái tim giàu cảm xúc của người đàn bà trẻ.

Sững sờ, nước mắt lặng lẽ ứa lăn trên má, đọc lui tới không biết bao nhiêu lần, vẫn chẳng thể hiểu nổi sự thực ẩn giấu sau dòng “điện tín” ấy, Ngà đến khẩn nài ông cán bộ quản giáo trực tiếp tân xin được gặp “chồng” lần nữa. Ông này lắc đầu:

– Từ trước tới nay không có lệ cho trại viên tiếp thân nhân hai lần.

Ngà trưng mẩu thư ngắn nom tầm thường nhưng chứa cả nội dung “vĩnh biệt” ngậm ngùi, kèm những giọt vắn giọt dài không thể ngăn:

– Hai lần trong một ngày phải không ạ? Vậy tôi xin nán lại chờ đến mai, mong ông thông cảm.

Trả lại mẫu thư cho “khổ chủ”, ông ta lạnh lùng nói:

– Mai không phải là ngày nghỉ. Đây là việc nhà, tôi nghĩ chị có thể trao đổi qua thư từ.

Sau đó bao nhiêu thư đi không hề nhận được tin lại. Vài lần Ngà lên thăm nuôi mang cả thằng cu Công theo, Hãn vẫn cố tình tránh mặt. Kẻ “đại diện” hắn vẫn là Kiêm. Kiêm thường kết thúc nhanh chóng cuộc gặp, nhận giỏ đồ tiếp tế xong là quay vào trại ngay, và bao nhiêu lần hắn lập lui lập tới mãi một câu nghe phát chán: “Hãn vẫn thường, chúc cô Ngà và cháu khỏe vui luôn!”

Để có tiền sinh sống, nuôi con, Ngà chẳng nề hà bất cứ công việc gì, từ nặng nhọc như rửa chén bát trong các tiệm ăn, quán phở, giúp việc trong các lò giết mổ heo, bò... đến tạp nham như bán hàng rong, buôn hàng nhu yếu phẩm ở cửa hàng đằng đông đi bỏ mối lẻ ở các quán tạp hóa đằng tây, theo tàu lửa Thống Nhất buôn chuyến đủ loại hàng hóa trong Nam cần, ngoài Bắc sẵn có, hay ngoài Bắc thiếu, trong Nam thừa, luồn lách tận biên giới Lào buôn lậu hàng qua ngả cửa khẩu Lao Bảo, đường 9... Ăn uống thất thường, ăn vận tuềnh toàng nhưng nhan sắc cứ lồ lộ hệt sen trong đầm, trăng đầu ngõ, đi bất cứ đâu và làm bất cứ gì, không ít phen Ngà phải chống chỏi với các lũ trai lơ, bọn đàn ông thích cà rỡn, ưa trò chim chuột, coi quấy rối tình dục là tuồng mua vui. Người mẹ trẻ ấy chưa bao giờ ngã lòng.

Và, ngày nọ bỗng gặp lại bà Chanh ở giữa chợ Đông Ba, hai người hàn huyên tâm sự gần nửa buổi ở một quán nước. Nghe bà Chanh rủ rê, nói về lợi lộc của cái nghề “tối mật” mối lái, móc nối cho đường dây đưa người vượt biên ra nước ngoài qua cửa biển Thuận An, Ngà phân vân, nửa tin nửa ngờ, đoạn hứa sẽ thử việc. Qua vài lần móc nối trót lọt, nhận thù lao gấp nhiều lần thu nhập do các nghề hầm bà lằng trước đây mang lại, nàng trở thành cái bóng luôn theo hình là bà Chanh, được coi như bà chị kết nghĩa.

Nghề nghiệp mới đòi hỏi phải sống kiểu nửa tối nửa sáng, thoắt ẩn thoắt hiện, lắm lúc phải “tàng hình” bám chặt các bến bãi trước mỗi “trận đánh” đến cả tuần lễ, mươi ngày, không thuận tiện lắm cho việc nuôi con, Ngà đánh bạo mang thằng Công về quê Hãn ra mắt ông bà nội nó. Hết sức ngỡ ngàng, chẳng ai dám nhận, bảo chờ xác minh. Sau đó được Hãn xác nhận qua thư, người em trai vội vã đi tìm Ngà, và không chút ngại ngần nhận thằng cháu về nuôi. Vậy là năm lên ba, thằng Công về ở luôn với ông bà nội và chú thím nó. Thỉnh thoảng Ngà lại về thăm con, dẫu chưa được cưới xin, nàng vẫn đối xử khá tốt với gia đình “chồng”, dưới mắt mọi người, Ngà được tiếng là nàng “dâu” thảo.

Ngày Hãn nhận giấy phóng thích quay về quê thì thằng Công gần lên bốn, ông bà nội rất cưng chiều thằng cháu đích tôn. Trước đó không lâu, vợ chồng người em không con, mới tậu được một cửa hàng nhỏ kinh doanh vàng bạc ngoài phố, dọn ra ở ngoài đó luôn, Hãn trở thành trụ cột chính của gia đình.

Như một số gia đình khác trong làng, ngoài ruộng vườn canh tác quanh năm, nhà Hãn còn có truyền thống kinh doanh vàng bạc từ bao đời nay. Người cha nói:

– Bây giờ thong thả rồi con học nghề là vừa, trước mắt giúp em con phát triển cửa hàng của nó, sau này có cái nghề lận lưng để nuôi vợ con.

– Không, con không có ý định sống xa nhà nữa.

– Xa nhà là sao?

– Thì từ bao đời nay làng mình ai muốn ăn nên làm ra bằng nghề thợ bạc cũng phải tha hương ra phố, ra huyện, thậm chí lang bạt kỳ hồ khắp nơi. Bản thân cha cũng vậy thôi, nếu chưa chào thua tuổi già, cha đâu đã chịu “qui cố hương”!

Người cha cười:

– Đi thỉnh thoảng lại về, có gì đâu mà ngại.

– Vả lại, con đã nguyện sống độc thân đến hết đời.

– Cái gì mà... độc thân? – Người cha xoe tròn mắt kinh ngạc nhìn gã trai như thể trên trán hắn bất thần nẩy ra cái sừng... bò: – Thế đã báo tin cho Ngà nó biết con về chưa? Bao nhiêu năm người ta sắt son chờ đợi, lo kiếm tiền nuôi con mọn, sao giờ con lại...

Run tay châm thêm cho đầy tách trà, ông cụ uống cạn cơ hồ đang rất khát. Đan hai tay bó lấy đầu gối, Hãn lảng mắt ra cây bồ đề cổ thụ cao chừng năm sáu tấc thu mình đứng trong chậu kiểng màu lam ngọc với bộ rễ sù sì chưng trước hiên, thường ngày ai cũng khen thế đẹp, oai phong, bộ rễ mạnh mẽ, ấn tượng, giờ nom lẻ loi đến phiền muộn. Hãn nói:

– Dù mẹ thằng Công đã từng... nhưng giờ con coi cô ấy cũng chỉ là bạn!

– Lâu nay ở nhà vẫn đối xử với nó như dâu thảo, và nó coi cha mẹ như cha mẹ chồng, tình cảm như bát nước đầy. Đừng có ruồng bỏ, quay lưng lại với người ta một cách vô ơn bạc nghĩa thế con ạ!

– Con có một lý do rất riêng chưa tiện thưa với cha lúc này, xin khất lúc khác tiện hơn. Mỗi thằng Công con nghĩ trả hiếu cho cha mẹ cũng đủ rồi. Biết đâu sắp tới vợ chồng chú Hiếu hết “tịt ngòi”, lại đẻ sồn sồn năm một, lúc đó chỉ sợ cha lại than mệt vì bị cháu chắt quấy rầy.

– Con có tự thấy bây giờ con khác trước nhiều không?

– Con vẫn là con thôi, có gì khác đâu? Con muốn chăm sóc lại khu vườn, cha thấy thế nào ạ?

– Chơi với cuốc xẻng chẳng nhàn nhã bằng chơi với các dụng cụ nhỏ gọn của nghề thợ bạc đâu, con cần cân nhắc kỹ. Việc cuốc đất lật cỏ ai chẳng làm được?

– Đất sẽ đẻ ra vàng nếu mình biết cách bắt nó đẻ. Còn nghề thợ bạc chỉ là gia công vàng thôi!

Đẩy mục kỉnh lên tận gốc mũi, người cha ngắm đứa con nay đã rắn rỏi, phong trần hơn trước, có cái gì đó cứ phảng phất trên vẻ mặt hắn nom buồn buồn, nghiêm nghiêm khó thể hiểu nổi. Ông khẽ phẩy tay:

– Ờ thì... – Ông cụ bỏ lửng câu nói với vẻ mặt cau có, cau ríu đôi mày sâu róm y hệt mày của Hãn, nhưng Hãn biết ông sẽ không bắt buộc hắn phải theo cái nghề thợ bạc truyền thống của gia đình nữa.

Vốn gốc gác nhà nông, rời làng ra phố chợ học hành, đỗ đạt, đi lính theo sắc luật tổng động viên, thất trận, rã ngũ, giờ quay về lại “hiện nguyên hình” là anh nông dân với ít chữ nghĩa trong đầu, ít trải nghiệm cuộc sống, và tâm hồn hằn dấu một nỗi đau thầm, Hãn cầm lại cây cuốc thoạt tiên hơi lọng cọng sau quen dần, chí thú chăm sóc mảnh vườn tạp hơn 7 sào đất quanh nhà lâu nay gần như hoang phế. Thuê người làm sạch cỏ dại, khơi lại giếng, khai thông mương tưới tiêu, gia cố thêm vồng, liếp. Không chỉ các loại trái cây lưu niên như cam, quít, bưởi, xoài, sabôchê... mà cả các loại rau củ ngắn ngày cũng được lên kế hoạch sản xuất, sau vài tháng, khu vườn đã có “bộ mặt” mới.

Công việc vườn tược chiếm hầu hết thời gian trong ngày, phần còn lại Hãn dành cho việc chăm chút, dạy dỗ thằng Công và đọc sách, đa số là sách Thiền học, Phật học và Triết học.

8.

RA TRẠI SAU HÃN CHỪNG NỬA NĂM, KIÊM VỀ phụ việc ở nhà máy sản xuất nước đá của một ông chú ở Hòa Vang – Đà Nẵng. Vào một buổi chiều cuối tuần, ngang qua khu phố có quán bar Thanh Khê Melody ngày xưa, nay đổi bảng hiệu thành quán nhậu bình dân Mai Hồng, lác đác có vài bàn đầy khách, Kiêm ghé vào. Hắn hết sức ngạc nhiên và vui mừng gặp lại Ngà ở đây. Nàng mang bia bơi, bò lúc lắc ra chiêu đãi khách. Sau vài câu thăm hỏi thông thường, Kiêm nói:

– Sao cô lại phiêu bạt giang hồ vào tận đây, cứ ngỡ là đang vui vầy với thằng Hãn và cu Công ngoài Huế chứ.

Ngà khẽ so vai nói giọng không buồn không vui:

– Anh Hãn bây giờ khác xưa nhiều quá, em không thể hiểu nổi, nên rất tiếc không thể vui vầy như anh nói.

– Không sống chung nhưng vẫn yêu hắn chứ?

– Có lẽ không bằng ngày còn mang thằng nhóc trong bụng.

– Thế Ngà có gặp Hãn thường không? Tôi cũng tính đi thăm nó một chuyến nhưng công việc cứ lu bu...

– Thì thỉnh thoảng em vẫn về thăm thằng Công ấy mà! Ngại ở riết với anh Hãn, con trai em rồi cũng sẽ đâm ra gàn dở như cha nó, em đòi mang nó vào trong này. Cả anh ấy và gia đình nhất định không cho, nói nó là cháu đích tôn, như hũ mắm treo đầu giàn.

Uống cạn ly bia hơi, rót đầy, Kiêm cau mày ra dáng nghĩ ngợi rất lung, đoạn lái câu chuyện qua ngõ khác:

– Ngà mở quán lâu chưa? Hình như chỗ này trước đây là bar Thanh Khê...

– Chỗ quen cũ của em, ông chủ vượt biên, bị sung công làm trụ sở dân phòng một thời gian, nay người nhà xin lại...

– Chắc cũng phải thân thế ghê lắm mới...

– Đương nhiên, em sang lại gần một năm nay. Thời buổi này buôn bán kiểu bình dân, làng nhàng vậy cho chắc ăn.

– À ra thế, vị trí thuận lợi, mặt bằng này chắc đắt lắm!

– Chỉ có sáu cây thôi, ăn nhằm gì! – Ngà nheo mắt cười.

Sáu cây vàng là cái giá không rẻ giữa thời buổi cơm độn bột mì hay bo bo hàng bữa, mọi nhu yếu phẩm phải mua bằng tem phiếu theo tiêu chuẩn phân phối dè xẻn của nhà nước... Kiêm đưa ly lên, họ cụng rồi cạn nửa ly, Ngà nhắc khách ăn, gọi hầu bàn mang ra một bình bia nữa. Kiêm bỗng nhìn người đàn bà – hơi đẫy đà nhưng vẫn còn khá xinh đẹp y như trước kia – bằng con mắt khác, sau khi nghe cái giá nàng đã sang mặt bằng, buột miệng:

– Khâm phục, khâm phục! Hỏi thật nhé, bộ cô được hưởng quyền thừa kế gì hay sao?

– Thừa kế gì đâu, tay làm hàm nhai thôi anh! Anh hiểu sao bây giờ em phải mở quán ngồi lượm bạc cắc thế này không? Bởi vì, sợ lắm rồi... Chẳng còn hồn vía để phiêu lưu vô mấy cái nghề hốt bạc nữa.

Ngầm bị thôi thúc bởi ý định khoe mẽ nghề mối lái, dắt dây người vượt biên chui, sau một lần đổ bể, suýt xộ khám, đành xa chạy cao bay, nhưng rồi Ngà dừng lưỡi kịp, lại nhắc Kiêm ăn uống, cụng ly với hắn, lại than phiền về Hãn; và chẳng rõ do hơi men hay chợt gặp người quen để trút vơi tâm sự, ngữ điệu của Ngà bỗng nhiễm chút hơi hám – người ta thường gọi là – triết lý vụn:

– Đôi khi buồn nẫu ruột, em chợt nghĩ, tụi em giống hai lạch nước nhỏ sau khi đã trải qua lắm ghềnh thác cheo leo dọc đời mới gặp nhau, nhưng thay vì hợp lưu thành một dòng sông êm đềm lại chia ra đôi ngả. Ít ra thì cũng hơn một lần em bảo anh ấy nên làm cái đám cưới, đơn sơ cũng được, hoặc lễ ra mắt họ hàng gì đó, nhưng Hãn cứ hứa suông rồi phớt lờ. Theo anh thì tại sao nào?

Thừa biết lý do Hãn không muốn đeo nhẫn cưới vào tay Ngà, nhưng Kiêm cứ tỉnh như không:

– Thế hắn ta có để mắt hay phải lòng cô nào ở làng không?

– Chắc là... không!

– Sao cô dám đoan quyết vậy?

– Thì nghe vợ chồng chú em và cả vài người trong họ hàng anh ấy nói. Ngoài làm vườn, đọc sách, thỉnh thoảng Hãn cũng đi đây đó làm việc họ, việc làng, nhưng trong mắt mọi người, kể cả các cô gái thì anh ấy là một người lãnh cảm hay trầm cảm gì đó rất khó tả. Điều này em cũng thấy và luôn tự hỏi, có phải do trục trặc tâm thần gì đó mà khi còn ở trong trại anh ấy bảo phải quên anh đi, và luôn tránh mặt em vào những kỳ thăm nuôi!? Các anh, cả anh lẫn anh Hãn đang cố giấu giếm điều bí mật nào đó, phải không?

– Lạ lùng nhỉ! – Kiêm lảng chuyện: – Thế em tính để thằng Công ở với cha nó mãi sao?

– Vào mùa hè, em hay đón nó vào chơi, chừng tuần lễ thằng nhóc lại kêu nhớ đòi về. Mà này, đừng có đánh trống lảng nữa, nói đi, cái gọi là điều bí mật ấy!

– Xin khất Ngà một dịp khác, quả là rất... buồn, như cô nói lúc nãy, cô và Hãn bây giờ tựa sông chia hai nhánh, nhưng dù tan hay hợp thế nào thì sông vẫn chảy.

– Nói như anh thì giàu hay nghèo, sướng hay khổ thế nào thì cũng phải sống chứ gì? Cái sống ấy có khiên cưỡng quá không?

– Thế theo cô phải sống như thế nào?

– Người này phải biết tận hiến để được tận hưởng yêu thương từ kẻ kia, đừng có lãng phí thanh xuân một cách oan uổng. Em đang đi tìm điều này nhưng chưa gặp.

– Tìm sẽ thấy, hình như Chúa Jesus từng bảo thế.

– Thật ra em đã tìm thấy nhưng lại để vuột mất đó thôi. Suy cho cùng, anh Hãn đối với em cũng chỉ là chồng có mỗi một đêm rồi... thôi! Nhiều khi nghĩ đến nát óc em cũng không thể hiểu nổi mình có còn yêu anh ấy không nữa.

– Cái nhánh sông lẻ tên Ngà chảy vòng vo một hồi rồi cũng quay về “hợp lưu” với cái tên Hãn. Sao lại chỉ có một đêm?

Cái bộ dạng ra vẻ kinh ngạc của gã đàn ông khiến người đàn bà hơi chột dạ, nghe môi má vụt nóng bừng với cảm giác phần kín thầm nào đó của riêng mình bất thần phơi lộ trước mắt kẻ khác. Hôm gặp lại sau gần 4 năm xa cách, Hãn cứ tỉnh như không. Không hề giống chút nào trạng huống đoàn viên hạnh phúc của một đôi vợ chồng đã đành, như thể cuộc gặp lại của hai người bạn cũng không nốt. Có cái gì đó giống bức tường vô hình ngăn giữa họ, khiến trong mắt nhìn người đàn bà, người bạn lòng của nàng trở nên xa lạ từ cử chỉ đến lời nói, cơ hồ có lớp giá băng xi mạ lên tất thảy khó hâm nóng, khó gần gũi. Một chỗ nằm chung biết bao đêm cô đơn Ngà từng mong đợi đã được Hãn khước từ một cách bẽ bàng: “Em ngủ với con đi, từ lâu anh đã quen ngủ... một mình!”.

Quen ngủ một mình! Câu nói tựa gáo nước lạnh phũ phàng tạt vào nỗi khát khao cháy bỏng khiến nàng khóc muốn cạn cả nước mắt đêm hôm ấy. Khóc như thể vắt kiệt mình mà không thể như nước mắt: bốc hơi thành mây bay đi!

Không tin Hãn chỉ quen ngủ một mình, Ngà càng không tin mình chẳng còn hấp dẫn đối với hắn. Hôm sau, ở gian nhà lá vắng vẻ, sâu hút giữa vườn, nơi Hãn ươm trồng nhiều giống cây con, nàng chăm sóc bữa trưa cho chàng với nhiều thức ngon kèm chai rượu ngâm thuốc bổ. Chàng ăn ngon lành, uống bạo, nhưng lầm lì ít nói. Thỉnh thoảng nàng cưa đôi vài ly, sôi nổi, tình tứ nhắc lại cái đêm không thể nào quên bên bờ đầm Tân Mỹ, đặc biệt về cái container – “phòng tân hôn” độc đáo của họ. Nàng bảo, trên thế gian này chẳng có nơi thần tiên, chốn ma quỉ nào hạnh phúc của đôi lứa lại được “thăng hoa” từ sự phức hợp của bao thứ mùi xú uế, tục lụy, nói trắng ra là cứt đái như thế, quả là vô tiền khoáng hậu. Thế rồi bị trời hành hay tình hành sao ấy, sau này bất cứ đi đâu về đâu, những lúc cô đơn, tủi cực nhất nàng thường nhớ đến cái tổ ấm dọc đường đầu tiên và, đêm hạnh phúc thứ nhất ấy của hai người, nhớ nao lòng, nhớ thắt ruột! Đại để thế, nàng tha hồ nhắc kể, lúc cười bò ra chiếu, khi ngước mắt rưng rưng, chàng cứ tỉnh khô tỉnh rụi, họa hoằn lắm mới nhũn nhặn góp nụ cười... ruồi.

Xong bữa, thu vén gọn gàng các thứ, đoạn nàng giải chiếu ở chỗ tương đối khuất kín mời chàng nghỉ trưa. Với tâm trạng của một người vợ bình thường muốn tận hiến và tận hưởng yêu thương từ chồng, kẻ duy nhất từng chia sẻ thú vui xác thịt với mình, nàng chờ đợi, nhưng chẳng thấy chàng “động tĩnh” gì, cứ ngồi bó gối bắt mặt trông ra vườn trầm ngâm hút thuốc nhả khói, cơ hồ bị gió lá cành chim ngoài đó hớp mất hồn. Chờ mãi đâm sốt ruột, nàng tự cho phép mình “muối mặt”, nhổm dậy, dịu dàng gỡ mẩu thuốc hút dở trên môi chàng ném đi.

– Yêu em... Hãy... yêu em đi mình! – Vừa nũng nịu nói nàng vừa bật các cúc áo mở tung, quàng tay ôm lấy chàng, khẽ trườn lên áp bộ ngực trần nóng hổi vào gương mặt ngày đêm yêu nhớ, thấp giọng thủ thỉ vào tai chàng: – Nào, yêu em đi. Em khát muốn chết khô đây nè. Yêu em nghe mình!

Dịu dàng gỡ tay nàng ra, du nàng ngồi xuống chiếu, chàng đứng bật lên hệt cái lò xo, nói tỉnh rụi:

– Khi không sao... hứng bất tử vậy?

Sững người đến ba mươi giây, giây thứ ba mươi mốt người đàn bà có cảm tưởng mình không phải bị tạt gáo nước lạnh mà bị dội cả nồi nước sôi bỏng rẫy, xoáy tia nhìn giận dữ vào vẻ mặt vụt trơ như đá của chàng, đưa cả hai tay nâng đôi vú đẹp phập phồng hơi thở gấp lên cao rồi dằn dỗi buông xuống, uất nghẹn nói:

– Bao nhiêu năm em cố công giữ mình, giờ mới biết mình chỉ hoài công, anh không muốn dùng thì...

– Thì sao nào? – chàng lên giọng “chồng chúa vợ tôi”: – Em học ở đâu ra cái thói lẳng lơ trắc nết, ăn nói táo tợn, dung tục, hạ cấp thế hả?

Nàng chậm rãi nhả rời từng tiếng:

– Còn học ở đâu nữa? Chính anh, chính anh và chính anh đã biến em thành đứa lẳng lơ, đứa dung tục mà cứ ngỡ mình là đấng thanh cao! Đồ đạo đức giả!

Khép vội hai vạt áo, cài vội mấy chiếc cúc, Ngà đứng lên nhặt cái cặp lồng cho vào giỏ mây quay lưng rảo bước. Lặng trông theo giây lát, ngập ngừng rồi Hãn đuổi theo nàng. Níu Ngà dừng lại giữa lối đi, hắn từ tốn ôm lấy nàng, áp gương mặt khó tả oán hận hay đau khổ đầm đìa nước mắt vào trũng vai mình, vỗ nhẹ lưng nàng, nhắc lại cái câu “chết người” đã ghi trên mảnh giấy giấu trong hộp diêm sau buổi thăm nuôi – Kiêm đã lén đưa nàng nhưng không qua được mắt cảnh vệ – ở trại T1 Hiệp Đức ngày nào với giọng không buồn không vui, gần như vô cảm:

– Quên anh đi. Thứ lỗi cho anh!

Người chồng một đêm. Vâng, chỉ duy nhất một đêm kinh hoàng bên bờ đầm sôi lửa tai ương, và ám mù khói chết chóc ấy. Rồi thôi! Một đêm, chỉ là cái chớp mắt so với trăm năm sao mà đòi đoạn, đau xót và bẽ bàng đến thế. Xưa ai từng cắc cớ bảo: Kim chích vô thịt thì đau / Thịt chích vô thịt nhớ nhau trọn đời! Câu ca dao thoạt nghe như bông đùa, càng nghe càng ngẫm càng thấm thía diết da da diết biết chừng nào!

Lần gặp hôm ấy ở quán Mai Hồng mở đầu cho những lần gặp sau. Dần dà họ tìm thấy ở nhau lắm điểm tương đồng, vài điểm dị biệt có thể san sẻ được. Nói một cách nôm na thì, một hôm cả hai cảm thấy không thể sống thiếu nhau. Và, để Ngà không còn tiếc nuối, không còn bị ám ảnh mảy may nào về người bạn cũ nữa, Kiêm đã nói cái mà Ngà gọi là điều bí mật của Hãn vào dịp hắn ngỏ lời cầu hôn nàng:

– Thật ra chẳng có gì khó hiểu. Sau một lần bị tai nạn trong rừng, Hãn không còn là đàn ông nữa. Người chồng một đêm tội nghiệp của em mong em có một cuộc đời khác, không phiền lụy bởi sự khiếm khuyết bất hạnh, hoàn toàn ngoài ý muốn và rất đáng tiếc của hắn ta! Đừng oán trách nữa, em nên kính trọng sự cao thượng của Hãn.

Sau đó ít lâu họ cưới nhau, rồi cùng sang Mỹ định cư theo chương trình H.O. Thỉnh thoảng Ngà gửi tiền về tiếp Hãn nuôi thằng Công ăn học, hắn khó thể từ chối.

9.

ĐỦ TIÊU CHUẨN RA ĐI NHƯNG HÃN ĐÃ CHỌN Ở lại, ngày mỗi già đi bên cây trái vườn nhà. Những cuốn sách Thiền học, Phật học và Triết học từ thời ấy đến nay đã cũ sờn vẫn được lật giở một cách trang trọng bởi những ngón tay chai sần, vẫn được đọc đi đọc lại không hề thiếu sự nghiêm túc hay say mê. “Vàng” từ đất vườn nhà hắn bây giờ không chỉ cung cấp cho các bạn hàng rau quả ngoài chợ, mà cả các mối lái từ Huế ra, từ cây số 17 vào.

Định bụng ngày nào đó sẽ quay lại Hiệp Đức thăm cây mít cô đơn hắn trồng coi có còn không, nhưng chưa có dịp. Cây mít ngày bọn Hãn rời Hiệp Đức để chuyển về Phú Ninh – nơi dừng chân của “hành trình” dài ba năm bảy tháng – đã cao ngồng nhưng vẫn còn son trẻ, chưa ra hoa đậu trái, giờ này nếu còn chắc nó hóa lão mất rồi.

Qua bậc tiểu học ở trường làng, thằng Công ra tỉnh học tiếp trung học, rồi tốt nghiệp đại học, đi làm ở một công ty nước ngoài, cưới vợ, lập nghiệp luôn ngoài phố, thỉnh thoảng lại về thăm cha. Vẫn không quên lời trối trăng của ông nội, Công tranh thủ lúc rảnh rỗi đi học thêm nghề thợ bạc ở cửa hàng của chú Hiếu, ông chú đã đi tìm, nhận nó về nuôi từ thuở mới lên ba.

Sài Gòn 2004 – 2005

Câu chuyện không tên

Quay lưng lại cõi người ta

Chắc chi cõi Phật cõi ma không buồn.

VẬY LÀ CHA TÔI ĐÃ NHẮM MẮT XUÔI TAY THEO ý ông muốn, khá đột ngột và, nếu đúng như người ta thường nói ai cũng có một linh hồn thoát ra khỏi xác lúc chết thì bây giờ linh hồn ông rất có thể đang ở đâu đó quanh đây, đang lặng lẽ nhìn tôi với ánh mắt khó tả là giễu cợt hay buồn rầu.

Chiều hôm trước nhận cái điện tín khẩn báo tin ông đau nặng, sáng hôm sau tôi và Thu đã tức tốc xin phép nghỉ việc vài ngày, nhờ người quen trông hộ nhà cửa, đáp xe đò từ Sài Gòn về thị trấn Ngã Bảy. Cha tôi có vẻ đang ốm thật, nom xanh xao nhưng không đến nỗi như tôi thầm lo. Lúc chúng tôi vào nhà ông không hề nằm liệt giường mà đang ngồi ở phòng ngoài, trầm ngâm bên cốc rượu thuốc màu nâu sánh. Rượu, thường thôi, không ghiền lắm, thỉnh thoảng ông vẫn nhâm nhi đôi chút. Vừa bước qua ngưỡng cửa thoạt thấy ông tôi thở phào nhẹ nhõm, kêu khẽ:

– Thưa ba!

Ông hơi giật mình, chậm rãi rời mắt khỏi điểm bất định nào đó trong không, quay tia nhìn đục lờ sau mục kỉnh nối từ tôi sang Thu, môi gợn nét cười gượng:

– Sớm thế? Ba tưởng sớm nhất cũng ngày mai các con mới về!

Thu khẽ gật đầu chào, mỉm cười, dịu dàng gỡ chiếc xắc hành lý gọn nhẹ tôi đeo bên vai rảo bước vào nhà trong. Tôi ngồi xuống chiếc ghế mây đối diện ông, thoáng nhớ nội dung cái điện khẩn nhưng vờ phớt tỉnh:

– Sao ba không nằm nghỉ cho khỏe? Mớ thuốc hôm trước con gửi về còn không ạ?

– Còn.

– Ba bệnh ra sao? Hay để con đưa ba về Sài Gòn khám, nếu cần có thể nằm nán lại ít hôm, lên đó tụi con tiện lui tới chăm sóc ba hơn.

Cha tôi cười khẩy:

– Ôi, lúc yếu lúc mạnh biết đâu mà lường, ai già chẳng vậy, bệnh viện thì ích gì, phòng mạch tư còn chưa chắc. Vào tắm táp rồi nghỉ đi!

Hớp ngụm rượu, khép ríu mắt lại thành hai khe mảnh lạnh lùng sau mục kỉnh, ông cơ hồ quên hẳn tôi, xa vắng, tiếp tục chìm lỉm vào thế giới bí ẩn, u trầm nào có lẽ ông đã đắm mình vào từ lúc chúng tôi chưa về tới.

Buổi tối vào giường thấy Thu chưa ngủ, đặt lưng xuống cạnh nàng, ngại bên kia vách ông có thể nghe thấy, tôi thấp giọng:

– Em thấy ba thế nào?

– Hình như ông vẫn khỏe, cùng lắm chỉ cảm xoàng.

– Anh thấy ba là lạ làm sao ấy. Vẫn thường, sao đánh điện...

– Vì nhớ, muốn tụi mình về chơi vài ngày, anh rõ khéo băn khoăn!

– Ông vốn thích sống cô độc, lẽ nào...

Tôi bỏ lửng câu nói, cựa mình đáp ứng vòng tay âu yếm vòi vĩnh của Thu, rúc mặt vào trũng ngực ấm áp quen thuộc của nàng, người bạn lòng và bạn đời tôi mới thực sự quen hơi bén hám từ hơn một tháng nay sau cái lễ cưới đơn giản tổ chức ở Sài Gòn, nơi nhiều năm qua chúng tôi đã cắp sách đến giảng đường đại học và nay đang làm việc ở hai ngành khác nhau. Tôi kiến trúc sư, và nàng, bác sĩ nha khoa.

Sau cơn yêu nồng nàn, Thu nũng nịu hôn tôi rồi quay mặt vào vách ngủ ngon lành. Đêm lặng ngắt, câm biến mọi âm thanh quanh quất xóm giềng, tiếng máy tàu đò, ghe thương hồ qua lại ngoài vàm sông không còn vẳng vào, yên tĩnh vây kín, đặc quánh tưởng có thể sờ dính đầu mỗi ngón tay. Cố dỗ mình ngủ nhưng chẳng thể chợp mắt được, nhìn lên trần nhà thấy bên kia vách còn sáng đèn, tôi khẽ khàng mặc quần áo, bật dậy.

Đẩy nhẹ cánh cửa khép hờ, tôi bước vào phòng ông cụ. Dưới ánh sáng dìu dịu hắt từ cái chao hình nón cụt để trên mặt tủ thấp đầu giường, cha tôi ngồi trên chiếc ghế tựa, y hệt lúc chiều, trầm ngâm với cốc rượu thuốc trên tay, có vẻ đắm chìm vào thế giới bí ẩn nào, chỉ khác là lúc này ông không găm mắt vào khoảng không mà đang ngắm một cái keo thủy tinh trong suốt để trước mặt, trên bàn. Thoáng nhìn những vật ngâm trong keo tôi chợt khựng sững.

– Chưa ngủ sao, thưa ba!

Vừa hắng giọng hỏi khẽ tôi vừa ngồi xuống mép giường. Như thể đang chờ, biết rằng tôi sẽ tới, chẳng tỏ vẻ ngạc nhiên hay khó chịu, ông đủng đỉnh đứng lên, đến bên chiếc kệ gỗ vàng tâm kê sát tường chưng các thứ đồ cổ lấy chai rượu thuốc rót ra cái cốc nhỏ đặt lên bàn, tới lúc này tôi mới vụt nhận ra da mặt ông đã chuyển từ xám lạnh sang đỏ sậm.

– Uống tí cho ấm, lạ nhà chắc con khó ngủ hả?

Hớp ngụm rượu, giả vờ thở đánh khà khoái trá, đồng thời cố nuốt thứ cảm giác gần như buồn nôn chợt dào trong ngực, tôi ra vẻ lơ đãng ngắm những vật lạ lùng đựng trong cái keo quái quỉ kia.

– Ba lại sưu tầm thêm một loại rượu bổ mới à? Tay và tóc của vượn hay khỉ mà trông lạ thế?

Ông nheo mắt, cười khẩy:

– Tóc và tay của... người. Thứ rượu này ba để dành từ hơn ba mươi năm nay, bằng tuổi con, để ngắm, không uống.

– Tóc... và bàn tay này của ai thế ạ?

Mơ hồ ngại bàn tay với những ngón mum múp co quắp, bợt bạt nom gớm ghiếc kỳ dị có thể bất thần vươn ra khỏi keo chụp vào mặt mình, tôi lạnh toát sống lưng, nghe giọng mình bỗng trầm và lạc hẳn đi. Sa sầm nét mặt, ông nghiêm giọng:

– Đời ba lắm kỳ tích giang hồ. Cái keo rượu cổ này có lúc con sẽ được biết lai lịch nhưng chưa phải lúc này. Sao, vợ chồng êm ấm chứ?

Không quen cãi lời hay làm phật ý ông, tôi đành xếp sự tò mò lại, nói ngắc ngứ:

– Dạ... cũng tạm. Thu nó khá lành tính... lại ngoan.

– Vậy là ba toại ý, mát lòng.

Sau đó câu chuyện bẻ ngoặt sang ngõ ông muốn. Với vẻ mặt điềm tĩnh pha mệt mỏi, chốc chốc đưa ngón trỏ xương xẩu đẩy mục kỉnh lên tận gốc mũi, ông khen thằng nhỏ giúp việc siêng năng, đáng tin cậy, nói đôi điều “thời sự” về thú tiêu khiển hàng ngày của ông với hầu hết thời gian chăm sóc ba con trăn cái đang ấp trứng, hơn một tá trăn con nuôi trong chuồng, con cá sấu chột mắt vẫn chung sống hòa bình với con rùa lớn trong chiếc bể cạn âm xuống đất ngoài vườn và, các giống cây kiểng quí. Hỏi về công việc, đời sống vợ chồng tôi vân vân. Sực nhớ nỗi băn khoăn cứ bám dai như đỉa từ lúc gặp lại ông, tôi dọn vẻ mặt thật tương xứng với ngữ điệu lễ phép:

– Hình như ba đang buồn con chuyện gì phải không ạ?

– Không, nhắn con về có chút việc, giờ khuya rồi, mai hãy bàn.

Ông khoát tay, thu nhỏ người lại trên ghế nom già héo như không chỉ mới ngoài sáu mươi mà đã ngoài cả trăm tuổi.

Quay lại chỗ nằm, ôm chặt Thu vào lòng nhưng trí tôi lại ngẫm ngợi lan man những điều chẳng dính gì đến hơi ấm thanh xuân phả từ da thịt nàng, đến hạnh phúc còn khá mới mẻ của chúng tôi. Những ý nghĩ không đâu hệt dòi bọ cứ rúc rỉa chẳng để tôi yên. Hễ nhắm mắt, hình ảnh cái keo rượu cổ quái lại hiển hiện. Nó cũng chỉ là một loại đồ cổ như bao thứ đồ cổ khác cha tôi đã sưu tầm hay có liên quan đến một nỗi buồn, khúc mắc nào đó giấu kín trong gan ruột mà lúc nãy ông đã ngồi ngắm với vẻ xuất thần lạ lùng, đáng sợ thế kia? Vẻ huyền hoặc kỳ bí toát ra từ nó khiến tôi cảm thấy vừa bợn dạ vừa bất an.

Nghĩ cho cùng, trong quãng đời cha tôi gọi là giang hồ lắm kỳ tích của ông tôi đã biết được những gì? Rất ít. Hình như chưa bao giờ hai cha con sống chung dưới một mái nhà quá vài hôm. Thời thơ ấu tôi sống trong sự đùm bọc của bà ngoại, biết rằng mẹ đã chết nhưng không hề ngờ mình còn có một người cha. Một ngày mưa ông bỗng xuất hiện, sau đó theo sự thỏa thuận của những người lớn, tôi thuộc hẳn về ông, lẽo đẽo theo ông từ Đông Hà đến Đà Nẵng, Sài Gòn, và bây giờ ở tận miền tây Nam Bộ này. Suốt những năm tiểu, trung rồi đại học bất kỳ ở đâu ông cũng khéo thu xếp cho tôi ở trọ những nơi tử tế tách riêng, không xa lắm để thỉnh thoảng ông lui tới, cũng chả gần để tôi có thể biết được cuộc sống riêng tư của ông ra sao.

Nghĩ cho cùng, mãi cho đến nay, cha tôi ở trong tâm tưởng của tôi chỉ là những nét vẽ phác. Ông không bao giờ nói về mình. Từ những mẩu vụn thông tin tình cờ nghe thấy, nhặt nhạnh đâu đó chắp vá lại, đại để tôi được biết ông xuất thân từ một gia thế vững vàng. Học hành không để tiến thân theo đường khoa cử, chỉ cốt đủ kiến thức ứng xử với đời, sớm từ bỏ gia đình, họ hàng, sống theo lối phóng túng tự do của riêng mình. Vóc dạc rắn mảnh thời trai trẻ nay không còn, nét quen thuộc ở ông bây giờ là dáng trầm ngâm lặng lẽ, sau những câu nói chắc nịch thỉnh thoảng đệm nụ cười khẩy, và khóe mắt đôi khi đang ấm áp thân mật vụt nheo lại lạnh lùng, giễu cợt. Đại để, ngoại trừ những năm sau này lui về thị trấn Ngã Bảy mua đất lập vườn dưỡng già, tôi luôn yên chí cha tôi là một người buôn bán giỏi trong các loại ngành nghề kinh doanh nào đó mà ông không cần tôi phải biết một cách cụ thể, đối xử với tôi cực kỳ tốt, chu đáo nhưng rất ít giống những người cha khác. Và, bây giờ xảy đến cái đêm khó ngủ này.

Dẫu thao thức vớ vẩn, cuối cùng tôi cũng ngủ được một giấc ngắn vào lúc rạng sáng. Dậy muộn, ngang qua phòng cha, tôi thấy ông đang ngồi uống trà. Ra nhà sau rửa mặt đánh răng, thấy Thu đang loay hoay nấu cái gì đó trên bếp, tôi xáp lại âu yếm quàng tay siết chặt hông nàng, đùa:

– Hơn tháng nay lần đầu tiên tụi mình bỏ qua cái cữ lúc rạng sáng, xin lỗi và hứa sẽ sửa chữa nhá!

Nàng bẽn lẽn gỡ tay tôi nguýt dài, lảng chuyện:

– Cái loa truyền thanh ngoài chợ oang oang xói vào tai nên em dậy từ lúc năm giờ, vừa đi chợ về xong.

– Em tính cho hai cha con ăn sáng món gì đây?

– Cháo sò huyết, rẻ ngon và đại bổ.

– Tuyệt, làm dâu như em thì hết... ý!

Tôi cười, dúi nhẹ cái hôn vào gáy nàng, dợm bước ra vườn, Thu níu lại trầm giọng:

– Ba dặn lát nữa nấu cháo xong mang vào phòng cho ông, có lẽ ông cảm thấy yếu mệt sao đó chả muốn ai quấy rầy.

Thằng nhỏ giúp việc người Khmer quả là siêng năng như ba tôi từng bảo. Quét dọn năm cái chuồng trăn và tưới hàng chậu kiểng trước hiên xong, giờ nó đang loay hoay xách nước từ mương lên tưới mấy gốc sabô sai quả cuối vườn. Lễ phép trả lời những câu thăm hỏi vụn vặt của tôi, đoạn cặp mắt đen lay láy đẹp như mắt con gái của nó vụt sáng lên khi nghe tôi bảo hôm nay cho nghỉ nguyên ngày vì cơm nước đã có Thu lo. Nó nói cảm ơn, như ngại tôi đổi ý, tưới lẹ mấy gốc còn lại rồi vội vàng vào cất bình tưới, chuồn ngay.

Sau vài động tác thể dục giữa không khí thanh tĩnh phớt vàng ánh nắng mới lên, tôi cảm thấy khỏe khoắn cơ hồ đêm qua không từng mất ngủ, ngửi thấy mùi hành phi mỡ thơm phức từ bếp bay ra chợt nghe bụng đói, tôi bèn quay vào.

– Anh... ơi... cứu... !

Vừa đến cạnh mấy cái kiệu sành đựng nước mưa dưới chái bếp, tiếng thét thất thanh, đứt quãng bất thần của Thu từ phòng cha tôi vụt ra hệt cơn lốc đột ngột cuốn tôi lao nhanh vào để rồi chẳng còn biết mình ra sao. Mắt tôi hoa lên, tâm thần bấn loạn khi thoạt bước qua ngưỡng cửa nhác thấy bát cháo rơi đổ vung vãi trên sàn nhà và, thực mà cứ ngỡ như mơ, trên giường, cô vợ chỉ mới trải qua vài tuần trăng mật ngắn ngủi của tôi đang điên cuồng dẫy dụa, quẫy đạp một cách tuyệt vọng dưới sự đè bẹp của không phải một thằng người nào khác mà là... cha tôi.

Và, trong cái chớp mắt khó thể nào quên ấy thảm kịch đã xảy ra. Khi kịp hồi tỉnh, lấy lại ý thức, tôi thấy mình rã rời, khiếp hãi nới lỏng những ngón tay run rẩy ra khỏi chiếc cổ gầy rộc của ông.

VỐN LÀ NGƯỜI TRẦM TĨNH, ĐƯỢC TIẾNG HIỀN lành, thậm chí hơi rụt rè trong đời sống thường ngày, thoáng chốc tôi đã biến thành tên sát nhân. Hành động hung bạo mê muội vừa rồi quả là xa lạ, vượt quá sức tôi. Tội ác càng kinh khiếp, ghê tởm gấp bội khi nạn nhân lại là người cha quí yêu của mình.

Vốn là người luôn khả kính trước mắt chúng tôi, thoáng chốc cha tôi hóa ra kẻ tà dâm, toan cưỡng hiếp con dâu trong một căn phòng mở toang cửa, và ngay giữa thanh thiên bạch nhật. Cơn hứng tình bệnh hoạn, cơn điên bất chợt nào khiến ông bay biến hết lý trí chăng? Hay cô con dâu xinh xắn, mũm mĩm đã sơ ý hoặc cố tình có cử chỉ hớ hênh gợi dục nào khi mang bát cháo vào phòng? Rất vô lý và khó tin.

Sau sự cố khiếp đảm kia Thu ngã ngất, tôi phải giựt tóc mai, xoa dầu gió, lay gọi một hồi mới tỉnh, dìu nàng về phòng xong tôi quay lại quì xuống, khóc nấc bên xác cha tôi.

Than khóc tưởng chừng ruỗng mục cả lòng, một lúc nào đó với tâm trạng rối bời tôi đờ đẫn đứng lên đảo mắt nhìn quanh, ngỡ ngàng thấy một xấp giấy trắng gấp đôi dằn dưới đít cái keo rượu cổ quái tôi từng thấy đêm qua. Nửa ngờ nửa tin, tôi vớ lấy nó mà không hề nghĩ nó là cái phao cứu hộ giữa lúc mình đang chìm nghỉm, sắp chết đuối trên cạn. Đó là thư... tuyệt mệnh của cha tôi. Nó đã nằm đúng chỗ ông muốn nhưng chẳng hề có trong dự tưởng của tôi. Ông viết:

Mậu con!

Nếu trí nhớ bị lão hóa của ba không lầm thì có lần ba đã đọc thấy hay nghe rao giảng đâu đó Chúa Giêsu từng phán rằng: Tình yêu mạnh hơn cái chết, sự ghen tuông cay nghiệt như nấm mồ! Con vừa thể hiện sự cay nghiệt, đưa chân vào nấm mồ ấy như ba từng làm cách đây ngoài ba mươi năm.

Thuở ấy ba yêu rồi cưới một cô gái xinh xắn không kém Thu của con bây giờ. Thật đáng tiếc, sau đó cô ấy đã phản bội, ngoại tình với một gã bạn thân của ba. Điểm duy nhất làm cô ấy thất vọng về ba rồi đâm ra lạc lòng là ba chẳng tạo được sự cân bằng trong sinh hoạt gối chăn giống bao đàn ông bình thường khác bởi một khuyết tật bẩm sinh.

Giọt nước cuối cùng đã làm tràn ly nước vào một hôm gã kia mang cái khuyết tật thầm kín ấy ra giễu cợt, bộc tuệch quan hệ chung chạ xác thịt lén lút cùng cô ấy bằng giọng lưỡi đểu cáng. Trong cơn nóng giận, ba đã giết hắn với một nhát dao găm đâm vào ngực lút cán giữa cánh rừng hoang vu ở biên giới Việt – Lào, dọc đường đi buôn vàng và thuốc phiện lậu. Cái keo rượu cổ có từ đó.

Mọi ý nghĩ tà vạy thường phát sinh từ cái đầu, ba cắt giữ lại một dúm tóc. Mọi hành động tội lỗi thường bắt đầu từ hai tay thi hành lệnh của cái đầu, ba giữ lại một bàn tay, thoạt tiên thêm cả cái “của quí” của hắn nữa nhưng hễ ngắm ba lại nghe đau, vụt nhớ tới khuyết tật của mình nên đã vất đi.

Thế rồi sau những chuyến đi đây đó, ba lại quay về nhà, ra vẻ sống rất bình thường. Chờ nàng sinh con xong, đợi đến ngày cả hai mẹ con cùng cứng cáp, trong mỗi bữa ăn ba mang keo rượu bày bên mâm để hai vợ chồng cùng ngắm. Dĩ nhiên ba thừa độc ác để không quên bóng gió ngầm bảo cho nàng biết các vật quí ngâm trong keo là của ai. Thấy nàng ray rứt đau khổ bao nhiêu ba càng thầm khoái trá bấy nhiêu. Cuối cùng chịu đựng hết nổi, nàng đã mượn một sợi dây oan nghiệt treo cổ lên xà nhà để vĩnh viễn ly dị.

Từ ấy nọc độc của tình thù chỉ còn một mình ba cưu mang, chả còn ai để trút vợi bớt. Khoái cảm trả thù lụi tàn dần thành những cơn dằn vặt đau đớn đưa đến sự sám hối và, ba đi tìm con như con đã biết.

Uẩn khúc bao nhiêu năm nặng trĩu canh cánh bên lòng nay ba kể lại với con mong tìm thấy một chút thanh thản trước lúc ra đi, dù phải trả bằng cái giá là rất có thể con không còn coi ba là cha nữa.

Đáng lẽ chuyến đi sau cùng này của ba muộn hơn, nhưng kéo dài chẳng ích gì. Nọc độc tình thù xưa kia và nỗi ai oán của mẹ con đã kết thành cái nhọt ung thư trong gan ba, thời gian gần đây đột phát kịch liệt, hành hạ ba khôn xiết nhưng ba không cho con hay. Ba muốn tự tay kết liễu đời mình trước khi lão thần chết đưa lưỡi hái đến cứa từng giây một.

Vâng, tự tay ba thôi, đừng kinh ngạc, trước khi bày ra cái trò lố lăng toan cưỡng hiếp Thu – để con nếm thử một chút cay nghiệt của sự ghen tuông như ba thuở nào, để con suy gẫm, rút ra được đôi điều bổ ích, và sống vững hơn nữa giữa cuộc đời nhập nhằng thiện ác đa đoan phiền tạp này – ba đã cẩn thận uống đủ lượng thuốc độc cần thiết để chẳng thể thất bại, không thể trì hoãn nữa chuyến đi ba đã quyết định, sắp xếp chi li từ vài tháng nay.

Mong các con thứ lỗi cho ba. Thời của ba đã chấm dứt, hãy chôn chặt quá khứ hôn ám theo ba xuống lòng đất. Chúc các con sống vui và hạnh phúc giữa thời của mình.

Vĩnh biệt!

Kèm bức thư tuyệt mệnh là một chúc thư ủy thác cho tôi được hưởng mọi tài sản ông để lại.

Vậy là cha tôi đã ra đi. Bây giờ ông đã mồ yên mả đẹp.

Cần Thơ 1991

Thầy và trò, và...

Đôi khi nó bỗng là ta

Yêu tinh hóa Bụt

Và hoa hóa người.

BUỔI CHIỀU CUỐI NĂM HÌNH NHƯ BAO GIỜ CŨNG có cái gì khang khác. Trời trong xanh hơn, nắng dịu hơn, và gió lộng hơn? Không khí tấp nập dọc chợ búa, phường phố bỗng chững lại bởi suốt tháng chạp người ta mua sắm đủ các thứ rồi, giờ tan nguôi háo hức? Buổi chiều cuối năm bến xe vãn khách đã đành, những chợ hoa nom càng nhếch nhác hơn. Hoa đại hạ giá không bán hết đã được những người trồng hoa cho lên xe, xếp xuống xuồng mang về nhà từ quá trưa, vẫn còn những cụm hoa xơ xác nhất bị trút khỏi giỏ đựng cố ý bỏ quên nằm lại nghiêng ngả bên lề đường, chỏng chơ bên trụ đèn hoặc xếp xó dưới những chân tường hoen ố khai mùi nước tiểu, cái mùi quanh năm thách thức sự có mặt thừa thãi của những chữ “cấm đái” kẻ đậm nét và, màu hoa ở những nơi như thế trông lại càng tươi rực hơn mới lạ! Buổi chiều cuối năm cơ hồ có ngọn roi vô hình quất thúc sau lưng, khiến mọi người mau chân trở về nhà quây quần bên mâm cỗ cúng ông bà hơn là chạy rong, nhàn du ngoài đường? Ngẫm nghĩ lan man trong khi chân vẫn nhấn đều bàn đạp, anh đưa ông khách ra đến bến tàu đò lúc nào chẳng hay. Bỏ chiếc xắc hành lý to kềnh gác ngang ghi đông xuống, đưa tay gạt trán lau mồ hôi, nhận tờ giấy bạc, anh cười nói cảm ơn. Người khách lật tay nhìn đồng hồ ái ngại:

– Có chắc giờ này còn tàu không cha nội?

Anh đáp đại:

– Còn mà! Nếu không còn...

– Không còn thì sao?

– Thì ở lại, đón giao thừa trên bến này cũng vui chứ sao!

Cả hai cùng cười. Ông khách to lớn kềnh càng với chiếc xắc hành lý và cái giỏ sợi nylon ních chật các gói to gói nhỏ bước dài, hòa vào dòng lao xao dọc bến, tấm lưng áo ca rô đẫm mồ hôi thoáng chốc khuất sau đám đông. Anh đứng trông hút theo, mở thêm chiếc cúc áo sơ mi đón ngọn gió hào phóng từ mạn sông lồng lộng thổi lên. Gió cuối năm có mùi gì khác lạ không nhỉ? Lại lẩm cẩm! Anh quay xe lui thong thả đảo mắt kiếm khách, thong thả nhẩm tính số tiền trong túi. Hai phong pháo, một đốt cúng giao thừa tống cựu nghinh tân, một đốt vào chiều tối mồng ba tiễn đưa ông bà. Hai chai rượu rắn tiếp mấy tay bạn thân. Dư sức qua cầu. Còn trà, thuốc lá và khoản lì xì đám trẻ? Ít nhất phải hai cuốc xa hoặc năm cuốc gần nữa. À à, còn cái khoản hoa? Quanh quất láng giềng trong cư xá hẳn trước cửa nhà nào cũng rực màu tết cả rồi, nhà mình thiếu hoa, hẳn đêm nay chúa xuân đếch thèm ngự? Có mấy cái thiệp chúc xuân học trò gửi tặng, Thư cứ đòi vác hẳn về một cành mai để máng chúng lên. Có mấy thước vuông phía trước gọi là phòng khách, cô ấy cứ đòi chưng một lọ bông đồng tiền hoặc bông hồng nơi bàn nước để tiếp khách. Chậc, phải có hoa thôi!

Tiết kiệm khoản mua hoa đắp vào khoản trà rượu hẳn cô ấy lấy làm phiền? Kệ, miễn có hoa là được rồi. Hoa mua hay hoa lượm cũng là hoa. Hai ba bụi nhập một, chọn những cành tương đối còn tươi nhất ghép lại đố ai biết được hoa... thừa! Gái bán hoa nhảy từ vùng này sang vùng khác o ép tẩy nhuộm một tí, vờ ra vẻ ngây thơ một tẹo cũng khối kẻ lầm gái tân huống hồ hoa lá hoa cây! Thong thả ngược lui đường cũ, anh thầm phục mình không biết để đâu cho hết bởi thốt nhớ đám hoa người ta vất bỏ lại bên vỉa hè ở ngã ba lúc nãy vừa ngang qua.

– Ê, HOA CÓ CHỦ, KHÔNG PHẢI HOA CHÙA ĐÂU!

Đang dùng miếng nylon rách buộc túm mớ rễ và đất lùm xùm quanh cụm vạn thọ hoa lưa thưa, lá cành còm cõi tựa tay chân đứa trẻ còi xương, anh ngỡ ngàng quay lui. Miệng ngậm chếch điếu thuốc thơm bên khóe mép. Đôi mắt vẩn đục dưới mớ tóc dài hệt dề rong đen bẩn. Chiếc quần cộc xệ quá rốn. Một tay gãi sồn sột lên mạng sườn lấm tấm mụn ghẻ, tay còn lại chống nạnh. Bên sau anh ta, trên mấy tấm giấy báo giải dọc bức tường đá là hai đám “hội”, một bài bạc một nhậu. Chẳng biết anh ta vừa từ đám nào đứng lên. Anh liếc nhanh chiếc xe đạp dựng sát lề đường để chắc bụng nó vẫn còn đó, cười xuê xoa chữa thẹn:

– Của anh à? Tưởng người ta vất bỏ chờ xe rác tới hốt chứ.

Người công dân thường trú vỉa hè cau mặt bước rấn tới cạnh anh đưa ngón trỏ đếm tỉnh khô:

– Một hai ba... huynh vừa gom bảy bụi phải không? Rẻ rề, chỉ bằng một phần mười giá hồi sáng. Một trăm.

Ngỡ gì! Anh vui vẻ móc tờ bạc một trăm đưa gã, dợm cúi xuống ôm cụm hoa bước đến xe đạp buộc vào yên sau. Gã “chủ hoa” ngạc nhiên nhìn anh như một vật thể lạ vừa từ hành tinh khác tới, tủm tỉm cười, ra vẻ thản nhiên bảo:

– Phiền huynh cho xin chín tờ nữa!

– Anh vừa bảo một trăm mà.

– Thì một trăm nhưng trăm cứng, đâu phải mềm.

– Một ngàn lận à? Mắc quá, thôi vậy!

Anh quay lưng bước đi. Bàn tay vừa gãi ghẻ níu anh lại:

– Không mua cũng được nhưng phiền huynh phân ra bảy bụi như lúc huynh chưa gom, phải nguyên xi như cũ.

Nghe gã lớn tiếng, thấy gã xỉa xói, từ hai đám “hội” một đàn bà, hai đàn ông và ba đứa trẻ lục tục đứng lên, dàn hàng ngang bước tới. Những gương mặt phờ phạc, đanh cứng, lem úa bóng chiều nom lừng lững, hừng hực nộ khí, sẵn sàng tham dự trận xung đột, nếu có. Anh tiu nghỉu lấy tiền nộp đủ, thinh lặng buộc hoa vào xe, lên yên.

Mẹ kiếp! Bài học nhớ đời nghe con. Ở đời này, nhất là trong thời buổi này không có gì thừa, chẳng có gì là đồ bỏ cả. Hoa lại càng không phải là vật thừa, dù nó chưa được xếp loại là... nhu yếu phẩm! Nửa bẽn lẽn nửa khôi hài nhủ thầm, đoạn anh tạt vào một sạp báo quen gửi nhờ cụm hoa ở đó.

Ra khỏi sạp báo, chưa biết nên chọn hướng nào kiếm khách để bù vào khoản mua hoa kia, anh bỗng quay lại khi nghe có người gọi.

– Í, thưa thầy! Xin lỗi!

Cô gái phấn son tươi rỡ, quần áo rất mực thời trang chơm chớp mắt bối rối nhìn anh, điệu đàng chuyển chiếc túi từ vai phải sang vai trái. Anh mỉm cười nhã nhặn:

– Cô tính đi đâu nào?

– Bộ thầy...

– Ờ thì thầy chạy xe... em không gọi lầm đâu.

Anh lột chiếc mũ kết xuống phe phẩy quạt. Không cố ý nhìn ngắm, bộ đồ tã của anh bỗng lướt qua mắt nàng thoáng ái ngại pha lạ lùng. Ngập ngừng chút đỉnh rồi nàng khẽ khàng ngồi lên yên sau, nhỏ nhẹ bảo:

– Thầy cho em ra Bãi Cát ạ!

Ánh ngày có níu nuối, nán lại trên các ngọn cây muộn thế nào thì chiều cũng tắt. Đêm vụt tới. Phố lên đèn. Đi một quãng, hình như muốn xóa tan không khí ngượng ngập giữa hai người, cô gái lên tiếng; giọng không buồn không vui:

– Thầy không có cách nào kiếm thêm mà đỡ nhọc hơn sao?

– Không! – Nghe mình buông tiếng không cộc lốc, anh cảm thấy hơi khiếm nhã bèn bật cười tiếng ngắn lảng chuyện! – Em học ở lớp nào nhỉ? Lắm học trò quá không thể nhớ xuể. Trước đây mỗi lần chạy xe gặp ai chào mình là thầy tôi cứ giật thót, sau này đâm quen đi.

Qua phút ngượng ngập. Cô học trò trở nên dạn dĩ, tự nhiên hẳn.

– Dạ, em học Văn K4. Đêm hội diễn văn nghệ kỷ niệm Ngày Nhà Giáo Việt Nam vừa rồi em đạt giải nhì đơn ca đấy ạ!

– Trí nhớ tôi đoảng thật. Hôm ấy tôi ở trong ban giám khảo cuộc thi. Hóa ra cô cũng dân Văn?

– Văn thì sao, thưa thầy?

– Dạy Văn như bọn tôi thì không thể mở lớp dạy ngoài giờ như toán, lý hóa hoặc ngoại ngữ.

– Chắc tương lai em cũng sẽ đạp... xe... ôm như thầy thôi!

Hai người cùng cười. Tiếng cười nàng tươi mát, trẻ trung. Tiếng cười anh khô khốc. Không hiểu sao gần đây anh chợt nhận ra tiếng cười mình thường khô khốc, không còn ấm áp lắm nữa. Mỗi lúc cười là hình như nghe ran rát trong cuống phổi. Bởi lao tâm mỗi ngày và lao lực mỗi đêm chăng? Không, chẳng phải thế đâu. Ôi, lại nghĩ lan man! Không hiểu sao dạo này thỉnh thoảng anh bỗng bắt gặp mình hay nghĩ lan man? Cô học trò ngạc nhiên thấy ông thầy sao cứ mãi lắc đầu, lắc đầu.

Câu chuyện tiếp tục cách rời rạc, dăm ba mẩu về trường lớp, vài mảnh vụn về thời tiết, thời trang vân vân. Chưa đến Bãi Cát, anh hơi hẫng khi nghe nàng thoáng ngập ngừng bảo thầy cho em xuống ở ngã tư phía trước mặt. Chẳng thắc mắc lôi thôi nhưng anh định bụng xe vừa dừng, nàng vừa bước xuống là anh sẽ phóng xe đi ngay, không phải vì sĩ diện mà vì không nỡ lấy tiền công từ tay cô sinh viên “bé nhỏ” của mình.

Tình huống đã xảy ra không như anh nghĩ. Tới ngã tư, xe vừa dừng, nàng vẫn ngồi yên ở phía sau nửa rụt rè nửa thân mật nghiêng người tới phía trước, bất ngờ choàng tay qua vai anh, nhét vội tờ giấy bạc vào túi áo anh, đoạn dịu dàng nói cảm ơn, xuống xe, bước nhanh. Cái choàng tay bất thần phả vào mũi anh làn nước hoa thơm ngát, cả khoảng lưng dưới vai mãi còn âm ấm sau sự kề cận tình cờ vừa rồi. Tờ giấy bạc hai ngàn khiến anh sững sờ cầm chặt nó trong tay vội vã quành xe lui, đưa mắt dáo dác tìm kiếm, nhưng rồi chẳng thấy nàng đâu nữa.

Khi đạp xe tiếp tục vượt qua ngã tư, anh không hề biết cô gái ra khỏi chỗ núp sau cái xe nước mía, lại gọi một chiếc xe lôi, đi tiếp ra Bãi Cát.

VỪA TẤP XE VÀO LỀ ĐƯỜNG TRƯỚC MỘT QUÁN cà phê, anh bỗng giật thót bởi có người chộp lấy đầu vai bóp mạnh. Anh quay sang chưng hửng, kêu khẽ:

– Ủa, anh còn ở đây sao?

Ông khách cao lớn dềnh dàng ban chiều cười nụ méo xệch:

– Miệng mồm anh quả độc địa. Đúng là hết tàu về Cái Cau rồi. Đêm nay tôi phải đón giao thừa ngoài cái bến Ninh Kiều chết tiệt ấy. Vào đây cha nội, nghe tao kể tội rồi biến đi đằng nào cũng được.

Ông khách nói bỗ bã, cười hề hề lôi anh vào quán. Chiếc áo ca rô đã thay bằng áo sọc còn hằn nếp gấp. Tóc ướt nước chải gọn. Hẳn khách đã kiếm ra chỗ trọ ở một khách sạn nào gần đâu đây. Anh cười phớt tỉnh:

– Anh có duyên nợ với thành phố này hay sao ấy. Ai mượn chọn nhằm cuối ngày ba mươi mới đi?

Khách uống ngụm cà phê đá, thổi khói thuốc ra đằng miệng lẫn đằng mũi:

– Hứng! Nguyên do tại cái hứng bất tử mà ra cả. Mãi tới hai giờ chiều tôi mới quyết định không thèm ăn tết ở Sài Gòn một lần coi sao. Vậy là ra bến xe, qua hai cái phà chết tiệt, rồi gặp anh.

Hứng! Chỉ do cái hứng bốc đồng mà hắn khăn gói ra đi vào ngày cuối năm? Trong cuộc sống luôn chạy vạy bon chen này sao lại có người dư thì giờ để chiều chuộng cái hứng riêng của mình thế nhỉ? Anh bỗng chột dạ. Hắn là kẻ thừa nhàn, hay cái tay đang kẹp điếu thuốc bốc khói, đang ôm ly cà phê kia đã cầm dao, súng giết người, cầm dây siết cổ nạn nhân trong một vụ cướp của cướp tình nào đó? Hắn đã giựt hụi? Đã biển thủ công quĩ? Đã? Đã? Đã? Cơ man nào là vụ án in tràn các tờ báo công an, các phụ trương mang tiêu đề An ninh và Đời sống. Hắn đang chạy trốn chăng? Ôi, lại nghĩ lan man! Anh khẽ lắc đầu, nói vui:

– Tôi không thể tưởng tượng nổi cái hứng của anh nó ra làm sao?

– Thì cũng chuyện vặt thôi. Cãi nhau với bà ấy một trận vì lỡ quá chén với bạn bè từ tối hôm trước đến sáng hôm nay mới mò về nhà, tôi lỡ buột miệng dọa sẽ về quê ăn tết ngay tắp lự xem thử ai sẽ nằm chèo queo một mình đêm giao thừa. Bà ấy thách, kéo theo cả lũ nhóc về hùa, thế là mình mắc cái bẫy do mình giăng. Lúc đi hăng lắm, hùng hổ lắm, giờ thì hơi... nản.

– Và có lẽ mai lại quay về để bà ấy và lũ nhóc cười cho thúi mũi?

– Chưa biết chừng. Này, hồi chiều sao anh dám bảo giờ đó còn tàu hả?

– Ờ thì tôi cũng nói đại, tôi chạy đường bộ anh lại hỏi đường sông biết đâu mà lần.

– Khi không ngồi bó gối tà tà ở đây trong lúc thời gian đang chạy nước rút tới giao thừa. Khi không bỗng thành ra kẻ mồ côi. Và, ở nhà, ở nhà...

– Ở nhà bộ bà ấy đang khóc chắc? Hay anh lo bà ấy rước ông khác vào nhà? Vậy mà cách đây chừng một phút tôi nghĩ anh đã giết người và đang chạy trốn. Chuyện đời mà, kẻ thiện lẫn vào người ác và ngược lại, khó phân lắm.

Khách dẫy nẩy:

– Thôi cha nội, hết độc mồm độc miệng giờ ý nghĩ cũng độc. Chẳng phải thầy bói, ngó cái tướng khắc khổ, cái môi mim mím, cặp mắt lừ lừ của anh tôi cũng dư biết anh thuộc loại đa nghi. Đại khái, nhìn cha cố anh cho không phải cha cố, nhìn sư cứ e không phải sư, nhìn chính khách hóa kép hát, nhìn con gái nghĩ họ đã biến thành đàn bà, nhìn gà ra vịt vân vân. Loại người như anh còng lưng đạp xe thồ tới già là phải.

– Còn loại như anh?

– Ậm à, thì cứ tha hồ làm theo cái hứng của mình! – Khách bỗng thấp giọng – Nói đùa đừng giận. Anh thử đặt mình vào hoàn cảnh của tôi xem, chỉ vì một chút nóng giận, bốc đồng nổi máu giang hồ, lên đường phiêu bạt rồi lỡ đường thế này bộ vui lắm sao? Lát nữa anh sẽ về nhà đón giao thừa, hú hí với vợ con, tha hồ cười vào mũi thằng này, được thôi. Còn tôi chẳng lẽ cứ ngồi uống cà phê suông đến tận sáng? Có phải anh là thổ công ở đây không nào? Nghĩa là anh thông thuộc từng nơi từng chốn, từ thượng vàng đến hạ cám...

Anh sốt ruột ngắt lời:

– Vòng vo hoài, anh đang cần hay muốn cái gì nào?

Khách cười nửa miệng, thủng thẳng buông rời từng tiếng:

– Muốn đi tìm hoa và mua hoa!

Lại hoa! Thằng cha cũng bày đặt văn vẻ dữ. Lại gặp phải một tay thầy giáo dạy Văn chăng? Anh giả bộ ngơ ngác, nói tưng tửng:

– Chợ hoa người ta dẹp hết từ trưa rồi, mà anh cần hoa để làm gì cơ chứ! Để chưng trong phòng trọ à?

Khách phá lên cười, thân mật choàng cánh tay vạm vỡ siết chặt đôi vai xương xẩu của anh xởi lởi:

– Mả mẹ anh, may là cuối năm, đầu năm mới gặp anh chắc xúi quẩy bỏ mẹ. Tôi sẽ bao anh đến trước giao thừa. Hãy đưa tôi đến một quán bia ôm. Quán nào có luôn cái mục kia càng tốt. Hiểu chưa ông cả quỷnh?

Anh vờ đổ quạu, xẵng giọng:

– Thoạt nhìn tôi biết ngay anh thuộc típ thích các trò heo. Bộ anh tưởng tôi là dân ma cô ma cạo hả?

– Bình tĩnh đồ quỉ. Sao anh dễ nổi nóng thế? Hãy nghĩ mình là hướng dẫn viên du lịch có phải đẹp hơn không – Vừa cười giả lả khách vừa rút tờ giấy bạc năm ngàn nhét vào tay anh – Còn đây là tiền bù vào khoản thay vì anh phải cong lưng đạp vài cuốc nữa mệt thấy ông tằng ông tổ dưới suối vàng thì chỉ việc ngồi nốc bia cho đã và mày mò các em. Sao, hợp đồng sòng phẳng có lý có tình chứ?

Anh ra vẻ miễn cưỡng, kênh kiệu nhún vai:

– Không cảm thấy hứng lắm nhưng vì anh tôi cũng ráng làm phước để... đức cho con cháu mai sau. Được rồi, đi thì đi! – Đoạn anh nhăn mặt chua xót nhủ thầm, mẹ kiếp, nếu làm ma cô đêm nào cũng gặp khách sộp như thằng cha này mình bỏ nghề... Anh bỏ dở, tự kiểm duyệt, không dám nghĩ tiếp.

Họ lên xe, hòa vào dòng xuôi ngược trên đường. Năm sắp cùng và tháng cuối của năm sắp tận, cái vòng quay chóng mặt thường ngày hình như chợt chậm lại? Qua khỏi ngã tư, chỗ cô sinh viên xuống lúc nãy, anh bỗng nhận ra mình đang đi về phía Bãi Cát, khu vực có lắm tụ điểm vui chơi giải trí, lắm hàng quán nửa kín nửa hở loại ông khách đang cần. Những nơi thỉnh thoảng anh vẫn đưa những khách khác đến. Và, anh chọn một nơi gần nhất.

ÔNG KHÁCH LỠ ĐƯỜNG RẤT LẤY LÀM ĐẮC Ý VÌ đã được đưa đến một nơi tương đối kín đáo, an toàn. Anh ta xuýt xoa khen nơi ấy ấm áp, vui vẻ gấp một ngàn lẻ một lần cái phòng lạnh lẽo trong khách sạn đã thuê ngoài phố.

Nơi ấy anh ngỡ ngàng gặp lại cô học trò. Trong áo mỏng lập lờ khoe ngực, váy cụt khoe đùi nom nàng lạ lẫm hẳn. Thoạt tiên nàng kinh ngạc không hiểu sao đã đổi xe dọc đường để giữ bí mật nơi đến, cuối cùng bỗng thấy ông thầy xuất hiện! Nghe anh bảo hoàn toàn do tình cờ, nàng cười ngặt nghẽo, tặng anh cái lườm mượt mà, ấn một cô bạn ngồi xuống sát sườn anh, đoạn nũng nịu ngã mình lọt thỏm vào vòng tay của ông khách uốn giọng thỏ thẻ một cách văn hoa... ba trợn, sặc mùi bia bọt:

– Lỡ bước vào thiên đường rồi thì chẳng còn thầy trò gì nữa, chỉ toàn những người nam mí lỵ người nữ thôi. Xin thầy cứ tự nhiên. Cởi chiếc áo mô phạm bạc màu bụi phấn ra một lát lại mặc vào không nhàu nát đâu mà thầy lo, chẳng ai thèm ăn cắp hay mượn đỡ của thầy đâu thầy kính mếếến ạ! Rồi thầy lại tiếp tục đưa những người khác đến... thiên đường với bọn em!

Ông khách khoái chí cười ha hả. Cô bạn của nàng tự làm tà cái chỏm nhọn bên trái của bộ ngực đồ sộ bằng cách áp siết vào cánh tay anh và, dĩ nhiên cũng phá lên cười. Nàng chỉ mủm mỉm cười nhưng đôi lúm đồng tiền sâu hoắm trên má cứ như khoan như đục vào chỗ nào đó rất mềm rất nhạy trong anh, làm anh rùng mình sởn ốc. Anh sượng sùng uống vội một hớp bia nghe đắng nghét rồi chuồn êm.

Đêm hôm ấy anh về nhà trước giao thừa. Các thứ định mua sắm đã mua đủ. Không quên ghé sạp báo mang cụm hoa vạn thọ về. Mẹ sắp nhỏ thất vọng ngay khi thấy những đóa hoa héo rũ. Anh cười mỉm:

– Cắm vào nước chúng lại tươi lên ngay thôi em à. Từ đây tới giao thừa còn những hai giờ nữa mà. Thời gian thừa sức giúp chúng lai tỉnh. – Và, cái trí ưa nghĩ ngợi lan man lại không để anh yên. Quái, hôm nay sao gặp toàn chuyện hoa hòe thế chẳng biết! Gã bụi đời thường trú ở vỉa hè bán hoa. Mình là kẻ lượm hoa bị ép phải mua hoa. Ông khách lỡ đường đi tìm hoa đã đành, cô học trò cũng làm thêm nghề bán hoa! Hoa. Hoa. Hoa. Cái tiếng hoa, cái từ hoa cơ hồ vỡ vụn tan tác từng mảnh chợt bay vù vù rồi chợt rụng lả tả trong anh tựa bầy mối cánh vỡ ổ ngày mưa. Anh âu yếm nhìn chị trách khẽ: – Hoa nào chẳng là hoa, sao em khó tính thế?

– Tết nhất có tiết kiệm cũng vừa thôi chứ anh. Bộ ngoài chợ hết hoa hay sao anh chọn loại xấu và tầm thường này vậy?

Anh hắng giọng nửa đùa nửa thật:

– Giờ này chỉ còn một loại hoa tươi lắm đẹp lắm thơm lắm nhưng cũng đắt giá lắm, không mua nổi, lại khó chưng nữa. Muốn chúng phô hết hương sắc và tươi lâu phải để trong tối hoặc dưới ánh đèn màu, tưới chúng bằng bia hay rượu ấy!

Cần Thơ 1989

Quả đấm

Xòe ra mềm như lụa

Nắm lại rền tựa sấm.

TIẾP NHẬN MỘT TRƯỜNG HỢP SINH KHÓ, CHÚNG tôi quyết định dùng phẫu thuật để đưa thai nhi ra trước khi quá muộn. Ca “mổ bắt con” được tiến hành vào giờ cuối của phiên trực đêm. Xong mũi khâu cuối, tôi thở phào nhẹ nhõm, cởi khẩu trang, găng tay rửa ráy rồi ra khỏi phòng sanh.

– Thưa bác sĩ! – Người đàn ông nãy giờ đứng chầu chực ngoài cửa rụt rè lên tiếng, rảo bước theo tôi – Cảm ơn, xin rất cảm ơn cô đã...

– Ồ, không có chi. Anh đã nghe tiếng thằng nhóc khóc khỏe ấy chứ? Mẹ tròn con vuông, xin chúc mừng.

– Nếu không quá phiền lòng, mời cô quá bước xuống căntin uống với tôi ly nước.

Quay sang, mắt chạm phải cái nốt ruồi to tướng đính ngay ở chỗ giao nhau của cặp chân mày tôi thoáng ngờ ngợ. Vẻ mặt không quen cũng không hẳn lạ, và giọng khẩn khoản của anh ta khiến tôi miễn cưỡng lật tay nhìn đồng hồ:

– Tôi còn phải bàn giao ca trực. Chậc, thôi được, khoảng mười lăm phút nữa.

Như bao người cha khác mới có con đầu lòng, anh bày tỏ nỗi vui mừng kèm lời cảm ơn “bà mụ” cùng anh chị em trong kíp mổ hết sức thắm thiết, vui vẻ tâm sự rằng, anh chị thuộc trong số ít phải gánh chịu sự hiếm muộn, cưới nhau gần ba năm bây giờ mới có được mụn con. Nài nỉ năm lần bảy lượt tôi không chịu ăn phở hoặc hủ tiếu, chốc chốc anh lại nhìn ly cà phê sữa tôi đang uống ra vẻ ái ngại, chừng như cho nó không được ngon, chẳng xứng chút nào với công sức tôi đã bỏ ra trong ca phẫu thuật vừa rồi.

– Nghề của cô phải luôn tiếp xúc, nghe riết những thân nhân của sản phụ ngớ ngẩn như tôi kể lể này nọ chắc bực mình lắm?

– Không đâu. Chia vui và cả chia buồn làm sao tránh khỏi, thầy thuốc nào mà chẳng vậy. Dạo mới vào nghề tôi thường bối rối, nay thì...

– Lúc này tôi chưa thể quen ngay với cảm giác mới mẻ mình đã lên chức cha, lòng cứ lâng lâng sao ấy. Xin lỗi, cô hẳn cũng đang làm mẹ?

– Rất tiếc là... chưa!

– Còn kén cá chọn canh chứ gì? Cuộc đời lạ lắm cô ạ, có khi mình đang lửng lơ hoặc lờ đờ như lục bình trôi, đùng một cái, có sự cố gì đó xảy đến đẩy vèo mình qua một khúc ngoặt mới, tỉnh táo hẳn. Hồi đó tôi không hề nghĩ mình sẽ lấy vợ, nhưng rồi bất ngờ nhận phải một quả đấm muốn sái quai hàm đâm ra đảo lộn tất cả.

Buổi sáng mới bắt đầu, ngoài hai giờ học thêm Anh văn vào buổi chiều, và buổi tối phụ khám ở phòng mạch một người bạn, còn cả nửa ngày hoàn toàn thư thả, chẳng vướng bận công việc hoặc cuộc hẹn vớ vẩn hay không vớ vẩn nào, tôi tự cho phép mình ngồi nán lại, tò mò chút đỉnh:

– Quả đấm? Đầu đuôi thế nào?

– Bị đấm, nhưng tôi lại mang ơn người đấm mới lạ!

Nhấp ngụm cà phê, anh hắng giọng kể. Vào cái thời Liên Xô chưa tan rã, ông tiến sĩ ngữ văn quay về sau cái điện khẩn gia đình báo tin ông cụ thân sinh hấp hối, bỏ dở việc kinh doanh hàng kim khí điện máy đã vun đắp hơn mười năm, chưa phất lắm nhưng cũng thuộc loại có máu mặt trong giới Việt sừng sỏ trên đất Nga. Tang cha xong, anh chuẩn bị ra đi thì nhận được cú điện thoại báo tin kho chứa hàng đầy ắp hàng hóa bên ấy đã cháy sạch. Tổn thất bạc tỉ không đau bằng cái đau bị phản bội. Thoạt tiên hai nguyên do cháy được đặt lên bàn cân: một bị chập điện, hai do sự bất cẩn của người bảo vệ đã không thoát thân kịp, bị thiêu luôn trong đám cháy. Nhưng rồi nguyên nhân giả định thứ ba sau đó được nhanh chóng xác minh, rằng do ông bạn cộng sự thân tín đồng hương – kẻ đã gọi cú điện thoại nóng – và cô vợ vốn là người Petrograd – chưa thông qua bất cứ hình thức hôn nhân hợp pháp nào – dọn sạch hàng hóa rồi phóng hỏa phi tang, sau đó bỏ trốn. Lòng sục sôi thù oán, anh “lật tung” mọi ngõ ngách nước Nga đã đành, còn dốc đến cạn túi vào việc thuê mướn thám tử, nhưng rồi họ vẫn biệt mù bóng chim tăm cá, như thể đôi “gian phu dâm phụ” này chưa bao giờ là hai thực thể từng đổ bóng trên mặt đất lắm thiện mà cũng nhiều ác hư hư thực thực này.

Nửa năm săn lùng sụt mười kí lô và gần như cạn túi, cây súng ngắn luôn được giấu kín khi trong người, lúc trong hành lý không có dịp rút ra thay mặt công lý nổ vào chính phạm lẫn tòng phạm được buồn rầu ném xuống sông trong một ngày đông giá, trước khi rời Moskva với tâm và thể rách y xơ mướp úng sũng thất vọng lẫn chán chường.

Quay về Hải Phòng, anh sống vật vờ y cái bóng trắng tay, vô công rỗi nghề, ăn bám vào lợi tức nhỏ nhoi của cái quán thịt chó gia đình mở ở phố nhà có tuổi thọ tới ba đời nối nghiệp, ngày ngày mượn rượu “cuốc lủi” phá thành sầu nhưng lắm phen bị cái thành phải gió này hành cho bò lê bò càng, sống dở chết dở, mùi thua bại vữa trong mùi hèm, mùi các chất thải ói mửa tanh lợm ngấm vào tận các ác mộng phục thù chua lòm, đắng nghét.

Đáp lại thắc mắc của tôi: “Sao anh không đi dạy học hoặc vận dụng khả năng ngữ văn cấp tiến sĩ của mình vào một công trình văn hóa, nhân văn nào đó?” Anh cười buồn: “Thú thực với cô, ở Nga hơn mười năm, chất con buôn trong tôi lấn át dần chất nghiên cứu sinh hay cái gọi là nhân văn gì gì đó. Tấm bằng chẳng qua là...” Anh cố ý bỏ lửng câu nói với hàng tỉ tỉ hồng huyết cầu nhất loạt dồn lên mặt khiến nó thoáng đỏ bầm hệt mồng gà chọi, đoạn kể tiếp. Vào một buổi đám giỗ ở nhà họ hàng, anh tình cờ gặp lại ông chú chẳng còn nhớ đã xa cách bao lâu vừa từ trong Nam ra. Sau đám giỗ, họ tiếp tục cuộc hàn huyên tay đôi ở một nhà hàng và, sự chán chường của anh được ông chú đánh tan bằng một câu nói rắn đanh như là lệnh: “Mai hớt tóc cạo râu, lột bỏ cái vỏ ma cà bông dị hợm của anh đi, rồi bắt đầu lại từ con số không. Những kết thúc tồi đôi khi là một cú đá phốc vào mông thúc ta phóng tới. Đời chẳng là cái đếch gì cả, đơn giản là một cuộc đua, bền thắng nản thua!” Anh chỉ nghe một nửa còn một nửa bỏ ngoài tai, môi mơ hồ vẽ nụ cười khinh bạc, thế rồi bỗng sáng mắt sáng lòng khi ông ấy đũng đĩnh tiếp: “Ngốc ạ, bắt đầu không phải từ đây mà từ trong Nam cơ!”

Vậy là anh khăn gói vào Nam, được ông chú đương chức tỉnh ủy viên, phó bí thư thường trực tỉnh H viết cho cái “thư tay” đính kèm hồ sơ xin việc đến nộp ở Cục thuế tỉnh. Không chút khó khăn, được biên chế ngay vào ngành nghề coi như béo bở nhất của thời “ngăn sông cấm chợ”, trạm thuế mọc và nổi rộ, lềnh khênh y lục bình hay cá chốt dưới sông.

Nghề nghiệp tréo ngoe, nhưng rồi khả năng thích nghi với môi trường mới ở anh khá “tuyệt vời”. Nhập gia tùy tục, không chỉ học ăn học mặc học chơi theo phong cách người Nam bộ mà anh còn cố gắng đưa cả phương ngữ của “quê hương thứ ba” – sau Hải Phòng và Nga – vào lời ăn tiếng nói được phường a dua, xu nịnh trầm trồ khen là hội nhập mau, hòa đồng lẹ, dù đôi khi sự pha trộn còn sống sít, chưa được nhuyễn lắm nghe khập khiễng, buồn cười. Hồi làm con buôn ở Nga không ít lần phải đối mặt, thậm chí trốn chui trốn nhủi bọn cớm thuế, nay đổi vai từ con mồi bị săn hóa thành thợ săn bất cứ loại con buôn nào cũng phải nể mặt, có tháng sức khỏe suy kiệt vì những cuộc thù tạc liên miên, thâu đêm suốt sáng và, thỉnh thoảng cũng hơi lên ruột bởi không hiếm trường hợp “lính thuế” phối hợp với cảnh sát kinh tế đi mật phục, truy bắt bọn buôn lậu rồi ngộ nạn. Bọn này luôn sẵn sàng vượt trạm, gây ẩu đả, không ngần ngại lạng xe chở hàng mang biển số giả cán chết người đang thi hành công vụ giữa đêm hôm khuya khoắt dọc đường chúng tẩu thoát. Nhờ ảnh hưởng ông chú, lại thuộc típ cần mẫn, mới vào nghề chừng ba tháng, anh được điều từ một huyện xa về Chi cục thuế thành phố. Một buổi sáng đẹp trời ngang qua một ngôi trường phổ thông cơ sở, anh dừng lại kiểm tra ông “con buôn” ngày ngày bày “hàng” dưới bóng râm cây điệp cổ thụ xế cổng trường.

– Này, cho coi biên lai thuế! – Cố kềm giọng để “nhân dân” không cho mình hách dịch vẫn nghe rất mực dõng dạc do thói quen, anh vỗ vai ông cụ từ quần áo đến vóc dạc toát vẻ phong trần đáng nể, đang ngồi trên cái ghế đẩu thấp, cạnh chiếc lồng dế. Thong thả lấy từ túi áo ra bịch thuốc rê, ông tỉ mẩn vấn, tỉnh queo như thể “người nhà nước” vừa hỏi cái gốc cây. Anh nổi nóng quát khẽ: – Ông câm hay điếc vậy?

– Thuế gì? – Điềm tĩnh đốt thuốc nhả khói, ông dấm dẳng nói với cặp đầu gối – Xưa nay có ai bắt qua phải đóng thuế đâu? Dế bán cho sắp nhỏ học trò chơi cũng phải cúng ít nhiều cho cái bụng của các ông đã trương muốn nứt ra sao?

– Đừng có móc họng. Dế cũng là một mặt hàng, đã là mặt hàng mua bán thì phải có nghĩa vụ đóng thuế cho nhà nước, đó là nguyên tắc!

Chị bán nước sâm, anh sửa xe đạp gần đó, rồi những người đi đường hiếu kỳ tạt vào quây thành một vòng vây quanh, bàn tán xôn xao. Ai cũng tỏ vẻ bất bình, có kẻ bạo miệng dám bảo chưa bao giờ thấy ngành thuế bóp hầu nặn họng người ta, tác yêu tác quái, lộng hành như lúc bấy giờ. Và, mọi người vô cùng kinh ngạc khi thấy ông cụ bỗng lừng lững đứng lên, mở bung nắp lồng, co chân đá đánh bịch, lũ dế lửa dế than bất thần được giải phóng bò lổm ngổm, nhảy tứ tung, bay chấp chới. Sượng sùng vài giây, anh chụp lấy cái lồng vuông vức làm bằng khung cây thưng lưới kẽm, giận dữ dộng mạnh cho những con dế chưa kịp thoát tuôn xuống vỉa hè:

– Được thôi, mai đến nộp thuế rồi nhận lại.

Vừa nói anh vừa dợm buộc cái lồng rỗng vào yên sau xe Honda, một cánh tay nhỏ nhắn từ đám đông vụt dang ra ngăn lại:

– Vừa thôi ông anh, mỗi ngày ông cụ phải lao động cực khổ mới có được chừng ấy dế, tính cướp cơm chim của cả người già sao?

– Không việc gì đến cô!

– Cút xéo anh đi, đồ nhẫn tâm!

Câu nói đanh giọng kèm quả đấm cứng như thép bất thần quai vào hàm khiến anh bật ngửa. Đám đông cười rộ. Cô gái – vóc người mảnh mai gói trong bộ đồ có vẻ dài rộng quá cỡ – chỉnh ngay ngắn quai đeo túi xách, quay gót.

Tôi nhìn chăm cái nốt ruồi giữa đôi chân mày mỉm cười:

– Từ quả đấm ấy hai người quen nhau?

– Không! – Anh lắc đầu – Cái cô nhỏ nhắn nhưng hẳn là thuộc dòng dõi con nhà võ hào hiệp, giữa đường gặp chuyện bất bình chẳng tha ấy tôi còn mặt mũi nào nữa để tìm gặp? Sau này lỡ gặp cũng chưa chắc đã nhận ra, có điều quả đấm của cô ta thì phải nói là rất khó quên. Hôm ấy về đến nhà hàm còn đau ê ẩm, chút đau chóng tan nhưng nó đã khiến tôi suy nghĩ rất lung. Ba hôm sau ông Chi cục trưởng hết sức ngạc nhiên khi nhận đơn tôi xin nghỉ việc. Ông ta an ủi, dù tôi đã xử sự thiếu tế nhị với ông già, tùy tiện bổ sung vào danh mục thuế một mặt hàng không đáng truy thu, nhưng chẳng qua do nhiệt tình công tác nên đã chứng tỏ sự mẫn cán quá mức cần thiết đó thôi. Vả lại, từ một huyện vùng sâu mới chuyển về thành phố, tôi chưa nắm rõ các thành phần kinh tế, lề lối sinh hoạt của thị dân nên... vân vân. Tôi lắc đầu nguầy nguậy, nói thác là đã tìm được việc làm khác thích hợp với mình hơn. Sau đó lắm lần ngang qua ngôi trường ấy, thực bụng tôi muốn gặp, xin lỗi ông cụ, mà không thấy nữa. Dẹp bỏ tự ái, tôi hỏi thăm anh sửa xe đạp chỗ ở của ông, anh ấy còn giận không thèm nói, tôi đành quay sang hỏi chị bán nước sâm, và vào tận huyện Châu Thành tìm kiếm. Ông vui vẻ thứ lỗi, còn mời uống cả rượu nhắm với món cá lóc nướng trui tuyệt ngon, do cô cháu gái duyên dáng tản thần dọn ra nữa.

– À ra thế, kể như anh đã gặp duyên may? Người dọn món cá lóc hôm đó hẳn là người vừa đẻ cho anh một cục vàng nặng tới ba kí tư lúc nãy?

– Nhà tôi vốn mồ côi, được ông nuôi nấng từ tấm bé, ông vẫn mong sớm có đứa cháu gọi bằng cố cho thêm vui cửa vui nhà, nhưng như cô thấy, tụi tôi đã phụ lòng ông, muộn mất rồi. Sau đám cưới chừng hơn một năm thì ông mất. Bây giờ tiếp tục vun bón hai công vườn trồng toàn quít ông để lại, tụi tôi luôn nhớ ơn ông, nhớ cả quả đấm đúng lúc ấy nữa, đôi khi lẩn thẩn nghĩ, nếu có phép lạ nào đó khiến người ơn của tôi, cô gái mảnh mai nhưng có cú đấm xoay chuyển cả hướng đi của một con người ấy thình lình xuất hiện thì... Có dịp rảnh rỗi xin mời cô vui lòng quá bước vào vườn sẽ thấy quít của tụi này ngọt, và món cá lóc nướng trui nhà tôi làm “bá cháy” ra sao!

– Cảm ơn anh, nếu có dịp tôi sẽ... Lần nữa xin chúc mừng anh!

Tôi đứng lên, nghe lòng thanh ngọt hệt vừa đón làn gió lành đôi khi vẫn thổi một cách thầm lặng và đến với ta khá tình cờ, giữa cơ man gió ẩm ương khác. Thân ái chìa bàn tay đã cầm dao mổ giúp đứa con chào đời cho người chồng người cha đang hạnh phúc bắt, đoạn tôi quay đi, và bất giác mỉm cười nhủ thầm:

– Nếu biết bàn tay anh vừa siết chặt chính là bàn tay ngày ấy đã tặng mình quả đấm Karaté khá chuẩn, anh ta sẽ ra sao nhỉ? Hẳn là rất... khó tả!

Cần Thơ / Sài Gòn

1987 – 2005

Hoa miên hương

Bóng luôn đến trước hình

Trong cuộc đua về huyệt mộ.

ĐƯA BA MẸ CON RA BẾN XE XONG QUAY VỀ, CĂN hộ trên tầng hai chung cư thường ngày vốn hẹp cơ hồ rộng hẳn ra, chàng có cảm tưởng mọi thứ đồ đạc thu nhỏ lại và, sự trống vắng ngự khắp mọi xó xỉnh. Má sắp nhỏ nói: “Bốn ngày, thời gian vừa đủ để anh thấy sự cần thiết của mấy mẹ con em ra sao!” Và không quên dỗ dành: “Ráng chịu khó làm bếp, ăn ngoài tiệm không vệ sinh bằng ở nhà đâu. Ông cụ đang ốm, em phải về mới được, vả lại thỉnh thoảng cũng nên cho sắp nhỏ tắm sông, hít thở không khí trong lành ở miền quê.” Việc chàng được “phân công” trông nhà cũng chính đáng thôi, chẳng phải có của nả gì đáng giá cần canh giữ, mà một kịch bản phim truyện truyền hình còn rất ít thời gian để hoàn tất không cho phép bỏ dở.

Đêm buông. Ánh sáng tỏa từ ngọn đèn ống hình như bỗng lạnh lẽo hơn thường ngày. Một mình. Chẳng còn ánh mắt dịu dàng của nàng luôn dõi theo nhắc nhở chuyện tắm táp, cơm nước, và cả tỉ chuyện vặt vãnh linh tinh khác, chàng thú vị thưởng thức sự cô đơn chẳng rõ đang du mình vào cõi êm ái nào. Một cốc rượu vang đỏ nhiều hơn mức thường ngày “em yêu” rót? Hay sang rủ giáo Tỉ xuống đường làm vài ly bia ở quán Ngõ Hoa Xanh? Chưa thấy hứng lắm để ngồi vào bàn viết tiếp tục “đánh đu, làm xiếc” với số phận các nhân vật trong cái kịch bản phim còn dở dang kia, nhưng những dự định cũng trôi tuột đi. Ngồi thơ thẩn một lát, đoạn chàng đứng lên lấp đầy sự trống vắng bằng cách lấy nước tưới đám cây kiểng ít oi trước khoảng hành lang hẹp bên hông nhà, trông xuống mảnh sân chung lác đác những vệt, đốm trăng nhạt xuyên qua cành lá nguyệt quế quanh năm xanh tốt, quanh năm đội “mâm” hoa trắng tỏa mùi hương dìu dịu vào giấc ngủ đêm đêm, len lỏi vào nỗi nhớ mỗi lúc đi xa. Đôi giò lan thiết hài nở vài bông, chậu cúc gầy còm, chậu quỳnh lưu niên trổ mươi búp non. Loại quỳnh không quí, hễ có mưa sa là trổ bông khiến một ông bạn già bực mình bảo quẳng đi nhưng chàng vẫn giữ. Cần gì loại cả mươi năm mới đúc kết tinh hoa trời đất e ấp, điệu đàng nở một lần, để người thưởng hoa phải nhọc công chờ – dẫu chờ, đôi khi cũng là một cái thú! – châm trà đốt trầm ngắm vào lúc nửa đêm? Quỳnh nào cũng là quỳnh, miễn không là thứ hoa làm bằng nhựa công nghiệp. Chỉ có lũ xương rồng hiếm muộn, lâu lắm rồi chẳng thấy “sinh hạ” mụn hoa nào. Tiếng chuông gọi cửa bỗng vang lên. Chàng quay ra mở, xoe tròn mắt ngắm cô khách thoạt trông hơi xa lạ, rồi chợt thấy quen, rất quen. Khoảnh khắc ngỡ ngàng vừa đủ để hồi niệm giũ bỏ lớp bụi lãng quên trong kí ức, và một cái tên quen thuộc buột thốt ra miệng:

– Ủa, Nguyệt Chiêu, cô ở đâu ra mà như trên trời rớt xuống thế này?

– Đến làm khách của anh, có phải anh đang cô đơn không nào?

Đôi môi bóng son mủm mỉm cười, đôi mắt viền chì xanh lơ khẽ chớp. Nhan sắc thiếu nữ hàm tiếu thuở nào giờ bùng nở, mãn khai không chỉ ở dáng dấp mà cả ở ngữ điệu mềm mượt, đong đưa rất... đàn bà, rất mệnh phụ. Và, chiếc túi xách chuyển từ tay nàng sang tay chàng tự nhiên như thể lâu nay họ từng làm thế sau một chuyến đi xa về. Thoáng chốc, vẫn với vẻ tự nhiên ấy, cô khách đã tắm xong, thay bộ đồ lụa ngà nom trẻ ra cả vài tuổi khi chẳng còn bụi đường ám trên tóc tai xống áo. Thoáng chốc, cơm canh nóng sốt được nàng mang từ bếp ra bày lên bàn ngồi đối diện chàng, ân cần chăm chút không khác “em yêu” mấy tí. Lảng tránh cái nhìn soi mói của bạn, nàng nói:

– Này, bỏ cái kiểu nhìn như săm soi đồ cổ ấy đi, tới lúc này anh vẫn chưa quen sự xuất hiện đột ngột của em sao? Úi dà, chị ấy chu đáo dữ, tủ lạnh trữ đầy ắp, còn cẩn thận kèm thêm bảng kê chi tiết ngày nào sử dụng món gì. Kiếp trước chắc anh khéo tu nên kiếp này...

– Nói đi, đi làm ăn hay du lịch mà phượng hoàng bỗng xuất hiện ở tổ cú thế này?

– Đơn giản, vì chán chồng con, vì chợt nhớ quay quắt mối tình đầu thơ dại ngày xửa ngày xưa!

Nàng khúc khích cười làm rung bộ ngực còn khá đẹp không nịt dưới ngấn cổ trắng màu sữa đọng. Chàng lắc đầu ngụ ý có ngốc mới tin. Những ly rượu vang họ vui vẻ cưa đôi dần hâm nóng không khí, và mùi hoa nguyệt quế từ dưới sân đưa lên dìu dịu tán lạc vào thêm chút hương hư ảo. Nàng huyên thuyên, dông dài nhắc kể từng đứa bạn trai gái của hai người thời học trò hoang dại, thơ mộng bên dòng Hương giang xưa. Ngồi nghe, tâm trí chàng chốc chốc lại rơi hẫng vào khoảng trống hoài niệm không thể lấp đầy, bởi giọng kể lể, các nhân vật, sự kiện thiếu hấp dẫn hay không mấy vang bóng đối với người nghe? Chẳng rõ. Cái rõ hơn cả là, từng phút từng phút một, chàng cảm thấy cả hồn lẫn xác mình dần bị chiếm ngự bởi cái mùi hương xa lạ vô cùng quyến rũ kín đáo lan tỏa từ người đàn bà hôm qua còn xa rời tận thế giới nào khác, giờ bỗng quá đỗi gần kề. Cái mùi hương không thanh khiết bằng, nhưng lại nồng nàn hơn mùi hoa nguyệt quế, cái mùi hương tưởng chừng có thể sờ thấy và nhấm nháp được như là rượu, làm tất thảy mọi giác quan nhất tề mở ra chực chờ, đón đợi. Một lúc nào đó giữa dòng hoài niệm, chàng níu nàng rời khỏi cánh diều của hôm–qua–bay–bổng trở lại với thực tại đang đẫm mùi tục lụy quanh chỗ họ ngồi.

– Nghe đâu bây giờ em khá nhất trong đám bạn cũ, nghề nghiệp vững vàng, cơ ngơi hoành tráng...

– Chừng ấy – Nàng chớp mắt liền dăm cái, cướp lời chàng: – sẽ rất thỏa mãn với một người bình thường, nhưng riêng em thì không hoặc chưa. Bởi vì, thưa nhà biên kịch điện ảnh đãng trí, anh quên có lần từng “phê” em thuộc típ lãng mạn sao?

– Loại tâm thức ấy xưa rích rồi cô ạ, khó tồn tại giữa thời buổi này.

– Nhưng em vẫn ngoan cố nuôi giữ nó để không đến nỗi đánh mất mình giữa cơ man nào là trò đỏ đen bát nháo – Gửi cái nhìn xa vắng ra khoảng đêm mênh mông ngoài cửa sổ, nàng khẽ so vai đổi giọng buồn rượi: – Anh khác xa trong mường tượng em, không ngờ anh lại thay đổi, khắc khổ đến thế. Đâu rồi anh chàng vui tính, hồn nhiên và uyên bác của em ngày xưa? Nhớ xem nào, chúng ta chỉ mới xa nhau chừng chín, mười năm chứ mấy.

– Chừng ấy bằng hai phần ba khúc đoạn trường của nàng Kiều, em cho còn ít sao?

– Em luôn khao khát tìm lại thời gian đã mất. Đừng buộc em phải nói lý do tại sao lại làm khách không mời của anh đêm nay. – Rời chỗ ngồi, nàng vòng ra phía sau lưng chàng, ôm lấy vai chàng, kề sát tai chàng, và gần như thì thầm: – Chị ấy vắng nhà kể như anh cô đơn ngắn hạn. Nào, thử cộng cái ngắn của anh và cái cô đơn dài dằng dặc của em xem nó ra làm sao!

Câu nói mơn man, hơi thở thơm tho ấm sực phả vào tai khiến chàng bứng rứng. Mười năm, kẻ ở Sài Gòn, người ở Đà Nẵng, không chỉ riêng sinh hoạt thường ngày mà cả khí hậu lẫn tiết mùa tình cảm cũng khác nhau, bây giờ thốt nhiên gặp tình cờ mà cứ như có hẹn đâu từ trước. Ờ thì, cứ kể như mình bị lây nhiễm một ít virus lãng mạn của cô ấy thì cũng đâu có sao! Tự nhủ thế, nhưng rồi người đàn ông không quen “ăn vụng”, nhất là “ăn vụng” ngay dưới mái nhà của chính mình cảm thấy chột dạ, kín đáo rảo mắt khắp bốn phía, tưởng chừng “em yêu” và hai “núm ruột” có thể xuất hiện bất ngờ, từ một xó xỉnh nào đó bước ra bắt quả tang một con người khác, một “bản lai diện mục” thứ hai ở người chồng người cha lâu nay khá mẫu mực trong mắt họ, và cả trong tâm cảm họ.

– Nè, nói cái gì đi chứ, anh lỡ nuốt mất lưỡi hay sao vậy cưng? – Nàng vờ dỗi, khẽ dướn người thu hẹp vòng tay cho người đàn ông cảm nhận được ma lực quyến rũ của mình truyền qua sự ấm nóng của đôi bầu vú đang “ngoạm” chặt trũng vai anh ta. Chàng nói tưng tửng:

– Hai cái cô đơn dài ngắn cộng lại sẽ thành bão dữ, em không sợ sao?

– Em đang thèm... bị cuốn đi! Em đang đi tìm và tin rằng đêm nay sẽ gặp Hoa Miên Hương, loại hoa người ta nói chỉ có trong những giấc mơ!

Họ cùng cười. Chàng dốc ngược chai vang ực một hơi, nghe giọng mình vang lên một cách văn hoa, điệu đàng y hệt giọng của thằng giang hồ tứ chiếng nào khác. Đúng hơn, giọng chào thua của một chàng mèo đực khó bề cưỡng lại sự cám dỗ của nàng mèo cái:

– Nếu là trong phim thì ở vào tình huống như thế này, nhân vật nam sẽ đặt chân lên nấc thang đầu tiên của trò chơi ngoại tình như thế nào nhỉ?

– Méo mó nghề nghiệp rồi, hở tí là phim với phiếc – Nàng khúc khích cười: – Quên béng phim hiện đại đi ông biên kịch ạ, nên nhớ chuyện cổ tích thôi. Chẳng phải nấc thang đầu tiên mà là ngày đầu tiên trong vườn địa đàng, chàng Adam đã làm gì với cái xương sườn cụt của mình, sau khi lỡ nuốt trọng trái cấm!

Ngôn ngữ trần trụi nhả từ đôi môi xinh đẹp bay liệng dưới ánh đèn không chút ngượng ngùng. Câu nói lẳng lơ một, khóe nhìn và bàn tay khẽ luồn vào ngực áo chàng lẳng lơ, đĩ thỏa tới mười. Đèn vẫn sáng, nhưng đêm dần xóa nhòa họ trong những móng vuốt bọc nhung của nó.

NẾU ĐÊM QUA MẢI LÂU MỚI QUEN ĐƯỢC VỚI SỰ xuất hiện đột ngột, thì bây giờ vắng nàng, chàng lại cảm thấy mình bị chiếm lĩnh bởi sự trống trải nàng để lại một cách chóng vánh. Ấn tượng, dư âm còn nóng hổi, chưa lịm đầu mỗi ngón tay, chân tóc, cọng râu, chưa nhạt trên thịt da hay chăn chiếu. Ngồi vào bàn làm việc, trí tưởng chàng cứ chực trôi tuột đi đằng nào. Cô em gái bỗng đến chơi, xách theo cả một giỏ đầy những thức ngon “tiếp tế” cho ông anh. Chàng vui vẻ tiếp khách. Họ uống trà với vài thứ bánh ngọt.

Ngắm vẻ người phờ phạc, vẻ băn khoăn cố giấu của ông anh, cô em cả cười, bắt nọn:

– Sao? Bộ có gì bí mật mà trông anh...

Chàng cố giữ giọng điềm tĩnh:

– Không quen với sự vắng mặt của bà ấy và lũ nhóc nên anh đâm ra khó ngủ.

– Thế mà em cứ ngỡ xót thương gã đàn ông vắng vợ, đêm qua Bụt đã phái một nàng tiên đến với anh chứ!

– À ra thế... – Cả tỉ hồng huyết cầu hình như nhất loạt dồn lên khiến chàng đỏ mặt tía tai: – Có phải em là ma đưa lối...

– Nguyệt Chiêu bây giờ có tuyệt cú mèo hơn cô hoa khôi trường Jeanne D’Arc ngày xưa không nào?

Uống cạn tách trà, chàng trầm ngâm giây lát mới thấp giọng, chậm rãi nhả rời từng tiếng như thể vừa nói vừa “thưởng thức” từng âm tiết trầm bổng của chính mình:

– Điều đáng kể là đêm qua tình cờ gặp lại Nguyệt Chiêu, anh có dịp tìm và đã gặp lại cái–thằng–tôi–từng–là của anh trước đây, lâu nay do cơm áo, do biết bao công việc nghiêm túc có, hầm bà lằng chết tiệt có cuốn hút nên...

Có đúng vậy không? Hay chỉ là ảo tưởng? Chỉ do chàng tự huyễn hoặc với mình rằng thì là, đêm qua cái–thằng–tôi–từng–là đã quay trở lại sau bao năm bị vùi lấp dưới tầng tầng lớp lớp bụi thời gian! Cái thằng trẻ trai từng là vận động viên điền kinh và bóng chuyền thuộc đẳng cấp hơi siêu, đẹp trai không vào hạng nhất trường đại học Văn khoa nhưng chí ít cũng được xếp vào Top 10. Học hành khỏi chê, thi đâu đỗ đấy. Riêng mục yêu đương thì, đặc biệt... nhát như cáy, yêu khá nhiều nhưng được chẳng mấy tí, lấy vợ sau lần thất tình thứ chín hay mười gì đó. Cái thằng nhát đồng hạng với cáy ấy đêm qua do nàng, bởi nàng, và vì nàng đã trở nên đáng yêu một cách đáng kinh ngạc, khiến nàng đã phải hào hứng – tuyệt đối không phải ngẫu hứng – kêu lên: “Phải chi thời ấy anh cũng đáng mặt đàn ông như lúc này thì em đâu có bỏ rơi anh chạy theo chàng Charles Bronson* Quang–mặt–mụn!” Chưa hết, sau cơn yêu tuyệt cùng lửa tuôn mưa xối, nàng đã bật khóc ngon lành, bảo là do quá hạnh phúc nên không thể dằn nén cảm xúc!

– Anh biết tại sao có cuộc “tha hương ngộ cố tri” tình cờ đêm qua không? Anh nên biết thêm về hiện tại của Nguyệt Chiêu chút đỉnh sẽ thấy...

– Cóc cần, cất kỹ cái biết của cô đi. Cô ấy là bạn học cũ của em, nhưng với anh thì không hề là tình cũ mà... hơn cả thế.

Trúng gió gì mà anh chàng nói năng nghe văng mạng thế nhỉ? Cô em đứng lên bước lui tới, thoáng ân hận đã làm ma đưa lối bày ra cuộc “kỳ ngộ” tối qua. Đoạn cô đột ngột dừng lại nhìn xoáy vào tinh mũi ông anh như thể trên ấy vừa mọc ra một cái sừng tê giác, cứng giọng nói:

– Nè, anh không định khoe với em rằng thì là, hai người đã qua đêm với nhau chứ?

Qua đêm với nhau! Ừ, nếu thế thì đã sao nào? Nghĩ thế, nhưng rồi chàng nghe mình nói dối một cách... chân thật:

– Bậy, chỉ ở chơi một lát rồi...

– Rồi Nguyệt Chiêu phải vào bệnh viện Chợ Rẫy thăm nuôi bà chị đang chữa trị ung thư trong đó. Nó bảo với em vậy, đúng không? Chẳng rõ đêm qua hai người đã hâm nóng lại tình cảm như thế nào, giờ trông anh y hệt thằng bé mười bảy bị mũi tên ái tình xẹt qua tim lần đầu, em biết tỏng anh đang mơ mộng chuyện gì.

– Tưởng đi guốc trong bụng người ta dễ lắm hay sao cô nhà báo? – Chàng khẽ nhún vai cười khẩy.

– Nào, thành thật khai báo đi, anh không tính cắm sừng bà chị dâu đáng kính của em ấy chứ?

– Bộ em tưởng mình đang ở thời mới khai thiên lập địa, và anh chỉ là cục đất sét nguyên sơ trong... Thánh kinh, chứ chưa phải là đàn ông sao?

– Không dám, nhưng anh nên coi cuộc gặp tình cờ đêm qua như một thoáng lửa rơm, hãy để nó lụi tàn đi, đừng toan tính thổi bùng nó lên lần nữa. Vả lại, suy cho cùng, anh không đủ sức gỡ bí cho Nguyệt Chiêu đâu. Thật ra nó đang gần như rơi vào tuyệt lộ. Bà chủ của cả một chuỗi nhà hàng Karaoke sang trọng thuộc loại nhất nhì Đà Nẵng đã là chuyện quá vãng. Bị chồng ruồng bỏ theo vợ bé, cậu quí tử duy nhất vướng vào ma trận ma túy phải đưa vào trại cai nghiện, vỡ nợ vì hùn hạp mở công ty dịch vụ kinh doanh địa ốc, các trò đỏ đen hụi hè, mua bán lòng vòng sao đó, giờ đang trốn nợ là hiện tại bẽ bàng. Hôm qua em bảo nó ghé thăm anh để khuây khỏa phần nào...

– Hiện tại bẽ bàng à? Cầm nhầm rồi nhỏ, bịa chuyện, hư cấu là sở trường của anh chứ chẳng phải của em đâu! – Chàng nói giọng cà rỡn. Cô em lắc đầu:

– Tin hay không cũng mặc xác anh, em biến đây! – Trước khi quay ra cửa, thoáng ngập ngừng rồi cô lấy tờ báo gấp tư từ túi xách ra đưa chàng: – Đọc đi, anh sẽ... vỡ mộng.

Chàng tò mò, nóng nảy lật dở các trang báo và, vụt ngẩn người, tưởng chừng cả hàng sư đoàn kiến vô hình đang di hành qua lục phủ ngũ tạng khi bắt gặp ở cuối trang 12 một mẩu tin ngắn. Đúng hơn, đó là lệnh truy nã in kèm ảnh chân dung nàng.

BAR CRESCENT MOON CÓ CHÂN MÓNG VỮNG chắc mà cơ hồ lơ lửng giữa trời. Đêm, đứng ở đó nhìn qua tường kính trong suốt sẽ thấy mây bay biến ảo, nửa hư nửa thực không chỉ bảy sắc cầu vồng mà cả ức triệu sắc màu khác. Ánh đèn từ điệp trùng bảng hiệu và xe cộ dưới phố hắt lên nhuộm mây trời đã đành, nhuộm luôn cả những ý nghĩ kín thầm, những nỗi buồn niềm vui trong mỗi con người đang yêu hoặc đang ghét bỏ nhau. Nhuộm? Đó là ý tưởng lãng mạn của riêng Nguyệt Chiêu, còn với chàng, mây chẳng là cái “đinh” gì, nó có nhuộm cả tỉ màu khác nhau cũng thây kệ nó, bởi chàng thuộc típ người thích ổn định, chẳng thích lênh đênh hay bềnh bồng. Chàng thích ngắm nhìn qua làn kính trong suốt ấy cảnh quan dọc phố xá, dòng sông, bến cảng Sài Gòn bên dưới thầm lặng chuyển động y hệt các hoạt tiết trong một trường đoạn phim câm cứ mải miết chảy, không ngơi nghỉ.

Nửa đêm về sáng. Ánh sáng dịu vừa đủ nhìn rõ mặt nhau. Nhạc hòa tấu âm lượng vừa nghe, dìu dặt, sang trọng. Hàng tỉ ngón tay thon nuột, mát lạnh tỏa từ máy điều hòa ve vuốt đám khách lác đác dăm đôi Tây lẫn ta ngồi muộn. Người đàn bà tự nhuộm tím lắm sắc độ từ đậm đến nhạt, từ đầu đến chân, từ tóc tai, khăn quàng đến váy áo tha thướt, lượt là. Những móng tay tím ôm vòng ly vang đỏ, quả ô liu xanh lục ánh ướt cắn giữa đôi môi tím bóng mượt... khá ấn tượng.

– Tối nay trông em cứ như mây ngoài kia, em nhuộm mình bằng cái màu rất quen mà vẫn lạ, lãng mạn thì ít mà đỏm dáng thì nhiều. Không giống chút nào với em đêm hôm qua. – Chàng nói vui.

– Đố anh biết em đang màu gì? – Nàng khẽ so vai.

– Thì... tím!

– Trật lất. Tím chỉ là một khái niệm về màu sắc rất tương đối, thậm chí hời hợt của dân gian thường tình, còn trong những giấc mơ nó là màu của... Hoa Miên Hương.

– Hoa là hoa, mơ là mơ, làm gì có hoa trong mơ và mơ trong hoa. Rượu vang hay em nói thế?

– Hoa Miên Hương chỉ có trong giấc mơ của những người đàn bà ngoại tình.

– Còn trong mơ những gã đàn ông...

– Đàn ông ngoại tình thì những giấc mơ của họ chỉ nở toàn Hoa... Cứt Lợn!

Cả hai cùng cười. Đêm qua cái–thằng–tôi–từng–là của quá khứ cường tráng đã “đánh đu, làm xiếc” với nàng cựu hoa khôi trường Jeanne D’Arc thơ dại mối tình đầu, hay đơn giản chỉ là gã chồng hư phô diễn “bản lĩnh” đàn ông, chơi trò ăn vụng? Trưa nay, sau cú điện thoại của nàng hẹn gặp vào lúc nửa đêm ở bar Crescent Moon thoáng băn khoăn dù đã nhận lời không chút do dự, đoạn chàng quyết định sẽ gặp lại nàng, cùng thái độ “đúng đắn” nhất được chọn: cứ vờ như không hề biết cái mẩu lệnh truy nã phải gió kia đăng trên tờ báo nọ. Nếu chàng vờ như một thì nàng tỉnh tuồng tới mười. Dù có soi mói cách chi cũng khó thể bắt gặp thoáng lo âu nào thoảng qua gương mặt đẹp ấy.

– Sao? “Em yêu” của anh lúc nào về vậy?

– Theo giao kèo miệng, ngày mốt mấy mẹ con sẽ về.

– Và anh chồng ngoan còn được vài chục tiếng đồng hồ để...

– Để tiếp tục bồng bế em lên tiếp những nấc thang ngoại tình à?

– Chứ còn gì nữa! Tới lúc này ông biên kịch tính ngoặt cái đoạn kết có hậu của cái kịch bản phim cực ngắn này qua ngả nào nữa?

– Ờ thì, kể như mình đang...

– Rõ mười mươi rồi, kể như gì nữa? Các ông nhà văn là chúa mơ hồ, lại nghèo mơ mộng.

– Nói thật đi Nguyệt Chiêu, em ngoại tình mấy lần rồi?

– Một lần duy nhất.

– Bao giờ?

– Từ lúc gặp lại anh tới giờ chứ bao giờ. Ngớ ngẩn!

– Thật chứ?

– Thật. Có thần thiện, thần ác trên hai vai em làm chứng.

– Cảm tưởng thế nào?

– Anh ngốc hơn hồi xưa nhiều, đàn ông nào mà chả thế, bị vợ con, cơm áo gạo tiền mè nheo suốt làm sao còn thông minh, tĩnh tại y hồi còn trai tơ được. Có điều phải nói anh thuộc loại càng già càng dẻo càng ngọt y kẹo mạch nha, y kẹo mè xửng. Chỉ tiếc em không mấy hảo ngọt!

– Xạo!

– À này, thần kinh anh thế nào?

– Khi không sao hỏi tréo ngoe vậy?

– Ví dụ lúc này có một tay nào đó mặc cảnh phục, trang bị vũ khí đến tận răng thình lình xuất hiện, đọc lệnh bắt rồi tra còng vào tay em, anh phản ứng thế nào?

– Chậc! – chàng bối rối đưa mắt nhìn quanh, giả lảng: – Ngoài lãng mạn em còn có trí tưởng tượng kinh người, có tính viết truyện vụ án ba xu không vậy?

– Thôi đừng đánh trống lảng nữa, ném dùi đi là vừa. Em biết tỏng thần kinh anh thuộc loại nào rồi. Giờ đến phiên anh, khai thật đi, anh thích và chơi trò cắm sừng vợ lắm lần rồi phải không?

– Đừng có ác khẩu, anh xin thề trên linh hồn những mối tình đã chết và sắp chết, đây là lần đầu tiên.

– Có chim trời cá nước chúng tin anh.

– Em tin hay không cũng mặc, nhưng anh, anh, anh... – Chàng bỗng rơi vào tình huống trái khoáy cạn kiệt ngôn từ, đành bỏ lửng. Nàng nhanh nhẩu buột miệng:

– Anh đang bứt rứt không yên, tính hôm nào “em yêu” về sẽ đọc một bài kinh sám hối chứ gì?

– Ờ, gần như thế! – Chàng cố pha chút hài hước cho đỡ sượng: – Quả là, sinh ra anh là cha mẹ, hiểu anh chỉ có mình em trên thế gian này.

Nàng bĩu môi, cười khẩy:

– Thế thì rõ rồi, đêm nay em đừng hòng chiếm nửa mặt giường như tối hôm qua, phải không nào?

– Rất đúng! Một nửa sẽ bỏ trống, nửa còn lại mình chồng hai cái cô đơn lên nhau!

Nàng thả cái lườm mượt mà vào khóe mắt chàng, rồi nhận lại đuôi mắt lẳng lơ tương tự từ chàng. Cứ thế, câu chuyện lan man đến gần cạn đêm. Họ chia tay lúc đồng hồ chỉ bốn giờ kém năm. Dù chàng năn nỉ muốn gãy cả lưỡi, nàng một mực khước từ, chẳng theo chàng về nhà. Sau chiếc hôn đắm đuối đẫm hương khuya và vị chát ngọt rượu vang, nàng khẽ gỡ vòng tay chàng ra, thả người xuống ghế, âu yếm nói:

– Về trước đi, đêm mai anh nhé!

CÁI HẸN VÀO ĐÊM MAI ẤY KHÔNG BAO GIỜ ĐẾN, hay không bao giờ có. Đêm hôm ấy khi chàng về đến nhà tra chìa khóa vào ổ mở cửa, ngán ngẩm nghĩ đến mặt giường trống trải đang chờ thì nàng uống cạn giọt rượu vang cuối cùng, nhẹ nhàng đi như trôi về phía khung cửa hẹp khép hờ, chỗ tranh sáng tranh tối ở cuối bar, lách mình ra lối cầu thang lộ thiên – dùng để thoát hiểm những lúc hỏa hoạn hoặc có sự cố bất thường – Ngọn gió khuya muộn lập tức cuống quít đón lấy nàng vuốt ve, nựng nịu, đặt những chiếc hôn dịu dàng mơn trớn từ môi đến tận gót chân, hát khẽ vào tai nàng những lời ru ma mị chỉ riêng nàng hiểu. Người đàn bà tuyệt vọng ngẩng mặt nhìn nửa vầng trăng non yểu sắp chìm xuống phía cuối trời, và những luống sao tựa muôn ngàn hạt lệ long lanh rơi hoài chưa bao giờ tới đất, chưa bao giờ được vòm trời đen hun hút kia buông tha. Hít no căng lồng ngực làn khí vừa thanh khiết vừa vẩn đục bao thứ mùi và sắc tục lụy trần gian lần cuối cùng, đoạn nàng dang rộng tay như thể đôi cánh Hoa Miên Hương – loài hoa, theo nàng, chỉ nở trong giấc mơ những người đàn bà ngoại tình – khẽ nhắm mắt lại và, buông mình xuống điệp trùng những ngọn đèn lạnh lùng vẫy gọi dưới phố và sông xa kia. Xa! Vâng, khá xa, vì bar Crestcent Moon – Trăng Khuyết, ở mãi tầng thứ ba mươi của một cao ốc thương mại cao đến ba mươi lăm tầng.

SAU CÁI CHẾT NGẬM NGÙI CỦA NGƯỜI ĐÀN BÀ tuyệt vọng gây xôn xao dư luận ít lâu, cái tin ông nhà văn kiêm biên kịch điện ảnh nổi tiếng mắc chứng mộng du được lắm người thích nhiễu sự trong và ngoài làng văn râm ran bàn ra tán vào. Rằng vào những tuần trăng khuyết, ông thường thức dậy lúc nửa đêm, mở cửa lên sân thượng, đi trong mộng mà chẳng hề nhắm mắt như tuyệt đại đa số người đồng bệnh, hết ngước ngắm trăng lại đau đáu cúi tìm chiếc bóng của mình bị rơi lạc đâu đó, thoắt ẩn thoắt hiện giữa cõi nhân gian nhập nhằng sáng tối dưới kia. Vừa thẫn thờ bước đi ông vừa lẩm bẩm: Miên Hương, mày giấu nàng ở đâu? Miên Hương, mày giấu nàng ở đâu? Miên Hương...

Sài Gòn 2003

Cánh biếc

Hồn nhiên nghìn cánh biếc

Rong chơi qua muôn trùng

THOA TÍ PHẤN, TÔ CHÚT SON, CHẢI GỠ TÓC xong, Vân đứng trước ngăn tủ quần áo băn khoăn không biết nên mặc áo dài hay sơ mi váy ngắn. Mạnh bỗng tới.

– Ủa, cậu chưa về Cái Côn sao?

– Chưa, còn lấn cấn vài chuyện vặt, hình như cô sửa soạn định đi đâu?

Vừa nói Mạnh vừa lục kiếm chiếc bình cắm mấy cành hồng đặt lên đầu kệ sách ngắm nghía. Vân nói cậu bày vẽ quá. Mạnh cười, bảo hoa hái trộm trong vườn nhà thơ, “fan” cuồng nhiệt của cô, bảo đảm đẹp và thơm hơn hoa ngoài chợ. Cách đây hai năm Vân là cô giáo chủ nhiệm một lớp ngữ văn, Mạnh là sinh viên lớp trưởng năm cuối. Ra trường, mất biệt đâu đó một thời gian rồi hắn chợt quay về trở thành đồng nghiệp. Đầu năm học họ gặp lại nhau, Mạnh có vẻ lúng túng trong cách xưng hô, giờ “cô” và “tôi” nghe đã khá trơn tru, mát ngót. Mạnh từng đi nghĩa vụ quân sự xong mới vào đại học nên tuổi tác hơn kém nhau chẳng bao nhiêu. Ở chung khu tập thể, gặp nhau gần như hàng ngày, gần đây trong mắt nhìn lẫn thái độ cư xử hình như Mạnh muốn chuyển sang “hệ” bạn? Hắn luôn tỏ ra quan tâm đến cuộc sống lẻ loi của người đàn bà trẻ.

Đi đâu? Trực quan phụ nữ mách nàng nếu rủ, Mạnh sẽ theo ngay. Nên chăng? Đến đó hết chín mươi chín phần trăm sẽ gặp anh ấy! Thoáng nghĩ, Vân lảng chuyện:

– Không về quê chắc cậu đã có một địa chỉ đẹp ở đây để vui cuối tuần?

– Đẹp là sao?

Thả người xuống chiếc ghế tựa độc nhất trong phòng, Mạnh đốt thuốc nhả khói, có vẻ như cảnh chiều nhạt nắng ngoài cửa sổ rất đáng ngắm.

– Địa chỉ hồng của cô nàng nào đó. – Vân mỉm cười.

– Cô thấy người ngợm như tôi cũng có một địa chỉ như thế để ghé sao?

– Ơ hay, cậu có đui què mẻ sứt gì mà mặc cảm quá vậy?

Gã nửa đàn ông nửa con trai quay ngoắt lại nhìn đau đáu vào mắt nàng, vết sẹo bên gò má trái đỏ ửng:

– Chẳng phải tìm kiếm đâu xa, cô cho rằng địa chỉ này không hồng, không hấp dẫn sao?

Câu nói nghiêm túc kèm cái nhìn nồng nàn quá mức cần thiết khiến nàng hơi hoảng nhưng rồi trấn tĩnh được ngay:

– Ý kiến hay, rủ thêm vài cô cậu bên kí túc xá nữa sẽ vui ra trò.

– Không rủ thêm ai cả, đông–vui–hao!

Cả hai cùng cười. Sự bướng bỉnh cựu binh và lấc cấc học trò hình như chưa rời khỏi Mạnh. Hắn nhắc lại câu hỏi lúc nãy. Vân nói chắc chắn sẽ ra khỏi nhà nhưng chưa biết sẽ đi đâu. Mạnh bảo, hay là đi uống cà phê! Vân lắc đầu, bỗng dưng hóa giải hai nỗi phân vân cùng lúc: quyết định mặc áo dài và rủ Mạnh theo.

Hai người tới trễ. Hội trường đầy người. Ông hội trưởng trọng tuổi đang báo cáo phương hướng hoạt động năm tới. Vài chục học bổng cho con em nghèo. Phòng khám bệnh miễn phí sẽ mở ở trụ sở hội, kèm quầy bán thuốc giảm giá do một Việt kiều đồng hương tài trợ... Chẳng rõ ai cố tình tìm ai, sau cùng mắt họ cũng gặp nhau, Vĩ ngồi sóng vai một cô gái ở hàng ghế thứ ba bên trái. Dù chỉ thoáng nhìn, vẻ trẻ trung thanh lịch của cô ta cũng bất chợt khiến Vân nghe tim nhói chút ghen tuông. Lọt thỏm giữa những trẻ già trai gái nói rặt giọng miền Trung, đôi khi xen vài giọng lai Nam bộ, chẳng rõ Mạnh có cảm thấy lạc lõng không. Miền Trung, ở đó có một thành phố vốn là nơi chôn nhau cắt rốn của Vĩ và Vân. Vĩ hơn Vân dăm tuổi, có thời học trò không quen biết nhau, có tuổi đôi mươi mỗi người đi đứng nằm ngồi, vui đùa hay buồn giận trong thế giới tình cảm riêng. Dòng đời xô cuốn đến nơi đây – một thành phố miền Tây Nam bộ – thành hai kẻ tha hương, gặp rồi quen, quen rồi yêu...

Đêm buông ngoài cửa. Đèn bật sáng. Chương trình chuyển sang tiết mục văn nghệ. Bàn ghế chóng vánh xếp gọn lại. Bữa tiệc đứng được bày ra. Các món ăn thức uống gọn nhẹ lôi từ túi xách mỗi người ra bày lên bàn. Gói bánh patêsô Vân mang theo hơi lạc điệu giữa cơ man nào là bánh mứt, nem chả... Giống bao cuộc họp mặt đồng hương khác, từng cụm người quây lại nhắc kể từ cái nắng cái mưa đến từng ngóc ngách phố xá, món ngon quê nhà, hàn huyên chán lại nài ép, giục nhau lên cầm micrô hò, hát.

Mãi mới tìm thấy Vân trong đám đông, Mạnh nhăn nhó:

– Đủ rồi, biến chứ cô!

– Đi đâu? Suốt năm tôi phải uốn giọng, giờ mới có dịp nói rặt giọng quê mình cho đã thèm, chưa đã chưa về.

Mạnh nháy mắt:

– Nói... dối! Tôi biết tỏng cô nán lại vì...

Nói chưa hết câu, hắn đã bị một ông dí ly rượu vào tay, lôi tuột đến nhập vào đám trai trẻ đang sôi nổi nhậu. Nhậu! Bây giờ hễ thấy những ly rượu hay bia trong bất cứ cuộc nhậu nào, lập tức Vân cảm thấy nhói đau ở một điểm nhạy cảm nào đó trong tâm khảm. Ở xứ sở này ngày nào nước dưới sông không còn nữa thì trên bờ may ra mới không còn những cuộc nhậu! Vĩ từng cay đắng bảo thế. Phải chi đêm hôm ấy ông bác sĩ trực cấp cứu ở bệnh viện đa khoa đừng say rượu... Bây giờ thỉnh thoảng Vân lại bắt gặp mình ngước nhìn trời đêm vào những khoảnh khắc cô đơn cực cùng, mong mỏi rồi bao giờ hình như cũng thấy đôi cánh trong suốt, nhỏ nhoi và xanh biếc nửa hư nửa thực, thoắt biến thoắt hiện giữa muôn ngàn ánh sao mênh mông. Đôi cánh không ít lần cho nàng cái cảm tưởng được quạt mát hay ấp nồng do làn sóng kì bí phát sinh từ chúng xuyên qua khoảng không mung lung, gửi đến tận thế giới cô đơn của riêng mình giữa trần thế, cũng không ít lần cái cảm tưởng dịu dàng này bị phá vỡ ngang xương bởi những tiếng chó sủa thô rợ bất thần vang lên inh ỏi từ bên kia cánh cửa ngăn.

Có lần nàng đã rủ chàng cùng ngước nhìn nhưng Vĩ bảo không hề thấy đôi cánh thiên thần ấy, chẳng chịu sẻ chia đã đành, còn “báng bổ”: Sao lúc nào cô cũng như đang sống trên mây thế!? Rồi những trách cứ, bắt bẻ lắm lúc chẳng đâu vào đâu, đôi khi hết sức vớ vẩn khiến họ dằn vặt, xúc phạm nhau không chỉ ngoài lời mà cả trong ý nghĩ thầm kín, chúng như những lỗ mội nhỏ dần hóa to xoi thủng, làm vỡ cả con đê, và vào một ngày không còn nhớ đẹp hay xấu trời, họ bị nhấn chìm dưới dòng lũ của sự đổ vỡ. Mỗi người bị cuốn đi về một phía dẫu hàng ngày vẫn vào ra đi đứng nằm ngồi dưới một mái nhà, cách nhau chỉ mỗi lằn ranh mỏng manh.

Một bà phấn son tươi rỡ, quần áo thời trang khoe chướng bỗng thân mật khoác vai Vân, ấn vào tay nàng cái bánh su sê ân cần bảo ăn đi ăn đi, bánh làm ở đây nhưng chất lượng y hệt bánh ngoài quê mình, đoạn vuốt cái nhìn mềm mượt từ đầu đến chân Vân tấm tắc:

– Ui, lâu quá mới gặp em, ngày mỗi trẻ đẹp ra.

Đảo mắt ngó quanh, ý hẳn cho không khí trong hội trường quá ồn ã ngột ngạt, người đàn bà cắp tay Vân lôi nàng ra sân.

Yên vị trên ghế đá dưới tàng hoa móng bò râm bóng xong, đôi môi bóng son nhả luôn một tràng rằng, lâu nay nghe đồn đãi lắm chuyện không vui về nàng, chưa có dịp gặp để biết hư thực ra sao. Vân suýt buột miệng bảo biết để làm gì, cảm thấy khiếm nhã đành giữ yên lưỡi trong miệng.

– Nè, tụi em đã ly thân vì những mâu thuẫn nghe đâu không lớn lắm phải không?

– Không lớn thì nhỏ, hoặc vừa! – Vân nói tưng tửng. Bà đồng hương thấp giọng:

– Nghe đâu chỉ vì cậu ấy đâm ra mê nghề nuôi và bán chó kiểng, mải chăm sóc “hàng hóa” hơn cưng chiều vợ nên mới ra nông nỗi! Còn em, ráng mãi không đẻ được thêm mụn con điền vào chỗ trống đứa đã mất, bèn trở chứng ưa mơ mộng hão huyền, đàn đúm hát hỏng, nhảy múa từ đám văn nghệ này sang gánh văn gừng nọ, đúng không nào? Ối dào, theo chị thì để cải thiện thêm ngoài đồng lương nhà giáo, nuôi chó kiểng cũng tốt thôi, hốt bạc triệu ấy chứ! Còn em sao không dành thời gian rỗi đi bỏ mối hàng hoặc dạy luyện thi gì đó có phải hay hơn không? – Chăm bẳm ngó mặt Vân không thấy dấu hiệu biểu cảm khác thường nào, bà đồng hương tỉ tê tiếp: – Thiên hạ ấy mà, người ta thêm mắm dặm muối lắm điều về tụi em nghe mắc cười lắm.

Lại thế nữa ư? Vân vờ tò mò:

– Mắm muối sao chị?

– Em không để bụng chị mới dám... nói.

Khoái cảm của “trò chơi” mang chuyện nhà người khác ra làm món nhắm đang hồi cao trào, lúc này Vân bỏ đi hẳn bà ta sẽ thất vọng? Sự nhạo báng là trạng thái bần cùng của trí tuệ, hình như Jean De La Bruyère đã phán như thế, để xem trí tuệ chị ta bần cùng tới cỡ nào! Khôi hài nhủ thầm, Vân hứa sẽ không để bụng, thậm chí không chút phiền lòng để rồi sau đó hối hận không biết để đâu cho hết.

– Nghe đâu (cơ khổ, lại nghe đâu) ờ, nghe đâu sau thủ tục ly hôn căn hộ trong khu tập thể đã được ngăn đôi, em phải mở thêm cửa hậu để ra vào. Đêm đêm nàng kéo bạn bè, học trò đến vui chơi đàn hát ầm ĩ. Trả đũa, chàng cũng làm y thế và hơn cả thế, nhậu nhẹt lu bù, rước cả gái bia ôm về đú đởn. Tệ hơn, hic hic hic mắc cười dễ sợ, chàng mê chó kiểng đến độ giữa khuya ngủ mớ sủa gâu gâu, khiến nàng đang thả mộng thơ văn, ức quá bèn cao giọng sủa theo cho bõ ghét, chỉ tội láng giềng phải lắm phen mất ngủ, đúng vậy không?

Ánh mắt nanh nọc kèm nụ cười ác hiểm chấm dứt câu nói độc địa khiến Vân giật thót, gai lạnh cả sống lưng, đứng vụt dậy, run giọng:

– Thật ra chị muốn gì ở tôi?

Người đàn bà rít khẽ qua kẽ răng:

– Bỏ ngay cái trò mỡ vờn mèo đi em ạ! Tha cho ông Tâm nhà chị đi nhá cái đồ đú đởn với lại đong đưa!

Ông Tâm nhà chị! Cái lão nhà thơ hói trán, béo ù ở đâu và bất cứ lúc nào cũng sẵn sàng “khạc” ra những câu thơ hũ nút kiểu: Con chuồn chuồn đẻ bầy nòng nọc / Bơi qua giấc mơ em / Tim con nhện bị gặm nhấm bởi gã mèo mù... Cái lão ăn diện hệt gã hề thỉnh thoảng tôi vẫn gặp ở câu lạc bộ khiêu vũ ấy ư? Hóa ra lão ta thuộc loại “động vật quí hiếm” của chị ư? Suýt phá lên cười khinh mạn, nhưng rồi Vân lại cắn chặt môi lạnh lùng quay đi, thấy mình quả là lạ lùng, dám thưởng thức cảm giác bị xúc phạm một cách thú vị, trâng tráo.

Trò mỡ vờn mèo! Cánh đàn ông thích cà rỡn thường ví von rằng, vợ là “cơm” và bồ là “phở”. Khi người đàn bà không còn là “cơm” riêng của ai thì họ rất có thể trở thành “phở” của bất cứ gã đàn ông nào ư? Trong mắt lũ khác giống, họ là thứ có thể dùng theo kiểu tái nạm, tái chín hoặc tái gầu ư? Tệ hơn, theo cách nói của bà đồng hương phải gió vừa rồi thì họ là “mỡ” để vờn những chú “mèo” háo sắc. Bất công lắm thay, dưới mắt thiên hạ phần đông, bây giờ đức hạnh mình được thấy qua những mắt kính đạo đức giả lẫn thật như là đang tuột dốc sao? Nên chăng đấm ngực tự thán: Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng, vì tôi đã ngốc nghếch đánh mất hạnh phúc của mình, bởi hiện tại tôi chẳng là “cơm” hay “phở” của một ai mà là “mỡ”... vờn “mèo”. Mèo nào? Mèo nhà và cả mèo mả gà đồng chăng? Cứ buông mình lao xuống vực giống cái xe tuột xích hay thắng mình dừng lại hóa thành pho tượng người đàn bà thánh thiện tội nghiệp, cô đơn không phải trên bệ đá mà trên bia miệng người đời!? Một lúc nào đó chợt nhớ đến Mạnh, Vân tưởng tượng sẽ thấy hắn bất thần xuất hiện từ một ngõ khuất hay đường quanh nào đó, hai người sẽ đến một nơi bí mật nào đó để nàng có dịp trả lời rạch ròi nỗi băn khoăn nên thắng lại hay buông thả mình! Có điều, không biết nên xếp Mạnh vào loại “mèo” nào? Hắn có hào hứng cùng mình bày trò vờn chụp hay không, hay có khi lúc này đã biến thành cái thây ma sũng rượu do đã ham vui quá chén với những người chẳng phải là đồng hương? Đại để thế, những ý nghĩ hài tếu pha lẫn chát chua, sướt mướt pha lẫn ráo hoảnh tựa bầy cá lìm kìm cứ rúc rỉa hết bề trái đến bề mặt tâm trí Vân dọc những ngả đường. Đêm hôm ấy nàng không thể nhớ mình đã thả bộ lang thang bao lâu, lúc cảm thấy chân mỏi rục mới đón taxi quay về nhà.

Mở cửa bật đèn, cái đầu tiên đập vào mắt Vân là tấm ảnh chân dung bé Linh lộng khuôn kính chưng trên bàn cạnh lọ cúc trắng, loại hoa nàng yêu thích. Nụ cười trẻ thơ và những cánh hoa tinh khiết làm lòng nàng ấm dịu hẳn. Con và hoa đến từ đâu vậy? Lẽ nào con đã quay về bằng cách đi xuyên qua cánh cửa hôn ám ấy? Cánh cửa dày nặng những hiềm khích khắc nghiệt, những hoài nghi tủn mủn, mệt mề. Cánh cửa toát giá băng đêm đêm, tỏa mùi cô đơn nồng nặc giữa ngày vắng gió... Nó đã chia cắt đôi bên một năm lẻ bốn ngày rồi cơ mà! Thoáng rã rời bởi bất chợt bắt gặp mình quan tâm đến ngày tháng quá chi li, Vân áp khuôn ảnh vào ngực, thèm khát đến cháy lòng tiếng cười nói ngây thơ, hồn nhiên của núm ruột bé bỏng. Ngoài sự chờ đợi, tiếng gõ khẽ khàng bỗng vang lên sau cánh cửa ngăn. Thoáng chốc nó được mở ra như thể đã long mất khóa đâu từ lâu. Kẻ xuất hiện ở khung cửa lâu nay bị niêm kín ấy không phải Vĩ mà là... Mạnh. Hắn cười tỉnh khô:

– Cô biến đi đâu thế? Bọn này suýt gọi điện báo công an có người mất tích.

Vờ như không hề lưu ý đến cánh cửa hôn ám đã được mở sau một năm lẻ bốn ngày chia cắt, Vân kể lại cuộc “kỳ ngộ” bà đồng hương, và những miệng tiếng bà ta đơm đặt. Mạnh so vai, cười:

– Ngỡ gì trầm trọng, cô đừng ngại sự răn đe của bà ấy, cứ tiếp tục là nguồn cảm hứng bất tận của nhà thơ nặng kí lô ấy đi, cứ mặc bầy nòng nọc của chuồn chuồn bơi qua cõi mơ cô hàng đêm. Thơ ông ấy tối mò như hũ nút, nhưng hoa hồng vườn nhà ổng phải nói là tuyệt đẹp. Thế từ vài tháng nay cô có còn nghe “gâu gâu” bên buồng “ông bạn láng giềng” không?

Vân lắc đầu. Mạnh vờ xụ mặt, thấp giọng:

– Non tay nghề, lại bị một cú lừa ngoạn mục, sạt nghiệp rồi, thầy bảo nếu cô... đại xá, từ nay xin chừa, dứt khoát ném mộng kinh doanh ra khỏi cửa.

Đáp lại giọng đùa tếu của Mạnh, cô gái vụt xuất hiện. Chính là cô nàng từng ngồi sóng vai Vĩ trong hội trường. Cô lễ phép chào Vân, âu yếm vỗ vai Mạnh:

– Khuya quá rồi, về để thầy cô nghỉ chứ anh! – Đoạn quay sang Vân hóm hỉnh nói: – Thầy nhắn đang đói bụng, nếu có thể cô nấu giùm cho một tô mì ăn liền như ngày... xưa, mỗi lúc thầy chấm bài hay soạn bài phải thức khuya.

Ngày xưa... Thuở còn rất hàn vi, món mì tuy rẻ tiền nhưng bé Linh thường khen ngon. Ôi, đứa con bất hạnh, núm ruột nhỏ nhoi, thiên thần bé bỏng của mẹ! Giờ này ở một tinh cầu xa lạ nào đó con thức ngủ ra sao? Phải chi ông bác sĩ trực cấp cứu đêm hôm ấy không say rượu, vô trách nhiệm thì chứng viêm màng não ác nghiệt đã được phát hiện kịp lúc, con đâu đến nỗi phải xa lìa giữa tuổi lên ba!

Mạnh và cô bạn của hắn tan biến vào đêm lúc nào chẳng hay. Khung cửa mở được lấp đầy bởi vóc dáng cao lớn dềnh dàng của người cha. Từ khuôn ảnh vẫn ấp yêu trên ngực người mẹ mơ hồ có đôi cánh nhỏ trong suốt, biếc xanh nhẹ nhàng bay lên, mỏng manh như là khói.

Sài Gòn 2002

Sao cuối năm

Hạnh phúc không hắt bóng

Qua những lòng tối tăm.

TRƯA NẮNG GẮT, KẸT PHÀ. HÀNG CHỤC XE khách xe tải nối đuôi nhau chờ ở làn đường ưu tiên. Tảo rời xe đò vào một quán cơm bên đường. Quán thưa khách. Nghe gọi thức uống, bà chủ quán mang ra trái dừa lạnh cắm ống hút đặt lên bàn, nhìn chăm mặt khách đoạn xởi lởi kêu:

– Ủa anh Tư, anh Tư nông trại phải không?

Ngỡ ngàng rồi Tảo vụt nhớ ra: Út Chiến. Phải rồi, mắt ấy miệng ấy mũi ấy không phải nó thì là ai? Tuy cái da cái thịt có mỡ màng mũm mĩm hẳn ra, quần áo trang sức có “đô thị hóa”, nhưng cái vẻ ruộng rẫy vẫn chưa hề rời bỏ Út, lầm sao được? Hồi ấy Út Chiến khoảng mười hai mười ba tuổi, ốm nhom, tóc cháy nắng ngọn xanh ngọn đỏ, thỉnh thoảng theo cha bơi xuồng đến Nông trại – một bộ phận của khoa trồng trọt Trường đại học Cần Thơ – nơi sản xuất, nhân các giống lúa mới, nơi ông Năm Thầy Lang “làm rẽ” mươi công ruộng, kiêm nuôi vịt chạy đồng. Hễ ghé, con nhỏ không bao giờ quên đưa anh keo ớt, vì có lần đám giỗ ở nhà nghe anh Tư khen ớt nó ngâm dấm ngon “bá cháy”. Cha Út Chiến vốn gốc nông dân nòi, tự mày mò học hỏi sao đó, hồi ấy khắp vùng Ô Môn, Thốt Nốt, ngược vô tận Cờ Đỏ, Thới Lai... hễ ai bệnh, tin thuốc Nam ông đều vui lòng chữa, bốc thuốc miễn phí, mát tay tới độ bà con quen gọi là ông Năm Thầy Lang. Quí Tảo có chữ nghĩa, thỉnh thoảng ông “than vấn” anh về chuyện học hành của sắp nhỏ hoặc những chuyện vặt trong gia đình, ngoài làng xóm. Đôi khi giận lẫy, ông ở lì ngoài đồng cùng bầy vịt cả tháng không về nhà, Út Chiến phải đến “thỉnh” Tảo đi hòa giải. Nết nhậu vốn đằm, nhưng những lúc nhậu tay đôi, vô vài ly ông hay nhắc kể kỉ niệm mối tình đầu. Cô ấy làm giao liên thời Mỹ mới đổ quân vào Việt Nam, hy sinh vào một đêm bị địch phục kích ngoài vàm sông lớn. Ông bảo, những đêm sáng trăng ngồi ở chòi vịt trông ra sông thường thấy bóng cô nửa hư nửa thực ngoài ấy.

Mới đó đã ngoài mười lăm năm. Con nhỏ ruộng rẫy ngày nào nay đã là bà chủ quán thời kinh tế thị trường vàng đeo đỏ cổ đỏ tay, vẫn giữ nguyên lòng hiếu khách rất chân quê. Chẳng cần biết Tảo có gấp vội hay không, sau vài câu thăm hỏi, Út Chiến dọn ra bàn dĩa gà xé phay, bia lon đon đả mời, kéo ghế ngồi, vui vẻ cưa đôi nửa ly gọi là “mừng sức khỏe”.

– Chú Năm chắc “nghỉ hưu” rồi hả?

– Chưa anh à, ổng vẫn “kết mô đen” với bầy vịt chạy đồng.

“Kết mô đen”! Chà, con nhỏ nhiễm nặng không chỉ các thứ thời trang mà còn cả thời trang ngôn ngữ bụi bặm thị thành, còn ông Năm Thầy Lang thì vẫn thủy chung với hình sương bóng khói mối tình đầu ngoài vàm sông?! Cứ thế, câu chuyện lan man nhắc kể sang những nhân vật khác, những bạn nông dân nay kẻ còn người mất, đã khá lên hay vẫn còn nghèo túng. Bia bọt, chút duyên ngầm tản mạn từ nụ cười đến giọng hàn huyên thân tình của “nhỏ” Út, và đặc biệt món ớt ngâm dấm tuyệt ngon khiến Tảo quên mất chỗ ngồi trên chuyến xe đò lúc này hẳn đã qua sông.

– Nhắc cùng trời cuối đất, sao anh tảng lờ chị Chanti vậy? – Cái nháy mắt và ngữ điệu trách móc nhẹ nhàng chẳng làm Tảo giật mình, chỉ thoáng nghe khí hậu trong mình đổi khác. Tảo buột thốt:

– Ờ há, cô ấy giờ thế nào?

– Giàu của lẫn giàu... con. – Út Chiến đủng đỉnh nói, Tảo nửa ngờ nửa tin:

– Thật à?

Vóc người săn rám, đôi mắt đen to trên gương mặt bầu bĩnh lúc nào như cũng gửi vào thế giới cái nhìn kinh ngạc. Ngày ấy, Chanti là chiếc lá, cánh bèo trôi dạt theo dòng người tị nạn chiến tranh biên giới Tây Nam từ Campuchia sang, mồ côi cha mẹ, chẳng thân thích họ hàng, được ông Năm Thầy Lang nhận làm con nuôi. Lang thang đói rách đâu từ thuở mới lên mười, sang năm mười bảy trông cô như chưa thể bước ra khỏi tuổi thơ của mình. Tuy vậy, vốn siêng năng hoạt bát, lại biết múa dẻo hát hay, Chanti nhanh chóng chiếm được cảm tình của mọi người, thuộc loại nông dân giỏi trong đám thợ cấy gặt đến Nông trại làm việc theo thời vụ. Qua vài mùa gặt, Chanti nói khá sõi tiếng Việt, học bổ túc văn hóa ban đêm ở trường xã luôn đạt thứ hạng khá, trội hơn nhiều học viên người Việt cùng trang lứa, thoát hẳn cái vỏ “tuổi thơ vĩnh cửu”, và trở thành cô gái không chỉ khiến lũ trai bạn mà cả những cán bộ, nhân viên Nông trại cũng ưa nhìn. Các cuộc liên hoan lớn nhỏ không bao giờ vắng mặt Chanti. Vắng những màn ca múa do cô độc diễn buồn một, nhưng vắng tay nhậu Chanti thì hình như mọi người buồn tới... mười. Chanti nhậu rất “chiến”, “lượm” cánh đàn ông “bỏ túi” lúc nào chẳng hay.

Trong cánh đàn ông “dở ẹc” ấy có Tảo, kẻ được Chanti chọn làm kẻ đi về trong cõi mơ của mình. Thoạt tiên, những dấu hiệu phải lòng ở cô Tảo chẳng khó khăn gì mà không nhận ra, nhất là những lúc chỉ có hai người riêng rẽ trên cabin máy kéo, ở bến nước hay góc đồng không mông quạnh nào đó. Chanti thường bối rối lảng tránh ánh mắt và đôi bàn tay của gã đàn ông hình như lúc nào cũng hừng hực lửa thanh xuân và lửa ái tình của một con đực sặc mùi hoang dã từ bộ râu quai nón rậm rì đến vóc dạc thấp đậm, vạm vỡ. “Này Chanti, em đã nhảy qua lửa bao nhiêu lần mà nước da hồng giòn hễ thấy là muốn... cắn ngay vậy?” Giọng cợt nhả của gã làm cô khoái chí cười tít cả mắt, để rồi ngượng chín khi bàn tay rám nắng to bè nọ xòe ra táo bạo chộp lấy vai cô lắc lắc. Cho đến một ngày bàn tay không dừng lại ở vai mà rơi tuột xuống dịu dàng mân mê đôi bầu vú non tơ kèm cái hôn môi bỏng rẫy cô ngỡ dài cả thế kỷ trong lần hẹn hò thứ chín hay mười gì đó, thì họ coi như đã thuộc về nhau, nửa kín nửa hở trước mắt mọi người.

Cái vóc thon thả, nước da hồng quân của Chanti ngày mỗi đẹp dần lên trong mắt Tảo thế nào thì cũng hấp dẫn, quyến rũ như thế trong mắt thằng Tú – cậu học trò cấp 3, tim bắt đầu rậm rựt những nhịp đập mới lạ, hồn và xác bắt đầu bị giục giã, bứng rứng bởi cơ man nào là những mường tượng kì thú về chuyện chăn gối gái trai. Khi chợt phát hiện những ánh mắt khát khao rình rập, những cử chỉ thường ngày bỗng trở nên khác thường, Chanti vụt cảm thấy sự hồn nhiên vốn có giữa hai đứa nay đã không còn, nó “biến tấu” thành nỗi niềm gì đó cô chưa thể hiểu nổi. Mỗi ngày vào ra chung một mái nhà mà cả hai cứ như thể biến dần thành kẻ xa lạ. Trạng huống ấy ngầm dồn nén rồi bùng vỡ vào một chiều muộn, khi họ chống xuồng đi giăng lưới cắm câu dọc bờ kinh phía sau nhà. Xong việc, Tú rủ rê:

– Ra chợ chơi nghe Chanti!

Cô gái ái ngại nhìn mông bốn phía, bóng tối bắt đầu dâng ngút hai bờ kinh, lừ lừ bò lên từ chân ruộng, buông xuống từ trời làm lem úa cả người lẫn cảnh.

– Về thôi! – Chanti nói xuôi xị. Tú dụ khị:

– Có một chỗ chiếu phim chui... Phim mới...

– Phim “chăn nuôi” chớ gì? Đừng hòng dụ tao coi lần nữa, gớm chết!

Gã trai buông sào chống, nhẹ bước đến dí sát mũi vào bạn, nhăn nhở cười:

– Mày chỉ giỏi làm bộ, không coi phim thì... đóng phim...

– Dang ra! – Cô gái giãy nảy – Mày nốc rượu hồi nào mà sặc cả mùi hèm vậy hả?

Vừa nói Chanti vừa lẹ làng cúi thấp người xuống né cái choàng ôm sỗ sàng của Tú khiến hắn lỡ đà ngã tòm xuống mặt nước đặc sánh màu đêm đen như hắc ín. Cô gái chống sào xô nhanh mũi xuồng quay vào bờ. Tú lóp ngóp leo lên thì Chanti đã rời xuồng chạy thục mạng. Bóng tối gấp gáp, hào hễn rượt đuổi theo họ. Nhưng rồi dẫu chạy nhanh thế nào thì sau cùng Chanti cũng bị gã trai níu lấy, quật ngã, đè nghiến xuống vệ cỏ. Cô gái quẫy đạp điên cuồng, bỗng trở nên mạnh mẽ khác thường, và đã vuột thoát khỏi cơn hứng tình của gã trai sau khi để lại những vết cào tươm máu trên mặt hắn.

Ngày nọ, sau đợt nghỉ tết, Tảo về tới Nông trại đã hơn mười giờ đêm, chị y sĩ trưởng trạm xá vui vẻ “thông báo” mọi người đã bị Chanti quật “phơi xác” trên hội trường sau bữa tiệc tân niên, đoạn hất cằm ra phía bến sông:

– Nó đang ở ngoài ngoải, bữa nay con nhỏ trông lạ lắm.

Trời lấp lánh sao. Đồng ruộng âm vang tiếng ễnh ương, nhóc nhen, bù tọt hòa xướng. Chiếc xuồng ba lá trôi lặng lẽ dọc bờ kinh dưới những rặng điên điển xòe tán. Chanti ngồi đằng lái khuấy dầm, Tảo ngồi đối mặt cô phía đằng mũi, cấm cẳn lập lại câu hỏi lần thứ mười:

– Đi đâu mới được chứ!?

Chanti cười tiếng cụt:

– Về nhà em!

– Nhà em? Không còn ở với chú thím Năm sao?

– Đúng hơn là... về chòi của em, má Năm đuổi em rồi.

Chòi là cái lều chăn vịt bỏ hoang, được lợp lại lá, thưng lại vách sơ sài. Trong bóng tranh sáng tranh tối của ánh sao, lù mù những thứ vật dụng tối cần thiết cho một người sống đơn độc. Thấy Tảo cứ lóng ngóng chưa chịu bước vào, Chanti vỗ bộp lên vạt chõng tre:

– Vô đây, bộ chỗ này dơ lắm hay sao mà anh...

Tảo miễn cưỡng vào ngồi cạnh cô. Gác cằm lên đầu gối co sát ngực, cắn chùm tóc ngang miệng, Chanti đau đáu nhìn bạn, ánh nhìn kinh ngạc cố hữu pha thoáng man dại hệt mắt thú hoang. Mùi rượu phả từ người cô, tiết xuân mát mẻ vỗ về đêm quạnh vắng. Ắng lặng một lúc, Tảo bứng rứng ôm vai nàng dỗ dành:

– Thôi đừng buồn nữa, cưng! – Vừa nói Tảo vừa dịu dàng ướm tay vào ngực cô. Chanti vùng đứng lên, ôm mặt khóc nức nở, gầm rít qua nước mắt:

– Về, anh về đi! Cái giống đàn ông các người trăm thằng y như một...

Hôm sau gặp ông Năm Thầy Lang, Tảo gần xa gợi chuyện, ông buồn bã lắc đầu:

– Qua có muốn nó bỏ đi đâu. Đúng là bà Năm có... Và cả thằng Tú... chậc, thằng nhỏ y như con nghé đực tới hồi động cỡn. Lại nữa, cái tật thích đàn đúm rượu chè hát hò qua và bả rầy mãi Chanti nó hổng chịu nghe nên bả bực...

Út Chiến rót thêm bia đầy ly khách, nói vui:

– Nè, sao anh Tư bỗng ngây người ra vậy? Hồi ấy hai người yêu nhau da diết, sao anh lại đánh bài chuồn hả?

Đêm trước ngày Tảo rời Nông trại, bữa tiệc liên hoan đưa tiễn kéo dài tận nửa đêm. Như thường lệ, cánh con trai đàn ông bị Chanti “đốn ngã” bằng rượu. Sau cùng chỉ còn cô và Tảo là tương đối tỉnh táo. Chẳng phải tửu lượng của Tảo cao mà nhờ trước khi nhập tiệc Chanti đã bí mật đưa cho anh mấy lát củ thiềng liềng xắt cực mỏng, dặn lúc nào cảm thấy sắp xỉn thì bí mật cho vào miệng nhai. Tới tận lúc ấy anh mới biết “bí quyết” giúp cô thắng trong những cuộc rượu. Và, họ lại bơi xuồng ra chòi. Lần này chẳng ai rủ ai, thấy Chanti đi xuống bến, Tảo liền ngất ngưởng bước theo.

Đêm tối đen như mực. Cẩn trọng hơn lần trước, Tảo dạo đầu bằng những cử chỉ mùi mẫn điệu nghệ. Sự đòi hỏi của người đàn ông được cô gái đáp ứng với chút ngượng ngùng rồi dần sôi nổi trong câm lặng. Họ không thốt lời nào lúc quấn quít cuồng nhiệt cũng như lúc mệt nhoài buông nhau ra. Ngoài tiếng côn trùng rả rích mỗi lúc mỗi trở nên xa vắng dưới chân ruộng, ngoài bờ kinh, âm thanh độc chiếm là tiếng kẽo kẹt của chiếc chõng tre già nua, rên lên từng hồi hối hả rồi thình lình ngã chuồi xuống nền đất khiến cả hai không thể nhịn cười, và lại tiếp tục như dây thừng quấn bện vào nhau. Sau đó hệt vừa xong bữa tiệc ngon, chàng mời nàng thêm món “tráng miệng” bằng những lời tỉ tê hứa hẹn, kèm đôi giọt nước mắt chia tay, và ngay trong đêm, Tảo rời Nông trại lén lút như kẻ chạy trốn.

– Sao anh nỡ quất ngựa... nỡ xử tệ với chị Chanti đến vậy?

– Chậc, nói cô Út thông cảm, hồi đó tôi mới cưới vợ, cuộc sống của một anh kỹ sư cơ khí phụ trách đội máy kéo của Nông trại còn rất khó khăn. – Tảo nghe giọng mình chợt úng nhão một cách ngang xương – Cô ấy bây giờ chắc yên bề rồi, phải không?

– Chanti thề không bao giờ lấy chồng, và đến giờ chị vẫn giữ đúng lời thề đó. Sau ngày anh đi, chị không làm với Nông trại nữa, trôi dạt qua nhiều nơi. Dù hận đàn ông tận xương tủy nhưng cảm thấy có lúc không thể thiếu họ, chị đẻ tới hai trai ba gái, lai Việt có, rặt Khmer có, nhưng người ta và cả bọn chúng không thể biết được ai là cha.

Còn mày, có lời thề nào để cuộc sống đỡ vô vị không hở thằng luôn tưởng mình bị trời đày bắt cô đơn, bị đời hành buộc cô độc? Tảo kẹp chặt hai tay giữa đùi, thoáng rùng mình như vụt có ngọn gió lạ nào từ đám chuyển động rùng rùng ngoài bến phà bất thần quật ngang vào. Một mối tình vỡ vụn đầu đời, và những đứa con không bao giờ biết mặt cha? Chanti có quá khắc nghiệt với bản thân mình lắm không?! Nếu có thì sự nghiệt ngã này là do, bởi, tại mày tất tần tật! Người đàn ông cắn chặt môi mình nghe đau như thể bị gọng kìm cay nghiệt nào... cắn.

SAU LẦN TÌNH CỜ GẶP LẠI ÚT CHIẾN CHỪNG nửa tháng, và sau cả tỉ lần ngập ngừng, đắn đo, băn khoăn các thứ, Tảo đi tìm Chanti.

– Nói đi Chanti, trong sắp nhỏ của em có đứa nào là... con anh không? Nghĩa là... biết đâu đêm hôm ấy... – Giọng úng nhão cảm xúc nửa van cầu nửa thắc thỏm hy vọng của người đàn ông tựa đợt sóng yếu ớt vỗ vào ghềnh đá. Người đàn bà mím môi thinh lặng với vẻ mặt thanh thản đến lạnh lùng. Vẻ mặt phong trần của một người mẹ độc thân có lúc tưởng đã bị nhấn chìm trong dòng lũ cuộc sống gạo đong từng bữa, tình tạm từng ngày. Nhưng rồi nàng đã vượt qua tất cả để trở thành bà chủ của một xưởng sản xuất ghe xuồng có tầm cỡ ở miền Tây.

– Hãy tha lỗi cho anh Chanti. Nói đi Chanti, trong sắp nhỏ của em...

Nói, nói và nói. Tấm bằng kỹ sư cơ khí đã vứt bỏ đâu đó dọc những ngày và đêm bon chen, ngỡ mình sẽ thành công nhờ tài lọc lõi trong những thứ ngành và nghề khác giàu thủ đoạn, ít tốn công sức, lợi to lộc lớn. Nhưng rồi trắng tay. Người đàn ông vạm vỡ, luôn toát vẻ hoang dã ngày nào giờ gầy đét hệt con khô khoai, hai đầu vai cao nhọn hẳn lên tạo cho anh ta cái dáng co ro lúc ngồi, cái vẻ lom khom lúc đứng. Người đàn ông đã từng trải qua hai lần ly dị vợ, không kiếm đâu ra được một mụn con tha hồ nói. Lời lẽ chân thật đan xen những ngoa ngôn lộng ngữ lộn xộn. Mặc, người đàn bà vẫn tiếp tục giữ sự câm lặng như là giữ chút phẩm hạnh nhỏ nhoi chưa bị đánh mất hoặc đánh cắp của mình.

Và, sự câm lặng ấy chỉ bị phá vỡ khi Hạnh xuất hiện. Con nhỏ chừng mười lăm mười sáu tuổi vai mang cặp sách, tay cầm bó hoa dại hái đâu đó dọc đường đi học về, bước vào phòng khách. Chanti dịu dàng vuốt tóc nó, dịu dàng nói:

– Chào khách đi con. Ngày xưa má từng mồ côi, bây giờ ổng đang mồ côi. Không biết mắc phải tội gì mà ra thân tàn ma dại vầy nè! Mắc phải vạ gì mà từ một ông kỹ sư bảnh bao, giờ hổng có nổi miếng đất cắm dùi, phải xuống ghe bán hàng rong kiêm sửa chữa máy đuôi tôm, máy bơm dãi dầu sông nước, lêu bêu y lục bình trôi...

Giọng người đàn bà mỗi lúc một mỏn dần như thể lẩm bẩm nói một mình. Con nhỏ ngơ ngác, chẳng thể hiểu mẹ nó nói gì, đôi mắt xoe tròn y hệt mắt Chanti lúc nào như cũng gửi vào thế giới cái nhìn kinh ngạc.

NƯỚC TRONG VẮT, NẮNG TỪ TRỜI CAO BỦA xuống ngàn tia kiếm sáng, cả hai bơi lội thỏa thích trong “trang phục cổ xưa” của ông Adam và bà Eve. Theo từng động tác sải tay uốn lưng mềm mại, cặp vú màu nâu hồng có núm đỏ tựa đôi trái dừa lửa ngộ nghĩnh thoắt ẩn thoắt hiện giữa làn sóng xanh. Chanti bơi mải miết, Tảo bơi bên cạnh, vừa bơi vừa chiêm ngắm nàng và, lúc chợt nhận ra hai người không còn ở dòng kinh đào quen thuộc mà đã ra tới biển, Chanti bị một cuộn sóng cuốn mất hút vào miệng một con cá mập lớn thì Tảo choàng thức, ngồi bật dậy, xuất hạn dầm mình, thực mà ngỡ như mơ thấy con Hạnh ngồi dưới vầng sáng ngọn đèn thắp bằng ắc qui tỏa xuống từ vòm mui đang chăm chú lấy các loại trái cây từ bọc ni–lông ra bày mâm ngũ quả.

– Tía dậy rồi sao? – Nó nói, mắt vẫn không rời mâm trái cây được sắp xếp một cách khéo léo – Con tưởng tía ngủ tới sang năm chớ!

– Sang năm à? – Tảo bửng lửng.

– Sắp giao thừa, bộ tía hổng tính đón năm mới, rước ông bà về ăn tết sao?

Chậm rãi, tỉnh tuồng, cứ như sự có mặt của nó trong cái ghe hàng rong chật chội, nghèo nàn này là chuyện tất nhiên, chẳng có gì để ông chủ ghe phải bận lòng. Tảo ráng bắt chước sự tỉnh tuồng của nó:

– Con đến lúc nào vậy? Sao biết tía ở đây mà...

Bưng mâm trái cây đặt lên cái trang thờ cũ kỹ, ám khói lưu cữu treo bên mui, đoạn Hạnh ngồi bó gối, ngó mông lên bầu trời cuối năm đầy sao.

– Má nói ngày xửa ngày xưa má và tía đã tắm chung ở dòng kinh này không biết là bao nhiêu lần.

– Ờ!

– Ông Năm Thầy Lang còn ở đây không tía?

– Không, ổng dọn ra chợ Thới Lai từ lâu lắm rồi.

– Cái Nông trại má hay nhắc kể cũng biến luôn sao?

– Biến, giờ đất này thuộc Viện Lúa đồng bằng.

– Sao tía còn quay về làm gì?

– Ờ thì...

Mới đó mà đã thành... ngày xửa ngày xưa. Bây giờ và cả sau này chẳng còn ai nhớ, rằng một thời họ từng chia sẻ nóng lạnh với đất trời ở đây. Để có nhiều dòng lúa mới kháng rầy, năng suất cao, gần năm mươi con người ngày ngày bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Công việc đồng áng cực thân nhưng tâm hồn thanh thản biết chừng nào. Sự thanh thản hồi ấy tự nhiên như khí trời, sau này mới biết nó quí hiếm, khó tìm kiếm và đắt giá hơn cả vàng ròng.

Sau bao vòng xoáy gió bụi dọc đời, thỉnh thoảng gã đàn ông cô độc – bị đời quăng quật từ thất bại ê chề này đến thất bại đau đớn khác đâm ra thất vọng về mình, tự trói mình vào cuộc sống lênh đênh sông nước – cảm thấy khát thanh thản lại tìm về chốn cũ, dẫu chẳng còn cái bến cũ nào để có thể soi thấy chút bóng ngày xưa, chẳng còn bất cứ đám mây, cánh chim hay cánh bèo nào quen thuộc để hàn huyên! Không, Tảo không thuộc típ lãng mạn như thế, đơn giản, thỉnh thoảng thấy nhớ thì tìm về cái nơi mình đã từng sống qua một thời đẹp nhất. Về neo ghe ở quãng kinh vắng, tha hồ để lòng bị độc chiếm bởi hiu quạnh, nhắm mắt và thấy ông Năm Thầy Lang, những cô cậu thợ cày thợ cấy, những đêm vui suốt sáng, những bữa nhậu tàn canh, và dĩ nhiên thấy rõ nhất vẫn là mối tình lửa rơm với cô nông dân chân đất. Mối tình ngỡ chỉ thoáng chốc so với trăm năm, bất chợt trở thành mối bận tâm từ khi tình cờ gặp lại Út Chiến ở bến bắc Cần Thơ hôm ấy. Lúc này đứa con ngoài giá thú bất ngờ xuất hiện, tiếng “tía” hồn nhiên thốt từ miệng nó nghe sao ấm lòng lạ! Vòng xoáy mới lại mở ra, liệu có êm ả hơn vòng xoáy “khốc liệt” trước đây; hôm gặp lại má nó?

– Bộ con lạ lắm hay sao mà tía nhìn lom lom vậy? – Con nhỏ nheo mắt cười. Tảo nói:

– À, coi con có cái gì giống tía không!

– Má nói cái miệng con đẹp nhứt vì giống tía. Tía có thấy vậy không?

– May mà con chỉ giống tía có chừng đó.

– Má nói tía đang... hận đời.

– Tía bị đời hận thì đúng hơn.

– Là sao?

– Lớn lên con sẽ hiểu.

– Má có lúc nào hận đời hay đời hận như tía không?

– Không, má con bao giờ cũng yêu đời, cũng giỏi giang hơn tía.

– Má nhắn tía đừng có hận đời nữa, bán ghe lên phố mà ở tía à.

– Ở đâu, ở với ai? Tía y giề lục bình mồ côi, quen trôi nổi mình ên mất rồi.

– Má nói nếu tía thích má sẽ tìm vợ cho tía.

Tảo cười, thoạt tiên lục khục trong cổ rồi bật thành tiếng khô khốc:

– Bả đùa đó thôi!

– Đùa hay không con không biết, chỉ biết hôm gặp tía xong má khóc. Con thắc mắc, má nói trống lổng, thấy người khác thân tàn ma dại má hổng đành.

Người đàn ông như bất thần nuốt phải gậy, ngây người nghe cảm giác xấu hổ mưng tràn. Người đàn bà độc thân dẫu có tới năm đứa con khác cha, bây giờ tự cho mình ở địa vị cao hơn, hạ cố dòm xuống rủ lòng thương hại gã tình cũ từng trải qua hai đời vợ chẳng có được mống con nào! Cố nuốt chút gì nghèn nghẹn vừa dâng lên cổ, Tảo nghe giọng mình như giọng của đứa phải gió nào khác:

– Hạnh này, con tự ý đi tìm tía hay...

Con nhỏ nhìn xoáy vào mắt người đàn ông xa lạ – giờ chỉ mới hơi quen – cách đây chưa lâu bỗng hóa ra là... tía nó, nói vui:

– Ngộ lắm, tía! Không biết nghĩ thế nào mà bây giờ má hổng còn giấu tông tích những ông tía của mấy chị em con nữa. Bốn đứa em con đã được giao tận nơi, còn má ăn tết với cô Út Chiến trên bắc Cần Thơ, hẹn tới mồng hai tất cả cùng quay về nhà ăn tết tiếp.

– Quay về à? Cả mấy ông chồng hờ của má con, và... tía luôn sao? Ôi Chanti, em độ lượng, khoan dung như Bồ tát.

Hạnh lắc đầu:

– Má nói chỉ có tụi con quay về thôi, còn các ông tía không được bước qua cửa, ai cãi lời, léng phéng là má... chém!

Tảo cười, con nhỏ không cười. Ngọn gió cuối năm luồn qua lòng ghe hẹp thổi theo vào ít ánh sao khiến họ cùng cảm thấy lạnh. Người đàn ông sông nước ngồi xích lại gần con, nắm chặt đôi bàn tay mềm mại trong đôi bàn tay to bè, chai sần của mình, miệng mỉm cười mà mắt nhòa lệ. Ôi Chanti, ngàn lần anh rất đáng được chết dưới ngọn đao hay lưỡi phảng mài sắc bằng sự độ lượng và khoan dung Bồ tát của em!

Sài Gòn 2003

Xa như cổ tích

Đi đôi khi cũng là về

Hình trôi bóng dạt bến mê sông cuồng

Xưa nguyên quán ở đầu nguồn

Nay quê lạc giữa muôn phương bụi hồng.

BUỔI CHIỀU XUỐNG CHẬM TRÊN KHU VỰC LÀNG chẳng còn ra làng, xóm chẳng còn ra xóm, nhà chẳng còn là nhà, vườn chẳng còn là vườn nữa. Lửa đạn đã biến tất cả thành hư hao gãy đổ. Người chết đã được mang chôn hay di tản theo các chuyến xe tải thương về huyện lỵ, những rên la kêu khóc đã ráo tạnh, cuộc ruồng bố vẫn tiếp tục. Tiếng gia súc gia cầm hoảng loạn trong tiếng chân dồn đuổi. Bầu khí hiu hắt, ngún khói từ những đám cháy thỉnh thoảng bị xé toạc bởi những tràng súng lẻ nghe ớn rợn.

Trong đợt nắng cuối chiếu xuyên qua tán lá vông đồng, và trong thứ hỗn âm lặp đi lặp lại hàng bao năm trên các mặt trận làng mạc quen thuộc ấy, cô ngồi cúi mặt xuống hai đầu gối co sát ngực nghe hờn căm lẫn tủi nhục tràn lên làm cay mờ cả mắt. Hai tay bị trói thúc ké quặt ra sau, vết thương đầu bả vai trái thấm máu đỏ bầm qua lần băng, lưng tựa bức bình phong rêu mốc, dầu dãi nắng mưa trước đình làng, chẳng cần mở mắt cô vẫn thấy những giề rau muống, những cánh lục bình đang non xanh tươi mởn một cách yên bình trên dòng sông phía trước, vẫn thấy ánh nắng vàng lổ đổ và những bộ mặt vô cảm rải rác vây quanh. Cạnh cô là hai đồng đội một nam một nữ trong tư thế ngồi tương tự. Dưới những họng súng lăm lăm canh giữ, họ là tù binh.

– Mẹ kiếp, còn chờ gì mà chưa chuyển bọn này về huyện?

– Đợi bọn phóng viên tới.

– Ai nói với mày thế?

– Đại úy!

Mẩu đối thoại ong ong dội tới hệt lọc qua bức tường dày, tai cô gần như ù đặc sau những đợt bom trong trận đánh vừa rồi. Cảm giác rõ nhất lúc này cô cảm thấy là sự mát lạnh truyền từ bức bình phong qua lần áo phin nâu mỏng, gờn gợn trên da lưng như thể nó đang thở, đang hà hơi tiếp sức cho cô, không chỉ bức bình phong cổ mà cả đất đai làng mạc cũng đang thân thiết vỗ về.

Trực thăng hạ xuống đám ruộng bỏ hoang sau đình, tiếng máy nổ và sức gió phát từ cánh quạt khua rộn, làm xôn xao cây lá rồi tạnh hẳn. Toán phóng viên gồm một sĩ quan Việt Nam Cộng hòa và hai nhà báo Mỹ. Bọn họ nhìn trời nhìn tù binh, bàn nhau tranh thủ quay phim chụp hình trong thứ ánh sáng muộn màng. Gã sĩ quan Ban 5[1] tiểu khu vừa sử dụng máy ảnh, vừa thông dịch.

– Nào, mời quí vị ngước mặt lên một tí – Gã vui vẻ nói, đặc biệt nhấn mạnh hai từ “quí vị” một cách mỉa mai, hóm hỉnh.

– Không thể ngước mặt trong khi tay vẫn bị trói – Cô lạnh nhạt nói sau lần thứ ba lời yêu cầu được lặp lại. Câu nói được dịch sát nghĩa tuy không đúng ngữ điệu, tay nhà báo Mỹ đầu hói nghe xong gật gù, quay qua viên đại úy đại đội trưởng địa phương quân đứng cạnh:

– Chúng tôi muốn lấy hình ảnh tù binh trong tư thế thoải mái, thưa ông!

– Không có đạo luật nào buộc phải cởi trói cho tù binh trước ống kính – Gã đại úy lắc đầu đáp cứng cỏi.

– Chúng tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm, trời sắp tối và đại úy phải trả lời trước ngài tỉnh trưởng về sự chậm trễ – Gã nhà báo râu rậm hằm hè.

Tù binh được tạm cởi trói, đứng lên và, theo tia mắt đầy ý tứ của cô trao đổi nhanh với hai đồng đội, cả ba đứng tựa lưng vào bức bình phong. Gã sĩ quan Ban 5 là người đầu tiên cảm thấy bất ổn khi nhìn ba hình người cứng đơ như phỗng, chạm phải đôi mắt sáng rực như nhận hết hồi quang của vầng mây đỏ ối phía trời tây tỏa ngợp từ cô, gã từ tốn nói:

– Xin quí vị đi lại thoải mái cho, không cần phải cứng nhắc như chờ... xử bắn như thế.

– Chúng tôi đang chờ xử bắn trước ống kính của các ông, rồi mai này là trước họng súng của bọn đánh thuê, bọn xâm lược.

Gã đại đội trưởng hung hăng vung súng Colt 45 chồm tới định cắt ngang lời nói đốp chát ấy, nhưng tay nhà báo râu rậm kịp khoát tay ngăn, thản nhiên quay lại nói với gã thiếu úy Ban 5:

– Rất... tuyệt! Câu nói của cô ta sẽ là cái tít cho một bài báo nóng – Gã lấy sổ tay ra ghi, đoạn tiếp với giọng chắc nịch: – Cứ để họ yên trong tư thế đó nếu họ muốn như thế, có đúng không thưa... đại úy?

Gã đại úy khẽ nhíu mày, bực bõ, không lắc cũng chẳng gật. Tiếng máy quay phim rè rè hệt tiếng ong bay phóng đại, toàn cảnh, trung cảnh rồi cận cảnh. Sau pose thứ bảy, ống kính máy ảnh của gã thiếu úy Ban 5 bỗng khựng lại vài giây trước khuôn ngực căng bật sức thanh xuân của cô rồi buông thõng xuống. Máy cassette được ấn nút ON và, cuộc phỏng vấn bắt đầu. Qua vài câu trao đổi ngắn vừa rồi, cô trở thành cái đinh thu hút hai nhà báo Mỹ. Họ khởi đầu từ cô. Hai chiếc micro chĩa vào người nữ tù. Tay nhà báo râu rậm lên tiếng, câu hỏi lập tức được chuyển ngữ:

– Theo thông báo, lực lượng hành quân bình định đã bắt được một xã đội phó. Cô có phải là xã đội phó không? Và tên cô là Nguyễn Thị Huệ, bí danh Út Chuyên?

– Không đúng, tôi tên Nam, Việt Nam!

Hai nhà báo Mỹ trố mắt nhìn cô ngỡ nghe nhầm, ngỡ như thấy trên đôi môi khô rộp kia thoáng một nụ cười.

– Cô không đùa chứ?

– Không!

– Còn chức vụ xã đội phó?

– Tùy các ông áp đặt, có thể là xã đội phó hoặc trung đoàn phó cũng được.

– Lực lượng cộng sản quanh đây nghe nói khoảng một đại đội du kích, làm gì tới cấp trung đoàn? – Tay nhà báo hói trán cười nhạt.

– Nghe nói, cấp trung hay sư đoàn chủ lực gì đó!

– Sao lại nghe nói?

– Ông nghe nói, tôi cũng nghe nói thôi, bởi tôi là thường dân – Cô mím môi, ngước nhìn ngọn vông đồng sẫm quắt trong ánh chiều.

Gã đại đội trưởng yêu cầu ngưng ngay cuộc phỏng vấn vì sự “ương ngạnh” lẫn “cố tình hư cấu đánh lạc hướng” của đối phương. Gã thiếu úy Ban 5 cũng đồng tình như thế, nhưng hai nhà báo Mỹ không đồng ý, nhã nhặn bảo xin được tiếp tục. Tay râu rậm thấp giọng:

– Dân thường sao cô bị bắt với vũ khí trong tay?

– Thường dân chúng tôi ai cũng tên Việt Nam, ai cũng cầm súng đánh Mỹ, cứ gì phải là bộ đội hay du kích quân!?

Và, cứ thế, cuộc phỏng vấn xoay quanh ba tù binh kéo dài tới lúc hai phóng viên nước ngoài cảm thấy đủ.

Trời sụp tối, tù binh bị trói trở lại, bị áp giải lên trực thăng theo toán nhà báo về huyện lỵ. Trên khoang hẹp máy bay cô ngạc nhiên khi gã thiếu úy Ban 5 cố ý ngồi tụt lại phía sau, chen gần bên cô. Khi máy bay rời mặt đất bỏ lại làng mạc phía bên dưới nhạt nhòa trong sương khói, dòng sông cơ hồ vụt biến mất, và leo lét những ánh đèn mệt lả, yếu ớt chẳng thể soi rõ nổi bao lo âu, tủi cực đang ép chặt những lồng ngực tức thở, làm phồng những mái lá mái tôn... có thể bị mưa bom bão đạn tàn phá bất cứ lúc nào, gã cúi sát vào cô nhỏ nhẹ nói:

– Không hiểu sao tôi thấy có cảm tình với cô dù sự ương ngạnh của cô không hẳn làm tôi khâm phục. Những gì cô nói dĩ nhiên tôi chẳng tin, nhưng tôi biết rất rõ một điều cô không nói ra... – Bỏ lửng câu nói, gã nhìn xoáy vào mắt cô, tia nhìn thẳng thắn, thân thiện. Cô không lảng tránh cái nhìn trong ánh sáng nhá nhem ấy.

– Điều gì?

– Không nên cứng rắn quá, tôi thành thực khuyên cô. Phải cố giữ lấy mạng sống. Tôi biết cô còn con nhỏ ở nhà.

Cô kinh ngạc nhìn gã, mắt ánh vẻ thách thức thầm lặng. Gã trầm giọng vốn đã trầm đằm trong tiếng máy bay và tiếng gió hú hút bên ngoài:

– Điều đó dễ biết thôi, lúc hướng ống kính vào cô tôi đã thấy ngực áo cô rịn ướt, đứa trẻ ở nhà đã tới giờ đòi mẹ cho bú. Chậc, tôi đã có vợ, tôi hiểu!

Cô cắn chặt môi, lòng dào nỗi cay xót cồn cào khó tả. Máu mẹ rịn ướt vết thương, sữa mẹ râm ran nhức nhối trên hai đầu vú gọi thầm môi con. Giờ này con đang ra sao? Còn oằn người khóc vì đói dưới hầm trú bom hay đã vĩnh viễn im tiếng? Cô ngỡ nghe thấy trong thinh không, dưới bầu trời lộng sao tiếng khóc đòi nhỏ nhoi mà vô cùng âm vang từ dải đất mịt mờ bóng tối dưới kia đang hư thực đuổi theo.

Tiếng khóc làm vực dậy bao liên tưởng gần gũi mà ngỡ đã xa xôi tận thời nào: Giảng đường phờ phạc những gương mặt bạn bè những đêm không ngủ, mặt đường rực lửa đấu tranh hòa lẫn khói lựu đạn cay, tiếng hát điệp trùng tưởng chừng được mài sắc, chuốt bén hơn bởi súng đạn, ma trắc, roi điện... Rồi thì, hạnh phúc chói ngời phủ ngợp cả hồn trong lẫn xác ngoài mỗi lần thoát hiểm từ một điểm bố ráp bất thường nào đó, gặp lại nhau bồi hồi trên gác xép, mừng tủi ở một góc quán khuất khúc, và ham hố cho ham hố nhận, cuồng hoan trên mặt giường bí mật. Hoan lạc đầy ắp bao nhiêu lúc tình còn ấm nồng, đau khổ ngập lụt bấy nhiêu khi tình bỗng pha phôi. Tiếng khóc con mang vào đời người ấy chẳng bao giờ nghe thấy bởi đã đành đoạn quay lưng. Tiếng khóc ấm áp những đêm vòng tay mẹ đầy con, và tiếng khóc buốt xót nhớ nhung những ngày chia biệt, vòng tay và cả lòng mẹ trống rỗng đến hoang vu... Nước mắt lặng lẽ ứa lăn trên má người phụ nữ, đôi mắt rực lửa đăm đăm nhìn về phía trước thấy những gương mặt đối phương nhòe đi.

SAU HIỆP ĐỊNH PARIS, CUỘC TRAO TRẢ TÙ BINH của đôi bên diễn ra dưới trời xuân muộn. Cờ xí giăng rợp ở những điểm đón và đưa, những mái lều vải bạt căng phồng gió, chen chật người vào kẻ ra trong màu nắng non yểu, không khí náo nức dàn trải dọc đôi bờ sông Thạch Hãn.

Những chuyến thuyền đò trao đổi qua lại, âm vang tiếng thét gọi, mừng chào của kẻ đón và người về hòa xướng cùng lời ca tiếng hát nức mùi “tâm lý chiến” của đôi bên ra rả tranh nhau khuếch đại hết cỡ trên loa phóng thanh. Hòa bình chưa thực sự sờ mó thấy vẫn cơ hồ bàng bạc đâu đây, trên ngọn gió thổi rạp lau lách dọc bãi bờ, trên sóng nước in bóng một ngày không tiếng súng quanh đây, trên cả những gương mặt đôi bên như thầm hẹn sẽ gặp ở các chiến trường tiếp tục cuộc đọ sức mai này.

Trên lối xuống bến ở bờ Nam bên này đợi chuyến sang bờ Bắc bên kia, cô ngồi giữa hàng người có chung nỗi vui sẽ đoàn tụ với người thân và đồng đội, nỗi mừng tủi sẵn sàng bung vỡ đập chắn cảm xúc thành nước mắt lát nữa, trong khoảnh khắc tự do đã gần kề. Giữa lúc đó bỗng có tiếng gọi:

– Cô... Huệ!

Cô giật mình quay lại. Gã sĩ quan Ban 5 tiểu khu đứng đó, quân phục thẳng nếp, máy ảnh lủng lẳng trước ngực, hai bông mai vàng chói trên cổ áo và trên mũ lưỡi trai. Trong thời gian cô trải qua lao tù ở Côn Đảo, gã đã lên thêm một cấp – trung úy, nom đẫy đà hẳn ra, cái nốt ruồi phía dưới cằm mọc lơ thơ túm râu dài thượt giúp cô nhận ra gã khá chóng vánh.

Trước ánh mắt lạnh nhạt của những người tù sắp được trao trả ngước lên ngăn đón (Vâng, không phải là chào đón, dĩ nhiên!) sự mừng vui tươi tỉnh của gã chẳng giảm đi chút nào. Biết các đồng chí, đồng đội bất bình, chẳng đồng tình với cuộc gặp ngang xương ấy, nhưng không nỡ tảng lờ trước sự vồn vã có vẻ chân tình của gã, cô nhìn quanh e dè, đoạn khẽ gật đầu chào gã:

– Không ngờ anh còn nhận ra tôi.

– Thấy cô từ lúc mới xuống xe – Gã ngồi xổm đối diện cô – tôi cứ ngờ ngợ mãi nên theo ra đến đây, cô khác đi nhiều, nhưng đôi mắt thì không thể nhầm lẫn. – Ngữ điệu tự nhiên của gã làm những tia mắt cảnh giác, dè chừng của đám cựu tù và cánh quân cảnh canh gác quanh đó dịu bớt sự soi mói – Rất mừng cô còn sống sót.

– Vâng, tôi vẫn còn sống như anh thấy, dù đã không làm theo lời khuyên đầu hàng của anh ngày ấy.

– Chậc, như người ta thường nói, chẳng biết đâu là phúc đâu là họa, chụp một pose ảnh chắc không tiện lắm?

– Ờ, không tiện đâu.

– Chúc cô khỏe! – Gã bối rối đỏ mặt bởi bất giác nhận ra sự lạnh nhạt của... đối phương.

– Cảm ơn, mong là chúng ta không còn gặp lại nhau. – Cô nheo mắt như thể bị chói vì ánh nắng bắt đầu “mạnh” lên, không còn non yểu – nữa từ hai bông mai vàng trên cổ áo gã.

SAU QUÃNG ĐƯỜNG KHÁ DÀI NGANG QUA các thành phố, làng mạc, thị trấn xuôi về mạn Bắc, ngược hướng những đoàn xe kéo pháo, chuyển quân, chuyển vũ khí về các tỉnh thành phương Nam, đoàn tù binh dừng lại nghỉ chân trên một đoạn quốc lộ có lắm bóng râm. Gã đại úy Ban 5 tiểu khu (Vâng, cách đó vài tháng gã đã lên lon đại úy) quần áo nhếch nhác, lấm bết bụi bùn, không lon lá, phù hiệu đơn vị, không cả mũ trên đầu và không giày dưới chân, khuất lẫn giữa bao bại binh khác đứng ngồi lộn xộn dưới bóng cây hai bên vệ đường.

Trời nắng gắt. Cô tươm tất trong bộ quân phục màu cỏ úa, vai khoác xà cột, súng AK cầm tay, và chiếc radio nhỏ lủng lẳng trước ngực sóng vai một nữ phóng viên chiến trường người Cuba tóc vàng quần jeans áo pull bụi bặm, mang xách lỉnh kỉnh những máy ảnh, máy quay phim ngang qua. Ngập ngừng, đoạn cô níu cô phóng viên đứng lại, tay thông dịch trẻ hãm bước theo họ.

– Chào anh, trái đất quả là rất tròn!

Gã xoe tròn mắt nhìn cô, uể oải đứng lên, ngượng nghịu nói.

– Có bàn tay quỉ tha ma bắt nào sắp xếp thế này? Đúng là tôi lại... gặp cô...

– Ngoài mong muốn của tôi lẫn của anh?!

– Gần như vậy, nhưng bây giờ vị trí hoán đổi mất rồi.

Vị trí của kẻ thắng và người bại. Hiện thực chói chang như nắng và bụi của một ngày gần cuối tháng 3 đang lóa trắng quanh chỗ hai người. Hình ảnh người nữ tù trong buổi hoàng hôn ảm đạm trước đình làng, bên bờ nam sông Thạch Hãn ngày nào vụt bật sáng trong kí ức gã. Gã nhìn quanh, những gương mặt hôm qua còn là “chiến hữu” giờ cơ hồ chệch choạc mọi đường nét, dáng vẻ, nhòa lẫn vào nhau thành một khối câm lặng xám ngoét. Cuộc chiến đang đến hồi kết thúc? Cuối cuộc cuốc bộ đến rã giò, mụ mị cả tâm trí này sẽ là cái chết? Gã buột miệng:

– Sân bắn còn xa không mà cứ lùa bọn tôi đi mải miết thế này?

– Sân bắn nào? – Cô ngơ ngác.

– Bắn tập thể, bắn hàng loạt.

– À, không có đâu! – Chợt hiểu, cô mỉm cười, lột chiếc mũ tai bèo cầm tay quạt xua hơi nóng – Còn để dành đạn tiếp tục tiến thẳng về Sài Gòn nữa chứ, ai lại hoài phí...

Tiếng máy quay phim rè rè hệt tiếng ong bay. Dù chẳng rõ đầu cua tai nheo thế nào, vừa tác nghiệp, cô nhà báo nước ngoài vừa thích thú lắng nghe thông dịch từng mẩu đối thoại của hai người, dừng ống kính khá lâu trước gương mặt đầm đìa mồ hôi, lấm bụi, và như thể vừa thoắt già thêm chừng mươi tuổi của gã.

SAU CHIẾN TRANH, CÔ DU KÍCH RỜI BỎ SÚNG đạn, xin việc làm ở ngành thương nghiệp. Từ một nhân viên mậu dịch cấp huyện, trở thành cửa hàng trưởng một cửa hàng lương thực có tầm cỡ cấp tỉnh là cả một quá trình tiến thân trầy trật, cam go. Cuộc sống thường ngày thoạt tiên ngỡ “vô nhiễm” với sự cám dỗ của mọi tiện nghi vật chất phù phiếm lẫn phù du, nhưng rồi y như danh vọng vậy, tiền bạc ngày mỗi gọi mời, mỗi quyến rũ, mỗi mơn trớn rồi tóm lấy cô cuốn vào vòng xoáy của nó. Giấc mơ làm giàu chưa trở thành hiện thực thì các vụ làm ăn “ngoài luồng” cái thua lỗ, cái bị lừa đảo, cái đổ bể... “gây hậu quả nghiêm trọng”, bị ra tòa, bị tịch biên gia sản, đi tù hơn 3 năm. Ra tù thành thường dân không đảng, không việc, không nhà đành bồng bế con – trước đó nhờ bên họ ngoại nuôi nấng giùm – bỏ quê Mỹ Chánh vào tận Lăng Cô phụ một bà dì bán quán cơm. Cuộc tình dở dang tưởng đã khép lại – từ lúc cô sinh viên Văn khoa bị vướng bầu, bị tình phụ rời phố về quê rồi được ông anh họ móc nối vào du kích – một hôm bỗng lừng lững quay về. Ông chủ tịch huyện Duyên Hải đương nhiệm – xưa vốn là một thành viên giảo hoạt, hùng biện và nổi tiếng đào hoa của phong trào đấu tranh đô thị ở Huế vào những năm đầu thập niên 60 chống chế độ Ngô Đình Diệm – đi tìm cô, bày tỏ mong muốn xin nhận lại đứa con ông ta đã cố tình để nó rơi vào tình trạng thất lạc. Cô thẳng thừng từ chối.

Ra khỏi trại sau hơn bảy năm cải tạo, gã cựu sĩ quan Ban 5 dù đã biết tin người vợ ôm cầm sang thuyền khác từ rất lâu, vẫn cảm thấy đắng lòng khi bước vào căn nhà cũ trống toang bốn bề. Cái nơi từng là tổ ấm của đôi vợ chồng son biến thành hang ổ của chuột bọ, mạng nhện, bụi bặm may nhờ hàng xóm tốt bụng trông giùm chưa bị kẻ khác chiếm cứ hoặc sụp đổ, gã cho là mình còn tốt số hơn bao kẻ khốn khó khác chẳng có nổi một chỗ gối đầu dưới bất cứ mái nhà riêng tư nào.

Đại để thế. Quá dài dòng để kể lại những khúc ngoặt, những biến cố phúc lẫn họa họ đã trải qua dọc đời trước khi không hẹn mà lại tình cờ gặp nhau lần nữa. Lần này cả hai chẳng bị dồn vào thế miễn cưỡng, bẽ bàng trước ống kính máy quay phim thời sự, thế sự lạnh lùng như trong thời chiến, cuộc “hàn huyên” thời bình xảy ra trong không khí ấm cúng của quán cơm – nơi cô đang phụ việc – vào một ngày trời lâm thâm mưa bụi, rét giá như không phải từ thời tiết mùa đông mà từ trong xương cốt rét ra.

Ngày ấy chiếc xe tải cũ kỹ chở đầy than củi đổ đèo Hải Vân xuống dừng lại trước quán cơm, gã tài xế bước vào vừa lúc cô mang thức ăn ra cho khách ngồi ở dãy bàn trước hiên. Bốn mắt sửng sốt chạm nhau, rồi cả bốn lảng đi gần như cùng lúc. Khi đã yên vị trên chỗ ngồi, gã không thể không đưa mắt tìm kiếm cô. Bốn mắt lại... và, sau cùng dù khá lúng túng, gã cũng đã mời được cô ngồi bên bàn.

– Không ngờ lại gặp... anh! – Cô có cảm tưởng những sợi râu trái khoáy ở cái nốt ruồi phía dưới cằm gã bất giác chọc vào nơi nhạy cảm nào đó trong kí ức mình.

– Chẳng lẽ lại do bàn tay quỉ tha ma bắt nào sắp xếp? Có điều, vị trí của cô và tôi lần này hình như...

– Không hoán đổi. Không còn người thắng lẫn kẻ thua.

– Ờ há!

– Chỉ có... hồn ai nấy giữ! – Cô vờ nghiêm giọng.

Cả hai cùng cười rồi cùng thoáng lặng người trong khoảnh khắc ngắn ngủi cơ man nào là kỷ niệm khổ ải có, vui sướng có của quá vãng riêng của mỗi người ngờm ngợp ùa về. Chẳng thể tìm lại thời gian đã mất nhưng lãng quên nó thì chưa thể. Cả hai vụt soi ngắm mình và kín đáo ngắm nhau, thấy nếp nhăn trên mặt đã đành, hình như họ còn thấy cả bao khắc khoải chìm ẩn đâu đó sau cái vẻ bình thản kia, trong thoáng cười buồn nọ, cùng cảm thấy không thể phó mình mãi cho “bàn tay quỉ tha ma bắt nào sắp xếp” nữa, mà phải...

Hồn ai nấy giữ! Câu “dặn dò” nửa đùa nửa thật của cô trong cái ngày đông giá buốt đó được giữ đúng trong tám lần hẹn đầu, đến lần thứ chín, họ gặp nhau ở “hang ổ của chuột bọ”, cả hồn lẫn xác cô đã thuộc về gã và ngược lại. Họ “quần” nhau gần như suốt đêm. Cơn mưa rầm rập ngoài trời xứ Huế chế dầu thêm vào lửa. Hai ngọn lửa cơ hồ tắt ngấm từ lâu giờ được nhen nhóm lại, bùng lên. Phừng phừng cháy. Quằn quại cháy. Rên siết cháy. Cháy sướng cháy thỏa từ mỗi tế bào đến mỗi kẽ tóc chân lông... Một lúc nào đó giữa hai cơn yêu dấu, cô mơ màng bảo: “Hú vía, vào cái thời bom đạn ấy, may mà anh và em đã không “hy sinh” vì đạn của nhau. Ngộ thật, vào cái lúc em ngỡ đã cạn hết duyên giống như cây cải héo, anh lại lù lù xuất hiện.” Gã cười: “Cây cải giờ đang được tắm tưới, nếu cần từ mai anh đóng cửa tưới suốt tuần sẽ chóng tươi lại thôi!” Họ lại cuốn vào nhau. Bốn chân giường và cả cơn mưa ngoài trời hình như cùng khúc khích cười.

Sau lần hẹn thứ mười hai, họ hợp thức hóa cuộc sống chung bằng một hôn lễ đơn sơ ở nhà thờ. Hôm ấy có lẽ chỉ có Chúa là người duy nhất biết một sinh linh bé nhỏ đã được phôi dựng một cách thầm kín trong lòng cô dâu tân tòng. Xấp xỉ tuổi ba mươi, lần nữa cô sung sướng được làm mẹ.

Chương trình H.O dành cho các cựu sĩ quan quân đội Sài Gòn – có thời gian đi lao động cải tạo trên ba năm – đưa họ sang định cư ở Mỹ vào thời điểm đứa con riêng của cô lên mười, và đứa con chung của hai người lên ba. Đổi thay quốc tịch kể như đổi đời, cuộc sống của họ lật sang trang mới tưởng chừng chỉ toàn những ngày vui, nhưng rồi khi vừa tương đối an cư, lạc nghiệp thì hạnh phúc chẳng còn đầy đặn nữa, nó vơi dần theo những cuộc gặp, bù khú bí mật giữa anh chồng và cô vợ cũ chẳng rõ vào một ngày đẹp hay xấu trời nào đó đã tình cờ tái ngộ nơi đất khách quê người. Rồi hạnh phúc đội nón ra đi sau những vật vã ghen tuông, sau những cơn cười đau khóc hận.

Ba mươi năm, dù cuộc chiến tranh đã qua đi, hồi ức về nó vẫn còn tươi roi rói đối với không ít người trong cuộc, trong đó có cô cựu xã đội phó du kích ngày xưa, giờ làm chủ một tiệm nail nhỏ, chuyên chăm sóc móng tay móng chân cho các quí bà quí cô vùng Houston, hai con, và đã li dị chồng. Bây giờ thỉnh thoảng quay về từ bên kia nửa vòng trái đất, dù bận bịu thế nào cô cũng quay lại thăm bức bình phong cũ kỹ trước sân đình – nơi lần đầu tiên hai người đã gặp nhau – ngồi lặng, ngước mặt lên tán vông đồng cổ thụ, khẽ nhắm mắt lại và ngỡ như mình chưa bao giờ ra đi, tóc chưa hề bạc, lòng chưa hề nhàu vì bao giông bão dọc đời. Và, lạ lùng thay, đôi khi cô thèm đau lại cái đau của vết thương do đạn xé qua bả vai, đau lại cái đau của những tia sữa mưng ngợp, râm ran, nhức nhối tươm ứa trên hai đầu vú – gọi thầm môi con, gọi “núm ruột” chẳng biết còn hay mất đâu đó dưới hầm trú bom – trước ống kính máy quay phim, máy chụp hình lom lom chĩa vào mình “xử bắn” trong ánh chiều tà ngày hôm ấy, cái ngày giờ đã xa xôi như cổ tích.

Cần Thơ / Sài Gòn

1995 – 2005

[1] Ban chiến tranh chính trị.

Bội ngọc

Có một sân ga trên mái nhà.

ĐÊM CHƯA SÂU. QUA KHỎI QUÃNG ĐƯỜNG nhập nhòa bóng lá, rẽ phải, chúng tôi vào ngồi ngoài hiên một quán nước không bảng hiệu, không đèn màu, không cả nhạc. Trong quán lác đác dăm khách lẻ, vài cặp khách đôi ngồi dán mắt lên màn ảnh tivi màu thưởng thức một vở kịch rối. Hạng uống cà phê đen và tôi đá chanh. Hắn tiếp tục câu chuyện sau vài giây ngẫm ngợi:

– Bội Ngọc kể có lần ngang qua một quán cà phê tình cờ nhìn vào, thấy hai con búp bê to bằng người thật màu mè sặc sỡ ngồi nhâm nhi thức uống như mình lúc này. Tò mò, nàng bước vào. Hình như có hấp lực kỳ bí gì đó hút nàng ngồi xuống ghế và, tức khắc biến thành búp bê như họ. Chỉ chờ có thế, ông chủ quán đến tóm gọn cả ba mạng ra phố bán cho một tiệm tạp hóa chưng trong lồng kính. Đôi búp bê kia khóc, nàng vẫn cười. Tiếng cười hồn nhiên xói vào màng nhĩ bà chủ tiệm làm bà nhức đầu không chịu nổi, bèn ném cả ba ra đường. Hai cô cậu búp bê kia hóa thành hai quả bóng bay vút lên trời, còn nàng thì hiện nguyên hình ngoắc đại một chiếc xích lô về nhà. Từ đó, mỗi lần ngang qua các quán nước nàng không dám nhìn vào nữa, bởi cho rằng mọi chuyện rắc rối thường bắt đầu ở những nơi như thế. Chuyện khó tin quá phải không?

Tôi nhìn chăm mặt Hạng để chắc hắn không hề là một kẻ nào khác, và những điều phi lý, hoang đường vừa nghe do hắn thốt chứ chẳng phải từ những con rối trong tivi vẳng ra.

– Sao nữa?

Tôi buông thõng. Hạng điềm đạm mỉm cười:

– Bội Ngọc còn ba hoa rằng, thật là thú vị, ban đêm chờ mọi người ngủ say thỉnh thoảng nàng lẻn ra khỏi cửa bằng cách đi xuyên qua nó, không ra đường mà leo lên mái nhà nhẹ nhàng y con mèo vậy. Từ trên cao, nàng đoan quyết có thể nhìn thấu suốt qua mọi loại mái che để thấy mọi người trong những phòng ngủ hình hộp, hay dọc các vỉa hè, gầm cầu đang mơ thấy gì. Buồn cười, đa số thấy mình trong mơ khác hẳn thường ngày. Ví dụ, lũ trẻ bụi đời rách rưới thấy mình là công chúa, hoàng tử, chàng hay nàng đang ngoại tình hóa ra người chung thủy, bọn giết người cướp của, lừa đảo nhập vai nạn nhân của chúng vân vân. Có gì đâu mà buồn cười, phải không?

– Cô Bội Ngọc nào đó của cậu chắc không bình thường? Chẳng điên thì cũng mắc bệnh hoang tưởng?

– Thú vị hơn, Bội Ngọc kể tiếp, những lúc đứng trên mái nhà như thế nàng thấy tàu thủy trôi ngang bầu trời, máy bay lặn tận đáy sông, còn tàu hỏa, xe cộ thì nối đuôi nhau chạy qua những đường ray và đường nhựa vô hình trên các ngọn cây. Ham vui, có lần nàng lên một toa tàu, xúc động đến bật khóc thấy những người đồng hành toàn là người thân đã chết, có cả những thứ đồ chơi, những chiếc răng đã nhổ từ thời còn bé tưởng không bao giờ còn gặp lại và, ở một toa khác, gặp những con người tương lai, ai cũng hạnh phúc, lương thiện. Tàu chạy mãi rồi dừng lại ở một sân ga lẻ trên tháp chuông nhà thờ, các “đại biểu” quá khứ và tương lai bùi ngùi từ giã nàng, tàu tiếp tục chạy. Buồn rầu, nàng thu nhỏ người lại trong lòng một tiếng chuông màu xanh lơ quá giang về nhà. Bội Ngọc chả nói dóc đâu, anh đồng ý chứ?

Tôi không lắc, cũng chẳng gật. Ngoài đường bộ hành, xe cộ chưa ngớt qua lại, gió vẫn rì rào trên các vòm cây mượt mà bóng đêm. Hạng uống cạn cà phê, rót trà ra tách, nối thêm điếu thuốc mới nom trang trọng như thể cử hành thứ lễ nghi nào đó:

– Bội Ngọc đáng yêu hay đáng ghét nhỉ? Hẳn anh khó tưởng tượng nổi mỗi lần gặp, cô bé lại thấy tôi khác đi. Trước mắt nàng có khi tôi là thi sĩ, nhà sư, linh mục, kẻ cướp, con buôn hoặc tệ hơn, là hổ, thỏ, chuồn chuồn, châu chấu vân vân. Những lúc như vậy, cô bé thường nói năng đủ thứ ngôn ngữ mà hẳn nàng cho là thích hợp với ngoại hình tôi đang mang. Có lẽ về khoản tưởng tượng Bội Ngọc rất xứng đáng được xếp vào hàng tỉ phú...

Không thể kiên nhẫn ngồi nghe mãi cái ngữ điệu trầm khàn, úng ẻo cảm xúc đều đều như đọc kinh, tôi so vai, ngắt lời:

– Đủ rồi Hạng ạ, cậu có đang ấm đầu không?

Lảng mắt lên vòm lá trứng cá bạc phếch bụi trước cửa quán ra chiều bâng khuâng rất mực, Hạng nghiêm giọng:

– Thật tình tôi đang hết sức lo, mấy tuần nay cô bé bỗng biến mất. Bội Ngọc đã chết hay phiêu bạt tận phương nào rồi!

– Hóa ra cô ấy có thật sao? – Tôi sửng sốt – Nãy giờ tôi cứ ngỡ cậu nói chuyện huyền hoặc để đùa thôi.

– Có lạ gì đâu, thỉnh thoảng dù rất hiếm vẫn có những cô gái... tuyệt vời như thế. Ngày mai tôi sẽ lên Đà Lạt. Hôm qua tình cờ gặp một người quen cho biết hình như cô ấy...

“TẾ NHỊ” KHOE MẼ GIA THẾ GIÀU SANG, “NHỎ NHẺ” tâm sự về những ý thích thời trang, và cuộc sống mai này bên kia biển, đoạn Bội Ngọc nói như để kết thúc câu chuyện:

– Đúng là có một thời gian tâm thần Ngọc không được ổn, nhưng những kỷ niệm anh vừa kể thì quả là Ngọc chưa hề được biết, hay rất tiếc, không thể nhớ ra!

Giọng mềm ấm, vừa nói nàng vừa vuốt ve con mèo mập ú, trắng muốt như thể thủ thỉ với nó chứ chẳng phải nói với hắn. Hạng nối tiếp điếu thuốc mới, ý tứ nhả khói về phía khung cửa sổ mở rộng và, chẳng biết lần thứ bao nhiêu kể từ lúc gặp nàng, hắn lại tự nhủ cô gái khoác áo choàng lông màu vàng sáng, da dẻ hồng hào, son phấn rỡ ràng, nhất cử nhất động cứ như đóng kịch đỏm dáng, điệu đàng đang ngồi trong ghế bành kia có phải là cô Bội Ngọc quen thuộc ngày nào? Bội Ngọc của những sáng chiều êm ả trong khuôn viên bệnh viện, nom trắng xanh, cô đơn tựa con chim câu ngồi rũ cánh trên ghế đá lúc rầu rĩ, lúc hân hoan kể những câu chuyện mộng mị lạ lùng với lắm sự kiện, hình ảnh thoạt nghe buồn cười nhưng rồi cuốn hút anh chàng sinh viên khoa Y lúc nào chẳng hay, để suốt tuần suốt tháng anh cứ ngong ngóng đến ngày vào bệnh viện thực tập, tự nguyện dành mọi khoản thời gian rảnh rỗi quí hiếm ân cần chăm sóc nàng, chăm sóc cô gái đáng thương bị lường gạt tình yêu lẫn sự trong trắng ngây thơ, tự vẫn, được cứu sống, nhưng rồi không thể tìm lại chính mình.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Bội Ngọc của những giấc mơ đẹp ngày nào bây giờ đã trốn khuất sau cánh cửa khép lại thời bệnh hoạn cũ. Cô gái đã biến Hạng thành anh chàng “hâm” trong mắt bạn bè, anh chàng si tình cổ điển lạc điệu giữa cơ man người tình hiện đại khác nay đã là kẻ xa lạ. Sau những ngày khát nhớ, giờ đối mặt mà cứ như chưa hề gặp, vị trí hoán đổi, trước nàng, Hạng đang là kẻ mắc bệnh tâm thần chăng? Hạng lắc đầu, cười nửa miệng, đứng lên:

– Xin lỗi, kể như tôi đã vào nhầm nhà, gặp nhầm người, đã làm phiền, mất thì giờ của cô, dù sao tôi cũng rất mừng thấy cô đã hoàn toàn bình phục, mạnh khỏe.

Nàng chơm chớp mắt ra vẻ áy náy, phụng phịu nói:

– Ý chết, anh tính đi sao, vội thế? Anh chưa uống hết cà phê cơ mà! Dẫu cái trí nhớ không tốt của Ngọc có lỡ quên, chúng ta cứ coi nhau là bạn. Cảm ơn những tình cảm tốt đẹp anh đã dành cho con bé bệnh hoạn đáng thương trước kia, ít nhất anh cũng cho Ngọc biết địa chỉ chứ?

– Để làm gì? Cô nên quên cuộc gặp vớ vẩn này thì hơn!

Hạng nói xuôi xị. Cô gái bật tiếng cười nghe khiếm nhã gấp trăm lần những nụ cười mỉm dễ thương, mê hoặc của cô Ngọc thuở nào:

– Ngọc sẽ mời anh dự đám cưới để kể lại câu chuyện kỳ lạ này cho mọi người cùng nghe, chẳng lâu la gì, tuần tới anh ấy sẽ từ Canada bay về. Hẳn anh ấy sẽ rất vui khi biết anh và Ngọc từng gặp nhau ở một hành tinh xa xôi nào khác, bây giờ không cách chi nhớ ra, buồn cười quá đi chứ!

Nàng lại cười. Hạng có cảm tưởng những tiếng cười khúc khích vô duyên vụt làm không khí quanh hai người ngầu bọt, bay đáp vào mặt hắn lạnh giá. Hạng nói tưng tửng:

– Cảm ơn lời mời, cô cứ gửi thiệp cưới về cái hành tinh xa lạ cô vừa nói chắc chắn tôi sẽ nhận được!

Ra đường, chiếc xắc mang bên vai chợt nặng cơ hồ những thứ vặt vãnh đựng trong nó thình lình hóa đá, Hạng đảo mắt nhìn quanh phố xá uốn lượn chập chùng theo triền dốc trong màu nắng vàng se, kéo cao cổ áo khoác, ngập ngừng chút đỉnh rồi quyết định ra thẳng bến xe, với tâm trạng thất vọng não nề của kẻ đi tìm vật báu lại chỉ gặp một viên sỏi, ngỡ gặp ngôi sao lấp lánh hóa ra chỉ là đốm lửa diêm hiu hắt, ngoài dự tưởng.

SAU CHUYẾN ĐI ĐÀ LẠT CHỪNG HAI TUẦN, MỘT hôm bỗng nhận được thư cô em gái của Bội Ngọc, Hạng ngỡ ngàng mở ra đọc:

Anh Hạng quí mến,

Băn khoăn mãi, sau cùng em thấy mình có bổn phận phải viết cho anh những dòng không vui này.

Thật ra chị Bội Ngọc không hề quên anh, cả người lẫn địa chỉ. Hôm gặp anh xong chị đã khóc nhiều. Hôm ấy chị làm ra vẻ xa lạ, đáng ghét như thế chỉ vì chị muốn anh quên chị đi. Con chim phải tên một lần, ngại sa vào bẫy tình đớn đau thêm lần nữa? Không, chị chưa hẳn đã bình phục nên ngại anh phải khổ lây. Qua những trang nhật ký rời rạc, hiếm hoi chị để lại, em đã đọc thấy điều ấy. Đáng buồn là, bây giờ anh biết cũng chẳng còn ích chi, muộn mất rồi. Giữa đêm khuya ngày hôm kia chị đã lén lên mái nhà bước vào toa tàu tưởng tượng lắm lúc chị từng kể với bọn em và...

Thoáng bàng hoàng, để rơi tờ thư đọc dở xuống bàn, Hạng lặng người, đăm đăm trông hút lên mảnh trời vần vũ mây ngoài cửa sổ, tưởng chừng thấy một chuyến tàu tốc hành đang lướt qua trên những đỉnh cây, rồi tan nhòa sau màn lệ nóng.

Sài Gòn 2000

Chim, chó và người

Cõng gió đồng nội ra đi

Ngược gió ẩm ương quay về.

SAU TIẾNG CHÓ SỦA RỘ, CHỦ NHÀ RA CỔNG đón khách. Thoạt thấy ông Tư, Đạt cười xởi lởi, nói giọng chân quê:

– Chèng ơi, đi đâu mà tía lạc tới đây vậy?

Ông Tư nói tưng tửng:

– Ừa thì đi ngang thấy cái nhà ngồ ngộ, tao tạt vô, hổng ngờ là nhà mày.

Cả hai cùng cười. Ông Tư khẽ đong đưa chiếc giỏ bàng xách lủng lẳng bên tay. Ánh đèn ngời ngợi tỏa từ khung cửa mở rộng hoan hỉ đón khách vào. Đạt mau mắn rót trà ra tách mời. Ông Tư e dè thả cái thân hình dài ngoẵng, nhẹ kí xuống nệm ghế salon êm ái, tò mò lướt nhanh tia nhìn nối từ tấm lịch in hình cô gái mặc áo tắm treo trên tường đến chiếc tủ kính bóng loáng chưng ly tách, các vật lưu niệm. Sau ngụm trà nóng, hơi lưỡng lự chút đỉnh, khách co một chân lên ghế, cảm thấy thoải mái hơn. Tiếng nhạc cassette đâu từ phòng trong âm âm dội ra luồng âm thanh sôi nổi. Tiếng nhạc như đấm vào tai người nghe, cơ hồ làm sủi từng đám bong bóng nổi nổi chìm chìm trong bầu khí nhẹ tênh đầu đêm. Đạt lớn tiếng kêu em à, ra chào chú Tư coi! Có tiếng dạ khẽ rồi một người đàn bà nom tươi mát trong chiếc váy liền áo màu tím dịu từ phòng trong hấp tấp bước ra. Đạt cười mơn bảo đây là chú Tư, người từng chia xẻ mặn lạt với anh thời còn lấm lem đồng bái. Người vợ mỉm cười nhã nhặn, khẽ gật đầu chào khách. Ông Tư bối rối bỏ thõng cái chân co xuống. Tựa sợ ai cướp lời, Đạt lại quay sang vợ nói mau, thằng nhóc ngủ chưa? Người đàn bà đáp chưa ạ, em đang dỗ. Đạt khoát tay như đuổi, vào dỗ cho nó ngủ đi, làm ơn vặn nhạc nho nhỏ một tí.

Làm thinh mãi e kỳ cục, ông Tư thủng thẳng nói:

– Tao ghé chắc mầy ngạc nhiên hả Đạt?

– Không đâu, cháu đã gởi thơ nhắn chú ra chơi và chắc bụng thế nào chú cũng ra!

– Lâu lâu một công đôi ba việc tao mới ra tới ngoài này. Ra từ trưa, vô chợ lòng vòng kiếm mua tấm lưới, vô bịnh viện thăm ông Năm Sanh mổ ruột dư, giờ mới tới đây. Hôm trước con Út mang cái thơ mầy nhắn ra chơi tao mừng lắm.

Út. Út Mận! Cái tên ông Tư vừa buột thốt chợt làm Đạt nở nụ cười nửa miệng.

Người đàn ông đã qua cái tuổi trung niên chừng vài năm ngồi trước mặt anh lúc này nom già hơn anh tưởng lúc chưa gặp, nhưng vẫn còn khá cứng cáp. Bộ bà ba màu nâu tươm tất. Tóc râu pha màu muối nhiều hơn màu tiêu càng bât những nét dạn dày sương gió trên gương mặt quen thuộc một thời nay hồ như có gì là lạ. Ông hệt một họa tiết vừa bị tách rời khỏi bức tranh đồng ruộng bát ngát, ghép một cách khá lạc lõng vào khung cảnh chật chội của căn phòng khách đầy đủ tiện nghi này như thời nào con người thị thành của anh bị ghép gượng vào đời ruộng rẫy. Thời ấy anh vừa tốt nghiệp đại học khoa chăn nuôi thú y, đến nhận công tác ở Phòng nông nghiệp huyện Tam Nông xa xôi tận miệt ruộng quê ông. Ông cùng các nông dân trong vùng thường nhận khoán các khâu cấy gặt, làm cỏ, đắp bờ... trên những mảnh ruộng trước kia của chính họ nay biến thành đất quốc doanh. Đạt đến, cùng ăn uống vui chơi với họ qua bao mùa vụ, từ sơ đến quen thân rồi chia tay.

Đồng hồ trên tường thong thả điểm bảy tiếng, Đạt nói để cháu vào dọn cơm mời chú. Ông Tư bảo ăn rồi. Đạt làu bàu trách ông rõ khéo khách khí, sao lại không cho anh được dịp trả lễ một bữa sau hàng trăm bữa anh đã ăn ở nhà ông. Ông Tư đủng đỉnh lôi từ cái giỏ bàng đặt cạnh chân ra chai rượu đế đầy ắp, cái bọc nylon gói chừng chục con chim vàng hươm màu mỡ cháy xém cạnh.

– Tao mang ra những thứ lóng trước mầy vẫn thích, hổng biết lóng rày mầy còn thích không!

– Chim Chàng nghịch, Ốc cao nướng và rượu...

– Rượu bà Sáu Đởm đầu vàm.

– Tuyệt thiệt. Lúc nào chú cũng chu đáo. Sao lại không thích? Ở phố lắm lúc nhớ những món nhậu trên đồng thèm nhỏ dãi ấy.

Đạt cầm bọc nylon ngắm nghía, mở sợi thun ngửi ngửi ra chiều thích thú đoạn khẽ chun mũi, mân mê chai rượu một lúc rồi cầm các thứ đứng lên. Ông Tư kêu:

– Ủa, mầy định mang đi đâu vậy, không nhậu sao?

– Dà, đem cất trong tủ lạnh mai thưởng thức sau, còn bây giờ cháu phải mời chú những thứ của cháu chớ. Ra phố phải ăn món ngon, uống của lạ chớ chú!

Vừa nói anh vừa đi khuất vào phía trong. Ông Tư nhìn theo, ái ngại lắc đầu. Đạt lỉnh kỉnh mang ra ly, đá, nửa thùng bia hộp Tiger và dĩa chả lụa ướp lạnh. Ông Tư nói xuôi xị:

– Mầy bày vẽ quá.

Đạt khui bia, nheo mắt cười thấp giọng nửa đùa nửa thật:

– Nhằm nhò gì ba cái lẻ tẻ này chú Tư. Làm sương sương rồi lát nữa cháu đưa chú đi massage nữa mới đã. Nào, trăm phần trăm đi chú. Mừng mười mấy năm giờ mới gặp lại.

Đạt uống chừa cái ly rỗng. Khách từ tốn hớp ngụm nhỏ:

– Từ từ, cái ruột tao chỉ quen với rượu đế, bia vô phải để cho nó nở từ từ.

ĐẠT DỰA NGỬA NGƯỜI RA LƯNG GHẾ, THONG thả uống từng ngụm bia lớn, thong thả nhả từng cuộn khói thuốc lên trần nhà, thăm hỏi công chuyện làm ăn trong quê, lan man than phiền về giá cả, cuộc sống khó khăn, rồi nhắc kể những kỷ niệm xưa. Kỷ niệm có anh lui tới dọc các lung đìa chăm sóc bầy vịt giống Hà Lan với mớ kiến thức sặc mùi sách vở, không ít lúc dở khóc dở cười, lúng túng đối phó với những tình huống nguy ngập trong các mùa có dịch bệnh lây lan. Ông Tư với kinh nghiệm chăn dắt gia súc gia cầm lâu năm đã góp lắm ý kiến “chữa cháy” mới nghe ngỡ như đùa như cổ lỗ nhưng đã đạt hiệu quả ngoài dự tưởng của anh. Kỷ niệm những mùa nước nổi, làng xóm buồn hiu như ốc đảo, đống lửa đốt trước sân với nồi canh chua cơm mẻ bập bềnh nõn bông súng treo lủng lẳng trên thanh tre gác ngang hai trụ cây bắt chéo, cứ chừng nửa giờ nồi lại đầy thêm cá gỡ từ các tay lưới giăng quanh đám ruộng lấp xấp nước sau nhà và, bữa nhậu có khi kéo dài từ chiều đến tận sáng hôm sau. Hát xướng khản giọng, nhảy múa như một lũ khùng. Kỷ niệm những mùa gặt với cá lóc nướng trui, chuột thui, chim rán... giữa đồng ruộng bao la.

Đạt tiếp tục rót đầy ly cạn, uống cạn ly đầy. Ông Tư nại cớ ruột chưa kịp nở theo bia nên cứ nhâm nhi từng ngụm nhỏ, đủng đỉnh vấn từng điếu thuốc rê châm hút gần như liên tục. Càng uống Đạt nói càng hăng. Anh hết lời ca ngợi cuộc sống đồng quê, cuộc sống mà lắm lúc giữa phường phố đông chen anh muốn hít thở lấy một chút không khí trong lành của nó cũng không thể có được. Nói thế nhưng rồi một lúc nào đó Đạt bỗng nhận ra mình đang ngầm thú vị bởi đã sớm cao chạy xa bay, đã vĩnh viễn ra khỏi những mùa nước mùa khô ở cái huyện vùng sâu ấy.

Ông Tư ít nói. Thỉnh thoảng mỉm miệng cười góp hoặc chậm rãi buông vài tiếng như thể để Đạt yên chí là ông đang nghe anh, chẳng phải anh độc thoại một mình. Trước đôi mắt váng men của chủ nhà, người khách trầm lặng, có vẻ mệt mỏi lúc này thật khác xa ông nông dân cường tráng, năng động ngày nào.

Dạo ấy, hình như bất cứ công việc gì có dính tới đất đai hay sông rạch, ông Tư đều chứng tỏ mình tài khéo hơn người. Cắm câu giăng lưới, tát đìa, luồn lung bắt cá, ông thu hoạch nhiều hơn người khác. Nhận khoán sạ lúa, cấy gặt, làm cỏ hay đắp bờ bao giờ nhóm do ông đốc thúc cũng xong sớm, đạt chất lượng hơn thiên hạ. Đàn vịt do ông và cậu con trai chăn thả, bầy heo trong chuồng, trái mướp trái cà trái ớt củ khoai trồng ở vườn nhà ông trông đến là thích mắt. Lạ lùng hơn, chưa từng qua trường lớp kỹ thuật nào, ông khá rành rỏi và mát tay trong việc sửa chữa các loại máy nổ Kohler, Yanmar và cả máy kéo. Mọi người trong vùng rất nể, thường gọi đùa ông là ông Tư cơ khí.

Quen biết nhau hơn ba tháng Đạt mới được ông Tư mời về nhà chơi. Lọt thỏm giữa một vườn cây ăn quả, nhà ông lợp lá vách thưng ván mỏng giống đa số nhà ở nông thôn miền Nam. Có điều, từ trong ra ngoài mọi thứ đều mang dấu ấn của sự vén khéo sạch sẽ, nền nã. Cái làm Đạt ngạc nhiên là khi đi vào nhà sau thấy dưới mái lá lừng lững một khuôn bếp lát gạch men trắng bóng, có cả ống thông khói vút lên trời. Sau nỗi ngạc nhiên dành cho cái bếp là sự ngẩn ngơ anh dành cho nhan sắc mặn mà của cô Út.

Út Mận chẳng gây tiếng sét nào ở Đạt ngay cái nhìn đầu tiên, cũng khiến chàng trai bỗng nghe trong mình có cái gì xao xuyến rung động tựa dây đàn tranh có tay ai lùa khẽ. Từ ấy anh chàng tìm đủ mọi cớ, hễ có dịp là bơi xuồng hay lội bộ đến nhà ông Tư chơi. Thứ nhất, được ăn những món ngon nấu từ cái bếp “sang trọng” dưới mái nhà người nông dân anh rất cảm mến. Thứ hai, được ngắm thỏa thuê đóa bông súng hàm tiếu – trong ý nghĩ thầm anh thường thích ví nàng với loài hoa mộc mạc ấy – dù mỗi lần thoáng thấy anh đến, nàng vội giấu mặt đi. Nàng e lệ lảng tránh bao nhiêu, chàng càng dốc lòng săn đón bấy nhiêu.

Biết cô Út mê thích cải lương, ưa ca vọng cổ, dù chưa được vinh hạnh nghe nàng ca lần nào, mỗi lần về phố Đạt rảo khắp các quán sách sạp báo lùng kiếm các bài ca in lẻ hoặc in trong sách báo, thậm chí không tiếc công sưu tầm bằng cách chép lại những lời ca phát qua radio. Anh kỹ sư trẻ ghé nhà, cô Út chẳng soi gương vẫn cứ cảm thấy mặt nóng như hơ và đỏ như gấc nhưng không thể không nhận những bài ca lúc anh gửi nhờ chị Ba đưa, khi vờ bỏ hờ hững trên bàn nước. Dần dà, sự bẽn lẽn ban đầu đổi ra dạn dĩ. Vợ chồng ông Tư biết tỏng đôi trẻ thế nào cũng đi đến chỗ phải lòng nhau, không công khai tán thành cũng không ngăn cấm. Thỉnh thoảng đôi ba tuần không thấy Đạt tới, trên đường đi chợ Mận tạt vào nơi chàng ở với những lý do vặt vãnh như đưa một lọ ớt ngâm dấm, chục hột vịt lộn do vịt nhà ấp, hoặc một bọc dưa bông điên điển bảo má gởi cho. Có lúc trái gió trở trời nghe tin chàng cảm cúm nàng mang đến một bó lá xông vân vân và vân vân. Mỗi lần cô gái đến bao giờ cũng được đón và đưa bởi những lời đùa chọc. Mọi người ở đây chắc mẩm cô gái quê đang si anh kỹ sư như điếu đổ, Đạt cũng cảm thấy như thế dù điều ấy còn khá mơ hồ. Si hay yêu sao gần cả năm quen nhau, cô luôn từ chối những cuộc hẹn hò do anh rủ rê? Liệu nàng có yêu anh như đang yêu thích các làn điệu và bài ca cải lương?

Ấp ủ nhớ thương và mường tượng mãi những cuộc gặp gỡ chỉ riêng hai đứa riết đâm sốt ruột, một ngày đẹp trời Đạt bơi xuồng dọc kinh quyết đón Út. Anh chắc bụng thế nào cũng gặp nàng bởi hôm trước ghé nhà tình cờ nghe bà Tư bảo hôm ấy sẽ dở một mớ khoai tía, và Mận sẽ chở ra chợ giao cho các bạn hàng quen.

Tấp xuồng vào bóng râm lùm điên điển rực rỡ hoa vàng trên quãng kinh vắng, Đạt hết ngắm trời đến ngắm bèo nước lênh đênh thắc thỏm chờ đợi. Sau khoảng thời gian tưởng chừng dài bằng hai ba thế kỷ gộp lại, chàng mừng húm thấy nàng xuất hiện và, hoan hỉ hơn khi nghe chàng kêu nàng dừng tay chèo, cặp xuồng mình sát vào xuồng bạn với vẻ ngạc nhiên pha bối rối nom đáng yêu đến muốn dại cả người. Đạt ném vội điếu thuốc hút dở xuống mặt nước ngầu phù sa:

– Dữ thần hôn! Anh đợi Út từ sáng lận đó.

Nắng giữa giờ ngọ “nướng” đỏ hồng đôi má. Đôi mắt mênh mông như thu hết mức sáng trong của bầu trời không vẩn một vệt mây. Khuôn ngực dậy thì tròn mẩy phập phồng tựa giấu con chim nào đang đập cánh khẽ khàng sau lần áo phin trắng nõn rịn chút mồ hôi làm duyên. Mái tóc thả bay bồng trong gió, không buộc túm thành chùm đuôi sao chổi như thường ngày. Chàng cứ gọi là ngây ngẩn trước vẻ đẹp của nàng, càng muốn chết đuối trên cạn hơn khi nàng thả mượt cái lườm, thỏ thẻ:

– Ai biểu anh đợi, mà đợi làm gì vậy? Bộ có chuyện gì sao?

Nàng găm im tia nhìn ngượng ngùng xuống đôi dép nhựa màu cam, môi thoảng nét cười nũng nịu. Đạt đánh bạo bước sang ngồi cạnh bạn, cười mơn:

– Nhớ Út quá hà!

Nàng vói tay hái chùm bông điên điển ngứt rời từng cánh chu miệng thổi cho gió mang đi, vài cánh vàng mỏng lả lướt bay đậu lên tóc, lên vai áo chàng:

– Mới gặp hôm qua đã bày đặt... nhớ. Có chuyện gì thì anh nói lẹ đi, buồn ngủ quá hà! Đêm qua ra chợ coi cải lương đến một giờ sáng mới về...

Mận hồn nhiên đưa tay che miệng ngáp. Thoáng ghen dỗi mơ hồ trôi trong mắt Đạt. Anh mát mẻ:

– Có gặp chàng kép mùi em mến mộ không?

Nàng mủm mỉm cười đáp ỡm ờ:

– Ai mờ biết! Bộ nghe em đi coi hát anh ức lắm hở?

Nàng mím môi nhìn chàng, mắt ánh ướt thoáng trêu chọc, đoạn dợm đứng lên. Đạt hớt hãi níu bạn ngồi lại, giữ rịt tay bạn trong bàn tay mướt mồ hôi của mình, ấp úng nói cái câu anh đã lập đi lập lại trong trí không biết bao nhiêu lần rằng, Út à, anh thương Út lắm, biết hông? Cô gái đỏ au môi má, phụng phịu “đòi” bàn tay lại. Chàng trai nghe tim nổi trống chầu trong ngực, đảo vội mắt ra bốn hướng tĩnh mịch chung quanh. Sự im lặng của nàng vừa khuyến khích vừa dụ hoặc chàng. Mùi dầu dừa thơm thoảng quyện trong mùi cây lá gây gai, và tiếng con chim nào chợt hót trên cành cao nhắc chàng rằng anh đang thức, không hề mơ. Đạt vụt ôm choàng lấy nàng, Mận thốt giật mình bổ ngửa. Chiếc hôn tỏ tình thay vì đáp vào má hay môi, trượt rơi xuống ngực làm nàng giẫy nẩy như phải bỏng hất ngã chàng rơi tõm xuống kinh.

Cái ôm choàng vụng về, thô rợ và chiếc hôn bõ nhớ bõ thương hấp tấp, rơi không đúng chỗ giữa trưa đứng bóng ấy sau này vón thành cục thành hòn tiếc hối lăn qua lăn lại mãi trong ký ức Đạt, lúc tựa hòn băng lúc giống cục than đỏ hực, khiến anh nghe chợt nóng rồi bỗng lạnh trong những cơn sốt tương tư kéo dài đến mấy tháng.

Sau hôm ấy, đóa bông súng hàm tiếu như chưa bao giờ ngoi lên trên mặt lung đời êm ả để cho gió trăng ghẹo chọc. Đối với anh, nàng cơ hồ mất tích. Đến nhà, nàng lánh mặt. Phục kích dọc bờ kinh, nàng tảng lờ y kẻ xa lạ. Và, đó là kỷ niệm đậm nhất anh mang theo khi rời khỏi Tam Nông.

Đạt cứ ngỡ dòng đời chảy xuôi, hóa ra cũng có lúc nó nghịch ngợm chảy ngược. Cách đây hơn mười ngày anh bỗng gặp lại người xưa. Vừa ra khỏi một tiệm bán đồ điện bên hông chợ trời, đang cắm cúi bước đến chỗ gửi xe, Đạt vụt giật thót khi nghe tiếng xe thắng gấp bên mình. Anh quay sang và ngây lặng đến hơn ba mươi giây mới nhận ra nàng. Đóa bông súng hàm tiếu ngày xưa bây giờ đã mãn khai rực rỡ. Chẳng phải kiểu rực rỡ hiền dịu của hoa nội cỏ đồng mà là vẻ rực rỡ chói chang của phường phố. Mận đó. Mận mủm mỉm cười duyên dáng nâng chiếc kính râm màu trà loãng cài lên tóc, thích thú đón nhận tia nhìn kinh ngạc rồi chầm chậm pha màu ngưỡng mộ của người vừa chợt gặp. Mận đó. Chiếc áo sọc xanh lơ rộng thùng thình ngắn cũn cỡn nửa khoe nửa giấu lập lờ vòng eo thon. Mận đó. Quần jeans màu xám tro bó chặt cặp đùi dài khép hững hờ trên yên chiếc Dream màu nho tím lịm. Mận đó. Ánh chói những phụ tùng trang sức lủng lẳng đầu tai cuối tay. Út Mận đó. Nàng như thể cô Tấm trong cổ tích thoắt lột xác, biến hình thành cô diễn viên điện ảnh, người mẫu trưng bày thời trang từ tờ lịch màu nào vừa bước ra. Bất ngờ quá, hân hoan quá, uốn lưỡi vài lần cho đỡ đớ, Đạt thốt cái câu mở đầu nghe lãng nhách:

– Mận hả? Anh cứ ngỡ ai.

Nàng cười, chơm chớp đôi mắt mênh mông viền nhũ lục. Không phải buổi trưa chính ngọ như ngày nào trên kinh, trong màu nắng non buổi sáng cặp má vẫn cứ ngời sắc đỏ nom ngon muốn cắn. Lâu quá mới gặp, lại gặp thình lình bỏ đi coi sao tiện? Ngập ngừng chút đỉnh Mận theo Đạt vào một quán cà phê. Trong tiếng nhạc dịu nhẹ, bầu khí lãng đãng khói thuốc, họ vui vẻ bắt đầu cái người ta thường gọi là câu chuyện hàn huyên.

Đạt bảo anh hết sức ân hận, giận mình không biết để đâu cho hết về cử chỉ thô bạo dưới lùm điên điển ngày ấy, Mận tảng lờ, tránh mặt là phải. Nhưng nếu chỉ vì vậy mà Mận nỡ bẻ gãy tình cảm tốt đẹp vốn có giữa hai người thì quả là hơi quá đáng nếu không muốn nói là quá quắt hay quá khích. Kẻ chủ động gây ra cuộc chia tay không lời từ biệt là Út chứ không phải anh. Kẻ ấy rất đáng đánh đòn. Lẽ nào hồi đó Mận chẳng cảm thấy yêu thương anh chút nào sao? Ngữ điệu ngậm ngùi xen trách dỗi của chàng có vẻ chẳng làm nàng xúc động mảy may. Mận đáp tỉnh khô:

– Lúc ấy em mới chỉ cảm thấy thích anh thôi, hổng biết có yêu không nữa. Đùng một cái, gánh hát Long Giang về diễn ở chợ, vậy là em thấy rõ mình không thích anh bằng anh kép chánh Minh Thanh của đoàn đó. Anh dư biết em vốn mê cải lương thích ca hát, có điều chắc anh không hề biết em còn muốn trở thành đào cải lương nữa kia. Suốt những ngày đoàn lưu diễn quanh quất trong vùng em không bỏ sót đêm nào. Mỗi lần vào rạp là em nhìn anh kép Minh Thanh muốn mòn con mắt vẫn chưa thấy đã, và nghe không chỉ bằng tai mà bằng cả lòng từng lời ảnh ca. Cái đêm trước hôm gặp anh trên kinh em như sống trong mơ. Đêm hôm ấy vãn hát, đoàn kéo nhau ra quán ăn cháo khuya, em và hai nhỏ bạn đã bặm môi đánh bạo xin gặp ảnh. Cả ba đứa cùng ấp úng nói những lời mến mộ gần như nhau, nhưng không hiểu sao sau cùng ảnh lục bóp lấy ra một tấm hình và chỉ ký tặng riêng cho mỗi mình em. Khỏi nói, đêm ấy em bồi hồi sung sướng, mơ mộng đủ điều. Mơ được nghệ sĩ Minh Thanh giới thiệu vào đoàn hát, mộng được nổi tiếng như cồn. Em tưởng tượng ngày nào đó mình ra đi biệt tích rồi bỗng xuất hiện trên tivi hoặc trên sân khấu đoàn hát về ngay quê mình trình diễn, bà con nội ngoại, chòm xóm tha hồ ngẩn ngơ với cô đào chánh trước kia là một con bé nhà quê. Tưởng tượng cho mình cả chục nghệ danh, tên nào cũng kêu giòn như những cái tên Út Bạch Lan, Thanh Kim Huệ... Mơ mộng rồi thức trắng đêm nên trưa hôm sau gặp anh em than buồn ngủ, nhớ hông? Lúc anh vùng ôm em, em hoảng quá. Hoảng sợ và thất vọng. Em thường mơ mình có một cuộc tình thơ mộng, lãng mạn và đầy trắc trở éo le giống các mối tình của những công chúa hoàng tử trong tuồng tích. Sau đó em đâm ra ghét và sợ anh đã đành, buồn cười là...

Mận bỏ lửng câu nói, uống ngụm đá chanh, mủm mỉm cười, lảng mắt nhìn mông ra phố. Đạt gạn hỏi mấy lần nàng mới chịu nói, rằng hồi đó gần mười bảy tuổi mà sao em còn ngây thơ khù khờ hết biết. Về nhà rồi cứ nghe nong nóng ở chỗ bị người con trai hôn phải. Đi đâu cũng áy náy, cảm tưởng thiên hạ lom lom dòm vào chỗ ấy. Ám ảnh tới độ lắm lần lén cởi áo ra coi, so hai vồng ngực xem thử nó có bị móp méo, nhỏ hay lớn hơn cái kia không! Không buồn cười thì bộ buồn khóc chắc? Mận phá lên cười.

Bây giờ trái đất bất giác quay ngược chiều họa may mới tìm lại được cô Út Mận ngây thơ, cả thẹn, kín đáo anh yêu thời nào. Trước mặt Đạt lúc này vẫn là Mận nhưng là một Mận khác. Mận đã gột phai hết mùi chua đất phèn, mùi dịu ngọt của trái quả miệt vườn. Mận giờ thơm phức nước hoa công nghiệp, láng lẫy chưng diện trang sức, quần áo mode. Mười mấy năm, thời gian thừa sức tô vẽ cho lắm cuộc đổi thay. Riêng sự đổi thay này khá thú vị đối với Đạt. Anh lại nghe mình muốn nổi cơn si yêu ngay vẻ đẹp mới của nàng, dù vẻ đẹp bây giờ so với nhan sắc mộc mạc hồn nhiên ngày xưa có phần lấm... bụi. Mận kể tiếp:

– Nhìn em mảnh mai yếu đuối dạo đó anh có ngờ em cũng có máu liều không? Mê thầm nhớ trộm anh kép Minh Thanh, ngày đêm ôm mộng trở thành đào hát. Chừng vài tháng sau khi anh rời khỏi Tam Nông, nghe đoàn Long Giang đang ở Long Xuyên, em cuốn gói trốn qua đó, lạy lục cúc bái xin theo. Mặt mày tàm tạm nhưng giọng không hay, bài bản em lại dốt đặc, năn nỉ lắm ông bầu mới chịu thu nhận như một người giúp việc, phục dịch mọi thứ linh tinh từ tiền đài đến hậu đài. Từ việc phụ treo bảng hiệu, băng quảng cáo, soát vé đến giặt ủi y phục thường, y trang hát, lo cơm nước cho các đào kép chánh lẫn phụ. Dĩ nhiên bao giờ em cũng kín đáo dành phần ưu tiên phục dịch cho thần tượng Minh Thanh, mong ảnh dạy cho chút ít nghề nghiệp. Thỉnh thoảng được ra sân khấu làm quân, làm tỳ nữ, ca tân nhạc hậu trường đã lấy làm vinh hạnh lắm lắm. Mộng làm đào hát dần tan vỡ theo những công việc phục dịch cực y như đầy tớ, đồng lương ít ỏi, bữa đói bữa no, có lúc túng cùng đến bệnh hoạn hổng có tiền mua thuốc uống. Em đâm nản. Nản hơn nữa là vợ anh kép Minh Thanh, vốn là đào chánh nay đã xuống giá, luôn ghen tương đe nạt nên em trốn khỏi đoàn Long Giang tìm đến các đoàn khác. Hồi bảy bảy, bảy tám khối đoàn hát nổi lên ở các tỉnh dưới danh hiệu Tập thể hay Quốc doanh, chưa giải tán, chưa gộp lại thành các đoàn lớn như bây giờ. Thích thì ở Tân Thủ Đô, chán thì bay qua đoàn Sân Khấu Mới, ở đoàn Hoa Lan vài tháng bị dê xối xả chịu hổng xiết bỏ sang đoàn Sông Dinh vân vân. Mộng làm đào chánh vỡ rồi nhưng em vẫn còn mê thích nghề ca hát, ông già tuyên bố từ rồi, còn mặt mũi nào quay về gặp lại bạn bè, họ hàng chòm xóm? Vậy là em đành hết làm đầy tớ cho đoàn này lại rời sang đoàn khác phiêu bạt khắp nơi. Một ngày cuối năm theo đoàn Kiên Giang 1 về diễn ở Rạch Giá, em thất thểu đi trong chợ nhìn cảnh thiên hạ tấp nập mua sắm đồ tết, tủi thân nghĩ đến mấy cái tết trôi nổi không nhà, lại thêm cái tết nữa sắp tới, đang rầu muốn thúi ruột thì bỗng gặp bà chị họ. Chị nửa mừng nửa ngạc nhiên rồi mắng em một trận, bảo ông già từ mầy là phải, mầy hổng dám vác mặt về cũng phải luôn, thôi bỏ mộng cầm ca đi, về ở với tao! Em bỏ đoàn hát, về nhà chị. Chị khá giàu có, buôn bán lắm vốn liếng, mối manh...

Đạt sốt ruột ngắt lời:

– Và bây giờ?

– Em vẫn tiếp tục làm ăn với chỉ. Khối hàng lậu thuế nhập qua biên giới, đường bộ, đường thủy. Máy móc, vải vóc, quần áo... thứ gì em cũng buôn, toàn mối lớn.

– Hèn gì trông em môđen hết sẩy!

Đạt cười tươi rói, nheo mắt ra vẻ hài hước như để khẳng định anh không hề có ý mỉa mai. Mận bỗng sa sầm nét mặt bảo, mấy năm nay em về nhà thường lắm, có khi ở cả một tuần hay nửa tháng nhưng rầu quá, ông già cứ lờ đi, coi như em hổng có, hay có cũng chỉ giống người dưng nước lã. Má bảo ổng giận vì em đã ngang bướng, không chịu giữ lấy đất lề quê thói. Nếu cứ giữ đất lề quê thói chắc đến giờ em vẫn chân lấm tay bùn! Má thì rất mực thương em, bả chỉ buồn có mỗi một điều là em chưa chồng con gì cả, e quá lứa lỡ thì! Đạt nửa tin nửa ngờ:

– Em vẫn chưa chồng con gì thiệt sao?

Mận khẽ nhún vai điệu đàng:

– Càng khỏe chớ sao! Hai lần tự ý sang ngang, hai lần tự ý bỏ đò, rốt cuộc cũng chỉ mình ên. Có ai chịu thương em thiệt bụng như anh hồi đó đâu.

Một câu đùa hay câu than? Nhan sắc thế ấy, bản lĩnh làm ăn thế kia mà Mận cô đơn sao? Cô gái lục túi xắc lấy chiếc gương con, thỏi son ra tỉ mẩn tô lại môi, không nhìn thấy thoáng băn khoăn pha chút gai sượng chợt dàn trên mặt Đạt, càng không thể biết ý nghĩ nào, toan tính nào đang dấy như cỏ mọc trong trí anh. Nối lại tình xưa? Coi chừng lại thêm một chiếc hôn hấp tấp sẽ rơi tuột lần nữa. Không, hãy thận trọng hơn! Đạt ra chiều ngẫm ngợi mông lung rồi hắng giọng:

– Út à, thiệt tình gặp lại em anh mừng lắm. Không ngờ tình cũ nghĩa xưa tưởng mất tăm tích nay hiện ra bằng xương bằng thịt như vầy. Thời buổi này phải nương nhau mà sống. Chúng ta có thể hợp tác làm ăn với nhau được đó. Không giấu gì em, anh hiện là phó giám đốc công ty liên doanh với nước ngoài. Sao, em chịu hông?

Mận bỏ gương, son vào túi xắc nháy mắt cười:

– Chịu quá đi chớ. Điều kiện thứ nhứt trong hợp đồng làm ăn là không có chuyện lăng nhăng tình cảm giữa bên A và bên B à nghen. Em ngán bị tạt acid vô mặt lắm.

Đạt cười xuề xòa, nói lấp lửng:

– Biết đâu chừng, cái câu tình cũ không rủ cũng tới xưa hơn trái đất bộ em không biết sao? Còn vợ anh nó hiền như là con búp bê mủ ấy, em khỏi lo. Chắc chắn lần này anh không hôn trượt nữa đâu em bé ạ!

Cả hai cùng cười, đoạn Đạt nhíu mày ra vẻ rất khổ tâm, chắt lưỡi nói còn cái vụ ông già từ em, anh sẽ thuyết phục ổng. Lát nữa anh sẽ viết cho ổng một cái thư lời lẽ thống thiết, mời ổng lên nhà chơi một chuyến là xong ngay thôi. Biết tin anh chắc ổng mừng lắm. Ổng không nói nhưng anh biết bao giờ ổng cũng thương anh như một thằng rể... hụt!

CÁI THƯ MẬN ĐÃ MANG VỀ VƯỜN. ÔNG TƯ ĐÃ ra tới. Bia sắp hết. Đêm còn dài. Cuộc nhậu tay đôi xem chừng không được hào hứng lắm bởi khách cứ ăn uống nhẩn nha để chỉ một mình chủ nhà uống bạo. Nhắc kể mãi những kỷ niệm thời lấm lem đồng bái riết cạn đề tài, Đạt tính xoay hướng câu chuyện sang Út Mận thì ông Tư chợt nói:

– Lâu nay, khoảng một tuần nay con Út có ghé hay mầy có gặp nó ở đâu không? Nghe hai đứa định hợp tác mần ăn gì phải hông?

Đạt cười mơn, nói giọng ngấm bia bông bốc:

– Dà, tụi cháu mới tính sơ sơ. Nhưng rồi Út lặn đâu mất tiêu hổng thấy ghé như đã hứa. Còn cái vụ chú từ cô ấy cháu nghĩ...

Ông Tư nóng nảy ngắt lời:

– Vụ đó tao đã quyết là như đinh đóng cột, hổng nói tới nói lui gì nữa cả. Mầy bảo là nó hổng gặp mầy gần đây, thiệt chớ?

– Dạ.

– Tao chỉ muốn biết có vậy!

Ngữ điệu tuy khá điềm đạm, Đạt vẫn nghe ra trong ấy như có nỗi gì ông Tư đang cố dồn nén, anh thầm nghi hoặc. Khách vụt đứng lên. Đạt chưng hửng ngỡ ông muốn ra về định lên tiếng giữ ông ngồi lại, nhưng rồi nghe ông làu bàu hỏi chỗ đi tiểu ở đâu, cái món bia khó tiêu phải xả bớt mới được. Anh vui vẻ đưa tay chỉ ra nhà sau.

Thân hình cao kều, đầu tóc muối nhiều hơn tiêu hơi cúi giữa đôi vai so. Tiếng kèn saxo trỗi điệu pasodoble vui tươi vẳng từ phòng trong ra lạc điệu một cách trái cựa với dáng bước lừ đừ của người nông dân đi chân đất. Ông vào toa lét rồi quay ra, bỗng dừng sững nhìn chăm cái sọt rác đầy ụ các vật thải để cạnh cái bể đầy ắp nước. Dưới ánh sáng chói chang của ngọn đèn ống, cái bọc nylon bung miệng nằm tênh hênh, những con chim nướng vung vãi trên mớ đầu tôm xương cá bầy nhầy. Lặng người một lúc, tưởng chừng có cái nút phải gió nào vừa bất thần trồi lên chặn ngang cổ họng, đoạn ông cúi xuống mím môi run tay cầm cái bọc nylon lên, nhặt từng con chim bỏ vào.

Ra tới phòng khách, thấy Đạt đang quay lưng loay hoay bật chốt mở thêm một cánh cửa sổ nữa, ông lẹ làng bỏ cái bọc vào giỏ bàng, cầm nó lên tay điềm tĩnh nói.

– Đạt à, chú Tư về nghen!

Đạt quay lại, bất bình:

– Giờ này chú còn đi đâu? Ở đây cho cháu có dịp tán gẫu với chú một đêm như ngày xưa trên ruộng hổng thích sao?

Khẽ đong đưa chiếc giỏ bàng như lúc đến, chẳng nói chẳng rằng, ông Tư lừng lững bước xuống mấy bậc cấp. Con chó nãy giờ nằm ngủ lơ mơ trước hiên choàng thức vẫy đuôi vồi vội bước theo chân chủ tiễn khách. Đạt mở khóa cổng, hơi chột dạ vì sự thinh lặng có vẻ bất thường của ông Tư, nói lí nhí:

– Cho cháu gửi lời thăm Út, lúc nào rảnh mời cổ ghé cháu chơi nghe chú Tư!

Ông Tư thấp giọng, nói thủng thẳng, tưng tửng:

– Tao biết nó ở đâu mà nhắn. Nó giựt hụi người ta mấy trăm triệu rồi trốn mất đất cả tuần nay. Ngày nào cũng có người tới nhà đòi nợ, đòi xiết đồ, chửi bới hung hăng như đám giặc. Đù hỏa, con với cái!

Đạt đứng chết trân hệt bất giác bị điểm trúng yếu huyệt, cấm khẩu. Dợm bước đi rồi như sực nhớ, ông Tư nói rành rọt nhưng khẽ khàng, à, còn có chút quà cho con chó nhà mầy tao suýt quên! Ông đủng đỉnh lấy cái bọc nylon ra thẩy xuống đất.

Những con chim trụi lủi, vàng hươm đập những chiếc xương cánh tuyệt vọng, cháy xém trước mõm con vật bốn chân. Con chó nhảy cẫng, vẫy đuôi rối rít, kêu như nôn ra từng tiếng sủa hoan hỉ, cực khoái.

Cần Thơ 1989

Quà cưới

Vui đôi khi cũng là đau…

CHẲNG RÕ CÓ ĐƯỢC MỜI HAY KHÔNG, ÚT HOA đến dự tiệc cưới Tư Khả ngoài dự đoán của nhiều người. Họ đưa mắt nhìn nhau ái ngại, số khác mỉm cười ngầm thú vị, thậm chí hồi hộp, đinh ninh thế nào cũng có sự cố gì đó xảy ra. Thoạt thấy nàng bước vào, chú rể sánh vai cô dâu đứng cạnh nhóm khách ngồi ở bàn bên trái trước hiên giật thót, nốc vội ly rượu ai đó đưa mời, rồi ra vẻ phớt tỉnh.

Áo dài màu tím than nền nã, tóc buộc gọn phô cần cổ trắng ngần, gương mặt phơn phớt tí phấn son không giấu nổi vết thâm quầng viền quanh mắt, hậu quả của nhiều đêm thao thức, và sự mệt mỏi làm trễ khóe môi trên nụ cười nửa miệng, Út trao gói quà tặng vuông vắn bọc giấy trắng cho cô em gái chú rể, theo lời mời không mấy đon đả của cô ta vào ngồi với các bà các cô giữa lúc ban nhạc thuê từ tỉnh về đang gõ, gẩy, hát, uốn éo... rôm rả.

Hôm sau ở quán cà phê Cây Gừa, nơi được coi như “thông tấn xã” của vùng Xẻo Đưng, những kẻ vô công rỗi nghề ưa nhiễu sự, những trai trẻ nhân ngày nông nhàn chụm lại quanh bàn nước râm ran bàn tán. Gã to con mặt mày nâu nhẵn nở nụ cười rộng hết cỡ, hạ thấp giọng:

– Tao sẵn sàng cá mười ăn một là trong cái gói quà mừng đám cưới con Út Hoa mang đến tặng thằng Tư Khả hôm qua không gì khác hơn là cái bào thai ba tháng.

Chị áo sọc xanh ngồi ghếch cả hai chân lên ghế, vừa đổ ly cà phê đen nóng ra đĩa thổi phù phù bỏ vội đĩa xuống xoe tròn mắt:

– Thiệt hôn? À... mà dám lắm à nghen, quà không bọc giấy hoa lại gói bằng giấy trắng, màu trắng là màu tang.

Lắm tiếng “Ồ!” kinh ngạc nổi lên một lượt, đoạn nhiều giọng tranh nhau nói.

– Đáng kiếp cái thằng tham vàng phụ ngãi.

– Con nhỏ tỉnh quá đi chớ! Đàng hoàng tới, đàng hoàng về, còn giúp vui văn nghệ, ca tới hai bài vọng cổ mùi hết biết luôn.

– Đừng có ác khẩu mấy cha, nó hiền lành, hổng làm chuyện thất đức vậy đâu.

– Không tin hả? Cá trăm ăn một nghe, tối nay mầy dám cùng tao lẻn ra sau vườn nhà Tư Khả bốc mộ lên coi không?

Cứ thế, câu chuyện nối dài.

Gói quà tặng ấy thực hư thế nào chưa rõ, điều đáng kể, sau đó Út Hoa, kẻ bị tình phụ lặng lẽ ra đi. Trăng tròn rồi khuyết, ruộng đồng chín biết bao mùa lúa, giữa lúc mọi người hồ như quên bẵng nàng thì Út Hoa bỗng quay về. Mọi điều tiếng lại râm ran phát đi từ quán Cây Gừa:

– Con nhỏ giờ đây trông đẹp, mô đen hết sẩy, Việt kiều hụt à nghe.

– Việt kiều?

– Nghe đâu về từ trại tị nạn Hồng Kông gì đó.

– Dóc, ngó bề ngoài láng coóng thiệt, nhưng có vẻ không được đàng hoàng, Việt kiều Hồng Kông bên hông Chợ Lớn thì có.

– Gì thì gì, giờ Tư Khả có muốn đụng tới cái móng chưn chưa chắc nó đã cho.

– Ờ thì để coi, tình cũ không rủ cũng tới...

Vân vân và vân vân. Đại để thế, thiên hạ vùng Xẻo Đưng chưa ngớt xôn xao về tin cô con gái rượu của ông Năm Đảnh sau một thời gian biệt xứ vừa “qui cố hương” thì một buổi sáng ngang qua Vàm Trụi ai cũng ngẩn đớ ra bởi thấy cái chòi chăn vịt của ông Năm vốn chỉ có cái mái lá, trống hoác tứ bề đã trở thành một cái quán hẳn hoi. Cũng chỉ tre lá thôi, nhưng ở các khung cửa lớn, cửa sổ treo diềm nylông xanh đỏ, nửa kín nửa hở màn che. Rồi sau đó đêm đêm xuồng ghe từ các con rạch chằng chịt không hẹn mà cùng tụ về điểm hẹn tù mù ánh đèn dầu, vang rân tiếng đàn hát, tiếng cười đùa trai gái. Gái bán quán và trai đa số là thanh niên, đôi khi có cả lứa sồn sồn.

Người thuộc phim Tây Du Ký đoan quyết đó là tổ của “bảy con yêu nhền nhện”, có kẻ rành hơn, đính chính: “tới mười hai chớ bảy gì?”, và thêm vài chi tiết ly kỳ. Rằng, lần “qui cố hương” này cô Út bỏ hẳn cái tên Út Hoa tầm thường, tự xưng là Út Cô Đơn, mười một cô em ở độ tuổi trăng tròn cũng mang những biệt danh ngộ không kém như cô Ba Sầu Riêng, Bảy Dỗi Hờn, Sáu Mộng Mơ, Chín Ô Môi...

Quán tưng bừng chừng một tháng, nghe làng nước mè nheo dữ quá, ông bí thư xã đành chọn một đêm đẹp trời thử đóng vai Đường Tăng tới tận tổ xem sao. Thoạt thấy ông bước vào cả chủ lẫn khách cùng nhào ra mời chào tở mở. Ông làm mặt nghiêm, lừ mắt, cả đám khép nép dạt lui, không phải chạy trốn mà rút êm xuống các xuồng nhỏ ghe to bập bềnh trên ngã ba kinh tiếp tục cuộc... nhộn. Sau cùng chỉ còn mỗi đại diện chính quyền địa phương đối mặt Út Hoa và hai cô em ngồi chầu chực hai bên. Ông bí thư vặn to ngọn đèn dầu trên bàn, cười khẩy:

– Cô biểu chỉ bán cà phê, giờ ràng ràng bia ôm, chỉ đăng ký tạm trú cho hai cô em kết nghĩa, giờ lổm ngổm tới mười mấy mống, bộ tính qua mặt tôi sao? Bà con phản ảnh cô đang biến bọn trai tráng thành trộm cắp hết, lúa nhà nào cũng bị mấy ông con ông cháu rậm rựt ăn cắp mang tới đây đổi món thịt tươi.

– Năm nay trúng mùa lớn, lúa lại sụt giá, rẻ rề – Cô Út cười xẻn lẽn, nhỏ nhẹ nói – Em đâu ép ai, thuận mua vừa bán, mỗi ký lúa đổi ngang một chai bia lên cơn thì mắc mỏ gì?

– Lời chán ấy chớ.

– Nhưng quán em vừa sinh hoạt văn nghệ vừa đổi chác kiểu này còn hơn để bọn đầu nậu các nơi khác đến thu mua ép giá gấp năm gấp mười.

– Chà, nhơn nghĩa dữ! Thôi, ngày mai dẹp đi nghen, muốn thu mua lúa tôi cấp cho cái giấy phép lập trạm.

Út Hoa điệu đàng nháy mắt, hai cô em xáp tới thành hai gọng kềm nõn nường. Bia mở kêu lốp bốp, không phải bia lên cơn mà bia Tiger. Mặt đanh rắn, khách lánh mình ra khỏi hai cánh tay và bốn chỏm vú nhọn sực nức dầu thơm kẹp chặt bật lên, lừng lững bước ra ngoài. Nhan sắc đang tươi vụt sa sầm: Út Hoa rảo bước theo.

Gió lao rao. Trăng bàng bạc. Họ ngậm tăm im lặng mãi đến lúc ra tới lối mòn cạnh cái lò gạch sạt lở, hoang phế đâu từ thời chiến tranh, khách thốt dừng lại, đanh giọng:

– Chắc cô chưa hề quên món quà cưới ác độc thuở nào. Út à, cô định phá quấy tôi tới bao giờ hả?

Quà cưới! Món quà gói trong lớp giấy màu tang tóc chẳng phải cái bào thai ba tháng như lời đồn đãi huyễn hoặc, đầy ác ý cường điệu giật gân, ly kỳ hôm nào ở quán Cây Gừa mà là một vuông khăn trắng. Vuông khăn lưu giữ một vệt máu hệt cánh hoa tàn úa, dấu tích của nỗi đau lẫn sự hoan lạc đầu đời do gã phụ tình để lại sau lần nàng đã khờ khạo u mê trao thân cho gã, dấu tích gã không hề ngờ nàng đã kín đáo giữ lại, và đã quá quắt mang đến tặng gã nhân ngày cưới. Mắt long lên ánh nanh nọc, Út Hoa nấc tiếng cười cụt, ưỡn nẩy bộ ngực sau làn áo mỏng phập phồng khiêu khích:

– Có phá quấy anh tới lúc chết, tôi cũng đâu đòi lại được sự trinh trắng đã ngu dại biếu không cho anh.

Trong các loài động vật có vú, ăn thịt, đàn bà có lẽ là loại duy nhứt vô địch về môn... thù dai! Kêu thầm, người đàn ông thoáng rùng mình. Phụ rẫy cô gái nghèo, yêu nhau từ thuở còn học chung lớp cấp ba ở trường huyện, cưới “tiểu thơ” của một ông chủ nhà máy xay xát giàu nhất vùng, qua bao mùa hương lửa chưa có lấy một mụn con để ẵm bồng, lâu lâu món quà cưới tai ác kia lại được vợ gần xa nhắc nhở, dằn vặt chồng. Từ ngày nàng bất thần quay về, nó càng được nhắc kỹ và thường xuyên hơn, hệt cái mồi lửa làm cháy phừng lắm trận ghen tuông, cãi vã. Gặp nhau ở chốn đông người họ thường tỏ ra lạnh lùng, nhưng đêm nay dưới ánh trăng, giữa đồng trống, anh ta cảm thấy hình như có một hấp lực kỳ bí phát ra từ cái da cái thịt bảy phần phổng phao ba phần mũm mĩm kia cứ chực quấn siết lấy mình. Bất giác nghe cổ họng khô khốc, không cưỡng nổi, Tư Khả ôm chầm lấy nàng vỗ về:

– Tha lỗi cho anh, thông cảm cho anh Út à! Ai cũng biết mình vốn là nhân tình nhân ngãi trước đây, giờ cái quán em nức tiếng như vầy, không dẹp người ta cho là anh bao che, tiếng tăm lên tới huyện... Anh vẫn còn rất thương em, nhưng...

– Nhưng chỉ muốn em chết cho khuất mắt, hổng còn cản bước thăng quan tiến chức của anh chớ gì? Được thôi, để em chết cho anh vừa lòng hả dạ.

Òa khóc, Út Hoa vùng vằng rẫy thoát, chạy vụt vào lò gạch. Khựng hẫng mất vài giây, người đàn ông hụt hưỡi bước theo.

Chẳng biết do tai vách mạch rừng nào mách bảo, sau cái đêm hôm ấy, từ quán Cây Gừa phát đi tin đồn rằng, đang khi rơm xưa bén lửa cũ, trận mây mưa còn dập dồn, hai cô em kết nghĩa của cô chủ quán thình lình ập vào lò gạch, nghe “bà chị” khóc lóc, hô hoán mình bị hãm hiếp, bèn một mực đòi kêu công an tới lập biên bản, báo hại ông bí thư phải năn nỉ muốn gãy cả lưỡi, sau đó đành chịu lép vế, rút thêm bài học: đàn bà, ngoài sự thù dai, còn lắm mưu ma chước quỷ! Chẳng rõ tin đồn ấy chứa bao nhiêu phần trăm sự thật, nhưng rồi cái quán vẫn tồn tại, ít ồn ã hơn. Đêm đêm khách đến đón bia bọt và gái góc từ quán lặng lẽ xuống ghe thuyền tản mác trên những đoạn kinh rạch khuất vắng. “Tiếng lành” đồn xa, cách trao đổi hàng hóa độc đáo của cô Út đạt hiệu quả ngoài dự kiến. Không chỉ lúa, cả phân bón, thuốc trừ sâu, xăng dầu, xi măng... cũng được khách lén lút mang đến từ các nông trường, xí nghiệp, trạm trại gần xa.

Bây giờ ngang qua Vàm Trụi chẳng còn ai ngạc nhiên khi thấy căn quán lá đã lợp ngói, thưng vách ván hẳn hoi, nom chưa hẳn khang trang nhưng không xập xệ nữa. Kịp lúc điện kéo vào tới Xẻo Đưng, cô Út nắm lấy thời cơ giăng đèn xanh đỏ chớp tắt, sắm ngay tivi, đầu máy karaoke... phục vụ khách. Khách mua vui không còn giới hạn trong vùng, khách ngoài thị trấn cũng chịu khó tìm vào để đổi gió, hưởng hương vị đồng quê.

Một buổi sáng ngồi uống cà phê ở quán Cây Gừa, Tư Khả bỗng cau ríu mày, nghe cổ họng đau thắt như có bàn tay phải gió, vô hình nào bóp nghẹt khi nghe một ông thầy giáo đã nghỉ hưu nói với ông bạn lão nông ngồi bàn kế bên:

– Từ cái chòi chăn vịt đi lên thành quán đèn mờ quả là một bước tiến đại nhảy vọt. Nếu ai sau một thời gian phiêu bạt giang hồ về cũng có sáng kiến mần ăn như cô Út Hoa thì việc đô thị hóa nông thôn coi bộ không mấy khó! Và nhứt là, thanh niên ở các vùng nông thôn đâu có thiếu những “Trung tâm sinh hoạt văn hóa” trầm trọng như hiện nay!?

Cần Thơ 1994

Đã đến lúc quay về nhà

Về soi bóng xuống ao nhà

Chợt nghe lòng mặn như cà dầm tương.

RA KHỎI BỆNH VIỆN MẮT, HAI ÔNG CHÁU LÊN taxi. Thảo nói nơi đến. Bác tài gật đầu. Xe lăn bánh. Ông Hiếu ngả người ra lưng ghế, thở phào nhẹ nhõm: – Vậy là tốt rồi! – Có tái khám nữa không ông nội? – Không. Thảo làu bàu: – Xong mắt đến răng, cô Út nói tuần tới cháu lại đưa ông đi… – Ôi dào, đã tới lúc thay phụ tùng hết ráo bộ máy cũ kĩ này mới có thể chạy tốt được, may mà chưa phải thay tim. – Tim à? Lúc nãy trong phòng đợi ông có vẻ bồn chồn sao ấy, tim nội có sao không vậy? – Nếu ông bảo đúng là không qua được mắt cháu, hẳn cháu sẽ mừng đến bể cả mũi mất. – Đúng quá, sai sao được, cháu biết cả nguyên do tại sao – Dóc, tại sao nào? – Tại cái bà rất chi là đẹp lão ngồi chỗ ngoài cùng hàng ghế ngay trước mặt ông cháu mình, không chỉ nhìn miết bà ấy mà chốc chốc ông còn đẩy mãi cái mục kỉnh lên dù nó vẫn đứng yên trên sống mũi – Ờ thì, tại vì bà ấy là một người quen cũ dễ chừng cả vài chục năm chưa gặp lại. – Cả vài chục… Ông có nhầm không? – Không, thoạt tiên cứ ngờ ngợ rồi ông bỗng nhận ra. – Bằng giác quan thứ sáu hay sao nội? Cháu không tin chừng ấy năm… – Có những gương mặt đến trăm năm vẫn không hề lạ nếu nó đã khắc đậm vào kí ức ta cháu à! – Sao ông không chào bà ấy một tiếng? – Nhớ lúc ông cháu mình mới vào ngang qua bà ấy không? Dù nhìn ông lom lom nhưng rồi bà cứ tỉnh khô nên… – Nên ông dỗi chứ gì? – Bậy, người ta không nhớ thì mình cũng làm mặt lạ luôn cho nó tiện. – Ông là đại trượng phu hơi đâu chấp nhất… – Chừng nào lớn bằng cỡ tuổi ông cháu sẽ hiểu. – Cháu không hiểu nổi đâu. – Hiểu mà! Thảo lấy máy di động ra bấm nhắn tin: Thao can gap Nam gap, cang som cang tot. Lieu hon do nghen! Ông Hiếu nói: – Lúc nãy trong bệnh viện cháu đã nhắn chừng… Cô gái cất máy, nói vui: – Dạ, chừng một ngàn, bây giờ là lần thứ một ngàn lẻ một. Hai ông cháu cùng cười.

VỀ TỚI NHÀ VÀO KHOẢNG QUÁ TRƯA, BÀ NGA nói với bà Nhã đã lấy giấy hẹn ngày mốt mổ mắt. Bà Nhã định đi hâm nóng cơm canh, bà Nga bảo ăn ngoài phố rồi, đoạn vào phòng riêng đóng kín cửa. Bà Nhã tìm gặp cậu con trai trong bếp. Nam đang bưng tô cơm cõng thịt kho vừa ăn vừa đọc báo một cách lơ đãng. Bà Nhã ngạc nhiên: – Ủa, sao ngoại nói đã ăn trưa rồi? – Chỉ một tô phở thì nhằm nhò gì, ngại ngoại mắng là đứa tham ăn nên thay vì kêu tô thứ hai giờ con bổ sung thêm… – Liệu có đau ốm gì không mà vừa về tới, ngoại vội đi nằm vậy? – Bình thường thôi, mẹ khéo lo! Gã trai cười, mắt không rời trang báo.

Trong phòng riêng, trong ánh sáng dịu lọc qua rèm cửa sổ và từ chụp đèn trên tủ thấp đầu giường, bà Nga mở ngăn kéo lấy ra mấy cuốn album, vài phong bì lớn đựng đầy ảnh, đa số là ảnh cũ – đen trắng nhiều hơn ảnh màu – bày ra giường, tỉ mẩn lật xem từng tấm, chốc chốc săm soi những dòng chữ, ngày tháng gì đó ghi ở bề lưng, thoáng mỉm cười, thoáng ngây ngẩn, hoặc thoáng cau mày hệt một người cùng lúc thưởng thức nhiều loại rượu khác nhau, độ nồng cay ngọt của mỗi thứ tạo một cảm xúc riêng tư. Có cảm xúc kì diệu tới nỗi khiến tóc bà vụt xanh mướt vài khoảnh khắc rồi bạc trắng trở lại.

QUÁN CÀ PHÊ SÂN VƯỜN LỌT THỎM GIỮA KHU phố sầm uất. Đêm chưa ngã vào khuya. Nhiều đôi trẻ ngồi chụm đầu vào nhau dọc các dãy bàn kê rải rác dưới các tán cây lập lờ đèn xanh đỏ. Nhạc hòa tấu vừa nghe, chẳng có tiếng trống giật cục hoặc loa rè bởi những bè trầm xen kẽ bè ré. Lấy chiếc ống hút từ ly cam vắt ra, Thảo nghịch ngợm uốn thành chiếc vòng đeo vào cổ tay Nam, nói: – Hôm gặp ở Bệnh viện mắt sao anh giả ngơ em vậy? – Đi với bà ngoại nên… – Không dám quay cổ ngoái lại và lấy máy ra đọc tin nhắn sao? – Gặp bất ngờ, chưa “lập trình” sẵn biết nói gì làm gì chứ! – Xạo, bữa nay nhắn người ta ra đây bộ anh có “lập trình” và xin phép ngoại rồi há? Mà nè, từ hôm đó đến giờ bà ngoại có gì khác lạ không? – Lâu nay tò mò đâu phải là thuộc tính của… người ta? – Bây giờ người ta lỡ sinh tật không “kết” anh nữa mà mến bà ngoại anh thì sao? – Nếu trái đất có bất thần quay ngược chiều ngoại anh cũng cứ tỉnh rụi, à mà quên… hình như có thì phải. Thảo rạng rỡ như lân nghe pháo: – Thật hả? – Cũng đơn giản thôi, không dưng bà lục ra một tấm ảnh thời còn là nữ sinh trường Gia Long chụp chung với một nhóm bạn trai gái đi picnic ở Lái Thiêu, bảo anh mang tới tiệm chuyên phục hồi ảnh cũ phóng lớn lộng khuôn kính treo trong phòng riêng. – Cái này gọi là bị hoài niệm hành, bà anh mắc “bệnh” hoài cổ mất rồi, không chừng trong bức ảnh nọ có cả ông nội em thời còn trai trẻ.

Và, câu chuyện cứ thế tiếp tục dây cà ra dây muống. Cô sinh viên năm 2 đại học ngoại thương và cậu học trò năm 4 kiến trúc tha hồ tưởng tượng về mối quan hệ tình cảm của hai người lớn vào thời xa xưa. Nhưng rồi con ma tò mò trong cả hai cùng bảo: dẫu có mường tượng cách chi, chuyện ảo cũng không thể hấp dẫn bằngchuyện thật.

QUA SỰ TRUNG GIAN SỐT SẮNG CỦA BỌN TRẺ, sau cùng bà ngoại cũng đồng ý mời ông nộiđến nhà vào một buổi tối đẹp trời. Họ ngồi ở phòng khách, vừa “hàn huyên” vừa ăn trái cây, uống nước suối. Bà Nga bảo đã nhận ra ngay ông Hiếu hôm tình cờ gặp ở Bệnh viện mắt nhưng cố tình phớt lờ. Quả là có một câu chuyện tình – như Thảo và Nam từng tưởng tượng – nhưng nhân vật chính lại vắng mặt.

Dạo đó bà Nga vừa góa chồng – một trung úy pháo binh quân đội Sài Gòn không may bị chết trận, và cô con gái mới lên 10 thì bà gặp luật sư Tuyên, sau đó phải lòng ông ta. Tuy chưa qua thủ tục cưới xin, họ đã ăn ở với nhau như vợ chồng. Sau 30.4.1975 thời cuộc đổi thay, cùng với một nhóm bạn – trong đó có ông Hiếu – họ góp vốn tậu tàu, lén lút tổ chức vượt biên qua ngã Cà Mau. Do chung chi không ổn sao đó, giữa chừng “động ổ”, tàu khởi hành sớm hơn dự tính, một số thành viên của chuyến đi sợ bị phát hiện không chực sẵn ở các vị trí gần bến bãi bí mật chẳng tập trung kịp, thành ra lỡ chuyến, trong số đó có mẹ con bà Nga. Đây là một “sự cố đáng tiếc” chẳng ai muốn nhắc nhưng chưa thể nào quên, riêng ông Hiếu lúc này thì cảm thấy cần nói lại cho rõ: – Hụt chuyến đi ấy chị oán hận bọn này cũng phải, nhưng lúc đó thời gian quá gấp rút, trở tay không kịp sẽ đổ bể rồi không ít người bị vướng vào tù tội. Bà Nga lắc đầu, cười nhạt: – Ngụy biện, rõ ràng các anh là bọn lừa đảo. Hồi đó của nả chắt chiu được hơn mươi cây vàng tôi giao hết cho anh Tuyên, bị kẹt lại trắng tay, anh thừa biết mẹ góa con côi tôi sống cay cực, khổ sở đến cỡ nào!? – Của nả thì tôi không rõ, chỉ chắc một điều là Tuyên đã nhiều lần tìm cách liên lạc với chị nhưng đều bặt vô âm tín. – Có, tôi nhận được khá nhiều điện tín và thư, nhưng rồi cho rằng lòng anh ấy đã khác, mình đã bị lừa cả tình lẫn tiền, mất cả chì lẫn chài, không muốn lập lại sai lầm lần nữa… – Bà Nga như cố thu nhỏ người lại trên ghế, giấu mặt trong đôi bàn tay có những ngón gầy xanh như là rễ của một loại cây kì lạ nào đó thoắt mọc từ những năm tháng không vui trong quá khứ. Ông khách thấy không tiện nán lại, đành đứng lên nhỏ nhẹ nói lời kiếu từ.

CHIỀU DỊU NẮNG VƠI GIÓ, HAI BÀ CHÁU NGỒI hóng mát trước thềm nhà. Bà Nga ngả người trên ghế xếp, Nam bó gối ở bậc cấp kế bên. Nam nói: – Hôm qua ông Hiếu đi Nha Trang về gửi biếu hộp yến sào kèm lời thăm hỏi sức khỏe bà. – Ờ, biết rồi! Bà cứ ngỡ ông ấy đi Mỹ rồi chứ. – Ông ấy không đi nữa, đang chuẩn bị mở công ty làm ăn lớn ở đây. Ông bảo lang bạt chừng ấy năm đủ rồi, đã đến lúc quay về nhà. Cả bạn ông, ông Tuyên cũng thế. – Thì ra chuyến này ông Tuyên cũng về à? – Dà, tình bạn của họ cảm động lắm. – Bà biết! – Nhưng không như bà tưởng đâu. Đoạn Nam kể – Theo lời ông nội nhỏ Thảo, đêm hôm ấy con tàu vượt biên ra tới hải phận quốc tế chưa bao xa thì bị bọn hải tặc đánh cướp. May mắn sống sót, được một tàu buôn cứu, bị cầm chân ở trại tị nạn Thái Lan hơn một năm hai ông mới được sang Mỹ định cư. Ban đầu họ cùng ở Houston, cùng làm nhân công ở một xưởng sản xuất đồ hộp dành cho các con vật cưng. Sau đó được người quen giúp đỡ, ông Hiếu chuyển sang Chicago làm phụ việc vặt ở một công ty lắp ráp máy điện tử. Vốn là thầy giáo Anh văn, có vốn Anh ngữ kha khá, vừa làm ông vừa đi học thêm kiếm được mảnh bằng kỹ sư điện tử, từ đó cuộc sống ổn định hơn, thu nhập khấm khá dần lên. Ông Hiếu đùm đề vợ con, ông Tuyên vẫn độc thân. Vào các kỳ lễ tết họ thường qua lại thăm nhau. Cho đến một ngày phát hiện mình bị mắc bệnh hiểm, ông Tuyên đâm ra chán nản tuyệt vọng, vờ như quên hẳn bạn. Ông Hiếu đi tìm, vỡ lẽ, hàng tháng đều đặn gửi tiền giúp bạn điều trị, thuốc thang. Mãi đến năm ngoái khi cuộc sống ông Tuyên chỉ còn đếm từng tháng, từng ngày họ giao hẹn với nhau: Mỗi ngày dù đang ở bất cứ đâu, vào lúc 10 giờ sáng ông Hiếu cũng gọi điện thoại một lần về Houston gặp bạn. Ngày nào đó hễ gọi không nghe thấy trả lời tức ông Tuyên đã “ra đi”. – Cáingày nào đó tới chưa? – Bà Nga buột thốt, giọng thoáng chút hớt hãi bất chợt. Nam quay nhìn bà, chậm rãi buông từng tiếng: – Rất tiếc, nó tới rồi ngoại à! – Sao lúc nãy cháu bảo chuyến này ông Tuyên cùng về? – Dạ, cùng về với ông Hiếu nhưng thay vì sóng vai cùng bạn bước xuống máy bay, ông ấy được gói ghém cẩn trọng trong… vali. – Nghĩa là… – Bà Nga lạc giọng bỏ lửng câu nói và, từ tóc tai đến áo xống vụt trắng xóa, trông bà mỏng manh như một vệt khói giữa lòng ghế xếp chợt rộng mênh mông.

BÂY GIỜ MỐI OÁN HẬN BAO NĂM CANH CÁNH bên lòng đã tan biến, không riêng gì rằm, mồng một mà cả những ngày thường, bà Nga hay đi chùa Xá Lợi. Mỗi lần đến chùa, sau khi dâng hương hoa cúng Phật ở chánh điện, bao giờ bà cũng ghé qua gian thờ tĩnh cốt thắp nén nhang cho vong hồn người từng đầu gối tay ấp với mình, người đã không may qua đời vì bệnh AIDS, và đã “về nhà” sau bao ngày sống tha phương.

Sài Gòn 2005

Sáu giang hồ

Sông gối đầu tay sóng

Rừng gối đầu tay cây

Người gối đầu tay gió

Nổi chìm mà quên bay.

1.

BẾN CỦI CHỈ CÒN LÀ CÁI TÊN RỖNG KHÔNG, mọi dấu vết của khu xóm chợ ven sông ngày xưa gần như xóa trắng. Những vựa than, vựa củi có hoặc không mái che đã “bốc hơi” đằng nào, thay vào là những quán ăn, tiệm tạp hóa, hớt tóc tắm hơi mát xa… chen chúc mọc lên dù không hẳn ngay hàng thẳng lối, thoạt trông cũng biết ngay chúng được uốn nắn theo một trật tự qui hoạch mới, mang đậm dấu ấn của làn sóng đô thị hóa tràn qua chốn này, chưa lâu nhưng cũng đủ xóa đi bộ mặt cũ, bộ mặt vẫn còn nguyên trong kí ức của một người cũ vừa quay về.

Quần áo tuềnh toàng, vẻ người mệt mỏi, lấm bụi, hắn tựa khúc củi mốc cời được trang điểm thêm cái mũ lưỡi trai và cặp kính đen, trông chẳng giống mật thám hay công an chìm mà y chang một tên tù vừa trốn hoặc được phép ra trại gì đó. Ngửa cổ nốc cạn chai bia thứ năm, ném vỏ xuống mớ chai rỗng dưới gầm bàn đánh “xoảng”, Sáu Giang Hồ nối thêm điếu thuốc mới, bóp tắt mẩu thuốc tàn giữa hai ngón tay chai sần,búng văng ra khoảng nắng ngoài hiên quán. Buổi trưa im vắng, không khí oi nồng không chỉ ngợp ngộp trên những mái tôn ánh chói, mà cơ hồ phong tỏa cả mọi giác quan, sẵn sàng bốc cháy nếu bị “châm ngòi” bằng một mồi lửa nào đó có hoặc không khói.Tiếng võng đưa kẽo kẹt sau quầy hàng bỗng im bặt, hắn hắng giọng:

– Ngủ sao bà chủ?

– Chưa! – người đàn bà có bộ ngực thỗn thện phô lập lờ dưới viền cổ áo trễ nãi ngồi lên, quơ chân giữ yên võng, ngáp rõ to, nói:

– Chú cần gì à?

– Không, lúc nãy chị nói là đã về đây mở quán từ hơn ba năm nay?

– Ừa, rồi sao?

– Có một thằng đầu trọc tếu, chuyên uống bia bằng cách đập bể cổ chai vào ống quyển chân gác lên bàn, nó có thường ghé đây không? Hoặc lui tới khu này không?

– Uống bia bằng cách… Làm gì có. Ở đây dân quậy cũng nhiều, nhưng hổng có tay nào quái vậy đâu.

– Lẽ nào nó không còn bám đất này?

– Xưa chú cũng đã từng ở đây sao?

– Dà!

– Và chắc bỏ đi cũng lâu rồi?

– Ngoài mươi năm.

– Chời, vậy cũng nói, giờ toàn dân mới không à!

Ngoài mươi năm. Biết bao bèo đã trôi qua ngoài bến,mây bay qua bầu trời. Người cũ đa số có gốc gác trôi sông lạc chợ, giờ tứ tán theo những cảnh đời gạo chợ nước sông khác. Người nào còn, kẻ nào mất họa là chỉ có trời hoặc đất biết. Đứa vẫn còn kéo lê được chiếc bóng quay về như hắn bỗng vô danh trước bến sông quen thuộc cũng là lẽ thường thôi! Tiếng võng lại tiếp tục kẽo kẹt. Chiếc võng đay già nua nhẫn nại đong đưa cái túi thịt gần cả tạ. Gã khách chưa say lắm, nghe đâu đó trong sâu thẳm lòng mình chút cảm giác buồn nẫu nuột, trống rỗng lặng lẽ sủi tăm.

Chiếc xe đạp đòn dông cũ sờn đèo quài dừa trĩu trái dừng lại trước cửa, người đàn bà tháo vội chéo khăn rằn bịt mặt chống bụi, lột chiếc mũ vải rộng vành cầm tay quạt lia lịa, ngước gương mặt đỏ gay vì nắng trông hút vào gọi:

– Dừa nè chị Ba!

Hệt phải bỏng, vừa thoạt chạm ánh mắt người đàn bà lia qua cửa, Sáu Giang Hồ giật thót, kéo sụp mũ lưỡi trai xuống ngang mũi, đưa lẹ tay lên chiếc kính đen để yên chí nó vẫn còn che nửa khuôn mặt có cái bớt màu đỏ bầm vắt chéo trên chân mày mắt trái.

2.

SÔNG HẬU DỊU SÓNG. GIÓ THỔI XOAY TÍT CÁI chong chóng gấp bằng giấy báo cắm đầu nóc mui. Thằng nhóc trần như nhộng nằm ngửa, đầu gối tay, nheo mắt nhìn cái chong chóng mê mải, “con chim” rám nắng trông ngộ nghĩnh hệt con sò cắm chóc ngóc giữa cặp chân ngắn ngủi phơi ngoài khoảng trống lổ đổ hoa nắng rụng từ tán còng xuống.

Trong mui, chai đế còn lưng nửa, dĩa mồi cóc ổi, khô cá khoai còn đầy. Ông Tám Chài cạn ly, Sáu Giang Hồ đỡ lấy rót đầy đặt nhẹ xuống sạp ghe chao nhẹ trên lưng sóng.

– Nghe qua đi, ở hiền gặp lành, giờ chú mầy hổng còn trẻ người non dạ gì nữa mà mua thù chuốc oán, phải để đức cho con cháu mai sau Sáu à.

– Con mua thù chuốc oán?

– Chú mầy nghễnh ngãng thiệt hay giả bộ vậy?

– Tía… nói gì con không hiểu.

– Bộ không nghe người ta đồn rần lên hổm rày hay sao?

– Người ta… là ai hả tía?

– Thì bà con chòm xóm.

– Bà con chòm xóm nào đâu, con về thấy toàn lạ hoắc lạ huơ…

– Chú mầy khéo giả ngộ thiệt! – Ông Tám cười rung chòm râu bạc, cầm khúc cá khoai huơ huơ như vẽ bùa trước mặt hắn: – Bà con còn nhiều lắm, ở tản mác quanh đây thôi, nhưng có khi người ta tránh mặt.

À ra vậy! Tránh như người dương thế tránh hồn ma bóng quế về từ âm ty địa phủ, hay như người lành tránh con hủi? Hắn chua chát nhủ thầm, thoáng khựng sững, thấp giọng:

– Vậy người ta đồn sao hả tía?

– Đồn chú mầy về tìm con Út Cưng để thanh toán mối hận xưa, đòi lại thằng Cu Hùm.

Tợp ngụm rượu, cầm chai rót đầy, Sáu Giang Hồ găm mắt xuống dĩa mồi như thể mấy miếng ổi bất thần nẩy lá, hoặc mấy con khô khoai hốt nhiên dương vây lừ mắt gì đó, ông Tám nóng nảy:

– Có đúng vậy không?

– Không đúng! – Hắn lắc đầu.

Cái lắc đầu trông buồn nản hơn là thanh minh. Hôm bất ngờ gặp lại Út Cưng – người đàn bà đèo quài dừa đến bỏ mối ở quán bà Ba Xuân – không muốn và cả không chờ đợi, hắn vẫn nhăn mặt vì nghe cơ hồ có chiếc kim bén buốt cắc cớ thuốn qua tim, suýt buột miệng gọi nàng, nhưng rồi đã ngậm miệng, và thêm lần nữa đành để người từng có thời đầu gối tay ấp quay lưng biến khuất vào điệp trùng những đàn bà con gái – hắn đinh ninh – có trái tim thủy chung hay gian trá chỉ có quỉ sứ may ra mới biết. Vẻ người lam lũ hôm ấy của nàng khiến hắn quá đỗi ngạc nhiên, bởi khác quá xa Út Cưng thời nào trong kí ức.

Dạo ấy trên “lãnh địa” từ Rạch Cá Lóc đến Xẻo Trâm Bầu dài chừng mười lăm cây số, dọc Bến Cá dài tới Bến Gạo, Bến Củi, Sáu Giang Hồ “trấn” khúc đầu, Mãnh Cụt “trấn” khúc đuôi, mỗi đứa có vài chục đàn em chung mâm chung chiếu, ngoài nghề bốc vác, chúng kiêm luôn các nghề phụ như đâm thuê chém mướn, buôn gian bán lậu trên bộ lẫn dưới sông, các phe cánh khác lỡ lạc bước vào không mẻ đầu thì cũng sứt trán. Hai phe chung sống khá hòa bình, thậm chí rất thuận thảo, nhưng rồi vào cái đận hạn Bà Chằn năm nọ, Sáu Giang Hồ không may bị vướng vào mẻ lưới quét hàng cấm, bị vô tù mất ba năm. Gỡ xong ba cuốn lịch quay về đời thường thì thằng con đầu lòng – Cu Hùm – đã có thêm đứa em gái lên hai, và đứa nữa còn trong bụng mẹ. Căn nhà cũ trong hẻm Tàu Hũ không còn. Nơi ở mới của mấy mẹ con là một căn phố ngoài đường lớn buôn bán quần áo khá khang trang. Hỏi Cu Hùm, Út bảo nó đi học. Hỏi cha của đứa gái và đứa sắp chào đời là ai, nàng một mực không nói, khóc lóc mà rằng, vắng hắn như rắn mất đầu, bọn đàn em đứa bỏ nghề đổi xứ đi nơi khác, đứa đầu quân sang phe Mãnh Cụt, hai mẹ con thành ra bơ vơ, chẳng ai đỡ đần hôm sớm. Đe nẹt có, năn nỉ ỉ ôi có, nhưng Út Cưng vẫn câm như hến không cho hắn biết Cu Hùm học ở trường nào, xem ra đã ôm cầm sang thuyền khác, nàng vẫn khư khư giữ lấy núm ruột của mối tình “trai tứ chiếng, gái giang hồ” nay đã thành quá vãng, để hắn vốn trắng tay càng tay trắng luôn!

Chưa bao giờ hắn cảm thấy lòng đắng và đau đến vậy, cất mình ra đường mà chẳng chút ngạc nhiên khi cô vợ cũ sau cơn khóc bảy phần than vãn, ba phần kể khổ mắt vụt ráo trơ hệt mắt cá ươn, không có lấy dù chỉ nửa lời níu giữ gã chồng cũ. Bao nhiêu mường tượng về cuộc hội ngộ đầm ấm phút chốc tan thành mây khói đã đành, bẽ bàng hơn, không chỉ trái tim nàng vuột mất mà cả cái da cái thịt nõn nường kia cũng đã thuộc về những chiều quấn quít trộn tóc hòa nồng, hà hơi ấp lạnh, những khuya kêu đòi trườn rướn, siết rên hoan lạc… trong tay thằng khác. Sự phản bội phũ phàng, ngang nhiên nhưng hình như nàng không hề có lỗi mà muôn sự đều do hắn. Ôi, cái đồ ngu như heo chưa thiến, hồi đó có mỗi mấy lạng “cơm tiên” cũng để cho bị mắc lưới! Hắn tự rủa thầm cho đỡ… đắng.

Vào một chiều mưa tầm tã, do ma đưa lối quỉ dẫn đường sao ấy, Sáu Giang Hồ bước vào một quán nhậu quen thuộc nay đã “lên đời” thành nhà hàng, và hắn bỗng gặp lại Mãnh Cụt. Đầu vẫn trọc tếu, áo chim cò, quần jeans và giầy da đen bóng lộn. Mãnh Cụt ngồi một mình, chân gác lên bàn, uống bia theo lối quen đã thành tật: cầm chai quật vào ống quyển đánh “coong”, cái cổ chai vỡ ngọt y như bị tiện đứt rồi ngửa cổ tu ừng ực. Người lạ thấy màn “diễu võ dương oai” ấy mười người hết chín rưỡi thường lác mắt phục lăn, còn những ai biết tỏng dưới lớp quần jeans là cả một ống sắt chân giả thì bĩu môi khinh miệt, hoặc cười khẩy hàm ý không tán thưởng cũng không chê bai.

Thoạt thấy Sáu Giang Hồ thả phịch người xuống ghế đối diện mình, Mãnh Cụt quắc mắt nhìn lom lom đoạn cả cười rụt vội hai chân xuống gầm bàn.

“Trời đất, mầy hả Sáu? Cứ ngỡ tay yên hùng mạt vận nào, đại ca ra hồi nào vậy? Sao hổng báo trước để đàn em đi đón?”. Quay mặt vào phía quầy, gã lệnh: “Tiếp khách… tới bến luôn nghe tụi bây!”.

Sau tiếng “dạ” ran, bia và mồi được hai cô tiếp viên trắng như bông bưởi, đỏ y châu sa, mượt mà y… cháo chảy bưng ra với dáng đi hao hao những người mẫu trên sân khấu, hai chân khẽ bước cheo chéo nhau, dặt dè như thể ngại trái chanh trái táo gì đó kẹp sau làn váy cũn cỡn bất chợt rơi vãi ra.

Mặc giọng lưỡi đểu cáng của thằng “đồng nghiệp” cũ, “đại ca Sáu” lầm lì ăn và uống, cơ hồ lỡ nuốt trọng mất lưỡi, chẳng hở ra tiếng nào. Mãnh Cụt tiếp tục thượng chân lên bàn, trưng cặp đế giày chỉ cách mũi “đại ca” vài tấc, tiếp tục uống bia kiểu trêu ngươi nọ và, thao thao gần như bất tuyệt từ chuyện này sang chuyện nọ. Dù chẳng mảy may tin những khoe mẽ thành tích, bốc phét uy danh trong câu chuyện thuộc loại “tào lao bắc xế” của Mãnh Cụt, Sáu Giang Hồ cũng không thể không thừa nhận rằng, bây giờ gã chẳng những giàu tiền lắm của mà thế lực cũng trội hơn ngày xưa, cả cái khoản học làm sang cũng được gã chăm chút kỹ.

Ném cái chai rỗng xuống gầm bàn, Mãnh Cụt chìa hộp xì gà về phía Sáu, hắn nhón lấy một điếu, Mãnh vội bật quẹt ga đưa tới, đoạn với thao tác vặt khá điệu nghệ, gã búng một điếu lên cao há miệng theo kiểu chó đớp xương ngậm lấy đằng cán, dùng lưỡi lùa từ mép trái sang mép phải trước khi châm hút, thổi khói mù mịt. Sáu Giang Hồ bật thốt, giọng bực bõ:

“Đ.m, bao nhiêu năm cũng chỉ mấy trò khỉ cũ rích”.

“Ngại thấy những trò mới của tao mầy sẽ ngất xỉu, từ từ thôi con ạ! Sao? Đ.m, hợp tác với bọn này chớ?”.

Vẻ mặt câng câng của tay du côn vườn xưa vốn ngang cân đồng lượng với mình giờ trông sao tởm đến vậy? Thay vì tương một quả đấm vào mặt gã, Sáu Giang Hồ lại thấy mình “nhẫn nhục” nói giọng của kẻ lép vế:

“Kiểu nào?”.

“Chung vốn kinh doanh! Trò này bảo đảm… mới!”.

“Đ.m vốn máu hay mồ hôi vậy?”.

“Bậy, tiền chớ! Kinh doanh nhà hàng, khách sạn”.

“Đ.m tao cháy túi, mầy thừa biết”.

“Vậy thì… làm công ăn lương!”.

“Tao không tin mầy là một ông chủ tốt”.

“Xin lỗi mầy!”. Mãnh Cụt mủm mỉm cười, gõ nhẹ nắm đấm lên bàn đệm cho câu nói nhả rời từng tiếng nửa cười cợt nửa nghiêm chỉnh một cách khó thể nghi ngờ: “Đ.m, tao không tốt mà dám dang tay xoạc chân chào đón, bảo bọc vợ con mầy trong lúc mầy đi tù à?”.

Nghe tim vụt nhói như vừa nhận một nhát dao trí mạng, Sáu Giang Hồ bật dậy, run giọng:

“Thì ra… Đ.m mầy chính là…là…”

Và, thói côn đồ bao năm tạm lắng, ẩn tàng đâu đó trong xương cốt bất chợt vùng dậy, hắn quơ lấy chai bia uống dở nhắm Mãnh Cụt vụt tới, gã né tránh, bật tiếng cười ha hả. Bàn nhậu tức khắc bị Sáu Giang Hồ đạp đổ, cũng là lúc hắn bị kềm cứng bởi hai thằng to con, mình trần trùng trục, mặt mũi trông hiền khô như thể vừa từ đất nứt lên và, trận đòn hội chợ bắt đầu.

Chẳng biết mê man trong bao lâu, hôm sau hắn choàng tỉnh, thấy mình nằm trên ghe ông Tám Chài, cả xác lẫn hồn đau ê ẩm. Trong ánh nắng sớm mai như rải hàng tỉ con rắn vàng óng trên sóng nước lăn tăn, ông Tám nheo mắt cười, nói:

“Lâu nay qua toàn vớt xác hiền lành trôi sông, trời xui đất khiến thế nào bữa nay lại vớ phải cái thây chưa thèm chết, lại là một thằng đầu trộm đuôi cướp”.

Hắn kinh ngạc:

“Ủa, sao ông… biết…”

“Chú mầy nổi tiếng cùng hung cực ác từ Bến Củi đến Bến Cá ai hổng biết”.

Ngoài nghề chài lưới, bao nhiêu năm rồi không nhớ nữa, ông Tám còn kiêm nghề vớt những cái xác có người thân hoặc vô thừa nhận, tự nguyện chọn sông làm mồ, hoặc sơ sẩy, bị tai bay vạ gió phải trôi sông. Ông coi đó như việc làm tích đức, không bao giờ ngửa tay nhận thù lao, chẳng bao giờ chậm trễ, nhưng cũng chưa bao giờ cứu được kẻ xấu số nào khi hơi thở mỏng manh của họ lỡ bị sóng cuốn đi, vậy mà hôm ấy ông đã dành lại hắn từ tay Hà Bá, trả lại hơi thở cho thằng tù vừa mãn hạn đang ngắc ngoải vì tình phụ, lại bị bồi thêm một trận thừa sống thiếu chết chẳng phân biệt nổi đòn thù hay đòn ghen. “Dưỡng thương” chừng tuần lễ mới tương đối lại sức, Sáu Giang Hồ quì mọp tạ ơn, khẩn thiết xin ông Tám nhận làm con nuôi. Ông thẳng thừng từ chối:

“Từ lâu qua coi sông là vợ, sóng là con, và những oan hồn trôi sông là bè bạn lỡ mất rồi. Vả lại đức của nhà qua mỏng lắm, hổng dám nhận mần cha một tay du côn du kề danh tiếng lẫy lừng cỡ chú mầy đâu!”.

“Con vốn từ trại trẻ mồ côi bước ra đời, giờ tứ cố vô thân, tía kể như đẻ con lần thứ hai – Hắn ngào nghẹn nói – Từ nay con xin thề…”

“Bây toàn thề kiểu cá trê chui ống,hơi đâu tin. Thôi vầy nghen, có chú mầy đêm hôm qua cũng đỡ hiu quạnh, vui thì ở, buồn cứ đi”

Dù không được ông Tám chấp thuận, Sáu Giang Hồ vẫn cần mẫn, chí thú làm “con nuôi”, tỏ ra tu tỉnh hẳn. Ngày ngày dang nắng đội mưa chịu khó tập bơi, lặn, cắn răng nhận những cái tát nháng lửa của ông Tám mỗi lần do quen thói buột miệng chửi thề. Sóng gió sông nước hiền hòa không chỉ “ăn” vào cái da cái tóc mà hình như còn lậm cả vào tận tâm can gã đàn ông vâm váp, chắc nịch, phụ tá đắc lực của ông Tám trong nghề chài lưới lẫn “nghề” mò vớt xác. Ngạc nhiên thấy hàng tháng ròng hắn không một lần rời ghe lên bến, đôi khi ông nhắc nhở, hắn chỉ mỉm cười rồi lảng sang chuyện khác, có lần ông bực bội gắt:

“Nè, chú mầy tính trói mình vô cái ghe tàng này mãi hay sao?”.

“Dạ đâu có, đơn giản là con cũng chọn sông làm vợ y như tía vậy mà!”. Hắn nửa đùa nửa thật, ông Tám trừng trợn:

“Bậy bạ nghe mậy, phải kêu sông Hậu bằng má mới đúng chớ thằng ba trợn!”.

“Chừng nào tía chịu nhận con làm con nuôi, con mới… còn lúc này…”

“Chú mầy là… tình địch của qua hả thằng đầu trộm đuôi cướp?”.

Hai người cùng cười, ông Tám nhìn xoáy vào tinh mũi hắn:

“Qua già rồi không kể số gì nữa, chú mầy còn trẻ…”

“Vậy tía muốn con quay về nghề cũ à?”.

“Bậy, ý qua muốn nói là có cả trăm cả ngàn kiểu hoàn lương, không cứ gì phải tự giam mình giữa sông nước như vầy”.

Sáu Giang Hồ trầm ngâm, có vẻ nghĩ ngợi rất lung và, sau đó hắn không còn tự neo mình vào chiếc ghe già nua suốt ngày đêm nữa, thỉnh thoảng lên bến lang thang đâu đó, đôi khi còn theo ông Tám đi ăn đám giỗ những người xấu số ông coi là bạn bè, đã từng được ông vớt từ sông lên. Nghe vài người ở chợ mách lẻo, mỗi khi lên phố chợ hắn thường lui tới khu nghĩa địa đối diện trường tiểu học Ngày Mai, ông Tám tò mò:

“Nè Sáu, chú mầy có vụ mần ăn gì bí mật mà thỉnh thoảng lại vô nghĩa địa?”.

Thoạt tiên ngậm tăm, bị cật vấn riết hắn đâm bực, dấm dẳng nói:

“Làm gì có phi vụ bí mật bí mơ nào”. Thoáng ngập ngừng rồi hắn làu bàu tiếp: “Chẳng qua lâu lâu nhớ thằng Cu Hùm, con lại tới đó nhìn lén nó đi học về học”.

“Nhìn trộm nó hay là…con mẹ nó?”. Ông Tám nói giọng cà rỡn, hắn đổ quạu gắt:

“Chỉ riêng nó thôi, không tin thì cũng mặc tía, đồ ông già… nhiều chuyện!”.

“Nhìn lén à? Sao chú mầy hèn vậy? Phải giành nó khỏi tay con đờn bà thay lòng đổi dạ chớ!”.

“Đúng, con chỉ là một thằng hèn!”. Hắn cúi gầm mặt. Ông Tám cả cười:

“Đừng có buồn, qua chỉ đùa thôi. Suy cho cùng lúc này thằng nhỏ ở với má nó vẫn ấm hơn với chú mầy, sông có khúc, người có lúc, biết đâu sau này…”

Ngày tháng cứ thế êm xuôi, ông già sông nước ngày mỗi thấy gần gũi Sáu Giang Hồ hơn, ngày mỗi tin hắn hoàn lương thật. Hệt người dạy thú trong sở thú thấy con hổ được mình thuần hóa trở nên hiền lành giống con chó nhà, ông Tám ngầm “sướng” về cái thành quả – dù chẳng được ai ghi nhận – mình đạt được. Lại nữa, sau vài lần trái gió trở trời, ốm đau èo uột, được hắn tận tình chăm sóc từ thuốc men đến miếng ăn giấc ngủ, ông chợt ngộ ra, tình cảm “con nuôi” ở hắn là thứ tình chân thật, định bụng hôm nào sẽ làm bữa tiệc nhỏ, để hắn chính thức được kêu sông Hậu bằng má, không còn “phạm thượng” đòi đóng vai tình địch nữa, nhưng rồi…

Vào một ngày không còn nhớ đẹp hay xấu trời, cái bến Cây Còng đêm đêm ghe chài về ngủ đậu thường trống vắng chợt có chiếc ghe khác tới neo đậu kề bên. Ghe thương hồ chuyên doanh mặt hàng đường thốt nốt từ Campuchia xuôi về bỏ mối cho các vựa, chợ ven sông, sau đó trong chuyến ngược chở khẳm lừ các loại hàng đặc sản miền Tây Nam Bộ. Ông Thạch Nu chủ ghe là người Khmer vui tính, luôn tươi cười nhưng chỉ có thể nói chuyện với người khác qua động tác của những ngón tay. Cô con gái lai Việt có màu da nâu sáng hơn cha, mảnh mai, rắn rỏi, và trông trẻ hơn cái tuổi 30 vốn có. Ban ngày cô lanh lợi, hoạt bát bao nhiêu thì – lạ thay – về đêm, giọng hát cô nghe buồn bấy nhiêu.

Dẫu một tháng chỉ vài lần ghé bến, tiếng hát buồn não nuột vẳng từ cái ghe bầu ấy thường khiến Sáu Giang Hồ bồn chồn đến mất ngủ. Tiếng hát đêm đêm trong thế giới hết sức kiệm lời, nếu không muốn nói là hoàn toàn câm lặng của hai cha con man mác chút huyễn hoặc, gợi mối cảm hoài lạ lùng nào đó ở người nghe. Ban đầu lạ, hắn không tiện hỏi, dần dà quen, một hôm hắn đánh bạo hỏi cô “hàng xóm”:

“Sophi à, tôi hỏi nếu không phải cô bỏ quá cho!”

Nàng khẽ nhíu mày, mủm mỉm cười, nói giọng Việt hơi cứng nhưng khá tròn vành rõ chữ:

“Có gì đâu, anh Sáu cứ hỏi, nếu là chuyện không đáng nghe Sophi chỉ việc bỏ ngoài tai.”

“Sao cô chỉ thích hát vào ban đêm? Những bài hát tiếng Khmer tôi không hiểu nhưng nghe thiệt buồn, nghe riết thuộc luôn”.

“Anh Sáu có xạo không vậy?”. Sophi nửa ngờ nửa tin. Hắn cố uốn giọng bắt chước âm điệu một bài cô hay hát:

“Kôn ơi, Kôn kênh tơn oôna xrây puu âu kôn kon dum mđai kôn tơn phxa phnhơ num… Sophi có thể hát bài này bằng tiếng Việt không?”.

Đôi mắt long lanh ánh ướt vẻ vui khôn tả, cô không hát mà dịu dàng nói:

“Cũng dễ hiểu thôi, dịch ra tiếng quê ngoại Sóc Trăng của Sophi thì: Con ơi nghe lời cha ru. Mẹ con đi chợ tới trưa mới về. Mẹ về cho bánh sakê. Cho đầu con gối con kê lên đùi. Mẹ cưng con ngủ cho mùi. Chân mẹ làm đệm tay thời ôm con. Ngủ đi, đừng khóc, cha thương!”[1]

“Thì ra là một bài hát ru con”. Hắn bỗng đổi giọng cà khịa: “Nhưng nghe Sophi hát ru tôi lại… mất ngủ, lạ quá hà!”.

Cô gái nhại đúng ngữ điệu của hắn:

“Đơn giản vì… anh Sáu có phải là con của Sophi đâu!”.

“Ờ há! Mà sao lời bài hát lại là cha ru….

“Đố anh Sáu biết?”.

“Chịu!”.

“Sophi mất má từ lúc mới lọt lòng, cha phải ru dỗ, nuôi nấng Sophi chớ còn ai khác nữa?”.

“Thì ra… trước đây ông không hề…”

“Cha Sophi mới bị mất tiếng chừng vài năm nay thôi, sau một trận đau liệt giường liệt chiếu tưởng chết hồi còn ở Biển Hồ”.

“Ngày xưa ông hát ru Sophi ngủ, bây giờ cô hát ru ai?”.

“Thì cũng… ru con”.

“Hình như bên ghe cô đâu có trẻ con”.

“Không trẻ con thì ru búp bê cũng đâu có sao!”.

Vừa nói cô vừa ngước cái nhìn xa vắng lên trời, hắn cảm thấy rờn rợn như thể trong giây lát sẽ có một đứa trẻ vỗ đôi cánh lấp lánh bảy sắc cầu vồng bay xuống từ những đám mây, và nàng sẽ ẵm nó, sẽ đong đưa nó dịu dàng trong vòng tay màu nâu sáng, phơn phớt lông tơ, và cất tiếng não nuột hát ru.

Giữa lúc mối giao hảo láng giềng đang phát triển theo chiều hướng tốt đẹp thì chiếc ghe thương hồ ấy đột nhiên vắng bặt, chẳng thấy ghé bến Cây Còng nữa. Tiếng hát ru quen thuộc trở thành nỗi nhớ lúc nào chẳng hay, khiến Sáu Giang Hồ đâm ra bực bõ chính mình, rằng khéo bận tâm vớ vẩn, thế nhưng không ít lúc hắn giật thót, bắt gặp mình lẩm bẩm “nhại” lại những lời ru buồn Sophi từng hát. Tình cờ nghe thấy, ông Tám chẳng nói gì, chỉ nghĩ bụng: “Con hổ” lại nhớ rừng, không khéo nó phải lòng tiếng hát như ngải như bùa ấy mất rồi!

Vắng chiếc - ghe - chở - lời - ru - buồn - về - đâu - chẳng - biết chừng hơn hai con trăng, Sáu Giang Hồ lặng lẽ ra đi, để lại đôi dòng viết nguệch ngoạc trên bề lưng tờ lịch ngày hôm ấy, lén bỏ vào cái khạp da bò[2] , nơi vừa đựng gạo ăn hàng ngày, vừa cất tiền dành dụm của ông Tám Chài: Con mạn phép mượn tía ít tiền, mong tía đừng giận. Chắc chắn có ngày con sẽ trở về. Huỳnh Văn Bé Sáu. Tờ lịch đến nay ông Tám vẫn giữ dưới đáy khạp và, thoáng chốc mới đó mà đã hơn mười năm.

3.

THẰNG NHỎ NGOÀI MUI NGỦ LÚC NÀO CHẲNG hay. Nắng nghiêng bóng che mát cả người nó, “con chim” vẫn hồn nhiên chỉa lên trời. Cái chong chóng tiếp tục quay mòng. Gió lớn hơn, lá rụng nhiều, cây còng đang mùa thay lá. Trong mui, cuộc nhậu đã tàn, hai người chuyển sang uống trà quạu.

– Nói đi, có phải hồi đó chú mầy chịu hổng xiết cái bịnh tương tư, nên bỏ qua đi tìm… – Ông Tám nói. Sáu Giang Hồ mỉm cười, cái bớt vắt chéo trên chân mày mắt trái đỏ au y tôm luộc:

– Tía biết tỏng rồi còn giả bộ!

– Rồi có gặp không?

– Dạ có, tía Sophi coi vậy nhưng khó dàn trời, ban đầu ổng nhứt định không chịu, riết con mới làm ổng… mê. Chậc, Sophi đã một lần… gãy gánh nên ổng…

– Chú mầy lấy lòng ổng bằng mấy ngón tay ra dấu hả?

– Dạ không, bằng sự cần mẫn kiên trì bám riết. Chuyện dài lắm, ly kì lắm, nhưng tóm lại là…

– Là… sau cùng chú mầy cũng cho con nhỏ cái nó cần?

– Dà!

– Một đứa con để tha hồ ru hỡi ru hời thay vì con búp bê bằng mủ?

– Đại để vậy, không chỉ một mà tới hai đứa. Tụi con ăn nên làm ra, và sống rất hạnh phúc, nhưng rồi… – Cảm thấy trái tim cơ hồ bị bóp nghẹt bởi bàn tay phải gió nào, ắng lặng giây lát, hắn lái câu chuyện sang ngõ khác: – Con quả có tội lớn, xưa đã có lần con nói với tía con là thằng hèn, hơn mười năm qua con lại là đứa bất nghĩa, không một lần về thăm tía, may mà tía…

– Ờ, may mà qua chưa về quạt nước pha trà hầu tiên tổ dưới chín suối. Chú mầy còn bất nghĩa cả với thằng con trai, thằng Cu Hùm.

– Ơn trời, con đã gặp nó rồi!

Hôm tình cờ gặp Út Cưng ở quán bà Ba Xuân ngoài Bến Củi, dù tránh mặt, nhưng rồi hắn cảm thấy không thể không biết tí tin tức nào về nàng, bèn hỏi bà Ba. Bà này chẳng biết gì nhiều, chỉ nói một cách hờ hững: “Nghe đâu nó ở tuốt trong Rạch Gừa!”.

Rạch Gừa không hề xa lạ. Đó là nơi ngày xưa hắn rất ngại ghé, bởi mỗi lần thấy mặt là bà Chín Cải lại kiếm cớ chửi chó mắng mèo, xáng thúng đụng nia, rủa xiên mắng xéo, thở vắn than dài rằng nhà bà vô phước, có mỗi mụn con gái rượu sau năm thằng con trai chẳng ra gì, nó lại vớ nhằm đứa đầu trộm đuôi cướp.

Trong căn nhà lá trống trước trống sau, nắng xế trưa dọi qua những lỗ thủng trên mái trên vách đổ xuống mặt sàn ẩm hàng loạt hột gà dẹt, tròn, méo, dị dạng. Trên chiếc giường tre trải manh chiếu cũ, thằng Hùm nằm thu người dưới tấm mền chỉ cũ sờn, dù đã mười bốn tuổi trông nhỏ thó giống đứa trẻ lên chín, mở mắt thao láo trông lên mái lá như thể trông chờ phép lạ nào đó sẽ đến từ cái thiên đường hư ảo trong những chuyện kể đêm đêm của mẹ nó và, phép lạ đã đến với nó thật. Chẳng phải đến từ cái nơi có hoa thơm cỏ lạ, cây trổ toàn bánh kẹo, lủng lẳng đủ thứ đồ chơi, lắm thức ăn thức uống ngon lành dành cho những thiên thần xinh ngoan vân vân thoắt ẩn thoắt hiện trên chín tầng mây, mà đến từ những bước chân của Sáu Giang Hồ bước qua khung cửa ọp ẹp mở toang hoang suốt bốn mùa. Thoạt nghe tiếng chân, nó thoáng giật thót, chõi mạnh tay cố nâng nửa phần người phía trên nhổm lên, nghểnh cái cổ ốm o, dài ngẳng trông ra, khẽ nhíu đôi mày thơ dại hỏi khẽ:

“Ai đó?”.

“Cu Hùm có nhà không?”.

“Tui là Hùm đây, ông… ông…”

Thằng nhỏ giương mắt nhìn ông khách chẳng có dấu ấn nào trong kí ức nó.

“Ba đây, ba của con đây!”.

Thấy thằng nhỏ chẳng tung mền bật dậy, chỉ động đậy mặt mày đã co rúm lại một cách đau đớn, hắn rảo bước tới, vẻ mặt thiểu não của Cu Hùm khiến hắn gần như sụp xuống, quì mọp bên giường.

“Con bịnh hay sao vậy?”.

“Con bị… liệt mất rồi!”. Cu Hùm nở nụ cười méo xệch.

Khựng sững, bất động một giây, hai giây rồi ba giây… Sáu Giang Hồ bưng mặt khóc tấm tức. Tiếng khóc cố nén tải ngầm sự đau khổ cùng cực làm chuyển rung cả ngôi nhà lá. Tiếng khóc phát từ gã đàn ông dãi dầu sương gió, bặm trợn nghe kì quặc làm thằng nhỏ tật nguyền sợ đến sởn ốc, mếu máo khóc theo. Từ năm lên tám, sau một trận sốt li bì, chứng bại liệt đã làm teo cơ đôi chân tội nghiệp của nó.

– Gặp thằng Hùm rồi có gặp má nó không? – Ông Tám chiêu ngụm nước trà nguội ngắc.

– Dạ có, nhưng cũng kể như không! – Sáu Giang Hồ khẽ lắc đầu – Hôm đó ở chợ về không biết nghe lời của đứa ác khẩu nào, ngỡ con bắt cóc mất thằng nhỏ, Út Cưng lồng lộn đi tìm, gặp hai cha con trong một tiệm cơm, nó la toáng lên, nhiếc mắng đủ điều, quăng trả lại tất tần tật những thứ con mua sắm cho thằng nhỏ, kể cả chiếc xe lăn, lôi nó lên xe ôm dông biến. Con gom tất cả các thứ quay lại Rạch Gừa. Út Cưng không thèm mở cửa, cái cửa ọp ẹp chỉ cần đạp một cái là… nhưng con cố dằn nén, để các thứ trước hiên. Hổng biết lóng rày mẹ con nó sống ra sao?

– Thỉnh thoảng qua cũng có gặp nó. Giờ nó bán rau quả ngoài chợ, lam lũ lắm, hổng còn ăn trơn mặc láng như xưa.

– Thằng Mãnh Cụt…

– Tiêu rồi, dễ chừng cũng ba hay bốn năm gì rồi, sanh nghề tử nghiệp mà, nó từng cho nhiều người ăn dao nên đến ngày tận số dao ăn nó cũng là lẽ thường tình, lẽ công bằng của trời đất. Tay anh chị, gã nhân ngãi non vợ chồng đột ngột mất đi, cái cửa hàng quần áo ngoài phố bị các mụ vợ lớn vợ bé và con cái của gã lấy lại, sang cho người khác. Con Út đành kéo sắp nhỏ về Rạch Gừa nương náu chỗ bà ngoại chúng, bả cũng đi bán muối[3]  từ năm ngoái rồi.

– Sao tía rành quá mạng vậy?

– Ui, cái thị trấn Cù Lao này nhỏ bằng bàn tay, hổng cần đăng nhựt trình chuyện gì ai cũng biết. Vả lại, tuồng như qua có nợ nần gì với má con nó, hễ gặp là cầm lòng không đậu; khi thì vài con cá, lúc mấy cái bánh gởi con Út mang về cho sắp nhỏ, mà nói cho cùng, gặp con Út qua lại nhơ nhớ chú mầy, tuy chưa chấp thuận ngoài miệng nhưng trong lòng qua đã coi chú mầy là con nuôi… mẹ nó rồi! Ngoài cu Hùm, thằng Mãnh Cụt để lại tới năm đứa ba gái hai trai, nuôi hổng nổi, nó cho đi ở đợ hết, còn thằng Út Chót mới bảy tuổi đã đi bán vé số dạo. Thấy thằng nhỏ mặt mày sáng sủa lanh lợi, qua mang về cho nó tiếp tục ăn học. Cái thằng đang ngủ ngoài ngoải đó, nó mắc ngủ nên nãy giờ qua chưa cho chú mầy hay.

4.

NỬA ĐÊM VỀ SÁNG. KHU BẾN CHỢ CÓ LẮM NGƯỜI Việt làm ăn sinh sống trên dòng Bassac – cách thị xã Tà Keo chẳng bao xa – tối đen như mực, đom đóm lập lòe tựa những quầng mây nhỏ khi tán lúc tụ chấp chới, chợt nháng chợt nhòe trong bóng ghe bóng thuyền cặp mạn kề nhau. Không khí tĩnh lặng bỗng bị phá vỡ bởi tiếng máy đuôi tôm đổ dồn, rồi nhanh như cắt, những chiếc xuồng máy chở đầy bọn mặc đồng phục đen, cổ quấn khăn rằn đỏ trắng ập tới. Tức khắc tiếng la hét, tiếng súng ran lên xáo động cả một vùng sông nước. Thoạt tiên bóng tối bị xé nát, băm vụn bởi những tia lửa khạc từ những nòng súng, đèn pin, sau đó bùng cháy thành những đám nhỏ rồi đám lớn. Trong biển âm sắc hỗn độn, ông Thạch Nu khởi động máy, cố đưa chiếc ghe bầu tách ra khỏi “điểm nóng”, Sáu Giang Hồ chống sào tiếp sức. Sophi và hai đứa nhỏ trùm chăn kín mít, nín khe trong một góc quay kín hàng hóa mà người mẹ cho là an toàn nhất. Nhưng rồi họ không phải là “ngoại lệ” của cơn lốc đen man rợ, khóa chặt không chỉ từng bước mà cả từng hơi thở riêng tư trong ngực họ. Khi chiếc ghe bầu vừa quay ngang tách mũi ra khỏi đám hỗn loạn chừng vài thước, một báng súng từ phía sau vụt bổ xuống gáy Thạch Nu làm ông đổ gục, ngã tõm xuống sông với tiếng thét xé lòng: Sophi ! Âm thanh kì diệu, hiếm hoi cuối cùng được bất ngờ cất lên sau nhiều năm tắc tiếng. Cô con gái từ lòng ghe lao ra, chới với lạc giọng gọi cha, nhưng ông đã khuất dưới mặt nước đục ngầu phù sa pha máu. Hai đứa trẻ bíu lấy gấu sà rông mẹ tựa hai chiếc lá mỏng manh và Sáu Giang Hồ, chiếc sào lúc này chỉ là chiếc que tăm làm sao ngăn bọn thú người đang cơn say máu! Buông sào, hắn liều mạng lăn xả vào một tên, tước lấy súng của nó. Cây AR15 trút hết số đạn còn lại trong băng đẩy lùi được một đợt “tiến công”, đợt khác lại tiếp tục xốc tới. Trong khói lửa mịt mù, họ khản giọng tuyệt vọng gọi tên nhau, nhưng không thể bảo bọc cho nhau được. Trước khi phóng xuống sông bơi lặn thoát hiểm, hình ảnh sau cùng hắn còn thấy được và mãi mãi khắc ghi trong kí ức: Trong bóng tranh tối tranh sáng hỗn mang, hai đứa trẻ bị dằn một cách man rợ ra khỏi tay mẹ chúng, bị túm chân xách ngược quật vào mạn ghe hệt hai con nhái bén tội nghiệp, và người mẹ thích hát những lời ru buồn bị kềm chặt bởi những bàn tay lông lá, bị chúng bóc trần hệt bóc một quả chuối dưới những cặp mắt thú đói, và hàng tràng cười có thể làm đông lạnh máu trong tim của bất cứ người lương thiện nào.

Cái đêm kinh hoàng ấy bao năm rồi vẫn còn nguyên vẹn, không hề phôi pha trong kí ức đã đành, mỗi lần nhớ lại, Sáu Giang Hồ cứ ngỡ mới xảy ra đâu từ hôm qua. Nếu không có những ngày “khổ luyện” bơi lặn ở sông Hậu với ông Tám Chài, đêm hôm ấy hắn đã chìm tận đáy sông Bassac. Và, từ đêm hôm ấy, những tiếng gọi hoảng hốt, tuyệt vọng của ông Thạch Nu, của Sophi và hai đứa trẻ trai lúc nào cũng như bay lượn trong không khí sẵn sàng đáp đậu xuống hắn khiến tim đau, lòng đau cùng nỗi dằn vặt rằng, nghe tin đồn sắp có một đợt Cáp Duồn[4]  đẫm máu lan nhanh trong cộng đồng người Việt, vẫn ngu dại nán lại thu cho kỳ hết các món nợ hàng hóa vặt, không chịu rời khỏi Campuchia sớm, nên… Sao hôm đó hắn không cùng “nắm tay” vợ con đi sang thế giới bên kia mà lại đớn hèn thoát hiểm một mình để bây giờ sống không ra sống, chết chưa ra chết, cứ vật vờ như cái phao, cái nút chai hèn mọn nửa chìm nửa nổi, lênh đênh trên bề mặt biển đời, hay bể trầm luân – như sư Huệ Đức từng gọi – luôn luôn cuộn sóng thế này?! Đôi khi hắn lại tiếc, giá như đừng gặp ông Tám Chài, chẳng gặp Sophi mà đã chết dưới tay Mãnh Cụt, hoặc vẫn tiếp tục là thằng đầu trộm đuôi cướp, hở tí là giương nanh múa vuốt… lưu manh!

Nỗi dằn vặt và những đôi khi ấy sắp từ bỏ hắn vĩnh viễn? Mặt trời nống vòng sáng mỗi lúc mỗi rộng hơn ở đằng đông. Mặt nước sông Hậu phẳng lì như thể đêm qua sóng rủ nhau đi chơi đâu đó chưa về kịp. Dòng sông ở nơi đất khách quê người có lúc hắn đã chợt nhớ rồi chợt nhắc, đã được nghe sư Huệ Đức bảo là, nó vốn có một cái tên từ một truyền thuyết đẹp. Rằng, vào thời bị đại quân Tây Sơn truy kích, Chúa Nguyễn Ánh trên đường bôn tẩu vào Nam, ngang qua dòng sông thuộc địa phận huyện Phong Phú phủ Tuy Biên, giữa khuya nghe dìu dặt tiếng đàn ca xướng hát của đám lưu dân hạ bạc bèn chạnh lòng sầu xứ, cảm khái đặt cho nó cái tên Cầm Thi Giang. Hắn không là Chúa, chẳng vướng phải mối hoài cảm nào, chỉ phải lòng những lời ru buồn để rồi sau đó được cả duyên lẫn phúc, tưởng bền lâu hóa ra... Ngồi bó gối đằng lái, Sáu Giang Hồ dõi mắt chờ những tia nắng đầu ngày với cảm giác được khói sóng vuốt ve không chỉ xác mà cả hồn.

Lặng lẽ nhưng vô cùng lẫm liệt, mặt trời từ từ nhô lên hệt một quầng máu tươi roi rói. Không còn bao lâu nữa mình sẽ chẳng bao giờ thấy lại mặt trời!? Buồn bã nhủ thầm đoạn hắn đứng lên trông hút vào vòm mui, trong đó ông Tám và thằng Út Chót vẫn ngon giấc, rồi cái nhìn cất ngược lên tán còng đã già cỗi hơn xưa, hình như những lời ru buồn của Sophi lẫn những tiếng gọi tuyệt vọng vẫn còn rì rào, rì rào sau những tờ lá đẫm sương, mỗi tờ lá là một con mắt đăm đăm dõi về phương nào xa diệu vợi!

Mặt trời lên cao hơn, “máu” tràn lênh láng, màu đỏ tươi loãng dần thành nắng đổ sấp chiếc bóng dài ngoẵng của hắn mất hút vào gốc còng cổ thụ. Gã đàn ông rời ghe lên bến, đầu cúi rũ, hai tay thọc sâu túi quần, thong thả bước hệt một người nhàn hạ.

5.

CHỢ VÃN NGƯỜI. ÚT CƯNG LOAY HOAY XẾP GỌN mớ rau quả, rảy nước cố níu giữ sự tươi tốt cho chúng dưới những tia nắng như kiếm bổ từ mặt trời đứng giữa hồng tâm giờ ngọ. Ông Tám Chài đến nghiêng sát, nói nhỏ:

– Vô quán nước, có chút chuyện.

Thoáng ngỡ ngàng, Út Cưng thấp giọng:

– Bộ có gì quan trọng sao chú Tám?

– Tao có huỗn đâu mà đi kiếm bây giữa trưa đứng bóng như vầy!

Ông già tóc râu bạc trắng quày quả bước đi. Út Cưng nhờ bà bạn hàng ngồi ngáp vặt bên cạnh trông hàng giùm, lẽo đẽo theo sau. Họ vào một quán nước bên hông chợ tương đối vắng, nhạc boléro hải ngoại nhừa nhựa ru ngủ không chỉ ông chủ trẻ áo trạc ngực phô hình xăm gái lõa thể trên ngực, mà cả lũ ly tách chai lọ, những cô diễn viên điện ảnh, ca sĩ, người mẫu thời trang… trên những tấm áp phích quảng cáo màu mè lòe loẹt dán gần như kín cả bốn mặt tường. Uống ngụm đá chanh quậy chưa tan hết đường, ông Tám nói:

– Nghe bây đối xử không đẹp lắm với ba thằng Hùm phải không Út?

– Dà, thì cháu… – Út Cưng ấp úng: – Mà sao chú Tám biết?

– Hổm rày thằng Sáu ở chỗ qua chớ đâu! Chuyện xưa bây bỏ nó trong lúc tù tội theo thằng Mãnh chắc bây chưa quên?

– Chú nói tội cháu, hồi đó cháu bị anh Mãnh ép buộc, dọa dẫm đủ điều…

– Ờ, nó mang vàng bạc lót dưới lưng bây cho êm đặng ép bây ăn nằm đẻ sòn sòn năm một chớ gì? Chà, cực quá hén!

Người đàn bà xấu hổ cúi gầm mặt, đưa ly lên định uống ngụm cà phê đá, ngập ngừng, lại đặt ly xuống, khoan xoáy cái nhìn bắt nọn vào ông Tám:

– À, cháu biết rồi, chắc ba Cu Hùm nhờ chú biểu cháu quay lại với ảnh?

– Đừng tưởng bở nghen con! Hổng có thằng đàn ông nào ngu dại đi hốt ổ một gái nạ dòng với sáu con về mà nuôi báo cô đâu, bộ bây tưởng bây còn sắc nước hương trời lắm chắc?

Út Cưng ngượng chín, câu nói “phũ phàng” của ông già sông nước khiến nàng tưởng chừng những phần da kín vụt bị bóc trần phơi lồ lộ hệt những cô thời trang mặc đồ tắm nẩy ngực ngoáy mông trên tường kia. Ông Tám tiếp tục cái giọng nửa câng câng, nửa lành lạnh làm người nghe phát… ớn:

– Nghe bây sợ thằng Sáu bắt cóc Cu Hùm à?

– Dà, dù có cực gấp trăm ngàn lần nữa, cháu cũng không thể xa con của cháu được.

– Theo chỗ qua biết thì nó hổng có ý định đó đâu.

– Vậy ảnh muốn gì?

– Gặp lại, để coi bây đối xử tàn tệ tới cỡ nào!

– Nãy giờ cháu nghe đã đầy tai, mong chú thương tình đừng chửi cháu nữa, tội nghiệp. Nói đi, chú tìm cháu có chuyện gì vậy? Cháu không đến nỗi tàn tệ như chú nghĩ đâu – Út Cưng bưng mặt khóc òa, nước mắt ràn rụa qua kẽ những ngón tay hình như chẳng trong mà vẩn màu cay cực, buồn tủi.

Dù rủa thầm trong bụng: “Hừm, nước mắt cá sấu!” nhưng rồi ông Tám cũng chợt hối về giọng lưỡi cay độc của mình vừa rồi, bèn dịu giọng:

– Thiệt tình thì, thằng Sáu cũng hổng oán trách gì bây đâu.

– Dà, cháu biết ảnh rất thương thằng Hùm. Nhưng cháu nghĩ, lỡ làng cả rồi, ly nước hắt đi khó bề hốt lại… Dạo này ảnh sống ra sao hả chú?

– Nghe đâu từ hồi năm nẳm, nó sang Campuchia sinh sống mần ăn, vợ con không may bị bọn Pôn Pốt giết sạch, nó trốn thoát, nhưng nghĩ máu thịt oan hồn vợ con vẫn ở bên bển, quay về xứ không đành, nó bèn ở lại, đi kiếm ăn lớ ngớ, bị lùa vô trại lao động cải cách hay cưỡng bách gì gì đó hút chết, may sao có một ông người gốc Hoa giàu sụ thương tình bảo lãnh ra, mướn nó mần vệ sĩ. Ông này mần chủ tới sáu, bảy cái khách sạn loại sang, lại có máu mê cờ bạc, theo hầu riết nó cũng đâm ra thạo nghề đổ bát, nổi tiếng là con bạc xuất quỉ nhập thần. Ông chủ gốc Hoa mất đột ngột vì bị nhồi máu trong một ván bài tiền đặt cược cả triệu đô la. Sau đó nó được bà chủ tin cậy, cho trông coi một khách sạn nhà hàng kiêm luôn sòng bạc… Ôi dào, nó kể lớt phớt, qua cũng chỉ nghe qua loa, không tin lắm, nhưng giờ thì tin nó đúng là… – Ông Tám ngưng bặt, Út Cưng bửng lửng, sốt ruột:

– Đúng là gì hả chú?

– Thì là… đúng, nó đúng là một ông chủ!

Cơ hồ biến thành kẻ nào khác, ông Tám trịnh trọng đảo mắt ngó quanh, tưởng chừng không chỉ những cặp mắt trong quán, trên các mặt tường mà cả những cái nhìn vô hình nào đó trên khắp thế giới đang lom lom găm vào mình, đoạn trịnh trọng kêu tính tiền, trịnh trọng đứng lên, trịnh trọng rảo bước về phía mấy chiếc xe lôi đậu bên kia đường. Đáp lại đôi mắt xoe tròn kinh ngạc của Út Cưng, ông trịnh trọng nói gần như thì thầm:

– Không thể nói ở ngoài đường ngoài sá được, về chỗ qua, hổng biết thằng Út Chót có bỏ ghe đi chơi không, sao nóng ruột quá vầy nè!

Về tới bến Cây Còng, ông Tám yên lòng khi bước lên ghe thấy Út Chót nằm sấp trên sạp ván đọc truyện tranh. Nựng nịu, hôn hít thằng nhỏ, dúi cho nó mấy ngàn rồi Út Cưng theo ông Tám vào góc bếp đằng lái. Trước đôi mắt xoe tròn của người đàn bà lam lũ, ông trịnh trọng mở nắp cái khạp da bò lấy ra hai bó tiền buộc gọn bằng dây thun, toàn tiền mệnh giá 100.000. Một bó dày cỡ cục gạch ống có dán mẩu giấy ghi Kính biếu tía của con, và bó kia dày gấp đôi kèm dòng chữ Của má Cu Hùm và sắp nhỏ.

Chẳng tin vào mắt mình, Út Cưng cố nén kinh ngạc:

– Mèng ơi, tiền thiệt hay giả mà nhiều quá vầy nè?

Có lẽ từ lúc cha sinh mẹ đẻ tới giờ, bữa nay mắt ông Tám mới tràn ngập ánh vui đến thế:

– Thiệt chớ!

Tương tự, có lẽ từ lúc lọt lòng tới giờ, Út Cưng mới thấy được một bó tiền to nặng đến dường ấy, thực mà cứ ngỡ như đang mơ, nửa ngờ nửa tin.

– Chú Tám đừng hù cháu tội nghiệp nghen! Có thiệt là… là tiền của ảnh gởi lại hay là…

– Hay là tiền Hà Bá dưới sông chắc! Còn ai trồng khoai đất này nữa! Hồi năm nẳm, trước khi bỏ đi biền biệt nó cũng bỏ vô cái khạp này mấy dòng chữ hẹn chắc chắn sẽ về. Lần này nó lại mượn cái khạp mần hộp thơ. Chậc, cái thằng thiệt là… À, mà sao lần này hổng thấy nó hẹn về gì cả vậy cà!?

6.

CHÙA TỌA LẠC Ở LƯNG CHỪNG MỘT SƯỜN ĐỒI đất đỏ miền Đông, ẩn khuất dưới tán si cổ thụ, bốn mùa râm bóng. Mái ngói cũ kỹ oằn nặng cơ man nào là năm tháng, tường rêu bạc màu nắng mưa lưu cữu. Từ chánh điện đến hậu liêu, các khám thờ, tượng thờ, bàn ghế, hoành phi câu đối, cây kiểng… khoác chung vẻ dung dị trầm mặc, không xanh đỏ tím vàng lòe loẹt giống các chốn Phật đường nơi phồn hoa đô hội. Vài ông sư, dăm chú tiểu, người lặng lẽ như những họa tiết phác thảo điểm vào cảnh u tịch những nét sinh động từ tốn, khiêm cung. Nơi này ngăn cách với thế giới “chúng sinh” ồn động bên ngoài cả một cánh rừng cao su bạt ngàn, các đạo hữu ở xóm nhà gần nhất cũng phải hành hương qua chừng sáu bảy cây số mới đến được chùa để lễ bái, nên quanh năm ít khách thập phương lui tới. Có phải vì vậy mà khi thoạt thấy chiếc Toyota mang biển số Campuchia lấm bụi dừng lại trước cổng, sư trụ trì Huệ Đức vội vàng ra đón? Không hẳn thế, ông vui mừng vì gặp lại một khách thân.

Sư đưa khách vào hậu liêu. Trà nhanh chóng được mang ra. Họ ngồi đối ẩm trên sập gụ. Gió từ ngoài vườn lan luồn qua các ô cửa nghịch những chùm phong linh phát hàng chuỗi kính coong nghe vui tai, thanh thoát như thể chúng được gảy từ chiếc đàn nào tận thinh không bay lạc tới chốn này. Thong thả uống cạn một tuần trà, sư nheo mắt ngắm khách.

– Con quả đúng hẹn, thầy đinh ninh thế nào con cũng ghé. Đi miền Tây về lúc nào?

– Dạ, trưa nay, về tới Sài Gòn, ghé bịnh viện xong là con đi thẳng đến đây.

Có vẻ bị dị ứng sao đó với cái bệnh viện Sáu Giang Hồ vừa buột thốt, sư Huệ Đức khẽ nhíu mày.

– Sở nguyện ở miền Tây con đã làm xong chưa?

– Dạ rồi!

– Họ còn sống và an lành cả chứ?

– Dà, ông Tám cũng thường dù đã già quắt như trái khổ qua, nhưng vợ cũ, đứa con trai của con và sắp nhỏ con của người chồng sau thì… khổ lắm.

– Con có cho họ biết nguyên do và mục đích chuyến về của con không?

– Dạ không?

– Sao vậy?

– Thấy không tiện, bạch thầy!

– Bất cứ chuyện gì, rõ ràng minh bạch vẫn hay hơn chứ!

– Nhưng lòng vợ cũ con giờ đã khác, người lâu nay con vẫn coi là cha nuôi thì con không đành lòng cho ổng biết sự thật.

Tiếng chuông gió vẫn tiếp tục thánh thót, hương lan tỏa nhẹ từ vườn vào tinh khiết đến hư ảo, nhưng bầu khí bỗng chùng nặng giữa hai người.

– Hãy coi mọi chuyển biến trên đời này là lẽ tự nhiên của vô thường, con sẽ thấy lòng nhẹ hơn.

– Trước đây để quên đi bi kịch bất hạnh của gia đình, con lao đầu vào công việc như điên, nhưng thân xác rã rời, cái đầu vẫn tỉnh táo không thể diệt trừ được ác mộng, con phải khổ sở chống chõi với chúng gần như hằng đêm. Đã đến lúc…

Thoáng tuyệt vọng làm tối sầm vẻ mặt ông khách, sư Huệ Đức châm trà thêm vào tách, điềm tĩnh nói:

– Đừng có lúc nào cũng sẵn sàng đầu hàng hay chủ bại. Nhớ không? Đã từng có lúc bị đối xử như thú vật, loi ngoi lóp ngóp tưởng đã xong đời, thế mà con cũng giũ được bùn và máu mủ tanh tưởi đứng lên.

– Thầy chợt nhắc khiến con chợt nhớ, có một chuyện hàng bao nhiêu năm con định bụng sẽ xin lỗi thầy rồi cứ quên đi.

– Chuyện gì?

– Cái hồi thầy bị kiết lị nặng ở trại Phnom Srais người chỉ còn nắm xương, con đã lén bắt cóc nhái, tắc kè sấy khô tán thành bột để thầy ăn cho lại sức, ngại thầy sợ phạm tội ăn mặn, con đã nói dối là bột đậu nành pha củ năng.

– Tưởng gì, thầy biết nhưng tảng lờ để còn được sống. Vả lại, ở thời buổi lao động khổ sai, thuốc men chẳng có, gạo và muối quí hiếm hơn vàng thì cũng đành phải “phá chấp” thôi.

– Vậy thì con hiểu rồi, thầy đã “phá chấp” đến độ khai với bọn chúng thầy là người Hoa thay vì người Việt.

– Ờ, họ ghét cay ghét đắng người mình mà, thầy lại nói được tiếng Hoa nên… Chậc, gặp thời thế thế thời phải thế… thôi. Nhưng nói thì nói vậy, đến hết đời ngoài những tội nhỏ nhặt ấy, còn biết bao là tội nữa thầy phải sám hối.

– Thầy đã vậy thì bọn phàm phu tục tử như con phải sám hối cả ngàn kiếp may ra…

– Lại bi quan! – Sư lắc đầu – Phải trì chí hơn mới được. Theo thầy thì thời gian qua con đã thắng. Không thắng sao mang được hàng tỉ đồng từ Campuchia quay về giúp trẻ mồ côi, cơ nhỡ, các cụ ông cụ bà neo đơn, và giúp những người thân!

– Bạch thầy, đó chỉ là chút muối bỏ biển. Trước đây công việc và thời gian là hai trợ thủ đắc lực giúp con rất nhiều, nay thì con không còn thời gian nữa, giữ tiền bạc cũng chẳng để làm gì.

Dẫu có vòng vo né tránh cách nào cũng đã đến lúc không thể không nhắc đến sự thật đang làm bận lòng cả hai người.

– Vừa rồi ở chỗ bệnh viện người ta nói thế nào?

– Phải nhập viện trước khi quá muộn!

– Muộn là bao lâu?

– Không bao giờ người ta cho bịnh nhân biết cái điều tối kỵ ấy, nhưng con biết thời gian sống của con bây giờ chỉ còn tính bằng tuần hoặc ngày.

– Con nên nghe theo chỉ định của các thầy thuốc. Đi ngay thôi, thầy sẽ đi cùng con.

– Có ích gì đâu, bạch thầy! Chuyến về này con đã làm xong sở nguyện của mình, con tính chuẩn bị chuyến đi… cuối cùng sớm hơn, trước khi bị nó quật ngã.

Cơ hồ hóa tượng trong giây lát trầm tư, đoạn sư vụt bừng tỉnh:

– Có nghĩa là… con muốn tự sát trước khi bị nó hành hạ, thậm chí… hành quyết? Không, đừng, còn nước còn tát chứ, ai lại…

– Nhưng, bạch thầy con vốn là một thằng hèn đủ thứ, đặc biệt chịu đau rất dở.

– Kẻ tự bóp chết, cắt đứt sự sống của chính mình tệ hại hơn một kẻ hèn, là một kẻ sát nhân!

Sư Huệ Đức đứng lên, bước lui tới, mày cau ríu lại hốt nhiên trông già sọm hệt ông già tám mươi chứ không phải chỉ mới ngoài sáu mươi.

Nhanh thật, mới đó mà đã bao nhiêu năm trôi qua. Thời ấy sư còn là đại đức trẻ, tốt nghiệp đại học loại xuất sắc, giảng dạy môn triết Đông ở trường đại học Vạn Hạnh. Vốn ham mê ngôn ngữ học, sau Anh, Pháp và Hoa ngữ tương đối thành thạo, được Giáo hội trợ cấp học bổng, sư rời Sài Gòn lên đường xuất dương sang Ấn Độ nghiên cứu chữ Phạn rồi đến Campuchia học tiếng Khmer và chữ Pali – ngôn ngữ dùng trong kinh sách Phật giáo của xứ sở này – tại một ngôi chùa lớn ở trung tâm thành phố Phnom Penh. Khóa học sắp hoàn tất thì xảy ra đại họa Khmer Đỏ, chùa chiền bị dẹp bỏ, sư sãi cũng chỉ là những công cụ lao động như hàng bao tín đồ của họ, bị dồn ra khỏi thành phố về các vùng nông thôn, bị lùa vào các trại lao động cưỡng bách đào mương đắp đập, sản xuất lúa, biến rừng hoang thành đồng trồng bông vải, thi hành bất cứ loại lệnh lạc nào của Angka Leu[5]*, thường trực bị hành hạ bằng roi vọt, báng súng, đói lạnh, bệnh tật, đa số trở thành “mồi ngon” của các đại dịch bệnh như tiêu chảy, kiết lị, phù thũng, suy kiệt thể xác lẫn tinh thần. Những ai bị kết tội phản động, không bám kịp hoặc đi ngược dòng “bánh xe lịch sử” thì bị xử tử công khai với thao tác thi hành án tiết kiệm đạn dã man: dùng những công cụ hiền lành của nông dân, của đồng ruộng như lưỡi cuốc, lưỡi mai nhân danh cách mạng đập thẳng cánh vào gáy hoặc đầu nạn nhân, rồi hất thây xuống hố chôn trước đó chính họ đã đào sẵn. Sư không thể nhớ nổi mình đã trải qua bao nhiêu trại lao dịch từ Phnom Srais, Phnom Korg đến Year Piar, và các làng mạc rải dọc dòng sông Bassac hiền hòa ấy, đã từng suýt chết đói biết bao nhiêu bận, đã từng vượt qua những lần bệnh trí mạng ra sao!

Hồi mới vào trại tập trung, bị ám ảnh khôn nguôi bởi cái chết thảm của ông Thạch Nu và vợ con, hễ thấy bọn mặc đồng phục đen, cổ quấn khăn rằn đỏ trắng ở bất cứ đâu lập tức Sáu Giang Hồ nghe tim bị bóp nghẹt, lòng nghẹn ứ uất hận, và mắt vằn ánh căm thù. Thỉnh thoảng hắn lên cơn hoảng loạn, buông bỏ cuốc xẻng giữa giờ lao động, vắt giò lên cổ chạy thục mạng, khóc lóc van lạy “đừng giết tôi, xin đừng giết tôi!” đoạn cười sằng sặc, có khi đang đêm chợt thức, bỗng cất tiếng sủa, tru lên như chó sói, hoặc thình lình nhào xuống sông, mương bơi lặn hệt rái cá hàng giờ. Ngoài những lúc lên cơn, hắn cần mẫn làm việc năng suất gấp hai ba người khác, đặc biệt rất kiệm lời. Có lẽ nhờ thế mà hắn được Angka giả ngơ, không “xóa sổ”. Sư Huệ Đức luôn cầu nguyện cho tâm thần hắn sớm tìm thấy lại sự cân bằng. Chẳng rõ có được Phật phò hộ độ trì hay không mà Sáu Giang Hồ bất giác tỉnh táo trở lại sau một sự cố ai cũng cho là lạ lùng: Hôm ấy có hai người chung trại bị xử tội trộm cá khô của bếp ăn tập thể và mưu toan đào thoát qua biên giới Cam – Thái. Theo thông lệ, họ phải tự đào huyệt cho mình trước khi bị hành quyết, nhưng cả hai suy kiệt đến độ không thể động tay hay nhấc chân nổi. Sáu Giang Hồ bị chỉ định làm thay.

Đào xong chiếc hố đôi vã mướt mồ hôi, được thưởng một điếu thuốc, hắn điềm tĩnh hút thuốc thở khói, điềm tĩnh cùng bao người khác đứng chờ “thị phạm” phút cuối cùng của hai kẻ xấu số, và rồi hắn không thể điềm tĩnh được nữa khi hai nhát cuốc vung lên, hai cái thây bị bịt mắt đổ xuống. Sau tiếng thét xé lòng, hắn ngã ra bất tỉnh, mê man đến hai hôm sau mới choàng thức, ngơ ngác như thể từ hành tinh nào lạc tới. Từ đó những cơn hoảng loạn không còn nữa, mọi người trong trại kháo nhau, rằng những hồn ma vía quỉ náu ẩn trong hắn đã được hai tử tội bắt mang theo về địa phủ để hắn được bình yên, họ đền ơn hắn đã ra sức đào cho họ một chỗ nằm tử tế cuối cùng nơi trần thế!

Vào những ngày đen tối ấy, dù chênh lệch tới hơn mười tuổi đời, sư Huệ Đức và hắn đã trở thành đôi bạn thân. Một ông sư học thức đầy mình, xuất thân từ cửa Phật kết giao với gã giang hồ gốc gác mồ côi, cựu học sinh dở dang của trường Dòng, từng ẵm cả đồ thờ bằng bạc của nhà Chúa bỏ trốn đi bụi đời… Thoạt tiên từ lời ăn tiếng nói đến cung cách ứng xử giữa hai người có sự lựng khựng, khập khiễng, riết rồi cái khổ, cái đau, cái đói đã như những sợi dây vô hình ràng buộc họ cùng mối đồng cảm sâu xa của những tội đồ bị đạp xuống tận đáy địa ngục, cần phải tựa vào nhau để tồn tại, nuôi hy vọng sống còn. Hắn luôn đỡ đần sư trong các công việc lao động nặng, sẵn sàng sẻ chia, nhường từ miếng ăn đến hớp nước nhỏ, bao giờ cũng với thái độ hết sức tôn kính. Sư bù vào lỗ hổng kiến thức của hắn khá nhiều điều ông đã học hỏi, chiêm nghiệm từ cuộc sống trong lẫn ngoài cửa Thiền, cả những tinh hoa gạn lọc từ kinh sách triết học, Phật học. Có lúc sư quên bẵng hắn chỉ là đứa phàm phu tục tử, đầu óc gần như mít đặc, cứ huyên thuyên thuyết giảng để rồi ngẩn cả người khi chợt phát hiện hắn đã ngủ từ lúc nào chẳng hay, hoặc lơ mơ thả lỏng tâm trí tận đẩu tận đâu, ông đành mỉm cười mà rằng, ờ thì mình nói cho đỡ nhớ Thiền viện, trường lớp và lũ môn sinh không biết lúc này đã đi đâu về đâu cũng chẳng sao!

Ngày nọ, vận may – có mơ cũng không thể thấy – bỗng đến với Sáu Giang Hồ từ một người Campuchia gốc Hoa giàu sụ: đại gia Basaka, vốn chơi thân với bọn chóp bu ở trại lao động. Trong đợt đội tạp vụ của trại được cắt cử đến tu sửa lại ngôi vườn, hồ bơi rộng mênh mông ở biệt thự của ông ta, hắn đã “lọt vào mắt” ông chủ lớn ấy, sau đó không những được bảo lãnh ra khỏi trại mà còn được mướn làm vệ sĩ vân vân và vân vân, như ông Tám Chài từng kể với Út Cưng.

Gần tám tháng sau ngày Sáu Giang Hồ ra khỏi “địa ngục”, sư Huệ Đức và cơ man nào là nạn nhân cùng cảnh ngộ khắp đất nước Campuchia mới được quân đội Việt Nam giải thoát. Và, bây giờ hai người lại gặp nhau, nói như sư thì bởi vì, họ đã lỡ có duyên nghiệp với nhau đâu từ kiếp trước! Cái gã trai trẻ có lúc mất trí đã hồi phục được tâm trí, cái gã lầm lì đương đầu với bao khổ nạn dọc đời, ham sống ngày ấy, giờ buông xuôi, chán sống rồi sao? Trong các thứ quyền tối thượng của Con Người trên mặt đất này, chẳng có pháp luật nào công nhận quyền tự do được chết. Chẳng có Thiện Tâm nào nỡ làm ngơ trước một kết cục buồn thảm được báo trước như thế! Biết gỡ cái gút thắt cay nghiệt này cách nào đây?

Mặc ngày mỗi lúc mỗi xế bóng ngoài cửa, tiếng chuông gió không ngơi nghỉ, và hương lan dìu dịu kín đáo len vào tận các ngõ ngách lòng người, sư Huệ Đức tiếp tục bước hết chiều ngang đến chiều dọc hậu liêu, không chỉ đôi mày cau ríu lại mà hình như cả hồn lẫn xác sư cùng đắm vào suy tưởng. Mãi đến lúc khách đã kiếu từ ra về, sư vẫn chưa dừng bước.

7.

TAY ANH CHỊ MIỆT VƯỜN HOÀN LƯƠNG, KẺ BỊ tình phụ, ngư dân kiêm nghề mò xác, lái buôn đường sông, kẻ tội đồ của Angka, con bạc xuất quỉ nhập thần, ông chủ Casino Ritz– Battambang, kẻ tự nhận mình là thằng hèn, con bệnh ung thư giai đoạn cuối thực hiện chuyến đi cuối cùng của đời mình vào một đêm đẹp trời. Chiếc Toyota mang biển số Campuchia lấm bụi lặng lẽ rời đường lớn rẽ vào vạt rừng cao su bạt ngàn, dừng lại cách chùa Tĩnh Tâm Tự chừng hơn cây số. Máy xe vẫn nổ, đèn tắt ngấm, cửa kính được quay kín, ngưng hệ thống thông gió, máy điều hòa điều chỉnh độ lạnh tối đa và, trong bóng tối đặc quánh, hắn nhắm mắt lại nghe những lời ru buồn ngày xưa người vợ quá cố thường hát vẳng từ ổ máy CD nhỏ nhẹ vang trong bầu khí mỗi lúc mỗi cạn kiệt dần Oxy, điềm tĩnh chờ thần chết mang mình qua khỏi biên giới mong manh giữa Sống vàHủy diệt. Trong khoảnh khắc vô cùng ngắn ngủi mà dài dằng dặc ấy, lặng lẽ mà bạo liệt ấy, bao kỉ niệm buồn vui sướng khổ, cay đắng lẫn ngọt bùi lũ lượt hiện ra, thoạt tiên chậm, sau dồn dập hàng hàng lớp lớp, hết đợt sóng quá vãng này tiếp lớp sóng quá vãng khác cuồn cuộn, cuốn siết chồng lấp nhau, cùng triệu triệu huyết quản li ti, tỉ tỉ tế bào đang hoặc sắp tan vỡ tranh nhau hô vang vĩnh biệt, vĩnh biệt! Rồi tất thảy hốt nhiên rút tạnh, chỉ còn mỗi lời ru độc chiếm. Giữa lúc tâm trí đẫm ngát lời ru buồn não nuột, hắn chìm dần vào hôn mê thì ở băng ghế sau bỗng vang lên tiếng la hớt hãi của cu Hùm:

– Lạnh quá ba ơi, con chết mất!

Thằng nhỏ mở nhanh chốt cửa, và sau cú máy điện thoại di động nó gọi cho sư Huệ Đức, Sáu Giang Hồ không thể bỏ ngoài tai sự van nài của đứa con tật nguyền, không thể cắt ngang nghiệp chướng, chuyến đi cuối cùng đành bỏ dở .

Làm thế nào “cài” được Cu Hùm vào chuyến đi chết chóc để nó can ngăn kịp lúc một người chán sống, đau đáu với ý định trở thành kẻ sát nhân của chính mình? Tôi – người kể lại câu chuyện này – hỏi sư Huệ Đức. Ông nói:

– Phàm là khi làm bất cứ việc gì với bằng hết thiện tâm thì lòng và trí huệ của ta sáng hẳn lên, sắp đặt mọi chuyện đâu vào đấy. Vả lại, vào giờ ấy ngày ấy chưa phải là thời điểm tận số của Huỳnh Văn Bé Sáu, nên…

Sài Gòn 2004 - 2005

[1] Lời Việt của Lê Giang.

[2] Loại chum nhỏ có nắp đậy làm bằng đất nung, phủ men màu da bò.

[3] Chết

[4] Giết (bọn người) Việt

[5] Cơ quan đầu não của Khmer Đỏ.

Table of Contents

- Mùa thu đã gần kề
- Tình địch
- Ngày không đáng nhớ
- Mùa sương trên vai
- Phố hẹn
- Nhẹ gót hài
- Thất tình đại hiệp
- Hương sứ
- Vườn xót
- Chớp mắt trăm năm
- Câu chuyện không tên
- Thầy và trò, và...
- Quả đấm
- Hoa miên hương
- Cánh biếc
- Sao cuối năm
- Xa như cổ tích
- Bội ngọc
- Chim, chó và người
- Quà cưới
- Đã đến lúc quay về nhà
- Sáu giang hồ