Người Là Cuộc Tu Hành Đẹp Nhất Kiếp Này Của Tôi
Author: Bạch Lạc Mai; Lục Bích (dịch)
Date: 2024-12-07 15:00:00+00:00
Keywords: Công Hoan
Publisher: NXB Văn Học

Original title：你是我今生最美的修行
By白落梅
由中南博集天卷文化传媒有限公司授权出版

Vietnamese edition copyright © 2018 by Nguoi Tre Viet, Vietnam
ALL RIGHTS RESERVED
Dịch từ nguyên bản tiếng Trung
你是我今生最美的修行
Bản quyền bản tiếng Việt © Công ty TNHH Văn hóa và Truyền thông AZ. Việt Nam, 2018.

e-Book này được thực hiện trên tinh thần thiện nguyện, phi lợi nhuận và phục vụ cộng đồng người đọc chưa có điều kiện mua sách giấy.

Thông tin eBook

Tên sách:

Người là cuộc tu hành
đẹp nhất kiếp này của tôi

Nguyên tác: | 你是我今生最美的修行

Tác giả:
Dịch giả:
Phát hành:
Xuất bản:
ISBN:
Số trang:
Khổ giấy:
Giá bìa:
Ngày phát hành:
•
Tạo eBook:
Hoàn thành:

Bạch Lạc Mai
Lục Bích
Người Trẻ Việt
NXB Văn Học
978-604-9863-34-9
370 pgs
14.5 x 20.5 cm
125.000 đ
10/2019
•
@huyetleid0907
12/2024

Bạch Lạc Mai 8x, tên thật là Tư Trí Tuệ. Một cô gái mang hơi thở của hoa mai, đoan trang, tao nhã, tự nhiên, an tĩnh, thuần khiết. Ẩn cư ở Giang Nam, tài năng nhưng lánh đời.
Tác phẩm tiêu biểu:

- “Nếu em an lành, đó là ngày nắng”
- “Bởi vì thấu hiểu cho nên từ bi”
- “Gặp lại chốn hồng trần sâu nhất”
- “Năm tháng tĩnh lặng, kiếp này bình yên”
- “Tôi dùng hết thanh xuân, để tìm em”

.

Gió bụi mười năm, tung tích mười năm, câu chuyện mười năm, đối với tôi là cuộc sống một sớm một chiều, đối với người khác chẳng qua chỉ là mấy mùa hoa nở, mấy độ lá rơi.

Những phong cảnh mà tôi đi qua, những câu chuyện mà tôi gặp, đều trở thành chất liệu, trở thành văn chương, để gặp gỡ với độc giả của trần thế. Nhìn tưởng như sầu não, nhưng kỳ thực lại sáng trong êm dịu, mỗi nhành cây một ngọn cỏ đều có linh hồn, từng câu từng từ đều có tình cảm.

“Thế giới mà tôi đang sống, hương trà thơm nồng,
cỏ cây đều an vui.”
(Bạch Lạc Mai)

Mục Lục

Copyright • Thông tin eBook • Credit

NGƯỜI LÀ CUỘC TU HÀNH ĐẸP NHẤT KIẾP NÀY CỦA TÔI

1. Hãy đối đãi với đời này bằng sự dịu dàng

✽ Ẩn cư Giang Nam
✽ Sơn trang Lạc Mai
✽ Hãy đối đãi với đời này bằng sự dịu dàng
✽ Sơn hà tuế nguyệt
✽ Hoa rơi không vương áo
✽ Tịch mịch như tuyết
✽ Tương phùng trong văn chương
2. Chim én trước nhà Vương nhà Tạ

✽ Mưa bụi Giang Nam
✽ Người nhạt như cúc
✽ Cuộc đời mộc mạc giản đơn
✽ Chim én trước nhà Vương nhà Tạ
✽ Hạnh phúc khói bếp
✽ Cảnh xuân
✽ Phiêu dạt là chốn về
3. Nấu thế vị thành trà

✽ Yêu là tu hành
✽ Thiền tâm như nước
✽ Hoa nở gặp Phật
✽ Mùa hoa nở giữa nhân gian
✽ Nấu thế vị thành trà
✽ Chiều buông trời đổ tuyết
✽ Gặp gỡ bản thân càng tốt hơn của chính mình
4. Đời này kiếp trước của Tiểu Trà

✽ Đời này kiếp trước
✽ Đặt tên Tiểu Trà
✽ Trà Nam Nam
✽ May mà có Trà
✽ Đồ trang sức của Trà
✽ Trà duyên
✽ Thế gian có người con gái dung nhan tựa ngọc ngà
5. Chỉ coi như cửu biệt trùng phùng

✽ Cố nhân cùng lãng quên
✽ Giai nhân như nước mùa thu
✽ Thời gian kinh hoàng như tuyết trắng
✽ Cửu biệt trùng phùng
✽ Tôi vốn là cỏ cây
✽ Thảo dược mỹ nhân
✽ Duyên có lúc hết
6. Tháng ngày dĩ vãng

✽ Ngày xuân muộn màng
✽ Tòa thành quá khứ
✽ Còn nhớ Tây Hồ
✽ Giấc mộng trần mười năm
✽ Tháng năm đến đi
✽ Du viên kinh mộng
✽ Ngọn gió tự do
Hậu ký: Người là cuộc tu hành đẹp nhất kiếp này của tôi

BẠCH LẠC MAI
Lục Bích dịch

Người là
cuộc tu hành
đẹp nhất kiếp
này của tôi

Người Trẻ Việt & NXB Văn Học

.

Gió bụi mười năm, tung tích mười năm, câu chuyện mười năm, với tôi là những tháng ngày ngắn ngủi, với người khác chẳng qua là mấy mùa hoa nở, mấy độ lá rơi.

Những phong cảnh tôi đã từng đi qua, những câu chuyện tôi đã từng thấy, đều trở thành chất liệu, trở thành văn chương, để gặp gỡ với độc giả của trần thế.

1

.

Hãy
đối
đãi
với
đời
này bằng
sự
dịu
dàng

Ẩn
cư
Giang
Nam

.

Tôi muốn ẩn cư ở Giang Nam, có non có nước, còn có từng cội từng cội mai gầy.

Tôi muốn ẩn cư ở Giang Nam, trồng hoa khắp sân, châm một bình trà mới, chỉ ngửi hương trà mà không uống.

Tôi muốn ẩn cư ở Giang Nam, yêu một người đương ở độ tuổi hoa. Sau đó, cùng nhau sống qua năm tháng.

Tôi muốn sáng thức dậy cùng người dạo bộ, hứng vài chén sương đọng trên lá sen, thưởng trà trên con thuyền nhỏ. Trà chỉ ghi nhớ cuộc tương phùng của chúng ta, và lãng quên ly biệt.

Tôi muốn cùng người lắng nghe gió lướt qua hành lang ban chiều, chậm rãi, từ từ, giống như một đóa sen mùa hạ nở giữa Kinh Thi ba ngàn năm trước.

Tôi muốn cùng người ngắm trăng sáng, dải Ngân Hà mênh mang vời vợi, sao rợp trời xa, một ngôi là người, một ngôi là tôi.

Tôi muốn ẩn cư ở Giang Nam, cùng người yêu quý là người, viết lách bên bàn. Ngắm khói vờn từ lư đồng, thổi ra ngoài cửa sổ, cùng mây trước sân, bạc đầu bên nhau.

Tôi ở Giang Nam, cùng người đợi chờ một cơn mưa bụi, dưới chiếc ô giấy dầu, có thời gian chúng ta đã từng yêu, cũng từng phụ nhau.

Tôi ở Giang Nam, chỉ để đợi người.

Kiếp trước tôi là một cây mai, nở ngoài dịch trạm bên cầu gãy, non sông lạnh lẽo, hoặc là bên rào sân vườn, giữa đêm tuyết lạnh lẽo ngoài cửa sổ. Không phải biệt ly với khung cảnh trước mặt, càng chẳng sợ năm tháng đổi thay, tuy lạnh lùng cao ngạo vô tâm, nhưng vẫn yêu hồng trần nhân thế, nguyện kết mối tình duyên ba đời ba kiếp. Sau này, tôi thực sự trở thành một cây mai, nở trong chốn vườn cảnh cổ kính Giang Nam, phong nhã mà lãng đãng, lạnh lùng mà thanh tuyệt. Người giẫm lên tuyết rối, đi trên con đường buổi sớm mùa xuân, xinh đẹp tha thướt, mỉm cười với ta, khuynh sắc khuynh thành.

Bao nhiêu người hái một nhành mai, chỉ để gửi đến nơi chân trời xa xôi. Hôm nay, tôi ở dưới rèm cửa sổ của người, ngày mai lại không biết rụng vào nhà ai. Mà tôi chỉ muốn ở một khoảnh sân thuộc về riêng mình, an tĩnh sinh trưởng, tươi héo tùy duyên.

Ngói đen tường trắng giữa làn mưa bụi là cảnh tượng đậm chất Giang Nam nhất, dường như đã khóa chặt linh hồn của Giang Nam trong đó, đẹp đến mức kinh tâm động phách, tổn thương thần trí. Tôi chính là cô gái bước ra từ con ngõ dài giữa mưa bụi, mang theo phong cảnh Giang Nam, vẻ diễm lệ dịu dàng của Giang Nam, sự mềm mại đẹp đẽ của Giang Nam.

Gió trăng ngoài nửa sân, tâm sự sau khung rèm, cứ bước vào sơn trang trong mộng ước như vậy. Hoa mai nở khắp sân là linh hồn của tôi, cơn gió nhẹ lướt qua, hoa rụng lả tả như tuyết rơi. Tiểu viện khóa chặt cửa, mọi phiền nhiễu của thế gian đều bị bỏ lại bên ngoài, quét tước sân vườn, pha một bình trà thơm, ngồi bên nhau đối ẩm. Khoảng thời gian một chén trà đủ chống đỡ một đời một kiếp của phàm trần bận rộn.

Dạo trước tôi sống trong một thôn xóm cổ kính của Giang Nam, những bức tường đầu ngựa lô xô nhưng có trật tự, cảnh đẹp như trong tranh vẽ. Những con ngõ dài tít tắp, sạch sẽ mà ẩm ướt, giữa mưa bụi, không nhìn rõ phong cảnh êm ả của nhân gian. Năm xưa, tôi che chiếc ô giấy dầu đi ra khỏi ngõ nhỏ, tìm kiếm chốn về đẹp nhất trần thế, mà chẳng biết mình lại bị ép phải đón nhận sự chuyển dời của vận mệnh.

Còn nay tình sâu quyến luyến, là cố hương không về được, nhìn không thấy, là những cảnh xưa không thể nào tìm kiếm nổi, còn có những cố nhân đã bỏ quên trong đường núi xa xa nữa. Có những người cất giữ câu chuyện cả đời ở thôn trang khói bếp lượn lờ đó, có những người lại lạc mất bản thân trong hồng trần xa lạ thấm đẫm mưa bụi.

Giờ phút này, tôi ngồi trong căn gác nhỏ Giang Nam, ngắm nhìn phong cảnh nhỏ xinh, pha trà ngắm mưa. Vấn tóc đơn giản, cài một chiếc trâm bạch ngọc. Mặc chiếc áo sườn xám đơn sắc mộc mạc, tô son đỏ thắm. Quay người, nhìn lại. Cuộc đời ngỡ như hoa lệ, lại chỉ là khởi đầu của sai lầm.

Những gì tôi muốn, những gì tôi cần, chẳng qua cũng chỉ là thế này. Bầu bạn với cỏ cây, một bình trà nhạt, cùng người mình yêu, bên nhau sớm chiều. Ngày tháng bình thường chẳng cần quá nhiều những đường mật dịu dàng, có lúc, chỉ một ánh mắt ấm áp, một nụ cười mỉm tinh khôi, là đủ rồi.

Nếu như cuộc đời này giống như bà ngoại, sống trong một tiểu viện giữa làng quê, có phải tôi sẽ cùng một chàng trai trẻ thôn bên kết mối lương duyên, dùng thời gian một đời, trông giữ chốn đình viện cổ xưa, cùng chồng dạy con, nhìn tuổi hoa từ từ già đi, năm tháng chẳng sợ hãi? Không thấy thế gian ba ngàn phồn hoa, cũng chẳng xóa nổi mối tình khắc cốt ghi tâm, rồi nảy sinh dăm điều nuối tiếc?

Tôi của khi đó, chẳng qua cũng chỉ là một gốc mai già giữa thôn quê, áo thô cơm nhạt, tu hành giản đơn. Tháng ngày như nước, không cần vì ai mà điểm tô lộng lẫy, cũng chẳng cần vì ai mà gợn sóng lòng. Trời đất mênh mang, người qua lại vội vã, đều là khách qua đường. Chỉ có ánh trăng trong mảnh sân sâu sâu đó, trước sau chưa từng thay đổi, khi hoa rơi nó giống như tàn khuyết, khi hoa nở nó lại tròn đầy.

Giang Nam trong mộng, vẫn là dáng vẻ đó, mông lung đẹp đẽ, ấm ướt đa tình. May mắn biết bao! Đời này có thể giữ vùng non nước dịu dàng này, nhàn nhã qua ngày. Dẫu đã đánh mất vài chi tiết cổ kính, chất phác trong thôn trang, nhưng lại tìm được một làn sương trà yên tĩnh; có lẽ đánh mất một vài niềm hạnh phúc bình dị giản đơn, nhưng lại có được cuộc gặp gỡ đẹp nhất trên cõi đời.

Cùng người mình yêu ẩn cư ở Giang Nam, không cầu trường tồn với trời đất, chỉ mong sớm sớm chiều chiều. Dưới khung cửa sổ cũ trong làn mưa bụi, pha một bình trà, an tĩnh đối ẩm, quên lãng nỗi bi thương của tuế nguyệt. Cho dù dung mạo đôi bên có già đi như thế nào, nội tâm vĩnh viễn trong trẻo an lành, thanh nhã như hoa mai. Cho dù kiếp sau có tương phùng giữa nhân gian hay không, cũng phải trân trọng quãng thời gian đã uổng phí và phụ rẫy nhau.

Đời người vốn dĩ không nên hối hận, nhưng trên chặng đường đi, lại có quá nhiều điều chúng ta phải hối tiếc, quá nhiều niềm luyến lưu. Người đã từng yêu, chuyện đã xảy ra, không thể giả vờ như không tồn tại. Không dám hoài niệm quá khứ một cách dễ dàng, là sợ hãi vẫn còn có những lời hẹn ước chưa từng thực hiện. Sợ mình có lỗi với cố nhân, phản bội tuổi thanh xuân không lặp lại.

Đã sớm đi qua độ tuổi tình cảm dạt dào, cũng hiểu rằng đời này phải gặp được một người hữu tình, hãy trân trọng và yêu người ấy. Nguyện dùng tình yêu cả đời, duyên phận mấy kiếp để đổi lấy một chén trà trong, từ đây giản dị không ưu phiền, an ổn giữa hồng trần. Bỗng có một ngày tạo hóa trêu ngươi, người yêu nhau cuối cùng không thể ở bên nhau, cũng phải trân trọng chân trời, dịu dàng sống qua ngày tháng.

Nhân thế vội vã, chẳng qua cũng chỉ trăm năm, chúng ta cũng chỉ là vẻ đẹp vụn vặt sót lại trong kẽ hở của thời gian, chớp mắt biến thành cát bụi. Chẳng cầu trong những tháng năm đẹp nhất gặp được người tốt nhất, chỉ nguyện những năm còn sống được tương phùng, lựa chọn một tòa thành sống với nhau đến già. Có một khoảnh sân đầy cây cỏ, chậm rãi nhàn nhã pha trà, bên nhau trọn đời.

Tiết trời đương lúc mùa thu mát mẻ, cơn gió se se lạnh tựa tháng năm như nước, chảy đi thật xa, lại giống như vẫn còn ở ngày hôm qua. Khói nhẹ ngõ nhỏ, nước chảy tường trắng, vật xưa cổ kính mộc mạc, giống như chuyện đời giản đơn, thanh bạch tinh khiết. Duy chỉ có Giang Nam mới mang đến phong cảnh dịu dàng, tâm tình đẹp đẽ đến dường ấy, cũng chỉ có Giang Nam có thể khiến người ta cam nguyện lãng quên phồn hoa, yên tĩnh giữ sự bình đạm như vậy.

Cuộc gặp gỡ không đáng có, thì không thể nảy sinh tình cảm, những lời nói ra đều là gượng ép. Nếu như đời này không gặp được người đi sâu vào tâm hồn mình đó, thì chẳng có cách nào gặp gỡ nhau được, hẳn là có biết bao nhiêu cảm giác thiếu vắng, trống trải. Những người những việc của quá khứ, bị quét đi vội vã như bụi trần, không còn qua lại. Giữ được một người, một trái tim, thật tốt biết bao.

Có một loại tình yêu, đạt đến cảnh giới rồi thì không cần thề nguyện, cũng chẳng cần ước hẹn, tự nó sẽ an nhiên nắm tay nhau, bạc đầu chẳng rời xa. Tình duyên đời đời kiếp kiếp, chỉ gửi gắm cho một người, từ đó về sau không còn vương vấn về ái tình nữa. Cho dù có trải qua vạn kiếp số, thì đôi bên vẫn cứ nương tựa bên nhau, trước sau chẳng sợ tháng năm mài mòn.

Nguyện đời này có thể sắp xếp ổn thỏa cho mình, không còn phiêu lãng giữa biển bụi; nguyện non sông tĩnh lặng đẹp đẽ, mãi không phân ly; nguyện nắm tay người, mộng già đi cùng Giang Nam.

Sơn
trang
Lạc
Mai

.

Lá rụng giữa núi trống, tháng năm ngả về chiều. Vườn mai vắng lặng, tôi đốt hương thưởng trà, ngày tháng tưởng như là một chuỗi lặp lại giản đơn, nhưng cảnh sắc bên ngoài cửa sổ rõ ràng cũng biến đổi theo năm tháng, đậm nhạt có trật tự. Ngày tháng tịch mịch, đúng là không có trà sẽ mất vui, không có trà sẽ chẳng tĩnh. Đến nay chỉ cảm thấy, chí lớn của nữ giới, chính là làm một người giản dị an tĩnh, yên lặng ở dưới hành lang nhà, không chạy ra bên ngoài thế giới, giản dị lặng lẽ yên ổn.

Tôi vốn là một cô gái có tuệ nhãn, nội tâm thấu suốt sáng tỏ, nhưng lại không biết tỉnh ngộ từ sớm, vẫn là giác ngộ quá chậm trễ. Đức Phật nói, lắng lòng giữ vững ý chí, là có thể đắc đạo. Giống như lau kính, phẩy bụi đi giữ lại sáng trong. Cắt bỏ lòng dục không cầu ước, thì sẽ có được túc mệnh. Rốt cuộc thì tôi nhập thế không sâu, lại ít giao thiệp với người khác, không màng đến biến đổi của thế giới bên ngoài, chỉ nguyện qua lại giữa nhân gian rực rỡ muôn màu, tôi vẫn giữ được bản thân như hoa mai.

Cho dù là mười năm phiêu bạt, tung tích như bèo như sóng, đi qua thành thị cao ốc phồn hoa, băng qua trấn nhỏ cầu đá ngõ dài, nhiều lần trong lòng mệt mỏi. Lúc nào cũng muốn bỏ hành trang xuống, làm một cô gái của nhà nhỏ phố nhỏ bình thường, chẳng có gì là không tốt cả. Đời người vốn dĩ không có nơi nương tựa, chẳng có gì gửi gắm, tôi cũng không cần hoài cổ, không cần nhung nhớ, cứ thanh đạm tự kiên trì như thế này. Nhìn gió sớm sương mai, khói bếp ráng chiều, họa phúc buồn vui, vinh hoa thanh bần, đều chẳng liên quan đến bản thân.

Luôn có người hỏi, sơn trang Lạc Mai rốt cuộc ẩn náu ở nơi nao? Giấu kĩ ở chốn nào? Là bên Thái Hồ, cảnh khói sóng mênh mang, hay là bên vườn mai, chốn thanh nhã u tuyệt? Là rừng núi khe cốc, ngôi nhà tranh giậu trúc đơn sơ, hay là trong vườn lớn, hoa liễu um tùm? Là cố trấn an tĩnh, là sự đợi chờ dưới cánh cửa sổ gỗ đó, hay là trong thành phố huyên náo, cuộc gặp gỡ ở chốn vắng vẻ xanh um ấy?

Sơn trang Lạc Mai, thực sự có tồn tại, nó là một chốn an nhàn, thư thái ở Giang Nam, có cầu bắc ngang suối, liễu rủ bên bờ, trúc xanh hoa mai, mang một vẻ ấm áp xinh đẹp của Giang Nam, sự mềm mại mà giản dị của Giang Nam. Nó đơn giản tao nhã, cổ kính ban sơ, không bị thế sự quấy nhiễu, làm phiền, chẳng tranh đua cùng với phàm trần. Nó là nơi nương náu cuộc đời thanh đạm của tôi, là đạo tràng tu hành của tôi giữa hồng trần khói lửa này. Tôi không phải là cao nhân ẩn sĩ, cũng chẳng phải hạt cải trước Phật, chẳng qua là yêu thích cuộc sống đơn sơ, ngưỡng vọng những ngày tháng êm đềm.

Tôi từng nói, nơi tôi ở, đều là vườn mai; thứ tôi thích, đều đẹp đẽ yên bình. Vườn mai tiểu viện, một hòn đá một phong cảnh, đều là thiên nhiên; một ngọn cỏ một cái cây, đều có linh tính. Dây leo xanh bò đầy sân tường, mây nhàn tản lững lờ trôi qua bậu cửa sổ, mùi trà thơm lan tỏa khắp gian phòng, tiếng đàn tuôn chảy trong trang viên. Cánh cửa nơi này quanh năm khóa im lìm, không có ai làm phiền, chủ nhân nơi này không phải là lánh đời, cô ấy không thích phồn tạp chỉ yêu thanh tịnh, không ngưỡng mộ hoa lệ, chỉ ưa giản đơn.

Chủ nhân của vườn mai yên tĩnh như hoa sen, an nhiên với đời, ung dung chẳng kinh sợ. Tôi cũng chỉ là một người nhàn nhã, đạm bạc, phong thái tầm thường, ngày thường viết chữ bên bàn, nghe tiếng mưa qua rèm, cắt tỉa hoa cỏ, uống trà ngắm ngọc. Mọi thứ của vườn mai, đơn sơ hữu tình, đều liên quan đến hoa mai, mượn hoa mai để gửi gắm nỗi lòng. Tôi cũng chẳng phải là yêu mai đến độ cuồng si, chỉ là vừa khéo kết một mối duyên phận, làm tri kỷ với hoa cỏ đời này mà thôi.

Tôi bẩm sinh ưa sạch sẽ, thích màu nhạt, đặc biệt yêu màu trắng. Bạch Lạc Mai chỉ là bút danh vô tình đặt lúc thiếu thời, chưa từng nghĩ, nó sẽ theo tôi đi qua năm tháng, trải hết chuyện đời, núi dài sông xa. Rồi từ đây cùng tôi nắm tay bên nhau, dài lâu như trời đất. Mọi việc đều có nguyên nhân từ trước. Tuy tôi không được coi là người nặng tình, nhưng tâm ý thuở thiếu thời, không thay đổi không bớt đi, vì thế mới có câu “phong cốt như mai rụng, văn chương tựa nước thu”.

Ngày thường, một thân áo trắng như tuyết, mặt mộc sạch sẽ xinh đẹp, không có suy nghĩ vui quá buồn quá, cũng chẳng có tâm đại triệt đại ngộ. Hoặc là ở phòng trà, hoặc ở thư trai, hoặc là đứng trước hoa, hoặc ngồi trên nệm bồ đoàn, ủ trà hâm rượu, nung nấu chữ nghĩa, đối thoại với cỏ cây, nghe Phật tổ giảng Thiền. Từ xưa bao nhiêu tài tử giai nhân, ẩn cư chốn đào nguyên thế ngoại, gửi gắm tâm tình vào non nước, dạo chơi bên ngoài tháng năm. Những chuyện phong lưu của quá khứ, những giai thoại của xa xưa, tôi đều không để tâm, cũng chẳng liên quan gì tới tôi.

Hoa nở bên đường, chúng sinh qua lại, gió xuân đào liễu đều có vương vấn tình, tuyết trắng mai đỏ tự có chủ trương. Tôi chưa từng hỏi chúng đến từ đâu, cũng không thăm dò tin tức của chúng, chỉ nguyện giữ cho kiếp này yên ổn, bản thân thanh khiết tự an lành, thông đạt trinh tĩnh. Là người thực sự có tu vi, không né tránh chuyện đời hỗn tạp, không sợ thời gian mài mòn, không bận tâm tuế nguyệt dài ngắn, chỉ nguyện trong những năm tháng đẹp nhất, gặp được người phù hợp nhất làm chuyện hạnh phúc nhất.

Tôi há chẳng biết thế gian có nơi nào không phải là hồng trần? Há chẳng biết đào nguyên tiên cảnh cũng là nhà người chốn thế tục? Mà phù thế cũng có suối trong nhà vắng, cũng có thể ngồi thiền tu hành. Đức Phật nói, tâm tịnh tất quốc thổ tịnh, tâm an thì chúng sinh an, tâm bình tất thiên hạ bình. Tình đời như tấm kính, soi bóng tỏ lòng, có lúc cảm thấy bản thân mình là một nhã khách, có lúc lại cam nguyện làm một kẻ phàm nhân, thả trôi theo dòng tục, mãi mãi không rơi vào cảm giác vô thường.

Tôi ở giữa vườn mai, đơn giản thanh tịnh sống qua ngày, đọc sách thưởng trà, thắp nến nằm mộng. Tôi chẳng qua cũng chỉ là một trong hàng ngàn hàng vạn người, vạn vật vô tư, chúng sinh bình đẳng, tôi không có gì xuất sắc hơn người, thì nên giữ tấm lòng đạm bạc. Người viết văn thì cô đơn, tôi lại là người may mắn, văn chương thanh đạm, tâm sự như cỏ lan, được vạn người yêu mến, lại bị vạn người ghét bỏ. Nếu thấu hiểu là một loại từ bi, thì tôi đương nhiên phải biết cảm ơn, nếu chê ghét là một loại lạnh nhạt, tôi vẫn thấy thoải mái vì thế.

Có lẽ vì thuở nhỏ sống trong căn nhà cũ cuối thời Thanh, trong mộng ngoài đời đều chẳng quên được ngói đen tường trắng, sân vườn ánh trăng, và cả phong cảnh của ngõ dài thăm thẳm. Nếu như có thể, tôi sẽ quay về ngay, sửa sang lại những bức tường đổ mảnh vụn, dọn dẹp cỏ hoang vườn cũ, nhìn chim én xây tổ dưới mái hiên, ngắm khói bếp lượn lờ trước sân. Vẫn là vườn mai, ở giữa hồng trần mà như là chốn núi rừng bên ngoài, chẳng kinh động bách tính nhân gia.

Trong Quy khứ lai hề từ Đào Uyên Minh thời Tấn viết: “Vân vô tâm dĩ xuất tụ, điểu quyện phi nhi tri hoàn[1]”, tôi chẳng phải là chim mỏi cánh, nhưng vì khúc mắc trong nội tâm, ngẫm ra đời này cho dù bị đuổi đi đến nơi nào, đều là chốn về, đều cảm thấy an định. Phong cảnh nhân gian mà tôi yêu thích, là đường núi quanh co, đình nghỉ mát, là những người đi đường chầm chậm, giữa hoa nở trong buổi tối.

Hoặc là tìm được một người để gửi gắm trọn đời, cùng người ấy ẩn cư nơi núi sâu, nhà tre nhà tranh, sớm chiều bầu bạn. Bứng trồng lan thảo thời Tiên Tần, sương tuyết thời Tần, hoa sen của Nam Bắc triều, mẫu đơn thời Đường, hoa mai thời Tống, lại lấy bình nhỏ thời Minh, múc đầy mưa xuân thời Thanh, pha trà Phổ Nhĩ thời Dân quốc, cứ thế hai người đời đời kiếp kiếp, nửa mơ nửa tính nửa hồng trần.

Nhân thế xa xôi, khói mù giăng tràn, duy chỉ có vườn mai là ngày gió vẫn yên ả nhàn nhã, hoa rơi trong lặng lẽ. Biết bao nhiêu vinh hoa trên đời, ngàn vạn câu chuyện, đều có thể từ bỏ ở nơi này, đều là thừa thãi. Trương Ái Linh từng nói: “Những thứ của thời hiện đại tuy có trăm ngàn điều không tốt, nhưng rốt cuộc chúng là của chúng ta, thân thuộc với chúng ta.” Đúng thế, hồng trần xa xăm, non nước tươi đẹp, bên nhau vui vầy, tự mình vui vẻ. Một khi duyên đã hết rồi, cũng có thể ung dung quay người, không hề buồn bã oán thán.

Tôi và vạn vật vừa thân thiết lại vừa xa cách, có thể tụ cũng có thể tan. Nếu như vận mệnh an bài, dù tôi sa xuống lưới trần, cũng chẳng có gì sợ hãi, tự mình coi nhàn trà làm bạn tốt, hoa mai làm cố tri. Nếu như tránh xa thế ngoại, xa bầy lẻ bạn, tôi cũng không đến mức hồn phách quẩn quanh, mà là cõi lòng phẳng lặng, ngao du sơn thủy. Tô Tiểu Tiểu của nước Nam Tề (thời Lục triều) từng nói: “Sinh ra ở Tây Lãnh, chết đi ở Tây Lãnh, xương vùi ở Tây Lãnh, ngõ hầu chẳng phụ tính mê non nước của Tô Tiểu Tiểu ta.”

Nàng đã được như mong ước, chôn ở giữa vùng non nước của Tây Hồ, không phụ mối tình si của nàng. Còn tôi, năm xưa vùi xương dưới gốc hoa mai, là vì gặp hoạn nạn gì? Non sông chậm rãi, nơi nào cũng có thể gửi thân, chốn nào cũng có thể vùi cốt. Từ xưa lương tướng khanh hầu, bất thân vùi thây ở chốn nào, đều là cùng một triều đại với bách tính, cùng một mảnh đất vàng, không có sự phân chia sang hèn.

“Chốn hẻo lánh nào có người đi, chỉ rêu xanh sương trắng lạnh lẽo.” Tâm tư đơn giản thanh tịnh, đến lá rụng trên sân cũng đẹp vẻ tĩnh lặng. Mọi vật trên thế gian, chỉ cần là tốt đẹp, đều hàm chứa thiền cảnh. Tôi tu hành, ngồi thiền ở vườn mai, vui sướng quên hết chuyện đời. Chẳng hỏi non sông ai làm chủ, mặc ngày tháng đến đi như con thoi, chăm nom vài hàng cây mai nở hoa, một đời tình sâu.

[1]

Mây vô tâm bay ra khỏi núi, chim mỏi cánh biết quay về.

Hãy
đối
đãi
với
đời
này
bằng
sự
dịu
dàng

.

Sáng sớm, ánh dương rải trước cửa sổ, không có bóng râm của cây cũng không cảm thấy chói gắt, mà lại dịu dàng ấm áp đến thế. Mặt trời ngày đông đẹp đẽ mà tĩnh lặng, khiến tâm tư người ta cũng giản đơn theo, bao nhiêu câu chuyện phức tạp, bộn bề, đều được treo hờ bên ngoài cánh cửa, chỉ giữ lại một khoảng trong veo. Trong bếp lò nước trà sôi ùng ục phát ra tiếng réo, thời gian gấp rút dường như cũng chậm lại.

Đời người an ổn, năm tháng tuy trôi đi lặng lẽ, nhưng cũng chẳng thấy buồn phiền, cuộc sống vẫn như ngày hôm qua, dùng đồ gốm chăm hoa, chén bát uống trà. Những món châu ngọc mà tôi thích đeo, tôi đối đãi với nó bằng thời gian và sự chân thành, chúng sẽ báo đáp tôi bằng sự trong suốt và nhẵn bóng. Sau đó, chúng cũng cảm nhiễm hơi thở của tôi, linh tính của tôi, thậm chí còn cả mùi của tôi, và lưu giữ những quả báo của vài năm tu hành của tôi.

Tôi thực sự yêu thích cảnh sắc địa phương của miền Nam, ví dụ như một góc mái hiên của một tòa nhà cổ nào đó, một cây dây leo xanh bên ngoài tường bao nào đó, một vùng mưa bụi trong ngõ dài thăm thẳm, hoặc là một cánh cửa sổ chạm hoa cổ kính sâu trong sân nhà, và những non nước tú lệ lắng đọng tinh hoa văn hóa, một nét dịu dàng cúi đầu trong gió nhẹ, cái lướt qua nhau vội vã dưới bóng liễu cầu đá, cuộc gặp gỡ trong khoảnh khắc trên chiếc thuyền mui gianh màu đen, hết thảy những cảnh vật này đều khiến lòng người rung động khôn nguôi, khiến người ta vì nó mà hồn phách vương vấn.

Tôi là một cô gái sinh ra ở miền Nam, được non nước dịu dàng của vùng Giang Nam cảm nhiễm, trở thành một người ôn nhuận hữu tình. Tuy thuở nhỏ lớn lên ở vùng thôn trang sơn dã, mẹ tôi vẫn luôn dạy tôi phải đoan trang đúng mực, hành vi lời nói không dám quá phô trương, sân khấu diễn kịch, cũng chỉ là những sân khấu cũ, ngõ nhỏ trước hành lang nhà. Trừ hái sen vớt bèo, nhặt củi chặt măng ra, cũng không có mấy chuyện vui.

Còn bà ngoại hàng ngày làm việc, lại càng dạy tôi phải ngay thẳng lương thiện. Thế giới của bà ngoại nhỏ hẹp nhưng sáng rực, không có gì khác ngoài phòng khách nhà bếp, sân trước sân sau, ngay đến ao đầm đầu thôn, rừng trúc sau núi, bà cũng hiếm khi đặt chân tới. Cho đến tận bây giờ, tôi vẫn ngưỡng mộ cuộc đời của bà, tuy trải qua mấy phen trôi dật non sông, nhưng không cần lưu lạc tha hương, tuy là trốn tránh hoạn nạn, cũng không đến nỗi hồn xiêu lạc phách đau thương.

Thân là một tiểu thư khuê các, bà sinh ra đã cơm no áo ấm, sống trong nhà cao cửa rộng, an nhiên tĩnh tại. Sau làm một phụ nữ bình thường, cũng sống cuộc sống dầu gạo mắm muối rất có mùi có vị. Cuộc đời của bà luôn giống như hoa cỏ xinh đẹp bà trồng, áo bà dệt, tủ bếp bà dọn dẹp, đơn giản sạch sẽ mà xa xăm, không tranh giành không phiền nhiễu. Tuy bình đạm giản dị, nhưng tình cảm sâu nặng không phải tiếc nuối điều gì, cả một đời dài đằng đẵng, bà đã thong thả bình thản đi qua như vậy, vừa vui vẻ, cũng vừa trang nghiêm.

Bà ngoại từng nói một câu khiến tôi vô cùng cảm động. Bà nói có lẽ là yêu thích một người, đến mức trang phục của cô ấy đều cảm thấy quý giá. Chiếc áo màu đỏ tôi mặc lúc thiếu thời vẫn luôn được bà ngoại cất giữ, mỗi khi trời trở lạnh, bà đều lấy nó ra, đắp lên người, cảm nhận hơi thở và hơi ấm của tôi. Bà dùng phương thức này đế nhớ đến tôi ở phương xa, còn tôi cũng chưa bao giờ quên tình yêu, sự quan tâm và sự dịu dàng bà trao cho tôi.

Bà ngoại và mẹ đều không biết, thiếu nữ miền sơn dã chưa trải sự đời ấy, đã bước ra khỏi ngôi làng trong núi sâu, tìm kiếm tự do và mơ ước như thế nào; càng không biết những năm ấy tôi đã trèo bao nhiêu đèo lội bao nhiêu suối, trải qua bao nhiêu chuyện đời, và gặp bao nhiêu khổ nạn. Nhưng tôi coi mọi quá trình chỉ như khói mây, hết thảy quá khứ đều bỏ qua chẳng tính toán, tuy trải qua mưa gió dập vùi, nội tâm trước sau vẫn mềm dịu trong vắt.

Năm đó, tôi một mình xách hành lý đến Giang Nam của mộng ước, rồi từ đó không rời đi nữa. Tôi sống mười năm trời trong thành phố của hoa mai này, mười năm trước tôi lặng lẽ không hề có tin tức, mười năm sau tôi vẫn trốn trong ngõ sâu không ai hay biết. Tôi bẩm sinh ưa yên tĩnh không thích huyên náo, và cứ thế nghiễm nhiên trở thành “ẩn thế tài nữ”, sống ở Giang Nam, làm tri kỷ với hoa mai, bầu bạn với văn chương.

Thứ mà năm tháng có thể thay đổi chỉ là dung nhan, khiến tôi từ từ già đi, còn trái tim lại càng lúc càng sáng tỏ tinh khiết, không nhiễm bụi trần. Tôi là người phụ nữ như thế, giống như nhành hoa nhài trong vườn nhà bà ngoại, cho dù nếm trải bao nhiêu thế thái nhân tình, vẫn giữ tấm lòng ban sơ ấy. Mười năm cũng như một ngày, dường như hết thảy đều chưa hề có gì đổi thay, hết thảy những gì tôi có được giờ đây, cũng chẳng qua chỉ là nguyên nhân và kết quả của ngày hôm qua.

Gió bụi mười năm, tung tích mười năm, câu chuyện mười năm, đối với tôi là cuộc sống một sớm một chiều, đối với người khác chẳng qua chỉ là mấy mùa hoa nở, mấy độ lá rơi. Những phong cảnh mà tôi đi qua, những câu chuyện mà tôi gặp, đều trở thành chất liệu, trở thành văn chương, để gặp gỡ với độc giả của trần thế. Nhìn tưởng như sầu não, nhưng kỳ thực lại sáng trong êm dịu, mỗi nhành cây một ngọn cỏ đều có linh hồn, từng câu từng từ đều có tình cảm.

Thỉnh thoảng đọc được bình luận của độc giả, lòng thật ấm áp, chỉ cảm thấy đời người sao mà tươi đẹp dịu dàng thế. Cô ấy nói: “Thế gian có một cô gái, đọc văn như gặp mặt, cô ấy chính là Bạch Lạc Mai.” Kỳ thực tôi cũng chỉ là một cô gái nhỏ bé bình thường giữa muôn vàn chúng sinh, bước đi cô lẻ, may mà có các bạn, mới có thể thân thiết đến vậy với thế giới này. Tuy nói nhàn nhã ẩn cư ở vườn mai, sống xa bầy lẻ bạn, nhưng vẫn luôn dùng văn chương để gửi gắm tâm tình, bộc bạch nỗi lòng.

Tình chẳng biết bắt đầu tự bao giờ, mà sâu đậm đến như vậy. Trong thế gian lạnh lẽo bạc bẽo này, vạn vật chúng sinh thực sự hữu tình, chỉ là khó có thể ở một thời điểm phù hợp, gặp được người phù hợp. Vì thế sẽ nảy sinh rất nhiều phiền não không tên, thứ còn giữ lại được là những tiếc nuối không thể bù đắp được. Biết bao nhiêu người chưa từng yêu nhau và đã lướt qua nhau. Sau này, những câu chuyện đã trôi xa đó, giống như một giấc mơ cũ đã trôi qua cùng với thời gian, đến ký ức cũng đều là đau thương, lại khiến người ta chìm đắm trong nó, không muốn tỉnh lại.

Đời người thật giống như mùa hoa nở rực rỡ muôn màu, gặp nhau nắm tay, quay người rời khỏi, sau này khô héo sinh tử, cũng chẳng hề liên quan đến nhau nữa. Như thế cũng tốt, những ngày tháng lặng lẽ chờ đợi, khiêm nhường, không còn bị khốn đốn bởi tình cảm, hoặc là phải giấu giếm tình yêu nơi sâu thắm cõi lòng, đủ để an ủi phần đời quạnh quẽ còn lại. Tôi biết, đời này cho dù tôi đi về nơi đâu, ẩn cư ở phương nào, trước sau vẫn luôn có một người, thế thì người ấy, sẽ nhớ đến tôi, hơn nữa còn tưởng nhớ dịu dàng cả đời cả kiếp.

Tôi là hoa mai rụng, tuy lìa cành không nơi nương tựa, nhưng cuối cùng vẫn có một góc nhỏ, nhận giữ lại tôi, để tôi khỏi phải lưu lạc phương trời góc bể. Tôi vốn cho rằng đến độ tuổi này, mình sẽ không còn sợ hãi buồn rầu nữa, sẽ chậm rãi đồng hành cùng tháng ngày thanh đạm, nhưng sâu thẳm trong nội tâm vẫn còn những chuyện không thể lý giải nổi, vẫn còn có những người không thể chia cắt xa rời. Đã biết sinh mệnh gấp gáp như một giấc ảo mộng, biết bao ngày tháng đều bị trôi qua một cách hoang phí, nhưng vẫn không thể nào sắp xếp ngày mai một cách ổn thỏa.

Tôi biết, cuối cùng có một ngày, tôi vẫn rời khỏi chốn thành thị phồn hoa hỗn loạn lại nặng tình này, cách biệt khói lửa nơi đây. Tìm một chốn thanh u, ở bên người mình yêu, mỗi ngày uống trà chăm hoa, không có việc gì khác. Khi đó, đến linh hồn cũng trong sạch đẹp đẽ, không hỏi đến sau này ra sao, không màng giang sơn đổi dời. Không vướng bận bởi danh lợi, không buồn lo sầu oán, không thành bại được mất, không sống những ngày ngày qua đêm tới, xuân đến thu đi, chỉ là hai người bình thường, cuộc sống bình thường.

Vạn vật trên thế gian đều tu hành bằng những phương thức khác nhau, mục đích cũng chỉ là làm chính mình một cách chân thực và vui vẻ. Không mê đắm vào tình đời, không bị ham muốn vật chất khống chế, không chướng ngại chẳng vương vấn, không giữ không buông, tâm tĩnh tức an. Người viết văn, coi nhẹ danh lợi, có tấm lòng khoan hậu, dung nạp mọi nhân tình thế thái, hiện tượng trên đời, đối xử dịu dàng với mọi chúng sinh, không phụ năm tháng, không chê cỏ cây, càng không quên tấm lòng thuở ban đầu.

Có người nói: “Thiên hạ bây giờ, chỉ có Mai trang chủ. Sau Lâm Hòa Tịnh, duy chỉ có Bạch Lạc Mai của Giang Nam, là người hợp với hoa mai nhất, còn những người khác đều không bì được.” Tôi cũng chỉ ngắm hết hoa thơm cỏ lạ của nhân gian, sống ở vườn mai nhỏ bé, sống cuộc sống nhàn tản yên tĩnh, sao có thể sánh được với Hòa Tịnh tiên sinh, ẩn cư ở Tây Hồ, cất nhà nơi núi xa, trồng mai nuôi hạc, cao khiết xuất trần đến thế, nhàn nhã đạm bạc, thanh tịnh như vậy!

Núi vắng người đi xa, quay đầu hoa mai rụng. Tôi và hoa mai, thân thiết như thế, chẳng hề có chút giả dối nào. Một cây hoa trút như mưa, lặng lẽ rơi xuống, chẳng kinh động đến nhân thế, không mang đến sầu bi. Đời người tụ tan, giàu nghèo đã có ý trời, tôi cũng chẳng cần phải suy nghĩ nhiều, sống những tháng ngày đơn giản xứng với lòng mình. Hoa mai nở trong đêm tuyết, sau mưa mặt trời mọc, vạn vật đều tốt đẹp, đều có tình nghĩa.

Nguyện cho tôi, đời này chỉ yêu thích cũng chẳng sầu lo. Khi biết rằng chẳng có tháng năm nào có thể quay lại, hãy đối đãi với đời này bằng sự dịu dàng.

Sơn
hà
tuế
nguyệt

.

Ánh mặt trời ban chiều chiếu rọi qua cánh cửa sổ đã ngả màu cũ, rớt xuống mặt bàn, nhàn tản trong lành, chỉ một khoảnh khắc, ánh dương dường như chảy đi hàng ngàn năm dằng dặc. Trên bàn, cành quế mới hái nằm yên trong bình, cành hoa hơi chênh chếch, có một vẻ phong lưu tuyệt mỹ chẳng thể nào diễn tả hết. Hơi trà lãng đãng, cùng với tiếng đàn uyển chuyển trầm bổng, khiến lòng người an tĩnh. Mùa thu của Giang Nam, luôn thanh đạm lặng yên đến thế, một ngọn cỏ một chiếc lá, một tĩnh một động, đều mang đến ý thiền.

Tôi hắn là đã tu luyện bao nhiêu năm, kiếp này mới có thể có được làm phụ nữ. Là một cô gái đoan trang, không hề trang điểm, thong dong tao nhã, cũng trong sáng thoát tục. Non sông biến động, muôn vàn biến cố của đời người, tôi cũng chẳng dám giận dữ phiền não, mà chỉ đối đãi một cách bình thản hiền hòa. Hoa mai rụng như tuyết, giống như hôm qua tiên nữ rắc hoa, vạn vật hiện tượng trên thế gian, đến cả những nỗi lo lắng khổ nạn, đều không liên quan gì đến bản thân.

Tôi không tham Phật, mà yêu thích non nước cỏ cây, nhưng lại hiếm khi đi xa. Một mình coi sóc phong cảnh qua khung cửa sổ nhỏ, những món tĩnh vật bày trong nhà, đều được sắp xếp rất phù hợp. Thời gian trôi chảy đẹp đến mức cả non sông phải kinh ngạc, còn tôi chỉ cảm thấy hoang vu ở chính Giang Nam, trong thời gian lưu lạc chân trời này, sống uổng phí cả một đời. Rót hết thảy tâm tình vào một chén trà nhàn nhã, hoặc là trao hết cho một người mình yêu.

Nhân thế có muôn vàn phong cảnh, tuy tôi không bị mê hoặc là mấy, nhưng tôi luôn có tấm lòng kính nể. Một cành cây ngọn cỏ, một hạt bụi, thậm chí đến một chú dế, cũng cảm thấy có trọng lượng ngàn cân. Đối mặt với chúng, nội tâm mềm mại bình thản, giống như học Phật, cũng giống như đọc một cuốn kinh. Từ xưa, giang sơn mỹ nhân đều là phong cảnh tuyệt đẹp của nhân gian, còn tôi lại là nữ tử tĩnh lặng trang nhã đó, tu tâm dưỡng tính sống đời an ổn, mong chờ bay cao.

Ngẫm kĩ đời người vội vã hơn ba mươi năm, bao nhiêu gió mưa, bao nhiêu sầu muộn. Nhìn tưởng chừng như ở yên ổn trong một thành phố, nhưng thế giới nội tâm thực sự lại trôi dạt chẳng có chỗ dựa, sớm đi chiều về, trường đình cổ đạo, cũng coi như là ngàn cánh buồm đã trôi qua hết thảy. Đến bây giờ, tôi là nhân vật hoa rơi, dung nhan trong veo như nước thu, tuy năm tháng tuổi hoa đã đi xa, nhưng phong thái khi xưa chẳng mất đi.

Một người sống một mình, có lúc cảm thấy năm tháng đẹp đẽ an tĩnh, đến hạt bụi rơi cũng tĩnh lặng an ổn thư thái; có lúc lại cảm thấy đời người lạnh lẽo như mộng, rất nhiều chuyện còn chưa kịp làm thì đã già mất rồi. Nói rằng không sợ gió mưa mài mòn, đều là những lời nói dối, còn những người phụ nữ đã từng tài hoa dung mạo khuynh sắc khuynh thành, cũng chẳng chống đỡ được năm tháng. Chỉ là khi dung nhan già đi, liệu còn có một người, cùng bạn trải qua ấm lạnh, yêu bạn như xưa hay không.

Trên thế gian này có một loại người, thời gian cũng phải kính trọng người đó. Trong lòng tôi, bà ngoại chính là người như vậy, con người bà như vàng như ngọc, tấm lòng bà thì lương thiện chính trực. Cả đời bà tuy phải chịu nhiều kiếp số tang thương, nhưng bà vĩnh viễn bình tĩnh vui vẻ như vậy. Bà ngoại và ông ngoại đều là những người phải trải qua thời loạn thế, nhưng có thể an cư hưởng thọ tại vườn mai, bình đạm đến già.

Khoảng sân nhỏ lốm đốm rêu xanh, tòa nhà cổ màu sắc cũ kĩ, dưới ngọn đèn dầu, ông ngoại ngồi uống rượu trước bàn Bát Tiên, người vợ hiền của ông đã chuẩn bị xong vài đĩa đồ nhắm, có lúc cũng rót một chén uống cùng, nói dăm câu chuyện nhà, ông ngoại cũng kể vài điển cố, tuy tuổi đã cao, nhưng vẫn thắm thiết như hai vợ chồng trẻ. Đây chính là một cặp vợ chồng bình thường trong dân gian Trung Quốc, khiến người ta vừa kính trọng vừa yêu mến.

Bà ngoại sống cùng ông ngoại cả đời như vậy, trong một làng quê tên là Trúc Nguyên, uống trà mộc ăn cơm nhạt, làm bạn với hương rượu. Thôn làng khi ấy non nước sáng tươi, một căn nhà cũ kiến trúc Huy phái, giản dị, vẫn còn phong cách thời Thanh Minh. Muôn vàn xao động của thế giới bên ngoài, những câu chuyện hợp tan dường như chẳng hề liên quan với nơi này. Cho dù ông bà cũng trải qua sinh lão bệnh tử, nhưng rốt cuộc vẫn có một phần an tĩnh và hòa thuận của đời người.

Những đêm khuya thanh tĩnh, ông ngoại ngồi trước bàn thắp nến đọc sách, bà ngoại thì ngồi một bên xỏ chỉ khâu vá. Thỉnh thoảng ngước lên nhìn nhau mỉm cười, ngọn gió nơi góc thềm chính là lời nói. Sương trà ánh trăng, hai người an lành như những nhân vật trong tranh, chưa từng có buồn đau, cũng chưa từng có vui sướng. Chỉ thời gian một nén nhang ngắn ngủi, mà thảng như đã trôi qua một đời một kiếp.

Bà chính là người có dung mạo như đóa hoa đầu cành mùa xuân đó, ông chính là ngọn gió trong chốn hành lang sảnh đường kia. Thế sự non sông, luôn chìm nổi lên xuống, khiến lòng người bất an. Những năm tháng động loạn, con người chìm nổi, trong thời thịnh cũng có những con nhà danh gia vọng tộc bị sa sút, giữa thời loạn cũng có những anh hào áo vải nổi lên. Ông bà tôi trông coi hàn xá tiểu viện, an hưởng sự yên ổn cát tường của đời người.

Cả đời tôi thích phong hoa tuyết nguyệt, thơ rượu trà đàn, chẳng nỡ xa rời thứ gì. Mọi vinh hoa danh lợi của thế gian, tôi cũng yêu, chỉ là không giấu trong tâm, cũng chẳng xao động. Cho dù có trải qua gặp gỡ như thế nào, cho dù là thời gian trở nên hoang vu, cũng không thể lay chuyển được niềm tin của tôi dành cho nhân thế. Những âu lo và kiếp số của thế gian, chỉ coi như là vật ngoài thân, nếu tâm không động, thì sao có thể bị tổn thương?

Phong cảnh nhân gian hiện hữu như thế, bốn mùa ấm lạnh, hoa nở hoa tàn, nhìn tưởng như chuyện trần tục, nhưng lại có tư tưởng cao xa. Giờ đây nhớ về vườn mai của quá khứ, chỉ cảm thấy cảnh đẹp, người đẹp, vật cũng đẹp. Năm tháng trôi đi lặng lẽ, vội vã mấy chục năm, bao nhiêu chuyện xưa tựa như tiền kiếp, lại như sống động ở trước mắt. Những ký ức chẳng thể xóa nhòa đó, những tình cảm không thể cắt đứt đó, những điều không giữ lại được, chớp mắt thôi đã thành những năm tháng trôi xa.

Nếu mỗi một người con gái đều là nữ thần của một loài hoa, thì tôi đương nhiên là cây hoa mai bên cạnh tảng đá Tam Sinh, trăng lạnh sương tuyết, năm xưa không biết là ai từng tưới nước, đời này lại phải dùng nước mắt đền trả ai. Từ xưa hoa mai phần nhiều là cao ngạo, còn tôi khiêm nhường lễ độ, thường chuyện gì cũng không dám phóng túng, cũng chẳng dám làm cho hết mực. Biết rõ rằng hết thảy mọi điều trên thế gian này cuối cùng tất sẽ thành hư không, nhưng rốt cuộc vẫn không thể ung dung tự tại.

Hồng trần chầm chậm, nhìn tưởng như xa xôi vô bờ bến, nhưng thực sự chỉ là mấy độ trăng tròn trăng khuyết. Bao nhiêu chuyện khắc cốt ghi tâm, cứ tưởng rằng dùng thời gian cả đời cũng chẳng thể nào thấu suốt nổi, đến cuối cùng, lại sáng tỏ đơn giản như vậy. Năm tháng vốn không có quá nhiều sóng gợn, là sóng gợn trong tâm trêu ghẹo dây đàn của vận mệnh, gây nên nỗi bi thương vô cớ.

Thu xếp hành trang, quay về quê nhà, trời đổ mưa thu dưới khung cửa sổ, nỗi đau khổ triền miên không dứt. Phiêu dạt vòng vèo mấy chục năm, vốn dĩ chẳng hề chìm nổi tang thương, cũng chẳng hề buồn vui tan hợp, nhưng lại không thể sống bình thản. Sự sáng tối tụ tan của năm tháng, sự khô héo gặp gỡ của cỏ cây, khiến tôi vô cớ nảy sinh bao nhiêu niềm nhung nhớ và lưu luyến với nhân thế mênh mang.

Lắng nghe một trận mưa thu thánh thót, nấu một bình trà cũ lâu năm, lấy bầu tâm sự cô đơn, gửi đến chân trời mênh mang. Một đời dài đằng đẵng, tại sao những khoảnh khắc vui lòng đẹp ý lại là hoa rơi đường mòn, những khoảnh khắc kinh động lại là những năm tháng đi lướt qua nhau?

Thực sự tôi cũng chẳng cần gì nhiều, một khoảng rêu trên con đường đá xanh sau cơn mưa, một mảnh tường hoa dưới ánh mặt trời mùa đông, mấy làn gió trong rừng trúc thổi dưới khung cửa sổ cũ dưới ánh trăng. Tuy tâm sự giản dị, suy nghĩ thanh nhẹ, nhưng lại phải đi qua vạn nước ngàn non ở thế tục mới có thể tìm được. Tôi nguyện dùng hết thảy sự tu hành của đời này, đổi lấy sự nhàn tản trong một chén trà, sự từ bi của một nhành cỏ, và tấm chân tình của một người.

Một đời người ngắn ngủi nhường nào, dẫu cho bà ngoại có sống ở hồng trần hơn chín mươi năm, thì cũng chẳng qua chỉ là một nét mực nhàn nhạt, vô cùng nhỏ bé giữa bức tranh non sông. Mấy năm gần đây, tôi thường nghe thấy mẹ cảm thán mỹ nhân về chiều, nét bi thương nước mắt giàn giụa khuôn mặt ấy, khiến lòng người đau đớn khôn nguôi.

Nếu như cuộc đời này chỉ an phận trong một làng quê nhỏ bé, chẳng nhìn thấy thế thái phồn hoa, thì có thể tránh khỏi vài nỗi buồn vui tan hợp hay không? Rốt cuộc phải kinh qua bao nhiêu số kiếp, mới có thể tu được một trái tim nhập thế chẳng kinh hãi, giữa dòng người chen lấn xô bồ, vẫn không vướng bụi trần?

Cảnh đẹp ngày lành, hoa xuân trăng thu, mỗi một tấc quang âm đều là sự từng trải của bản thân. Tuế nguyệt chưa từng trộm đi bất cứ thứ gì, nếu như có bất cứ mảnh ghép nào bị đánh mất, đều do bản thân tự gây ra. Tường hồng ngói đen, nước trong núi vắng, hết thảy đều đẹp đẽ như thuở ban đầu, hết thảy đều không có gì thay đổi. Người vẫn là người, còn tôi vẫn là tôi.

Hoa
rơi
không
vương
áo

.

Mùa đông đã đến thật đậm sâu trong sân nhà, tiếng nước suối chảy róc rách, ánh mặt trời chiếu xuyên qua khung cửa sổ điêu khắc mộc mạc, nhẹ nhàng rót xuống trên mặt bàn, lấp lánh lung linh. Trong mắt tôi, một ngọn cỏ một cành cây, một dòng nước một hạt bụi, một trà một chén, đều trở thành phong cảnh, đều có thể trở thành nguyên liệu sáng tác.

Sách Thái căn đàm[1] viết: “Kỳ ngộ ngàn năm, chẳng bằng sách hay bạn tốt; một đời thanh sạch hạnh phúc, chỉ nằm trong chén trà lò hương”. Đến nay, tôi đang sống những ngày thanh nhàn, có hoa có trà. Vốn chỉ là tư thái bình thường, nhưng nhờ có sự nhàn nhã mà trở nên trang trọng tú lệ, an tĩnh giản đơn. Có biết bao nhiêu chuyện không được như ý nguyện trong quá khứ, đều đã lãng quên, nội tâm bình thản an ổn, đời người cũng không còn trôi nổi nữa.

Hoa cúc mùa thu trong phòng mang một vẻ đẹp diễm lệ và tĩnh lặng, lại vừa lả lơi đa tình, giống như từng bài từ nhỏ của Giang Nam, dịu dàng đẹp đẽ, tự nhiên trang nhã. Trước đây chỉ cảm thấy Tống từ tình cảm và giai điệu đều vụn vặt, không đủ khoáng đạt tỉnh táo, giống như cắm hoa trong bình, gửi gắm tâm tư sâu thẳm của người ta, chỉ thích hợp để tĩnh dưỡng. Nhưng tôi lại yêu những phong cảnh và đồ vật giản đơn này, tinh tế đa tình, khoảnh khắc một đóa hoa nở, sự lửng lơ của một hạt bụi, đều khẽ khàng chạm tới những nơi mềm mại trong lòng.

Trên thế gian chỉ có hoa cỏ là không phụ mối tình sâu, dẫu là non tàn nước khuyết, cỏ cây khô héo, vẫn có phong vận, vẫn hiểu tình ý. Nhìn tôi và hoa cỏ tưởng chừng như hiểu nhau thương xót lẫn nhau, nhưng tôi lại chịu để hoa rơi vương áo, không muốn dễ dàng đi sâu vào thế giới của chúng, chịu cùng sống chết với chúng. Tôi chỉ làm một người ngắm hoa tự tại, say đắm quên cả tháng ngày, hoa nở hoa rụng đều mặc lòng, tụ tan đến đi đều tùy duyên.

Người ta đều nói Đại Ngọc cô đơn ngạo thế, trong mắt không dung nổi hạt bụi, ngày thường không qua lại với ai, sống ở Tiêu Tương quán, rêu mọc đầy sân, an tĩnh một mình. Người ta nói nàng bản tính thích tan không thích hợp, nàng nói, con người có hợp thì sẽ có tan, khi hợp thì vui thích, đến khi tan há chẳng lạnh lẽo sao? Lạnh lẽo thì sẽ đau buồn, chẳng thà không hợp còn hơn. Ví như khi hoa nở khiến người ta ái mộ, lúc hoa tàn lại thêm buồn đau, cho nên chẳng thà không nở còn hơn.

Cũng đúng, khi hoa nở trăm hoa đua sắc, hân hoan bất tận, khi hoa tàn vạn loại bi thương, nên tiêu tán như thế nào? Đại Ngọc nhìn tưởng như lạnh lùng vô tâm, nhưng nàng rõ ràng là một tài nữ đa tình nhất Đại Quan viên, cả đời làm bạn với thơ ca, cũng kết giao thân thiết với cây cỏ. Nàng si luyến, mang cuốc hoa, treo túi hoa, cầm chổi hoa, chỉ để thu nhặt hồn hoa cốt diễm đó, sợ chúng sẽ trôi theo dòng nước, đến những nơi vẩn đục, uổng phí đời này.

Nàng ngâm khúc táng hoa: “Sẵn túi gấm đành ta nhặt lấy, chọn nơi cao che đậy hương tàn. Thân kia trong sạch muôn vàn, đừng cho rơi xuống ngập tràn bùn nhơ. Giờ hoa rụng có ta chôn cất, chôn thân ta chưa biết bao giờ. Chôn hoa người bảo ngẩn ngơ, sau này ta chết, ai là người chôn? Ngẫm khi xuân muộn hoa tàn, cũng là khi khách hồng nhan về già. Hồng nhan thấm thoắt xuân qua, hoa tàn người vắng ai mà biết ai!”[2]

Nàng nguyện một đời thanh khiết, không chịu vấy bùn, khép hờ cánh cửa, tránh xa sự đời. Nàng ẩn cư trong quán, trăng lạnh đèn trong, rốt cuộc vẫn chưa đủ lãnh đạm. Khi a hoàn Giai Huệ mang trà tới, vừa khéo bên chỗ cụ lớn cũng đem tiền sang, Đại Ngọc chia tiền cho các a hoàn, rồi đưa cả hai thứ cho Giai Huệ. Bảo Thoa đêm mưa sai một bà già ở Hành Vu uyển tặng tổ yến cho Đại Ngọc, Đại Ngọc sai người đưa bà ta mấy trăm tiền, chỉ có Tiêu Tương phi tử băng tuyết thông minh, nàng biết tình người bạc bẽo, lại thêm ngày thường thể chất yếu ớt lắm bệnh, đến hội thơ nàng thích mà còn không đến được, thì làm gì có tinh thần mà dính dáng đến người khác? Nàng chỉ trông coi trúc xanh của Tiêu Tương quán, chẳng tranh giành với đời giống như tiên nhân vậy, mới có thể tránh loạn. Một trái tim thuần khiết rốt cục chẳng chống đỡ nổi sự đè nén của đao gió kiếm sương, rơi vào cảnh ngộ hương tan ngọc nát, hoa tàn người vong.

Dạ yến Thọ Di hồng quần muôn hoa khoe nở, Bảo Thoa đứng đầu bảng hoa, rút ra được một thẻ hoa mẫu đơn, viết một câu thơ rằng: Dẫu là vô tình cũng động lòng người. Ở Đại Quan viên, nàng không bao giờ mở lời trước những chuyện không liên quan đến mình, hễ hỏi thì lắc đầu nguầy nguậy nói không biết. Nàng hiểu rõ thế sự, nhưng trước sau luôn im lặng bình tĩnh. Nàng không cần giả vờ tao nhã thanh cao, nàng vốn là thiên kim tiểu thư, đứng đầu muôn hoa, tài hoa khí độ đều hơn người, xử thế làm người thì hành vi lời nói lại càng thận trọng khiêm nhường.

Thường ngày, nàng và a hoàn vui đùa cười nói, cử chỉ đoan trang phóng khoáng. Y phục của nàng không có mùi hương, thuần khiết thiên nhiên, không thích trang điểm phấn son. Nàng gia tài vạn quý, nhưng lại ở căn nhà giống như hang tuyết, không thích bày biện đồ cổ, khước từ hết thảy mọi trang sức. Hành Vu viện của nàng cũng sạch sẽ không bụi trần, giống như một đạo tràng tu hành vậy.

Bảo Thoa chính là một nữ tử thanh đạm lạnh nhạt như vậy, tạm thời ở trong Đại Quan viên, đến đi theo gió, hoa rơi chẳng dính áo. Nhưng nàng không phải là người vô tình, Bảo Thoa nghe tin Tương Vân phải làm tiệc mời khách, biết trong nhà Sử Tương Vân không được làm chủ, tiền tiêu hàng tháng không đủ chi, bèn giúp nàng chuẩn bị mấy sọt cua, mấy vò rượu ngon, lại chuẩn bị thêm bốn, năm bàn hoa quả, mời mấy người như Giả Mẫu ăn cua ngắm hoa quế.

Tương Vân từng nói: “Ngày ngày ở nhà tôi thường nghĩ, các chị em chẳng có ai tốt bằng Tiết tỉ tỉ cả. Đáng tiếc chúng tôi chẳng phải cùng một mẹ đẻ ra, nếu tôi mà có người chị ruột tốt như vậy, thì cho dù không có cha mẹ, cũng chẳng làm sao hết cả.” Tương Vân là người có bản tính hào sảng, nhưng sự yếu đuối trong nội tâm của nàng, duy chỉ có Bảo Thoa biết. Sự trầm ổn trang nghiêm của Bảo Thoa, khiến Tương Vân cảm thấy thân thiết và vững lòng, đến Đại Ngọc một người luôn bất mãn với nàng, cũng phải nảy sinh lòng kính phục với nàng.

Sau này, Đại Ngọc đã nói với Bảo Thoa một câu gan ruột: “Ngày thường chị đối xử với mọi người, cố nhiên là cực kỳ tốt, nhưng em tôi là người đa nghi, cứ cho là chị ác ngầm. Từ hôm nọ chị khuyên tôi không nên đọc sách nhảm, lại khuyên tôi những lời hay, khiến tôi vô cùng cảm kích. Ngày trước là tôi nhầm, thực sự nhầm tới tận hôm nay.”

Đó là một đêm mưa gió mùa thu ngoài cửa sổ, Bảo Thoa sai người mang tới một hộp tổ yến thượng đẳng, thêm một chút tình cảm ấm áp cho Tiêu Tương quán lạnh lẽo ngày thường. Đúng thế, đồ vật thì nhỏ, cái hiếm có chính là tình cảm như thế. Mỹ nhân lạnh lẽo đến vô tình như thế, kỳ thực lại là người giàu tình cảm đến rung dộng lòng người. Nàng hiểu thế thái lanh nhạt nên không chịu trao nhiêu chân tình, nàng sống tỉnh táo thông suốt, cũng thản nhiên dứt khoát.

Nàng nói, may có gió lành cho mượn lực, đưa ta lên tới tận mây xanh. Khi giấc mộng mây xanh của nàng tan vỡ, cũng không đau buồn, vẫn an ổn sống tiếp như trước. Nàng nghe được tiếng gió ù ù trong Đại Quan viên còn sớm hơn những người khác, khi hết thảy còn chưa sụp đổ nàng đã sớm rút lui, tránh tai họa như nhà lớn ầm ầm sụp đổ. Nàng là đóa mẫu đơn diễm lệ nhất, sau khi vạn hoa úa tàn, cũng chẳng hề liên lụy đến bản thân, chẳng hề động lòng, càng không bị tổn thương tình cảm.

Thời Dân quốc có một người phụ nữ như thế, được gọi là “người phụ nữ hoa soi bóng nước”, tên bà là Trương Ái Linh. Bà từng không hiểu thế sự, nhưng tất cả mọi điều của thời đại đó đều tự đến giao lưu với bà. Hồ Lan Thành nói bà ích kỷ lạnh lùng, bà chưa từng biết thương trời xót người, không thông cảm với ai, bà chưa từng từ bi bố thí, trong thế giới của bà không có người nào đáng phóng đại, cũng chẳng có ai phải chịu ấm ức cả.

Những thứ bà thích, đều không dính dáng đến mình; những nhân vật bà viết, rõ ràng yêu hận buồn vui đều trải qua hết, nhưng tự bản thân bà lại thanh sạch đến mức dường như không nhiễm bụi trần. Người con gái này chỉ vì một người mà rơi xuống bụi trần, không chịu nở hoa, lại vì người ấy mà cam lòng tự tàn úa. Bà đã đi qua thời loạn thế Dân quốc, vẫn giống như hoa sen, trang nghiêm không ưu sầu, đến bi thương cũng trở nên trong suốt. Không may gặp phải sự phản bội trong tình yêu, khiến bà từ đó giải thoát khỏi tang thương tan hợp. Một mình, phiêu dạt chân trời, xa bầy lẻ bạn, không sợ sống chết.

Tôi tự thấy mình không làm nổi những nữ tử khoáng đạt như họ, và tôi cũng không muốn làm. Tôi cũng chỉ là một người vô tình đi ngang qua thế gian này, làm bạn tri kỷ với hoa mai, không muốn can thiệp quá nhiều vào những chuyện phàm trần, chỉ mong bản thân mình thanh tịnh, hoa rơi không lưu lại dấu vết. Trước kia từng gặp những chuyện phiền nhiễu hỗn loạn, lòng cứ thấp thỏm bất an, sợ bị cuốn vào thị phi, rơi vào vũng bùn, không được yên ổn. Còn nay, cho dù trời sập đất lở, tôi vẫn chẳng hề kinh sợ.

Tuy tôi không thích ca thán tủi thân, nội tâm rốt cuộc vẫn lương thiện đa tình, nhưng không muốn gắn bó với vạn vật của nhân thế. Bao nhiêu người, bao nhiêu chuyện, đối với tôi đều trở thành phong cảnh có thể lãng quên trong nháy mắt, lòng không kinh động, không phiền não, cũng chẳng liên quan gì tới nhau. Làm một người vô tình, còn tốt hơn là một người khi tình sâu nghĩa nặng hứa hẹn thề thốt những điều không thể thực hiện nổi, vừa phụ người vừa làm tổn thương bản thân.

Quá khứ có biết bao chuyện không được như ý nguyện, cũng không cần hối hận nữa, không tiếc nuối, không vấn vương. Nếu như lại gặp được người yêu mến, thì cũng chẳng còn động lòng, càng không nảy sinh tình cảm, chỉ coi đó là cuộc gặp gỡ đẹp nhất thế gian, đi qua là xong. Hoa nở có mùa, hoa rụng có lúc, tôi chính là người đi qua rừng hoa, không một chiếc lá vương trên áo.

[1]

Thái căn đàm (bàn về rễ rau) của tác giả Ứng Hồng Minh thời Minh biên soạn, tuyển chọn, được coi là tinh hoa xử thế phương Đông.

[2]

Bản dịch thơ của nhóm Vũ Bội Hoàng.

Tịch
mịch
như
tuyết

.

Mưa phùn rơi bên ô cửa sổ nhỏ, cầu lạnh lẽo ngõ âm u. Ở Giang Nam, bất luận là vào mùa nào, chẳng qua đều là những phong cảnh bình thường nhất. Đốt một lò hương, đun một bình trà, nhìn tưởng như lặp đi lặp lại một tư thái đơn giản nhất, kỳ thực nội tâm đã sớm đi qua hết biển xanh. Mưa bụi năm nào cũng như xưa, người bên cạnh, việc bên cạnh, lại chẳng giống năm xưa.

Con người không thể nảy sinh tình cảm, người mà nảy sinh tình cảm thì sẽ bị tổn thương. Tôi nguyện sống một cách an tĩnh, thấu suốt, nguyện đời này chỉ yêu duy nhất một người, chỉ có một câu chuyện, chỉ giữ lại một kết thúc. Có lúc tôi nghĩ, nếu như đời này không có trà, không có hoa, thì tôi biết lấy gì để giết thời gian tịch mịch như tuyết này. Bình trà ngày hôm nay, nồng đượm mà chát nhẹ, giống như mối sầu tư của tôi càng lúc càng sâu đậm, chẳng thể tiêu tan nổi.

Yêu Giang Nam, yêu mưa bụi, thậm chí có lúc còn yêu cả nỗi tịch mịch. Phong cảnh của Giang Nam, không phải vĩnh viễn chỉ là một bức tranh cuốn ẩm ướt, mà cũng có lúc ấm áp tươi đẹp và sáng sủa. Con người của Giang Nam, phong lưu đa tình, và cũng không phải đều do dự không quyết trước mỗi một mối tình. Trái tim của tôi, mềm dịu lương thiện, giống như liễu trong khói sau cơn mưa, lại kiêu ngạo lạnh lùng, giống như hàn mai trong tuyết lạnh.

Biết bao nhiêu người chán ghét giang hồ, chỉ muốn tìm một chốn thanh nhã tịch mịch, quy ẩn tu hành. Thế là, có thêm vài người tránh xa trần thế huyên náo, ẩn cư núi sâu, dựng nhà tranh nương náu. Đời người luôn có được có mất, đã lựa chọn đi xa, thì sẽ phải vứt bỏ hết thảy phồn hoa, rửa sạch mọi bụi trần, sống những ngày thanh đạm giản dị.

Có lúc tôi nghĩ, chẳng cần đi đâu cả, ẩn cư ở nơi kín đáo, xanh mát trong thành phố, trông coi một căn nhà xinh có cầu bên suối nhỏ, đợi mùa xuân ấm hoa nở, ngắm nước lặng gió thổi về. Hoặc là làm một cô gái bình thường của nhà nào đó trong ngõ hẻm giữa một thành phố bình thường, tuy khói lửa quấn thân, nhưng ít qua lại với người đời. Nhưng lâu ngày, rốt cuộc vẫn là chán ghét, cho dù là ở nơi khuất nẻo của hồng trần, thì vẫn có nhân tình thế vị.

Mưa Giang Nam luôn mang theo chấp niệm nào đó, mỗi lần đổ mưa là liên miên chẳng ngớt. Nhưng tôi lại yêu mưa bụi Giang Nam một cách cố chấp, vì có thể thản nhiên ngồi nhàn nhã, uống trà nghe nhạc, hoặc xem một vở kịch cho đến lúc hạ màn. Và có khi nào tôi không phải là cơn mưa bụi này? Không buông bỏ được chấp niệm, không cởi bỏ được nỗi vướng mắc trong lòng, không cắt đứt được tình duyên, thậm chí không thể vứt bỏ danh lợi hư ảo một cách triệt để.

Nếu không, sao tôi phải bị bó buộc ở đây, bị tình cảm nhỏ nhặt đeo bám, không thể ẩn dật chốn núi rừng, làm một ẩn sĩ nhàn tản. Nhân thế vĩnh viễn xa xôi, nhưng tháng năm lại luôn thôi thúc con người, một cái cúi mày, một lần quay người, là đã lần lữa ngày tháng. Một giấc mộng hồng trần đã là mấy năm, tôi đã ảo tưởng rất nhiều cảnh mộng, có hoa nở đầy sân, có trà khắp phòng, có sách có nhang có mùi mực nồng, càng có một người cùng tôi đồng cam cộng khổ, mưa gió cũng chẳng xa lìa.

Dường như đã có tất cả, lại dường như chưa từng có thứ gì. Có những người đã càng đi càng xa, lại bị lãng quên trong một góc nhỏ của quá khứ, không còn tăm tiếng. Những lời hứa hẹn như gió bay, đừng nói thiên trường địa cửu, đến người có thể ngồi xuống cùng bạn uống chén trà còn chẳng tìm thấy nổi. Sống với tôi sớm chiều, vẫn là bình trà này, và cỏ cây yên tĩnh dưới hành lang, mưa bụi lạnh lẽo bên ngoài cửa sổ.

Sinh mệnh là một chuyến viễn hành vừa trầm mặc vừa trang trọng, mỗi người nhìn tưởng dịu dàng thoải mái, nhưng lại cao ngạo lạnh lùng và cẩn thận đến vậy. Hãy dùng cách mình thích để sống một đời. Không cần phải bàn bạc với ai, không cần phải suy nghĩ đắn đo vì ai, càng không cần thay đổi cả sơn hà vì ai đó. Tất cả mọi ân ái tình thâm, tai kiếp khổ sở, cuối cùng đều như những phong cảnh đi qua rồi, im hơi bặt tiếng. Còn tương lai lại không thể dự đoán, thì hà cớ gì phải suy nghĩ, phải sợ hãi?

Chuyện của thế tục, không phải là tình yêu nam nữ, danh lợi đan xen, vén tầng tầng khói lửa, thì vẫn là vực sâu của trần thế. Nếu như không rời xa được, chỉ cần đều là người ở trong đó là khó có thể thoát được. Cũng từng là ánh trăng sáng trước giường của người khác, là nốt ruồi son trước ngực, sau lại trở thành viên đá hỏi đường qua sông, trở thành ván cờ phải bỏ cuộc trước khi kết thúc. Đành vậy, thế gian nào có thứ gì có thể lâu bền, một đời dài đằng đẵng cũng chỉ là một sát na[1] mà thôi. Càng huống hồ mối duyên phận mỏng mảnh nhỏ nhoi ấy, nào có vốn liếng dày dặn gì, đáng để bạn bất chấp hết thảy mà đặt cược vào nó.

Bầu trời ngày mưa, dường như gột rửa hết thảy, vốn đang là buổi chiều, nhưng càng lúc lại càng sáng rõ trong trẻo. Chớp mắt, lại đến hoàng hôn, những ánh đèn vàng vọt thắp dần lên. Người đi đường chầm chậm, cây cầu gỗ ướt sũng, xóa đi dấu vết của ngày hôm qua, cũng chẳng cần ghi nhớ những câu chuyện vãng lai. Con người có lúc tưởng rằng mình đã rơi vào mê cảnh nhưng không biết rằng, đi qua một góc ngoặt nào đó, lại là mây biếc trời cao.

Tất thảy đều đang đứng im, tất thảy đều đang biến hóa. Trúc xanh trước sân vẫn là dáng vẻ như xưa, mặc cho bạn dung mạo tàn tạ, nó vẫn như năm nào không hề thay đổi, chim sẻ trên cành trong mưa không biết đã bay về phương nào, gửi thân dưới hiên nhà ai. Người đã từng yêu, cùng bạn ngắm mấy mùa hoa nở, sau đó quay người bỏ đi, diễn vai diễn chẳng liên quan gì tới bạn, trong một câu chuyện của người khác.

Hết thảy gặp gỡ của đời này, đều là sự an bài từ kiếp trước. Bất luận duyên sâu duyên mỏng, đều thật lòng đối đãi, cho đến một ngày, bẻ liễu từ biệt, cũng chẳng oán trách hay hối hận, không lừa dối tổn thương lẫn nhau. Như thế cũng tốt, chuyện thế gian, bỏ xuống được là an. Con người chỉ cần trong lúc cô đơn nhất, mới có thể thoải mái tự do, có thể đi ở tùy tâm, có thể đi khắp sơn hà, nương đậu ở bất cứ nơi nào.

Có người nói, chọn một việc, sống một đời. Kiếp này tôi là một người nhàn tản đạm bạc, sống hơn nửa đời người, trừ văn chương ra, chưa từng làm bất cứ việc gì, cũng chưa từng có quá nhiều vương vấn với bất cứ ai. Cho dù năm xưa hồn phách gửi ở giang hồ, sống nhờ dưới mái hiên nhà người, vẫn không thay đổi tấm lòng thuở ban sơ. Tôi là người qua quán trọ không ngủ lại, đến trà lâu không thưởng trà, cũng từng bán văn chương đổi ít bạc lẻ, cầm cố châu ngọc trâm cài để uống rượu mua cơn say, chỉ là đủ mọi cảnh ngộ, đều đã trải qua rồi.

Mười năm gió mưa, có thể coi là tu thành chính quả, tuy không có thành tựu công danh, nhưng cũng không đến mức vất vả khổ sở vì sinh kế. Có thể an nhàn ở vườn mai, uống trà viết văn, nghe đàn nghe mưa. Văn chương là mối tình của tôi, cũng là chốn về kiếp này của tôi. Nghĩ rằng rồi sẽ có một ngày, phong cảnh đều ngắm hết, tình người đều trải hết, thứ tôi không nỡ lìa xa, vẫn là câu chữ, là bút mực sách vở này thôi.

Cũng là văn chương giúp tôi có thể chọn nơi non nước tú dật, xây nhà gianh để ở. Không bon chen nhân thế hỗn tạp, không cần bôn ba gió mưa, có thể nhàn nhã thanh tịnh sống qua ngày. Nhà của tôi, không gần thành phố, không sát thị trấn, mà ở chốn núi rừng tịch mịch, cốc vắng suối trong. Nơi đó cỏ cây um tùm, không một bóng người, thỉnh thoảng có con cáo trắng lạc đường dừng chân, lưu lại trong chốc lát, rồi chớp mắt không thấy bóng dáng đâu nữa.

Một ngày trong núi, tựa nghìn năm ở thế gian. Hoa mai nở là biết xuân đã đến, uống mấy bình trà mới, hoa đồ mi nở, là biết mùa xuân đã tận. Sau đó là hoa sen ngàn hồng chen giữa lá xanh mùa hạ, là tiếng ve, là lá đỏ đầy núi, là cành cây trơ lạnh nhặt mãi không hết, là tuyết bay rợp bầu trời.

Một người, đã định sẵn là cô độc, nội tâm mênh mông hơn cả giang sơn tráng lệ vô biên. Đời người chỉ có tri âm là khó cầu nhất, nếu như kiếp này chẳng có ai hiểu nổi lòng tôi, không hiểu tâm ý của tôi, thì trong muôn ngàn cỏ cây, nhất định sẽ có một cái cây thấu hiểu tôi. Hoặc là có lẽ có một người như thế, ở một góc nào đó của trần thế, yên tĩnh đợi chờ bạn. Có lẽ bạn ngàn con thuyền đi qua vạn núi non[2], nhưng khi duyên tới, rốt cùng sẽ gặp gỡ nhau.

Nếu như có thể, tôi nguyện cuộc đời có thể giản đơn một chút. Nhưng những năm tháng đã đi qua, những lỗi làm đã phạm phải, thậm chí những gì tốt đẹp đã từng có, đều không thể quay lại. Chỉ mong những năm tháng sau này, có thể giống như trời hửng sau mưa, tuyết trắng dưới trăng, sáng tỏ trong vắt.

Ngày tháng tịch mịch như tuyết, chầm chậm trôi đi cùng với mây biến ảo, trăng lặng lẽ. Trôi đi, trôi đi giữa dòng chảy văn chương, giữa bốn mùa lưu chuyển, cỏ cây tươi héo, trong chiếc bóng của một chén trà.

[1]

Thuật ngữ thường dùng trong Phật giáo, là đơn vị thời gian ngắn nhất, ý chỉ quãng thời gian chớp nhoáng của sự biến đổi mà con người có thể tưởng tượng được, tựa như một chớp mắt.

[2]

Ngàn con thuyền đi qua vạn núi non: ý chỉ mọi việc đều trải qua hết.

Tương
phùng
trong
văn
chương

.

Ánh nắng mùa đông bên ngoài cửa sổ ấm áp, tôi ngồi dưới cửa sổ, cúi mày viết chữ, người thấp hơn hoa, tĩnh lặng hơn hoa. Dẫu là vậy, vẫn không dám tranh vẻ diễm lệ với hoa, vạn vật đều có tình, có linh tính, hãy tuân theo sứ mệnh của riêng mỗi vật, đơn giản yên tĩnh tự nhiên, gặp đâu vui đó.

Thỉnh thoảng đọc được một câu nói quen quen, vẫn làm trái tim tôi xúc động - “Một vạn năm quá lâu, chỉ đua tranh từng sớm chiều”. Cũng đúng, thời gian ngắn ngủi, bồng bềnh như mộng, nhìn thì tưởng dài vô tận, thực tế chỉ chớp mắt là qua, nói tan là tan ngay. Nếu như nhớ đến điều gì, thì lập tức đi làm, không tính toán nhân quả, hãy bỏ qua được mất. Đời người có bao nhiêu việc, đã bị lỡ làng trong những phút đắn đo.

Thực ra, lỡ làng thì có làm sao? Sai lầm cũng có làm sao? Tôi đã có hẹn ước với duyên phận, nhưng lại nhiều lần đi lướt qua nhau. Có những người, đợi trên ngả đường bạn buộc phải đi qua, tuy phải trải qua trăm nghìn hồi chuyển, cuối cùng mới gặp nhau. Đã biết rõ rằng chẳng thể dự đoán được ngày mai, chẳng thà trân trọng hiện tại, không mê loạn, không bi lụy tình cảm, không than vãn, làm những chuyện có thể làm, giữ những người đáng giữ.

Duyên phận của tôi và văn chương tính ra cũng có hơn hai chục năm, mà các bạn độc giả tương phùng với văn của tôi, cũng được mười năm có dư. Gió mưa trui rèn nhiều năm đến thế, với văn chương, có lẻ loi, có gian khổ, cũng có vui sướng, có mừng rỡ; đối với các bạn độc giả, có sự cảm động tình sâu theo sát, cũng có cả sự nhạt nhẽo quay người bỏ đi.

Hôm nay hớn hở nói đêm qua cô ấy đọc được một câu, lòng đầy cảm động: “Những thứ có được đều là may mắn, những thứ mất đi đều là nhân sinh”. Cô ấy đang ở độ tuổi đẹp nhất, luôn cảm thấy hoang mang trước những ngày tháng nhàn tản hiện tại, nên đã coi mọi báo đáp gặt hái sau những tháng năm cố gắng của mình là may mắn. Tôi không cho là phải, mấy năm nay làm bạn với văn chương, kết thân với nỗi buồn khổ dưới bóng đèn bên khung cửa sổ lạnh, hẳn là ấm lạnh đều tự biết. Hết thảy báo đáp, đều có tiền duyên, hoàn toàn giống như hết thảy câu chuyện, đều có nhân vật chính.

Có lúc rơi vào lưới tình, liền cảm thấy mình là nhân vật chính trong văn chương, dẫu có nhìn bằng con mắt lạnh lùng, cũng khó có thể rút lui toàn thân, không có mảy may tổn thương. Duyên phận giữa tôi và văn chương, có lẽ là trời sinh đã có, dường như từ khi tôi hiểu chuyện đến nay, là gió mát dạy tôi biết chữ, trăng sáng cùng tôi đọc sách. Trong vở Mẫu đơn đình, Đỗ Lệ Nương nói, chắc sở thích cả đời của ta là thiên nhiên. Tôi cũng yêu thích phong cảnh thiên nhiên, nhận được ơn sâu của non nước, cảm tạ tình ý của cỏ cây, mới có được cảm hứng và cấu tứ bất tận như thế, hạ bút như nước chảy mây trôi, tự tại tùy tâm.

Tôi sinh ra trong một gia đình nhà nghèo ở nông thôn, không phải con nhà dòng dõi thư hương, sống trong nhà nhỏ giậu thưa, không phải trong vườn Mẫu đơn đình. Trong ấn tượng, ông ngoại thường ngồi im lặng trên chiếc trường kỷ bằng tre, cầm sách đọc thơ, nhưng không bao giờ nói chuyện với tôi. Bố tôi thì thỉnh thoảng lật giở mấy quyển sách chữa bệnh cũ kĩ đã ố vàng, những chữ viết trên sách, đối với tôi cứ như sách trời vậy. Tôi thà ngồi một mình trên gác, ngắm chim nhạn bay về phương nam, hoặc là xuống dưới hành lang, xem lũ kiến chuyển nhà, chứ không chịu chìm đắm trong sách, đọc những cuốn sách giáo khoa tôi chỉ đọc một lần đã thuộc làu đó.

Non xanh nước biếc, trúc xanh sen hồng, chim chóc côn trùng, cùng tôi đi qua những năm tháng ấu thơ chưa hiểu sự đời, khiến tôi cả đời cũng chẳng thể quên nổi. Cho dù tôi đi xa nơi đâu, đến thành phố huyên náo nào, ở trong ngõ hẻm đường phố nào, nơi sâu thẳm nội tâm cuối cùng vẫn là căn nhà mái ngói đen tường trắng ở ngôi làng nhỏ, mái ấm khói bếp ấy.

Trước kia chỉ cảm thấy phong cảnh đẹp nhất nằm ở phương xa, văn chương sâu sắc, cần trải qua tháng năm, kinh qua tang thương biến ảo. Sau này lại cảm thấy, vạn vật thế gian, chẳng có gì bằng thiên nhiên, lời lẽ gấm hoa thế nào, cũng chẳng bằng những lời thẳng thắn giản đơn. Thơ của Nguyên Hiếu Vấn (1190-1257) viết: “Nhất ngữ thiên nhiên vạn cổ tân, phồn hoa lạc tận kiến chân thuần.”[1] Văn chương cũng như lòng người, khi thuần khiết thanh bạch, không tô vẽ, gột bỏ điểm trang, sẽ nhìn thấy trạng thái tự nhiên.

Thế sự thường lửng lơ khó xác định, văn chương lại càng nên ung dung giản đơn an tĩnh. Người viết văn, giống như ngồi trên nệm bồ đoàn tu thiền, sống giữa muôn vàn hỗn loạn, cũng không bị thế giới bên ngoài quấy nhiễu, dẫu cho non sông biến chuyển, thì trước sau vẫn không thay đổi. Thiếu niên năm đó, chưa từng trải qua sinh ly tử biệt, lại luôn có nỗi sầu oán sâu đậm không thể xóa nhòa, rơi vào văn chương, biến thành nỗi vướng mắc chẳng thể gạt nổi. Bây giờ, lại nguyện bỏ đi hết thảy trang sức, giản dị bình đạm, vật và người cùng lãng quên nhau.

Năm xưa viết văn là để gửi gắm tâm tình, cũng là vì mưu sinh. Còn bây giờ tôi chỉ coi là tu hành, dùng văn chương để dưỡng tâm, hành tẩu trên thế gian, không còn bị tình cảm trên đời trói buộc. Nhưng rốt cuộc thì tu vi không đủ, chấp niệm quá sâu, sợ bị náo nhiệt phiền phức quấy nhiễu, nên nguyện xa lánh trần thế. Mà lại không biết rằng thế giới của văn chương vắng vẻ vô bờ, vừa chật hẹp tĩnh mịch, có thể che chở cho hàn sĩ trong thiên hạ, muôn vàn chúng sinh, lại chỉ có thể chứa đựng một trái tim, một mối tình.

Dần dần, tôi hiểu được sự thấu tỏ trong văn chương, sự cảm ơn trong văn chương. Không bị khốn đốn trong tình cảm, cũng không hỗn loạn trong tâm, vạn vật thế gian, đều có duyên pháp của nó, tất cả nhung nhớ và quyến luyến, đều là vì không buông bỏ được. Theo đuổi danh lợi là chấp, si mê ái tình là chấp, mà đắm đuối văn chương cũng là chấp. Thâm ý của văn chương, cũng giống như thâm ý của đời người, sống hững hờ, ung dung đi qua.

Đọc cuốn Phù sinh lục ký của Thẩm Tam Bạch, tôi rất thích chương “Nhàn tình ký thú” và “Khuê phòng ký lạc”. Thẩm Phục và Trần Vân vợ chồng tình thâm, đến chết không đổi, tuy rằng ban đầu vui vẻ, cuối cùng sầu lo, nhưng trong những năm tháng tuổi hoa đẹp nhất đôi bên đã có quãng thời gian tươi đẹp đến thế, thì một ngày sánh với ngàn năm. Cho dù tuổi trẻ từng chịu sinh ly tử biệt, lưu vong chốn sóng gió cuồn cuộn cuộc đời, thì có gì đáng sợ đâu?

Vân Hi nói: “Năm xưa cùng chàng chọn đất xây nhà ở đây, mua chục mẫu nhà và vườn rau, dạy nô bộc, trồng rau dưa, để cung cấp củi nước. Chàng vẽ ta thêu, để kiếm tiền mua rượu. Áo vải cơm rau, là vui cả đời, không cần đi xa kiếm ăn.”

Đúng thế, áo vải cơm rau, là vui cả đời. Chúng ta tu hành một đời, chẳng phải chỉ vì tìm một nơi ở an nhàn, sống yên ổn qua năm tháng sao? Tôi yêu sự bình thản an lành yên tĩnh trong văn của ngài, cũng yêu cả tình vị khói bếp đó. Nếu có thể ẩn cư trong một ngôi nhà nhỏ, thì có ai cam lòng bôn ba khắp nơi, uống gió nằm sương. Trông nom một căn nhà một mảnh sân, giữ gìn một con người một trái tim, một trà một cơm, còn hơn là ngắm muôn ngàn phong cảnh của hồng trần loạn thế.

Tôi và văn chương, chính là mối tiền duyên chưa hết, kiếp này mới có cuộc tương phùng sâu sắc đến vậy. Và với các bạn cũng là vì văn chương, nên mới có sự gặp gỡ này. Tôi không biết mối tình duyên này còn có thể duy trì bao lâu, ba năm năm năm, hoặc là một đời một kiếp. Đời này là khách qua đường, hay là tri giao, đều không quan trọng, duyên khởi duyên tàn cũng chẳng buồn chẳng vui.

Có lẽ có một ngày, tôi sẽ gác bút, tạm biệt các bạn, không phải vì mệt mỏi, cũng không phải vì tài hoa cạn kiệt, mà là có sứ mệnh khác. Hoặc cho dù bản thân ở chốn hồng trần sâu nhất, đi qua muôn vàn rực rỡ, tu thân sửa mình giữa đám đông, hoặc là ở sâu trong vườn mai, mai danh ẩn tính, bị lãng quên ở đào hoa thế ngoại, sống đơn giản qua ngày.

Tôi của khi đó, an tâm làm kẻ nhàn nhã, mua đất trồng mai, trồng cây gây rừng, cửa sổ dán giấy, giường làm bằng tre, thổi cơm đun trà. Nếu như có người tri kỷ, nắm tay nhau cùng già đi, thì đã là tiên lữ chốn nhân gian. Nếu đời này không gặp được (người như vậy), cũng không cô đơn buồn bã, còn có hoa mai khắp núi, sách vở đây nhà, cùng bầu bạn.

Tôi nguyện chầm chậm già đi, cùng với sự bình tĩnh của tôi, văn của tôi cũng đơn giản sáng tỏ. Gặp gỡ trong văn chương, nhìn tưởng chừng hư hư ảo ảo, nhưng kỳ thực lại chân thực đẹp đẽ. Những gì các bạn đọc được trong văn tôi, cũng là chính tôi chân thực nhất, tự nhiên nhất, không cần trang sức. Văn của tôi, thấy hoa cỏ, thấy tâm tính, cũng thấy chúng sinh.

Không vì cái ngoái nhìn khi đi lướt qua nhau đó, cũng không vì gặp gỡ bạn trong kiếp này, chỉ vì mối duyên chưa hết ở kiếp này. Văn chương vẫn còn đó, bạn vẫn còn đó, tôi vẫn còn đó, từ đây về sau, lãnh đạm nhìn chuyện thế gian, luôn luôn nảy sinh tâm hoan hỉ.

[1]

Nghĩa là: Từng lời thiên nhiên vạn cổ mới, phần hoa trút hết thấy chân thuần.

.

Ngày tháng từ bi như hoa sen, tôi ung dung tiếp nhận từng gang tấc thiên nhiên ban tặng. Mấy chục năm trời nắng cày cấy, trời mưa đọc sách, không thay đổi ước nguyện ban đầu, gặp nghịch cảnh chưa từng oán hận, cũng chẳng hề âu sầu, gặp thuận lợi tâm tính vẫn lãnh đạm, không phóng túng phù hoa.

2

.

Chim
én

trước
nhà
Vương
nhà
Tạ

Mưa
bụi
Giang
Nam

.

Giang Nam vào tiết hạ chí, khắp nơi đều là mưa bụi, bay rải rác trong sân nhà tiểu viện. Mỗi lần gặp đầu mùa mưa bụi, ngoài cửa ngõ sâu nghe thấy tiếng rao bán hoa, cũng ngửi thấy mùi thơm chát của dương mai. Tản bộ sau cơn mưa, chỉ cảm thấy thần thái phong độ cũng có sự tươi mới của cỏ cây, vừa mềm mại lại vừa thanh mát. Mua mấy đóa hoa lan trắng, vài nhành hoa nhài, cài trên ve áo, chỉ cảm thấy phong cảnh sự vật trên đời lại có thể tinh khiết mà đa tình đến vậy. Tôi cũng yên lòng với hiện tại, không nghĩ ngợi đến tương lai núi dài sông xa gì cả.

Rốt cuộc tôi vẫn là một phụ nữ tầm thường, tuy thích đốt hương gảy đàn, gối mưa đọc sách, ngày thường cũng chỉ giản đơn, sao trà nấu cơm, quét tước sân vườn, dọn rửa chén bát. Cũng có những nỗi buồn vui tan hợp của đời người, rốt cùng thì trầm tĩnh vẫn nhiều hơn hoa lệ, từ xưa tới nay có biết bao nhiêu giai nhân tuyệt sắc, tài tình đều vượt xa tôi, cũng ẩn cư nơi dòng suối bóng chiều, chôn mình giữa núi sông năm tháng. Sau này nếu có tương phùng, thì ắt là cuộc tương phùng ấy vừa đẹp đẽ vừa bất ngờ bên tảng đá Tam Sinh, dần lãng quên những hưng vong tang thương, để không phụ với ngày trong gió mát đẹp đẽ.

Trời đất mênh mang, tôi cũng chỉ muốn cùng người mình yêu, ngắm phong cảnh mà mình hằng muốn. Trong lòng thường nảy sinh ý nghĩ ẩn cư chốn núi rừng nước non, nhưng rốt cùng lại không nỡ bỏ hiện thực hoa lệ. Vẫn nhớ quê nhà thời thơ ấu, thôn làng trong núi cổ kính mộc mạc, nhà cửa đơn sơ, nam cày nữ dệt, an nhàn thanh bình. Gió xuân thổi tới, đào mận lặng im, trước sân chim én cũng lây niềm vui, tụm lại trên sân tường cổ, đùa vui ríu rít. Xưa nay non sông mênh mông nhiều lần biến đổi, chỉ có bách tính là không tranh thắng thua, vì thế không rơi vào kiếp nạn, an nhàn yên ổn.

Thôn làng trong mưa bụi, khói mù uốn lượn, không nhìn rõ được núi sông ruộng đồng. Con thuyền lẻ buộc gốc liễu, mưa gõ trên hoa sen, mấy chú cò bay lướt trên nước biếc, rồi lại lướt qua những ngọn cây, không biết bay về chốn nào. Trời đổ mưa, gác lại mọi việc lặt vặt của ngày thường, mọi người tập trung ở sảnh nhà cổ xưa, hứng nước sạch từ hiên ngói để đun trà, rồi lặng lẽ nghe mưa rơi trên bậc thang đá của giếng trời, những nỗi niềm yêu hận buồn vui đều trở nên bình thường.

Mưa lất phất bay, rơi suốt nửa tháng trời, dẫu là những cặp vợ chồng tầm thường, cũng nảy sinh hứng thú nhàn nhã. Tâm sự của họ, giống như cơn mưa bụi liên miên ngoài trời kia. Chim én giữa xà nhà, cũng chíu chít không ngừng. Căn nhà khoảng sân cổ xưa, những viên ngói xanh lâu năm và cả cỏ cây nhân gian, đều giăng mắc một không khí ẩm ướt. Ngỡ rằng có thể ngày tháng bền lâu, sau này lại hóa ra trôi qua vội vã. Phong cảnh liên miên, chuyện xưa quẩn quanh, ẩn cư giữa núi suối nước khói, trong ngõ nhỏ nhà người.

Đời người tựa nước chảy, thanh đạm giản đơn, không có gì nặng nề. Mười dặm hoa sen, mái đình nghỉ chân, tự nhiên có cảm giác thích thú xa xôi, khiến người vui vẻ và yên ổn. Bao nhiêu câu chuyện khắc cốt ghi tâm đã quên hết sạch sẽ, chúng ta cũng trở thành người khách qua đường của tháng năm, đến hay đi đều thong thả. Người đi trên đường nhìn thì vinh quang vô hạn, cũng chỉ là những phong cảnh trong ánh chiều tà, chớp mắt thôi đã biến thành làn khói.

Đêm qua ngủ mơ gặp bà ngoại, mặc một chiếc áo mỏng cổ tàu màu xanh lam đậm, vạt chéo cài khuy nhỏ, trông giống như người phụ nữ bước ra từ giữa mưa gió thời Dân quốc. Bà ngoại tu hành cả đời, trải qua không biết bao nhiêu tụ tan ly hợp, chìm nổi bấp bênh, nhưng vẫn giống như chưa từng xảy ra chuyện gì. Mưa bụi trong tiểu viện, bà cầm một chiếc ô giấy dầu hoa trắng, hái bông nhài, phong thái đoan trang như thế, tựa như cỏ cây đã tu luyện ngàn năm, mới biến được thành hình người.

Thuở ấu thơ, mẹ thường tự tay may áo cho tôi, đều là những chiếc áo cánh vạt chéo màu hồng phấn, chân váy màu trắng. Sáng sớm dậy chải tóc xong, mẹ sẽ tết tóc đuôi sam cho tôi, thả một ít tóc mái bằng trước trán. Dáng vẻ này tựa như rớt lại giữa non sông ngày tháng, đến nay cũng không thay đổi là bao. Dịu dàng sâu lắng, tựa như nước xuân của Bình Hồ, tĩnh mịch an lòng. Phóng khoáng ung dung, lại giống như dương liễu trong gió mát, tự có chính kiến.

Sắc đêm thâm trầm, nghe mưa sau rèm. Trong gian nhà đơn sơ, dưới ngọn đèn dầu yếu ớt, ông ngoại ngồi bên bàn cầm sách yên lặng đọc, bà ngoại thì ở bên cạnh rót một chén trà hoa nhài, đúng là tài tử giai nhân. Làng quê trong màn mưa càng yên tĩnh hơn, tâm tư con người cũng trở nên đơn thuần. Bao nhiêu yêu giận vui buồn, hóa thành phong cảnh giữa non sông, hào phóng khoáng đạt. Họ nắm tay bên nhau như thế, cùng trải qua gió mưa, giữa nhân gian khói lửa, sống bình yên một đời trong ngõ nhỏ tầm thường.

Giờ đây, hết thảy quá khứ bên nhau của họ đều chôn dưới rừng trúc mưa khói ở ngọn núi sau nhà. Mỗi lần tỉnh lại từ trong giấc mộng, tôi cũng không quá buồn đau, dường như ông bà ngoại chưa từng ra đi, vẫn ở trong thôn làng nhỏ xa xôi đó, an ổn sống qua ngày. Kiếp này của nhân gian, tinh khiết như ánh xuân, trong sáng như vầng trăng vằng vặc, cho dù không còn gặp lại nhau nữa, cũng như chẳng mấy cách trở bể dâu. Có một ngày, cha mẹ cũng sẽ bỏ tôi mà đi, trên cõi đời này, chỉ còn lại mình tôi cô độc, và cả tháng năm vẫn luôn đồng hành với tôi.

Lòng vòng giữa tháng năm bốn mùa, càng cảm thấy đời người như tranh vẽ, chuyện của quá khứ, từng việc từng việc đều chân thật. Trong mơ tôi còn là một cô bé chèo thuyền hái sen trong cơn mưa bụi, mấy cành sen trắng, mấy bó đài sen, giống như lời hẹn ước với mùa, mỗi năm đều đúng hẹn mà đến. Mưa mù giăng kín trời, che lấp cả rèm mi, không nhìn thấy đường sá núi sông đâu cả. Sau đó, tôi lớn lên trong một đình viện trồng hoa đào quanh sân, tưởng rằng có thể sống trong làng quê chất phác, trời đất sáng trong, sống một đời an ổn, trang nghiêm. Lại chẳng ngờ rốt cuộc gặp phải cơn sóng cả, cưỡi thuyền đi vào biển người mênh mông, nếm đủ mọi buồn vui ở nơi sâu thẳm hồng trần.

Nữ nhi thế gian đều ẩn náu trong Hoa gian tập[1]. Tôi cũng là một bài từ trong cuốn sách đó, tuy thuở thiếu thời chẳng quay trở lại, nhưng đã rửa hết phù hoa, thần sắc nhàn nhạt mà thuần túy, yên tĩnh. Tiếng nhạc tuyệt diệu, lời mới điệu cũ, đều là những thanh âm thanh bình. Một chén trà thơm là tri âm, ngày tháng như nước chảy hoa trôi, trong vắt xa xăm. Phụ nữ nên trân quý nhan sắc của mình, đôi mắt trong veo mà lanh lợi, cười nhẹ rạng rỡ, một khắc đáng giá ngàn vàng.

Một đêm mưa gió, mong một người cùng nói chuyện với mình dưới song cửa mái tây, cũng không còn thấy cô độc nữa. Ngày tháng nhìn tưởng như liên miên đằng đẵng, chớp mắt đã trôi qua. Mưa bụi góc thềm, năm này tháng nọ, mấy cây chuối tiêu, tịch mịch dựa vào song cửa, rốt cùng cũng chẳng có mong cầu gì khác. Dẫu cho hồng nhan không phai đi, thì một người chống chọi với năm tháng cô đơn, có gì đáng vui đâu? Nếu như tuổi xuân đi mất, thì cũng có gì đáng buồn đâu?

Những mối trần duyên gặp được ở kiếp này, cũng là kiếp số cả, chớ nên thề non hẹn biển, cuối cùng thì vẫn có ngày nhạc tàn người tan, khi ấy hãy nên bình tĩnh tùy duyên. Sống trong hoạn nạn nghịch cảnh, con người càng cảm thấy chân tình đáng quý, chỉ mong có được một người có thể nắm tay bên nhau, cùng nhau sống ẩn dật kiếp này.

Mưa khói mờ mịt, như cảnh trong tranh. Tôi cũng có cảm giác mình chính là một cô gái trong bức họa, đi vào một ngõ mưa dài hun hút, đời này không biết còn có thể đi ra hay không. Thời gian rải khắp mặt đất, chưa bao giờ thu nhặt lại, những tâm sự chưa từng được con người biết đến ấy và tháng năm hối hả đi qua, đều rót hết vào trong một ấm trà. Từ đậm đến nhạt, từ nóng chuyển sang nguội, cũng chỉ trong khoảnh khắc mà thôi.

Tôi treo nỗi tương tư trên mái hiên cửa sổ chạm hoa, dùng năm tháng tô điểm cho bình hoa trên bàn, mặc cho mưa bay đầy trời bên ngoài cửa sổ, dường như chỉ một đêm, mùa sẽ lặng lẽ luân chuyển, thế sự cũng đổi dáng vẻ. Cuộc đời hơn ba mươi năm, giấc mộng trần dằng dặc, những việc có thể khắc ghi rất ít, những việc đã lãng quên lại thực nhiều.

Phù sinh như mộng, sống ở nơi sâu khuất của hồng trần, luôn nảy sinh tâm trạng lánh đời ẩn cư. Đợi đến ngày ấy, vứt bỏ mọi hư danh, buông bỏ chấp niệm, tìm được một người vui lòng hợp ý, chèo thuyền trên sông hồ, sống đến già ở vườn mai. Khi ấy, mặc kệ mưa gió thế gian dập dềnh, non sông nghịch chuyển, thì tôi cũng chẳng hề quan tâm.

Tôi chẳng nợ nần gì thế sự, thế sự cũng chưa từng làm tổn hại đến tôi. Cỏ cây hữu tình, vì thế, chúng tôi đối đãi với nhau bằng lễ, cùng kính nể lẫn nhau. Năm tháng về sau, nghe gió ngắm mưa, gieo trăng cày mây, ngắm xuân qua thu đến, cứ như thế sống hết một đời.

Dần dần, (tất cả) đều lãng quên, thế gian đã từng có một Bạch Lạc Mai.

[1]

Hoa gian tập: một tuyển tập từ được biên soạn vào thời Ngũ đại Thập quốc, về sau được Triệu Sùng Tộ người Hậu Thục biên soạn lại.

Người
nhạt
như
cúc

.

Sau cơn mưa gió, ngoài cửa sổ, cỏ cây nhàn nhạt, vẻ thu đượm nồng. Trên bàn, mấy bồn cúc trắng, yên ả tĩnh lặng, thong dong chẳng tranh cầu. Ký ức của quá khứ, giống như một cơn gió mát se se lạnh lướt qua góc rẽ, thanh sạch, giản đơn mà sâu sắc. Vẫn còn nhớ, mẹ tôi chính là nhành cúc nhạt đó, trong thôn làng sân giậu tự mình xây nên, giữ nếp nhà một cách giản đơn, cả đời bình thản.

Đến nay mẹ tôi đã là một mỹ nhân tuổi xế chiều, tóc mai bạc phơ như tuyết, không còn nhìn ra phong thái yểu điệu, nét đoan trang tao nhã của thời trẻ. Bài “Điển nhã” trong Thập nhị tú thi phẩm có viết: “Hoa rơi không lời, người nhạt như cúc, cảnh sắc trong sách, rất đáng đọc”. Vẻ đẹp của mẹ, thật khéo giống như cái tên của bà, thanh đạm như hoa cúc. Đóa cúc trắng này, yên lặng nở trong căn nhà cổ trăm năm, nở giữa ngày thu mát sương buông xuống, bình thản, yên ả.

Mẹ tôi sinh ra trong một làng quê nhỏ hẻo lánh của vùng Giang Nam, nơi đó non nước thanh tú, ngói xanh tường trắng, cổ kính yên lành. Làng quê quấn quýt với trúc biếc, liễu rủ bờ suối mai nở bên đình, mang một nét xa xôi thoát tục và một vẻ đẹp yên tĩnh. Ông ngoại tuy là một nhà nông nghèo, nhưng lại thích Kinh Thi và Kinh Thư, yêu phong nhã, ông coi mẹ tôi là viên minh châu trong lòng bàn tay, vô cùng yêu thương. Mẹ vừa có được tâm tình văn nhân của ông ngoại, lại có cả sự thông tuệ tao nhã của bà ngoại, thậm chí còn có nhiều thêm vài phần hào sảng hơn họ.

Mẹ thuở nhỏ có đi học, nhưng sau này vì gia cảnh nghèo túng, khó có thể chu cấp được nên giữa chừng phải nghỉ học ở nhà. Lúc nhàn rỗi phụ giúp bà ngoại dọn dẹp dưới bếp, thêu thùa may vá một chút, pha trà rót rượu cho ông ngoại, tháng ngày an nhàn giản dị. Mẹ nói, vốn tưởng rằng mình sẽ kết hôn với chàng trai láng giềng nào đó cùng trang lứa, rồi từ đấy sống cuộc sống bình thường mặt trời lên thì làm việc, mặt trời lặn thì nghỉ ngơi.

Cơ duyên ngẫu nhiên, mẹ đã quen biết với một lang y chữa bệnh dạo, vị lang y trẻ tuổi này chính là bố tôi. Hai người vốn cũng không yêu nhau sâu đậm, chỉ là bố mẹ gật đầu, mẹ hai mươi tuổi đã thành hôn. Kết hôn xong, hai người sống trong một căn nhà cổ của trạm xá ở thôn bên, cùng nhau hành nghề y hái thuốc, chăm sóc vườn rau, cũng coi như là phu xướng phụ tùy, vui buồn ấm lạnh bên nhau.

Duy chỉ có một việc không được như ý chính là lấy nhau lâu mà vẫn chưa có con cái. Trong lòng mẹ buồn rầu khổ não rất nhiều, nhưng lại không thể hiện ra ngoài, ngày thường vẫn giao lưu bình thường với những người phụ nữ trong làng với thái độ vui vẻ. Mẹ tôi con người lương thiện, những người già cả neo đơn con côi trong làng, mẹ luôn tiếp tế, những người ăn mày đi qua làng, mẹ đều hào phóng tiếp đãi. Tích đức như thế, quả nhiên nhận được phúc báo, sau ba mươi tuổi, mẹ sinh được một trai một gái, có thể nói là đại phúc đại an.

Sau này lớn lên, tôi tin rằng, duyên phận giữa tôi và mẹ đều đến từ việc thiện mẹ đã làm, cho nên càng phải trân trọng nhân quả. Với tôi, mẹ giống như mặt trời mặt trăng, như núi như sông, mênh mông sáng tỏ, ơn sâu như biển, như thể lẽ đương nhiên vậy. Cả đời của mẹ cũng bao bận chìm nổi lênh đênh, dù có bao nhiêu điều không như ý, thì cuối cùng vẫn bình thản vui vẻ. Mẹ chất phác cần cù, sống giản dị, vì thế cuộc sống trong gia đình luôn dễ chịu, không bao giờ đến mức quá căng thẳng.

Mẹ tôi tính tình đôi lúc hiếu thắng, ngày thường thì dịu dàng và thoải mái, cũng thỉnh thoảng cáu gắt. Thuở nhỏ mẹ rất nghiêm khắc với tôi, mỗi khi phạm lỗi tôi đều bị trách mắng, tôi khá sợ mẹ. Nhưng trong ký ức tôi phần nhiều vẫn là sự ấm áp, và cả tình mẹ con không thể chia cắt nổi. Mẹ đã may cho tôi những chiếc áo vạt xéo cài khuy nhỏ, dẫn tôi đến vườn rau chăm sóc rau cỏ, cùng tôi vớt bèo hái sen.

Ngày tháng bình thường, phần lớn thời gian mẹ ở dưới bếp nấu nướng những món ăn ngon. Nhóm bếp lò, tiếng xào nấu trong nồi gang, nghe thật vui tai. Khói bếp trong ống khói lan ra sân nhà, con ngõ dài, và cả từng khoảng trống. Những buổi hoàng hôn, hay dưới ánh trăng, mẹ tôi đứng tựa cửa, đợi bố đi hái củi về muộn, ánh mắt lo âu, đến nay nhớ lại thấy thật là nặng tình.

Dưới ô cửa sổ mùa thu mưa gió, mẹ tôi bận chiếc áo trắng sạch sẽ, đang khâu vá áo mùa đông, vừa xinh đẹp vừa trầm tĩnh. Tôi ngồi bên cạnh, cúi mày viết chữ, trong lòng yên bình, chỉ mong đừng lớn lên, cứ làm cô con gái nhỏ của mẹ thôi. Như thế, mẹ có thể vĩnh viễn giữ được dung nhan thanh tú của mình, không già đi, tôi cũng không phải rời xa làng quê, đi ra ngoài tục thế xô bồ, trôi nổi không chỗ dựa.

Mẹ nói, mười tuổi tôi sẽ phải rời khỏi làng, đi học xa. Nên đừng có quá lưu luyến mẹ, với nhà cũ làng quê, cũng không cần giữ quá nhiều ký ức sâu sắc. Mẹ không biết những ngày tháng ấu thơ đó, đã sớm khắc cốt ghi tâm, chỉ cần một phân đoạn, một khoảnh khắc nào đó, là đã hơn hẳn ngàn vạn phong cảnh mà tôi từng gặp ở thành thị.

Không quên được những khi nắm tay mẹ đi chợ, đi trên con đường núi ngoằn ngoèo, hái hoa dại, thích thú uống nước suối. Không quên được những ngày Tết, trong đêm đầu trần đi xem kịch, hơi ấm khi mẹ ôm tôi vào lòng. Không quên được mẹ cả đời tiết kiệm, gom góp tiền bạc, để dành cho tôi đi học trên tỉnh, cho tôi ân tình dào dạt như biển cả.

Những năm này, tôi cô độc bên ngoài, mẹ tuy lòng đầy lo lắng nhưng lại giấu sâu trong tim, không bao giờ mang thêm phiền phức cho tôi. Trong nhà gặp chuyện, mẹ vẫn giấu trong lòng, không để lộ nỗi ưu tư. Cả đời này của mẹ, tuy sống ở trấn nhỏ, làng quê, nhưng nội tâm lại thông thấu tỏ tường. Mẹ không ưa phồn hoa, coi thường vinh nhục, bất luận gặp phải hoạn nạn như thế nào, đều điềm tĩnh, thong dong, trước sau luôn tin rằng sẽ gặp hung hóa cát, mây vén ló trăng sáng.

Trải qua mười năm mưa gió, tôi đã có được cuộc sống an nhàn ổn định ở cổ thành Giang Nam như tâm nguyện, châm trà nghe mưa, viết văn kiếm sống. Mẹ thì lại gặp kiếp số, chuyển đến một thành phố nhỏ miền Nam, tĩnh tâm nghỉ ngơi. Vội vã quay về nhà, bên mẹ cũng chẳng qua được dăm ngày ngắn ngủi, tháng năm vô tình, sau cơn bệnh nặng, mẹ lại càng mệt mỏi già nua.

Người thân nhất trên đời gặp phải kiếp nạn lớn như thế, tôi lại càng không biết phải an ủi làm sao. Mẹ tôi ngày thường lãnh đạm, nhưng rồi cũng nảy sinh lòng oán thán. Mẹ trách ông trời sao bất công, cả đời làm việc thiện, nhưng đến lúc già lại gặp họa lớn nhường này. Sau đó cảm thấy, mẹ đã trút hết mọi phúc báo cả tu hành một đời cho tôi. Chỉ cần tôi bình an chu toàn, là mẹ nguyện chịu hết mọi bệnh khổ, cũng không sợ tai kiếp.

Sự vĩ đại của mẹ, mênh mông như biển lớn, trái tim chân thành, kiếp sau xin kết cỏ ngậm vành, để đền đáp ơn sâu này. Nhưng tôi lạc sâu vào biển trần, rốt cùng vẫn là phiêu lãng, bất an giữa nhân gian. Mẹ cũng có vô vàn nỗi vương vấn chẳng cắt đứt nổi với quê nhà nơi chôn rau cắt rốn của mình. Mẹ mong có một ngày có thể cả nhà đoàn viên, cơm nhạt trà thô, tháng năm lâu dài yên ổn.

Đối với cha mẹ song thân, bình thường tôi cũng gắng sức giữ trọng lễ nghĩa, nhưng cuối cùng vẫn áy náy. Bao nhiêu lần trong giấc mơ trưa, không nỡ buông bỏ sơn thôn cổ kính đó, ôn lại những câu chuyện gia đình bình thường trong sân nhà, phòng khách. Mẹ của tôi vẫn là nhành cúc trắng ấy, ở bên sân nhỏ giậu tre, xào rau đun trà, cung kính, hiền thuận, đoan chính, an hưởng kiếp này ổn yên.

Dần dần, mẹ hiểu được tâm tình của tôi, biết rõ tâm ý của tôi. Mẹ cảm thán, nói kiếp trước chắc chắn tôi đã phạm lỗi lầm gì, nên kiếp này mới bị đầu thai làm con nhà nghèo, ở chốn làng quê chật hẹp. Tôi thì lại cảm ơn ngày tháng dân gian mình đã từng trải qua, khắc cốt ghi tâm tình thân của nhân thế. Non nước linh thiêng, chim én đa tình cũng hiểu nỗi buồn vui nhân gian. Cho dù đã từng kinh qua biến cố tang thương, sinh tử tan hợp, trước sau vẫn giữ tấm lòng thuở ban sơ, thấu hiểu ơn sâu của cha mẹ, chất phác trang nghiêm, đời đời chẳng quên.

Có một ngày như thế, tôi trồng cúc sương trong sân nhà yên tĩnh. Khi ấy, cho dù mẹ tôi còn khỏe mạnh trên đời hay chăng, thì tôi đều sống an ổn qua ngày, đối xử với cuộc đời một cách bình tĩnh hiền hòa. Ngày nhàn gió lặng, ngắm từng bụi từng bụi cúc đua nhau khoe sắc, thong thả xa xăm.

Tòa nhà cổ kính tường cao mà bạn đang nhìn đó, khóa chặt bao nhiêu câu chuyện tan hợp, đời người vội vã, cũng chưa quá trăm năm. Giai nhân như nước thu của ngày mưa bụi năm xưa, đã gầy như đóa hoàng hoa, tâm sự mỏng manh đó, đâu cần ai biết.

Cuộc
đời
mộc
mạc
giản
đơn

.

Ở một mình ngày mưa, đốt hương lặng thinh ngẫm nghĩ, bên ngoài song gió mưa sụt sùi, còn tôi lại đóng cửa để tiện tu hành, vườn mai chính là đạo tràng. Nội tâm không mảy may bụi trần, chỉ cảm thấy cuộc đời mộc mạc giản đơn, thiên hạ nhàn tĩnh. Tôi nghĩ, sẽ có một ngày chèo thuyền đi khắp sông hồ, nơi đây rốt cuộc vẫn là chốn về sơn cùng thủy tận của tôi.

Nội tâm bình tĩnh, sóng gợn chẳng kinh sợ. Tôi không yêu vinh hoa, chỉ ưa mộc mạc, không thích điểm trang đậm màu, chỉ yêu thiên nhiên. Mong trở thành một người phụ nữ tẩy rửa hết lớp trang điểm, áo vải quần thô, cơm canh đạm bạc, sống một cuộc sống bình dị, giữa một căn nhà giống như động tuyết. Một bàn một ghế, một cửa sổ một cây đàn, một ấm trà một chiếc chén, không bày biện món đồ cổ nào, thậm chí cũng chẳng cần cả sách, đồ đạc cũ cũng có thể vứt bỏ.

Rốt cuộc thì trong lòng có chấp niệm mỗi lần nhìn thấy trà cũ khắp phòng, còn có những món gốm thô, đồ sứ bày trên giá đồ cổ, và cả một hộp ngọc đẹp trong kệ trang điểm. Căn nhà nhìn tưởng như sạch sẽ, giản dị này, lại hoa lệ mà không phô trương. Cho dù ngày thường tôi không có việc gì để làm, vẫn luôn cắt cành tỉa lá, nhưng không thể sạch tinh như trước.

Hoa mai trong lòng nở rồi lại rụng, rụng rồi lại nở, năm tháng lâu dần, có nỗi sầu nhàn nhạt, cũng có niềm vui thoang thoảng. Trong vườn mai, cỏ cây sum sê, giống như tháng năm niên thiếu của tôi, nhưng cuối cùng sẽ trở thành quá khứ. Đời người vô cùng đơn giản, không nên có trang sức lẫn chướng ngại, giữ trái tim lúc ban sơ, tinh khiết không tranh cầu. Cho dù có mong cầu, thì cũng nên tùy duyên, cưỡng cầu chỉ chuốc thêm buồn bã, cắt đứt hy vọng mới là thượng sách.

Mẹ tôi thường nói, tâm rộng rãi thì thân thể bình an, dặn dò tôi chớ nảy sinh nhiều suy nghĩ ích kỷ, mà hãy giữ phúc báo của hiện tại, sống an ổn. Cuộc tu hành trong văn chương nhiều năm qua của tôi, chẳng liên quan gì đến hết thảy những suy ngẫm, giác ngộ trong cuộc sống thường ngày của mẹ. Đời người có trăm năm, vội vàng như giấc mộng, giàu nghèo tự có số, đến đi đều không tự định đoạt được. Một kiếp vừa dài lâu lại vừa ngắn ngủi, muốn được sống thảnh thơi gió căng tay áo, thực sự cũng chẳng dễ dàng gì.

Hai người phụ nữ mà tôi yêu và ngưỡng mộ nhất trên đời là bà ngoại và mẹ. Hai người họ, một người cực dịu dàng, một người cực hiền từ. Khi bà ngoại còn ở khuê phòng, từng hưởng thụ vinh hoa phú quý của thế gian. Bà yêu vàng bạc, cũng yêu lụa là, sau này nếp nhà sa sút, gả vào một nhà bình thường ở thôn bên, sống cuộc đời mộc mạc, giản dị suốt mấy chục năm, không hề có chút mảy may hối hận. Cả đời theo chồng dạy con, trông nom bếp núc nhà cửa, đơn sơ ẩn dật mà ổn định, bình dị, an vui.

Trong ký ức, bà ngoại thường đi qua đi lại trong nhà trong sân, chăm hoa tỉa cỏ, phơi rau dưa. Có lúc thì ngồi dưới mái hiên, vừa may vá thêu thùa cùng mấy người phụ nữ láng giềng, nói chuyện nhà cửa. Bà có một chiếc áo cánh cài khuy vạt lệch màu xanh lam, thỉnh thoảng còn cài một nhánh hoa nhài bên tóc mai, khiến tôi ngạc nhiên mà thốt lên rằng bà thật đoan trang và ung dung. Bà cũng không hẳn là một phụ nữ xinh đẹp, nhưng lại có đức hạnh hiền thục và sự dịu dàng của người phụ nữ truyền thống nơi làng quê, đối nhân xử thế đều thấu tình đạt lý, không bao giờ gây thị phi.

Cuộc đời của bà ngoại, giống như món trang sức bạc bà đã cất lâu trong chiếc tráp gỗ, mộc mạc cổ xưa và tinh xảo, giản dị mà sáng tỏ. Thuở thiếu thời, bà sống giàu có không phải lo ăn mặc, sau này trải qua thời loạn phải đi tha phương cầu thực, cũng chịu nhiều đau thương sợ hãi. Bà nói, lúc đói lạnh khốn khó, một bát cháo suông cũng đủ an ủi hết thảy nỗi khổ đau. Bà ngoại khéo léo nhanh nhạy, cai quản gia đình có nền nếp, sau gả làm vợ nhà người, gặp phải tai ương động loạn, cũng không nghèo đến mức thê thảm, mà sắp xếp củi gạo dầu muối rất ổn thỏa.

Mẹ tôi thì tính tình cứng cỏi mà trái tim lại dịu dàng, chăm chỉ chịu khó tiết kiệm, cũng rất tùy duyên, vui vẻ. Mẹ nói, đời này, mẹ không ngưỡng mộ phồn hoa phú quý, chỉ mong bình đạm an ổn. Mẹ tôi không thích trang sức vàng ngọc, không thích tô điểm quá mức, cũng không phô trương lãng phí. Cuộc sống của mẹ tựa như nước thu gió xuân, như núi sông đẹp đẽ, giản dị, tinh khiết, chẳng xa hoa.

Mẹ tôi đối xử với mọi người rất lương thiện, lặng lẽ giữ năm tháng bình đạm, một đời vì đã làm những việc ý nghĩa nên lương tâm thanh thản. Cho dù sống ở thôn quê dân dã, hay là sống ở tiểu trấn thành thị, thì cuộc sống đều bình ổn an thuận, không lo ăn mặc. Ngày thường mẹ rất tiết kiệm, tiền dành dụm được, ngoài chi tiêu hàng ngày, số còn thừa gom góp lại, để chuẩn bị cho những thứ cần tới. Chỉ cần có mẹ, cho dù gặp phải những tháng ngày loạn lạc, cũng không bao giờ rơi vào cảnh quẫn bách.

Mẹ không thích đi xa, thế giới của mẹ nhỏ hẹp mà sáng tỏ, giản đơn lại chân thực. Mẹ chính là một người phụ nữ nông thôn bình thường, nhưng rất thanh tú xinh đẹp, thông tuệ khéo léo. Áo quần của mẹ luôn luôn giản dị, sạch sẽ, mẹ không bao giờ si mê vạn vật, nhưng mộc mạc mà lại hữu tình. Nhà cửa sân vườn hành lang mẹ luôn giữ cho thơm mát sạch sẽ, vớt bèo hái sen trong đầm ao vào mùa hạ, những đêm gió tuyết thì đợi người chồng về nhà muộn. Hết thảy những gì liên quan tới mẹ, dẫu là từng khoảnh khắc bình dị chân thực, đều đẹp đẽ, khiến người ta kinh động tâm can.

Khi gặp chuyện, mẹ không hoảng loạn sợ hãi, ung dung bĩnh tĩnh, tu hành giữa phàm trần, bản thân thanh sạch tốt đẹp. Một người thiện lương như thế cũng gặp phải tai kiếp bệnh tật, và biết bao điều không như ý, cuối cùng đều qua đi cả. Ngày thường tôi mua ít đồ dùng áo quần cho mẹ, mẹ đều không chịu, sợ dùng không hết được, chết đi rồi thì vạn sự đều trả về cát bụi. Nhìn tưởng chừng như bi lụy, mà kỳ thực lại dứt khoát, tỏ tường, đanh thép hùng hồn.

Từ xưa tới nay bao nhiêu giai nhân, kinh qua xuân thu Đường Tống, cũng chỉ ẩn mình trong ngõ nhỏ chiều tà, giếng chợ sân nhà. Câu chuyện của họ đầy cung bậc thăng trầm, cho dù là buồn hay vui, trải qua biết bao âu lo, hoặc là có được ít hay nhiều ân sủng, cuối cùng thì vẫn tan biến như khói mây. Sinh thời sống giữa dân gian bách tính, chết đi chôn giữa đất trời mênh mang, người còn nhớ đến họ quả thực rất ít, nên hãy coi như hết thảy đều chưa từng xảy ra.

Tôi đã qua cái tuổi mộng mơ, từng chịu mấy phen tai kiếp, mấy hồi sóng gió, cảm nhận được một cách sâu sắc thế sự vô thường bấp bênh. Trái tim tôi chẳng còn bi thảm nữa, cũng chẳng còn sợ hãi, đến đến đi đi, giống như một vở ca kịch, hạ màn rồi, chỉ còn lại mỗi bản thân mình mà thôi. Nhân gian có ngàn vạn sự việc, cho dù là vật, hay là tình, đều là duyên pháp. Đã biết sẽ có một ngày trăm sông đổ về một biển, thì hà tất phải cố chấp được mất hay ảo mộng vỡ tan, đợi tất cả hạ màn, cuộc đời tự nhiên sẽ phẳng lặng trở lại.

Thời gian cuồn cuộn, chưa từng ngừng nghỉ vì ai, ngày hôm qua còn xanh non gõ cửa, sáng hôm nay lá đổ phủ kín đường. Thời khắc đẹp phong cảnh đẹp, cũng đến đi vô tình, không hề ồn ã như thế. Những gì trước kia không nở từ bỏ, nay cũng đã từ bỏ, những người không muốn xóa đi, nay cũng đã quên rồi. Bao nhiều vật cũ, dịch chuyển cùng nhân thế, cuối cùng đánh mất, ngày tháng lâu dần, bạn sẽ quên mất ai đã từng đến, và ai đã ra đi.

Sáng sớm thức giấc, ngồi trên nệm đọc kinh, đối với Phật lý, tôi vốn dĩ không hiểu biết nhiều lắm, nhưng tâm ý tương thông. Đức Phật nói, đời người có tám nỗi khổ, sinh ra là khổ, già đi là khổ, bệnh tật là khổ, chết đi là khổ, yêu mà phải biệt ly là khổ, oán hận là khổ, cầu mà không được là khổ, chấp thủ năm uẩn là khổ. Kinh văn đọc lên tưởng chừng sâu sắc khó hiểu, kỳ thực lại rất rành mạch dễ ngấm. Sự mênh mông của vạn vật, cũng chẳng vượt qua nổi lòng người, tâm không động, thì non sông chẳng đổi thay, hưng vong cũng chẳng liên quan.

“Cựu thời Vương Tạ đường tiền yến, phi nhập tầm thường bách tính gia.”[1] Bao nhiêu anh hùng hào kiệt, cũng chẳng nhàn nhã tự tại bằng ngư ông tiều phu. Non sông vạn cổ, dâu bể thành bại, cũng như nước chảy hoa rơi, đến đi đều có thứ tự. Năm đó tuổi hoa vẫn còn, trong lòng không có chí lớn, chỉ muốn có một căn nhà đơn sơ, che mưa cản gió, cũng chẳng cần phải gửi thân dưới hiên nhà, mà ngang dọc giang hồ. Đến nay, vẫn thờ ơ với danh lợi như xưa, nguyện đời này ẩn cư chốn tiểu viện, ngõ nhỏ nhà người, không lánh đời, không trốn loạn, sống những ngày tháng sâu sắc, ổn định, dài lâu.

Bạn nói: Giữ những ý niệm đã dứt bỏ cũng là chấp, vạn sự nên tùy duyên. Rốt cuộc là tôi chưa đủ tu vi, nhìn tưởng như là thấu suốt cái tâm, nhìn thấy bản tính, nhưng cuối cùng thì vẫn hồ đồ, không thể thản nhiên ung dung. Giả Bảo Ngọc từng làm một câu kệ rằng: Người chứng ta chứng, lòng chứng ý chứng. Đã không có chứng, mới gọi là chứng. Không có gì chứng, mới là chỗ đứng. Còn Lâm Đại Ngọc cảm thấy vẫn chưa đủ hay, nên viết tiếp hai câu: Không có chỗ đứng, mới thực can tịnh.

Trời đất bao la, giống như vừa đổ một trận tuyết lớn, sạch sẽ triệt để. Thế sự phân minh, cuộc đời giản dị, non sông hưng phế nào có liên quan gì tới tôi? Thị phi thành bại liên quan gì tới tôi? Tôi chỉ giữ một ô cửa sổ nhỏ, pha một bình nhàn trà, nghe một vở kịch cũ, tuế nguyệt rõ ràng, không làm gì khác cả.

[1]

“Én lầu Vương Tạ thuở nào, bây giờ lưu lạc bay vào nhà dân.” Trích bài Kim Lăng ngũ đề - Ô Y hạng của Lưu Vũ Tích. Bản dịch thơ của Ngô Văn Phú.

Chim
én
trước
nhà
Vương
nhà
Tạ

.

Lưu Vũ Tích thời Đường có thơ rằng: “Cựu thời Vương Tạ đường tiền yến, phí nhập tầm thường bách tính gia.” Nghĩa là nhân thế nhiều biến đổi, bãi bể hóa nương dâu, chim én ở những nhà hào môn khi xưa dễ dàng đổi chủ, rơi vào nhà dân bình thường. Tôi yêu cái phồn hoa như dầu sôi lửa bỏng của thời thịnh thế, lại càng yêu ngói đen tường trắng của thôn làng mộc mạc cổ kính hơn. Chuyện hưng vong từ nghìn xưa đều như nước chảy khói nhẹ, bách tính bình dân vẫn lặng im.

Ông nội của tôi xưa kia buôn bán dược liệu ở một thị trấn nhỏ miền Nam, sau mở cửa hàng bách hóa, mặt bằng tuy không rộng, nhưng cũng đủ được mấy cửa tiệm. Ở trấn Kiều Đầu, ông nội cũng được coi là một hương thân, có cuộc sống giàu có ăn no mặc ấm. Bà nội nghe nói cũng là một mỹ nhân, bó chân gót sen ba tấc, lúc đi lại dáng thướt tha yểu điệu, giống như liễu gầy vịn gió. Đương nhiên, đây là do bố tôi kể lại, mẹ tôi còn chưa từng được gặp ông nội và bà nội.

Vì thời cuộc nhiễu loạn, ông nội là hương thân địa chủ, đương nhiên đã gặp nạn. Cửa hàng bị tịch thu, tòa nhà lớn với đá gỗ chạm trổ tinh xảo bị đốt sạch, cô tôi lúc ấy còn ít tuổi ôm một túi vàng cũng bị những kẻ không biết danh tính cướp đi. Gia tài lớn chớp mắt thành hư không, ông nội và bà nội không lâu sau thì mắc bệnh mà bỏ mạng, còn cô thì gả làm vợ cho người ta, chỉ còn lại bố tôi lưu lạc nhân gian, sống nhờ ở nhà vú nuôi thuở nhỏ, trải qua mười năm mưa gió.

Vú nuôi tuy đối xử với bố như con đẻ, nhưng cuối cùng đông con, nên chẳng thể chăm sóc chu toàn. Bố tôi lúc mới bảy tuổi, đi học làm đậu phụ, canh tư đã thức dậy, dùng cối xay đá nghiền đậu, nhóm bếp đun nước đậu, tất cả những công đoạn phức tạp ấy, bố tôi tham gia không thiếu một khâu nào. Thuở nhỏ, tôi không hiểu những nỗi khổ sở của nhân thế, cho rằng làm đậu phụ là một công việc rất đẹp đẽ. Tưởng tượng rằng sắc đêm tĩnh mịch dịu dàng, nổi lửa đun đậu, dưới bếp ấm áp, mùi thơm của đậu tương bao trùm, bay tới đường phố, con ngõ cổ kính, mang thêm hơi ấm cho người đi đường lúc đêm khuya. Mà tôi quên rằng một đứa trẻ bảy tuổi, đêm đêm đều khổ sở, vất vả đến như vậy.

Người xưa nói rằng, nhân sinh có ba nỗi khổ, chèo thuyền đóng đinh bán đậu phụ. Bố tôi làm đậu phu, chính là nỗi khổ đầu tiên của cuộc đời. Mấy năm sau, bố tôi gặp được quý nhân, may mắn đến một tiệm thuốc ở một thị trấn nhỏ làm học trò. Đời này, bố đã kết bạn tri giao với dược thảo, yêu cái nghề này đến tận sâu xương tủy, thề sẽ sống chết cùng nó.

Đúng như bố tôi từng nói, đây chính là bát cơm của bố, có bát cơm rồi, bố không cần nhịn đói nhịn khát nữa, không còn phải chịu những ánh mắt ghẻ lạnh nữa. Huống hồ bố thích Đông y, yêu dược liệu, từ nhỏ đã có duyên phận với cỏ cây, có tình cảm sâu đậm với chúng. Tên của bố tôi cũng là tên loài cây, cỏ cây ôn nhuận, và cũng là bậc quân tử khiêm nhường chốn nhân gian. Tính cách bố tôi hiền hòa lương thiện, trung hậu thực thà, bình thường rất kiệm lời, nhưng khi giao lưu với bệnh nhân lại nói rất nhiều.

Làm học trò trong tiệm thuốc, mỗi ngày phơi thuốc, nghiền thuốc, nhặt thuốc, chế thuốc chính là công việc của bố. Lúc trời nắng đẹp, bố còn phải lên núi hái thuốc, hoặc là gánh gùi thuốc, đi khắp làng, làm một lang y giang hồ bán thuốc. Ăn mặc coi như không phải lo, đêm ngủ ở hiệu thuốc, cũng có nơi che mưa chắn gió, trong lòng trước sau lại chưa từng có chốn về an ổn. Mỗi dịp năm hết Tết đến, học trò của hiệu thuốc đều về nhà đoàn tụ, mà bố chỉ có thể đeo tay nải lên, mang chút tiền còm cõi gom góp được, đến ở tạm nhà vú nuôi.

Phải nói rằng, mẹ chính là đấng cứu thế kiếp này của bố, sự xuất hiện của mẹ, khiến cho bố tôi - đang trôi dạt lênh đênh mấy năm trời - đã có chốn về. Mẹ là con gái độc nhất của ông ngoại, từ nhỏ đã được yêu chiều, dung nhan xinh đẹp đoan trang, lại có học hành, hào phóng khéo léo. Với thân phận và gia cảnh của bố khi ấy, rất nhiều người né tránh còn chẳng kịp, nhưng ông ngoại là người có học, lại không câu nệ thói tục người đời, nhận thấy được con người bố tôi, cần cù, chân thành, hiếu học cầu tiến.

Sau này mẹ tôi kể, mẹ gả cho bố, là nghe theo lời của ông bà, nhìn thấy dáng vẻ thư sinh của bố, cũng sáng sủa chính trực, tốt hơn gả cho nông dân tục tử rất nhiều. Tuy đối với mẹ bố không phải chiều chuộng quá nhiều, cũng không ăn nói ngọt ngào, nhưng vô cùng trân trọng. Đối với mẹ, bố vì yêu mà kính trọng, vì mẹ mà cam tâm tình nguyện ở lại trạm xá của thôn, là một y sĩ thôn quê bình thường. Ngày thường dọn dẹp cỏ thuốc, cứu người giúp đời, làm láng giềng của ruộng vườn cây cối.

Sản nghiệp mà tổ tiên để lại, bố tôi chẳng được hưởng thứ gì, số tiền còm cõi kiếm được cũng chẳng đủ mua đất, xây nhà. Nhưng vì lấy được mẹ tôi, nên bố có được hơi ấm của gia đình, tuy mượn căn nhà cổ của trạm xá để ở, cũng cảm thấy vững lòng an tâm. Sau chuyển đến một căn nhà do tổ tiên của người dân trong thôn để lại, tuy cũ kĩ, nhưng đủ để một nhà an cư lạc nghiệp.

Bố làm nghề y chữa bệnh, mẹ thì ở bên bốc thuốc, bố cày ruộng kiếm củi, mẹ lo liệu việc nhà, ở vùng quê chất phác, cũng được coi là một cặp phu xướng phụ tùy, cuộc sống hạnh phúc mỹ mãn. Hằng năm bố đi tới các làng các hộ để thăm khám cho bệnh nhân, trên đường vinh quang vô hạn, bố không kinh ngạc, gặp người đẹp giặt lụa, bố cũng chẳng xao lòng. Bố chính là một người thực thà như thế, người khác thì kính trọng bố, còn bố thì vẫn đơn giản chất phác như xưa, không chèo kéo kết bè kết bạn, không mua rượu ở nhà người ngõ bên.

Đối với mẹ, bố vừa có tình yêu lẫn sự kính trọng của người chồng dành cho người vợ. Thuở nhỏ, mỗi lần tôi thấy bố về nhà đều đưa tiền cho mẹ, hoặc là mang một ít đồ ăn của nhà nông cho vợ con thưởng thức. Cả nhà quây quần ngồi ăn, hoặc là nghỉ ngơi dưới ngọn đèn khuya, bố luôn kể từng chuyện từng chuyện cho mẹ nghe. Trong nhà trên dưới thuận hòa, đều do mẹ làm chủ, bố nghe theo mẹ, dường như chưa từng trái lời điều gì. Mẹ đối với bố cũng có sự tôn trọng của vợ với chồng, có lẽ đây chính là tình nghĩa vợ chồng của dân gian Trung Quốc.

Mẹ thường nói bố là một người nhạt nhẽo, không thú vị hài hước, càng không lãng mạn đa tình, cũng không biết quan tâm thông cảm người khác. Rất nhiều chuyện trong cuộc sống, bố đều không nhớ tới, tuy là có yêu chiều mẹ nhưng lại không thấu hiểu lòng mẹ. Mẹ biết tính tình của bố, cũng không tính toán với ông, mà cùng những người phụ nữ trong làng hái trà vớt bèo, chăm sóc đám rau quả mẹ yêu quý nhất, nuôi bầy gia súc của mẹ, hẹn mọi người cùng đi chợ, đến thôn khác xem kịch, cũng vẫn vui vẻ bất tận. Tôi cũng theo mẹ, cực kỳ yêu cuộc sống bếp lửa như thế này, trong những năm tháng bình dị, luôn thấy có tình có nghĩa.

Cuộc đời này của bố, tính cách trầm ổn, không thích xen vào những chuyện tầm phào, tuy lận đận trắc trở, mà lại giống như tuyết trên sân ngày đông, lặng lẽ không tăm tiếng, không có câu chuyện gì cả. Bố không đọc nhiều sách, nhưng dưới bóng đèn đêm khuya nghiên cứu y thư, học dược lý. Bố cả đời chất phác, không quá sinh động, cũng không có bất cứ sở thích nào khác, cả ngày lặng lẽ làm bạn với cỏ cây dược liệu, an ổn trong thế giới của riêng mình. Bố không phải là một người hào sảng phóng khoáng, nhưng lỗi lạc thanh bạch, chưa bao giờ có vướng mắc với cuộc đời, nhưng phàm là những nơi phồn hoa náo nhiệt, tuyệt không thấy bóng dáng của bố.

Bố khám chữa bệnh cho bệnh nhân, bất luận giàu nghèo, đều đối xử như nhau, chưa bao giờ phân biệt. Cho dù là xuân hạ nóng lạnh, chỉ cần có người gọi, bố đều xách hòm thuốc lên, có lúc đi mấy chục dặm đường núi đầy gai góc, thường gặp đủ loại rắn rết côn trùng muông thú, mấy phen kinh hiểm, chung quy là trời thương người hiền, đều đi qua cả. Chút tiền kiếm được, tuy là ít ỏi, nhưng gặp nhà nghèo, thì bố cho họ nợ là chuyện bình thường. Tuy bố gánh trách nhiệm nuôi vợ con, nhưng cũng không tính toán được mất, mọi chuyện đều tùy duyên.

Bố tôi là một người bình thường, những gì bố làm chẳng qua cũng chỉ là việc bình thường. Bố tôi không vào nổi con đường làm quan, không làm quan được là vì bố là con nhà địa chủ, bị thời đại đánh cho tan tác, gia đình sa sút, lưu lạc phàm trần. Nhưng vận mệnh đã mang đến cho bố một kiểu hạnh phúc, bố lấy được người vợ hiền, con cái đủ cả nếp lẫn tẻ, xóa tan đi nỗi cực khổ nhân thế bao năm qua của bố.

Lúc bố ở nhà, không dạy chúng tôi đọc sách viết chữ, cũng hiếm khi dạy chúng tôi đạo lý. Sự tin tưởng của bố đối với mẹ, còn hơn cả những lời hứa hẹn của cỏ cây, chưa bao giờ nghi kị. Bố coi tôi như hoa sen thanh khiết, như trúc thanh nhã, chưa bao giờ mắng mỏ trách phạt tôi, hết thảy đều nghe theo ý tôi. Đối với anh tôi, bố cũng không nghiêm khắc, cho dù sau này truyền thụ nghề y cho anh tôi bằng một cái tâm ung dung.

Năm tháng hữu tình nhưng lại vô tâm, bố tôi một đời chữa bệnh cứu người, qua cái tuổi tri thiên mệnh liền sinh bệnh nặng. Nhiều năm nay may mà có mẹ tôi chăm sóc chu đáo, lại thêm tâm thái bình thản, mới có thể an ổn vượt qua được. Sau này, bố dần dần dứt bỏ thảo dược, làm một người già nhàn tản vô sự. Mỗi ngày đều dạo bộ trên con đường nhỏ giữa làng, ngắm núi xanh nước biếc, thong thả tự tại. Sau khi quay về, pha một bình trà cũ dưới ánh mặt trời, trong đó thả lẫn một chút thảo dược dưỡng sinh, một mình thưởng thức.

Sau khi bị bệnh, bố đánh mất sự tôn trọng của người bệnh, đánh mất đi sự yêu mến trước kia của dân làng đối với ông. Bố gặp trở ngại khi nói năng, một người đã vốn kiệm lời như bố, lại càng trở nên trầm mặc. Ngày thường, bố đã ít giao lưu với chúng tôi, bố an nhiên tự tại trong thế giới riêng thuộc về mình, không buồn không oán hận.

Bố và mẹ làm bạn với nhau cả một đời, chưa bao giờ xa nhau, cùng nắm tay đi qua mưa gió hoạn nạn, không hẳn là ân ái tình thâm, thì cũng là kính nhau như khách. Cả đời này không đại phú đại quý nhưng cũng đủ ăn đủ mặc, hoàn toàn không có khác biệt gì với nhà những người bình thường khác. Tiệm thuốc của bố đóng cửa không tiếp khách, căn nhà ngày xưa cũng trả về chủ cũ, bố mẹ đã sớm có căn nhà của riêng mình, nhà cửa an ổn. Những chú chim én ngậm bùn xây tổ kia, liệu có còn nhớ, ai mới là chủ nhân thực sự không? Hay là, với chúng, nhân gian nơi nào cũng là chốn về?

Người ta đều nói gieo thiện nhân thì được thiện quả, bố mẹ cả đời hành nghề y hái thuốc, cứu vô số người, tuy là mưu sinh, nhưng cũng là tích đức. Đến lúc về già, cuối cùng cũng không tránh được tai kiếp bệnh tật, may mắn là, có thể an hưởng quãng đời còn lại một cách bình ổn. “Nắng chiều đẹp vô cùng, chỉ tiếc sắp hoàng hôn.”[1] Những năm tháng còn lại của bố đã không còn nhiều, còn tôi mấy năm lênh đênh, xa lìa cố hương, rốt cùng lại có lỗi với bố mẹ, không biết phải làm thế nào.

Tôi biết, tương lai không lâu nữa, hai người sẽ rời bỏ tôi mà đi, ánh tà dương rải trên nghĩa địa, không biết tăng thêm bao nhiêu hoang lạnh. Chỉ là, có nhà ai lại không từng chịu tang thương biến ảo đâu, từ thời Tần Hán Đường Tống Nguyên Minh Thanh đến nay, cho dù là hiền thần lương tướng, hay là bách tính bình dân, đều là sinh thời xoay vòng trên nhân thế nếm hết mọi nỗi buồn vui tan hợp, chết đi chôn giữa núi non chất ngất, tịch mịch hoang vu.

Trong nhân gian vừa nặng tình lại vừa bạc bẽo này, chỉ nguyện cha mẹ ở quê nhà xa xôi, tuổi già mạnh khỏe, vui vẻ bình an.

[1]

Trích Đăng Lạc Du nguyên (thơ Lý Thương Ẩn, bản dịch Trần Trọng San).

Hạnh
phúc
khói
bếp

.

Ánh nắng mùa đông ấm áp và trong vắt, bầu trời xanh ngắt như được tẩy rửa, xa xôi mênh mông, vô tận vô cùng. Mùa đông miền Nam luôn ấm áp như thế, không lạnh lẽo, không thô lậu, càng không hoang vắng. Bao nhiêu tâm sự tịch liêu, oán sầu ly biệt, đều tiêu tán, không còn tăm tích dưới những tháng ngày này. Ánh dương của nhân thế đẹp đẽ, tĩnh lặng như thế này, không tai kiếp, không bệnh tật, không lưu lạc, cũng không khốn khổ.

Tôi cũng từng đi qua miền Bắc, ngắm giang sơn vô bờ, bị rung động trước vương khí kín đáo của đế đô. Tôi từng cảm nhận nỗi bi tráng và tang thương của tường thành buổi hoàng hôn, ngôn ngữ của lịch sử hùng hồn rộng lớn, trang nghiêm nhưng cũng buồn bã. Nhưng tôi vẫn lưu luyến phong thổ nhân tình của miền Nam, sự nhàn tĩnh và an ổn của những nhà sâu sân cũ, nét dịu dàng và đoan trang của cầu suối trúc xanh.

Tâm nguyện của tôi, là gửi thân ở căn nhà nhỏ của miền Nam, nghe tiếng cười nói vui vẻ trong những ngày tháng bình thường. Không có sự hoang vu của thời loạn, tránh xa những hỗn độn tan hoang, cùng với một người tâm đầu ý hợp hưởng hạnh phúc khói bếp bình thường. Có căn nhà thuộc về chính mình, trồng một sân đầy hoa cỏ, tránh xa sự bạc bẽo của lòng người, không kinh động phiền nhiễu người khác, không bị người khác coi thường, thân thiết lẫn quên lãng hết thảy mọi chuyện của trần thế.

Sáng sóm, mặc một bộ váy trắng, không đeo trang sức, giản dị thanh nhã. Trong gương dung nhan vẫn như xưa, mọi người đều nói tháng năm vô tình, nhưng tôi luôn quên lãng tuổi tác, để bản thân sống có phong thái. Sau này, tôi đã coi tất thảy trải nghiệm, hết thảy quá trình là tu hành. Hoặc buồn vui, hoặc tụ tan, hoặc tròn khuyết, hoặc ấm lạnh, đều đối đãi một cách ung dung. Nhưng hễ có vướng mắc trong lòng không tháo gỡ nổi, chỉ có thể từ từ phóng thích trong hơi trà thanh đạm.

Tôi cũng không biếng nhác, nhân lúc ánh dương còn sáng sủa, đi quét sân dọn dẹp. Đem chăn ga, bàn trà đi giặt rửa, lau chùi đồ đựng, loại bỏ phức tạp, giữ lại những thứ giản đơn. Đến khi tất cả mọi thứ trong nhà đều ngăn nắp sạch sẽ, mới lấy hoa hồng mới hái ra, trải trên nong tre, hong khô dưới ánh mặt trời. Còn có ớt mới bẻ, sắc đỏ bóng đẹp đẽ, ngó vào khiến người ta thật ưa thích. Dưới ánh dương, cuộc sống giản đị cũng trở thành một phong cảnh không thể phục chế lại được. Con đường lát đá dưới lầu không có bóng người, ven hai bên đường cỏ dại um tùm, càng thêm vắng vẻ.

Ngày tháng từ bi như hoa sen, tôi ung dung đón nhận từng tấc từng khoảnh mà thiên nhiên ban tặng. Mấy chục năm nay ngày nắng cày cấy ngày mưa đọc sách, không đổi thay tấm lòng thuở ban sơ, gặp phải nghịch cảnh cũng chưa từng oán thán, cũng không nảy lòng buồn sợ, gặp thuận lợi cũng vẫn giữ tâm tính bình đạm, không kiêu ngạo phóng túng phù hoa. Năm tháng như nước chảy, cội mai tôi cũng đã tiêu tan ngạo khí trước kia, nguyện cúi đầu với mọi chúng sinh, rơi xuống cuộc đời bình đạm, cũng không cảm thấy tự ti.

Có lúc, tôi cảm thấy mình là một người giản đơn như thế này, không ơn không oán, không thành bại cũng không được mất. Hết thảy phong cảnh của đời người, đều nằm trong văn chương, trong cuộc sống giản dị. Tôi cũng chưa từng nghĩ, cô gái nhỏ hái sen vớt bèo sống trong căn nhà thôn dã năm xưa, sẽ trở thành một nhà văn. Vốn dĩ tưởng rằng cả đời sẽ làm bạn với bùn đất, bên cạnh cỏ cây, chưa từng nghĩ sẽ trở thành quang cảnh hiện tại.

Vài cuốn sách, một chén trà trong, không tranh giành với ai, không bị thế giới làm phiền. Sự cô độc trong đáy mắt của người khách, với tôi lại là an lành, sự vinh hoa trong lòng người khác, lại chẳng hề liên quan tới tôi. Bố tôi nói, y sĩ có y đức, tấm lòng của người nhân ái đặt ở việc cứu người giúp đời. Viết văn cũng như vậy, cần có tấm lòng biết thương xót, không vì cứu độ người khác, cũng không vì cảm hóa chúng sinh, chỉ nguyện độc giả có thể có được vài phần an lành yên tĩnh, một chút mát lành trong văn chương.

Mây trắng cách tôi rất xa, cũng rất gần. Rất nhiều lần, trong những dòng văn tôi nhớ lại hết thảy của quá khứ, trong giấc mộng ôn lại những hạnh phúc khói bếp đã từng có. Bà ngoại và mẹ đều thích phơi rau dưa củ quả, thịt cá gà vịt, thậm chí là hoa là cỏ. Trong những ngày đông, nhân lúc ánh dương rạng ngời, thì đi hái rau dưa, hoặc là dùng nước sạch hấp lên, hoặc là dùng muối để muối dưa, mỗi một trình tự, đều ấm áp tình cảm, khiến người ta cảm nhận được niềm vui và sự hoa lệ của dân gian mộc mạc.

Mỗi nhà mỗi hộ đều có những tấm nong tấm nia bằng tre lớn nhỏ đủ kích cỡ, những tấm nong nia này đều là do những nghệ nhân trong làng đan. Đồ từ thiên nhiên, lấy từ thiên nhiên, chặt tre phạt tre, tỉ mỉ đan kết, trên những bàn tay đầy vết chai, trở thành một phong cảnh thật dịu dàng. Bố tôi dùng nong tre phơi thảo dược, bà ngoại dùng nong tre phơi hoa nhài hoa cúc, mẹ dùng nong tre phơi ớt phơi rau dưa, còn bây giờ, tôi cũng học theo họ, dùng nong tre phơi cái tình nhàn nhã.

Tôi tự muối dưa, tự làm đậu phụ, và phơi cá, phơi thịt, đều là những món lúc nhỏ thấy mẹ tôi làm, những quá trình và công đoạn đó, không cần hỏi kĩ, là có thể học được. Thỉnh thoảng có lúc rảnh rỗi, thì tự mình đi mua nguyên liệu nấu ăn, một mình dưới ánh mặt trời, tỉ mỉ làm. Quá trình chậm rãi và tốn thời gian, nhưng một khi đã chú tâm vào làm, thì không thấy phiền hà, trái lại trong lòng lại cảm thấy đẹp đẽ mà chân thực.

Trong ký ức là phong cảnh nhân tình quen thuộc của thời ấu thơ, là bóng dáng thơm tho ấm áp trong sân nhà bà ngoại và mẹ, là mùi vị của tháng năm. Những ngày đông giá, vừa khéo dịp Tết, vốn dĩ là những ngày thanh đạm vô vị, lại trở nên náo nhiệt sôi động. Phụ nữ trong làng, rau dưa hái từ vườn về có thể làm thành dưa muối, cân mấy chục cân đậu phụ, yên lặng tỉ mỉ sơ chế dưới bếp hoặc là trong sân nhà, tích trữ để làm đồ ăn. Họ rót mọi tình cảm vào đồ ăn, tùy theo sở thích cá nhân, gia giảm những gia vị khác nhau, vì thế những món dưa muối mỗi người làm ra, đậu phụ nhà làm, mùi vị đều khác biệt.

Mẹ tôi được thừa hưởng tài nghệ nấu ăn của bà ngoại, lại thêm hứng thú và tâm ý của bản thân, đồ ăn mà mẹ và bà ngoại làm ra, tôi nhấp miệng là biết ngay. Một đĩa đậu phụ đơn giản, một bó rau khô sạch sẽ, một miếng cá khô, một cái lạp xưởng, thậm chí một con gà muối hoặc vịt muối, mỗi thứ đều có tâm tư, đều có tình cảm riêng biệt. Còn tôi lại hòa chung với tình cảm của họ, lưu giữ những ký ức tốt đẹp, vì thế mỗi lần chế biến đồ ăn, đều tình ý sâu đậm.

Có lẽ, thông thuộc thảo dược, chế biến đồ ăn ngon, phơi khô rau dưa, là bản tính trời sinh của tôi. Mấy năm nay, tôi lưu lạc bên ngoài, càng khó lòng gặp được khung cảnh náo nhiệt nhà nhà trong thôn phơi phóng, làm đồ ăn năm nào. Tuy cả ngày bận rộn với việc viết lách, đun trà, chăm cỏ hoa, giúp làm việc nhà, hễ nếu cảm thấy nhớ quê, là liền đi nấu ăn, để gửi gắm tâm tình. Một mình lặng lẽ hưởng thụ thứ hạnh phúc khói bếp bình đạm, cô độc nhưng không lẻ loi, lạnh lẽo nhưng không bi thương.

Nếu hồi xưa, tôi hẳn là người phụ nữ tầm thường ra vào phòng khách, ở yên dưới nhà bếp. Chồng chặt củi quay về, con thơ chăn trâu về nhà, tôi đứng tựa cửa chờ đợi, rồi lại xuống bếp nấu nướng cơm nước. Làn khói cơm lững lờ bay qua sân nhà, bay đến phương xa, khiến người đi trên đường cảm nhận được hơi ấm của gia đình. Vẫn còn thưa thớt những ngôi nhà cổ, người đã không biết đi về nơi nào, đến chim én năm xưa cũng rời khỏi tổ cũ. Chỉ còn lại cỏ hoang tịch mịch, mọc lên không kiêng dè, kể dĩ vãng đã xa với những những cột kèo chạm trỗ loang lổ, với những bức tường đổ nát.

Bà ngoại qua đời, kiếp này tôi không có cách nào được ăn tiếp những món ngon bà làm nữa, không thể ngồi cùng bàn với bà, nhìn gương mặt rạng rỡ tươi cười của bà. Nhiều năm ở bên ngoài, số lần và thời gian về nhà thật hiếm hoi, mẹ luôn làm sẵn những món ăn ngon, còn tôi thì lưu luyến hương vị ngày xưa, nhưng lại không ăn được nhiều. Mái tóc đen của mẹ đã bị năm tháng nhuộm thành màu trắng, nội tâm vốn dĩ đa sầu đa cảm lại càng trở nên yếu đuối, dễ xúc động.

Tôi tuy ở thành thị, nhưng lại tránh xa sự phồn hoa của đô thành, ở trong nhà, ít đi phố phường, cũng không qua lại với người đời. Từng cảnh vật mà tôi gặp, đều an nhiên như vậy, trừ bốn mùa luân chuyển, màu sắc cỏ cây, gần như không có gì khác cả. Năm tháng lâu dần, tôi thường lãng quên rất nhiều cuộc gặp gỡ của quá khứ, lãng quên những câu chuyện đã từng có, lãng quên những người có tình có nghĩa ấy.

Duy chỉ có tình thân cốt nhục, công ơn sinh dưỡng là không dám quên cũng không thể quên. Hóa ra trái tim của tôi đã đặt ở thôn làng sơn dã, trước sau chưa từng đi ra khỏi. Tôi có thể quên tất cả hành trình lênh đênh của đời người, nhưng lại khắc cốt ghi tâm mùi vị của những tháng năm xưa cũ. Em họ tôi nói, em ấy đi mua thỏ rừng về, phơi khô, đợi tôi quay về, sẽ hấp lên cho tôi nhắm rượu, há chẳng phải là sơn hào hải vị sao?

Mỗi lần đến buổi hoàng hôn, trong lòng lại tràn ngập niềm yêu thích cảm động. Còn điều tôi muốn, không chỉ là ngày tháng thanh đạm pha trà ngắm hoa, mà còn ngưỡng mộ hạnh phúc khói bếp như thế này. Dưới mái hiên của ngôi nhà bình thường, đã thấy bóng dáng của hoa lạp mai; trong năm tháng tầm thường, cố nhân còn đó, chỉ là mỗi người đã có sự an bài, có chốn về của riêng mình. Tôi ở bên ngoài, tuy không thể ở bên người thân, nhưng cũng tùy duyên tự tại, mọi việc đều hài lòng.

Cảnh
xuân

.

Hoa mai ngày xuân sớm, đã nở rộ phô sắc, còn tôi thì nghỉ chân trong một tòa thành nhỏ, mệt mỏi đến lúc quay về. Ngắm nước sông mênh mang, nghe thuyền chài hát xướng, nhặt một giấc mộng rơi rớt của vương thành, hái một bó hoa dại trên núi, không biết giãi bày cùng ai. Năm tháng càng dài, cô độc càng sâu, câu chuyện đời người, chỉ có nhàn nhã, vui vẻ, chỉ có hàm súc tươi đẹp tĩnh lặng.

Quay về Giang Nam, có hoa có trà, là cuộc sống mà tôi mong muốn, trong lòng trước sau luôn có khoảng trống không thể lấp đầy, và rất nhiều nỗi nhớ không thể cắt đứt nổi. Người trong lòng vẫn luôn an ổn, chưa từng rời đi, chỉ là không biết lúc nào, sẽ thay đổi tình ý. Hoặc là tháng năm vội vã, đời loạn gấp gáp, chúng ta rốt cuộc đã đánh mất hết thảy, chỉ giữ lại một trái tim trong sáng, còn lại một mối duyên cũ.

Mẹ tôi bị bệnh, mùa đông này nhìn mẹ tiều tụy, thần sắc hoảng hốt, không còn phong thái rạng ngời khi xưa. Nhìn mẹ tôi cả ngày nằm trên giường bệnh, lòng tôi buồn bã, muốn giúp mà lực bất tòng tâm. Mấy lần thấy mẹ len lén lau nước mắt, là sự bất lực trước bệnh tật, vậy nên tôi càng lưu luyến người thân. Mẹ tôi tính tình đa sầu đa cảm, sau này âu sầu thành bệnh, từ ba năm trước sau khi mắc một cơn bệnh nặng, phần đời còn lại, mẹ sẽ không thể khôi phục thần thái khi xưa.

Mẹ tôi cơ thể suy nhược, thuốc thang cũng chẳng có hiệu quả, anh trai nghiên cứu Đông y, thử kê mấy thang thuốc, nhưng cũng chẳng có tác dụng với mẹ. Nhìn thấy mẹ mỗi bữa ăn nửa bát cơm vơi, ăn mà không biết mùi vị là gì, đêm không ngủ được, thậm chí là còn lo lắng. Mẹ thường nói đời người vội vã như một giấc mộng, mà nay vừa khéo là lúc tỉnh mộng, mẹ chưa bao giờ tham luyến danh lợi phú quý, chỉ mong gia đình bình an, người thân đoàn tụ lâu dài không ly tán.

Bao nhiêu năm như vậy, tôi thân cô thế cô rời xa cố hương, đã như ngọn cỏ trên đường, đám mây trên bầu trời, lại giống như tơ bay trong gió, bèo nổi trên nước. Giờ đây, nhìn tưởng như cuộc sống an ổn nhàn nhã, nhưng trước sau vẫn không gốc không rễ, trôi nổi như khói mây, không có chỗ dựa, khó tìm được chốn về. Cả đời này, cho dù tôi có thử dùng cách thức nào, cuối cùng cũng không thể làm theo ý muốn, thỏa mãn ý nguyện của mẹ.

Vốn dĩ tưởng rằng mẹ đã thanh thản từ lâu về lựa chọn của tôi, ung dung tiếp nhận nó. Mà không biết trong sâu thẳm lòng mẹ lại có nỗi trăn trở không dứt về tôi. Mẹ sợ tôi một mình lênh đênh chân trời góc biển, bệnh cũng không ai chăm, già không nơi nương tựa, ấm lạnh không người hỏi tới. Nhưng mỗi người đều là một cái tôi cô độc, ốm đau không ai gánh hộ được, giàu nghèo đã có số trời, tụ tan lại càng tùy duyên, và có ai là ở bên ai vĩnh viễn đâu?

Lời hứa như đá tảng, không thể thay đổi, cho dù lòng người không đổi, thì cũng có những việc khó mà gọt giữa, tương lai không thể dự đoán. Nỗi lo lắng của mẹ, há tôi chẳng biết sao? Tâm nguyện của mẹ, có lúc nào là tôi không muốn thực hiện đâu? Mọi cuộc gặp gỡ hiện tại của tôi, đều là do vận mệnh đem đến, nếu như non nước hữu tình, cỏ cây hiểu lòng người, thì chắc chắn sẽ không phụ tình mến thương non nước của tôi, cái thú tao nhã của người ẩn dật.

Mẹ tôi nói, sớm biết như thế này, năm đó sẽ không nghe theo tâm nguyện của tôi, để cho tôi ra đi một mình, bây giờ non nước cách trở, mỗi lần gặp mặt lại mất nửa năm, một năm. Chẳng thà bảo tôi làm một phụ nữ bình thường, gả đến thành phố lân cận, tuy không phú quý vinh hoa, cơm nhạt trà thô, nhưng sớm chiều gặp mặt, còn hơn là áo gấm cơm ngọc.

Thuở thiếu thời, tôi không cam lòng với sự tầm thường, dệt vải trồng rau ở làng quê, bận rộn cả một đời như vậy. Bao nhiêu giấc mơ thuần khiết mênh mang đều nằm ở phương xa, vì cảnh tượng trong lòng, tôi đã lưu lạc mười năm, nếm đủ mọi dâu bể. Đến khi đạt được tâm nguyện, lại có quá nhiều nuối tiếc khó làm lại được. Mẹ thấy tôi tính tình lãnh đạm, cho rằng tôi chán ghét khói lửa hồng trần, không màng tình ái nhân gian, lại không biết rằng tôi cả đời này coi nhẹ danh lợi, chẳng sợ thịnh suy, duy chỉ không có vượt qua nổi cửa ải tình cảm.

Hết thảy mọi sự xa hoa công danh quyền quý của thế gian, tôi đều không tham lam không ngưỡng mộ, chỉ cầu sớm có ngày rời khỏi giang hồ, tu tọa ở một căn nhà nhỏ, trồng hoa mai, an ổn sống phần đời còn lại. Công tử Nạp Lan từng viết: “Nhất sinh nhất đại nhất song nhân, tranh giáo lưỡng xứ tiêu hồn.” (Một đời một kiếp đôi tình nhân, có sao chia cắt thành đôi ngả.) Trái tim tôi thực giản đơn, chỉ mong gặp được một người một lòng một dạ, bạc đầu bên nhau. Nhà gianh nhà tre, cỏ cây xanh tốt, nấu một ấm trà trong, đợi chim én về tổ, người ra đi quay về nhà.

Hết thảy dĩ vãng, hoặc vinh hoặc nhục, hoặc yêu hoặc hận, hoặc được hoặc mất, hoặc tụ hoặc tan, đều có thể biến mất, hãy coi nhẹ nó đừng tính toán. Tâm nguyện tưởng chừng nhỏ bé này lại bị gai góc của trần thế quấn lấy, cuối cùng là ai cũng khó có thể ung dung thanh thản. Tâm như cội mai lạnh, da như băng xương như ngọc, cũng cành lá sum sê, không biết trải qua mấy phen cắt tỉa, mới có thể bình tĩnh buông bỏ, không gợn sóng.

Hết thảy những điều này, há người mẹ già của tôi không biết hay sao? Cho dù biết, mẹ cũng không muốn tôi cô độc, cao ngạo và lạnh lẽo, không bao dung cho thế giới, trong đáy lòng mẹ, sự nghiệp thiên thu, quang vinh vạn phần, đều chẳng bằng một cuộc sống bình đạm, an nhàn. Mẹ không muốn nhìn thấy tôi một thân một mình, đi về giữa chốn phàm trần náo nhiệt mà lạnh giá, gặp phải tai kiếp, cũng không có chỗ dựa.

Người ta đều nói, sống trên đời phải có tri âm, cho dù có được tri âm, thì đâu thể mọi chuyện đều như ý nguyện. Không thể sớm một bước thì cũng không thể chậm một khắc, cho dù coi như góp đủ vận may của cả đời, cũng chưa chắc có thể trong thời gian phù hợp, gặp được người phù hợp. Phải gặp tình yêu sâu đậm khắc cốt ghi tâm như thế nào, mới có thể không vương vấn quá khứ, không lo sợ tương lai, nắm tay bên nhau cùng người hữu duyên, không hỏi đúng sai.

Tôi cũng không thể biện bạch gì trước nỗi lo lắng quan tâm của mẹ, vì bất cứ lý do nào cũng không thể phân tán được mối lo nghĩ của mẹ về tôi. Lúc tôi quay người dứt khoát rời khỏi mẹ, cũng là lúc bất đắc dĩ mà thôi. Tôi không dám nhìn vào ánh mắt buồn bã của mẹ, thậm chí còn chẳng để lại bất cứ lời nhắn nào, tôi sợ những giọt nước mắt trào lăn, nhấn chìm cõi lòng mỏng manh mềm yếu của cả hai.

Ảo não như mất hồn, chỉ có biệt ly thôi. Tôi biết, có một ngày cuộc biệt ly này sẽ là vĩnh viễn. Đời này kiếp này, tôi sẽ không còn được gặp nụ cười thân thuộc của mẹ, không được ăn những món ngon mẹ tự tay làm, không được nghe những lời dạy dỗ không biết chán của mẹ. Mỗi lần nhớ đến, lại không kìm được nước mắt, trong lòng có nỗi lưu luyến, thì biết lấy gì đổi lấy sinh lão bệnh tử của đời người đây?

Mẹ tôi nói, an tâm đi đi, đi đến cuộc sống tựa một bài thơ thuộc về con đi. Tôi có mối tình mà mình không dứt bỏ nổi, có trách nhiệm mình không thoái thác được, có văn chương đã theo mình bao năm tháng, trên bếp lò có trà đang sôi lăn tăn, ngoài ban công có hoa cần chăm tỉa. Có lẽ có một ngày, tôi sẽ hối hận vì quyết định quay lưng rời đi ngày hôm nay. Nhưng hết thảy đều là số mệnh, vào lúc tôi lựa chọn trôi dạt năm ấy, là đã viết cho mình một kết cục rồi.

Cõi đời chia cắt tình thân, tình yêu, vốn đã khiến cho người ta đau lòng mãi, huống hồ tôi lòng dạ mềm yếu, đa sầu đa cảm. Nếu có thể, tôi nhất định sẽ cố gắng hết sức, hoàn thành tâm nguyện của mẹ tôi. Như thế, cũng không uổng phí tình duyên mẹ con kiếp này của tôi và mẹ. Cớ sao chuyện đời bên này thịnh bên kia suy, khó chiều lòng người, điều mẹ muốn là chỉ tụ hội chứ chẳng tan lìa, rốt cùng vẫn là không dễ dàng gì.

Mẹ tôi dẫu là một người tâm trí thông tuệ, mẹ vẫn nhớ từng người, từng cảnh của làng cũ Trúc Nguyên thuở còn thơ, nhưng lại không nảy sinh chấp niệm. Căn nhà cổ năm xưa từng ở, đã sớm hoang phế, những câu chuyện đã từng náo nhiệt biết bao, ẩn mình sâu trong rừng trúc, không còn thấy nhân vật xưa nữa. Tôi muốn một ngày nào đó mua một mảnh ruộng tốt ở làng cũ của mẹ, xẻ núi trồng hoa cúc, lưu giữ nỗi nhung nhớ đẹp đẽ về non sông trong lòng.

Mẹ tôi dường như hoàn toàn không bận tâm về những điều này, điều mẹ muốn vẫn là người thân bình an, sớm tối bên nhau. Nhưng tôi mặc lòng đi xa, lưu chuyển bao nhiêu năm, khiến tôi đã sớm quen với sự cô đơn. Đời này, tôi chính là chủ nhân của vườn mai, lánh đời độc lập, trong quá khứ, giữa sự nín nhịn, tôi đã dần dần học được ung dung với được mất, buồn vui tùy ý.

Nếu nói báo đáp ân tình đời này của mẹ, chính là khiến cho bản thân không sợ mưa gió, không buồn đau, không khổ sở, sống một cuộc đời đầy hương sắc. Chỉ là, tôi nên nói với mẹ như thế nào, đời này cho dù tôi đi đến bất cứ đâu, đến nơi nào, tôi đều sẽ trân trọng bản thân mình, không để linh hồn sa ngã, cũng sẽ không nghèo khổ bệnh tật? Biết làm sao lời hứa như gió thoảng, mẹ không thể an tâm, cách tốt nhất là thuận theo trái tim của mình, bình thản tiếp nhận mọi thứ.

Bên ngoài cửa sổ lúc này sắc xuân dâng tràn, trên cành hoa nở trĩu trịt ồn ã, cảnh tượng như thế rồi mấy phen lại tàn tạ? Ai chẳng biết muôn hồng ngàn tía, giờ lành cảnh đẹp là không thể phụ rẫy? Ngày hôm qua không thể quay trở lại, những gì đẹp đẽ còn sót lại, sao có thể dễ dàng lướt qua? Đạo lý thì hiểu rõ, nhưng trăm ngàn lần quay vòng, vẫn là không thể trở lại lúc ban đầu.

Dung mạo trong gương đã âm thầm thay đổi, rất nhiều tình cảnh tựa như từng quen biết, trôi qua trước mắt, chớp mắt thôi là biến mất. Giống như cố nhân của quá khứ, chưa kịp chào từ biệt, đã mất hút trong nơi sâu khuất của thời gian, đời này không còn gặp lại nhau nữa. Tôi biết, có một ngày, tất cả của tất cả đều sẽ quên lắng, xóa bỏ mọi hiểu lầm, không còn lòng oán hận, tịch mịch và thanh bạch mà sống.

Chia ly tuy có hận, tương phùng cũng có thời hạn. Chỉ mong bố mẹ ở quê nhà được mạnh khỏe bình an, còn tôi thì có thể an nhiên tự tại như ở Giang Nam, uống trà thưởng hoa, thậm chí lặng lẽ trốn đời, tiêu dao giữa núi rừng sơn dã. Con đường tương lai mênh mang mênh mang, nhưng tôi không sợ hãi, vì giữa thế gian này, nhất định sẽ có một người, cùng tôi chung thuyền vượt sông từ kiếp trước, kiếp này sẽ sánh vai vượt qua mưa gió với nhau.

Phiêu
dạt
là
chốn
về

.

Mỗi khi đến hoàng hôn, trong lòng lại hoảng loạn một cách vô cớ. Bệnh này, có lẽ cả đời này cũng không chữa khỏi được. Người ta nói, đây là tâm bệnh. Chỉ có tôi mới biết, đây là căn bệnh do nhiều năm lênh đênh trôi dạt. Thời niên thiếu, một mình xách hành trang, phiêu dạt khắp thế gian, cô độc không nơi nương tựa. Giống như cá uống nước, nóng lạnh tự biết, nhìn trăng tròn trăng khuyết, chìm nổi lên xuống, tuy có tình cảm với phong cảnh vạn vật thế gian, nhưng lòng cũng khó tránh khỏi nỗi đau buồn.

Giờ đây tuy không phải lo cơm áo, cuộc sống hiện tại an ổn, nhưng căn bệnh của lãng tử thì lại cắm rễ càng sâu, khó mà thay đổi. Vốn là một cô gái thanh đạm, không muốn tranh giành với cuộc đời, bình thường cũng ít dây dưa với người và việc khác. Nhưng luôn tìm kiếm một biệt viện để linh hồn có thể nghỉ ngơi, một chốn về sau chuỗi ngày bãi bể hóa nương dâu. Cuộc đời có lẽ đã vô phương cứu chữa, chỉ có xóa đi khoảng thời gian này, hoặc là quên lãng, rồi lại lấp đầy.

“Cảnh đẹp giờ hay ai người biết, chuyện vui thích ý vào nhà ai?”[1] Tất cả mọi phong cảnh đều sinh ra từ tâm. Nội tâm muôn hồng ngàn tía, cho dù cảnh vật hoang lạnh, thì vẫn sẽ đẹp đẽ căng tràn. Nội tâm giản dị trống trải, cho dù là hoa nở trăng tròn, thì cũng chẳng ích gì. Cuộc đời đầy lưu luyến, như ảo như mộng, tất cả những người ta gặp gỡ, những việc ta trải qua, từng việc từng người đều chân thực. Cảnh đẹp ngày lành, dường như đã từng có, chỉ là không biết lúc nào đó sẽ rơi vào nhà ai, điểm tô cho năm tháng của người khác.

Biển hồng trần dằng dặc, phiêu dạt ba mươi mấy năm, vẫn nhớ nơi đến, nhưng lại chẳng tỏ đường về. Ký ức như dòng nước, trong lạnh mà giản đơn, tỏ tường mà cũng mơ hồ. Chúng ta đều là khách qua đường vội vã của cõi đời, duy chỉ có linh hồn thanh khiết mới có thể tìm được chốn về thực sự. Thanh xuân là một cõi mờ mịt, quay đầu nhìn lại quá khứ, những chuyện đã xảy ra, có bao nhiêu là ta tự làm chủ?

Nơi mây trắng sinh ra là nơi ở lúc thiếu thời của tôi. Nơi ấy có nước chảy khói nhẹ, tường trắng ngói đen, còn có rất nhiều rất nhiều đồ vật cổ kính, dường như đã khóa chặt mọi nhân quả của kiếp trước. Con người nơi ấy, xẻ núi trồng thông, sửa rào trồng cúc, vụ xuân cày mùa thu gặt, đời đời đều cần mẫn chăm chỉ. Núi non nơi ấy tú lệ, con người thuần phác, trăng sáng gió mát tự có phong thái, đến bụi trần cũng có một vẻ đẹp lãng mạn.

Bà ngoại cả đời ở thôn làng, an vui trong sự nghèo khó, và cũng hưởng thụ sự yên bình. Bà không ngưỡng mộ thế giới phồn hoa bên ngoài, cũng không thấu hiểu ý nghĩa của việc phiêu dạt. Nhưng phàm trong làng có những nghệ nhân giang hồ đi đủ mọi ngõ ngách tới, hoặc là những người hát rong, bà ngoại sẽ nhiệt tình đãi khách, tuy chỉ là cơm nhạt trà thô, nhưng đều ấm áp lòng người. Bọn họ cũng chẳng mong cầu gì nhiều, ban ngày có một mái thềm để nghỉ chân, ban đêm có một chiếc giường đơn giản ngả lưng.

Sắc chiều buông xuống, bà thắp lên ngọn đèn dầu trong phòng khách, vừa tĩnh mịch vừa thoáng đãng. Ông ngoại đi làm vất vả cả ngày quay về, ngồi trước bàn, hâm nóng một bầu rượu, và đối ẩm với khách đến chơi nhà. Họ cảm thán nỗi cô quạnh khổ sở chịu sương tuyết suốt mấy năm trôi dạt, cũng kể lể những chuyện lạ gặp phải khi hành tẩu giang hồ. Đời người trôi nổi khó lường, có lẽ có một ngày, họ cũng sẽ quay về cố hương, ở trong nhà cũ, an ổn già đi. Cũng có thể vẫn theo sự sắp đặt của vận mệnh, bôn tẩu trên đường, chết nơi đất khách quê người.

Sau này, những phong cảnh này lại truyền lại cho bố và mẹ tôi. Họ cũng giống như ông ngoại bà ngoại, cả đời cày cấy ruộng vườn, chưa từng đi xa. Bố tôi từng đi qua những huyện thành để mua bán dược thảo, mẹ thì những nơi đi xa nhất cũng chỉ là đi họp chợ ở thị trấn, làng quê. Bố tôi suốt một đời bầu bạn với hàng trăm loài cỏ cây, nghiên cứu sách y học, cứu người giúp đời. Mẹ thì làm bạn với rau cỏ, đối thoại với gà vịt, cần kiệm trông coi gia đình, giúp chồng dạy con.

Tôi của ấu thơ ngồi trên căn gác gỗ chạm trổ, nghe chim én đưa tin về hoa mai dại nở bên trạm dịch. Hoặc ngồi trên đỉnh núi, khe núi, nhìn về phía xa, mà chưa từng nghĩ rằng, mình cũng có thể lưu dấu chân trên con đường chân trời. Mấy năm nay chỉ cần nhìn thấy khói bếp, là lòng bỗng ngẩn ngơ, làn khói vấn vít ấy, như đang nhắc nhở tôi, đời này rốt cùng tôi cũng chỉ là một người khách qua đường. Còn làng quê xinh đẹp cổ kính ở phương xa ấy, có người mẹ già tóc trắng phơ phơ đang tựa cửa, ngóng đợi tôi quay về.

Tôi đến Giang Nam trong mơ, sống cuộc sống an nhàn mà vô số người trên thế gian ngưỡng vọng. Ngày ngày đốt hương pha trà, ngắm mây thưởng trăng, trồng hoa viết văn. Mọi sự an lành tao nhã của ngày hôm nay, cũng là thu hoạch của việc cày cấy nỗi cô đơn nhiều năm. Có ý trời, cũng có cả ý người, hết thảy đều là cơ duyên. Những nỗi lạnh giá khổ sở đã từng chịu trong quá khứ, chỉ coi như là một bài thơ chưa viết xong, tạm bợ rồi bỏ đi.

Bên bờ Thái Hồ, trong vườn mai, cảnh xưa trống trải, đều lưu phong tư, bóng dáng của tôi. Nơi đây có hồn phách lưu lại từ kiếp trước của tôi, cho nên đời này cho dù có nhung nhớ nó như thế nào, thì cũng không thể coi là nặng tình. Bất luận kiếp này đầu thai vào nhà nghèo thôn quê, hay là quý tộc thành thị, đều có tâm thái giống nhau. Ngắm qua ngàn vạn khung cảnh, khung cảnh đẹp nhất rốt cuộc lại là những món đồ cũ mộc mạc. Yêu qua muôn hồng ngàn tía, thời gian đẹp nhất chỉ là năm tháng bình đạm, cuộc sống như gấm thêu đó mà thôi.

“Con hát nhập vai, cả đời lênh đênh; vũ công cuốn theo điệu múa, cả đời lưu lạc.” Người ta nói, trên đời này hèn mọn nhất, thê thảm nhất chính là con hát. Họ mặc áo gấm trang điểm xinh đẹp, trong câu chuyện đã được định sẵn, diễn nỗi buồn vui của người khác. Còn chúng ta há chẳng phải từng là con hát giữa hồng trần sao? Những nhân vật chính tưởng chừng như đang diễn, nhưng thực ra lại chẳng thể nào thực sự nắm giữ vận mệnh của chính mình. Năm tháng phồn hoa đủ đầy, cuối cùng sẽ có một ngày không còn tồn tại nữa, trên con đường về giữa chân trời, chẳng có ai ở bên mình.

Núi sông có tình, là do chúng ta dùng nước mắt để tưới tắm; tháng năm như gió thổi, là do chúng ta đến đi vội vã. Tôi chưa bao giờ dễ dàng buông lời thề hẹn sâu sắc với vạn vật nhân gian, tôi sợ nội tâm của mình yếu đuối, rồi sẽ phụ rẫy, có lỗi với chúng sinh. Tôi chẳng qua cũng chỉ là một hạt bụi rong chơi, trên sân khấu nhân gian, trôi nổi bất định, xoay chuyển khó mà ở yên.

Dần dần, tôi đã quen phiêu dạt cũng là chốn về. Bất luận thế giới này là bạc bẽo hay là nặng tình, đều phải đối đãi bằng sự dịu dàng. Cho dù vận mệnh trêu ngươi, cả đời không ở yên một chỗ, thì cũng phải gặp đâu vui đấy. Trên đời này vốn dĩ không có sự an định vĩnh viễn, cũng không có phiêu dạt vĩnh viễn. Yên lòng với hiện tại, giản dị tự kiên trì, vui buồn tan hợp là chuyện buộc phải trải qua của đời người, tốt hay không tốt, cũng đều sẽ trôi qua cả.

Người muốn làm một bài thơ, sẽ ngâm vịnh cuộc sống thành một bài thơ, dịu dàng lãng mạn; người muốn làm một trà khách, sẽ ngâm vị đời đậm đà thành một bình trà cũ, chậm rãi thưởng thức; hoặc người chỉ muốn làm một kẻ nhàn nhã, ngắm hoa nghe mưa, lãng phí những tháng ngày tươi đẹp. Cuộc sống là đích thân mình trải qua, lãng phí hay không, đều không đáng tiếc, nên cũng không cần tiếc nuối.

Tháng năm dịu dàng cũng buồn bã, hãy ghi nhớ hết thảy phong cảnh ta từng gặp trên đường, và rất nhiều những phân đoạn đẹp đẽ, tình cảm sâu nặng. Thời gian cũng vừa lười biếng uể oải, vừa gấp gáp vội vã, tôi từng ngủ gà gật dưới ánh mặt trời ban chiều, ngắm nhìn những hạt bụi bay bay rồi rơi trên mặt bàn sạch tinh. Tôi cũng từng vội vàng lao đi trong sắc chiều, đội trăng đội sao, chỉ vì muốn đến kịp một trạm dịch cuộc đời sau đó.

Chúng sinh mênh mang, đi lại giữa cuộc đời, đều là phiêu dạt, đã bao giờ có sự ổn định thực sự nào! Chẳng thà hãy cùng ngắm nhìn tháng ngày đơn giản, cùng tu hành với cỏ cây, làm một người lương thiện khoan dung, không tính toán nhân quả. Nếu hỏi đi về phương nào, chẳng qua chỉ là đi về trong trời đất, đi về với non nước, đi về chốn mây mù che kín biết là đi đâu.

Gảy đàn dưới cửa sổ, nấu trà bên cầu suối. Ngồi trên đình đài nghe Côn khúc, chèo thuyền qua Thái Hồ giữa tuyết rơi. Nếu có một ngày, trả lại những an nhàn của hiện tại cho năm tháng, thì tôi cũng không đau buồn. Nội tâm ung dung như nước chảy, sẽ lần nữa dọn dẹp nhà tranh cửa củi, trồng một sân hoa mai, áo thô cơm nhạt, an hưởng thanh bần.

[1]

Nguyên văn “Lương thần mỹ cảnh nại hà thiên, thưởng tâm lạc sự thùy gia viện?” , trích trong vở kịch Mẫu đơn đình của Thang Hiển Tổ.

.

Sắc thu trời sương, tịch mịch như nước. Pha một ấm trà, vừa áy náy vừa mắc nợ với mọi điều của ngày hôm qua. Chén trà này, hãy vui cùng hồng trần, lầm lỡ bao năm tháng phù sinh. Đời người tụ tan đã định sẵn, nghìn năm hưng vong tang thương, cũng có thể thấu hiểu, bình tĩnh dừng chân.

3

.

Nấu
thế
vị
thành
trà

Yêu
là
tu
hành

.

Người ta nói, văn của tôi đa tình, nhưng con người thì bạc tình. Lại có người nói, văn của tôi thanh thuần giản dị, nhưng con người thì tình sâu nghĩa đậm. Tình nhạt hay tình đậm, có lẽ chỉ có bản thân mình mới biết. Đời này, có vô số độc giả, nhưng người thực sự có thể đi vào nội tâm, liệu có mấy người? Có những người, chỉ là khách qua đường giữa phong cảnh đời người, cho dù đẹp đẽ, nhưng rốt cùng vẫn sẽ biến mất.

Từng có vị thuật sĩ giang hồ tự xưng biết xem tướng mặt, có đoán số mệnh cho tôi, nói cả đời tôi chắc chắn đa tình, dù cho là trăm ngàn lần trở đi trở lại, thì những người có duyên sâu đậm vẫn sẽ gặp nhau. Đời người tụ tan vô định, tình yêu của kiếp này, đẹp đẽ trong khoảnh khắc, chớp mắt thôi tan nát như khói mây, cũng có tình yêu lại bền vững như nước nhỏ chảy lâu, nhàn nhạt mà an ổn bên nhau.

Từng có người nói, hãy làm người vợ dịu dàng như hoa mai của anh ấy. Chỉ vì một câu nói này, là nghĩ rằng đời này tôi có một mối trần duyên với anh ấy, anh ấy cũng là chốn về của linh hồn tôi. Nắm tay nhau, nhìn nhau, làm bạn với hồng trần, sự ấm áp dịu dàng của phong hoa tuyết nguyệt buổi ban đầu, sẽ biến thành những ngày tháng giản dị một ấm trà một bữa cơm. Người ta đều nói, bên nhau chính là sự bày tỏ sâu đậm nhất, ngắm bốn mùa đi rồi đến, hoa nở rồi hoa tàn, chẳng phải sẽ có một ngày, sẽ không chống đỡ nổi năm tháng nhạt nhẽo, không qua nổi sự thúc giục của thời gian?

Nhân sinh là một cuộc tu hành, yêu cũng là tu hành. Tình yêu thực sự, là từ hoa lệ tới mộc mạc, từ sâu sắc tới thanh đạm, kinh qua tang thương là không thành thù địch, trải qua mưa gió mà không phản bội lìa xa. Một đời nhìn tưởng như dài đằng đẵng, nhưng chỉ mấy buổi sớm chiều ấm áp, mấy mùa xuân hạ hữu tình là đã vội vã đi qua. Bao nhiêu lời lẽ êm đềm, bao nhiêu trân trọng, cuối cùng cũng chỉ là một đôi vợ chồng bình thường, hai người bình thường mà thôi.

Thỉnh thoảng nghe thấy tiếng rao bán hoa trong ngõ phố của Giang Nam. Đêm qua dạo bước trong ngõ nhỏ, dưới ánh trăng, tôi mua một bó hoa nhài, trở về cắm vào trong chiếc bình sứ xanh, yêu mến quyến luyến không rời vẻ đẹp của nó. Giữa đêm khuya, thưởng thức trà trên bàn, dưới ngọn đèn cổ, hết thảy sự vật đều dịu dàng và yên tĩnh. Chúng giống như nội tâm của tôi, giản dị, sáng tỏ, trong vắt, không tăng cũng không giảm. Gió muộn chầm chậm luồn qua khung cửa sổ cổ kính thổi vào, mùi hương sâu kín của hoa nhài như thấm đẫm tâm can, tựa như mang theo cả tình duyên chưa dứt của kiếp trước, nhìn nhau mãi không chán.

Hết thảy phụ nữ trên thế gian đều là một loài cây. Bà ngoại là cây hoa nhài trong khoảng sân nhỏ giữa mưa bụi đó, tâm tình tao nhã, tâm sự giản đơn trong trẻo, chung sống thân thiết với đời, không có hiềm khích. Còn tôi chỉ là một cô gái có hương thơm của hoa mai, không hỏi tình đời, không hiểu gió sương, an lành thanh tịnh, thanh bạch một đời.

Bà ngoại trao cho ông ngoại tình yêu mộc mạc nhất trên đời, và lại trao cho con cháu đời sau tất cả tình cảm ấm áp nhất. Trong lòng tôi, bà vĩnh viễn là người phụ nũ đẹp nhất, yên tĩnh nhất, hoặc là nổi lửa xào nấu bên bếp lò, hoặc là châm rượu pha trà trên nhà, hoặc là khâu áo hái hoa trước sân. Bà cũng là người phụ nữ từ thời loạn thế Dân quốc mặc chiếc áo cánh cài khuy, trước sau như một.

Từ đầu tới cuối, tôi không biết mẹ mình là loài cây nào. Sự thông tuệ, kiên nhẫn của mẹ, và sự bất khuất, lãnh đạm trước mọi thế sự mưa gió, là điều cả đời này tôi vẫn ngường mộ. Mẹ ở bên bố cả một đời, bất luận gặp bao nhiêu trắc trở, đều không xa lìa. Bố tôi lúc trẻ tuổi làm nghề khám chữa bệnh, mẹ bốc thuốc, đến khi về già, bố bệnh tật ốm yếu, mẹ chăm sóc. Thời gian một đời, bao nhiêu chìm nổi lênh đênh, bao nỗi bất đắc ý, rốt cuộc cũng đi qua hết.

Mẹ tôi của bây giờ, đã là mỹ nhân về chiều, vốn dĩ có thể an hưởng hạnh phúc, nhưng lại gặp phải kiếp số, bệnh tật quấn thân. Mẹ biết tôi cả đời tùy hứng vẩn vơ, yêu thiên nhiên, vì thế cũng chưa từng ép tôi phải ở bên cạnh mẹ. Tôi phiêu dạt nơi trần thế, coi non nước là nhà, còn mẹ thì vẫn ở quê, tu hành giản dị.

Thời gian được ở cùng mẹ ngày càng ngắn, mỗi lần về nhà đều vội vội vàng vàng, nếm trải hết chuyện tan hợp ở cõi đời. Đều là phụ nữ cả, lúc ly biệt luôn lưu luyến không nỡ, khiến đôi bên đều như đứt ruột đứt gan. Chúng tôi không biết lần tạm biệt nào sẽ thành vĩnh viễn, giống như lần tôi từ biệt với bà ngoại, cả đời chẳng thể gặp nhau lần nữa.

Tôi cũng từng muốn xách hành lý lên về lại cố hương, sống cả đời với chim én trước sân, trúc xanh sau nhà. Vẫn giống như thuở bé, chơi đùa trong ngõ nhỏ mưa bụi, bờ suối dương liễu, nghe tiếng gọi như hò đò của mẹ, không chịu về nhà. Cùng bố lên vách núi hái thuốc, chặt củi ở khe sâu, thong thả đi lại trên con đường núi um tùm cây cỏ, tiêu dao tự tại.

Đời này tôi phụ bố mẹ, thật day dứt, nhưng thời gian lại chẳng thể quay ngược trở lại. Bao nhiêu đêm mưa gió, quanh quẩn trong giấc mơ, tương phùng với cha mẹ, nhưng hầu hết là gặp gỡ thì ít mà chia ly thì nhiều. Sau khi tỉnh lại, một mình gặm nhấm nỗi cô đơn, giống như uống một bình trà từ đậm đến nhạt. Đời người dài dằng dặc, mênh mông vô bờ bến, những việc đã trải qua, bất luận là họa hay là phúc, đều phải đối đãi một cách ung dung.

Tình yêu giữa nhân thế này chia ra làm rất nhiều loại, tình cha mẹ, tình bạn, tình yêu. Mỗi một loại tình cảm, đều đáng để trân trọng. Với cha mẹ, pha trà chuyện trò đêm khuya giữa sân nhà cũ, mặc cho ánh trăng mát lạnh tưới đẫm lên mái hiên, bậc thềm. Cùng với dăm ba người tri kỷ, chèo thuyền giữa khói sóng Thái Hồ, cùng kể về chuyện đời, hẹn nhau khi già đi sẽ cùng ôn lại tháng năm như mộng này. Cùng với người yêu tựa bên nhau dưới gốc cây hợp hoan, chớp mắt hoa rơi hoa rụng, là qua một đời.

Đời này, thong thả tu hành giữa tháng năm gợn sóng, rửa sạch mọi phù hoa, buồn vui đều hững hờ. Hết thảy dĩ vãng, cuối cùng đều rơi vào biển rộng thời gian, khi đó, thứ còn giữ lại, còn khắc ghi, liệu có mấy điều? Tuổi tác càng lớn, hành trang lại càng trống rỗng. Chúng ta dần dần sẽ học được cách buông bỏ và quên lãng rất nhiều người, rất nhiều việc, sau đó chỉ còn lại một vài ký ức sâu đậm, lặng lẽ hoài niệm.

Những ngày thu tĩnh lặng, tươi đẹp, chỉ muốn làm bạn với tháng năm, pha một bình trà nhàn nhã, rũ bỏ giấc mộng trần thế mười năm. Đời người như trà, tôi cũng chỉ muốn giữa vị trà nhàn nhạt, tìm được tình yêu cả đời, và vĩnh viễn bên nhau. Chỉ mong khi hoa quế thơm hương, có thể nắm tay người mình yêu dạo chơi trong vườn, nghe một đoạn Côn khúc dặt dìu; chèo thuyền giữa khói sóng Thái Hồ, thề non hẹn biển cùng nhau.

Mùa thu là mùa của sự đa tình, trong bầu không khí tràn ngập mùi vị mùa thu thoang thoảng, khiến người ta trở nên mềm yếu, dễ xúc động. Ngồi trước gương, búi tóc qua loa, gài một chiếc trâm bạc chạm rỗng. Nhớ đến bà ngoại mỗi sáng sớm đều tỉ mỉ trang điểm, gương mặt thanh tú, không vì dung nhan già nua mà có chút thay đổi nào.

Yêu chính là tu hành, chúng ta từ từ già đi trong sự tu hành. Bất luận là vinh hoa hay nghèo khổ, tụ tan vui buồn, cuối cùng đều từ từ đi qua hết. Có một ngày, tôi cũng sẽ giống như mẹ và bà ngoại, phồn hoa giảm sút, nước thu muộn màng. Một đời này phải trải qua vô số trần kiếp, gặp mối duyên mấy đời, mong sao cho nội tâm vĩnh viễn trong sáng như thuở ban đầu, không nhuốm bụi trần.

Dần dần, bước ra khỏi khói lửa của trần thế. Nhân thế rực rỡ, đã không còn mấy cám dỗ đối với tôi nữa. Thế giới của tôi vẫn dựa non gần nước, tiểu viện rào tre, cỏ cây thơm ngát, dường như không còn bất cứ thứ gì khác. Ngày tháng đơn sơ mộc mạc, cắt đứt mọi suy nghĩ phàm tục, áo thô cơm chay, ngắm bình minh lên, ánh chiều khói ráng.

Non sông choán tầm mắt, đỏ rực xanh lơ, thoáng đãng mát mẻ, tựa như trái tim từ bi khoan dung của người tu hành. Mỗi người đều là một khách qua đường của tháng năm, hoặc là gấp gáp ra đi, hoặc là nhàn tản dạo bước, sinh mệnh dài ngắn khác nhau, nhưng đến cuối cùng lại chung một đường. Hết thảy nhân duyên gặp gỡ, trên thế gian đã có sự an bài. Chúng ta đều đang nghe theo sự xoay vần của tạo hóa, tươi tốt khô héo sống chết đã có số mệnh từ trước đó, đã không tự chủ được, thì đành thỏa hiệp thôi.

Sự tu hành đẹp nhất của kiếp này chính là, người là trà, còn tôi là nước. Năm tháng thong thả trôi đi, đến hối hận cũng trở thành dư thừa, không có gì đáng cảm động hơn là cả đời bên nhau tình sâu nghĩa đậm, xứng đáng để trân trọng.

Thiền
tâm
như
nước

.

Mưa thu Giang Nam, rơi suốt một đêm, cây cối bên ngoài cửa sổ cũng giống như tâm sự của tôi, trong sạch mà ưu thương. Bao nhiêu bụi trần của quá khứ đều bị mưa đêm rửa trôi sạch sẽ. Đêm khuya nhàn nhã, thảnh thơi trêu đùa cây cỏ, tháng ngày vừa dịu dàng vừa phong nhã. Mặc cho phồn hoa trên thế gian đến đi như con thoi, tôi chỉ mong sao năm tháng tĩnh lặng đẹp đẽ như trời sao ban sớm, trọn đời trọn kiếp.

Đốt hương pha trà, hái hoa trồng cỏ, thế sự chẳng tìm đến tôi, tôi cũng chẳng màng tới nó. Đời người rối ren như mộng, như kịch, chỉ có thiền tâm là thanh tịnh, tịch mịch, mây nước đều không mảy may vướng bụi. Có người đi núi Chung Nam, tìm đạo tràng tu hành; có người đến các thị trấn vùng sông nước, hồi tưởng những năm tháng đẹp đẽ như nước trôi; cũng có người đến nơi rừng sâu khe vắng, tìm kiếm chốn tiên cảnh suối hoa đào.

Nơi tôi ở, tuy là thành thị phồn hoa, cũng có cỏ cây núi đá, cầu nhỏ nước suối. Bốn mùa trong vườn, nắng râm mưa tuyết, phong cảnh đều là tuyệt sắc u tĩnh. Vườn mai Thái Hồ phía xa, có năm tháng dằng dặc, chỉ có thể ngó trông nhau qua màn nước. Nhưng linh khí cổ phong của chúng, bao trùm khắp tòa tiểu thành Giang Nam này, không thể tan biến đi mất.

Sân nhà sâu khuất, không biết thế gian ấm lạnh ra sao, đời người đổi thay mấy độ. Đốt một lò hương xưa, pha một ấm trà thơm, nghe một khúc nhạc cổ, thanh đạm, xa xôi mà phóng khoáng, chỉ cảm thấy cõi trần và ngoài cõi chỉ cách nhau một cơn gió mỏng manh, hết thảy mọi suy nghĩ đều khởi sinh từ trong tâm cảnh, và cũng biến mất theo tâm cảnh. Ngồi khoanh gối, non xanh nước biếc, vách núi phủ mây mù tựa như trước mắt, tôi cũng giảm đi mấy phần phàm tục, mà biến hóa thành phong thái tiên nhân.

Lúc nhàn hạ, luôn nhớ đến chùa cổ rừng sâu, những cao tăng ở đó pha trà ngồi thiền, năm tháng tịch liêu, thanh tu. Chỉ có Phật duyên sâu đậm, mới có thể vứt bỏ hết thảy vinh hoa của thế gian, cắt đứt tình ái, nguyện giữ đạm bạc, sống một đời với kinh kệ mõ chuông. Sau này tôi đọc Hồng lâu mộng, Diệu Ngọc của Lũng Thúy tĩnh tâm tu hành giữa chốn hoa liễu phồn thịnh, phú quý dịu dàng, cũng có nội tâm phong lưu, tiên linh ngọc cốt.

Tôi vẫn còn nhớ bà ngoại ăn chay, nhưng bà chưa bao giờ nói cho chúng tôi biết vì sao. Nhiều năm sau mới nghe mẹ kể rằng, bà ngoại đã cầu nguyện rằng, hy vọng cả nhà hòa thuận bình an, mọi người mạnh khỏe. Cứ như thế sống trọn một đời, cũng có vô số trắc trở kiếp nạn, rốt cùng cũng qua cả. Một đời theo chồng dạy con, chăm sóc cho những loài cây cỏ bà yêu mến.

Dần dà, tôi hiểu ra, cuộc sống chính là một cuộc tu hành. Phong cảnh của đời người, nơi đâu cũng có hoa sen nở, bất luận là sen thả giữa ao đầm, hay là sen ở đồng ruộng dân dã, đều có một tình cảm và phong thái. Loài sen từng nếm khói lửa, hay là loài sen tu thiền trước Phật, đều khiến chúng sinh nảy lòng yêu thích và cảm động. Giữa năm tháng dịu dàng và dài lâu này, chúng khiến cho thời gian thanh tịnh, lãnh đạm, trở nên tao nhã, trong vắt.

Một đời người không nên để nỗi cô độc, lạnh lẽo chiếm cứ quá nhiều. Cho nên, có lúc tôi nguyện ý cùng người mình yêu an hưởng nỗi niềm hạnh phúc và ngọt ngào. Trong căn nhà ấm áp, trồng hoa trồng cây, đun trà nói chuyện phiếm, đôi bên nhìn nhau, mỉm cười, đủ để bù đắp cho nỗi tịch liêu và trống trải suốt nhiều năm.

Ngoài cửa sổ, ánh sáng mặt trời rải rác, hoặc là mưa tuyết bay lả tả, đều có tâm tình giống nhau. Một bình rượu mơ, vài đĩa đồ nhắm tinh tế, cùng với tháng năm như nước chảy, thong thả trôi đi như thế, lặng lẽ không lời. Sau này, mọi dĩ vãng bị khóa kín lại ở ngày hôm qua, rất nhiều việc đã không còn nhớ nữa. Yêu hận buồn vui, đều tựa như mây khói, chúng cũng chỉ là khách qua đường trong cuộc đời, đi hay ở đều vô ý, đến hay đi đều tùy tâm.

Phật tổ ngồi dưới gốc bồ đề, không bị thế giới bên ngoài quấy nhiễu, nhưng hóa thân thì có muôn vàn, tu hành tự tại, tạo hóa chúng sinh. Tôi luôn cảm thấy, con người chung sống với vạn vật, đều có phương thức và quy luật riêng. Tôi có tình cảm với cây cỏ, chúng cũng có tâm hồn, dường như chúng tôi là tri kỷ từ kiếp trước của nhau. Phồn hoa như tuyết, xanh tốt um tùm, tôi có thể bỏ qua vô vàn tụ tan yêu hận của nhân thế, nhưng không thể bỏ lỡ niềm vui sướng của hoa nở, nỗi quạnh quẽ của hoa tàn.

Mấy năm nay, tôi luôn có một suy nghĩ, đó là đi tìm nơi non nước linh thiêng nhàn nhã, để dựng một sơn trang. Đó là một vùng đất thiêng, có phong cảnh thiên nhiên bị người đời quên lãng, nơi đó vắng bóng người, không có quá nhiều liên quan với hồng trần. Nhà cửa giản đơn, trồng mai gây liễu, bàn ghế cổ kính đơn so, múc nước đun trà. Nếu may mắn có được người thực sự yêu mình, bên nhau dài lâu, không sợ mưa gió mài mòn, cũng không hỏi tháng năm dài hay ngắn.

Thỉnh thoảng có khách tới thăm, lấy ra một ít tơ tuyết gỗ xuống từ năm ngoái, đun một bình trà Phổ Nhĩ lâu năm, quên đi hết thảy mọi điều xảy ra trong giang hồ. Những tục niệm không thể cắt bỏ đó, những nỗi nhớ nhung không đoạn tuyệt nổi đó, đều tan ra trong một chén trà. Trăm năm vội vã, thoảng như khói mây, còn có gì mà khiến bạn không buông bỏ nổi, còn có gì đáng để bạn trả giá bằng năm tháng cả một đời?

Cam tâm tình nguyện đạm bạc, hoàn toàn không phải là an phận, là vì nhân thế phồn hoa huyên náo, cuối cùng vẫn là quay về với giản dị, an tĩnh. Hiểu được cuộc đời là không dễ dàng, nên đối với vạn vật đều đối đãi một cách khoan dung, không dám đem lòng oán ghét. Càng hiểu rõ phù hoa trôi qua trước mắt, sẽ có một ngày tất cả mọi thứ đang có đều sẽ chìm trong bụi trần lịch sử, chôn vùi dưới sâu thẳm của thời gian.

Nhân sinh hư ảo như mộng, mà cũng chân thực như đêm qua. Ví như giờ này phút này, tôi rõ ràng ngửi thấy mùi thơm nồng của hoa quế, từ trong khu vườn này bao trùm cả thành phố. Ví như, nhìn thấy cảnh tượng hoa nở rộ bên cây cầu cạnh bờ suối dưới lầu, gió luồn qua tre trúc hiu hiu, sẽ trào dâng niềm cảm động và một thứ xúc cảm êm ái. Ví như, thời gian ban chiều đẹp đẽ này, một mình pha trà trầm tư, ngắm ánh dương vụn vỡ, chiếu xuyên qua rèm trúc, rải lên đồ vật trên mặt bàn.

Thời gian thôi thúc con người, chúng ta đều đang từ từ già đi. Nếu như ở tại sơn trang, mỗi ngày dùng ánh dương mưa móc để nhắm rượu, đem lá thông ra pha trà, thì có lúc nào là sợ thời gian truy đuổi chứ? Cho dù đời này không có được giấc mộng viên mãn, nhân sinh cũng không có gì khiếm khuyết cả. Uống trà viết văn, tĩnh tọa tu thiền, chính là phúc báo đẹp nhất kiếp này của tôi.

Bất luận là ở nơi sâu thẳm của hồng trần, hay là ở tại chùa cổ giữa núi rừng, tôi đều thấy an lòng. So với sự trang nghiêm của nhân thế, tôi thích sự nhàn tản hơn. Có lẽ là vì thuở nhỏ sống ở một làng quê cổ kính mộc mạc, mẹ lại dạy tôi giản đơn, thanh tịnh, hiền hòa, cho nên tôi đã yêu những ngày tháng bình thường, những gia đình bình thường. Nước thu ánh chiều, trường đình thong thả, có một loại cảm giác xa xôi mà an định không tranh giành với đời.

Tôi thường nói, nếu có kiếp sau, tôi sẽ trở thành đóa sen trước Phật đó, lặng lẽ giữa vũ trụ, nghe Phật đà giảng thiền, ngắm người qua lại, trăng tròn trăng khuyết. Còn ước nguyện đời này, là làm một người con gái bình thường, trong khoảng sân tường đầy những dây leo xanh ngắt bò chằng chịt, ngắm chim én xây tổ, đàn kiến chuyển nhà. Yêu hận cả đời, đều trả cho ngõ phố cửa củi, khói bếp nhàn tản.

Những tháng năm không thể quay lại đó, cũng không cần phải hồi tưởng đi hồi tưởng lại, để khiến người ta thêm đau lòng. Hãy để mưa khói của ngày hôm qua, và những chuyện cũ dân gian, khóa kín lại trong ngói đen tường trắng. Chuyện đời tang thương, vừa trang nhã lại mơ hồ, chúng ta đều là những phàm nhân lạc giữa thế tục, đợi đến khi duyên hết rồi mới quay về.

Ánh đèn lung linh, sắc trăng trải đất, đến côn trùng chim chóc cũng yên tĩnh, sợ quấy nhiễu cõi đời. Làn gió thơm mùi sen thổi lướt mặt hồ, hoa quế đưa hương, chúng đến mùa là nở, rồi lại rụng xuống theo mùa. Tự mình tĩnh tâm, tự mình an nhiên, chỉ nguyện đời này công đức viên mãn, không cần hỏi đến trời đất dài lâu.

Thiền tâm như nước, phóng khoáng nhàn nhã. Những ngày tháng về sau, cho dù gió bụi chìm nổi, tôi vẫn tự mình trong sạch như nước, xinh đẹp dịu dàng.

Hoa
nở
gặp
Phật

.

Nhiều ngày nay, tôi bị chứng đau đầu quấy nhiễu, nên ở trong nhà, uống trà tĩnh dưỡng, chỉ nói những chuyện bình thường. Giang Nam tuy là mùa đông ấm ấp, những ngày nắng đẹp vẫn cảm thấy dễ chịu. Nếu trời mưa, hoặc là cả đêm trằn trọc không ngủ được, sẽ bị nhiễm lạnh, đau lại càng dữ dội hơn. Phật nói, bớt ham muốn, thì sẽ bớt phiền phức. Vạn mối đau đớn, bệnh tật, sầu lo, đều do tâm mà sinh ra, tâm tĩnh thì sẽ không phiền nhiễu, cũng không kinh hoảng.

Nếu như tôi còn có lòng tham, ham muốn gì thì đối tượng chính là ấm trà đang đun trên bếp lò kia. Vì có bệnh đau đầu, lại có lẽ lún sâu trên trần thế này quá lâu, tôi không có chí hướng, nên chẳng có niềm yêu thích nào với vô số sự vật. Nội tâm của tôi vừa lười biếng vừa nhạt nhẽo, coi nhẹ nhân tình thế sự, hời hợt với công danh phú quý, xem nhẹ cảnh cũ vật xưa, thậm chí coi nhẹ cả cầm kỳ thi họa. Không thể quên, không thể xa rời, vĩnh viễn chỉ là chén trà đã đi cùng tôi qua năm tháng cô đơn.

Có lúc, đến hoa cỏ trên sân, ngoài ban công tôi cũng lười chăm sóc, chỉ yên lặng nhìn chúng tươi tốt, khô héo, mặc kệ không quản. Chỉ một mình pha một ấm trà ngon màu sắc tươi sáng, từ từ thưởng thức, cảm thấy nội tâm cũng giống như trà, trong vắt không mảy may bụi trần. Mưa gió, người hay việc đều không quấy rầy, dẫu gặp phải thời loạn biến động cũng chẳng biết, thế giới mà tôi đang sống, hương trà thơm nồng, cỏ cây đều an vui.

Những món nợ thơ từ, món nợ tiền trà tiền rượu, cũng chẳng mảy may liên quan gì tới tôi. Đối với ngàn vạn sự vật trên thế gian, tôi đều thoải mái không câu nệ, rất nhiều chi tiết đều có thể bỏ qua không tính toán. Chịu thiệt thòi hoặc là bị lừa gạt, cũng coi như là phúc, thậm chí, đối với sự lạnh lùng mỉa mai của người đời, tôi cũng chẳng hề bận tâm. Ngày thường tôi lại càng không thích tranh giành với người khác, mà hầu hết là tròn khuyết theo tâm ý, được mất đều tùy duyên. Nhưng dẫu là người khoáng đạt sáng tỏ, cũng có điểm yếu không để người ngoài nhìn được, sai lầm của tôi, chính là quá giàu tình cảm.

Kiếp trước ngoái nhìn năm trăm lần đổi lại một cái đi lướt qua nhau của kiếp này; đợi chờ luân hồi nghìn năm, chỉ bằng thời gian một đóa hoa nở. Trên cõi đời này, có người vì danh lợi, có người vì tình yêu, có người chỉ vì một loại tồn tại giản đơn. Có người tu hành nghìn năm, chịu nỗi cô độc nghìn năm chỉ vì một cuộc gặp gỡ trong nhân gian kiếp này với người mình yêu. Có người nguyện làm cây cỏ, chỉ vì muốn được mọc lên trước khung cửa sổ của người yêu, lặng lẽ cùng đối phương trải qua gió sương mưa tuyết, sinh lão bệnh tử.

Vạn loại chấp niệm, đều vì có tình, cố ý lãng quên, không có nghĩa là chưa từng có. Quên đi những lỗi lầm và thiếu sót của người khác, là sự trừng phạt đối với bản thân, lúc nào bạn buông bỏ được, tức là lúc ấy mới xóa bỏ được phiền não. Mỗi người đều có một trái tim thiền, nhưng rốt cùng phải trải qua những kiếp nạn bất tận, mới có thể yên ổn đi hết kiếp đời này. Tu hành cùng với một trái tim ung dung, từ bi, có thể thấy non nước, có thể thấy chúng sinh.

Mấy ngày nay, tôi đều dành hơn mười phút để ngồi tĩnh tâm, mặc một chiếc áo mỏng màu trắng, gỡ bỏ mấy món trang sức ngày thường đeo, giản đơn, mộc mạc. Ngồi trước cửa sổ, có thể nhìn thấy cảnh trí trong khu vườn nhỏ, bóng cây dưới cây cầu gỗ, màu nước giữa ánh sáng mặt trời. Ngồi xếp bằng, suy tư tuôn chảy theo tiếng đàn chậm rãi, từ từ xóa bỏ tạp niệm, nội tâm thoáng đãng như biển biếc trời xanh. Thấu hiểu, cảm thông với người khác, khoan thứ cho chính mình, buông bỏ suy nghĩ, hết thảy những phong cảnh bạn muốn gặp, những người bạn hẹn trùng phùng, đều thành hư vô cả.

Bạn sẽ quên đi tuổi tác của mình, quên đi những tiếc nuối của quá khứ, và cả những câu chuyện hoặc buồn hoặc vui đó, chỉ chìm đắm trong non nước của nội tâm. Gieo thiện nhân, gặt thiện quả trong tâm, dùng ánh mắt trong vắt để nhìn chúng sinh vạn vật, thong thả tự tại. Sự giác ngộ của Phật tổ, có lúc cũng chỉ là sát na, nhìn tưởng là khoảnh khắc ngắn ngủi, nhưng lại sánh ngang với dăm ba năm của thế giới phàm tục. Nhưng hết thảy quá trình đều cần sự tích lũy thời gian, sự lắng đọng của năm tháng, tuyệt đối không phải là cố chấp một mình ngồi khô thiền[1].

Một mình, trang phục giản đơn và ăn chay, cũng giống như ở trong núi sâu. Lạnh nhạt với tình người, giảm bớt ham muốn vật chất, lúc quạnh quẽ thì đun trà nghe nhạc, lúc đau buồn thì tĩnh tọa tham thiền. Trước sau hãy ghi nhớ rằng, có một nơi vĩnh viễn là chốn về sau khi bạn mỏi mệt, có một ngọn đèn vĩnh viễn thắp sáng vì bạn trong đêm tối, có một người bất luận là giàu hay nghèo cũng không xa không rời bạn. Như thế, cho dù gặp thuận lợi, hay nghịch cảnh đều đi qua một cách ung dung.

Hết thảy nhân duyên gặp gỡ đều đã có an bài. Trên cõi đời này luôn có những niềm tin không thể lay chuyển được, ví như mối thâm tình đối với trà của tôi, sự si mê đối với cây cỏ của tôi. Nhưng duyên khởi duyên diệt, luôn có lúc kết thúc, những người đã từng thề hẹn thiên trường địa cửu, cũng sẽ vì thế tục ràng buộc, mà phản bội lời thề. Tình yêu là thứ mà bạn ngỡ rằng giống như núi sông sẽ không thế đảo ngược được, cũng bị tháng năm kiên trì từ từ phá hủy.

Bao nhiêu sự cao ngạo, bao nhiêu sự bất khuất, hiện thực trước mặt, cũng chỉ có thể rơi rụng thành bụi đất. Sinh mệnh có hình mẫu đặc biệt của nó, bạn nhìn tưởng chừng thay đổi rất nhiều, nhưng thực ra lại phí công vô ích. Tình yêu trên thế gian, không chia ra thành bại, tụ tan vốn dĩ đều quá đỗi bình thường. Tình nồng ý đượm quấn quít bên nhau tuy là vui, nhưng sinh tử mênh mang lại là khổ. Yêu, không yêu, có được, đánh mất, đều sẽ từ biệt bạn mà đi. Cho đến ngày cuối cùng, bạn có thể giữ lại những gì? Là thở dài bình thản, hay là nuối tiếc đầy hạnh phúc?

Bên ngoài cửa sổ lá rụng tàn úa, nhưng vẫn giống rừng núi, tôi thích cây cối um tùm, và cũng thích cả lá rụng núi vắng. Mùa đông ở Giang Nam, cây cối tuy thưa thớt, nhưng cũng chưa tới mức rụng sạch. Tình duyên giữa tôi và cây cỏ, cũng là một trong ngàn vạn cuộc tu hành giữa cuộc đời, tôi yêu mến và trân trọng chúng. Hoa lan, vạn niên thanh trong phòng ngủ, nhiều năm nay đã bên tôi từ lúc bình minh tới hoàng hôn, thấm đẫm linh tính Phật duyên.

Ngày thường, chúng cùng tôi nghe đàn ngắm mưa, uống trà viết lách, nên có chung tâm sự và tính tình của tôi. Điều khiến người ta cảm động nhất là, có lẽ chúng thường xuyên uống nước trà sót lại, nên càng ngày càng tỏa linh khí. Cỏ cây cũng biết ơn, cho nên những cây cỏ mà tôi chăm sóc, đều có tình có nghĩa. Nếu không phải thuận theo mùa, hoa cỏ nở tàn có quy luật, thì những loài cỏ quanh năm xanh tốt, chưa bao giờ khô héo.

Đài sen hái năm xưa, kinh qua thời gian tẩy rửa đã nhạt bớt màu, nhưng cắm trong bình lại thật tao nhã. Cành mai năm ngoái bẻ, nụ hoa vẫn còn, dù khô cũng giống như lúc tươi, trông lại càng cao ngạo. Rất nhiều sự vật nhỏ bé, lại có thể chạm tới nơi mềm yếu của nội tâm, khiến tôi bồi hồi trăn trở về nó. Phương thức sống chung giữa tôi và vạn vật có sự khác biệt với những người bình thường, những thứ tôi yêu thích, tôi sẽ đối đãi với chúng như tri kỷ từ kiếp trước của mình, những thứ tôi không thích, thì sẽ không kinh động quấy nhiễu đến chúng.

Trong nhà nên tĩnh lặng không nên ồn ã, nên đơn giản không nên phức tạp, nên trang nhã không nên thô tục. Đây chính là đạo tràng tu hành giữa nhân thế của tôi, cỏ cây và tôi cùng tu hành, cũng cùng tôi nếm trải khói lửa phàm trần, nhuộm đẫm hương sách vị trà. Còn tôi là cô gái tĩnh lặng như hoa sen, rửa hết phù hoa, thiền tâm như nước. Việc mình mong cầu, người mình yêu thương, càng lúc càng nhạt nhòa, không có quá nhiều khát khao thì cũng chẳng cần phải trao đi nhiều tình cảm sâu nặng.

Biết đủ thường vui, giảm thiểu vô số hư vọng vô cớ, nên biết những gì ta gặp được đã là tốt đẹp rồi, những gì ta không có được thì chỉ coi như vô duyên với nó. Ngàn năm chẳng qua cũng chỉ là một cái chớp mắt, sát na chính là vĩnh hằng. Ngày tháng trước kia, an bần lạc đạo, sau này có được rất nhiều, trái lại trong đêm khuya, nội tâm lại càng trống rỗng tịch mịch. Đời này, thứ mà tôi kiếm tìm không phải là danh lợi, cũng chẳng phải tình yêu, mà là sự an tĩnh và chốn về của linh hồn.

Trước kia tôi đã từng sống nhờ dưới mái hiên của một căn nhà trong ngõ cổ của Giang Nam, viết lách kiếm sống, làm bạn với hoa mai. Còn nay chỉ coi là sứ mệnh, văn sinh ra từ tâm, coi đó là ân đức báo đáp chúng sinh. Cả đời tôi sợ cảnh lưu ly mất mát, vì thế năm năm tháng tháng, đợi bên cạnh Thái Hồ, cố hương của hoa mai, cũng là Phật cảnh Linh Sơn. Tôi chưa từng tính toán được mất, và coi đủ mọi loại điều của ngày hôm nay là phúc báo khi cùng tu hành với vạn vật. Nếu như có một ngày phải trả lại cho trời đất, trả lại cho non sông, thì tôi cũng không hề lưu luyến, mà vẫn cảm ơn như cũ.

Con đường tu hành, rất xa mà cũng thật gần, nhìn tưởng như tuyết chiều nghìn non, sông bể mênh mông, nhưng cũng chỉ mất mấy buổi hoàng hôn. Ngồi yên lặng trong nhã phòng, uống một bình trà trong bằng trái tim nhàn tản, bình đạm nhất, căn bệnh cũ đeo bám nhiều năm sẽ từ từ đi xa. Buồn vui sinh tử chỉ trong một ý niệm, nếu coi tai kiếp là hư ảo, thì sẽ trời đất sáng trong, chúng sinh an lành.

Hoa nở gặp Phật, giữa phàm trần, ở nơi hẻo lánh, cư xử giản đơn, đạm bạc lánh đời, vĩnh viễn thanh khiết, vĩnh viễn tươi đẹp.

[1]

Khô thiền: hay còn gọi là khô cảo tọa thiền, là phép ngồi thiền tuyệt đối buông bỏ tất cả, để đạt tới cảnh giới vô vi.

Mùa
hoa
nở
giữa
nhân
gian

.

Giang Nam lúc chớm đông vẫn còn ấm áp, đã qua mùa mưa dai dẳng, trời tạnh nắng ráo. Trong vườn cỏ hoa đã chớm tiêu điều, còn hoa cỏ ở vườn mai lại chưa hề có vẻ gì là tàn tạ. Vạn niên thanh, cỏ mẫu tử đều là những loài thực vật xanh tốt quanh năm, mấy bồn cúc sương, đã nở bung khi đến mùa hoa, thơm mát tuyệt sắc. Tôi thích cây cỏ, nên ban công và bên ngoài nhà quanh năm đều xanh đỏ hồng tím, lá chen hoa lặng.

Lúc này, tôi đang đun trà thưởng hoa trong phòng trà, ánh mặt trời ban chiều khẽ rớt trên người, và cả những hạt bụi đang bồng bềnh, có một cảm giác tĩnh không thể nói thành lời. Tiếng đàn uyển chuyển đa tình, tựa như mọi cảnh sắc tuyệt đẹp của nhân thế đều ở nơi đây, sâu xa ý vị. Nhà thơ thời Đường Lưu Trường Khanh có thơ vịnh rằng: “Lãnh lãnh thất huyền thượng, tĩnh thính tùng phong hàn. Cổ điệu tuy tự ái, kim nhân đa bất đàn.”[1]

Từ xưa người chơi đàn thường cô độc, khó gặp được tri âm, chỗ diệu kỳ cao nhã, bình hòa đó và sự uyển chuyển dịu dàng của nội tâm cũng không có mấy người hiểu được. Ngày đó, Lâm Đại Ngọc gảy đàn trong Tiêu Tương quán, Bảo Ngọc và Diệu Ngọc vừa khéo đi ngang qua, thế là ngồi xuống bàn đá, yên lặng lắng nghe, chỉ cảm thấy âm điệu sao thê lương lạnh lẽo. Diệu Ngọc nói thái quá thì không thể lâu dài, quả nhiên đàn đứt, Bảo Ngọc ngẩn ngơ, Diệu Ngọc vội vã bỏ đi. Sau đó, Diệu Ngọc ngồi tĩnh tọa trên giường thiền, rơi vào tâm ma, hoảng hốt mấy ngày. Một khúc đàn mang tới tình ý vô hạn, Diệu Ngọc tuy thanh khiết, nhưng trần duyên chưa dứt, cuối cùng rơi xuống bùn nhơ, không có kết cục tốt đẹp.

Một ý niệm không sinh, thì vạn duyên đều tịch diệt. Mặc cho nhân phẩm bạn phong lưu, tuệ căn thâm hậu, nhưng tâm còn chướng ngại, thì cũng khó mà tĩnh ngộ siêu thoát. Lâm Đại Ngọc chỉ vì thiếu thời chịu cảnh tang tóc chia lìa, gửi thân nhà người, cho nên thường đau buồn. Nàng từng nói, một ngọn cỏ, một cái cây, một tờ giấy, một hạt bụi nơi đây, đều là của Giả phủ, như thế cũng tốt, bản chất vốn thanh sạch thì vẫn là thanh sạch. Nàng đi rồi, Tiêu Tương quán chỉ còn lại vài hàng trúc, một cây cổ cầm phủ đầy bụi, một chiếc cuốc hoa đã hoen gỉ và một bàn cờ lộn xộn.

Cổ nhân nói tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, nhưng đó là chuyện của nam nhi, chẳng liên quan gì tới tôi cả. Phụ nữ thời xưa không có tài mới là có đức, không có nhan sắc khuynh thành, không xinh đẹp yêu mị, chỉ là chất phác không tài hoa, cả đời theo chồng dạy con, chăm sóc nhà cửa. Những phụ nữ băng tuyết thông minh, vì biết chữ nghĩa hiểu văn chương, lại thay đổi tính tình, sinh lòng nhàn rỗi, trở thành đa sầu đa cảm.

Tôi không bận tâm đến tài hoa của mình, hết thảy linh tính đều là từ kiếp trước mang tới, dường như đời này tôi chưa từng cố ý tu luyện bao giờ. Tôi bẩm sinh yêu thích sự thanh tịnh, tao nhã, không thích trang điểm, chung sống với người khác cũng nhàn nhạt như nước, không thích có quá nhiều dây dưa. Văn của tôi cũng giản đơn, rõ ràng, yêu thích sự bình yên, và không có những tiếng oán thán lạnh lẽo nữa. Đối với tôi, danh lợi chỉ như mây khói, đến đi chìm nổi đều được định sẵn từ trước, không thể có chút mảy may kinh động tới tôi.

Nhan sửa hoa dọn cỏ trước sân trên ban công, cô bận bộ váy áo giản dị, sạch sẽ, dáng hình thanh tú đoan trang, người còn yêu kiều hơn hoa, sang trọng hơn hoa. Nhan thường nói kiếp trước cô ấy là một người thợ trồng hoa, ở trong nhà lớn sân sâu, thường xuyên chăm sóc cỏ cây nhân gian, thưởng thức hết thảy gió xuân nước thu. Cô ấy nói những loài hoa cỏ cô ấy chăm đều có duyên phận với cô ấy, chúng có linh tính, đôi bên có thể giao lưu tình cảm với nhau. Quả nhiên, cỏ cây ở vườn mai rốt cùng thực sự tinh tế hơn nơi khác, từ lúc tươi tốt đến khi héo tàn, cũng đều hợp tình hợp lý.

Gương mặt của Nhan, xinh đẹp tươi tắn như hoa cỏ, trái tim của Nhan, tinh khiết sáng trong như hoa cỏ. Tính tình cô ấy ôn hòa, cho dù thỉnh thoảng có chuyện lo lắng phiền phức, cũng chớp mắt là qua, không để lâu trong lòng. Với châu ngọc, cô ấy tình sâu nghĩa nặng, với cỏ hoa, lại càng dịu dàng yêu thương, chưa bao giờ chán ghét. Một đời người, cái gọi là vừa gặp đã yêu, không gì ngoài con người, cũng không gì ngoài vật. Cô ấy tuy là giai nhân phương Bắc, nhưng lại có sự thanh nhã, dịu dàng của phụ nữ phương Nam. Có lúc ngắm cô ấy, giống như đang đọc tập từ Hoa gian tập, không kinh động không diễm lệ, không gần cũng không xa.

Cỏ hoa bốn mùa tôi đều yêu, tôi yêu sự trong sáng dịu dàng của hoa lan, yêu sự thanh nhã thoát tục của hoa nhài, yêu sự cô độc ngạo đời của hoa cúc trắng, cũng yêu cả sự băng cơ ngọc cốt của hoa mai lạnh. Văn nhân thích cây xương bồ, là vì xương bồ chịu được khổ lạnh, an ổn với đạm bạc. Lúc đọc sách, đặt một bồn xương bồ trên bàn, để hút bụi dưỡng tâm, tăng thêm nhã thú. Tôi cũng yêu cả những dây leo dài và phiến lá lớn của vạn niên thanh, bất luận là mùa nào lúc nào, trồng trong nước hay trong chậu đất, đều bất khuất ngoan cường, kiên nhẫn lương thiện.

Cỏ cây hiểu lòng người, có tình cảm, nhìn tưởng chừng tĩnh mịch im ắng, không hiểu sầu lo, nhưng sớm tối ở bên, bạn không vứt bỏ, thì nó không bao giờ xa rời bạn. Khi đó luôn mong mỏi đến một nơi xa xôi, gặp gỡ được càng nhiều phong cảnh, sau này mới biết, phong cảnh tĩnh lặng mỹ miều nhất, lại ở ngay bên cạnh. Ngày thường tôi thích dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ tinh tươm, mỗi đồ vật đều được đặt vào một vị trí phù hợp, để chúng có nơi nương nhờ, có thể an nhiên mà gửi gắm linh hồn.

Mỗi khi tới hoàng hôn, ngắm ánh tà dương chênh chếch, ráng mây biến ảo, luôn có một cảm giác xa vời, trong lòng chợt buồn bã. Chỉ cảm thấy nhân sinh giống như sống gửi, cho dù đã có nơi gửi thân, nhưng rốt cùng vẫn hoảng sợ bất an. Đến nay, một mình ngồi trước màn đêm buông xuống, cho đến khi trời sáng, từ ồn ã đến tĩnh mịch, mới cảm thấy yên ổn. Còn nhớ thuở nhỏ mỗi khi chiều buông, mấy lần đi nhặt củi về muộn, nhìn thấy ánh trăng chiếu trên núi, trên suối, lòng hoảng loạn, rồi khi đi qua cây cầu gỗ, nhìn thấy từng đốm lửa phía xa xa, mới biết là nhà đang ở phía trước mặt.

Bất luận là hoàng hôn ở vườn mai, hay là sắc chiều ở làng quê, đều vì có cỏ cây bầu bạn nên mới không còn cô độc nhường ấy. Có lúc mưa liên tiếp nửa tháng, đành ở trong nhà uống trà, nói chuyện phiếm với cây cỏ. Giữa cõi đời này, tôi cũng giống như đám cỏ cây kia, nhìn tưởng chừng được trồng trong bùn trong đất, nhưng thật ra lại không gốc không rễ. Nhưng nhân sinh cũng vì có ly hợp tụ tan, buồn vui lo lắng mà thực sự có ý nghĩa.

Non sông đẹp giữa trời đất, cỏ cây gửi gắm tình cảm con người, vạn vật thế gian đều có sự thú vị thanh nhã vô cùng, khiến người ta phải tưởng tượng. Tôi yêu thích cỏ cây nhân gian, vừa hoang dại lại vừa có linh khí, giống như ngày tháng giản đơn, không có trang sức, đạm bạc thiên nhiên. Hoa trong nhà tuy tinh tế, nhưng cũng rất duyên dáng thướt tha. Tôi thích ngắt hoa cắm vào bình, thường cắm cành cây (không hoa) vào những chiếc bình gốm, sứ đủ kiểu dáng, màu sắc cũ kĩ, vừa sinh động lại vừa trang nhã. Ngắm bóng cành cây nghiêng nghiêng, hoặc rậm lá hoặc thưa thớt, hoặc cong cong hoặc gấp khúc, hoặc đậm hoặc nhạt, hữu tình hữu ý, đẹp không tả xiết.

Giữa ngàn vạn người, gặp được người bạn đã gặp, giữa muôn hồng ngàn tía, gặp được đóa hoa bạn muốn gặp, chính là duyên phận. Bất cứ sự kiếm tìm một cách cố chấp nào, đều là phí công vô ích; bất cứ sự níu kéo cố ý nào, cũng là cưỡng cầu. Mấy năm nay, tôi đã sớm học được cách ung dung buông bỏ, tâm tính tự nhiên cũng thông suốt khoáng đạt, không khư khư một tòa thành một đầm ao nữa, cũng không còn bị bó buộc vào một cảnh một vật nữa.

Tôi thà phí thời gian tâm sức để đi pha một bình trà ngon, cắt tỉa cành khô lá úa, chứ không muốn hao phí thời gian cho danh lợi. Nhưng trong lòng vẫn còn chấp niệm, không từ bỏ được tình yêu, không quên được cỏ cây trong sân nhà, không buông nổi hoa mai nở khắp núi ngoài đồng. Và mong mỏi được quay về làng quê, giữ nếp nhà cũ cuối thời Thanh, làm một người phụ nữ bình thường, qua lại dưới hành lang sảnh nhà, không còn lưu lạc phiêu dạt, sống những ngày tháng sâu nặng, mộc mạc.

Hết thảy của hiện tại cũng tươi đẹp, an tĩnh, thanh khiết, trái tim tôi như buổi ban đầu, ngắm hoa là hoa, ngắm nước là nước. Tôi không giao lưu nhiều nhặn với chúng sinh, vì thế không nợ nhau, không phụ nhau, không ghét nhau, không thiệt thòi. Với hoa lá cỏ cây, tôi gửi gắm tình cảm, chúng tuy không biết thăm hỏi, không biết bưng trà rót nước, nhưng lại có thể khiến lòng người rung động, khiến người ta phải suy tư.

Hôm nay trăng tròn, ánh trăng trong vắt như nước, duyên phận của đời này vừa hay lại như vầng trăng sáng này, khi tròn khi khuyết. Cõi đời mênh mông vô bờ, có sầu lo, có vui vẻ, cũng cứ thế chầm chậm mà đi qua. Người không thích đã sớm xóa khỏi ký ức, không còn tăm tích. Nếu có bạn lâu năm, cho dù là cách biệt, thì cũng chỉ coi như là khoảng cách từ sân đến nhà, thì thiếu vắng, buồn bã lúc nào?

Đức Phật nói, nếu như có việc trái với tâm nguyện, thì nhất định sẽ có sự an bài khác. Tuy tôi thường có ước mộng không viên mãn, có tình cảm không cắt đứt, có duyên chưa tận, nhưng cũng không hề buồn phiền, không kinh sợ. Trồng vài bồn hoa khoe sắc, một bình trà đã uống đến nhạt, mấy bài khúc từ nhàn tản, cũng là một niềm vui lành. Cũng vậy thôi, sao thưa trăng mờ, tắt đèn đi ngủ.

[1]

“Bảy dây đàn lạnh lẽo, nghe thoảng gió thông vang, điệu cổ tuy mình thích, người nay ít thấy đàn.” (Bản dịch của Trần Trọng San.)

Nấu
thế
vị
thành
trà

.

Mưa thu Giang Nam cũng lãng mạn, thâm trầm giống như con người và phong cảnh của Giang Nam. Mưa vừa dịu dàng vừa cố chấp, vừa lương thiện lại vừa thong dong, không kiêng dè điều gì, cứ thế hững hờ rơi mấy ngày mấy đêm liền, làm ướt sũng tất cả phong cảnh. Mưa khiến người ta trào dâng niềm vui sướng, nhốt tất cả sự phồn tạp của nhân thế bên ngoài cánh cửa, và tôi nguyện tương kính như tân cùng với một chén trà.

Đốt hương, nghe nhạc, ngắm mưa, thưởng trà, ngắm hoa, viết chữ... thời gian lười biếng mà nhàn rỗi như thế, lại trở thành một phương thức sống mà đời này tôi không muốn thay đổi. Năm tháng tuổi hoa già đi, đã không màng đến phú quý danh lợi, càng không muốn cố chấp với vui buồn tình ái, chỉ muốn làm một người thuận theo tự nhiên, xóa bỏ phúc tạp trở về giản đơn, tu hành thanh đạm.

Dần dần, tôi đã uống chén trà đắng cuộc đời này thành một ly nước trong vắt. Bao nhiêu nóng lạnh nắng mưa, tụ tan vô thường, đến nay nhớ lại, cũng chỉ như một cơn gió mỏng mảnh khẽ lướt qua mái hiên hành lang. Trái tim tôi trong sạch, sáng rõ, tựa như bầu trời sau cơn mưa, không nhuốm bụi trần, tất cả mọi khổ sở bàng hoàng, lưu lạc bất an của quá khứ, rốt cuộc đã đi qua cả rồi.

Tiếng mưa rả rích, rơi trên mảnh sân nhỏ, cây cầu bên suối, mái ngói trước sân. Tiếng mưa sầm sập, đánh động số mệnh, không có tiếng người, lại cứ thế im lìm trở lại. Những ngày trời mưa, không có bóng mây mù, ẩm ướt, lạnh lẽo mà đẹp đẽ, yên lặng. Trời mưa cũng không có câu chuyện nào xảy ra, nên cũng chẳng có gì hối hận, chẳng có ai oán, không nảy sinh những cảm xúc buồn bã, chung sống với người mình yêu, là phúc phận, còn nếu như đơn thân lẻ bóng, cô độc cũng là một vẻ đẹp.

Ngày mưa ngoài uống trà ra thì không có việc gì khác. Tình ý giữa tôi và trà, giống như gảy đàn cầm sắt, đôi bên cùng mến đôi lòng cùng ưa, vui vẻ vô hạn. Thế giới của trà, giống như tiếng chim én ríu rít, liên miên bất tận, lại giống như rừng vắng thênh thang, núi sông bạt ngàn. Trà có thể rửa sạch hết bụi trần của cõi phù sinh, có thể giải trăm ngàn mối sầu lo, có thể tiêu trừ tai kiếp. Nó thân thiết kính trọng với vạn vật trời đất, nhưng lại chỉ là mấy phiến lá, một bình nước sạch mà thôi.

Mỗi lần uống trà tôi luôn nhớ đến một câu của Chu Tác Nhân: “Uống trà nên uống dưới cửa sổ dán giấy của nhà mái ngói, suối trong trà biếc, dùng trà cụ bằng gốm sứ thanh nhã, cùng uống với đôi ba người, có được cái thú nhàn nửa ngày, có thế sánh với giấc mộng trần mười năm!”

Dăm chữ nhàn nhạt, ý cảnh thiên nhiên, như đến tiểu trấn Giang Nam, sân xưa cổ kính, nhà cổ song giấy. Cùng với dăm tiếng mưa tí tách, vài ngọn tre xào xạc, cùng đồi ba người tri kỷ. Trà có sự dịu dàng trong sáng của giai nhân, có khí độ hào sảng của văn nhân, có sự khoáng đạt sáng tỏ của bậc trí giả, cũng có cả sự đạm bạc nhàn viễn của người cao sĩ.

Đến nay, một chén trà tôi muốn, lại nằm ở nhà tranh sân giậu, vườn cúc bờ suối, vừa có phong thái thôn dã, vừa có hứng thú điền viên. Tôi nguyện làm người phụ nữ bình thường đó, từ nhà xuống bếp, nấu cơm pha trà, đoạn tuyệt với nhân tình, thị phi, không dính dáng gì tới phàm trần. Thỉnh thoảng có người qua đường đi ngang qua, thứ tôi có thể cho họ chỉ là một bát cơm trắng, một bình trà dại, không gì khác cả.

Thuở còn thơ dại, không biết đến chỗ tuyệt diệu của trà, chỉ nghe bà ngoại thường nói rằng, trà là thuốc quý, có thể giải trăm loại độc. Trong thôn mỗi năm đều có trà mới hái, búp trà xanh non rải ra trên nong tre, phơi khô trên mái ngói, trên lầu gác, trong đống củi cỏ, đợi đến sáng sớm ngày hôm sau, bình minh ló rạng chiếu vào song cửa, lại dùng lửa dịu để từ từ sao trà. Hương trà thoang thoảng, xuyên qua phòng khách, đi tới sân nhỏ, cùng với cơn gió mát của đầu xuân, bay tới khe sâu bên bờ suối, tĩnh lặng, sâu xa.

Mỗi lần có trà mới, bà ngoại thường phải dùng vài lọ sứ để đựng đầy, hoặc là dùng giấy dầu sạch để gói lại, rồi lại dùng dây thừng nhỏ buộc chặt, rồi ông ngoại dùng bút lông viết chữ lên giấy đỏ, đem biếu bạn bè. Trà dại bình thường nhờ sự có tình có nghĩa của bà ngoại mà có thêm hơi ấm của tình người. Bà cũng thích pha trà mới trong sân nhà mình, bày ít đồ điểm tâm hoa quả, để thết đãi khách. Thôn làng dưới màn đêm, mọi nhà mọi hộ đều im lìm, măng non mới mọc trên sân nhà, dưới tường bao sau cơn mưa, thật diệu kỳ xiết bao.

Ông ngoại thích rượu cũng thích trà. Ông nói rượu là để uống, còn trà là để bình phẩm. Một đời của ông tuy ở nơi thôn quê làng xóm, làm bạn với mây trắng bùn đất, nhưng cực kỳ yêu thích những phong cảnh, sự vật hữu tình trên thế gian. Nếu như gặp ngày mưa tuyết, hoặc là dịp tết, nhàn rỗi ở nhà, ông ngoại sẽ mặc áo dài, cầm bút viết văn trước bàn. Dưới bếp có người vợ hiền chuẩn bị đồ ăn ngon, trên lò đang hâm rượu, trong ấm đã pha sẵn trà, đôi vợ chồng bình thường như thế, không phải anh hùng mỹ nhân, nhưng cũng khiến người ta phải kính trọng.

Còn bố tôi cả đời cũng kết mối duyên không gỡ nổi với trà. Bất luận là hái củi làm ruộng, hay là xuống thôn khám bệnh, hoặc là bây giờ nhàn rỗi ở nhà, trong chén của ông vĩnh viễn đều là trà loãng. Nước xuân vận thu, đỏ xanh xen lẫn, giống như trăm vị của đời người, bố đều tự mình nếm trải. Trà của bố không đủ tinh tế, không nhiều phong nhã, nhưng lại có vị của đời người, có tình ý ấm lạnh giữa năm tháng bình thường.

Trong những cuốn sách y cổ mà bố tôi thích có rất nhiều chú giải về trà. Trong Bản thảo cương mục có ghi chép về dược tính của trà như thế này: “Trà đắng mà lạnh, tính âm rất nặng, có thể phòng lửa. Lửa là trăm bệnh, lửa giảm thì sẽ mát. Lửa nóng có năm loại, lửa cũng có lửa hư lửa thực. Nếu như người còn trẻ mà dạ dày khỏe, lửa trong tim phổi tì vị sẽ mạnh, vì thế nên uống trà.”

Những ngày ở làng quê phần lớn là thanh nhàn, giản đơn, dăm mẫu ruộng đất, vài mảnh rừng tre, mấy ngọn núi trồng chè, dăm khoảnh vườn rau, thế là có cuộc sống mộc mạc. Ngoài những vật dụng hàng ngày, trả hết cho tháng năm, chút tiền thừa đều dồn lại ở sâu góc tủ bếp, để chuẩn bị chi dùng cho lúc bất trắc. Tuy khá xa với thôn làng, nhưng cũng không thiếu những gia đình ân cần, thật thà. Ở quán trà cổ kính, đơn sơ của mỗi thôn, thỉnh thoảng có người buôn bán nhỏ dừng chân, họ tụ duyên nhờ trà, lại tan duyên cũng nhờ trà, đến đi vội vã, đều là cảnh tượng thịnh vượng.

Ánh mặt trời mùa xuân trên đường, đào thắm liễu xanh, chẳng có bao nhiêu nỗi nhớ niềm thương, có sớm có chiều có họa có phúc, nhưng ở hiền sẽ gặp lành, chớp mắt là qua thôi. Giống như mẹ của tôi, người phụ nữ tốt nhất trên đời này, cả đời cần kiệm chăm sóc gia đình, đối xử với mọi người vô cùng lương thiện. Cuộc đời của mẹ trắc trở nhiều hoạn nạn, nhưng trước sau vẫn luôn trong sạch, phóng khoáng, đạm bạc như cúc sương. Tuy là người phụ nữ bình thường ở dân gian, nhưng lại có một loại khí độ khoáng đạt, hào sảng, không tính toán bủn xỉn, không sợ mưa gió tai ương.

Còn nhớ mẹ tôi ngồi dưới mái hiên hành lang vá áo cũ, trước bàn đặt một chén trà mới, hương thơm say lòng người. Chiếc vòng bạc cổ trên cổ tay mẹ, phát ra ánh sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời vụn vỡ. Còn mẹ tôi thì mặc đồ trắng, kiểu dáng đơn giản ôm sát người, gương mặt xinh đẹp, giống như nước sạch gió xuân, vừa hiền hòa vừa tĩnh lặng. Thế giới của mẹ đẹp đẽ vô hạn, cỏ cây tầm thường cũng cảm thấy có tình có nghĩa.

Trăng sáng giữa rừng thông, trên đá tảng giữa suối trong, tôi là cô gái giặt áo sâu trong rừng tre, an tĩnh nhu thuận, giẫm ánh trăng để quay về nhà. Trong sân sâu giữa căn nhà cũ, nhặt củi nhóm lò, đun nước pha trà, chiếc chén chiếc bát sạch sẽ trên bàn giống như một đời người yên ổn. Sắc trăng bóng trúc, ánh sao hơi nước, bao nhiều phồn hoa của đời người, đều chẳng thể bằng sự tĩnh mịch của phút giây này.

Người ta đều nói trà có thể xóa tan cơn mệt mỏi, khiến tỉnh ngủ, còn tôi thì lại yêu tiếng mưa đó, tựa như tiếng đàn tiếng sáo, du dương uyển chuyển. Cởi áo đi ngủ, gối mưa mà say giấc, nội tâm minh mẫn, nhưng không bi lụy, không buồn đau. Cỏ cây sự vật bên trong song cửa đều sạch sẽ ẩm ướt, còn tôi có một chốn về che mưa chắn gió, nên cảm thấy núi sông từ bi, tâm thoáng thân an. Quả nhiên, trằn trọc rồi ngủ được, trời đất trong vắt, không còn mộng mị nữa.

Tháng năm trước đây, tôi một mình lênh đênh giang hồ, phiêu bạt như bụi đất, biết bao buồn bã ai oán, đau thương lo sợ. Còn nay, gặp chuyện thì thong dong, bất luận bên ngoài cửa sổ là đời loạn khói nổi, thì bản thân tôi vẫn là người nhàn tản. Đốt một lò hương, ngắm mấy món đồ mới có được, an nhiên vui vẻ. Ngồi xuống dưới hoa cắm trong bình, người thấp hơn hoa, khói trà vương vấn, cùng với bóng ngày gió mát, giống như một cô dâu, đoan trang, xinh đẹp và an tĩnh.

Liễu Vịnh ngâm: “Nguyện đổi công danh lấy một chén rượu nhạt và tiếng hát uyển chuyển khe khẽ.” Tôi đúng là không yêu công danh lợi lộc, không thích vạn vật phồn tạp, chỉ giữ sơn trang biệt viện, trồng mai pha trà, hoang phí thời gian. Tôi vốn là giai nhân, tuổi xuân vẫn còn, chỉ cảm thấy thứ thân thiết với mình trên cõi đời vẫn là thiên nhiên non nước, cỏ cây gió trăng. Đời này có lẽ không đủ hoa lệ, lại phải tránh xa tổn thương phiền não, chỉ giữ lại vui vẻ bình an.

Trà nhìn tưởng chừng như nặng tình, thân thiết với chúng sinh, nhưng đậm nhạt có thứ tự, tan hợp chẳng liên quan, được mất thì tùy duyên. Một chén trà trong, nhàn nhạt trang nhã ngát hương, mùi vị cỏ cây, thật rung động lòng người. Dần dà, trong một chén chứa những búp trà đang bung nở, tôi thoáng quên đi vinh nhục, chẳng tính đến thăng trầm. Bụi trần của dĩ vãng, và những câu chuyện đã xảy ra, cứ như thế bị chìm khuất đi, không còn dấu vết.

Sắc thu trời sương, tịch mịch như nước, pha một bình trà, cảm thấy áy náy và thiếu sót với đủ mọi điều của ngày hôm qua. Chén trà này, làm bạn với tôi, vui vầy giữa hồng trần, làm lỡ bao nhiêu năm tháng phù sinh của tôi. Nhân sinh tụ tan đều có trời định, vạn cổ hưng vong tang thương, cũng khuây khỏa nguôi ngoai, bình tĩnh ngơi nghỉ.

Trà nhạt trà nguội, chỉ mất thời gian đốt một lò hương, đối với tôi tựa như đã trôi qua hết một đời một kiếp. Dưới bóng đèn chênh chếch, tôi không yểu diệu thướt tha, đoan trang hiền hòa, phiêu dạt giữa biển đời, lại không hề mảy may tổn thương. Chuyện cũ lâu năm, giống như chén trà này, nước đổ đi rồi khó vớt lại được, nhưng trong tâm nảy sinh lòng thương xót, hoan hỉ tự tại.

Chiều
buông
trời
đổ
tuyết

.

Nghe nói miền Bắc tuyết rơi rồi, tuyết lớn bay trên cố đô của miền Bắc, tựa như làm kinh động và thức tỉnh những chuyện cũ ngàn năm của cố đô. Một trận tuyết trắng thanh khiết, bao phủ cả nỗi tang thương của thành Trường An, che lấp cả phồn hoa của quá khứ, và cả lớp bụi bay trên đường cổ, còn có khói súng lịch sử ngừng nghỉ đã lâu.

Tường thành nghìn năm vẫn như xưa, lầu gác cung điện vẫn như xưa, chùa miếu vẫn còn, chỉ có tuyết trên mái thềm là vẫn còn nhớ những câu chuyện đã xảy ra, những vinh quang, tôn quý từng có của những vương triều đã qua. Bạch Cư Dị thời Đường có thơ rằng: “Rượu lục nghị vừa mới nấu xong, đất đỏ khéo nặn thành lò nung, trời tối lại còn thêm đổ tuyết, một chén anh có muốn cạn cùng?”[1] Có người vỡ mộng ở Trường An, có người lại viên mãn ở Trường An, nhưng đều là chuyện của họ, chẳng hề liên quan gì tới tôi.

Tuyết miền Bắc luôn đến sớm hơn tuyết miền Nam, rơi tùy theo ý mình. Trong lòng tôi luôn mong chờ trận tuyết đầu mùa miền Nam đến không báo trước này. Tôi sinh ra ở một làng quê hẻo lánh xa xôi của miền Nam, khói bụi của lịch sử, sự hoang lạnh của đế đô, quả thực quá xa xôi, không hề gần gũi với tôi. Còn tuyết giống như một người bạn cũ, thuở thiếu thời mỗi năm đều gặp vài trận tuyết lớn, bóng quỳnh bóng ngọc, tựa như mỹ nhân.

Tuyết miền Nam cũng giống như phong cảnh sự vật, tình người của miền Nam, khéo léo nhẹ nhàng, mềm mại nhiều sắc thái. Nó không đủ bao phủ trời đất, nhưng lại mềm mại tinh tế, không đủ lớn mạnh trang trọng, nhưng tao nhã tú lệ. Mấy năm nay, tuyết của Giang Nam có chút rời rạc, tâm sự xao động. Có lúc lặng lẽ ập đến giữa đêm tối, nhân lúc bạn vẫn còn chìm trong giấc mộng, nó đến đi vội vã, không để lại chút bóng dáng hoa bay. Lúc vui vẻ hứng chí, lại không hẹn mà đến vào một buổi chiều mát lạnh, nhưng lả tả như tơ bay, khiến người ta như đứt ruột.

Ví dụ như khoảnh khắc này, mưa phùn bay tán loạn bên ngoài cửa sổ, lẫn vào đó vài mảnh tuyết trắng tinh, lúc có lúc không, rơi xuống nước, chớp mắt thôi đã không thấy đâu nữa. Tuyết miền Nam chính là như thế, đa tình tựa như vô tình, lúc đến hờ hững, lúc đi lại chẳng vương vấn gì. Nhưng tình cảm của tôi với tuyết vẫn như xưa, nặng tình khó che giấu. Tôi mong đợi vào một buổi hoàng hôn gần sâm sẩm tối nào đó, nó sẽ thong thả tới, khiến gương mặt từ biệt đã lâu của tôi lại xinh đẹp như xưa được nữa không?

Ngày tháng giản dị phẳng lặng, tôi cũng xóa bớt sự phức tạp, ở nơi sâu khuất, hiếm khi xuất hiện. Lúc nhàn rỗi thì dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc cỏ cây hoa lá, nhìn mỗi đồ vật được đặt vào một vị trí đẹp, phù hợp, không bị làm phiền, quấy nhiễu. Hoặc là uống một bình trà nhạt, vẽ mấy cành hoa mai xưa, hoặc là đốt hương ngồi yên lặng, ngắm mưa nhẹ bay bay bên ngoài song cửa nhỏ, mây kín đặc buổi hoàng hôn.

Rất nhiều chuyện, rất nhiều người, đã nhạt nhòa dần khỏi cuộc sống của tôi. Tôi thậm chí mơ hồ, quá khứ đã từng qua lại với ai, đã từng tụ tan với ai. Lại mong mỏi những người ấy chưa từng đi qua tháng năm của tôi, thậm chí đến cả cơ hội đi lướt qua tôi cũng chưa từng có. Như thế bản thân tôi sẽ có thể làm một người trống rỗng, giống như tuyết vậy, trong sạch thuần khiết, không nhuốm thế sự.

Sự phồn hoa lẫn tang thương, sự khô héo ấm lạnh, sự hợp tan ảo diệt của đời người, đều từ từ đi qua trong dòng chảy nhàn nhạt này. Chúng ta cũng vô thức trải qua sinh lão bệnh tử trong những tháng ngày thanh sạch, chất phác, cho dù có lưu luyến, có nuối tiếc, thì cuối cùng cũng không thể níu kéo được. Bốn mùa luân chuyển, hoa nở hoa tàn, lá tươi lá héo, đành phải ung dung trải qua, đến từ biệt cũng trở thành thừa thãi.

Đời người vô cùng giản đơn, đến cả những nỗi buồn của dĩ vãng cũng đều quên sạch. Duy chỉ có ký ức về tuyết trước sau vẫn luôn rõ ràng, nhìn thì tưởng chừng nó rất xa xôi, nhưng mỗi năm tương phùng, đều chẳng thay tình cũ. Dần dà ba mươi năm, bao nhiêu ký ức phồn tạp đều bị xóa bỏ hết, chỉ giữ lại một quãng thời gian dung dị, thỉnh thoảng nhấm nháp tưởng nhớ vẻ đẹp của nó, sự chân thực của nó. Thà hoang phí thời gian trong một lò hương, một khúc nhạc, cũng không chịu rơi xuống hồng trần loạn thế, phí tâm sức làm nền cho cảnh vật.

Tiểu viện vườn mai của tôi, cầu gỗ trên dòng nước chảy, cỏ cây sum sê, cũng là một khoảng trời khác. Khi có tuyết đầu mùa, mời dăm ba người bạn tri kỷ, quây quanh lò đun trà, nói chuyện cổ kim, coi như chuyện vui của đời người. Hoặc là một mình tĩnh tọa, ngắm tuyết rơi xuống nhân gian, giữa sự yên lặng, trong sự đẹp đẽ mang đây thiền ý. Hoặc là dẫn theo cô con gái nhỏ, đi dạo trong tuyết, hái mai để cắm bình, tô điểm cho trà thất, để gọt giũa tâm tình. Khi quay về, phủi tuyết vụn bám trên áo ngoài, nhóm lò sưởi ấm, uống trà ăn quả, có tình có nghĩa.

Vườn Đại Quan ngày ấy, cũng tuyết lớn bay lả tả. Vì hoa mai đỏ ở am Lũng Thúy nở rộ, Bảo Ngọc nhận lời mời của Lý Hoàn, đến bẻ một cành để cắm vào bình, và gửi một bài thơ. “Tửu vị khai tôn cú vị tài, tầm xuân vấn lạp đáo Bồng Lai. Bất cầu Đại Sĩ bình trung lộ, vị khất Thường Nga hạm ngoại mai. Nhập thế lãnh khiêu hồng tuyết khứ, ly trần hương cát tử vân lai. Tra nha thùy thượng tích thi kiên sấu, y thượng do chiêm Phật viện đài.”[2] Diệu Ngọc vốn là người tu hành, am miếu nơi nàng ở tựa như chốn Bồng Lai tiên cảnh, không có huyên náo. Đám nữ nhi của vườn Đại Quan, quây quần trong am Lô Tuyết, ngắm tuyết nướng thịt hươu, tức cảnh nối thơ, vui vẻ vô hạn.

Thời khắc đẹp, phong cảnh đẹp như thế, vui vẻ nói chuyện, đều chẳng bằng trận tuyết mộc mạc mà tinh khiết trong sâu thẳm cõi lòng tôi. Ký ức và hơi ấm còn sót lại, tôi đã vĩnh viễn khóa kín ở làng quê nhỏ cổ kính kia rồi. Nhớ lại dĩ vãng, tường hồng phấn ngói đen, cổng tre ngõ dài, đình viện giếng trời, và cả những cánh đồng những rặng núi xa tít tắp bất tận, những rừng cây, đường vắng, đều bị tuyết trắng che phủ, lúc thưa lúc dày, không một động tĩnh.

Ông ngoại khoác chiếc áo choàng dày bịch, ngồi trước bàn đọc mấy quyển sách cổ. Bà ngoại ngồi bên cạnh bếp lò, hâm trà nóng, vá áo cũ. Bố là vất vả nhất, ngày thường sẽ đeo hòm thuốc xuống thôn khám bệnh giữa đêm tuyết. Đêm đen mênh mông, tuyết tích hoang vu cả núi sâu đường nhỏ, bóng dáng cô độc của bố không biết ẩn dưới nhà nào. Mẹ tôi thao thức chờ đợi dưới ngọn đèn dầu tù mù, chỉ khi nhìn thấy bố bình an trở về, mẹ mới yên lòng.

Bố mẹ chăm chỉ cày cấy suốt một năm, vào thời khắc cuối năm, ngồi đếm tiền tích cóp, bàn bạc xem cần mua những món đồ Tết gì. Bố tôi là người trung hậu, mẹ là người lương thiện, rất nhiều số tiền khám bệnh còn thiếu của người làng hoặc những món nợ cũ lâu năm, họ thường bỏ qua. Ngày thường bố mẹ sống rất giản dị, những món tiền lẻ còn thừa đều cất trong chiếc tráp gỗ, để dùng những lúc bất trắc. Cuộc sống tục thế mộc mạc đầy tình nghĩa, những phân đoạn tưởng chừng bình đạm, nhỏ bé, lạc vào đáy lòng lại cả đời chẳng thể nào quên.

Tôi trằn trọc rồi tỉnh lại giữa giấc mơ, nghe thấy bố mẹ thì thầm, xuyên qua ô cửa số cũ chạm hoa, nhìn hoa tuyết giăng kín như múa lượn ngoài giếng trời, như bóng chim hồng kinh hoảng, tuyệt diệu không thế tả thành lời. Tôi đợi chờ buổi sáng sớm ngày mai, tuyết lớn ngập núi, có thể rủ bạn hàng xóm, cùng nhau đùa giỡn trong tuyết trắng. Gờ nhũ băng treo trên mái hiên, hứng tuyết trên cành mai rồi đun thành canh ngọt, hoặc là xúm xít nhóm lửa quanh bếp lò, nghe mọi người kể lại những câu chuyện xa xưa.

Năm tháng thời thịnh thế như gấm thêu, chúng sinh đều cơm no áo ấm, một trận tuyết lành rơi xuống, đúng là thêm một chút nhã thú. Nhan nói, lúc mùa đông giá rét nên quây quanh lò sưởi ấm, để an ủi cho nỗi tịch mịch lạnh lẽo phong trần. Vạn vật trên thế gian nhìn tưởng chừng như mong cầu vô tận, nhưng thực ra lại chẳng ham muốn điều gì. Khi thả trôi theo tháng năm, nhàn nhã dạo bước, Nhan biết đời người chỉ có bình an, giản đơn mới có thể vui vẻ. “Trời tối lại còn thêm tuyết đổ, một chén anh có muốn cạn cùng?” Hoặc giả, ngày băng giá này cần một bình rượu nóng rẫy, mới có thể thực sự giải tỏa nỗi lòng, cười ngạo cõi đời. Không cần quan tâm năm sau sẽ có ai cùng bạn nắm tay đi đến chân trời, ai là chốn về của tình cảm, ai có thể mang đến cho bạn một mái nhà êm ấm, sau khi trải qua hết bãi bể nương dâu.

Giang Nam năm nay, có tuyết hoặc là không có tuyết, tôi đều có tâm trạng như nhau, chỉ coi là cố nhân, tình ý không giảm, tương phùng đã hẹn trước. Giống như cành mai trắng ấy, mùi hương thoang thoảng bóng dáng nhạt nhòa, trồng trong tâm tôi, không có tháng năm mùa vụ, vĩnh viễn nở hoa, không rụng không tàn.

[1]

Bài thơ Vân Lưu Thập cửu (Hỏi Lưu Thập cửu) của Bạch Cư Dị.

[2]

Bài thơ Phỏng Diệu Ngọc khất hồng mai (Hỏi Diệu Ngọc xin mai đỏ) của nhân vật Giả Bảo Ngọc trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần: “Thơ chửa làm xong rượu chửa mời, tìm xuân, hỏi chạp tới Bồng Lai. Cần chi Đại Sĩ lưng bình móc, xin hẳn Thường Nga một nhánh mai. Gạt tuyết đỏ đi đời bớt lạnh, kéo mây tía xuống bụi thêm mùi. Nhà thơ ai tiếc thân gầy guộc, áo dính đầy rêu trước Phật đài.” (Nhóm Vũ Bội Hoàng dịch)

Gặp
gỡ
bản
thân
càng
tốt
hơn
của
chính
mình

.

Cơn đau đầu dữ dội ập đến, khiến tôi không biết phải làm sao. Lúc bệnh thì đến niềm yêu thích hằng ngày là trà cũng phải gác lại một bên, trà cũng không có tác dụng gì. Không chải chuốt điểm trang, không đốt hương pha trà, cũng chẳng thưởng hoa nghe mưa, chỉ nằm yên lặng trên giường, một ngọn đèn xanh, nhẫn nhịn chịu đựng cơn đau đầu qua đi.

Lúc bệnh chỉ có duy nhất một ước nguyện, ước cả quãng đời còn lại không còn bệnh tật, hoạn nạn mà vui vẻ bình an. Cho dù là muôn vàn vinh hoa thì cũng chẳng còn lòng dạ nào mà hưởng thụ, cũng chẳng thể bằng sự an nhàn, mộc mạc của trà thô cơm nhạt. Trên đời này chỉ có sinh lão bệnh tử là không thể thay thế, khổ nạn vạn phần cũng đều phải đích thân mình nếm trải. Nhưng tôi vẫn mong sao có một người, có thể bưng trà đưa thuốc, hỏi thăm ấm lạnh. Như thế, có phải có thể xóa tan những nỗi đau đớn, cắt đứt những khổ sở đơn độc không?

Kỳ thực, con người luôn phải quen với cô đơn, không phải tất cả thời gian, hết thảy phong cảnh đều có người song hành bên cạnh. Bất cứ lúc nào cũng đều phải cho phép người khác quay người, người đã từng sánh vai cùng bước, dần dần sẽ lìa xa. Không phải là vô tình, mà bản thân mỗi người đều có sứ mệnh riêng, có những mối tiền duyên nợ cũ cần phải mua bán và đền trả. Đúng thế, bạn có núi cao sông dài của bạn, tôi có trăng nhỏ tựa mi cong của tôi. Đời này chỉ là từng có khoảng giao nhau như thế, sau đó lại trở thành đường lạ với nhau.

“Cả đời chí ít phải có một lần, vì một người nào đó mà quên lãng bản thân, không cầu có kết quả, không cầu đồng hành, không cầu từng có nhau, thậm chí không cầu anh yêu em, chỉ cầu trong những năm tháng tuổi xuân đẹp nhất của em, gặp được anh.” Đây là những lời nói ra khi còn trẻ, sau này sẽ không còn dũng khí như vậy nữa. Cũng đúng, cả đời nên chỉ có một lần như thế, vì một người nào đó mà quên cả bản thân, chính là vì có cuộc tương phùng đẹp đẽ như thế, mới có thể gặp được bản thân càng tốt hơn của chính mình.

Cuộc đời của con người đều trôi qua trong sự cô độc, chính là dọc đường có người đồng hành, nhưng chưa chắc có thể đi tới sâu thẳm của tâm hồn, cùng bạn sớt chia ấm lạnh. Cho dù là như thế, thì vẫn nên tu thân khắc kỷ, giữa thế tục khói lửa, khiến bản thân trở thành một người trong sạch, giản đơn. Cắt tỉa bớt những chi tiết rườm rà, rửa sạch những bụi bặm của dĩ vãng, xóa bỏ những ký ức phức tạp, nhân tình thế thái vừa khéo giống như nước lặng núi trống, không chạm trổ, không cố ý, tự nhiên chính là tươi đẹp.

Đời người như sống gửi, trôi nổi tựa bụi trần. Cả một đời rốt cuộc có mấy cố hương? Là nơi lá rụng về cội, hay là chốn về của linh hồn? Trèo đèo vượt suối, đội trăng đội sao, tu hành cả đời, chỉ vì gặp được bản thân càng tốt hơn của chính mình. Những năm tháng tuổi xuân đẹp đẽ, tôi cưỡi gió mà đi, đạp tuyết tìm mai, chỉ vì giữ lại chút hương nhàn nhạt giữa tay áo. Giờ đây, tâm tính nhạt bớt, lại gửi thân ở vườn mai, đàn trà thơ rượu, không cần săn đón ai, chỉ nghe theo trái tim của chính mình.

Tôi thường hay nhớ tới câu nói của Hồ Lan Thành, ông ấy nói về Trương Ái Linh: “Trương Ái Linh là người phụ nữ hoa soi bóng nước của thời Dân quốc. Đọc văn của cô ấy, luôn cảm thấy cô ấy thấu hiểu tất cả mọi thứ, kỳ thực cô ấy rất ít trải đời, nhưng hết thảy mọi chuyện của thời đại này tự kéo đến giao lưu với cô ấy.” Nhưng Trương Ái Linh rốt cuộc vẫn cao ngạo cô độc, thời Dân quốc có vô số tài nữ, duy chỉ có bà ấy là khiến tôi sửng sốt.

Và Nhan cũng từng nói những lời tương tự như vậy. Cô ấy biết tôi không muốn sống nhập thế, phàm chuyện gì đều dừng lại ở mức độ vừa phải, không cần phải thiện mỹ cho đến tận cùng. Còn tự tôi không quan tâm đến những chuyện vụn vặt, đến nhân tình thế thái, nội tâm lại thấu tỏ trong vắt, không tranh luận, không tính toán. Vạn vật giữa trời đất có chìm có nổi có tươi có héo, tôi không cần kiểm soát quá nhiều thứ, chỉ cần trong thế giới nhỏ bé của tôi, ngắm nhật nguyệt sơn hà, tình người ý vật.

Người chìm đắm trong văn chương, linh hồn sẽ càng cô tịch. Cho dù cùng sinh cùng tử với thế tục, viết ra những áng văn mà vô số chúng sinh yêu thích, thì cuối cùng vẫn không thể lấp đầy được sự trống vắng và quạnh quẽ của nội tâm. Một người quá tỉnh táo, càng được định sẵn cô độc, Trương Ái Linh hiểu hết tất cả mọi thứ của thời đại đó, nhưng lại không ngừng tìm kiếm chốn về của linh hồn giữa sự lưu ly. Đến mức phải sống xa bầy lẻ bạn, khói lửa tàn tận, chỉ để gặp bản thân buổi ban đầu.

Người vứt bỏ mọi hư danh phù lợi trên cõi đời này có lẽ rất nhiều, người nhìn thấu sự tình trên hồng tràn lại rất ít. Đời này của tôi cũng rơi vào lưới tình, không thể thoát thân, tuy biết tình như sương sớm, hư vô mỏng manh, cuối cùng vẫn khó mà buông bỏ. Mấy năm gần đây nhạt nhẽo với thế sự, mỗi lần đến nơi có núi có hồ đều trào dâng ý muốn lánh đời. Gặp quán trà quán rượu, thì uống trà uống rượu, chỉ nguyện phong tuyết nguyệt, hoang phí tháng ngày.

Đời này kiếm sống nhờ chữ nghĩa, lược bớt đi vô số nhân tình thế sự phức tạp, cũng tiết kiệm được vô vàn thời gian. Không theo con đường làm quan, không làm kinh doanh, chỉ giữ phần nhàn tản này, chăm hoa ngắm trăng, nung nấu chữ nghĩa để thỏa cơn đói khát, là nhàn nhã, cũng dễ dàng khiến người ta rơi vào mê hoặc. Có lúc tôi nghĩ, mọi nhân duyên gặp gỡ trên thế gian này kỳ diệu xiết bao, đời này tôi là văn nhân, kiếp sau chắc chắn sẽ là một người phụ nữ bình thường, trên nhà dưới bếp, dọn dẹp khói lửa của tháng năm.

Còn bây giờ, tôi là một kẻ nhàn rỗi, chăm chút hoa cỏ trong sân vườn, đơm vá nút áo trong nhà, pha trà gảy đàn trong trà thất, chấm mực đưa bút trong thư trai. Nếu như có một ngày đến văn chương tôi cũng từ bỏ, liệu có phải từ đây sẽ buông bỏ hoàn toàn suy nghĩ trần tục, quy ẩn núi rừng, không cần qua lại với đời hay không? Khi đó, ăn hoa rơi, uống suối mát, bệnh đau đầu không cần chữa cũng tự khỏi.

Trước sau tôi vẫn cảm thấy, cô gái không trang điểm, tẩy sạch mọi phù hoa kia, hẳn là bản thân tốt nhất của chính mình. Nhưng rốt cùng không đủ giản đơn thanh tịnh, tâm có vướng mắc, bất luận là tình, hay là vật, thì luôn khó mà buông bỏ. Chiếc ấm tử sa vẽ hoa mai trên kệ trà, lò hương bằng đồng thời Dân quốc trên bàn đó, dăm cuốn sách cổ khâu chỉ trên tủ sách, đủ mọi châu ngọc tinh xảo, đẹp mắt trong rương gỗ, mọi loại tĩnh vật, đều không nỡ cắt bỏ.

Như thế có thể coi là một loại chấp ngã không? Ngày thường thích sự thanh tịnh, lúc nhàn rỗi một mình chậm rãi dọn dẹp nhà cửa, bài trí đồ vật ngay ngắn chỉnh tề, lau bụi trên bàn. Sau đó thì yên lặng dùng tay trần đốt hương, pha một bình trà ngon, lặng lẽ nghe tiếng thời gian trôi chảy. Đây là phúc báo mà tôi có được trong kiếp này, mỗi một chén trà và thời gian uống trà, đều trân trọng bội phần, không dám phụ rẫy.

Dịp cuối năm sắp đến, thu dọn đồ đạc về quê thăm cha mẹ, cũng rất nhiều hành lý, không chịu bỏ bớt. Từ nhỏ đã đi học xa nhà, nên tuy nhớ cha mẹ mà lại giống như tình thân duyên mỏng. Đến nay cuộc sống ổn định, vẫn không ở gần cha mẹ, mà quen cô lẻ một thân một mình phiêu bạt giang hồ, không bị tình ái nặng nề trói buộc. Tuy biết tình duyên với cha mẹ chỉ có một đời, cuối cùng vẫn không muốn từ bỏ sự thanh tĩnh của hiện tại, tôi cũng là một kẻ ích kỷ vậy đó.

Rất muốn phiêu bạt thế ngoại, cắt bỏ ham muốn, để bản thân thả trôi đến tận chân trời xa xôi, chỉ cần phần đời còn lại bố mẹ bình an mạnh khỏe vui vẻ là được. Như thế một người tay trắng, cho dù một ngày đánh mất tất cả, thì vẫn như xưa trăng sáng gió mát, đến đi tự tại. Chọn nơi non nước dịu dàng, tĩnh tâm tu hành, trồng trọt hái sen, sao trà chăm cúc, há chẳng vui sướng sao?

Nhớ năm xưa, Bạch Cư Dị đuổi thị nữ, bán ngựa tốt, cũng là rửa hết phồn hoa, không muốn vương vấn Tôi chẳng nhẽ không thể bán đồ sưu tập của mình, tán tận gia tài? Có lẽ khi trắng tay, mới có thể gặp được bản thân tốt nhất của chính mình, một chính mình thấu triệt như thế, trong vắt tựa nước như thế.

Nhưng trước sau tôi luôn nghĩ rằng, có chăng một người như thế, cùng tôi đi qua Đường Tống Nguyên Minh Thanh, có mối duyên phận đời đời kiếp kiếp. Như thế, giữa núi hồ mây nước, có thể bên nhau đợi nhau. Hai người thuần khiết như vậy, không vướng mắc không chướng ngại, tuyệt diệu vô cùng. Có ngày thường, có khói bếp, có cỏ cây hoan hỉ, có ân ái tình thâm.

.

Ngày tháng về sau, mong cho con vui vẻ không ưu phiền, có hoa có trà. Tôi ước con là một cô gái “minh tâm kiến tính”, không bị vật làm kinh hoảng, không vì tình mà khốn đốn, không bị đời phiền nhiễu, khéo léo tránh được gió sương mưa khổ, an tĩnh làm trà của con. Cho dù ở nơi đơn sơ, cũng tĩnh như hoa sen, vòng ngọc mất hết, vẫn có thể bẻ mai nhảy múa.

4

.

Đời
này
kiếp
trước
của
Tiểu
Trà

Đời
này
kiếp
trước

.

Trà của tôi, lạc giữa Giang Nam mưa bụi, mày mi như họa; ở bên bờ liễu đình mai, thanh đạm thiên nhiên.

Trà của tôi, chẳng phải cỏ hoa phàm tục của nhân gian, con có Phật duyên, thông linh tính, hiểu vị tình.

Con là Trà, bất luận là trồng trên vách núi tiên, hay là ở biển trần phù thế, đều tao nhã trầm tĩnh phóng khoáng.

Con là Trà, kinh qua năm tháng tẩy rửa, chịu thời gian nung nấu, cuối cùng trong vắt, sáng tỏ, thong dong không mảy may bụi trần.

Đề ký

Ngày mưa không có việc gì, đốt hương uống trà, thời gian vụn vỡ không dấu vết, nhưng lại đơn giản, yên tĩnh và rõ ràng. Bóng của cành hoa cúc trên ban công đổ nghiêng nghiêng, không thấy nhan sắc lúc xưa, cũng không có rực rỡ của quá khứ. Thời niên thiếu của tôi cũng hững hờ trôi qua như thế, ngày hôm qua dường như vẫn còn là một cô bé hái hoa bắt bướm dưới bóng râm hàng liễu, ngày hôm nay lại ngồi đếm từng sợi tóc bạc mới mọc dưới bóng cửa sổ.

Vạn vật thế gian khô héo đã có an bài, ví dụ như duyên phận, hợp tan đều có ý trời. Người xưa có câu: Người không có vạn ngày tốt, hoa không có trăm ngày thắm. Hoa còn có ngày nở lại, người không thể mãi thiếu niên. Đây cũng là câu trước kia bà ngoại thường nói, lúc đó tôi không hiểu, đến nay đã nếm trải vị đời, lại khắc cốt kinh tâm. Bà ngoại tạ thế mấy năm, suối vàng xa xôi, trời người cách biệt, bà hoặc là đã đầu thai chuyển thế, hoặc là đã hóa thành hoa thần, tự có tạo hóa của riêng bà. Giờ đây nhớ lại quang cảnh năm nào, đã không còn buồn bã nữa, cũng không bi lụy, chỉ cảm thấy thời gian đến đi có trật tự, sinh tử vô thường.

Ví như Trà của tôi, con bé vừa vô ý đi vào cuộc sống của tôi, lại vừa hợp tình hợp lý đến vậy, thật hoan hỉ không thể nói thành lời. Tôi thường nói, kiếp trước của con bé chắc chắn là một cây trà, thì kiếp này mới là Trà. Nhưng mà con bé quả thực trở thành Trà của tôi, một cô con gái nhanh nhẹn, thanh tú, yên tĩnh, đẹp đẽ và sinh động.

Cả đời tôi yêu thơ sách đàn tranh, thích non nước cỏ cây, ngày thường vật bất ly thân chính là chén trà đó. Tôi đặt tên cho con là Tiểu Trà. Sau này, con bé nói với mọi người bằng chất giọng non nót của nó rằng: “Con là một cây trà, mẫu thân đại nhân bẻ một cành, cắm vào bình hoa trước Phật Tổ, liền lớn lên thành con đây.”

Trà gọi tôi là mẫu thân đại nhân, có lẽ con bé học được cách gọi đó trong phim truyền hình, thế là không muốn sửa lại. Trà thích nghe nhạc và nhảy múa, yêu uống trà ngắm hoa, và cũng thích chơi đùa châu ngọc, tôi cũng chưa từng cố ý dạy dỗ, hết thảy đều diễn ra hết sức tự nhiên tùy hứng. Trà là người kỳ diệu, trắng trẻo như ngọc, thanh tú linh lợi, trong nhu mì có vài phần cứng cỏi, trong sự khép kín lại có vài phần phóng khoáng. Con bé chính là cô con gái xinh đẹp như thế, sống trong một nhà dân thường ở Giang Nam, cùng tôi nếm trải khói lửa hồng trần.

Trà may mắn, tôi cũng may mắn, vì con bé có tôi, tôi có con bé. Hết thảy phúc báo của Trà đều nhờ vào sự băng tuyết thông minh và cả Phật duyên bẩm sinh của của con bé. Tôi thường nói, con là trà, thanh mát trong vắt, kinh qua sự nung nấu của năm tháng, cũng và chịu sự lắng đọng của thời gian. Khi tụ họp Trà vui vẻ cười nói, khi từ biệt lại ung dung bình thản, tôi tu hành nhiều năm cũng chẳng bằng Trà.

Trà đi học rồi, tuy là học mẫu giáo, nhưng với con bé đó lại là lần đầu trong cuộc đời thực sự bước vào trần thế. Còn nhớ hồi nhỏ lúc tôi đi học, mẹ đã chuẩn bị cho tôi cặp sách bút vở, và cả chiếc váy đỏ mới, làm lễ khai giảng ở hội trường. Ánh nắng mặt trời im lìm rơi rớt trên giếng trời, mái hiên, hành lang, ngoài tường bao nghe thấy tiếng chim sẻ. Chẳng qua chỉ là một ngôi trường làng, những kiến thức học được, đều giản dị, hời hợt. Còn phần lớn thời gian lại là đi chơi ngoài bãi cỏ, đùa nghịch bên bờ suối hoặc là chơi đuổi bắt trên sân khấu.

Nói cách khác, mẹ chính là cô giáo tốt nhất của tôi lúc thiếu thời. Mẹ mua cho tôi những cuốn truyện tranh, đọc cho tôi những câu chuyện trong đó, dạy tôi hiểu về sự ôn hòa, lễ độ, giản đơn, yên tĩnh. Mẹ cắt tóc mái cho tôi, tết cho tôi bím tóc nhỏ bóng mượt, đo người may áo, dệt vải khâu giày. Tôi cũng giúp đỡ việc lặt vặt cho mẹ, mẹ đứng trước bếp nấu cơm xào rau, thì tôi thêm củi; mẹ vá áo cũ dưới hành lang, thì tôi xỏ chỉ; mẹ ra vườn chăm sóc rau quả, thì tôi nhổ cỏ hái sen.

Đến giờ, tôi lại trở thành cô giáo vỡ lòng của Trà. Tôi đọc sách viết chữ trong thư phòng, Trà sẽ khép cửa đi ra, yên lặng đợi ở phòng khách, tự chơi tự vui; tôi đốt hương thưởng trà trong phòng trà, Trà liền trở thành một “trà đồng” bé nhỏ, châm trà cho tôi; tôi thắp nhang cầu nguyện, Trà quỳ xuống niệm lạy Phật; tôi gảy đàn ngâm khúc, Trà nhảy múa ngân nga; tôi lo lắng thở dài, Trà an ủi trêu đùa cho tôi vui; tôi buồn bã rơi lệ, Trà lại ở bên cạnh đầy quan tâm.

Trà nói: “Mẫu thân đại nhân, mẹ đừng đau lòng, con nói rồi, con sẽ ở cùng mẹ, vĩnh viễn không rời xa mẹ.” Tuy tuổi còn nhỏ, nhưng lại giống như một mỹ nhân đang thề hẹn, khiến người ta như đón gió xuân trên đường, an tâm thoải mái hơn. Mỗi khi tôi bàng hoàng không biết phải làm sao, Trà ôm chặt tôi bằng đôi bàn tay bé nhỏ của con bé, để tôi cảm nhận được hơi ấm của Trà, tình ý của Trà, sự khăng khít của Trà.

Tôi thực sự không làm hết chức trách của một người mẹ, thậm chí quá ích kỷ tùy hứng, nhưng lại rõ ràng thân thiết với con bé như vậy. Mỗi ngày tôi sẽ tắm rửa thay đồ, gấp chăn trải giường cho con, cũng dạy con thưởng trà nhận biết các loài hoa, thỉnh thoảng có lúc nhàn rỗi thì có thể làm vài món ăn con thích, ở bên con từ sáng sớm tới chiều muộn. Mà phần nhiều thời gian tôi lại một mình viết lách trong thư phòng, tĩnh tọa trầm tư, không quan tâm không để ý tới con, để con tự phát triển.

Trước sự lạnh nhạt của tôi, Trà lâu ngày cũng thấy đó là bình thường, hết sức thân thiết nhu thuận, không buồn phiền không oán thán. Sự bình thản, mạnh mẽ và rộng lớn của nội tâm con bé, tựa như hoa rụng hoa nở, trăng tròn trăng khuyết, bình hòa tự nhiên, phúc họa đều vui. Nhiều năm phiêu bạt cõi đời, khiến tôi đa sầu đa cảm, mỗi khi đến hoàng hôn, tâm bệnh lại phát tác, chăm chú thẫn thờ trước cửa sổ, Trà lại hiểu tâm ý tôi, dịu dàng ở bên cạnh, không cần nói nhiều lời.

Trà cũng giống tôi, thích sạch sẽ ngăn nắp, bàn và tủ bếp đều sắp xếp trật tự, váy áo đều không nhuốm bụi đất. Con bé thích mặc Hán phục cổ phong, tựa như một tiên tử xuất trần mới xuyên không tới. Mặc váy áo thời Dân quốc, sườn xám hoa, kiểu dáng trang nhã, giống như một mỹ nhân chậm rãi bước ra từ ngõ nhỏ mưa bụi. Chính là một cô bé con con như thế, ngàn vạn phồn tạp của thế gian, đều chẳng rơi rớt nổi trên người con bé. Con bé vô âu vô lo, không biết lẻ loi cô đơn, càng không hiểu nhân tình thế sự, giữ cho trời đất của mình trong sáng thanh tịnh, luôn tươi cười rạng rỡ.

Trà có một chiếc hộp đựng đồ trang sức cổ điển, vòng vàng trâm ngọc từ ít tăng lên nhiều cùng với tuổi của con bé. Những vật dụng phàm trần như thế, đối với con bé lại hoa lệ, tĩnh nhã, cổ kính thiên nhiên. Trang sức có tình cảm, duyên phận của chúng và chủ nhân cùng cả những câu chuyện ẩn chứa đằng sau, thường khiến lòng người cảm động. Khóa vàng của Trà, bình ngọc của Trà, vòng bạc của Trà, dần dần thông linh tính, sẽ không thể mất đi, không thể quên được, không xa rời con bé.

Có lúc tính tình Trà cũng nóng vội, ngang ngược vô lý, gào khóc không ngừng, khiến tôi phải nổi giận. Khi tôi tức giận cực điểm, mắng mỏ con bé, thì nó sẽ yên tĩnh và ngoan ngoãn trở lại, điệu bộ khổ sở đáng thương, khiến tôi cảm thấy áy náy khó xử, trào dâng cảm giác hối hận vô hạn. Nhớ đến rất nhiều điểm tốt của con bé, tôi hối hận lắm, lặng lẽ rơi nước mắt, Trà lại an ủi tôi, nép vào lòng tôi, giọng nói nhỏ nhẹ nũng nịu, khiến người ta yêu thương.

Trà biết quan sát sắc mặt, những suy nghĩ của tôi, con bé đều hiểu cả, hiểu thực sự. Tôi nhìn thấy bóng dáng của mình trong đôi mắt trong veo của Trà, duyên phận của tôi và con đời này đã được định sẵn, số mệnh chúng tôi liên quan tới nhau. Cho dù có một ngày Trà sẽ ra đi, đi trên hành trình cuộc đời của riêng con bé, cũng là chúng tôi sẽ vĩnh viễn nhớ nhung nhau. Nếu có thể, tôi trồng trà khắp núi, đợi đến mùa hái trà, con bé về nhà, cùng tôi pha trà trong sân nhà, nói chuyện thâu đêm dưới song cửa sổ phía tây.

Đỗ Lệ Nương nói: “Cả đời ta yêu thích thiên nhiên.” Ngày thường tuy tôi có dạy dỗ Trà, mong con đoan trang trinh tĩnh, thướt tha dáng ngọc, nhưng cũng chưa bao giờ quá hà khắc làm khó con, cố ý rèn giũa con, nên phong thái của Trà vốn dĩ tự nhiên, thoải mái phóng khoáng, đâu cần gọt giũa. Tôi cũng là một người hời hợt, tâm tính cỏ hoa, nên mong đời này tránh xa huyên náo hồng trần, làm bạn lâu dài bên rừng bên suối, nên đâu chịu vì ai mà thay đổi dù một gợn sóng.

Tôi nghĩ, vài năm sau, rốt cuộc tôi sẽ quy ẩn vườn mai, cách biệt xa xôi với con bé. Với tính tình của Trà, tất nhiên sẽ điềm nhiên giữa hồng trần, tự tại tiêu sái, không bị vướng mắc bởi tình cảm, không bị khốn đốn bởi oán hận. Nếu gặp kiếp số, tai ương, cũng sẽ gặp dữ hóa lành, khi cần tới tôi, thì đến nhà ở tạm một thời gian, uống một bình nhàn trà, nói dăm câu chuyện xa xưa. Sau đó, con bé vẫn làm chính mình như xưa, giữa chốn phố thị huyên náo ngựa xe như nước áo quần như nêm đó, vẫn tự tại ung dung.

Trà nói, con bé thích đọc văn tôi viết, lúc ấy, tôi bèn dạy con đọc thơ của tôi. “Mẹ có một căn nhà, sân trước trồng hoa, sân sau pha trà. Ánh dương rải đầy thềm đá, nhàn tình treo dưới song nhà. Mẹ có một căn nhà, tường bao màu trắng, mái ngói màu đen. Sáng sớm quét lá rụng, hoàng hôn nhặt ráng trời. Mẹ có một căn nhà, trữ nửa ao nước mưa, hong dưới ánh trăng sáng. Giữa khói lửa mơ một giấc mộng trần, dưới bóng râm từ từ tiễn đưa năm tháng. Mẹ có một căn nhà, hoa mai cười ngạo tuyết, cành liễu nảy mầm non. Con năm đó vẫn ở chân trời, năm nay đã trở về lại mái nhà xưa.”[1]

Đọc xong, hai mẹ con cùng cười, còn hơn cả trăm ngàn lời nói. Giọng của Trà, non nớt mà ngọt ngào, uyển chuyển êm tai. Trà mới ba tuổi, có lẽ còn chưa hiểu ý nghĩa trong thơ, nhưng lại hiểu được nỗi lòng của tôi. Trà là một cô bé có tuệ căn, nói rất nhiều, và luôn nói ra những điều bất ngờ, nhưng tôi lại tin rằng, con bé bẩm sinh đã là như thế, không giống những người bình thường khác.

Ngày tháng về sau, nguyện cho Trà vui vẻ vô âu vô lo, có hoa có trà. Nguyện cho Trà giống như một cây trà mọc trên cánh rừng giữa lưng chừng núi, trải qua thế sự gió mưa, vẫn kiên cường bất khuất. Nguyện cho Trà trưởng thành một cách an ổn, cả đời bình an, sống ở miền Nam, không gặp hoạn nạn gì.

Trà nói, mẫu thân đại nhân, trời lại mưa rồi, con đi hứng nước để mẹ pha trà, rồi mẹ con mình cùng uống trà nhé. Nhìn bóng dáng con bé quay lưng rời đi, làn gió mát do vạt váy để lại, và cả mùi chỉ cơ thể trẻ con mới có, tôi bỗng cảm thấy, con bé đúng là một thiên thần giáng trần. Con bé là chén trà tôi thích nhất đó, là cuộc tu hành đẹp nhất kiếp này của tôi.

[1]

Nguyên văn dùng ngôi thứ nhất 我 và ngôi thứ hai 你, ở đây người dịch dịch thành “mẹ” và “con” để phù hợp với ngữ cảnh.

Đặt
tên
Tiểu
Trà

.

Trà, một nắm lá xanh, một bình nước sôi, là có mùi vị và sinh mệnh. Trà vốn dĩ chỉ là một loài thực vật bình thường, không hiểu buồn vui của nhân thế, mà là chúng sinh đã ban cho nó linh hồn, khiến nó có câu chuyện, có tình cảm. Nhân sinh chính là một bình trà, ấm lạnh đan xen, đậm nhạt hòa hợp. Tựa như có bình trà này, ngày tháng mới có sức nặng, mới sâu sắc, ổn định và chân thực.

Tâm sự cả một đời, gửi gắm vào khuê danh. Là duyên, là mệnh, là nhân không thể nào giải thích nổi, là quả chẳng cần phải hỏi nhiều. Ngày tháng tầm thường, bất luận nóng lạnh nắng mưa, tụ tan vui buồn, đều pha một chén trà trong, một mình chậm rãi uống. Mà trà cũng tùy theo khí hậu, tâm tình và nhiệt độ, mà có trăm loại mùi vị, ngàn loại phong tình khác nhau.

Đã từng có lúc, tôi vì sinh kế mà bôn tẩu giữa hồng trần loạn thế, không được rảnh rang, cũng chẳng có lòng dạ nào mà thưởng trà. Trà của khi đó, tuy có mùi thơm, cũng ngọt ngào nhưng thiếu đi vài phần lãng mạn, vài phần nhàn nhã. Sau này, năm tháng tĩnh lặng tốt đẹp, lại phát giác mình đã mơ một giấc mộng mười năm, đã uổng phí tháng ngày tuổi trẻ.

Trà có mùi vị của năm tháng, cũng có mùi vị của nhân thế. Đối với những người có khí chất và tâm tính khác nhau mà nói, trà cũng có mùi vị khác nhau, ngọt ngào và sướng khổ, đều do chính mình đích thân nếm thử. Đến nay, trà của tôi đã trải qua hết buồn vui của hồng trần, có thêm một phần an nhàn và bình đạm. Nó có lẽ còn có một chút đắng chát còn sót lại, và nhiều hơn cả là mùi vị của hoa lan, phong cốt của hoa mai.

Trà có Phật duyên, đây là chuyện mà số mệnh đã định, không cho phép tôi có chút mảy may nghi ngờ và suy đoán nào. Kiếp trước của Trà, là đóa hoa sen mọc trong ao phóng sinh trước Phật, chỉ vì tham luyến một chút khói lửa hồng trần, lầm lỡ biến thành cơ thể tục thế, kết một mối duyên sinh tử với tôi giữa cõi đời mênh mang này.

Trà là sự bất ngờ của cuộc đời tôi, sau lại trở thành niềm hạnh phúc. Chưa từng mài giũa, chưa từng trau chuốt, nhưng con bé lại có dáng vẻ của ngày hôm nay: xinh đẹp, thông tuệ và khéo léo nhanh nhẹn. Người ta đều nói “bụng có thi thư, tài hoa phát”, có lẽ là trong những ngày tháng ngắn ngủi này, con bé theo tôi và đã thẩm thấu được ít nhiều văn chương và ý vị của trà. Trên người Trà có thứ khí độ và phong thái hơn các bạn cùng trang lứa.

Nhiều khi, Trà giống như một thiên thần, chẳng biết từ đâu mà xuyên không tới, cũng không biết sẽ xuyên không tới nơi nào nữa. Con bé có tâm tình và khí độ không tương xứng với độ tuổi của nó, cũng có cả sự lãng mạn và thơ ngây của một đứa trẻ bình thường. Trà mặc một chiếc áo sườn xám nhỏ, trong đôi mắt sáng bừng trong veo không tìm thấy được một chút hơi thở phàm trần, nhưng dường như lại có thể đọc được những câu chuyện tang thương trong mắt tôi.

Có lúc cảm thấy con bé là một chén trà không biết từ triều đại nào còn sót lại, cổ phong cổ vận, hương thơm ngào ngạt mãi lâu. Có lúc lại cảm giác con bé đến từ thời loạn thế Dân quốc, đợi một cơn mưa bụi xanh thẫm màu trời, gặp gỡ tôi ở bến đò. Tôi không thể nào xác định được, kiếp trước hoặc là một kiếp nào đó liệu đã từng gặp gỡ con bé hay không, mà biết nhau đến sâu sắc, đời này lại không thể phân lý.

Trà sinh ra ở Giang Nam, nên có nét linh hoạt xinh đẹp, trong sáng thướt tha của con gái Giang Nam. Con bé giỏi ca múa, thích âm luật, yêu thơ văn, và càng chung tình với thứ nước trà trong chén. Lễ thử tuổi tôi[1], bàn tay nhỏ nhắn của con tóm lấy một ấm trà hoa mai tinh xảo, có cảm giác giống như xa cách lâu ngày được gặp lại. Từ đó về sau, tôi càng xác định, con bé chính là Trà, giống như tên của nó vậy, đơn giản thoát tục.

Trà có váy áo kiểu cổ phong, đẹp đẽ tươi sáng, giống như một đóa hoa trà nở trong sân nhà sâu thẳm. Màu sắc của đóa hoa đó chắc là màu đỏ, chỉ có màu sắc chói mắt đó, mới xứng với vẻ đoan chính của con bé. Dường như trời xanh đã sớm có sự an bài đối với nữ giới ở nhân gian, ngài đem hết sự thanh bạch cả một đời trao cho tôi - một người ưa thanh nhã, dành lại một chút xinh đẹp sáng sủa cho Trà. Mà sắc màu này rót trên người Trà, lại dường như thật vừa khéo đúng chỗ, không hoa mỹ, cũng không khoa trương.

Lúc thì Trà giống như một chén sương trong hứng từ hoa sơn trà trong buổi sáng sớm ở sân nhỏ vùng Giang Nam, lúc thì Trà lại giống như một chén Phổ Nhĩ lâu năm dưới bóng liễu ánh trăng. Trà, đúng thực, con bé thực sự giống như một bình trà, tuy còn chưa trải đời, nhưng lại ung dung đạm bạc như thế, dường như có thể dự báo tương lai, thông hiểu sự đời.

Người đã từng gặp Trà, đều tưởng nhầm rằng con bé xuyên không mà tới, đều có một cảm giác thân thiết như đã từng quen biết, khiến người ta nảy sinh lòng yêu mến. Vẻ đẹp của con bé khác với những đứa trẻ bình thường, không đủ non nớt, cũng không đủ kiều diễm, lại luôn khiến người ta ngợi khen không ngớt. Sau này, họ đều nhất trí rằng, Trà đến lúc trưởng thành, chắc chắn sẽ xuất sắc, thướt tha yêu kiều.

Trà tinh nghịch đáng yêu, cực hiếm khi gào khóc, tính tình thoải mái tự nhiên. Thỉnh thoảng con bé chọc tôi nổi giận, thì cũng biến mất trong nháy mắt, là tôi bị những lời nói của con bé làm xao lòng, nội tâm cũng vì thế mà mềm nhũn. Nhưng tôi cũng không để lộ sự yêu chiều của mình với con, rất nhiều khi tôi để cho con bé tự làm theo sở thích của mình. Có lúc thì thương xót, thân mật, sẽ khiến con bé kinh ngạc vô cùng, thỉnh thoảng trách mắng, cũng khiến con bé cảm thấy tủi thân gấp bội.

Trà nói, con bé sẽ luôn ở bên tôi, không bao giờ rời xa. Trà có thể ở bên tôi khi tôi cô đơn, đọc ra sự quạnh quẽ và đau buồn trong ánh mắt của tôi. Con bé sẽ nhón mũi chân, lau nước mắt cho tôi, xoa xoa mái tóc tôi, hồn nhẹ lên má tôi. Kiếp này, tôi và Trà đã có một tình cảm không thể tháo gỡ được, số mệnh đã định sẵn duyên phận này, định sẵn chúng tôi sẽ ở bên nhau.

Trà thích nghe Phạn âm, thích ngửi mùi đàn hương, lần đầu tiên dẫn con bé đi chùa, Trà liền quỳ trước nệm, dường như đã quen biết với Phật Tổ từ lâu rồi. Trà khi đó, vẫn còn chưa nói được nhiều, chỉ dùng ánh mắt trong veo của mình nói với tôi, Phật duyên của con bé là cực kỳ sâu đậm. Vẫn còn nhớ, khi bước ra khỏi chùa, con bé liên tục ngoái đầu lại, giống như trong vô hình có ai đó đang vẫy gọi. Nhân quả trong đó, tôi cũng không hiểu được, nhưng tôi biết, con bé đã từng là một sự vật gì đó trước Phật, nên kiếp này hóa thành Trà.

Sau này, Trà giống tôi, thích ngồi xếp bằng tĩnh tọa. Lắng nghe tôi ngâm nga mấy câu như nước chảy róc rách, gió mát trăng thanh, nửa hiểu nửa không. Vào sáng sớm, hoàng hôn, vào ngày mưa bụi, vào buổi mây trăng, Trà ngồi rất ra dáng, bắt đầu cuộc tu hành nhập thế của mình. Tiếng đàn uyển chuyển du dương, hơi trà uốn lượn trong chén, càng làm tăng thêm vẻ trang nhã. Tôi kể cho Trà nghe câu chuyện về Bá Nha Tử Kỳ, con bé nói nó sẽ làm tri âm cao sơn lưu thủy của tôi.

Đây chính là Trà, luôn trong những lúc lơ đễnh nhất, nói ra những lời khiến người khác phải sửng sốt. Khiến tôi hết lần này đến lần khác cho rằng con bé chính là Phật Đà chuyển thế, đời này cùng tôi trên con đường hồng trần, phù hộ cho tôi được bình an chu toàn. Có lúc, tôi lại cảm thấy hành trình nhân sinh hơn ba mươi năm của mình, không bằng một câu nói bình thường, một cái quay lưng chỉ trong một sát na của con bé.

Dần dà, tôi coi hết thảy những điều này là duyên. Con bé là Trà, có khí vận và mùi vị phi phàm của nó, bàng bạc giữa đời, không khiến ai phải chờ đợi, cũng không vì ai mà dừng bước. Có một ngày, Trà sẽ trưởng thành, giống như hết thảy những người bình thường khác, trải qua tụ tan ly hợp, yêu hận tình oán. Có lẽ Trà sẽ thường xuyên ở bên tôi, đốt hương pha trà cho tôi, có lẽ Trà sẽ bỏ tôi mà đi, để lại một bóng dáng xinh đẹp.

Cuộc đời chầm chậm sau này, Trà chỉ làm chính bản thân con bé, tôi không cần cho Trà quá nhiều, cũng không mong đợi nhận sự đền đáp của con. Nguyện cho con cả đời như trà, trong vắt thấu tỏ, ung dung chẳng tranh cầu.

Sắc chiều hoàng hôn, gió Tây tà dương, mỗi độ thu về, luôn trào dâng một niềm cảm khái và âu lo. Trà của lúc này, nép vào trong lòng tôi, ngoan ngoãn dịu dàng, nghịch nghịch tóc tôi, trong ánh mắt tràn đầy tình cảm và yêu thương.

Bên ngoài song cửa sổ, gió mát lướt qua, mùi hương nhè nhẹ của hoa quế thấm đẫm tận tâm can. Trà nhìn tôi cười, chỉ nói: “Thơm quá, thật sự thơm quá.” Mà Trà không phải là một phiến lá xanh, cũng chẳng phải là một chén trà thơm. Con bé rõ ràng là cô con gái nhỏ vừa mới tròn hai tuổi rưỡi của tôi. Con bé là Trà, tên gọi là Tiểu Trà.

[1]

Theo tục lệ Trung Quốc, trẻ con đầy một tuổi, bố mẹ đem bày đồ chơi, đồ dùng ra trước mặt để trẻ tùy ý vồ chộp, từ đó có thể đoán trước được chí hướng và sở thích tương lai của trẻ.

Trà
Nam
Nam

.

Thời gian quẩn quanh bên ngoài cửa sổ, cành hoa bóng gió, như có như không. Trà nói, ông mặt trời mệt rồi, cho nên mây mới tới, mưa mới rơi. Còn tôi cảm thấy chợt như vừa tỉnh mộng, tu hành bao năm, lại chẳng bằng mấy lời nói rời rạc của con bé. Thế giới của con bé trong vắt như Trà, không có sầu muộn u ám, mà bàng bạc xa xôi.

Trà là cô con gái bé nhỏ của tôi, ba tuổi, nhưng lại giống như người bạn đã cùng tôi đi qua vạn nước nghìn non. Tôi và Trà có niềm vui cùng thưởng hoa mùa xuân, có chung sự yên lặng tốt đẹp lúc hái hoa sen ngắm trăng mùa hè, có nhã hứng thưởng cúc ăn cua mùa thu, có nhàn thú bẻ mai hỏi tuyết mùa đông. Chúng tôi cùng chèo thuyền chơi hồ, giẫm ánh trăng, đun trà, bẻ hoa. Tôi viết chữ, Trà ngồi yên lặng bên cạnh, nụ cười thật đáng yêu. Tôi vẽ mày, con bé lén quệt phấn, bôi lem nhem lên gương mặt của chính mình.

Trà nói, con chính là em bé ngoan số một hồng trần. “Nam” là cách gọi trẻ con của tiếng Ngô vùng Giang Nam, Chiết Giang, Thượng Hải. Sau này, Trà có một cái biệt danh thật đáng yêu, Trà Nam Nam (bé Trà). Trà khéo léo lanh lợi, thông tuệ hơn người, con bé biết quan sát sắc mặt, hiểu được trăm mối tơ vò trong lòng bạn. Tôi hy vọng con bé có được sự lãng mạn thơ ngây của con trẻ, vì thế ngày thường cũng không quá nghiêm khắc với con, hết thảy đều chiều theo sở thích của con bé, không quấy rầy, kinh động tới con.

Thế giới của Trà giống như hoa lê trong tuyết dưới ánh dương mùa xuân, như cơn gió mát thanh nhã sau cơn mưa, trong sáng sạch sẽ, không nhiễm bụi trần. Hết thảy trong mắt trong lòng con bé đều đẹp đẽ, đều là những ngày tháng tốt đẹp đêm dài người vắng. Con bé nghe mưa nghe gió, thưởng hoa vọng nguyệt, đọc sách vẽ vời, hoặc là chìm đắm trong trời đất của riêng nó, chơi đùa vui vẻ với đống đồ chơi.

Trà nói, mẫu thân đại nhân, từ sau mẹ đừng buồn nữa, mẹ đẹp như thế, thì phải vui lên chứ. Trà thích cái đẹp, bốn mùa đều mặc váy áo, màu trắng tinh sạch sẽ. Cho dù ở nhà bình thường, thì con bé cũng đòi ăn mặc chỉnh tề, không chịu úi xùi. Trà hẳn có thể coi là một mỹ nhân cổ điển, thích mặc Hán phục, sườn xám, thích đeo vòng tay, cài trâm gỗ. Vẻ đẹp của Trà, là phong thái tự nhiên, không cần tô điểm, lại thêm ngày thường được trà hương thi thư hun đúc, nên càng tỏa ra hào quang linh lung, thanh nhã động lòng người.

Một ánh mắt một nụ cười của Trà, từng cái giơ tay nhón chân, đều thú vị, đều đẹp đẽ. Con bé có thể vô tình lây nhiễm cho bạn, khiến bạn cảm thấy trong mắt trong lòng mình đều tràn ngập một đứa trẻ bé bỏng như thế. Cõi đời có bao nhiêu phong cảnh, đều rơi xuống cả trên người Trà, lại vừa khéo như rơi một cơn mưa hoa, không để lại dấu vết. Con bé tuy chưa trải đời, nhưng lại khiến bạn cảm thấy, con bé là người cùng bàn cùng ăn, cùng tu hành với bạn ở giữa hồng trần, tại nhân gian dịu dàng này.

Trà nói, mẫu thân đại nhân, con là một cành hoa trà mẹ hái từ trên cây xuống, được cắm trong bình hoa trước Phật, từ từ lớn lên, rồi biến thành một bé Trà. Đương nhiên, đây là lời mà Nhan dạy con bé nói, chỉ một lần, nhưng Trà lại ghi nhớ trong lòng, mãi không quên. Con bé quả thực là một đóa hoa bạch trà, đôi mắt trong veo, tựa như một chén sương trong, nhìn thôi là đã có thể rửa sạch hết thảy bụi trần trong nội tâm. Dường như bạn sẽ giống con bé, vừa mới bước vào phàm trần, cực kỳ thân thiết, chung sống hòa hợp với cõi đời này.

Trà đa sầu đa cảm, đều yêu thích vô cớ đối với tất cả mọi vật mà con bé thấy, mọi người mà con bé gặp. Tình yêu của Trà, giống như núi sông đất liền, rộng lớn vô biên, lại không câu nệ dù một cái cây một ngọn cỏ, không chạm tới một hạt bụi hạt đất. Người đã từng gặp Trà, đều yêu thích con bé, Trà đối xử với mọi người cũng rất thân thiết. Quay lưng đi rồi, có lẽ bạn sẽ nhớ mãi con bé, còn con bé lại nước chảy vô tình, không còn vương vấn.

Trà yêu thích thơ từ, tuy không biết chữ, nhưng trí nhớ lại rất tốt. Những bài thơ ngày thường tôi dạy con bé, nó đều nhớ cả, con bé vô tình hữu ý đọc mấy câu thơ bằng thứ giọng non mềm, khiến bạn cảm thấy vui lòng. Khi cô đơn, một mình ngồi bên cạnh cây đàn, Trà còn chưa biết âm luật, lại tùy ý gảy nghịch dây đàn, hát không thành hát, điệu không thành điệu, nhưng lại thấy khiến người ta xót xa, thương yêu.

Ngày thường, phần lớn thời gian tôi chìm đắm trong thế giới của riêng mình, hoặc là đốt hương ngồi lặng lẽ, hoặc là cúi mày viết lách, hoặc là nghe nhạc trầm tư. Trà biết tôi viết sách không dễ dàng gì, thích thanh tĩnh, sợ ồn ào, nên một mình tự chơi, không quấy rầy tôi. Có lúc Trà cũng với lên trèo lên vai tôi, hoặc là nép vào lòng tôi làm nũng, mãi một lúc lâu, mới thích thú rời đi, tôi cũng chẳng giữ lại. Có mấy lần lâu quá mà không thấy bóng dáng Trà đâu, tôi đứng dậy ra ngoài phòng khách xem sao, thấy con bé đang ngủ trên giường, hoặc là trên sàn, bất giác trong lòng buồn bã xót xa, nước mắt mờ mịt.

Đối với Trà, tôi không có sự yêu chiều vô bờ bến, thậm chí cũng rất hiếm khi quan tâm yêu thương bình thường, lòng áy náy, nhưng lại không chịu nghe theo tiếng lòng mình. Nhưng con bé lại vô cùng thương tôi, ở bên cạnh tôi thật ấm áp, cùng tôi đi qua nỗi cô đơn của năm tháng. Có lúc Trà sẽ đến phòng sách của tôi, thì thầm bên tai tôi, mẫu thân đại nhân, mẹ yên tâm, con sẽ không bao giờ rời xa mẹ, mẹ nói gì, con sẽ làm như thế.

Chớp mắt tôi nước mắt lưng tròng, còn con bé ngây người ra nhìn chằm chằm, rồi lại lấy khăn giấy lau nước mắt cho tôi. Thì thầm nói, mẫu thân đại nhân, từ sau chúng ta phải cười, không được khóc nữa. Lời nói của Trà luôn hợp tình hợp lý như thế, rơi xuống tận đáy tim mềm nhũn của bạn. Khi đó chỉ cảm thấy vạn vật thế gian đều có thể từ bỏ, duy chỉ muốn giữ lại tình cảm mềm dịu của khoảnh khắc này.

Nhưng Trà lại rất mít ướt, có lúc vì một chuyện nhỏ nhặt, con bé đã khóc lóc rất vô lý, khiến người ta cảm thấy phiền lòng. Con bé thích được tôi yêu thương, nếu tôi trách mắng hoặc lạnh lùng, nó đều cho là tôi không yêu nó, nên cảm thấy tủi thân. Trà cũng có tật nhỏ, là thiếu cảm giác an toàn, nhìn thì tưởng như độc lập, kỳ thực nội tâm lại ỷ lại, nhưng rốt cuộc thì vẫn kiên cường, khiến tôi an tâm. Tính cách của Trà nóng nảy, ồn ào một chặp, rồi biết sai ngay, giống như cơn mưa ngang qua ngày nắng, dường như chẳng có chuyện gì xảy ra cả.

Tôi nói với Trà, tướng do tâm sinh ra, cảnh cũng thay đổi theo tâm. Con bé quả thực là một người thông tỏ, mở to đôi mắt sáng lên, mỉm cười ngọt ngào, đáng yêu vô cùng. Nhưng rốt cuộc thì Trà vẫn chỉ là một đứa trẻ, thường xuyên quay người cái là quên ngay những lời dạy dỗ của tôi, vẫn làm theo ý mình như cũ, tôi chỉ coi đó là bản tính tự nhiên của Trà, giả vờ hồ đồ, không can thiệp nhiều.

Lúc ốm, Trà cũng ngoan ngoãn hiểu chuyện, đêm khuya sốt cao không hạ, uống thuốc vào lại đỡ. Con bé không cần tôi phải thức thâu đêm để chăm sóc, thậm chí còn mấy lần giục giã tôi nghỉ ngơi, sợ tôi vì mất ngủ mà lại tái phát chứng đau đầu. Ngày hôm sau thức dậy, cơ thể vẫn còn ốm yếu, nhưng lại vui chơi như thường, không để bạn phải lo lắng. Lúc mệt lại yên lặng ngồi bên cạnh, cùng tôi uống trà, nghe tôi kể dăm câu chuyện xa xưa. Trà nửa hiểu nửa không, nhưng luôn nghiêm túc như thế, tôi biết, Trà không muốn có chút xa cách nào với cái thế giới xa lạ này.

Có lúc cảm thấy Trà giống như một khu vườn cảnh của Giang Nam, đình đài lầu gác bên trong đó, hành lang quanh co, đều tuyệt diệu cả. Có lúc lại cảm thấy con bé chính là một chén trà giản đơn thanh khiết, mang phong vị của mùa thu, nước biếc mùa xuân, tu hành thanh đạm. Ngày thường tôi cũng dạy con bé những đạo lý làm người đơn giản, đoan chính trang nghiêm, không nên bám người quá, cũng không nên tranh giành với người khác.

Tôi ưa sạch sẽ ngăn nắp, con bé từ nhỏ mưa dầm thấm lâu, nên cũng chỉn chu nghe lời. Trà không thích vứt đồ đạc bừa bãi, đồ chơi của mình, mỗi ngày trước lúc nghỉ cũng đều thu dọn gọn ghẽ. Lấy ra từ chỗ nào thì sẽ cất về chỗ ấy, tủ đồ của Trà rất ngăn nắp, nhìn thôi cũng khiến tôi cảm thấy thứ nào thứ nấy đều hữu tình, không tăng không giảm.

Vườn mai mà chúng tôi đang ở không có những đồ trang trí xa hoa, mà cổ kính tự nhiên, mộc mạc thanh tịnh. Đôi bên nương tựa vào nhau, bên nhau sớm tối, không màng thế thái lạnh lẽo, hững hờ, càng không biết hưng vong tang thương ra sao. Bao nhiêu kiếp số mênh mang, đều đi lướt qua Trà, Trà chỉ cần làm bình trà đó, giữ cho năm tháng thanh nhàn, bình đạm, một ngày tựa như nghìn năm.

Tình cảm giữa chúng tôi cũng thanh khiết như Trà, không có ai nợ ai, cũng không ai phụ ai. Tôi biết, đời này bất luận là gặp phải cảnh ngộ như thế nào, thì tôi và Trà đều có số mệnh gắn liền nhau, vinh nhục có nhau. Có một ngày, tại ngã rẽ của duyên phận, chúng tôi cũng phải trải qua ly tán tan hợp, cùng vui cùng buồn. Tôi đã nhìn thấu phong cảnh, khách qua đường đến hay đi đều như những hạt bụi, gió cuốn một cơn là sạch sẽ. Còn Trà thì sẽ lên con thuyền lan một mình, chèo đi vạn dặm, phiêu bạt giang hồ.

Mùa đông đã tới, Giang Nam tuy ấm áp, nhưng rốt cuộc vẫn có lúc băng tuyết mưa lạnh. Mấy cây mai trong sân, lại đợi đến mùa mới nở, dưới sương tuyết, diễm lệ lạnh lùng, rạng ngời xinh đẹp. Khi đó, Trà từ trường học về tới nhà, sẽ cùng tôi vào trong căn phòng ấm áp, pha một bình trà Phổ Nhĩ của năm cũ, ngắm tuyết thưởng mai, hơi ấm chan hòa. Vài năm sau, có lẽ con bé còn nhớ, có lẽ cũng đã quên từ lâu. Nhưng những điều này đều không quan trọng, hết thảy đều như ước nguyện của con bé là đã tốt rồi.

May
mà
có
Trà

.

Trà lớn thật rồi, lúc bình minh, khi hoàng hôn, giữa năm tháng như nước chảy, trong từng ngày tháng mà ta không để ý. Trà luôn có những lời nói khiến tôi phải giật mình, kiểu giật mình này, không phải vì phiền nhiễu quá, không phải là kinh ngạc, mà là sự ấm áp như mặt trời mùa xuân lặn xuống, là chim én ríu rít trên đình gác bờ liễu, là những lời thì thầm dịu dàng của cơn gió muộn.

Lần này tôi từ Hàng Châu quay về, sự chờ đợi của Trà, sự ngoan ngoãn của Trà đã đem lại vài phần ấm áp cho mùa đông lạnh giá. Tôi vẫn còn láng máng nhớ, năm xưa vào tầm này, chúng tôi đứng trước cửa sổ ngắm tuyết, pha trà gần suối, lòng vui sướng hân hoan. Mai trồng trong vườn có tuổi tương đương với tuổi của Trà, không biết chuyển từ nơi nào tới, cũng không biết sẽ gửi thân ở nơi này bao năm. Trà biết tôi yêu hoa mai, vì thế hết thảy những gì liên quan tới hoa mai, Trà đều trân quý tỉ mỉ.

Trà có một đôi mắt biết nói, trong đôi mắt đó có linh tính, có nội dung, cũng có tình ý. Có lúc, nhìn vào đôi mắt của Trà, không cần bất cứ lời nói nào, là sẽ rơi sâu vào một tình cảnh nào đó, mơ màng mãi lâu. Đến nỗi tôi thường xuyên quên mất tuổi của Trà, thậm chí quên cả con bé đến từ đâu, liệu có phải nó thực sự là một cây trà biến hóa thành người hay không, đến để báo ân trả nợ, cùng tôi vui vầy trên cõi đời này.

Vịn tay trần vào lan can, yên lặng đợi hoa mai nở, một năm đáng lẽ dài lâu, nhớ lại cũng chỉ là vài ngày tháng ngắn ngủi thôi. Một năm nay có quá nhiều đổ vỡ, quá nhiều sầu đau, ở thành phố hoang lạnh và cô đơn này, may mà có Trà lau nước mắt cho tôi, bên tôi sớm tối. Hố sâu tưởng chừng không vượt qua nổi, dần dần lại bằng phẳng trở lại, vướng mắc trong lòng tưởng chừng không gỡ nổi, cũng lại dùng một phương thức khác từ từ hóa giải.

Mỗi khi đau lòng bàng hoàng, tôi luôn siết chặt bàn tay nhỏ bé của Trà, dường như con bé biến thành người duy nhất trên hồng trần này có thể cứu trợ được tôi. Tuy Trà nhỏ yếu, nhưng lại giống như một ngọn đèn sáng trong đêm tối, bên tôi mỗi lúc tôi cần, không xa không gần, không ồn ào không tranh giành. Những ngày thêm cô đơn đó, chỉ nhìn thấy bóng dáng của chính mình đó, may mà có Trà không rời không xa tôi. Con bé chẳng có nơi nào để đi, ngoài tôi ra, cũng không có nơi nào gửi thân, không có ai có thể nương nhờ.

Như thế cũng tốt, nội tâm của Trà giống như cuộc sống của con bé, trong vắt vô bờ. Thiếu đi sự quan tâm yêu thương và hơi ấm của nhiều người chăm nom, con bé có chút kiên định hơn những đứa trẻ bình thường, lại không đánh mất sự thơ ngây vốn có của trẻ con. Có người nói, Trà may mắn biết bao, mới tu được duyên phận mẹ con kiếp này với tôi, mà họ không biết rằng, người may mắn nhất lại chính là tôi. Cho dù tôi đi khắp non sông, ngòi bút nở hoa, làm thế nào có thể tạo dựng được một thiên thần biết quan tâm và hiểu chuyện như thế?

Sự tồn tại của Trà vốn là hợp lý, còn tôi thì luôn có cảm giác mơ hồ. Trong văn chương, tôi luôn có tình cảm vô hạn với con, nhưng ngoài cuộc sống thì lại quá nghiêm khắc. Con bé trước sau luôn sợ sệt tôi, trong cuộc sống bình thường lại không dám quá làm theo ý mình. Tôi hiếm khi ngợi khen Trà, hay phê bình con, không chịu khuyến khích con bé. Có lúc, Trà tỏ ra buồn bã, trách tôi không đối tốt với mình, luôn trách mắng con.

Còn tôi không áy náy, thỉnh thoảng chiều chuộng, sau đó vẫn nghiêm khắc như cũ. Nhưng tôi lại không quản, không hỏi mọi điều về ăn uống ngủ nghỉ, hành vi lời nói của Trà. Tôi không quá dụng tâm với Trà, thời gian dành cho Trà cũng rất ít. Còn con bé thì vô tư, đáp lại tôi bằng sự khoan dung và ấm áp, nụ cười và sự ngọt ngào. Trà nói, cho dù mẹ đánh con mắng con, thì con cũng không xa rời mẹ, con vẫn yêu mẹ.

Trà yêu hết thảy những sự vật đẹp đẽ, yêu váy áo trang nhã, yêu hoa tươi gấm vóc, yêu sự ngăn ngắp sạch sẽ. Vẻ đẹp của Trà, trong từng cái nhíu mày từng nụ cười, trang điểm nhẹ nhàng, là đã vui lòng hợp mắt rồi. Tôi tham luyến tất cả những gì tốt đẹp con bé mang đến cho tôi, nhưng những gì tôi có thể cho con, cũng chỉ là thời gian của một chén trà, chút tình cảm trong thơ từ, và cuộc sống nhìn tưởng chừng như tao nhã bình đạm.

Dần dà, Trà trở thành tri âm của tôi, những sự vật mà tôi yêu, con bé đều trân quý. Tôi uống rượu một mình, Trà ngồi bên cạnh không nói không rằng; tôi uống trà, con bé rót nước; tôi cắt tỉa hoa cỏ, con bé ở bên để tôi đỡ buồn. Có lúc, dường như Trà hiểu trăm ngàn suy nghĩ trong lòng tôi, có lúc Trà lại chìm đắm trong thời gian của chính mình, bỏ tôi ở một bên, không thèm đoái hoài tới.

Người ta đều nói chúng ta không thể hiểu được thế giới của trẻ thơ. Đúng thế, tôi không hiểu, và cũng không cố thử hiểu, tôi mặc kệ những suy nghĩ của Trà, nhưng lại vô tình làm ảnh hưởng tới sở thích của con bé. Ngày thường, tuy tôi dịu dàng hiền thục, nhưng cũng khá ương bướng cố chấp, còn Trà thì luôn thản nhiên tiếp nhận những cảm xúc của tôi, hơn nữa còn mỉm cười mà đón nhận.

Tính tình của Trà cũng không văn nhã, đoan trang như ngoại hình của con bé. Thực ra Trà rất hiếu động, hay suy nghĩ, cho dù là một mình, thì cũng giống như nước suối hay cơn gió xoáy, phát ra tiếng động giữa khoảng tĩnh mịch. Sự ồn ào của Trà, không phải là vô cớ, cũng không phải là do đòi hỏi mà không được, mà là quyết định của riêng Trà, sự vui vẻ của một mình Trà. Tôi biết, đợi đến khi con bé hiểu chuyện đời, biết giữ lễ tiết, thì thế giới của con bé có thể lại là một khoảng trong vắt khác.

Trà cũng là một cô bé cảm tính, nội tâm mềm yếu lương thiện, bất luận con bé tức tối đến mức nào, thấy tôi rơi nước mắt là liền ngừng ngay. Đối với Trà, tôi không yêu chiều nhiều như những bà mẹ bình thường đối với con gái, trong lúc tôi tĩnh tâm viết lách, tôi thường lạnh nhạt với Trà. Những ngày thường không có việc gì làm, tôi cũng thích ở yên tĩnh, an hưởng thời gian nhàn rỗi, không đùa nghịch ồn ào với con.

Cảnh tượng khi Trà còn chưa biết nói dường như vẫn đang hiện ra trước mắt. Trà gầy gò như thế, yếu ớt như thế, thật khiến người ta yêu thương, muốn trao cho con bé thật nhiều thật nhiều tình yêu. Nhưng, chớp mắt đã lớn như vậy, lớn lên thành dáng điệu mà tôi mong muốn, tóc dài, eo nhỏ, biết hát biết múa. Có một ngày, sẽ dịu dàng thướt tha, phong thái lỗi lạc, sẽ đi qua những nơi mà con bé muốn tới, sẽ xảy ra những câu chuyện chỉ thuộc về con bé.

Hết thảy những điều đó tưởng chừng xa xôi, cũng chẳng qua chỉ là khoảng cách xuân thu mà thôi. Nó sẽ trải qua buồn vui tan hợp, gặp phải những vất vả tai ương, còn tôi chỉ có thể cùng nó từ từ lớn lên, chứ không thể dẫn nó cùng đi hết con đường, cũng không thế chia sớt với nó nỗi ưu sầu. Có lẽ, tôi sẽ nói cho Trà biết về hành trình của tôi và Trà, những trắc trở đã phải chịu, những nuối tiếc đã từng có, nhưng rốt cuộc thì con bé vẫn cách tôi thời gian và khoảng cách, cảnh ngộ khác nhau, kết cục cũng khác nhau.

Tôi cũng không giống một người mẹ bình thường, lo lắng cho sự trưởng thành của con, suy nghĩ về tương lai của con. Với trực giác của bản thân, tôi có thể cảm nhận được, năm tháng sau này của Trà, nhất định sẽ gió mát trăng thanh, không có ngăn trở, sóng gợn chẳng kinh. Hết thảy phiền phức, hoạn nạn, hết thảy kiếp số, trước sự thông tuệ, thuần túy của con bé, đều sẽ tự nhiên hóa giải, chỉ như cơn mưa lướt ngang ngày nắng.

Nếu nói tôi là một cơn mưa bụi của ngõ nhỏ Giang Nam, thì Trà chính là đóa hoa bạch trà trên cành đầu mùa xuân. Cho dù tôi bao nhiêu tuổi, thì thần sắc vẫn không thoát được nét buồn bã sầu lo bàng bạc, còn Trà thì trước sau lại giống một chén sương trong, ngọt ngào trong trẻo. Cho nên, tôi không cần lo lắng cho cuộc đời của con bé, chỉ lặng lẽ nhìn con bé sống đời này kiếp trước của nó như thế nào. Là giàu hay là nghèo, là thăng hay trầm, là vui hay buồn, không phải là chuyện tôi có thể tham dự được, có thể thay đổi được.

Tận đáy lòng tôi thực sự yêu thích đứa con gái này, nhưng lại không biết thể hiện tình cảm của mình như thế nào trong những tháng ngày chung sống sớm tối bên nhau. Có lẽ thế giới của tôi đáng ra không nên dây dưa dính líu tới con bé. Tôi không cho con bé được bao nhiêu vinh sủng, nên chỉ nguyện cùng Trà sống mỗi ngày giản đơn bên nhau, thanh đạm, yên lành, tĩnh lặng.

Tôi không đợi con bé có thể nhanh chóng lớn khôn, cũng không quan trọng nó sẽ lớn lên thành một cô gái như thế nào. Con bé là Trà, tự có kiểu riêng của nó, tính cách phẩm chất của nó, mùi vị của nó, và cả hương thơm đặc biệt của nó. Có thể, cuộc đời này của con bé sẽ không thiếu sắc màu, tôi chỉ mong ước hết thảy phồn tạp đều có thể hóa thành giản đơn, hết thảy rực rỡ cuối cùng đều quy về bình đạm. Nguyện cho con bé trở thành một cô gái tĩnh nhã, không bị vạn vật quấy nhiễu, không tranh giành với chúng sinh, từ đầu chí cuối, làm Trà của chính mình.

Tiểu Trà, một cái tên hay biết bao, ba ngàn thế giới, vạn vật phồn hoa, đều không bằng Trà của tôi. Tôi yêu hơi thở tự nhiên, dung nhan xinh xắn của con bé, càng yêu ý vị năm tháng lắng đọng lại của con bé. Tôi biết, bất luận thế sự có biến ảo như thế nào, con bé vẫn là Trà như xưa, thích những thứ mà con bé thích, yêu những điều mà con bé yêu. Không vì ai mà xóa hết sắc màu, không vì ai mà tẩy rửa phấn son, càng không vì ai mà thay đổi dù chỉ một gợn sóng.

Cuộc sống có Trà, âu sầu cũng trở nên trong vắt, không kinh hoảng, quá khứ lênh đênh biển người, chìm nổi bất định cũng đã được hóa giải phẳng lặng trở lại. Cho dù loạn thế mạt thời, cũng cảm thấy an ổn phồn thịnh, bao nhiêu điều không như ý, đều sẽ hòa thuận và thông đạt. Cho dù có một ngày tôi sẽ bỏ con bé mà đi xa, quy ẩn núi rừng đồng quê, thì cũng chẳng chút ảnh hưởng tới con bé, con bé vẫn an ổn, tĩnh lặng như ban đầu, không có sự khác biệt nào cả.

Lúc này, Trà một mình dưới ánh mặt trời vụn vỡ trong sảnh nhà, đứng trước một cây hoa lan, tự hát tự múa, vui sướng bất tận. Còn tôi dưới bóng hoa trong thư phòng, cúi mày mỉm cười, bình tĩnh vui vẻ. Con bé là Trà của tôi, chỉ cần có Trà, năm tháng hữu tình, núi sông bình yên.

Đồ
trang
sức
của
Trà

.

Tôi tưởng rằng Trà chỉ thích trà, nhưng con bé cũng thích hoa, tôi tưởng rằng con bé yêu cái đẹp, nhưng con bé lại yêu hết thảy các sự vật đẹp đẽ. Trà giống như rất nhiều cô bé con khác, thích mặc váy, thích những chiếc kẹp tóc xinh đẹp, cực kỳ yêu thích, hơn nữa còn không nỡ rời tay, chính là trang sức bằng châu ngọc đựng trong chiếc hộp của con bé.

Trà có một chiếc hộp đựng trang sức, nhuộm sắc màu của năm tháng, mộc mạc, cổ kính, tinh xảo. Còn Trà lại giống như một miếng ngọc đẹp bị rớt lại giữa gió xuân trăng thu, không biết đến từ triều đại nào, cũng không biết kiếp trước ai là chủ nhân của nó. Nhưng đời này, Trà kết duyên với tôi, trở thành một viên minh châu sáng nhất trong vườn mai, khuynh thành tuyệt đại, không hề tầm thường.

Tôi bẩm sinh thích châu ngọc, không quan trọng về giá trị, không quan tâm tới niên đại, chỉ để tâm tới đồ trang sức và linh tính vốn có cùng những câu chuyện ẩn đằng sau nó. Sau này, tôi cũng trở thành một khối mỹ ngọc, có phong thái và tình cảm của chính mình, còn có chất ngọc sáng bóng ý vị sâu xa sau khi được thời gian mài giũa, và một linh hồn thanh khiết.

Ví như thời khắc này, tôi vấn tóc đơn giản, cài xiên một chiếc trâm hoa mai bằng gỗ đào. Bận váy dài khuy bọc, trên cổ tay là chiếc vòng phỉ thúy màu xanh lục trong suốt lóng lánh đến chói mắt. Nhan nói, tôi là một phụ nữ lần đầu gặp đã thấy xinh đẹp vô cùng, khiến người khác xiêu lòng. Mà thực sự thì những điều này lại chẳng liên quan gì đến gương mặt, điều khiến người ta cảm động khi gặp tôi, chính là tình duyên với hoa mai không thể cắt đứt nổi, là khối ngọc mềm dịu khiến người ta yêu mến, khiến người từng gặp, khó lòng quên được, hơn nữa còn nhiều lần ngoái đầu nhìn lại.

Vì tuổi vẫn còn nhỏ, nên số châu ngọc trong hộp trang sức của Trà chưa nhiều, nhưng từng món từng món đều rất tình. Năm kia, mẹ tôi có cho Trà một cặp vòng tay bằng bạc cũ, có treo một chiếc lục lạc cổ, đơn giản, chạm hoa, nhìn rất sinh động có thần thái. Đồ vật cũ không biết nói, nhưng lại có thể nhìn ra kỹ thuật tinh xảo còn lưu giữ trên món đồ trang sức bằng bạc, và cả sự biểu đạt trầm lặng của người thợ bạc già kia, và thêm cả tình cảm mà mẹ tôi dành cho Trà, khiến cho những món đồ trang sức đơn giản càng thêm giá trị.

Mẹ tôi dành cho Trà tình cảm yêu mến sâu đậm như bà ngoại đối với tôi. Lúc sinh thời bà ngoại cũng từng để lại đồ trang sức bằng bạc, từng món đều lưu giữ hơi thở và hơi ấm của bà, đi cùng tôi qua nhiều năm tháng, những hồi ức sâu nặng, thực sự khiến người ta xúc động sâu sắc. Cũng vì tình cảm này, mà đồ vật không còn đơn thuần là đồ vật nữa, mà là lời hứa với quá khứ, là lời thề ước cất giữ ở nhà cổ sân sâu, song cũ lầu gác, là chuyện đời bình thường.

Đối với phỉ thúy xinh đẹp, thuần khiết, đối với ngọc Hòa Điền trắng tinh bóng sáng, trang sức vàng sáng lấp lánh, Trà đều yêu quý, nhưng đối với món đồ bạc cũ, thì lại có một mối thâm tình không che giấu nổi. Trà không biết gì về những câu chuyện trước kia, nỗi tang thương của lịch sử, sự sâu nặng của tình cảm, đối với Trà chỉ là một giấc ảo mộng. Trà không hiểu, cũng không cần hiểu, tất cả hiện thực hoa lệ, phóng khoáng lễ nghĩa, đã có tôi thay Trà cảm ơn, và khắc cốt ghi tâm vì Trà.

Trang sức bạc, vốn là vật phẩm mà mọi nhà mọi ngõ đều có, ký gửi sự bình an vui vẻ, tựa như gió xuân tươi mới hữu tình, lại giống năm tháng cổ kính thâm trầm. Thời xưa, đồ cài đồ đeo của phụ nữ đều làm bằng bạc. Đến tuổi cập kê, trong rương là những món đồ tích lấy nhiều năm của cha mẹ, cũng là hơi ấm của nhân gian. Năm tháng thúc giục con người, duy chỉ có đồ vật là chẳng nói gì, và còn nhớ ghi những tuổi xuân đẹp đẽ họ đã từng có, còn có những dấu ấn mãi lâu chẳng tan trên đồ bạc cũ.

Tôi thích những món trang sức đẹp đẽ, chúng không chỉ trang điểm cho cuộc đời nhỏ bé của tôi, và cùng tôi đi qua gió mưa, cô độc. Nhiều khi vô tình, tôi chú ý tới những món đồ phù hợp với Trà, và cất giữ giúp con bé. Đợi đến một ngày, con bé hiểu chuyện đời rồi, thông tỏ nhân tình thế thái, thì tôi sẽ kể cho con bé nghe những câu chuyện và sự cảm động đằng sau những món đồ cũ. Thậm chí tôi còn nghĩ, nếu như có một ngày lạc bước ở giang hồ, xuyên không về thời cổ đại, thì cũng phải mang theo bên mình vài món đồ trang sức bạc có thể cầm cố, để không đến nỗi khốn cùng thất ý.

Một đồ vật một trái tim, một đồ vật một mối tình, tôi cảm ơn mọi cuộc gặp gỡ của kiếp này, trân trọng duyên phận với vạn vật. Mà Trà lại dường như hiểu được tiếng lòng của tôi, cực kỳ yêu quý những món trang sức mà tôi và Nhan cho con bé. Tuổi còn nhỏ xíu, Trà đã hiểu được áo quần nào sẽ đeo những món đồ trang sức nào, tôi từng nhiều lần lo sợ con bé đánh mất số trang sức này, nhưng số châu ngọc tặng cho con bé mấy năm nay, món nào cũng còn, hoàn hảo như lúc đầu.

Trà mặc áo sườn xám, hiền thục dịu dàng, đeo một chuỗi dây chuyền ngọc trai, giống như một cô gái từ thế giới Dân quốc đi tới. Giữa mày mắt, mang theo mưa bụi thoang thoảng, có một vẻ đẹp và sự lãng mạn không thể diễn tả thành lời. Trà mặc Hán phục, vẫn búi tóc nho nhỏ, cài một chiếc trâm ngọc lan, giống như một cô gái xuyên không tới, cổ điển, tao nhã, tĩnh mỹ.

Có lúc Trà đeo mỹ ngọc Hòa Điền, cỏ lan khắc trên đó đơn giản mà sinh động; lúc thì Trà đeo một con bươm bướm bằng phỉ thúy, được váy của Trà làm nền, lóng lánh phát sáng, càng kinh tâm động phách; có lúc lại tự đeo cho mình một chiếc vòng hổ phách trong suốt lấp lánh, giữa khoảng sáng tối mờ tỏ, chiếc vòng tay giống như gặp được người chủ nhân đã tìm kiếm nó cả ngàn năm. Có lúc, con bé phối hợp tùy ý, nhưng vẫn hơn sự sắp đặt tỉ mỉ của tôi.

Nhan nói, khi thiết kế châu ngọc, cô ấy đã rót vào đó tình cảm và tâm sự, chỉ vì hiểu rằng người biết trân quý sẽ xinh đẹp rạng ngời. Giữa trời đất, đến đi đều chỉ là khách qua đường, liệu có mấy người có thể thấu hiểu nỗi lòng của người khác? Đồ châu ngọc mà cô ấy thiết kế chắc chắn sẽ có tri âm, người thích món đồ sẽ ngưỡng mộ yêu mến nó, và lưu giữ truyền cho đời đời; người ghét món đồ sẽ quay người bỏ đi, không còn làm phiền nhau. Còn Trà đúng là người có thể hiểu lòng đó, nội tâm lương thiện và mềm mại của con bé, có thể làm vỡ vụn hết thảy sự lạnh lẽo và tàn khốc của thế gian.

Tôi nghĩ, nếu có thể, trong những năm tháng sau này, tôi sẽ chế tác cho Trà vài món đồ trang sức có liên quan tới hoa trà, những món cổ vật tao nhã, có thể làm bạn với con bé qua những năm tháng tịch mịch. Còn Trà giống như cái tên của mình, cũng có một ngọn núi trà, có vài gian cất trà, mỗi ngày làm một người nhàn tản chơi châu nghịch ngọc. Đốt một lò hương, chậm rãi gảy đàn, dưỡng ấm trà, đếm ấm rồi đem đến chợ để bán, kiếm tiền cũng khá phong lưu tao nhã.

Có một ngày, Trà đội chiếc mũ phượng rèm châu, thoa phấn tô son, đeo châu ngọc mà con bé thích, giống như đóa mẫu đơn mùa xuân, đào liễu sau mưa, chắc chắn cực kỳ xinh đẹp. Ngày tháng về sau, Trà chỉ cần làm một có gái truyền thống, cả đời cũng có thể an nhiên. Cho dù mỗi ngày trồng hoa uống trà, cầm cố trang sức, thì cũng không gì là không thể.

Đương nhiên, tôi hy vọng cả đời của Trà giản đơn thanh tịnh, mộc mạc an lành. Không vì sự hoa lệ quý giá của trang sức mà tâm tính mê loạn, châu ngọc chẳng qua cũng chỉ là để tô điểm cho cuộc sống, cho dù có mất tất cả, thì cũng không có gì đáng tiếc cả. Giống như bà ngoại tôi năm xưa, vì thời thế loạn lạc, vàng bạc châu báu đầy rương trong khoảnh khắc hóa thành hư vô, bà cũng chẳng oán thán, nhưng áo vải cài trâm gai, vẫn sống từng ngày an ổn, đàng hoàng.

Ngày thường, tôi hay nói với Trà, đời người nên giản đơn, thanh tịnh mới là đẹp. Đồ cài tóc của Trà, váy áo của Trà, cũng không cầu kỳ diễm lệ, phối với những món trang sức của con bé, cũng không quá rườm rà. Trà bây giờ, đã nhận sự cảm nhiễm của tôi, học được cách dứt bỏ, đoạn tuyệt. Thậm chí tu vi của tôi còn không bằng con bé, rốt cuộc thì con bé vẫn chưa vào phàm trần, rốt cuộc thì thế giới của con bé vẫn còn là một khoảng trời trong xanh ngăn ngắt.

Tôi nguyện cho Trà là một cô gái minh tâm kiến tính, không bị kinh động bởi đồ vật, không bị khốn đốn bởi tình cảm, không bị thế gian quấy nhiêu, khéo léo tránh được gió mưa sương khổ, an tĩnh làm chính mình. Cho dù ở nhà gianh, cùng tĩnh lặng hoa sen, trâm ngọc dù mất hết, cũng có thể bẻ mai mà ca múa. Sự mênh mông hùng tráng của thế giới, đều chẳng bằng sự thanh đạm, vui vẻ của cô bé con này.

Vạn vật trên thế gian, có thể lấy cũng có thể bỏ, không cần Trà lao tâm khổ tứ, tương lai quá khứ, cũng chỉ biến mất trong sát na. Trà chính một cuốn Hoa gian từ, mặc xiêm y, vung tay áo múa mềm mại như nước chảy, bước ra từ trong văn trong kịch, yểu điệu tựa chim hồng kinh sợ. Đi xuống dưới sân khấu, cởi bỏ châu ngọc, con bé vẫn là chén trà đó, trong khiết trong vắt, diệu kỳ khôn tả.

Trà
duyên

.

Hoa trà trong sân đã nở rồi, vẻ thanh lệ thoát tục của sắc trắng, vẻ yêu kiều yểu điệu của sắc đỏ, vẻ đẹp của chúng giống như những thiếu nữ nhân gian, nhìn thấy là xiêu lòng. Trước kia, tôi không có nhiều vương vấn với hoa trà, cho dù thời ấu thơ, trong thôn làng mỗi năm đều nở rộ hoa trà khắp núi khắp đồng. Sau này có Tiểu Trà rồi, tôi mới thực sự yêu hoa trà, cảm thấy hoa trà là một nét ký ức dịu dàng giữa hồng trần, không quốc sắc, không khuynh thành, nhưng lại đẹp đến mức khiến người ta không nỡ rời tay.

Lại đến mùa thưởng thức trà xuân rồi, nhen lửa đun trà, là sở thích đẹp đẽ của nhân thế. Còn nhớ mùa đông năm ngoái, tại vườn trà Long Tỉnh Hàng Châu tôi đã gặp gỡ hoa bạch trà mọc thành rừng, trong lòng dấy lên một niềm vui sướng đến sửng sốt không thể diễn tả thành lời. Người làm trà hái hoa trà, rải trên nong tre, phơi trên bậc thang đá, mái ngói đen, mang thêm một phong cảnh xinh đẹp cho cổ thành Hàng Châu vốn đã linh thiêng, tú lệ.

Bé Trà hỏi, mẫu thân đại nhân, con từ một bông hoa trà biến thành một con người như thế nào, tôi lại không biết trả lời ra sao nữa. Tiểu Trà lớn rồi, có rất nhiều câu hỏi bất ngờ. Dần dần, trong mắt Trà, tôi trở thành một người phụ nữ không trải đời, đối với sự vật thế giới bên ngoài thậm chí còn không hiểu biết bằng con bé. Thường ngày, cũng không đưa con bé đi du ngoạn sơn thủy, không cùng con bé đùa chơi, cũng không dễ dàng quấy động thế giới của con bé. May mà, con bé có Nhan, có giáo viên ở trường học, có kênh thiếu nhi mà con bé yêu thích.

Trà giống như tôi, thích cỏ cây nhân gian, yêu mai, yêu sen, sau còn làm quen với hoa nhài, kết bạn với hoa quế, và càng nối duyên với hoa trà. Sau này, khi tôi gặp những sự vật đẹp đẽ có liên quan đến hoa trà, tôi đều cất giữ cho Trà, để chúng làm bạn với con bé qua những năm tháng tịch mịch. Trong sân nhà còn trồng thêm vài cây hoa trà, cũng chưa từng chăm sóc chúng, mà để mặc chúng sinh trưởng, ăn gió uống sương, thấy chúng có phong thái tuyệt diệu, trang nhã thanh đạm.

Trà tuy là trẻ con nhưng lại cực thích búi tóc kiểu đơn giản rồi lấy hoa cỏ làm trâm cài, trông thật lãng mạn. Sườn xám màu trắng tinh, Đường phục màu đỏ đậm, Hán phục màu tím nhạt, mặc lên người con bé, có lãng mạn thơ ngây, lại nghịch ngợm thú vị. Đến những món trang sức mà con bé đeo cũng tự nhiên mộc mạc, thanh tân nhã nhặn. Tôi nghĩ, dần dần, rồi Trà sẽ lớn thành một cây trà, từ một con bé con con đến một ngày sẽ thướt tha dáng ngọc, đoan trang phóng khoáng.

Tôi thực sự rất ít quan tâm và yêu chiều Trà, thậm chí tôi còn dè sẻn thời gian dành cho con bé. Việc ăn uống, ngủ nghỉ, sở thích và cả rất nhiều việc vụn vặt trong cuộc sống sinh hoạt của con bé, tôi đều không quá quan tâm. Nhưng hễ là những gì con bé không thích không muốn làm, tôi đều không cưỡng ép, chỉ cần con bé không vô cớ gây sự, thì tôi đều chiều theo nó. Sự chiều chuộng này, là tiếng chim én ríu rít tháng Tư, là cỏ cây tươi tốt căng tràn sức sống ở quê nhà non nước.

Tôi và Trà cách nhau hơn ba mươi năm, giống như mẹ con, mà lại giống như chị em, có lúc càng giống như tri âm của nhau. Dường như Trà biết tôi sợ ồn ào, cho nên bình thường lúc bên cạnh tôi thường ngoan ngoãn nghe lời, để tôi khỏi phiền não. Trước mặt tôi, Trà hiếm khi có sự vui vẻ vô âu vô lo của một đứa trẻ, tuy không giữ ý khép kín, nhưng bản tính của con bé cũng có sự che giấu.

Trà biết tôi tâm tính đạm bạc, không thích giao lưu vơi người khác, cho nên trước mặt người ngoài, đều giữ chuyện về tôi kín như bưng. Trong mắt, trong lòng con bé, tôi là chủ nhân của vườn mai, là một đóa mai trắng yên tĩnh, cả ngày bầu bạn với văn chương, tri giao với trà, còn những tâm tình ẩn giấu đằng sau văn chương kia, thì con bé lại không hiểu, cũng không cần hiểu.

Trà biết tôi thích thiên nhiên, không thích tô vẽ, nên ngày thường, bài trí trong vườn mai, đều bỏ đi sự phức tạp giữ lại giản đơn. Dần dà, Trà cũng sắp xếp đồ chơi của mình ngăn nắp, bố trí thỏa đáng, không tùy ý vứt bừa bãi. Trà đẹp đẽ như hoa tươi, quả ngọt mà tôi cúng dưỡng trước Phật, không rụng không tàn, không nhuốm bụi trần.

Tuy tôi không quan tâm không hỏi Trà, nhưng con bé lại là người thân thiết nhất của tôi, sớm chiều bên nhau, không xa không rời. Đối với cuộc sống của tôi, chắc là Trà cũng mưa dầm thấm lâu, thích những sự vật đẹp đẽ, ngăn nắp sạch sẽ. Con bé biết tôi thích trà, dường như lại có duyên phận bẩm sinh với trà, nên biết được rất nhiều chủng loại lá trà. Cho dù là trà xanh, bạch trà, hồng trà, hay là Phổ Nhĩ lâu năm, Nham Trà, con bé đều thích cả, và cùng uống với tôi.

Sự tồn tại của Trà khiến tôi càng tin hơn vào duyên phận trời định, nhìn con bé, tôi thường cảm giác rằng kiếp trước tôi và Trà đã từng gặp nhau, quen thuộc thân thiết, thấu hiểu tâm ý. Là một miếng mỹ ngọc đã đánh mất lại có lại được, là một bánh trà cũ được cất giữ nhiều năm, là một món đồ vật cũ không thể chia cắt được, hoặc chỉ là một cô con gái bé bỏng của tôi. Tôi hiểu rõ, đời này có quá nhiều nuối tiếc và mất mát, mà Trà vừa khéo lại có thể bù đắp cho những năm tháng xa xôi mà tang thương ấy.

Ở trường mẫu giáo, Trà được rất nhiều bạn nhỏ yêu quý, hết thảy đều do tính tình của con bé. Tính cách của Trà không hề ôn hòa. Nó là một cô bé có cá tính riêng, nhiều khi, con bé chỉ nghe theo chính mình, tùy ý nóng nảy, không nghe ai khuyên nhủ. Sau khi trật tự trở lại sẽ biết sai và xấu hổ, dường như vừa rồi chưa từng xảy ra mưa gió, thế giới của con bé vẫn an lành tốt đẹp như cũ.

Đường nét gương mặt Trà tuy không xinh đẹp đến sửng sốt, nhưng lại tự nhiên thuần khiết, vừa vặn hòa hợp. Con bé giống như một đóa hoa bạch trà chớm nở ban sáng, thanh tân ngậm sương, có một chút gì đó thoát tục. Thần thái của con bé, có lúc giống như tôi. Còn tôi thì đã rửa hết sắc màu mà cuộc đời của Trà lại bắt đầu muôn hồng ngàn tía.

Nhan nói, Trà là một kép hát, một người nhỏ bé nhưng những gì Trà nói Trà làm đều khiến người ta bất ngờ. Con bé là một kép hát nhưng không chút giả dối, mà tự nhiên thuần khiết như thế, khiến cho khán giả đều rót hết chân tình, ngả nghiêng vì nó. Có cuộc đời của ai không phải là một vở kịch đâu? Ngày tháng lâu dần, đến bản thân mình cũng không biết đâu là thật, đâu là giả.

Lúc Trà chơi đùa với các bạn, Trà rõ ràng là một đứa trẻ non nớt, tươi cười thơ ngây. Khi chung sống với tôi và Nhan, lại có thể hòa hợp, giống như một cô bé bước ra từ bức cổ họa, ngoan ngoãn nghe lời. Trà cũng biến hóa vai diễn của mình tùy theo hoàn cảnh, chỉ là bất luận đi có bao xa, con bé trước sau vẫn là cô bé dịu dàng sinh ra ở Giang Nam đó, đoan trang tú nhã.

Có lẽ tôi nên vui mừng và an tâm, cô con gái bình thường này có lúc lại có dáng vẻ đẹp đến mức tôi phải giật mình. Tôi với văn chương tựa như là bạn cũ, còn Trà lại là một cuốn thơ, văn mà đến tôi đọc cũng không hiểu nổi. Tình ý của tôi và Trà chưa từng sâu sắc, cũng không chiếm chỗ quá nhiều trong lòng. Chỉ mong đời này của con bé đều thanh đạm như trà, không khiên cưỡng gán ghép với ai, đến cả tôi - người thân duy nhất trong cuộc đời của con bé.

Một mình trèo đèo lội suối, đi qua sương gió đời người, đến nay đã sống cuộc sống an nhàn mà mình muốn có, nhưng thứ trong sâu thẳm nội tâm trước sau tôi luôn mong mỏi, vẫn là sự tự do của linh hồn, là một chốn về trong mộng. Tuy tôi có sự kỳ vọng vào Trà, nhưng lại nguyện theo ý của con bé, để nó được làm chính bản thân mình. Nếu như có một ngày, tôi sẽ rời xa khỏi phàm trần, thậm chí sẵn sàng dứt bỏ Trà, để Trà ở lại thế gian hỗn loạn này, trải qua những việc mà con bé sẽ trải qua, yêu người mà con bé sẽ yêu.

Tôi không muốn Trà giống như tôi, chịu đủ sự trêu đùa của tạo hóa, mới có thể dừng chân, sống cảnh rót nước cắm hoa mai như hiện tại. Cuộc đời về sau này của con bé, tôi không can dự, đi hay ở đều không cố ý, vẫn là để cho con bé suy ngẫm thật kỹ, tự quyết theo ý mình. Tôi càng không muốn quan tâm quá nhiều tới Trà, tôi biết rất nhiều tình yêu trên cõi đời, đến cuối cùng sẽ trở thành gánh nặng. Chẳng thà để con bé một mình rãi gió dầm sương đi trên con đường hồng trần, cũng không muốn con bé phải gánh vác câu chuyện của người khác, quẩn quanh nơi chân trời.

Dẫu sao thì Trà bẩm sinh giàu tình cảm, chưa chắc có thể làm một người lãnh đạm thoát tục giống như tôi mong muốn. Có lẽ con bé sẽ ngạo nghễ đứng riêng với phong thái kinh diễm, tiêu dao giữa khói lửa nhân gian, hoặc chỉ là sống một đời bình dị, trông coi một núi trà, xuân thu cày cấy thu hoạch, sống một đời giản đơn. Hết thảy mọi thứ, chẳng qua là suy đoán, cuộc đời của Trà mới vừa kéo màn, vinh hay nhục, giàu hay nghèo, buồn hay vui, bây giờ nói đến e là còn quá sớm.

Cho đến một ngày kia, nhìn thấy bóng dáng bồng bềnh xa xôi của con bé, tôi không giữ không đuổi, mà dành cho con bé mọi lời chúc phúc. Tôi chỉ cần trồng một cây trà trong vườn mai, vẫn không nghe ngóng không hỏi tới như trước, lặng lẽ để mặc nó nở rồi rụng, mới không phụ tình duyên mẹ con kiếp này của tôi và Trà.

Thế
gian
có
người
con
gái
dung
nhan
tựa
ngọc
ngà

.

Giang Nam nhiều mưa, và thường là mưa rơi suốt cả đêm trong khi bạn vẫn đang say giấc. Loanh quanh trong giấc mộng, nghe tiếng mưa rơi ngoài ban công cửa sổ, rả rích triền miên, giống như đang kể lể tâm sự của ai đó. Mưa thu sẽ thêm vài phần buồn bã trong trẻo và ai oán thê thiết hơn hẳn mưa của những mùa khác. Hoa sen đã lác đác tàn, cỏ cây thì mọc chậm, vạn vật đang đợi chờ câu chuyện của một năm vào mùa này sẽ có kết cục như thế nào?

Phụ nữ Giang Nam giống như mưa bụi Giang Nam, mông lung, yểu điệu, tinh tế và dịu dàng. Người đã từng gặp Nhan đều cảm thấy cô ấy đáng nhẽ phải sinh ra ở Giang Nam, được non nước mềm dịu của Giang Nam ngấm dần qua năm tháng, mới có được phong tư đoan trang tao nhã như vậy. Cô ấy mảnh mai, hao gầy, hẳn là một cô gái bước ra từ con ngõ mưa, giữa hai lông mày nhíu chặt là nỗi oán thu nhiều năm, mấy bận phong tình.

Thế gian có người con gái dung nhan như ngọc ngà. Nhan, là tên của cô ấy. Cô ấy đúng là thanh khiết, tuy ở chốn hồng trần, nhưng lại ở yên trong lầu nhỏ của mình, lặng lẽ ngắm mưa gió. Cô ấy cũng rất nồng nhiệt, mặc váy áo màu sắc tươi sáng rực rỡ, nhẹ nhàng dạo bước giữa nhân gian khói lửa. Tính tình cô ấy dịu dàng ôn hòa, từ trong cốt tủy đã mang sự cao ngạo và lạnh lùng. Cô ấy ngọt ngào, tĩnh lặng, đoan trang, lại vừa có sự hào sảng và khoáng đạt mà những cô gái bình thường hiếm có.

Tôi và Nhan có lẽ có duyên phận nhiều kiếp, kiếp này mới có được tình ý sâu đậm như vậy. Chúng tôi quen nhau không có bất cứ lời ước hẹn nào, giống như trận tuyết đầu mùa đột ngột ập tới Giang Nam kia. Khi đó, cô ấy vẫn là một cô gái thích mộng mơ, lãng mạn, tình thơ, dịu dàng và cũng thuần khiết. Cô ấy nói cô ấy thích văn chương, mà văn của tôi, tâm tình của tôi, mang đến cho cô ấy tất cả những tưởng tượng đẹp đẽ về Giang Nam.

Khi đó, tôi biết Nhan là một cô gái phương Bắc. Thời Hán, Lý Diên Niên có thơ rằng: “Bắc phương hữu giai nhân, tuyệt thế nhi độc lấp. Nhất cố khuynh nhân thành, tái cố khuynh nhân quốc. Ninh bất tri, khuynh thành dữ khuynh quốc? Giai nhân nan tái đắc.”[1] Còn tôi cho rằng Nhan chính là giai nhân phương Bắc, có thể cô ấy không có nhan sắc khuynh quốc khuynh thành, nhưng cũng có phong thái khuynh quốc khuynh thành.

Chúng tôi gặp nhau vào cuối xuân ở Giang Nam, tiết trời khi ấy, hoa mai đã lác đác rụng, cỏ cây bắt đầu xanh tốt. Cô ấy đang độ tuổi xuân rực rỡ, mặc bộ đồ trắng, thật như một miếng ngọc tạc, phong thái tự nhiên, chưa từng bị thời gian mài giũa, chưa chịu sự hun đúc của phàm trần, trong sáng, thoát tục. Vẻ đẹp của cô ấy, bối rối thẹn thùng, mông lung thơ mộng, mày mắt trong sáng rõ nét, không mang một chút đau thương nào.

Nhan có gương mặt thanh tú, thân hình gầy gầy, giống như liễu nhỏ phất phơ của Giang Nam. Tính tình thì khẳng khái, có chút hào sảng, phóng khoáng của phụ nữ phương Bắc. Sau này, chúng tôi cùng nắm tay dạo chơi vườn cảnh Giang Nam, du lãm khói sóng Thái Hồ, cùng nhau cầu nguyện trước Phật Tổ. Tôi và cô ấy cách nhau khoảng mười tuổi, gió sương tình đời của mười năm, dường như chưa từng có chút xa cách nào cả.

Nhan giống như một tôi khác, tôi và cô ấy tựa như hoa soi bóng nước. Tình cảm, tâm tính và cả sở thích của chúng tôi đều có sự tương đồng đến kinh ngạc. Trong vài khoảnh khắc nào đó, tôi sẽ mơ hồ mà cho rằng, tôi đã trùng phùng với một cái tôi - còn chưa biết tới - của chính mình. Thời gian chúng tôi sống chung tuy ngắn ngủi, nhưng không cần phải nói quá nhiều, một ánh mắt, một nụ cười mỉm, là đã hiểu hết thảy nội tâm của đối phương.

Nhan có tuệ căn, rất nhiều phong cảnh mà trước đây cô ấy chưa từng gặp, sự vật chưa từng tiếp xúc, chỉ trong chớp mắt đã có thể thông hiểu. Cô ấy cũng có Phật duyên, có thể dễ dàng đọc ra thiền ý trong văn của tôi, hiểu được sự từ bi của vạn vật trên thế gian. Tuy Nhan chưa dấn thân vào đời quá sâu, nhưng lại thành thục thông đạt tình người, đối với phàm trần thì hành sự mạch lạc, ứng phó ung dung.

Nhan có linh tính, trong cuộc sống bình thường, cô ấy luôn đem đến cho tôi rất nhiều niềm vui bất ngờ. Nhan thích cỏ cây, cô ấy nói kiếp trước cô ấy là một người thợ làm vườn, dùng thời gian chăm sóc cây cỏ, để điểm tô cho năm tháng đơn sơ. Cô ấy yêu trà, lục trà hoặc hồng trà của vùng Giang Nam Giang Bắc, cô ấy đều đối đãi như nhau, dùng tâm để thưởng thức. Cô ấy cũng thích đá quý, từ một người không biết chút gì cho đến đi sâu vào trong ngành, kết mối tình duyên khó gỡ với đá quý.

Quả nhiên, Nhan là một cái cây xinh đẹp bên tảng đá Tam Sinh, linh lung tinh tế, thông kim bác cổ. Sau khi tốt nghiệp đại học, Nhan không hòa mình vào dòng tục, mà lựa chọn làm bạn với vàng ngọc châu báu. Rất khó tưởng tượng, một cô gái chưa từng thực sự trải đời, có thể trong một thời gian ngắn mà linh hồn đã tương thông với đá quý.

Những chuỗi ngọc Nhan thiết kế luôn đặc biệt độc đáo, tựa như đã được cô ấy phù phép. Một chiếc vòng tay, một mặt dây chuyền bằng ngọc, một chiếc trâm bạc, thậm chí mỗi một món tĩnh vật, đều gửi đầy tình cảm, đều chất chứa câu chuyện. Tôi không kìm được cảm thán, có lẽ cô ấy chính là một viên đá quý, tu hành nghìn năm mới hóa thành hình người, mới có được dung nhan dịu dàng như thế, tư thái phong lưu như thế.

Tựa như chỉ kinh qua một mùa xuân thu, mấy độ trăng tròn, Nhan từ một cô gái thanh thuần trở thành dáng vẻ như hiện tại. Giống như chuỗi ngọc mà Nhan chế tác, sáng trong hào phóng, cổ phong tự nhiên, và cũng hoa lệ thâm trầm. Cô ấy nói, cô ấy coi hết thảy những trắc trở mưa gió, những mài giũa của trần thế là quá trình buộc phải đi qua, cô ấy nguyện đối đãi một cách dịu dàng với thế giới này, không sợ năm tháng thúc giục.

Hành vi lời nói của Nhan đoan trang và ung dung, tự có một loại quyến rũ, và hơn thế là có cả vẻ trinh tĩnh và an nhiên. Nụ cười của Nhan giống như cơn gió mát ưu nhã sau cơn mưa của Giang Nam, nhìn xa xa khiến người ta lành lạnh, nhưng cũng mang theo cả hơi ấm. Có lúc, tôi pha một bình trà, ngồi lặng lẽ bên cạnh cô ấy, ngắm cô ấy cúi mày xâu chuỗi ngọc, đoan trang xinh đẹp như thế, lại nhàn nhã lãnh đạm như thế.

Sự an tĩnh của Nhan khiến bạn cảm thấy con người sống giữa trời đất này, không cần có quá nhiều niềm vương vấn, mà nên giữ sự an ổn hiện tại, để sống qua một đời một kiếp. Có lúc cảm thấy cô ấy giống như một cô gái bước ra từ trong Tống từ, đeo một chiếc vòng ngọc cổ, văn tĩnh thong thả, khó tả hết sự diệu kỳ. Có lúc lại cảm thấy cô ấy là người đẹp của đô thành hiện đại, giữa dòng người đông đúc, chỉ dựa vào một chiếc áo đỏ bắt mắt, là đã thoát tục xuất chúng.

Nhan thích sự ngăn nắp sạch sẽ, cô ấy dọn dẹp tủ tài liệu tủ quần áo không dính một hạt bụi, tựa như tất cả đều mới tinh, nhưng lại có mùi vị của năm tháng, Đồ ăn cô ấy nấu nhìn tưởng chừng đơn giản, kỳ thực lại tinh tế mỹ vị. Những sự vật liên quan đến cô ấy, đều khéo léo tao nhã, mang sự an nhàn và niềm vui, có một vẻ đẹp đẽ và thân thuộc khôn tả.

Bình thường tôi ở trong nhà nhỏ gác sâu, hơi trà như sương, cảm thán đời người tịch mịch như tuyết. Còn Nhan thì lại sống từng ngày sống động đầy hương sắc, có tình có nghĩa. Có lúc, cô ấy ra ngoài chỉ một buổi chiều, chẳng thấy mặt mũi đâu cả, mà tôi đã cảm thấy cõi đời dằng dặc như cả trăm năm. Tôi vẫn cứ an định không tranh cầu như trước, còn cô ấy thì như sắp trải qua hết muôn vàn sắc thái của trần thế.

Giữa tôi và cô ấy nhìn tưởng chừng tương tự về phong thái, thần tình, kỳ thực lại cách nhau cả biển lớn. Tôi là cành mai lạnh lẽo còn sót lại từ thời viễn cổ đó, đời này đầu thai vào một căn nhà cổ sân sâu nào đó, chìm trong mộng suốt năm tháng, không thể tỉnh lại. Còn cô ấy lại là một miếng ngọc cổ được thời gian mài giũa, ngắm qua gió xuân trăng thu, treo giữa non nước Giang Nam, tỏa ra một thứ hào quang lấp lánh không thể che giấu được.

Nhan là một người lương thiện, với bản thân thì tằn tiện, tiết chế, với bạn bè thì phóng khoáng cởi mở. Chúng tôi đều là những kẻ phiêu dạt trong thành phố này, nên hiểu rõ rằng cuộc đời chẳng dễ dàng gì, vì thế càng phải trân trọng gấp bội. Mấy năm chung sống, cũng biết duyên phận dày mỏng, đôi bên tựa như trăng thanh gió mát, mai liễu bên cầu, không có nghi kỵ gì.

Đời người tụ tan vô định, chúng tôi duyên khởi ở Giang Nam, có một ngày cũng sẽ tận duyên ở đây. Cho dù có lúc chia ly, thì tôi và Nhan cũng sẽ không lãng quên phong cảnh. Hoặc có lẽ, mối duyên của chúng tôi quá sâu đậm, kiếp này hồng trần bên nhau, không xa không rời.

[1]

Bài Giai nhân ca của Lý Diên Niên, dịch nghĩa: Phương Bắc có giai nhân, tuyệt sắc mà độc lập. Ngoảnh lại một lần đổ thành người, ngoảnh lại lần nữa đổ nước người. Há chẳng biết vẻ khuynh thành và khuynh quốc, người đẹp khó gặp lại.

.

Tôi nguyện làm một mỹ nhân như nước thu đó, giản đơn thanh đạm, trong sạch thiên nhiên. Cho dù có một ngày già đi, tóc trắng như tuyết, cũng phải tao nhã đoan trang, không hề ai oán, không sinh bi lụy. Giữ mảnh sân nhà mà tôi yêu thích, uống một bình nhàn trà, lúc có lúc không nhớ tới một người đã thành cố nhân của kiếp trước.

5

.

Chỉ
coi
như

cửu
biệt
trùng
phùng

Cố
nhân
cùng
lãng
quên

.

Thời gian trôi đi thật là nhanh quá, bao nhiêu câu chuyện còn chưa kịp xảy ra, bao nhiêu lời hứa chưa từng được thực hiện, đã già mất rồi. Thời gian già đi, tôi cũng già đi. Tu tâm giữa hồng trần, vì những tâm tình không thể thay đổi đó, vì sự rạng ngời và bình tĩnh trong nội tâm.

Nhân sinh nên mộc mạc giản đơn, rất nhiều ký ức của quá khứ tôi đều cố gắng hết sức lược bỏ, nguyện sáng trong, an lành, chẳng tranh cầu. Ngàn non vô chủ, cố nhân lãng quên, có lẽ có một ngày, những gì chúng tôi nhớ tới, chỉ là chính mình. Những năm tháng đó đã sớm nên quên lãng, nhưng lúc cô độc, vẫn luôn không kiềm chế được mà nhớ lại vô vàn mảnh vụn.

Ví như một cảnh tượng phồn hoa náo nhiệt tại đoàn kịch nào đó thời thơ ấu, ví như nỗi cảm động do một trận tuyết đầu mùa rơi đột ngột mang tới, ví như chuyện xưa đau buồn thả bước trong màn mưa mười năm trước, ví như vẻ tuyệt đẹp trong sát na hoa mai nở năm nào. Nhưng những câu chuyện tưởng chừng khắc cốt ghi tâm đó, lại rơi xuống nơi sâu thẳm trần ai, không còn nhớ lại nữa. Duy chỉ giữ lại một vài mảnh vụn tàn khuyết, liên tục sửng sốt trước vẻ đẹp của quãng thời gian này.

Dưới ánh nắng ban chiều, pha một bình trà, cùng với người mẹ già nói về những chuyện cũ xa xưa. Bao nhiêu năm rồi, mây nước phiêu dạt, tôi đã quen sống một mình, làm bạn với nỗi cô đơn. Trong ký ức, những phút giây cùng mẹ ngồi lặng yên uống trà nhưng thế này thật sự hiếm hoi, về sau càng không còn nữa. Đời này những người và việc muốn trân trọng dường như quá nhiều, nhưng lại bị năm tháng coi nhẹ, đặt ở một nơi nào đó gọi là quá khứ, không được tuế nguyệt tác thành.

Tóc mẹ tôi đã bạc đi nhiều, thật sự đã già rồi. Lại đúng dịp Tết đến nhiều việc vặt vãnh, nên càng cảm thấy mệt mỏi, thế là mẹ nghỉ ngơi dưới ánh mặt trời, nhân khoảnh khắc này, tôi mới thực sự nhìn rõ dung mạo đã già nua của mẹ. Trong lòng tôi trào dâng một nỗi bi ai lạnh lẽo, lại không nỡ nói, đi hết cả cuộc đời, rốt cuộc cũng chẳng thoát khỏi sinh lão bệnh tử.

Trên ban công, có cá khô, thịt khô mà mẹ mới làm, dưới ánh dương đậm tình khói bếp như thế. Xa xa rặng núi nhấp nhô trập trùng, bầu trời xanh thẳm mây rợp như biển, những ngôi nhà mái ngói đen tường trắng như ẩn như hiện, hết thảy đều như giấc mộng, lại lạ lẫm nhường vậy, không dám đến gần ngắm, không thể nhập tâm. Bởi vì tôi biết, tấm thân này phiêu dạt như ký gửi, bất cứ lúc nào tôi cũng đều có thể lựa chọn quay người, lựa chọn ra đi.

Hôm trước dạo bước bên bờ sông, hái một bó cúc dại, mang về nhà cắm vào bình hoa. Thành phố nhỏ này tôi đã từng nhung nhớ khôn nguôi, sau rồi thời gian mài mòn, đến nay đã không còn nhiều lưu luyến. Chỉ là trong thời gian vừa vặn, trùng phùng với nó, dựa vào mấy phong cảnh quen thuộc, nhớ lại giấc mơ vừa hoang đường lại vừa trong trẻo thuở thiếu thời.

Tôi tìm kiếm chiếc lọ gốm cũ để cắm hoa, mẹ nói những chiếc lọ gốm đó đã bị lưu lạc cùng với năm tháng, đánh mất ở làng quê xa xôi, không rõ tung tích, cùng với cả tuổi xuân của mẹ và những năm tháng không thể thay thế đó, ẩn sâu trong rừng trúc, giữa những mái nhà của làng quê. Mỗi người đều nghe theo sự sắp đặt của vận mệnh, phiêu lưu mọi nơi, hoặc là ra làm quan, hoặc là làm buôn bán nhỏ lẻ, có người lại lựa chọn lá rụng về cội, có người thì biệt tích chốn giang hồ.

Mẹ tôi nói, thành phố nhỏ tuy không phòn hoa bằng đô thành, nhưng lại có hỏi thở dân gian, có mỹ vị sơn đã. Nếu như tôi sẵn sàng từ bỏ, chẳng thà quay vè, làm một người nhàn nhã, bình tĩnh nương tựa mảnh đất này, không chia cắt nữa. Thế sự biến hóa khôn lường, mẹ không biết vào nhiều năm trước trái tim của tôi đã vội vã đi xa cùng với ngọn gió tự do kia. Dẫu cho tôi có ý muốn quy ẩn rừng suối, cũng phải chọn một nói xa lạ, đoạn tuyệt với cố nhân, không qua lại với ai.

Mẹ tôi dáng vẻ tiều tụy, tựa như đau buồn, lại xử lý công việc một cách lãnh đạm, thong thả tùy tâm. Mẹ nói, tuy thân thể đã già rồi mà vẫn không biết năm sau sẽ về nơi nào, chôn cất ở đâu, hồn về nơi đâu. Mẹ tự biết đời người đằng đẳng, tụ tan vô định, càng biết thời cuộc hỗn loạn, quay người đã là biển biếc. Hoặc là không nên lo buồn, mơ hồ sống qua ngày, là có thể được thanh tĩnh an lành.

Con người quý giá như mỹ ngọc, tĩnh lặng không tì vết, được năm tháng chở che, lại càng nên tự trân trọng. Hoặc là hèn mọn như con sâu cái kiến, sống tầm thường giản dị giữa khói lửa, không màng sớm chiều. Nếu như có thể dự đoán được tương lai, thì sẽ không có sai lầm của quá khứ, có lẽ mỗi người đều có một quãng thời gian phải hối hận sao ban đầu đã không làm khác đi, nhưng khi đó làm sao biết được kết cục như thế nào? Khi quay đâu nhìn lại, non sông trải dài trước mắt, lại chẳng có nơi nào để gửi gắm, lại chẳng thanh bạch tinh khiết một cây cỏ.

Mấy năm rời bỏ quê nhà, tuy nếm đủ ấm lạnh, nhưng lại không thấy khổ sở. Giang Nam hiền hòa, mang đến cho tôi vô số tưởng tượng đẹp đẽ, tôi thích cuộc sống bị người đời lãng quên giữa một thành phố xa lạ. Linh hồn tự do, không chịu sự ràng buộc của hồng trần, không ai biết tôi từ đâu tới, cũng chẳng ai hay tôi sẽ ở lại đây trong bao lâu. Mỗi người đều có thế an thân gửi phận ở đây, nhận nơi này là cố hương, cũng có thể coi mình như khách qua đường, đến đi tùy tâm.

Nhân sinh vốn dĩ nên tươi đẹp trong sạch, không nên để nuối tiếc, đau thương, cô độc lấp đầy. Tôi dùng văn chương để tu tâm, kiên trì sự giản đơn, nhưng trước sau lại không thoát khỏi được biển tình dậy sóng, có lúc vì một đoạn quá khứ không hề liên quan mà tự trừng phạt bản thân, có lúc lại vì câu chuyện của người khác mà khốn đốn mơ hồ. Tôi hiểu rõ, chỉ có buông bỏ, mới có thể triệt để giác ngộ, chỉ có buông bỏ, mới có thể quay lại.

Nguyện một mình chèo thuyền giữa khói sóng Thái Hồ, giữa mênh mang mây trời, không chút vướng bận. Cũng có thể ẩn mình giữa rừng mai, ngắt một cành hoa mai, là biết nhân gian đang mùa xuân ấm. Gặp thôn làng bỏ hoang, chùa cổ có thể mượn ở, mời nhà sư trên núi, hành khách đi đường thưởng trà, không ai biết quá khứ của bạn, cũng không quan tâm tới tương lai của bạn, không tính toán những sai lầm được mất của bạn, càng chẳng bận tâm bạn có nơi nào thuộc về hay không.

Chẳng qua chỉ là một hạt bụi giữa biển người mênh mông, giữa trời đất đều có chung một nỗi lòng, một tâm tình. Không chia sang hèn, không có nhân quả tiền duyên, chỉ là một người thuần túy như thế, chưa từng phụ bạc phản bội, cũng không có nỗi đau ẩn giấu hay vết thương. Tâm như trà trong, khi cười khi nói đều hết đỗi chân thành, không nói chuyện tình ái, cũng không cần buông lời thề hẹn, như thế sẽ không nợ nhau, không sai lầm.

Đời này tôi sợ phải gánh danh lợi, lại càng sợ phải gánh nợ tình, tôi không muốn phụ người, nhưng người luôn phụ tôi. Tôi không muốn lôi kéo người khác, nhưng luôn bị người khác gán ghép, nhìn tưởng như gió xuân đắc ý, nhưng tình chẳng biết về đâu. Ngẫm ra hết thảy vướng mắc của đời người, đều do đặt hết tình cảm vào một người, đến khi ly biệt, thành ra trống vắng vô chủ. Nếu như có thể, tôi nguyện xóa bỏ hết mọi cố nhân, giản đơn những tháng ngày thừa thãi, yên tĩnh giữ quãng ngày già đi này, tiếp tục sống một cách tốt đẹp.

Nắm tay một người, giữ một trái tim, cho dù phải cầm cố hết thảy tích lũy của dĩ vãng, cũng là cam tâm tình nguyện. Ví như tình duyên của ngày trước, ví như châu báu tiền tài, ví như nhà cửa ruộng vườn, đều có thể ném bỏ, bán đi, một thân rỗng không như thế, đi xa tận chân trời. Đi tới bất cứ nơi nào mình thích, đều thấy an vui, xây nhà dựng cửa, trồng hoa trồng cỏ, chính là mái ấm trong mộng.

Năm tháng thôi thúc cũng theo đó mà chậm lại, không hỏi cố nhân có còn an ổn hay không, chỉ cầu có thể tĩnh mịch bên nhau. Từng khoảnh khắc đều dịu dàng cảm động, từng ngày đều là thiên trường địa cửu. Chỉ là hai con người đơn giản, không lo sợ phải tranh giành với ai, cũng không lo sợ có ai đó lặng lẽ bước vào, khuấy động thứ hạnh phúc phẳng lặng hiện tại.

Nếu như có thể sống hết cuộc đời theo cách mà mình muốn, thì đúng là hoàn mỹ. Cho dù đến cuối cùng đều bị tháng năm tẩy rửa sạch làu, chỉ cần nội tâm ôn hòa, là đã may mắn rồi. Bất cứ một lần ly tán nào, đều là quyết biệt, bất cứ một lần tương phùng nào, đều là mãi mãi. Những gì có thể làm, chỉ là hiện tại, có bằng lòng trân trọng hay không, có xứng đáng để trân trọng hay không?

Giai
nhân
như
nước
mùa
thu

.

Buổi chiều đốt hương nghỉ ngơi một chút, mặc cho ánh nắng mùa thu ấm áp chiếu xuyên qua cửa sổ, lặng lẽ rải trên giường. Chỉ cảm thấy bản thân mình chính là giai nhân như nước thu[1], tuy không còn nhan sắc nữa, nhưng vẫn trầm tĩnh yểu điệu như xưa. Chỉ thấy thời gian đốt một lò hương, trong mơ đã kinh qua binh mã loạn lạc, tan hợp buồn vui, trằn trọc tỉnh dậy, đời người vẫn chưa thay đổi, năm tháng vẫn hoàn mỹ lặng yên.

Trong Hồng lâu mộng, Lâm Đại Ngọc thường ngồi tựa trên chiếc giường mỹ nhân của nàng, đốt hương dưỡng thần, mấy cây trúc của Tiêu Tương quán xanh biếc như khói, nàng cũng đẹp như người của cõi tiên. Tào Tuyết Cần không tiếc bút mực ngợi khen vẻ đẹp của Lâm Đại Ngọc: “Đôi lông mày điểm màu khói lạt, dường như cau mà lại không cau; đôi con mắt chứa chan tình tứ, dáng như vui mà lại không vui. Má hơi lúm, có vẻ âu sầu; người hơi mệt trông càng tha thướt. Lệ rớm rưng rưng, hơi ra nhè nhẹ. Vẻ thư nhàn, hoa rọi mặt hồ; dáng đi đứng, liễu nghiêng trước gió. Tim đọ Tỉ Can hơn một trăm khiếu, bệnh so Tây Tử trội vài phân.”[2]

Mà đại mỹ nhân dưới ngòi bút của Tào Công, lại là nàng tiên Cảnh Áo, ông đã viết bài phú cho nàng, không tiếc lời tán thưởng. Vẻ quyến rũ của nàng tiên Cảnh Ảo không thua kém gì Lạc Thần dưới ngòi bút của Tào Thực. “Mặt hoa đào, làn tóc mây xanh ngắt, môi anh đào, răng hạt lựu hương pha.” Giả Bảo Ngọc kinh ngạc trước dung nhan của nàng, nhưng rốt cùng thì một giấc mộng ở Thái Hư ảo cảnh, khi giả coi là thật thì thật cũng như giả.

Nữ tử trên thế gian đều sống trong vườn Đại Quan. Trước đây tôi từng yêu phong vận thư hương của Đại Ngọc, cũng yêu hương trà ở Lũng Thúy am của Diệu Ngọc, còn nay dường như tôi càng yêu mùi hương lạnh lẽo trên người Bảo Thoa. Căn nhà của cô ấy giống như một hang tuyết, ngoài một chiếc bàn bày một bình gốm Định Diêu cắm mấy cành cúc, đôi ba bộ sách, hộp trà chén trà ra thì không còn thứ gì khác.

Người con gái xinh đẹp tài hoa này, làn da trơn mịn, dung mạo như mỹ ngọc, ngày thường cực kỳ thích giản đơn thanh tịnh, không thích tô điểm sặc sỡ. Chiếc khóa vàng đeo trên người, nàng cũng cảm thấy nặng nề, không thích nó cho lắm. Nàng là mỹ nhân lạnh lùng trong vườn Đại Quan, nhìn tưởng như vô tình mà thực ra lại hữu tình, cớ sao lại làm lỡ một mối kim ngọc lương duyên, phụ cả một đời.

Vẻ đẹp của Đại Ngọc cũng thanh tú thoát tục, như đóa phù dung nhuốm sầu, không cần điểm trang. Nàng thích mấy tập thơ của Ma Cật, là mấy quyển từ hoa rơi, và cây đàn cổ thất huyền cầm dưới song cửa màu xanh lục. Vẻ đẹp của Diệu Ngọc lại càng thanh tịnh vô trần, vốn là thiên kim tiểu thư, dung nhan tú lệ, nhưng lại tĩnh tọa tu thiền ở am miếu, Phật tâm trà vận, không tranh cầu với đời.

Nhưng phàm là phụ nữ xinh đẹp, Bảo Ngọc đều yêu cả, chỉ là ba nghìn dòng nước, chỉ lấy có một bầu để uống mà thôi. Sự chung tình của chàng, trước sau là vì chàng có tiền duyên với Đại Ngọc. Chàng là tri âm duy nhất của nàng trong vườn Đại Quan, là nút thắt không gỡ nổi, là chốn về tình yêu của nàng. Trong mắt người khác, Lâm Đại Ngọc cao ngạo cô độc lạnh lùng, trong mắt không chứa nổi một hạt bụi trần, Bảo Ngọc vẫn yêu tư thái yếu ớt bệnh tật của nàng, yêu tính tình cô độc lạnh lùng của nàng, yêu sự trầm tĩnh phong lưu của nàng.

Lần đầu gặp Đại Ngọc, Bảo Ngọc nói: “Cô em này tôi đã từng gặp rồi... tuy rằng chưa từng gặp, nhưng nét mặt hay hay, nên trong lòng lại tưởng như quen biết cũ, y như xa cách lâu ngày bây giờ mới gặp lại.” Chàng không biết, ở kiếp trước, cạnh hòn đá Tam Sinh, bên bờ sông Linh Hà ở Tây Phương, họ đã sớm có một mối tình duyên. Vì thế kiếp này mỗi có ước hẹn số phận này, nàng vì chàng mà đốt bản phác họa cắt đứt tình si, cạn nước mắt mà người bỏ mạng; còn chàng vì nàng mà vứt bỏ vinh hoa, đoạn tuyệt trần thế bỏ đi thật xa.

Tào Thực viết Lạc Thần phú, bay bổng như chim hồng kinh hoảng, uyển chuyển như rồng bơi. Cúc thu huy hoàng, tùng xuân tươi tốt. Trong Tây sương ký Trương Quân Thụy gặp Thôi Oanh Oanh, cũng là kinh ngạc vì vẻ đẹp của nàng. Trong Mẫu đơn đình Liễu Mộng Mai và Đỗ Lệ Nương cũng có một giấc mộng dạo chơi trong vườn đầy bất ngờ. Trong Trường Sinh điện, một khúc “Nghê Thường vũ y” của Dương Quý Phi đã lật đổ khúc “Kinh hồng vũ” của Mai phi, từ đó ba ngàn giai lệ không ai là người đẹp nữa, Đường Minh Hoàng chỉ sủng ái một mình nàng.

Từ xưa mỹ nhân đa tình, khiến cho vô số người ái mộ, nhưng cũng bất hạnh vì điều đó. Cho dù là hoàng đế vương tướng, văn nhân mặc khách, hay là phàm nhân phố thị, đều choáng ngợp như thế. Một cái nhíu mày, một nụ cười, một lời nói, một cử chỉ của mỹ nhân, đủ để khiến cho muôn hoa phai màu, đất rung núi lở. Cớ sao hồng nhan lại già đi, dù cho dung mạo có đẹp hơn đi chăng nữa, thì cuối cùng đều thua thời gian, bại trước năm tháng.

Hồ Lan Thành đã từng miêu tả Trương Ái Linh: “Cô ấy đội trời đạp đất, thế giới đều phải nổi cơn địa chấn... Tôi không cho là cô ấy đẹp, chính là không hề thích cô ấy, mà còn sợ làm tổn thương cô ấy... Tôi thường cho rằng mình rất hiểu thế nào là kinh diễm, đến khi gặp sự thực, thì vẻ đẹp không phải là kiểu đẹp đó, sửng sốt không phải là kiểu sửng sốt đó... Tôi xưa nay cũng không so bì với người khác, cũng không đấu với người khác, đến nay gặp Trương Ái Linh lại muốn so đấu. Nhưng tôi dùng hết vũ khí, cũng không bằng cô ấy chỉ dùng đôi bàn tay không.”

Có thể thấy vẻ đẹp của nữ tử nhân gian, có vẻ đẹp của dung nhan, vẻ đẹp của tâm tính, hoặc ưu nhã cao quý, hoặc mộc mạc chất phác. Chỉ cần trong thời gian phù hợp, gặp được người phù hợp, bất luận là tuổi xuân đương đẹp, hay là hồng nhan già nua, đều không coi là muộn. Người này chưa chắc đã là chốn về cuối cùng đời này của bạn, nhưng anh ấy đến, lại khiến bạn cam tâm tình nguyện cúi mình thấp như bụi trần, rồi từ giữa bụi trần nở rộ một đóa hoa.

Lúc này ánh nắng mùa thu rực rỡ, tôi ngồi dưới bóng hoa, bóng cành cây loang loáng. Trên bàn, một bình trà cũ vừa mới pha xong, hơi sương mờ mịt, khiến lòng người khoan khoái. Hoa cúc đi chợ hoa mua về mấy hôm trước, cánh hoa đã rụng lác đác, không còn vẻ tươi tắn như ban đầu. Rốt cuộc vẫn không bằng cúc dại trên núi, lạc vào sân giậu giữa núi, ăn gió uống sương, sắc trắng bóng thanh, đặc biệt phong tình.

Người ta đều nói mỹ nhân như hoa, đời này tôi đã có hẹn ước với hoa mai dại của núi rừng. Một thân cành vươn xoắn tròn, bóng thưa chênh chếch, hương thơm nhàn nhạt, vốn dĩ chẳng tranh giành với người, lại vô tình quấy rầy người khách qua đường bên dịch trạm Đoạn Kiều. Tôi không có phong thái, dung nhan tuyệt đại, càng không phải khuynh sắc khuynh thành, chẳng qua chỉ là một phụ nữ bình thường, giữ một trái tim thuần khiết, hàm súc dịu dàng, lãnh đạm giữa đời.

Trước đây chán ghét hết thảy phồn tạp, phong cốt như hoa mai, không chịu cúi mày vì ai, cho dù rơi rụng thành bụi, cũng vẫn kiêu ngạo tuyệt mỹ. Giờ nay lại yêu chốn nhân gian khói lửa này, nguyện tương kính như tân với những ngày tháng bình đạm. Tôi cũng muốn làm một người phụ nữ bình thường, mỗi ngày bận rộn trên nhà dưới bếp, nấu cơm đun trà, quét dọn sân xướng.

Mặc chiếc váy trắng tinh khiết, mái tóc chải đơn giản, giống như mỹ nhân thu thủy đó, không cần trang điểm, rửa hết điểm tô, không kinh động vì ai, cũng không tranh sủng đoạt ái với ai. Những chuyện không liên quan, những người không yêu thích, tự mình có thể xóa bỏ triệt để, giản đơn thanh bạch, từ đây không còn dây dưa, an vui vô sự.

Tôi vốn là người đa sầu đa cảm, thấy hoa rơi lệ, nhìn vật đau lòng. Nhưng trải qua tan hợp, nếm hết buồn vui, thưởng hết ấm lạnh, lại cảm thấy vạn vật trên thế gian trong sáng, tinh khiết, không có thương tổn. Sống giữa loạn thế hồng trần, cũng không buồn không sợ, không sầu đau, không lạnh lẽo.

Tôi cũng có thể sống không xa bầy lẻ bạn, mà tìm một căn nhà cổ ở Giang Nam, ngắm ngõ nhỏ khói lửa thong dong, người đi đường đến đi xa lạ. Ngói đen tường trắng, song gỗ giản dị, thế sự đều bị khóa lại bên ngoài cửa, tôi chỉ cần chăm sóc cỏ cây trong vườn trong sân, lau bụi pha trà, rót nước cắm mai. Còn người đã từng đợi chờ lúc tuổi trẻ ấy, có ngày quay về hay không, đã không còn quan trọng nữa rồi.

Tuy nói thế sự biến ảo như gió như mây, lòng người khó đoán, nhưng đến đi ở chốn phàm trần, năm tháng dài lâu, bao nhiêu tai kiếp từ đâu mà đến? Ví dụ như bà ngoại tôi, nhìn tưởng chừng như đã đi qua hết tang thương kiếp nạn, nhưng một đời cùng chồng dạy con, rốt cuộc bình ổn, tuổi cao hơn chín mươi mới khuất núi, cũng coi như sống thọ. Với trần thế, bà chính là một đóa hoa nhài, mọc giữa sân nhà cũ kĩ, trắng muốt ngậm sương, tỏa hương say đắm lòng người.

Lúc còn sống, bà ngoại thường nói, kiếp sau bà sẽ làm một cô gái bước ra từ bức tranh mỹ nhân, nhẹ bước hoa sen, khiến cả hồng trần sửng sốt vì vẻ đẹp của mình. Bà há không biết, cho dù dung nhan khuynh đảo thế nhân, làn da trắng hơn tuyết, tránh không nổi mấy bận giày vò của thời gian sao? Mẹ của tôi chẳng phải là cây cúc trắng trong sân nhà ư? Cô độc ngạo thế, lãnh đạm tuyệt trần. Nhưng thời khắc đẹp nhất của mẹ, vẫn là những tháng ngày mộc mạc bận rộn dưới bếp, đi lại trong vườn rau đó.

Bao nhiêu hồng nhan đã thành tóc bạc, cả một đời của họ có lẽ đã gặp được người đáng để gửi gắm, có được tháng ngày tươi đẹp; có thể cũng cô độc qua đời, chưa từng được yêu đương tử tế, đã tàn lụi thành bùn đất, theo nước cuốn đi xa. Điều đáng tiếc nuối nhất của đời người là mỹ nhân về chiều, điều đau lòng nhất là nhìn xuyên qua làn nước thu, nỗi cô độc nhất chính là người đi trà lạnh.

Tôi nguyện làm mỹ nhân như nước thu, giản đơn thanh đạm, thuần khiết thiên nhiên, cho dù một ngày kia có già đi, tóc trắng như tuyết, cũng phải tao nhã đoan trang, không hề ai oán, không sinh bi lụy. Giữ một khoảnh sân nhà mà tôi yêu thích, uống một bình nhàn trà, lúc có lúc không nhớ về một người đã là cố nhân của kiếp trước.

Gió đêm mát lạnh, dường như đã bộc bạch tiếng lòng của ai đó, cô đơn nhưng chẳng hề cảm thấy buồn bã. Không biết là ai đã hát một cách tình tứ: “Phù dung soi gương cài trâm đôi ba đóa, rượu ấm đang sôi ùng ục trên lò... Ngày mai hoa cúc vàng sẽ nở rợp con đường nhỏ, gió khuya sẽ thay nàng giãi bày...”

[1]

Thời cổ thường chỉ người phụ nữ trong lòng, trong lý tưởng và những người phụ nữ có tài tình.

[2]

Hồng lâu mộng, bản dịch của nhóm Vũ Bội Hoàng.

Thời
gian
kinh
hoàng
như
tuyết
trắng

.

Hoàng hôn buông xuống, một mình ngồi lặng lẽ trên lầu nhỏ, lẻ loi ảm đạm, nhưng tôi cũng không hề buồn bã. Trong sân nhà cỏ cây tiêu điều xơ xác, sắc thu dần nồng đậm, nước suối róc rách, trong lòng lại chẳng hề gợn một con sóng. Trời đất vạn vật, trong sáng thì tự bay xa, há sẽ vì lòng người coi rẻ mà rơi vào tình mê, nảy sinh tạp niệm? Quá khứ đều vì một mối tình si, mấy lần phiều bạt trôi nổi, mà sinh ra đủ mọi loại phiền não.

Bây giờ đã không còn cảm giác hoảng hốt bất an nữa, bên song cửa nhỏ, điềm nhiên nhàn nhã, an bần lạc đạo. Bao nhiêu chuyện của đời người, đều tàn trong một lò hương. Non nước cỏ cây hoa lá, mây trắng gió mát, tương kính như tân với chúng sinh, không cần thề non hẹn biển, ai được nhàn tản người đó chính là chủ nhân. Sự mơ hồ, hoảng sợ, hoang vu của dĩ vãng, cũng dần dần tan biến theo thời gian mỏng manh, cho đến một ngày không còn dấu vết nữa.

Đã từng có lúc nào đó, tôi là một cô gái yếu đuối bi tình, vén rèm nghe mưa, nằm mộng trên gối hoa. Sợ hết thảy mọi thứ trên thế gian quấy rầy, chỉ cần một tin đồn cũng đủ giết người rồi. Còn bây giờ mỗi lần gặp nghiệt duyên, nợ tình, tai nạn số kiếp, cũng không trốn tránh, không sợ hãi, tự mình mở lòng, đối đãi một cách ung dung, sống chung thanh bạch với nó. Không bị khốn đốn bởi tình cảm, không lụy bởi vật, cho dù có mừng giận vui buồn, cũng vui vẻ mà đón nhận.

Những người đi ngang qua thời gian của tôi, cho dù là thâm tình, hay lạnh lẽo, đều bị tôi đánh rơi dưới bụi trần, đời này kiếp này không còn dây dưa nữa. Bao nhiêu mối tình duyên vô lý, đều là món nợ hoặc ước hẹn của kiếp trước, đã là biết nhau, đương nhiên phải trân quý. Nếu như có một ngày đôi bên đánh mất nhau, cũng không cần phải bận lòng, thời gian sẽ làm tan băng hết thảy.

Đốt hương nhắm mắt, khoanh gối định thần. Trà mới pha xong giống như trúc biếc sen mới nụ, uống xong khiến môi răng người ta vẫn còn vấn vương mùi thơm, vui vẻ sảng khoái. Trong phòng sạch sẽ, không bày trí phức tạp, một bức thư họa, một cây đàn cổ cầm, bình hoa cắm đôi cành, nội tâm không nhuốm một hạt bụi. Bên ngoài cửa sổ, hoa nở tuy chưa đến độ sáng bừng rực rỡ mùa xuân, nhưng cũng muôn màu độ cuối thu, nên đã xua đi tâm tình u ám, không còn cảm thấy lạnh lẽo nữa.

Trong cuốn Phù sinh lục ký, Vân Nương thích đốt nhang pha trà, “Đốt nhang trong phòng vắng cũng là thú vui tao nhã khi nhàn rỗi. Vân từng lấy trầm hương, tốc hương, xông trong chỗ đồ xôi, đặt một cái giá bằng sợi đồng trên lò, cách mặt than độ nửa tấc, để nhang cháy từ từ, thì hương thơm tịch mịch ý vị mà lại không khói... Mùa hè, lúc hoa sen mới nở, cánh hoa sáng bung nở tối cụp vào. Vân dùng một túi vải sa nhỏ, vun ít trà, đặt vào giữa bông sen, sớm hôm sau thì lấy ra, châm bằng nước suối trời, hương vị vô cùng tuyệt vời.”

Thẩm Tam Bạch có Vân Nương làm bạn, Tô Đông Pha bị giáng đi Huệ Châu có Vương Triêu Vân đi cùng, Lý Thanh Chiếu có Triệu Minh Thành pha trà cược sách. Bao nhiêu mối ân ái tình trường trên thế gian cũng chỉ là hai người bình thường như thế, giữa khói lửa tìm được vài niềm vui thú tao nhã.

Trời đất dài lâu rốt cuộc vẫn thua trước tuế nguyệt, không chống đỡ nổi sinh lão bệnh tử, những kẻ bạc đầu già đi bên nhau ấy, liệu có được bao người? Cõi phù sinh tịch mịch, một giấc mộng buồn vui, duyên khởi duyên diệt, tụ tan được mất, đều là an lạc tùy duyên.

“Thế sự mênh mang, quang âm hữu hạn, hà tất phải vội vã?

Cuộc đời tầm thường, so dài bì ngắn, lại chẳng biết tươi héo có số, được mất khôn lường. Hãy nhìn Kim Cốc trong gió thu, dòng Ô Giang dưới trăng đêm, cung A Phòng lạnh lẽo, đài Đồng Tước hoang vu. Vinh hoa tựa móc trên cây, phú quý như sương trên ngọn cỏ. Hiểu thấu bí mật, quên hết sầu lo, (chẳng cần) khen lầu rồng gác phượng, chẳng cần bàn lợi tỏa danh cương. Lúc nhàn tới nơi yên tĩnh, làm thơ uống rượu như điên cuồng, hát một khúc ‘về thôi chưa muộn’, ca một điệu hồ hải mênh mang. Đúng thời điểm gặp cảnh hay, ra ngoài thưởng ngoạn, ngắm cảnh thưởng hoa. Hẹn mấy người tri âm thân thiết, ra ngoài đồng bên bờ suối, hoặc gẩy đàn, chơi cờ tùy thích, hoặc thả chén xuôi dòng nước. Hoặc nói chuyện thiên căn nhân quả, hoặc bàn luận kim cổ hưng vong. Ngắm hoa trĩu trịt trên cành như gấm vóc, lắng nghe chim hót tựa tiếng sênh tiếng sáo. Mặc kệ ai tình cảm thay đổi, thế thái nóng lạnh. Cứ nhàn nhã dạo qua tuế nguyệt, phóng khoáng bước qua tháng ngày.”

Thẩm Tam Bạch nói, không biết là ai viết những câu trên, nhưng lại khiến người ta có cảm giác chợt tỉnh cơn đại mộng. Đông Pha cư sĩ nói, “Lại nhen lửa mới đun trà, thơ rượu bám lấy tuổi hoa suốt mùa.”[1] Trước kia thường cảm thán, trách tóc bạc mọc nhanh, tuổi xuân trôi xa, bao nhiêu tình duyên chưa dứt, bao nhiêu mộng đẹp chẳng tròn. Giờ đây tâm tính khoáng đạt, chỉ cảm thấy hồng nhan như xưa, tư dung tuy đổi thay, nhưng càng lúc càng trầm tĩnh đạm bạc. Bạn nhìn đôi mày cong tôi mới vẽ, tú lệ thanh sơ, tóc dài buông lơi, sáng bóng nhẹ nhàng.

Đấng tạo hóa vô tư, kẻ có nhan sắc, chưa hẳn đã có huệ tâm, người ăn sơn hào hải vị, cũng chưa chắc đã tôn quý. Sống giữa trần thế cần dưỡng tâm tĩnh tính, ăn mặc giản đơn, cũng có tâm thái thanh nhã; ăn cơm nhạt trà thô, càng có thần thái rạng ngời. Tình duyên đã có số mệnh định sẵn, vị đời thanh đạm, sẽ không thường xuyên nảy sinh suy nghĩ buồn chán, vô sự sẽ vui, bình an sẽ lạc.

Cũng đúng, đời người vốn dĩ nên tự tại an nhàn, đã không phải trải qua trốn tránh thời loạn, cũng không phải trôi nổi bôn ba, càng không lụn bại quẫn bách. Gặp thời gặp cảnh, đều là số phận an bài, chẳng phải tự mình làm chủ, mọi chuyện đều như ý hay sao?

Thời gian vừa gấp gáp lại vừa thong thả, vừa tỉnh táo lại vừa hồ đồ, nó chưa từng đối xử khác biệt với ai, ngày tháng sớm sớm chiều chiều, đều là tự bản thân mỗi người trải qua. Tiên Phật còn có tai kiếp phiền nạn, huống hồ là người phàm? Tâm mắt thanh tịnh, đối đãi ung dung, thì chẳng có phiền não gì hết.

Phú quý công danh chốn nhân gian, giống như mây khói trôi qua mắt, được cũng không vì thế mà ngạo mạn, mất cũng không vì thế mà tiếc nuối. Tình đời như nước, nông sâu khó dò, ấm lạnh chẳng hay, bất luận thân đang ở thuận cảnh hay là nghịch cảnh, đều đối đãi bằng cái tâm bình thường, tự có thể sáng trong rộng mở. Trật tự của thời gian vốn được sắp đặt như thế, không sinh vọng tưởng tham si, xưa nay cũng chưa từng làm thương tổn sầu não, khi tĩnh lặng trở lại, chỉ có sự an ổn và hoan hỉ của thời thịnh thế.

Ngoài song cửa nổi cơn mưa thu, rơi lất phất trên suối nước, nhàn nhạt lăn tăn, tưởng như ồn ào mà lại tĩnh lặng, tuyệt diệu không sao kể xiết. Tôi thích thứ âm nhạc thiên nhiên này, cùng với nó là tiếng đàn trầm bổng du dương, dần dần vang xa, vui vẻ an bình. Hương trong lò đã cháy quá nửa, trà trong bình cũng đã nguội, thời gian đã hờ hững lướt qua song cửa sổ như thế, trăm ngàn năm qua, lặng lẽ vô thanh.

Một mình, khép cửa lại chính là cõi ngoài cuộc đời, những nơi tôi sống đều là vườn mai. Năm đó gửi thân ở làng quê hẻo lánh, nhà nhỏ cửa gỗ, những cảnh sắc tôi gặp chẳng qua chỉ là dăm gian nhà ngói đen tường trắng, mấy dòng suối chảy quanh núi hoang, thưa thớt đôi ba khách bộ hành trên đường. Nhưng tôi lại yêu những mái nhà khói bếp như thế, cho rằng cả đời cả kiếp sẽ ở yên trong nhà cổ sân sâu, nhưng chẳng ngờ rốt cuộc vẫn rời đi.

Khi ấy, mẹ tôi xinh đẹp dịu dàng, ngoài chăm sóc vườn rau, hoặc là giặt áo bên bờ suối, gần như không bước chân ra khỏi cửa. Ngày thường, mẹ rủ mấy bà mấy cô hàng xóm cùng làm vài món quê, điểm tâm bánh trái, hoặc là tước măng bóc hạt sen, thêu hoa may áo. Lúc nhàn rỗi, mẹ sẽ dùng bát, chén bằng gốm thô để pha trà dại, ánh nắng mặt trời lặng lẽ rải trên ô cửa, yên ả đoan trang. Hoặc là ngắm mưa ở góc hiên nhà chảy qua giếng trời, mang theo hết thảy bụi bặm của nhân thế.

Thời gian trôi đi, sẽ không quay lại nữa. Những người những chuyện của quá khứ cũng càng đi càng xa trên con đường núi quanh co. Mẹ tôi thì gác mái chèo thuyền gỗ, bỏ chiếc làn rau xuống, đi vào trong thành phố an cư lạc nghiệp, tôi còn có thể ở lại làng, một mình trồng dâu nuôi tằm, trồng trà trồng mai sao? Thời gian thôi thúc tôi đi xa, bao năm mây nước xoay vần, cũng không còn cảm thấy mình là khách qua đường giữa trời đất nữa, nơi tôi gửi thân thì đều coi là chốn về cả.

Nhân sinh trăm năm, xuân thu sớm tối, đến đi vội vàng, phàm trần mênh mang, phần đời còn lại được bao lâu? Tôi không chịu bị bó buộc, cũng chẳng có nhiều tham luyến, tâm giữ sự tự nhiên, u tĩnh thanh khiết. Nhưng phàm là có vọng niệm lưu luyến, cũng chỉ là si mê hoa cỏ trong sân vườn, vài món đồ cũ, một bình trà trong, ngoài ra không có gì khác cả. Nếu như có trần duyên chưa dứt, thì hãy trao nó cho thời gian, dẫu cho kiếp này mỏng manh, gió trôi mây tan, đời sau lại tiếp tục thì có làm sao?

Sắc đêm lạnh lẽo, mưa thu gõ cửa sổ, khoảnh khắc ánh sáng và bóng tối giao thoa, tựa như đã trải qua một đời. Dưới bếp không thấy bóng dáng của mẹ, trước bữa ăn cũng không hâm rượu và đồ ăn, người đã từng thề hứa sống chết bên nhau ấy, không biết còn giữ tình thâm như xưa không. Thời gian vẫn ở đây, trên bàn luôn có bình hoa, trong lò đang hâm trà ấm, hết thảy đều như ý vừa lòng.

[1]

Trích bài Vọng Giang Nam - Siêu Nhiên đài tác, tác giả Tô Đông Pha.

Cửu
biệt
trùng
phùng

.

Buổi hoàng hôn này, không cô đơn, cũng không buồn bã; không sinh phiền não, cũng không cảm thấy chán chường. Trong phòng thắp một ngọn đèn lồng cổ xưa, tỏa ra hơi ấm, khiến người ta an lòng. Có lẽ nơi gọi là nhà này, chỉ là một trạm dừng chân của cuộc đời của tôi, có một ngày, tôi sẽ rời xa nơi này, tìm một chốn về càng an lành, yên tĩnh hơn. Nhưng thời khắc này đây, từng ngọn cỏ từng đồ vật, từng cây đàn từng bức tranh của nơi này, đều thân thuộc mà chan chứa tình cảm, yên bình và vui tươi.

Mỗi đồ vật đều có tình duyên, mỗi cành cây ngọn cỏ đều có thiền tâm, người tôi thích vật tôi yêu, đều là nhân quả không thể nói rõ ra được. Dường như kiếp trước đã từng có gặp gỡ, kiếp này cho dù là lần đầu gặp mặt cũng như trùng phùng. Tôi là một người cảm tính, niềm yêu thích với sự vật và cả sự chung tình với văn chương mấy năm nay đều là cảm giác từ nội tâm. Đối với sự khô héo tươi tốt của thiên nhiên, sự tan hợp của nhân thế, tuy là tôn trọng thuận theo, nhưng rốt cuộc vẫn nghe theo mệnh ở trong tâm của mình, chứ không chịu săn đón lấy lòng.

Không dễ dàng động lòng, một khi đã sinh tình, thì khó mà thay đổi. Rõ ràng biết tình là vọng niệm, không thể quá cố chấp, nếu không sẽ làm tổn thương đến bản thân, nhưng vẫn có rất nhiều người tuyệt đối không quay đầu lại, đến chết không ngừng. Nhân sinh như mộng, mấy độ tỉnh táo, vạn vật đều là không tướng, nhưng lại rành rành chân thực như thế, từng khoảnh khắc của thời gian đều chưa từng phụ bạc.

Trước sau tôi luôn tin rằng, mỗi người đều có kiếp trước, hoặc là làm người, hoặc là làm cây cỏ, hoặc là đá, nhưng nhất định là sẽ tồn tại bằng một phương thức nào đó. Còn đời này và kiếp trước, cũng có ước hẹn, có một đoạn hoặc thậm chí vài đoạn tình duyên chưa dứt. Chúng ta mang theo sứ mạng, mang theo hẹn ước, nợ nần, đầu thai vào nhân thế, không cầu được tuyệt diễm giữa tuế nguyệt, cũng chẳng mong dịu dàng với tháng năm. Chỉ muốn giữ một tòa thành an tĩnh, cùng với người nào đó đã hẹn ước từ kiếp trước, tiếp tục viết một câu chuyện, kết thúc một mối trần duyên.

Bảo Ngọc lần đầu gặp Đại Ngọc, chỉ cười nói: “Cô em này tôi đã gặp rồi.” Giả Mẫu cười nói: “Lại nói nhảm rồi, cháu gặp em ấy lúc nào?” Bảo Ngọc cười đáp: “Tuy rằng chưa gặp thật, nhưng cháu thấy gương mặt hiền lành, trong lòng cứ coi như là quen biết cũ, hôm nay chỉ coi như xa cách lâu ngày gặp lại, cũng chưa chắc đã là không thể.”

Chàng coi Đại Ngọc là người quen cũ, lần đầu gặp nhau coi là xa cách lâu ngày gặp lại. Trên thực tế, Bảo Ngọc và Đại Ngọc đích thực có một mối tiền duyên, chàng là thị giả Thần Anh, nàng là tiên thảo Giáng Châu. Nàng cảm cái ơn tưới tắm của chàng mà giữ mắc mứu trong lòng, mãi mà không dứt. Vì thế kiếp này mới có mối tình không gỡ được, có mối sầu không tiêu tan nổi, và cả sự đợi chờ vô vọng. Nhưng tình duyên cây và đá của họ cuối cùng vẫn không có kết quả, nàng chảy cạn nước mắt, trả sạch nợ duyên, ôm hận mà chết, từ đây không còn vương vấn ái tình.

Luôn có một người như thế, là phong cảnh mà đời này kiếp trước bạn luôn tìm kiếm. Có lẽ anh ấy không phải là chốn về sau cùng của bạn, nhưng ắt sẽ cùng bạn trải qua một quãng thời gian phàm trần, cùng bạn buông lời thề hẹn sống chết. Duyên nông, thì chẳng qua cùng nhau đi qua một chặng non nước, là quay người cáo biệt, không còn gặp lại. Duyên sâu có lẽ có thể nắm tay nhau tới già, nhưng rốt cuộc thì vẫn có một ngày, ai nấy đều rời đi, không hẹn ngày gặp lại.

Nhân thế mênh mang, làm thế nào mới có thể gặp được người thích hợp đó trong thời điểm thích hợp? Khi ấy, anh ấy chưa lấy vợ, bạn chưa gả chồng, hoặc có lẽ các bạn chưa từng yêu ai, chỉ trao cho người kia trái tim chân thành, duy nhất của mình. Cho dù là có duyên, cũng chưa chắc sẽ là tưởng tượng trong mộng của bạn, như Đại Ngọc và Bảo Ngọc, như bạn và tôi trong cõi đời này, vĩnh viễn sẽ có những nuối tiếc và thiếu sót không thể nào bù đắp nổi.

Bao nhiêu người buông lời thề hẹn dài lâu cùng trời đất, mấy đời mấy kiếp, nhưng kiếp này còn chẳng thể trải qua yên ổn. Ngắn thì vài tháng, dài thì dăm ba năm, sau đó núi dài sông xa, khó mà gặp gỡ. Những lời hẹn thề đời đời kiếp kiếp, cũng chỉ như một làn mây ngọn khói, khi đến có tình, mà khi đi vô ý. Tuy là như thế, giữa cõi đời nhiều biến động này, mỗi người chúng ta kinh qua luân hồi, yêu hận tụ tan đều chẳng được theo ý mình.

Nghe bài “Tâm kinh” của Vương Phi, trống vắng, sạch sẽ, xa xăm, trong sự yên tĩnh an lành lại thoảng niềm ưu thương. Lúc này, mặc cho bạn sống giữa phàm trần huyên náo, cũng có thể tham ngộ một chút thiền tâm. “Tâm không vướng mắc, do không có vướng mắc, nên không có sợ hãi, tránh xa được những mộng tưởng điên đảo, đến được Niết Bàn.” Phật pháp vô biên, chỉ độ người có duyên, cho dù là nương nhờ cửa Phật, nhưng vẫn không tránh được ai oán tình thù. Duy chỉ có coi vạn cảnh là không, mới có thể không sinh không diệt, không bẩn không sạch, không tăng không giảm.

Tôi vội vã đến, lại vội vã ra đi, mang theo phong cảnh lưu chuyển, để lại đời người trống vắng. Tôi cũng từng yêu một người sáng trong như ngọc, từng có chuyện tình dịu dàng quyến luyến, cũng từng thề lời thề mãi mãi không thể nào thành hiện thực. Hữu tình hoặc vô tình, là yêu thực hay không phải là yêu. Có những người vẫn ở lại trong sâu thẳm ký ức, thỉnh thoảng lại nhớ đến, có những người thì hóa thành bụi trần cùng với thời gian, dường như chưa từng xuất hiện.

Tình cảm của tôi lạnh lẽo như hoa mai, ngày thường không mấy hòa hợp với người khác, nhưng hễ có người thân tới, thì cũng chỉ từ xa nhìn tôi. Tôi luôn phụ người khác, sau này cũng bị người khác phụ, tuy là vô ý, nhưng rốt cuộc thì yêu nhau sẽ làm tổn thương nhau.

Đời người có bao nhiều niềm tiếc nuối, giống như sông biển cuồn cuộn chẳng thể nào lấp đầy, nhưng cũng sẽ luôn trôi đi. Người lạnh bạc làm lỡ, chuyện hoang đường nực cười, chỉ coi như là kiếp số của đời người. Phật Tổ còn phải tu luyện trăm ngàn tai kiếp, huống hồ chỉ là một kẻ phàm phu tục tử. Hết thảy khổ nạn, đều là con đường buộc phải đi qua, không sợ hãi, cũng không có đau thương.

Có lúc, tôi luôn mơ hồ cảm giác rằng, bà ngoại và Tiểu Trà vô hình trung đã thắt lại một nhân quả không thể nói ra được nào đó. Bà ngoại là người tôi nhớ nhung nhất trên cõi đời, giữa tôi và bà giống như nắng ấm gió xuân, gần gũi thân thiết. Bà dịu dàng điềm tĩnh, mộc mạc đoan trang, sống an ổn trong căn nhà nhỏ ở nông trang, trải qua một cuộc đời giản dị. Cuộc đời dài của bà đã kinh qua vô số chìm nổi thăng trầm, nhưng bất cứ lúc nào bà cũng khiến người khác cảm thấy bình đạm, an tâm.

Bà ngoại qua đời, Tiểu Trà đến với tôi, là kiếp cũng là duyên. Tôi và Tiểu Trà thường có cảm giác cửu biệt trùng phùng, con bé vốn dĩ là đứa con gái bé bỏng của tôi, thân thiết với nhau là thiên tính đương nhiên của mẹ con. Nhưng mấy lần gặp gỡ trong mơ với bà ngoại, những chuyện phát sinh sau khi tỉnh dậy đều liên quan tới Tiểu Trà, trùng hợp như thế, lại tự nhiên như thế. Nơi sâu thẳm nhất của ký ức chính là, bà ngoại ôm Tiểu Trà đến trao vào lòng tôi, ánh mắt thâm tình, kế đó bóng lưng dập dờn đi xa, thật đến nỗi đến chết tôi cũng chẳng quên được.

Bà ngoại là cây hoa nhài trong sân, an tĩnh đoan nhã, không tranh không phiền. Tiểu Trà là hoa bạch trà giữa núi, lanh lợi thoát tục, tự tại phóng khoáng. Họ chưa từng gặp mặt nhau ở nhân gian kiếp này, nhưng lại là tình thân cốt nhục giống nhau, có cảm giác nhớ nhung và lưu luyến không thể chia cắt nổi. Khi bà ngoại ra đi, đã lưu luyến không nỡ rời xa tôi, sợ tôi một mình lênh đênh giữa biển người, cô độc không chỗ dựa, sợ tôi đeo hành lý, không chốn nương thân. Cuộc đời về sau, có Tiểu Trà bầu bạn, là có thể chống đỡ được khổ nạn, cô đơn của bao năm gió bụi của cõi đời.

Tôi và bà ngoại đời này duyên đã hết, không biết kiếp sau có ngày gặp lại hay không. Tình duyên đời này của tôi và Tiểu Trà giống như cỏ cây sông núi, thong thả xa xôi, không có điểm dừng. Bởi vì tôi biết, cho dù có một ngày vì lý tưởng, vì tình yêu, Tiểu Trà rời xa tôi, thì cũng sẽ quay về. Khi đó, có lẽ tôi lại kinh qua mấy độ tang thương, nhưng vẫn là tôi của thuở ban đầu.

Nhân sinh tụ tan vô thường, có lẽ là vì có rất nhiều “tan vỡ”, nên sau này mới có rất nhiều “tụ họp”. Khi tụ họp vui vầy, khi tan vỡ cũng không đau buồn, tin rằng có duyên thì cuối cùng cũng sẽ trùng phùng với nhau bằng một phương thức khác. Nhưng những gì chúng ta có, rốt cuộc chỉ là cuộc đời của một kiếp này, kiếp sau xa xôi không nhắc tới được, không ai có thể chắc chắn, mình sẽ tiếp tục mối tiền duyên với ai.

Hãy sống cho hiện tại thật tốt, hãy trân trọng hết thảy những gì mình đang có, bởi vì một khi mất đi rồi, có thể sẽ là vĩnh viễn. Tất cả mọi gặp gỡ trên đời, đều là cửu biệt trùng phùng, nhưng chúng ta cần gặp gỡ nhiều như thế để làm gì? Nếu như có thể, tôi nguyện xóa đi hết thảy gặp gỡ trong quá khứ, nguyện đời này chỉ có một mối duyên, chỉ yêu một người, chỉ có một trái tim, như thế kiếp sau gặp lại người ấy, chính là cửu biệt trùng phùng.

Tôi
vốn
là
cỏ
cây

.

Lá rụng tiêu điều, mùa đông nồng đậm, ánh đèn rọi trên cầu gỗ nhỏ của sân nhà, giống như phủ một lớp tuyết mỏng. Bao năm qua, mỗi khi tới hoàng hôn đều có một nỗi ai oán bất tận kéo đến. Cuộc đời rõ ràng đã có chốn an bài, tôi cảm tạ Thượng đế đã rủ lòng thương, cho tôi một nơi che mưa chắn gió, khỏi phải lưu ly khổ ải. Nhưng nội tâm trước sau vẫn luôn sợ hãi bất an, cho dù không phiêu dạt động loạn, cũng không ly tán hận sầu, thì cuối cùng vẫn không biết vì điều gì cả.

Trong phòng, tiếng đàn như nước chảy, nghe rất đa tình, đến cỏ cây cũng phải đổi sắc vì nó, gió mát lướt qua song cửa nhỏ, đã ngửi thấy mùi thơm phảng phất của lạp mai. Bóng cành cây chênh chếch, dưới ánh trăng nhàn nhạt như ẩn như hiện, khuấy động tâm tư. Nó luôn mang đến tin tức của mùa xuân sớm trong những ngày đông giá rét, năm qua tháng lại đều lặp lại một câu chuyện giản đơn mà lạnh lẽo.

Ban ngày mở chiếc tủ ra, nhìn thấy trong hộp nữ trang bằng gỗ hoa lê đựng đồ trang sức bằng vàng bạc châu ngọc đủ kiểu đủ loại xếp gọn gàng đúng thực là hoa lệ thâm tàng. Rốt cuộc là tu vi không đủ, nên mới dung túng bản thân được như thế, giữ lại rất nhiều đồ vật ngoài thân như thế này, lao tâm khổ tứ.

Mẹ tôi thường nói, mọi thứ đều chẳng mang theo được, chỉ có bình an mới là phúc. Một đời này của mẹ, vàng ngọc chẳng bám thân, một người giản dị thuần khiết như thế, mỗi lần nhớ tới mẹ, chỉ cảm thấy tâm mình trong trẻo, không nảy sinh ý niệm về vật tục.

Bà ngoại lại nói, phụ nữ khi đeo trang sức trâm ngọc, mới không phụ những năm tháng đẹp đẽ như gấm hoa. Tuy là như thế, bà ngoại trong hồi ức đã bỏ đi điểm tô từ sớm, áo quần bằng vải trắng hoặc xanh, thanh sạch tinh khiết như hoa nhài ban sớm còn ngậm sương. Những trang sức đó của bà đã lưu lạc cùng năm tháng, chuyển dời theo nhân thế, hoặc là bán đi, hoặc là đem tặng, hoặc là đánh mất, có món thì đã sớm có chủ nhân mới, có món lại bị chôn vùi trong một góc khuất nào đó, không ai hay biết. Khi bà ngoại qua đời, rời đi với bàn tay trắng, một hạt bụi cũng chẳng đem theo.

Đúng thế, cuộc đời mà tôi muốn, phải là mộc mạc tao nhã, không có chạm trổ, nơi nào cũng có khoảng trống. Giống như bạch mai trong tuyết trắng, đến lá xanh cũng là thừa thấi với nó, không cần làm nền, cũng đẹp đến mức vừa cô độc vừa kinh tâm. Bởi vì tôi biết, bất cứ đồ trang sức nào đều mang đến liên lụy cho tôi. Hành trang của đời người, nên càng ngày càng trống rỗng, còn cái tâm ở lâu giữa phàm trần, cũng nên càng ngày càng thanh tịnh.

Liên tưởng tới Bạch Cư Dị thời trẻ từng dùng ca vũ nhạc thơ rượu để phóng túng, tự kiếm niềm vui, tẩy rửa phiền não. Nhưng về cuối đời ông lại bị chứng phong thấp, cũng biết rằng xóa bỏ sự phức tạp, quay về giản đơn. Ông bán đi ngựa quý, đến hai người thị thiếp yêu quý nhất là Tiểu Man và Phàn Tố cũng bị đuổi đi. “Ngày mai ra về rồi đi mất, thế gian đừng hỏi chuyện gió xuân”, tiệc tàn khách tan, đóng cánh cửa trống không, tuy tịch mịch lẻ loi, nhưng lại thanh tĩnh không bị quấy rầy.

Đời người vốn dĩ là không ngừng thay đổi, không ngừng xóa bỏ. Tôi cũng không cần sự phức tạp, có lẽ một ngày nào đó, tôi sẽ bán tất cả những đồ vật mình có, đến trâm ngọc lan, hoa tay sen trắng, vòng tay phỉ thúy, nhẫn hoa mai mình yêu nhất cũng không giữ lại, và cả câu chuyện kết duyên với chúng, tôi cũng quên hoàn toàn, không còn nhớ đến nữa.

Vườn mai của tôi không có núi đá đình đài do con người xây dựng, chẳng qua chỉ là lều gianh giậu tre, trồng mấy loài cây cỏ, thiên nhiên mộc mạc. Một mình, cũng ít nhu cầu, là có thể giản lược được rất nhiều phiền phức, vận mệnh cũng giản đơn hơn nhiều. Một mái ngói một hiên nhà đã là một mái ấm, một chiếc bàn một chiếc ghế là cuộc sống, một ấm trà một bữa cơm là câu chuyện.

Tôi vốn dĩ là cỏ cây, hà tất phải cần vàng ngọc trang sức, nảy sinh cái tâm phàm tục, thêm nhiều mối sầu xưa? Đến tình cảm cũng nên trong sạch, thanh bạch, lựa chọn một đô thành để sống đến già, gặp một người sẽ yêu đến bạc đầu. Như thế mới có thể an định tâm tính, có nhàn tình nhã thú, cùng người yêu nghe mưa pha trà, ngắm hoa thưởng tuyết. Như thế mới có thể có chốn về cho linh hồn, không sợ hoàng hôn đêm tối, miễn kinh sợ quấy nhiễu, chẳng liên quan gì tới thế sự.

Ngày đó, quý phi đưa quà lễ Đoan Ngọ tới vườn Đại Quan, Bảo Ngọc đã đem tất cả những đồ được tặng bảo a hoàn Tử Quyên đem qua cho Đại Ngọc chọn. Đại Ngọc từ chối, sau Bảo Ngọc hỏi đến, tại sao không chọn lấy món gì yêu thích, thì Đại Ngọc nói rằng: “Em sao hưởng được cái phúc lớn đến thế, sao bì được với cô Bảo, cái gì vàng, cái gì ngọc chứ, em chẳng qua cũng chỉ là đồ cỏ cây thôi!”

Đại Ngọc luôn nói mình là đồ cỏ cây, kiếp trước của nàng vốn là cây cỏ Giáng Châu mọc bên tảng đá Tam Sinh trên bờ sông Linh Hà. Nỗi buồn của nàng đều khởi nguồn từ tình cảm, tâm bệnh của nàng là mối lương duyên vàng ngọc giữa Bảo Thoa và Bảo Ngọc. Đại Ngọc từng nói, tại sao phải nói đến lương duyên vàng ngọc, cho dù có, tại sao người đeo khóa vàng lại không phải là nàng, mà là Bảo Thoa?

Đại Ngọc tâm như nhành lan, bản chất như đóa huệ, thanh tịnh thuần khiết, đối với đồ trang sức vàng ngọc đã bao giờ có nửa phân tư tâm? Điều nàng bận tâm, chẳng qua chỉ là tình duyên với Bảo Ngọc, còn phú quý chốn nhân gian với nàng, cũng chỉ như sương đọng trên hoa, nàng chẳng hề lưu luyến. Đến như lão đạo sĩ tặng cho Bảo Ngọc một con kỳ lân bằng vàng, mà vừa khéo lại thành một cặp với con mà Tương Vân đeo, Đại Ngọc cũng nảy lòng đố kị. Thứ nàng phiền não không phải là con kỳ lân vàng, mà là câu chuyện vàng - ngọc, chỉ vì nàng là thứ đồ cỏ cây, không có khóa vàng để phối với mỹ ngọc.

Tào Tuyết Cần cũng đặt cho Đại Ngọc một cái họ thuộc cỏ cây - họ Lâm, để nàng cả đời có tâm tính của loài cây cỏ, ở trong Tiêu Tương quán, làm bạn với trúc xanh. Khi mọi người dạo chơi trong vườn, Tiêu Tương quán có cảnh trí như thế này: “Trước mặt có một dãy tường trắng, mấy gian nhà, chung quanh bao bọc hàng trăm nghìn trúc xanh rợp bóng.” Còn Đại Ngọc trước khi vào ở trong vườn Đại Quan, cũng lựa chọn nơi này để ở, nói “thích mấy hàng trúc thấp thoáng một lan can quanh co, càng cảm thấy u tĩnh hơn mấy nơi khác”.

Cỏ cây thích tĩnh không thích náo nhiệt, giống như cành mai trắng tôi đây, nguyện cả đời ẩn mình trong căn nhà nhỏ, gạch đen sân tường, không bị người đời quấy rầy, càng không đua tranh với trăm hoa. Chỉ làm cỏ cây tầm thường đó, không nổi danh cao quý, nhưng lại tự tại thanh tân. Cuộc đời của tôi cũng nên giản đơn thanh tịnh như mai trắng, phong thái tự nhiên, không tranh cầu không phiền nhiễu. Cho dù đời này không có ai để gửi gắm, cũng không sợ hãi không hoảng loạn, đã là sống chết có số, tụ tan tùy duyên, rốt cuộc thì tôi còn lo cái gì? Sợ cái gì?

Thời thịnh thế năm tháng an lành, nhân gian tuy đông đúc, phồn hoa, náo nhiệt, nhưng đâu đâu cũng có thể ẩn thân. Nơi có cỏ cây, cũng là u tĩnh, tự mình tu hành. Hết thảy của quá khứ, hoặc vinh nhục, hoặc thành bại, hoặc giàu nghèo, hoặc ly tan đều mờ nhạt đến không còn dấu vết. Người đã từng thề ước, nếu như vẫn còn đó, thì hãy nên tự trân trọng, nếu như đã rời đi, thì hãy coi như là cái lướt vai qua nhau giữa kiếp này. Ai nấy tự yên vui, không còn bất kỳ dính líu nào, cũng chẳng cần phải chúc phúc cho nhau.

Mà tất cả những gì tôi đã làm trong hiện tại, sướng khổ buồn vui, cũng đều là vì bản thân mình, không liên quan đến người khác. Chúng sinh đông đảo, ngày đêm bôn tẩu trên đời, đến mức bụi sương đầy tóc, những gì mong muốn há không phải là chốn về yên ổn của bản thân sao? Hoặc là mong đợi có một ngày, nhìn chán phong cảnh vạn vật, quay về lại mái nhà đánh đổi bằng thời gian nửa đời người, làm bạn với hoa cỏ, an vui với sự bình đạm, không còn phiêu du nữa, không còn dịch chuyển nữa.

Buổi hoàng hôn, chỉ cảm thấy một mình cô độc làm sao, rơi trong vực sâu của chữ nghĩa, không thể tự trèo lên được, lại vừa tỉnh táo thấu suốt đến bất an. Đời người mênh mang, năm tháng lạnh lẽo, khi không cần danh lợi, không cần được mất, thì cần nửa tỉnh nửa mơ. Sau đó, đêm dài đằng đẵng, trái lại sẽ cảm thấy yên tĩnh, an lành, cũng không còn sợ cô đơn nữa. Pha một bình trà, trong tiếng nhạc dịu dàng, chậm rãi, thủ thỉ những chuyện xa xưa với bình hoa.

Làm một cây cỏ bình thường đi, hoặc là trà, hoặc là hoa, hoặc chỉ là một ngọn cỏ. Nở hoa theo mùa, rụng hoa theo mùa, khô héo đã định sẵn, không phụ ai, không nợ ai. Trước sau tôi luôn cho rằng, mỗi người đều là một loài thực vật, ôn nhuận, an tĩnh, lương thiện và cũng đầy tình cảm. Bản tính của cỏ cây, tâm hồn rộng mở, trong vắt như nước, không bụi trần cũng chẳng gợn sóng.

Cứ sống như thể bị lãng quên như vậy, không ai nhớ đến hoặc không ai để tâm kiếp trước hay quá khứ của bạn, cũng chẳng ai tính toán những chuyện bạn đã trải qua. Bất cứ lúc nào cũng thanh bạch như thế, cho dù là bụi bặm của năm tháng phủ đầy, thì một trận mưa lớn là có thể rửa sạch tinh như ban đầu. Nhân sinh có thể như thế hay không, những lỗi lầm đã mắc phải đáng được tha thứ, những người đã đi lướt qua, có thể trở lại hay không?

Thảo
dược
mỹ
nhân

.

Tào Thực có thơ rằng: “Nước Nam có giai nhân, dung nhan như đào lý, sớm chơi bờ Giang Bắc, tối về bãi Tương nghỉ. Đời bạc bẽo sắc hương, ai làm người tiến cử, cúi ngẩng tháng năm tàn, hoa tươi đâu trường cửu.”[1] Mỹ nhân giống như hương thảo, tư thái giống lan giống huệ, ai nấy có sắc màu riêng, có tư vị riêng, cũng có tâm thái riêng, phong vận riêng của mình. Cho dù cỏ cây điêu tàn, mỹ nhân về chiều, cũng không thể thay đổi được dung nhan sáng trong, sắc màu rực rỡ của họ.

Có một người con gái giống cỏ thơm như thế, từ nhỏ sống trong Dược Vương cốc, nghiên cứu dược thuật. Nàng băng tuyết thông minh, liệu sự như thần; nàng lương thiện nhân ái, khoan dung từ bi. Nàng nếm hết trăm loại cỏ, và nghiên cứu ra một loại kịch độc là Thất Tâm Hải Đường, cuối cùng lại vì người mình yêu, mà chết vì loại kịch độc này, rực rỡ như hoa hải đường, cũng là kết cục đẹp nhất của nàng.

Nàng tên là Trình Linh Tố, là đệ tử của Dược vương Vô Sân đại sư. Nàng không đủ xinh đẹp, nhưng lại giống như thảo dược, tựa như đỗ nhược, bạch chỉ, thanh tân thoát tục, tố tĩnh lãnh đạm. “Một đôi mắt đen lay láy như sơn, trong vắt như nước thu, trên gương mặt thoa phấn mỏng, giữa nét thanh tú lại thêm phần xinh đẹp, càng nhìn lại càng thấy đẹp. Vẻ mặt tươi cười như hoa xuân chớm nở, không còn giống nước da vàng vọt, ảm đạm không ánh sáng như lúc mới gặp, mỗi lời nói mỗi nụ cười, giống như một cơn gió ập tới, đột nhiên cảm thấy thật xinh đẹp.”

Đây là Trình Linh Tố sau khi gặp Hồ Phỉ, đương nhiên không phải cô gái gầy yếu, da dẻ vàng vọt lúc mới gặp. Nếu như không gặp Hồ Phỉ, nàng sẽ cả đời không ra khỏi Dược Vương cốc, làm bạn với cỏ thuốc, giữ cuốn Dược Vương thần biên mà sư phụ để lại cho, cùng với chất kịch độc Thất Tâm Hải Đường, và sống tự tại.

Nàng vốn có thể sống thoải mái nơi thế ngoại, cai quản Dược Vương trang, thanh tâm quả dục, không nhớ nhung không vướng mắc. Nàng có thể mỗi ngày nghiên cứu dược lý, làm bạn với cỏ cây, có thể sớm uống nước sương trên mộc lan, chiều ăn hoa cúc thu rụng. Nàng hiểu biết trăm loại cỏ, giải trăm loại độc, nhưng lại không biết tình ái là gì. Vận mệnh đã định sẵn nàng không được sống an ổn đến già tại Dược Vương trang, vì thế sẽ phải gặp kiếp số này, yêu một người đàn ông không yêu nàng, uổng cả một đời.

Sự lương thiện đôn hậu, phóng khoáng thẳng thắn của Hồ Phỉ đã khiến Trình Linh Tố trúng tiếng sét ái tình với chàng. Trình Linh Tố cam nguyện từ bỏ hết thảy mọi thứ ở Dược Vương trang. Nàng đeo tay nải lên, vì chàng mà bôn tẩu giang hồ, vì chàng mà ăn gió nằm sương, còn chàng lại trước sau chỉ chung tình với Viên Tử Y.

Nàng không cầu bên nhau dài lâu, chỉ mong không phụ tấm chân tình này. Nàng ươm Thất Tâm Hải Đường, tự mình lại trúng loại độc hoa tình không thể giải này. Nàng chết trong lòng của người mình yêu, ngậm ngùi vô hạn mà nói: “Sư phụ muội nói trúng phải loại kịch độc này, không thuốc nào giải được, bởi vì người biết trên đời này không có một thầy thuốc nào lại chịu hi sinh tính mạng của mình để cứu sống người bệnh cả.” Nàng tự lấy làm vui mừng, cho dù đời này không thể trở thành vợ của chàng, nhưng lại khiến chàng khắc cốt ghi tâm.

Nếu như có kiếp sau, nàng chắc chắn sẽ là cây hải đường xinh đẹp ấy, có dung nhan khuynh thành, phong tư tuyệt đại, gặp lại chàng trong thời khắc đẹp nhất. Khi đó, chàng vẫn là thiếu niên ngời ngời, đến nơi gặp gỡ ban đầu Dược Vương cốc đợi nàng. Nàng áo trắng hơn tuyết, giữa một vườn cỏ cây, khiến chàng nhất kiến chung tình. Có thể, chàng sẽ vì nàng mà buông bỏ ân oán, quy ẩn Dược Vương trang, sống bình đạm bên nhau một đời. Có thể, nàng sẽ vì chàng mà từ bỏ dược thảo, nắm tay nhau đi khắp giang hồ, không sợ mưa máu gió tanh.

Còn có một mỹ nhân hương thảo khác, khiến người ta cảm thấy bi thương không quên được. Nàng là Công Tôn Lục Ngạc, từ nhỏ sống trong Tuyệt Tình cốc kẹp giữa hai ngọn núi sâu, lớn lên giữa hoa cỏ, trong hành động cử chỉ mang nét linh tú của mặt trăng, mặt trời, núi và sông, có phong thái thanh nhã thoát tục. Cho đến một ngày, một chàng thiếu niên anh tuấn xông vào nơi ở thần bí xa xôi, và thay đổi vận mệnh đời này của nàng.

Công Tôn Lục Ngạc tuy không xuất trần tuyệt đại bằng Tiểu Long Nữ, không dịu dàng tao nhã bằng Trình Anh, cũng không xinh đẹp bướng bỉnh như Lục Vô Song, nhưng khí chất thanh tĩnh, phong vận tự nhiên của nàng cũng chẳng có ai bì được. Nàng dẫn chàng thiếu niên mình thích dạo chơi khắp sơn cốc, dạy chàng thử nếm hoa tình. “Cha ta nói rằng, tình ái là gì, vốn là như thế này, vào miệng thì ngọt ngào, rồi để lại vị đắng chát, hơn nữa toàn thân là gai nhọn ngươi phải cẩn thận vạn phần, cũng không thể tránh khỏi bị thương. Phần lớn vì loài hoa này có mấy đặc điểm như vậy, nên mọi người mới đặt cái tên này cho nó.”

Nàng cũng từng bị thương bởi gai của hoa tình, nhưng vì trong tim không có nỗi tương tư, nên vẫn an nhiên không sao cả. Nhưng sự xuất hiện của Dương Quá, đã khiến hoa tình vốn tươi đẹp trở thành chất kịch độc đến đứt ruột. Khi chỉ còn có một viên Tuyệt tình đan, Công Tôn Lục Ngạc đã vì giải độc hoa tình trên người Dương Quá, mà nhảy vào giữa bụi hoa tình, vết thương chằng chịt. Cuối cùng nàng tâm nguội ý lạnh, để đổi lấy thuốc giải, đã quyết tuyệt lao vào lưỡi đao sắc bén của cha nàng, ngọc nát hương tan, khiến người ta thương xót ngậm ngùi.

Công Tôn Lục Ngạc yêu đến hèn mọn, cũng yêu đến sâu nặng, yêu hết sức đơn thuần, cũng yêu đến cô độc. Khi nàng chết, không có mấy người vì nàng mà thở than, sau khi nàng chết đi, cũng chẳng có ai nhớ đến nàng. Nàng chỉ là một đóa hoa tình trong rừng trăm hoa ở Tuyệt Tình cốc, đời này chỉ nở vì một người, cũng tàn úa vì một người. Nàng chết trong lòng Dương Quá, khoảnh khắc ấy, độc tính trên người Dương Quá phát tác, một khoảnh khắc ngắn ngủi, chàng không phân biệt nổi, rốt cuộc mình đau vì ai.

Chàng có thể chờ đợi mỏi mòn mười sáu năm vì Tiểu Long Nữ, mà lại chỉ dành cho Công Tôn Lục Ngạc nỗi đau thoảng qua trong khoảnh khắc. Chất độc hoa tình, thấu tim thấu xương, duy chỉ có thuốc giải mới đoạn tình tuyệt ái được. Chàng trúng chất độc hoa tình, là vì người con gái ở lâu trong cổ mộ kia, chẳng liên quan gì đến Công Tôn Lục Ngạc. Cả đời này nàng bình thản đến đi giữa Tuyệt Tình cốc, nếm đủ hoa tình, lại chẳng ngờ lại chết vì một viên thuốc giải. Nàng chết vì tình, chết mà không tiếc nuối, chỉ là Dương đại ca, chàng nhất định, nhất định phải hạnh phúc.

Nếu như có kiếp sau, nàng vẫn là thiếu nữ áo lục thanh tú trong trẻo ở giữa chốn sơn cốc vắng vẻ, hái và ăn hoa tình khắp núi, chẳng nhuốm bụi trần. Mặc chàng thiếu niên anh tuấn ý chí ào ào như gió cuốn, cười ngạo giang hồ, nàng vẫn chẳng chút động lòng. Giả như bạn vừa khéo đi lướt qua bên nàng, nếu như không thể trao cho nàng toàn bộ tình yêu, thì xin hãy đừng lần nữa quấy rầy đến sự an tĩnh của nàng.

Có thể tôi kết một mối tình duyên sâu đậm với thảo dược, thế nên cũng lây nhiễm thành có một niềm yêu thích không tên đối với những mỹ nhân như cỏ cây thảo dược. Mỗi lần kết duyên với thảo dược, luôn nhớ đến thiếu nữ Trình Linh Tố sống ẩn cư trong Dược Vương cốc, và thiếu nữ Công Tôn Lục Ngạc ở Tuyệt Tình cốc. Có thể, mỗi cô gái trên thế gian đều là một loại thảo dược tên là Độc Hoạt, nhìn thì tuyệt mỹ đến kinh hãi thế tục, kỳ thực lại cô độc lạnh lẽo.

Tôi và cỏ cây nhân gian có một mối tình duyên không thể nào chia cắt. Bố tôi là thầy thuốc Đông y, cả đời chăm sóc thảo dược, thuở ấu thơ trong sân nhà thường phơi đủ loại thảo dược. Cả nhà khách và nhà ở, đến trên áo quần của tôi, đều thấm đẫm mùi thơm của thuốc. Thuở còn thơ không cảm được vẻ đẹp của thảo dược, thậm chí vì cơ thể yếu ớt, nên đã uống nhiều thuốc đến phát chán lên được. Nhưng cuối cùng là những thảo dược này đã cứu được vô vàn chúng sinh, một vị linh dược quý ngang ngàn vàng.

Thậm chí tôi còn muốn quay về tu sửa lại căn nhà cũ, trồng thảo dược đầy vườn, làm một mỹ nhân hương thảo. Lại muốn kế thừa nghề của bố, mở một tiệm thuốc cổ kính, không chỉ vì muốn cứu đời giúp người, mà càng vì mùi thơm thảo dược nồng đậm ấy. Nếu tôi là hoa tình, cũng không nên có nỗi tương tư, an nhiên giữa u cốc, tĩnh mỹ tuyệt trần. Không khốn đốn vì tình, không tổn thương vì tình, không chết vì tình.

“Sói ngàn nhài bãi khoác ngoài; Tết lan thu lại làm đai đeo thường... Đoái trông cỏ áy cây vàng; Sợ con người đẹp muộn màng là duyên.”[2] Tôi cũng là mỹ nhân hương thảo ấy, bất luận mà mọc giữa u cốc vách mây, hay là lạc giữa nhà sâu sản cũ, đều thanh lệ tuyệt trần. Chỉ an tĩnh làm một cây cỏ, làm một vị thuốc, không mua vui cho chúng sinh, cũng chẳng cần chúng sinh nhớ đến mình.

[1]

Bài Tạp thi kỳ 4, bản dịch của Điệp Luyến Hoa.

[2]

Trích bài thơ Ly tao của Khuất Nguyên, bản dịch của Nhượng Tống.

Duyên
có
lúc
hết

.

Một ngày mùa hạ bình thường, có lúc có mưa nhỏ, làn gió thổi xuyên qua rừng trúc mang đến hơi mát. Hoa hợp hoan dưới lầu nở trĩu trịt đầy cành, hoa sen trong đầm lặng lẽ đợi cố nhân. Những câu chuyện phàm trần nóng lạnh đan xen, giống như dây leo biếc rêu xanh vẫn sinh trưởng đầy tinh tế. Cõi đời núi dài sông xa, nhìn tưởng chừng như cảnh đẹp giờ lành, mộng đẹp dằng dặc, cũng chẳng qua là núi mai chiều tà, cuối cùng cũng có lúc hết.

Đông Pha tiên sinh nói, xưa nay trà tốt tựa giai nhân. Trong lòng tôi, bà chính là một bình trà, dùng mưa gió trăm năm để pha, nồng đậm mà không mất sự thanh đạm, thơm thoang thoảng mà vẫn tao nhã. Tuế nguyệt trăm năm, phải chịu thời gian bao nhiêu ngày nhàn đêm dài? Lại phải gặp bao nhiêu biến cố dâu bể, tai vạ kiếp số? Bà cứ thế ung dung đi tới, gặp thế sự mà không kinh hoảng, rơi giữa phong trần mà không âu lo, trải sinh tử mà không đau buồn.

Buổi hoàng hôn đó, tôi đang ngắm sắc núi ánh hồ ở căn nhà thôn dã cách xa phàm trần huyên náo, nghe chim hót côn trùng rỉ rả, nghe được tin tức bà[1] lìa đời, trong lòng cũng không đau buồn, mà lại trào dâng một cảm giác bình tĩnh, nhẹ nhõm. Cõi phù thế phồn tạp ồn ào, chẳng thà quay về, tuy nói trăm năm nhưng cũng chẳng qua là gang tấc, mà thời gian vô tận, rốt cuộc lại là cô đơn lạnh lẽo, hao phí tâm sức.

Bà đáng lẽ là một tài nữ cuối cùng của thời đại Dân quốc, tuy có câu chuyện trăm năm, kinh qua vinh nhục trăm năm, nhưng trong lòng tôi lại là một người già giản đơn, hiền hòa. Bà có lẽ không có trăm vàn tư thái của danh kỹ thời Dân quốc, tình cảm mềm yếu, nhưng có nhan sắc say đắm lòng người đã bị thời gian tẩy rửa, có sự trầm tĩnh và an nhiên do thời gian thẩm thấu.

Cũng từng là người đẹp bên bờ nước Giang Nam, sinh mệnh của bà vốn dĩ chẳng có bao nhiêu phong cảnh, cho đến những năm cuối đời, đi đến bên rìa cõi đời, mới có được tụ tan đậm nhạt, chìm nổi co duỗi. Vẻ đẹp của bà không phải là vẻ buồn rầu ủ dột, càng không phải là vẻ nắng mưa bất thường, mà là tẩy hết điểm trang, thuần phác bình đạm. Một đời dài của bà cũng chỉ sống bình thường với người mình yêu, sách hương giữa bốn bức vách, cùng sống ẩn dật giữa đời.

Loạn thế mênh mang, tháng năm hoang vu, cũng từng nổi gió mưa tai kiếp, nhưng có bà ở đó, đều có thể đi qua một cách ung dung. Bất luận là ở giữa hoàn cảnh nào, nơi nào, bà đều có phong thái an nhiên, không hoảng không sợ, đối đãi một cách bình thường. Cho dù là chịu sinh ly tử biệt, bà vẫn giữ tháng năm yên ổn như trước, ở bên cạnh người thân, giữ hơi ấm và tình yêu cho họ. Cho đến khi chứng kiến họ rời đi, mới giữ hết thảy đau khổ và buồn bã cho riêng mình.

Những ngày tháng một mình sau đó chỉ còn lại hồi ức. Bà không buồn không vui, không lo không sầu, nhấm nháp thưởng thức những điều tốt đẹp của quá khứ, chẳng màng đến những tan hợp chuyển dời của tương lai. Bà sống như thể hoa lan, kinh qua hưng vong của vương triều, lưu chuyển của năm tháng, một mình tựa bên khung cửa sổ cũ kĩ, lắng nghe gió xoáy trên nước lặng, an ổn với đời.

Kỳ thực, điều thực sự làm tôi rung động, làm cảm động người đời, chính là đoạn văn này của bà: “Chúng ta từng khao khát con sóng của vận mệnh như thế, đến cuối cùng mới phát hiện: Phong cảnh tuyệt diệu nhất của đời người, lại chính là sự điềm tĩnh và ung dung trong nội tâm... Chúng ta từng mong chờ được thế giới bên ngoài công nhận như thế, đền cuối cùng mới biết: ‘Thế giới là chính ta, không hề liên quan đến người nào khác’.”

Văn chương bình đạm giản dị, nhưng lại có một vẻ tinh mỹ như thể đã đi qua mọi phù hoa. Đoạn văn này là do bà viết, hoặc là văn của người khác, đều không quan trọng, quan trọng là, sự tồn tại của nó, thật là vừa khéo. Một bà cụ trăm tuổi, từ lâu đã không còn sự sắc sảo, sự sâu kín và thâm trầm của bà là do đã nếm trải hết tình người vị đời. Bà giống như hoa mai, hương thơm lành lạnh, cành nghiêng chênh chếch, lay động dưới ánh trăng, đẹp một cách vừa lạnh vừa tĩnh vừa bình hòa.

Chính sự ung dung, phong độ này đã cảm nhiễm muôn vàn chúng sinh giữa cõi đời ô trọc đầy khói lửa này. Bà khiến chúng ta cảm thấy, sống với tư thái chậm rãi thật là tốt, có thể ngắm núi ngắm sông, ngắm vạn vật sinh linh sinh trưởng dưới ánh dương, ngắm người đi đường đi ngang qua bờ liễu đình mai. Bà cũng khiến chúng tạ hiểu được rằng, cho dù đến độ tuổi nào, đều nên giữ sự thuần khiết của nội tâm, bất cứ lúc nào cũng đợi chờ bước trên con đường quay về, mà không quan tâm có phong cảnh tươi đẹp nào hay không. Có một ngày chúng ta rốt cuộc sẽ quay về từ những ngả đường khác nhau. Điều đẹp nhất của đời người, không phải là gặp gỡ, mà là trùng phùng.

Bà nói: “Đầu xuân năm 1997, A Viện qua đời. Cuối năm 1998, Chung Thư qua đời. Ba chúng tôi ly tán từ đây. Dễ dàng tan tác như thế. ‘Đồ tốt thế gian chẳng vững bền, mây màu dễ vỡ nát ly tan.’ Bây giờ, chỉ còn lại một mình tôi. Tôi nhìn thấy một cách rõ rệt căn nhà trước kia gọi là ‘nhà chúng tôi’, giờ chỉ là một nhà khách trên đường mà thôi. Nhà ở đâu, tôi không biết. Tôi vẫn đang tìm kiếm đường về.”

Đúng thế, mỗi ngày chúng ta đi lại trên cõi đời, tìm kiếm sự an ổn, mà sao chưa từng tìm kiếm con đường về? Cuối cùng có một ngày, chúng ta sẽ quay về, những cố nhân đã lạc mất ấy, có lẽ có thể trùng phùng, có lẽ lại từ đây không hề có tin tức.

Bà sống một cách nghiêm túc, sống từng ngày một cách nghiêm túc, cũng chỉ vì mong đợi sẽ trùng phùng với bọn họ bằng một phương thức đẹp nhất. Bà lặng lẽ đợi chờ trong ngôi nhà chung của bọn họ, một mình ngắm mây nghe mưa, năm này tháng nọ đều như vậy, ngày tháng an nhàn. Cả đời bà nhìn tưởng chừng dài dằng dặc, nhưng không có nhiều câu chuyện, trong vắt, thản nhiên như thế, có tình có nghĩa như thế.

Bà còn nói, bà phải rửa sạch những ô uế đã nhiễm phải suốt một trăm năm rồi mới quay về nhà. Kỳ thực, quang cảnh một trăm năm này, bà chỉ bình tĩnh sống trong khoảng trời đất nhỏ thuộc về riêng mình, nếm trải hết dâu bể, nhưng lại chẳng hề nhiễm bụi trần. Trong thế gian, tuổi thọ là điều con người không thể tự quyết định được, duyên phận không thể cưỡng cầu. Nội tâm bà kiên cường mà tỉnh táo, đời người giống như bà, mở màn giản đơn, kết thúc tĩnh lặng.

Vốn dĩ tôi thích yên tĩnh không thích ồn ào, những nơi người người sầm uất sôi sục, tôi đều tránh xa. Phố thị phồn hoa đương nhiên cũng bị tôi khước từ ngoài cửa. Tôi không muốn lưu danh làm nền lúc này, nhiễm phải thị phi vô cớ. Đối với bà, tôi chỉ giữ lòng kính nể, nảy sinh cảm động, còn những nắng mưa tròn khuyết của đời bà, tôi chẳng biết được bao nhiêu.

Tôi có duyên tạm trú mười năm bên bờ Thái Hồ, thuộc Vô Tích quê nhà của bà. Đến nay tôi cũng không biết, bà đã từng ở trong tòa nhà sâu tường cao nào, ẩn cư nơi nào. Đời này cũng không thể gặp gỡ bà nữa, càng không có hồi tưởng, chỉ là nhìn một quãng non nước bà từng đi qua, đọc một cuốn sách bà để lại, nghe một khúc hí kịch bà yêu thích, như vậy là đã đủ rồi.

Con sóng của vận mệnh đã lúc nào ngơi nghỉ đâu, duy chỉ có khi ra đi, mới có thể an tĩnh, không tiếng tăm. Trăm năm cũng chỉ là một làn khói nhẹ, nói tan là tan, thứ có thể giữ lại, chính là phong cảnh trong nội tâm. Giữa cõi đời nhiều biến đổi này, cho dù là vui mừng hay lạnh lẽo, đều phải sống một cách sâu nặng mà an lành.

[1]

Bài viết này viết về Dương Giáng (17/7/1911 - 25/5/2016), tên thật là Dương Quý Khang, người Vô Tích Giang Tô, nữ nhà văn, nhà phiên dịch và nhà nghiên cứu văn học nước ngoài của Trung Quốc, vợ của nhà văn Tiền Chung Thư.

.

Mười năm trước, tôi đương tuổi hoa đẹp nhất, một mình xách hành trang trống không, cùng quyết tâm và dũng khí đi khắp non sông. Mang theo đất bụi của trời nam đất bắc, đi đến Giang Nam sông nước... Tôi nghĩ, có một ngày cho dù mình có rời đi, thì chẳng qua cũng là quay về trước kia, chẳng có thứ gì, thì đã sao nào?

6

.

Tháng
ngày
dĩ
vãng

Ngày
xuân
muộn
màng

.

Thiên “Tiểu Nhã” trong Kinh Thi có viết: “Ngày xuân đằng đẵng ấm êm, cỏ cây đều mọc đã thêm rườm rà, hoàng ly vừa hót dịu hòa, rau phiền người hái gần xa đủ đầy.”[1] Mùa xuân này, tựa như đến có hơi muộn màng, nhưng rốt cuộc vẫn đúng hẹn, chim én bay xuyên qua rặng liễu vào nhà, hoa đào hoa hạnh nở trĩu trịt trên cành. Trên cầu người đi bộ chầm chậm, dưới cầu nước chảy lững lờ, có một vẻ đẹp hoa lệ của hiện tại, trong lòng bất giác trào dâng một nỗi buồn, chẳng biết lấy gì đến xứng với vẻ đẹp như thế này của ngày xuân.

Tôi tính tình lạnh nhạt, thích thanh nhã thoát tục, không thích những vật quá lòe loẹt. Lúc còn nhỏ cùng với bạn hàng xóm lên núi, ra đồng hái hoa hái cỏ, cũng chọn những loại có màu sắc thanh nhã, không thích sặc sỡ. Hoa trong núi hái được mang về nhà, cắm vào trong lọ gốm, đặt dưới ô cửa sổ cổ chạm hoa, ánh trăng lặng lẽ rải xuống, đến giấc mộng cũng trở nên trong trẻo.

Non sông trong mơ, đã sớm xa xôi đến mức chẳng nhìn thấy điểm tận cùng. Cô bé đào củ ấu ngoài đồng, hái dâu trên đường, tước măng dưới thềm kia, đã ở trong biệt viện tiểu đình giữa thành phố, sống những năm tháng nhàn tản, bình đạm như khói trong chén trà. Năm tháng vô tình thay, tôi đã đi ra khỏi những năm tháng này trong niềm sướng khổ ai oán, bị quang âm cố tình thêm vào những dâu bể sự đời.

Còn nhớ mưa xuân dưới hành lang đầu thềm của làng quê thật dịu dàng, tinh khiết vô tư, không mang theo bất kỳ oán thán nào. Ánh nắng mùa xuân mênh mang, chim sẻ ríu rít, mặt trời mặt trăng những vì sao, tình người phong cảnh sự vật... hết thảy đều đẹp đẽ, cuộc sống thôn quê tuy giản dị mộc mạc thanh đạm, nhưng lúc nào cũng phơi phới niềm vui. Nhà ai nếu gặp tai vạ, khó khăn, bán đi ruộng vườn, cầm cố đồ trang sức, thì những điều ấy đều chẳng liên quan gì đến bọn trẻ. Giữ một mái nhà gianh cửa củi, cơm nhạt trà thô, trước sau đều chẳng cảm giác khổ.

Lúc này, ánh xuân dường như khác với năm ngoái, hoặc là mỗi mùa hoa nở đều có phong thái riêng của mình, ngay cả người bên cạnh cũng âm thầm thay đổi, còn những năm tháng đẹp đẽ của tôi, đều làm lỡ trong văn chương. Hoa mai đầu xuân e là rụng khắp vườn, chỉ lác đác còn lại vài cành. Đã nói là chọn một ngày lành, dẫn Trà đi dạo chơi vườn giẫm lên cỏ xanh, nhưng vì cái tính lười nhác của tôi mà chậm trễ mãi. Tuy không phải là hứa hẹn, nhưng rốt cuộc thì vẫn thất tín với con bé, Trà cũng không khóc quấy, chuyện thưởng hoa thế là cũng bỏ qua, ánh xuân ngoài cửa sổ thì vẫn còn đó.

Sảnh nhà có một khoảng trống rộng rãi, là vương quốc của Trà, nơi đó có từng chậu cây bonsai được trồng rất tỉ mỉ, hoa cỏ xanh tốt, tĩnh mỹ đa tình. Trà bày những món đồ chơi con bé thích lên chiếc bàn gỗ lê, có thể một mình chơi cả ngày, không biết cô đơn, không biết mệt mỏi là gì. Tôi gần như dè sẻn thời gian dành cho Trà, cũng rất hiếm khi dịu dàng với con bé, Trà biết đời này tôi có vướng mắc với văn chương, cho nên vẫn kính trọng, không hề để tâm những điều ấy.

Nhan lại giống như cô gái bước ra từ tháng Tư, trong sáng thấu suốt, tựa như gió xuân nước xuân. Nhớ mãi những năm tháng trước kia thoải mái nhàn tản, sống trong nhà hẹp, mà vẫn phong nhã. Mùa xuân thưởng mai, mùa hạ hái sen, mùa thu chơi hồ, mùa đông pha trà, tâm tình đều dịu dàng, tự nhiên, không kinh động người đời. Bây giờ, cả ngày cô ấy chìm đắm trong châu ngọc đá quý, không hỏi đến thế sự tình người, bỏ lỡ cảnh sắc non nước, nhưng cô ấy lại vui vẻ tự tại, người vật đều an nhiên.

Mùa xuân năm đó, bà ngoại vẫn an ổn, bố mẹ trẻ trung mạnh khỏe, có cảm giác trân trọng vật mới người mới. Sau một trận mưa xuân, rêu trên đá xanh ngoài sân mọc đầy, măng tre sau núi thêm đốt, trên mũi ngói treo tiếng thở dài của ai đó. Trong ngõ không biết còn lưu lại chiếc bóng lưng của ai vừa quay người bỏ đi. Khi đó cũng vô âu vô lo, chơi đùa bên bờ liễu suối xuân, đi ngược về trường đình bên con đường núi, mỗi ngày đều là ngày lành tháng tốt.

Vừa qua tiết Kinh Trập[2], vạn vật bừng tỉnh, đàn ông trong thôn ra ngoài đồng cày cấy, phụ nữ thì giặt áo rửa rau bên bờ suối, hoặc là hái dâu nuôi tằm, trẻ nhỏ đến trường đi học, hoặc là chơi đùa dưới bóng cây. Ban ngày, cánh cửa của các ngôi nhà đều khép hờ, cũng không có bạn bè thân thích nào tới thăm, ngày tháng bận rộn nhưng cũng lại nhàn tĩnh như thế. Lòng người cũng giản đơn, ai nấy đều giữ cuộc sống an ổn của mình, không ngưỡng mộ sự phồn hoa xa vời.

Tôi thời thơ ấu tuy ngày thường vẫn hay cùng chúng bạn láng giềng chạy ra ngoài suối, vào rừng hay ra đồng, bẻ măng vớt bèo, nhưng phần lớn thời gian là một mình nghe mưa dưới mái hiên, ngắm mây trên lầu. Cực kỳ vui sướng khi ngồi bên cạnh những cụ già, lặng nghe họ kể lại những câu chuyện xa xưa, ngắm nhìn thần thái bình tĩnh, hiền hòa, vui vẻ của họ, nội tâm xanh mơn mởn, tự nhiên, tươi đẹp như dương liễu. Cho đến một ngày, tôi ra khỏi làng quê, đi qua thành thị huyên náo, cuối cùng cảm thấy vinh hoa phú quý trên thế gian đều chẳng bì được với rừng đào ở cố hương Trúc Nguyên.

Sau này có vườn mai rồi, tôi phiêu dạt nửa đời người, kinh qua tai kiếp, gặp đủ hoạn nạn mới xây được một mảnh tịnh thổ nhỏ xíu. Nhưng nơi đây chỉ là chốn nương thân ở nơi sâu khuất hồng trần của tôi, còn vườn mai mơ ước của tôi thì vẫn ở ngoài cõi đời. Mùa xuân ở miền Nam có muôn vàn dáng diệu, xinh đẹp đa tình, muôn hồng ngàn tía rực rỡ hơn hoa đồng cỏ nội của làng quê khi xưa rất nhiều. Nhưng lúc này tôi lại chẳng có tình cảm đối với cảnh xuân giống như thời thơ ấu, trong lòng trào dâng một nỗi buồn và hoang mang.

Uống trà ngắm hoa dưới ánh nắng mùa xuân, cũng là tĩnh, chỉ ngửi thấy tiếng trà sôi sùng sục. Hướng trong lò đã cháy quá nửa, những nơi gió xuân thổi tới, bao nhiêu chuyện không như ý đều trở nên sáng trong, tỏ tường. Ngoài sảnh nhà, Nhan đang bày những món châu ngọc của cô ấy dưới ánh nắng mặt trời, im lặng lắng nghe tôi kể về những chuyện xưa đã từng ở làng quê. Những người, những chuyện không liên quan đến cô ấy, nhưng lại chẳng hề có chút cảm giác xa lạ nào, tựa như cô ấy cũng là người của làng quê đó, từng cùng tôi hái trà, nghe kịch, kết duyên ở kiếp này.

Tiểu Trà cúi mày vẽ vời trên bàn, say sưa trong thế giới trẻ thơ của con bé, nghe thấy những tiếng rì rầm như có lại như không của tôi và Nhan. Ánh xuân chầm chậm dạo chơi bên ngoài cửa sổ, vừa mỏng manh vừa xa xôi. Chiếc chén đã uống cạn nước trà, trong khay còn rơi rớt những hạt châu ngọc rải rác và cả bức tranh mà Tiểu Trà tùy ý bôi vẽ, đều im lặng nằm ở đó. Có lúc cảm thấy tất cả của hiện tại đều giống như một giấc mơ, tôi rõ ràng vẫn là bé gái kia, tựa khung cửa sổ cũ, không biết đến nỗi sầu muộn và bi tình trên đời.

Lửa nhỏ sao trà, rồi nhen lửa đun trà, khi ấy không hiểu ý vị của trà, chỉ biết lấy một nhúm lá xanh bỏ vào trong bình để hãm. Tôi yêu hơi nước bốc lên từ nước trà và cả mùi thơm thanh nhẹ của trà, uống một bình trà, chỉ cảm thấy tinh tế sâu xa. Nhan yêu trà, cũng giống như tôi, cũng có lúc tôi cùng cô ấy ngòi trong trà thất, từ sáng sớm cho đến chiều muộn. Vườn mai quanh năm sân nhà vắng lặng, nhưng cỏ cây thì có lòng, đợi khi mai lạnh chếch cành vươn qua cửa sổ, tre cao vượt qua mái hiên, là biết mùa xuân đã về.

Đông Pha cư sĩ có câu rằng “Thà ăn cơm không thịt, không ở nhà không có trúc”, tôi thì một ngày không thể không có trà. Trà đơn giản an tĩnh, cho dù bạn có đi bao xa, gánh vác những gì, một bình trà là có thể khiến bạn buông bỏ tất cả, cam nguyện sống bình đạm tầm thường. Tôi nghĩ, có một ngày tôi có thể rời xa Tiểu Trà, bỏ lại mọi loại tình duyên trên thế gian, nhưng rốt cùng vẫn không bỏ được chén trà đã cùng tôi lưu ly phiêu bạt, ăn gió nằm sương đó.

Có lẽ tôi là hóa thân của hoa mai, có lúc lại cảm thấy đến cả niềm vui cũng lạnh lẽo. Tôi và hết thảy những sự vật của hồng trần, yêu thích hay không yêu thích, đều đối đãi một cách bình hòa, cũng không hề tính toán được mất. Trong sâu thẳm nội tâm vẫn là niềm cao ngạo không vơi giảm, bao nhiêu vinh quang tuy là tốt, nhưng cũng không chịu dễ dàng hạ thấp mình. Tôi chung sống với người khác, thanh đạm, không hiềm nghi, nhưng cũng giản lược phù hoa, ai nấy tự trân trọng chính mình.

Nhìn quen gió xuân nước thu, đến đi ung dung, tự biết bao nhiêu mối tình duyên vô lý trên thế gian đều sẽ có kết thúc. Sinh lão bệnh tử không thể tự chủ được, ngày tháng có lúc cần sống một cách khiêm nhường, thận trọng, cho dù tan hợp vô thường, cũng không có gì nuối tiếc. Đời này kiếp trước của tôi không phải là trúc xanh dương liễu trong đình viện sâu thẳm, thì cũng là người phụ nữ bình thường, mộc mạc hàm súc. Những mong chờ trong mộng trước sau vẫn là nhà sân mái ngói đen tường trắng, dựa núi nhìn sông, ngoài sân là hoa dại hái mãi không hết, trà xuân ngắt mãi không tận, và ráng khói ngắm quanh năm suốt tháng.

Năm tháng luôn đối đãi tử tế với con người, tôi vốn là kẻ không có lòng ẩn dật, cũng biết rất nhiều tình ý trên đời nên trân trọng, nhưng bản tính ưa thanh tịnh, sợ hết thảy những việc ồn ào, nguyện làm một cô gái dịu dàng hiền thuận trong nhà nhỏ, trông coi dăm cây đào mận, không tranh giành không phiền nhiễu. Ánh xuân ong bay bướm lượn đều bị khóa bên ngoài cửa, lúc đến an tĩnh, lúc đi cũng thong dong. Đời người dài thăm thẳm, núi non quanh co suối sông khúc khuỷu, đạo trời mênh mang, cuối cùng vẫn là sân vắng tình sâu, hết tai hết nạn là được an lành.

[1]

Trích bài thơ Xuất xa thuộc thiên “Tiểu Nhã”, Kinh Thi, bản dịch của Tạ Quang Phát.

[2]

Một trong hai mươi tư tiết khí của Trung Quốc, thường rơi vào khoảng ngày mùng năm, mùng sáu tháng Ba Dương lịch.

Tòa
thành
quá
khứ

.

Nội tâm mỗi người đều là một tòa thành. Tòa thành này vừa rộng rãi lại vừa huyên náo, nhìn thấy đủ vạn vật trên thế gian, chứa đựng mọi vinh hoa và kham khổ. Tòa thành này an tĩnh mà cô độc, tránh xa phàm trần, chỉ còn lại chiếc bóng của chính mình. Tôi tin chắc rằng, chỉ cần giữ tòa thành nội tâm này, cho dù non sông thế giới bên ngoài có bao la nhường nào, thì nơi đây trước sau vẫn an nhiên bình ổn.

Dần dà, lãng quên mất những khách qua đường đã đi lướt qua mình, lãng quên đã từng có duyên phận mỏng manh với ai trước kia. Giản đơn tinh khiết, thanh đạm yên tĩnh, thế giới của tôi giờ đây thuần khiết mộc mạc, tỏ tường rành mạch. Không có hoa tươi thêm gấm, cũng chẳng cần dăm ba người tri kỷ, thậm chí còn chẳng cần nhiều mộng ước. Chính là một mình trong sáng, tròn đầy, cùng với cuộc sống bình đạm, nhìn nhau mãi mà không chán, coi những tháng ngày cô lẻ thành một loại vẻ đẹp.

Những thề hẹn của quá khứ và cả những ký ức sâu đậm, cuối cùng đều bị năm tháng xóa nhòa. Có lúc, uống xong một bình trà, chỉ cảm thấy trời đất trong sáng, thế sự trống trải, còn tôi thì sạch sẽ đến mức chẳng có nổi một câu chuyện. Cũng đúng, nhân sinh tĩnh lặng, đẹp đẽ nên ung dung tiêu sái, không vướng mắc, không chướng ngại, càng không phụ nhau nợ nhau. Những con đường đã đi qua, những con người đã từng yêu, những cuốn sách đã từng đọc, những phong cảnh đã từng ngắm, đều lãng quên trong tòa thành tên là Quá Khứ kia, còn tôi là chủ nhân duy nhất của tòa thành cũ đó.

Nghi ngờ nhau quên nhau thì có sao? Tôi và bạn cũng chỉ là ngẫu nhiên tương phùng, bạn chưa từng trải giấy, mài mực, vẽ mày, tô môi cho tôi; càng chưa từng đi vào câu chuyện của tôi, tham dự vào cuộc tan hợp của tôi, gánh chịu mưa gió cho tôi. Nỗi buồn niềm vui của tôi, tai kiếp của tôi, chẳng oán hận người nào; tài hoa của tôi, sự tao nhã của tôi, cũng chỉ thuộc về riêng mình tôi.

Lúc này, ánh nắng mặt trời vẫn còn đẹp, ý thu mênh mang ập thẳng đến trước cửa sổ, nghe thấy tiếng nước suối ào ào chảy dưới lầu, ngày gió thổi thật vắng vẻ. Tôi thích thời tiết cuối thu như thế này, núi đỏ màu lá, rừng đẫm sương đêm, từng nhà từng hộ đều chân thực, trầm ổn. Thời gian vừa tươi đẹp lại vừa vô tư, vạn vật trên thế gian đều cố hết khả năng, đều giành được thứ mình cần, nên chẳng có mối sàu ly biệt lẫn niềm ai oán.

Dưới lầu, hoa cỏ trong sân nhà ai đang vui tươi, đình đài bên ngọn giả sơn tuy chỉ là kiểu đơn giản, không có tư thế xa rộng, nhưng cũng rất tinh tế, đẹp mắt. Nắng thu tĩnh mịch rải chiếu trước bậc thềm, ánh nắng hơi lành lạnh mà nhàn tản, xa xăm, ngày trước chỉ cảm thấy đời người trôi nổi vô thường, còn bây giờ lại như tìm thấy được chốn về của kiếp này, không còn muốn hao tổn tinh thần nữa. Nhưng trái tim ẩn dật chốn núi rừng, lúc vô tình khi hữu ý lại luôn quẩn quanh giữa ngày đêm, vương vấn không dứt.

Rốt cuộc thì có chấp niệm, sẽ không thể từ bỏ, cho dù là có xẻ núi trồng hoa mai trong tâm thì tâm nguyện vẫn khó thành. Mẹ tôi nói, người thân đoàn tụ, hơi ấm của sự vui vẻ bình an còn hơn cả việc con một mình ở trong sơn trang, hơn cả sự lạnh lẽo của việc lặng lẽ quét lá rụng. Mẹ tôi lại nói, đời người vốn dĩ không dễ dàng, lại vừa khổ sở, ngắn ngủi, mẹ mong cho ước nguyện của con thành hiện thực, sau này tận tâm sống cuộc sống mà con mong muốn, không bị những chuyện vụn vặt quấy rầy, làm phiền.

Mẹ tôi tuy là một phụ nữ nông thôn, cả đời nơi xa nhất mẹ từng đến, cũng chỉ là tỉnh thành. Một người rất nữ tính, lại vô duyên với sách vở, mẹ dành cả đời để lao động vất vả và trông giữ cửa nhà, cùng chồng dạy con. Thân thiết với mẹ chính là kim chỉ trong khuê phòng, là chén bát dưới bếp, là rau quả trong vườn, là thảo dược ở tiệm thuốc.

Nhưng tòa thành nội tâm của mẹ, trống trải sáng trong, tựa như nước thu gió xuân, không có gì che chắn. Mẹ cho phép tôi thiếu niên một mình phiêu dạt chân trời, cũng rất thấu hiểu và thông cảm cho phương thức sống không quan tâm chính sự, quanh năm chăm sửa cỏ hoa, mưu sinh bằng bút mực của tôi. Đến tuổi lấy chồng, tôi trước sau vẫn song lạnh bóng lẻ, mẹ cũng lo âu, nhưng không làm khó, hết sức từ bi khoan dung với tôi.

Mấy năm nay, tôi và mẹ cách nhau núi xa sông dài, kinh qua vô số lần hội ngộ ly tan, mỗi lần đều là khắc cốt ghi tâm như thế. Tôi sợ ánh mắt nặng tình lưu luyến ấy, chiếu xuyên qua bóng lưng giả vờ tiêu sái mà lại yếu ớt mỏng manh của tôi, chiếu thẳng vào nỗi hoang lạnh tận sâu thẳm trái tim. Bao nhiêu năm rồi, theo lý mà nói thì tôi đã phải quen với sự ly biệt như thế từ lâu, nhưng rốt cuộc thì cốt nhục là thân thiết nhất, nhìn thì tưởng như ung dung ra đi, nhưng kỳ thực lại là bàng hoàng trốn chạy.

Mẹ tôi vẫn ở tòa thành cổ kính đó như xưa, an ổn qua năm tháng, mộc mạc giản đơn. Mẹ hiểu một cách sâu sắc rằng tôi của bây giờ không còn là cô gái lưng mang hành trang, cô độc lánh đời kia nữa, mà đã gửi hồn nơi đất khách, có mái hiên trú chân. Tôi an ổn đầy đủ ở Giang Nam mà tôi hằng mơ ước, ưu nhã tự tại, tôi bên cỏ cây, bầu bạn với trà sách. Mẹ nói, bất luận sang hèn, đều phải đối đãi bằng cái tâm bình thường, hết thảy mọi thứ đạt được của ngày hôm nay, đều không thể dễ dàng bỏ phí, mà nên biết tích phúc, nên biết cảm ơn.

Tôi vốn là một kẻ lãnh đạm, hiểu rõ rằng công danh phú quý trên đời đều như mây khói trôi qua mắt. Lại càng biết tụ tan vô thường, sống chết bất định, tự mình nên tuân theo phép tắc của cõi đời, tươi héo tùy duyên. Mẹ tôi nói, mẹ không muốn dùng tình yêu thâm trầm của mình để trói buộc tôi, mẹ chỉ muốn tôi làm một cây hoa mai thanh nhã, tránh xa tổn thương, không rơi vào tai kiếp. Giai nhân thời trẻ dung nhan xinh đẹp, phong thái yểu điệu đó, đến nay tóc mai trắng như tuyết, nét tang thương phủ đầy gương mặt, chỉ là mẹ vẫn xinh đẹp như xưa, có một vẻ đẹp bình an, hiền hòa, khiến người ta thực chắc dạ vững tâm.

Như thế, tôi có thể lặng lẽ giữ tòa thành của mình, vườn mai của tôi, viết chữ pha trà, thong thả tự vui sướng. Sinh mệnh tuy nhỏ nhoi bé mọn, nhưng cũng cao quý tao nhã, thế sự giống như kịch lại giống như mộng, nhưng cũng chân thực mà hữu tình. Trái tim trống trải không có gì hổ thẹn, những ngày tháng về sau, hẳn tự vô âu vô lo, không sợ hãi. Quá khứ tuy cũng có nuối tiếc, thiếu sót, có đổ vỡ bi thương, quay đầu nhìn lại, chẳng qua chỉ là một cơn gió trong sau cơn mưa, thì có thể làm gì nữa đâu?

Lời hứa rất đẹp, dịu dàng mà cũng dễ đổi thay. Vinh hoa khiến người ta an nhàn, cũng khiến người ta lười biếng, chỉ cần nội tâm giàu có thản nhiên, hết thảy được mất thành bại đều có thể có cũng có thể không. Năm tháng sắc nhọn, dễ dàng làm tổn thương con người, nhìn thấu duyên khởi duyên diệt, cho dù ngày mai sẽ như lá thu lìa cành, vội vã đến với cái chết, thì cũng phải đối xử một cách ung dung, không kinh sợ, không đau buồn.

Ánh nắng ngoài cửa sổ sáng trong, nước trà trên lò cũng đã sôi, bất kể có việc hay không, đều tiêu phí thời gian trong một chén trà. Mẹ tôi từng nói, tôi là hoa lan ở trong nhà, không nên phơi dưới ánh nắng mặt trời quá nhiều, cũng không thể chịu mưa gió, nhưng ánh nắng mùa thu trong vắt này rõ ràng khơi gợi tình cảm con người, nhưng lại không chịu kinh động đến tuế nguyệt. Mong cho bệnh ho mấy ngày nay của tôi sẽ từ từ biến mất dưới ánh nắng này, từ đây không còn dây dưa nữa, coi như một cố nhân đã đi xa.

Lúc này, Tiểu Trà đang bày đồ chơi của con bé ở trong phòng khách, chìm đắm trong thế giới nhỏ bé của nó, thuần khiết vui vẻ. Nhan thì mượn ánh nắng mặt trời ban chiều, ngồi dưới bóng hoa, nghịch những món châu ngọc mà cô ấy thích, an tĩnh đẹp đẽ. Còn tôi ngồi trước bàn, gõ những câu chữ vụn vặt, ghi chép lại tâm tình giản đơn. Ở phương xa, tại tòa thành phương Nam, không biết mẹ đang tâm sự với ai những chuyện cũ cuộc đời mình.

Bình trà này lúc ấm lúc lạnh, chén trà của chúng tôi lúc đầy lúc vơi, giống như cuộc đời mưa nắng bất định. Tôi hỏi Nhan, nếu như có một ngày, tất cả những gì có được ngày hôm nay đều tiêu tan như mây khói, trôi hết về phía đông, thì làm thế nào? Cô ấy trả lời, cho dù chẳng còn gì, trắng tay, thì cũng không có gì phải sợ cả, cùng lắm thì bắt đầu lại từ đầu. Tuổi trẻ thật tốt đẹp biết bao, có thể không dè sẻn thời gian, càng không sợ lãng phí thời gian, tĩnh tâm làm những việc mình muốn làm, yêu người mình muốn yêu.

Những gì đã phạm sai lầm cũng không cần bận tâm, những gì đã mất càng không cần đau lòng, giữ những sự vật giản đơn, vui thích tùy tâm. Nhan nói, chẳng cần nghĩ nhiều, chỉ cần một ngôi nhà sáng sủa, sạch sẽ, trong đó trồng hoa trồng cỏ, chơi châu nghịch ngọc. Đồ trang trí cổ kính mà giản dị, một bàn, một ghế, một khay trà, là có thể chống đỡ hết thảy biến ảo của thế gian.

Đời người nhàn nhã tự tại là vui lành, bất cứ sự điểm tô và đẽo gọt nào đều là dư thừa. Trong những năm tháng tuổi xuân đẹp nhất cuộc đời, yêu lấy bản thân khi đang độ đẹp nhất, chính là hạnh phúc. Làm một cô gái ung dung ưu nhã, giản dị nhưng không mất đi sự tinh tế, trầm tĩnh mà không mất đi vẻ xinh đẹp dịu dàng, đoan trang nhưng không mất đi sự phong tình. Tựa như hoa lan trong nhã thất, thơm ngát thoát tục, cúi mày mỉm cười, thần thái say đắm lòng người. Nhìn muôn vàn chúng sinh đến rồi đi bằng một cái tâm thuần khiết, thanh tịnh, an ổn với hiện tại, không nhớ quá khứ, chẳng sợ tương lai.

Như thế cũng tốt, hãy khóa tất cả những gì của ngày hôm qua trong tòa thành quá khứ đó, từ đây, cùng với phong cảnh lãng quên nhau. Nếu như thật sự có số mệnh, thì đã đã sớm được an bài, hoặc sống hoặc chết hoặc giàu hoặc nghèo, hoặc tụ hoặc tan, không cần quá bận tâm tính toán. Về sau nên tùy tâm tùy tính, cho dù là nhà người khói bếp, hay là đường ngõ tầm thường, nhà lầu mái hiên, đều có thể làm nơi ẩn cư, đều có thể an nhiên, yên tĩnh, tốt lành.

Còn
nhớ
Tây
Hồ

.

Tôi theo hẹn mà tới, đến ước hẹn nghìn năm, cũng là một mối tình duyên của kiếp này. Mùa thu trong trẻo của Giang Nam, phong cảnh Tây Hồ trong sáng, xinh đẹp, xa xôi, hiện ra rõ ràng. Tòa thành này vì có non nước Tây Hồ mà giảm bớt một chút vương khí, tăng thêm vài phần dịu dàng. Non sông đổi dời, điểm tô xuân thu, cõi đời núi dài sông xa như thế, ngàn xưa người đi xa cũng đa cảm đa sầu đến vậy.

Vùng đất phong lưu Giang Nam này luôn khiến người ta nảy sinh tâm trạng hoài cổ. Cố tích Lâm An, phong vận còn lại thời Nam Tống, vùng đất này sinh ra biết bao đế vương khanh tướng, cũng bao nhiêu tài tử giai nhân bước ra từ đây. Mỗi lần gặp non nước cầu nhỏ, đi ngang qua những con ngõ nhỏ bình thường, đều muốn định cư lại đây. Tôi nguyện ở thật lâu trong những căn nhà dân bình thường, làm một căn nhà nhỏ trên đường phố, sống những ngày tháng giản đơn, đạm bạc chẳng mong cầu điều gì.

Nói không yêu vinh hoa phú quý trên đời thì là giả dối. Trong sâu thẳm nội tâm tôi rốt cuộc thì vẫn quyến luyến nhân gian khói lửa, thường vì một chút chuyện nhỏ nhặt mà cảm động mãi không thôi, lại chưa từng nảy sinh lòng oán hận đối với những người làm tổn thương mình, tương phùng là duyên, đều cần phải đối đãi một cách dịu dàng. Bất luận đời này yêu hay không yêu, cuối cùng sẽ có một ngày ly tán, nguyện cho tôi có thể cùng bạn mỉm cười cáo biệt, ung dung chẳng sợ hãi.

Nhìn hết bao nhiêu lưu lạc trên thế gian, mà lòng vẫn còn sợ phiêu dạt giữa biển đời. Núi hồ có tình, chẳng phụ lòng say đắm non nước của chúng sinh. Năm xưa Tô Tiểu Tiểu cũng chẳng buông bỏ được non nước tú mỹ của Tây Hồ, dùng hết tình cảm cả đời, chôn thây tại nơi này. Trăm nghìn năm nay, chỉ còn lại một nấm mồ cô lẻ, bên bờ Tây Hồ, lặng lẽ ngắm phong cảnh, sự vật bốn mùa, người đi đường tới tới lui lui vội vã.

Chèo thuyền Tây Hồ, ánh nắng mặt trời cùng màu nước, núi xanh thấp thoáng ẩn hiện, đi qua cây cầu nhỏ bờ liễu như khói, xa dần khói bếp nhà người. Mặt hồ phẳng lặng như gương, đều là hơi nước, thỉnh thoảng có chim hải âu bay lướt qua, cuối cùng là không còn vương vấn, trở thành một phong cảnh quay người là trôi qua. Trần thế và trung tâm hồ chỉ cách nhau một cây cầu, nhưng lại tựa như kiếp này kiếp trước, nơi này tựa như tranh thủy mặc, trên bờ đối diện cầu sương mù mông lung.

Kiếp này, tôi lầm lỡ vì đa tình, đối với cỏ cây núi đá, gió xuân mưa thu, hoa mai trúc biếc, tôi đều có tình cảm vô hạn; và tôi cũng lầm lỡ vì đã khăng khăng giữ lời hứa, vì một lời hứa bâng quơ, mà dốc hết nhiệt huyết lẫn tình yêu của một đời, đến chết cũng chẳng nguôi. Với Tây Hồ, tôi chỉ là một vị khách qua đường nhỏ bé, còn với tôi, Tây Hồ lại là chốn về mà phải đi hết vạn nước nghìn non mới có thể tìm được.

Tây Hồ vốn không có câu chuyện nào, non nước nơi đây vui vầy bên nhau, không tranh vui với người đời. Còn chúng ta lại tham luyến cảnh đẹp nơi này, khiến cho phong cảnh sự vật vốn dĩ thanh tịnh, đơn giản trở nên hoa lệ, thâm tàng. Sau này, hoa cỏ gạch ngói ở đây đều biến thành di tích, đình dài, ngõ ngắn đều nảy sinh câu chuyện. Tôi yêu vẻ bàng bạc, tự nhiên, cũng yêu cả nét phong lưu, tao nhã của nó.

Tôi đã từng đến Tây Lãnh ấn xã ngắm mai vào tiết mùa đông lạnh giá, khoảnh khắc bước qua ngưỡng cửa, gặp cây mai đang nở bung ấy, tựa như đã quen biết sâu sắc với chính mình từ kiếp trước. Từ đó về sau, trăm ngàn lần vòng quanh trong mộng, trước sau vẫn là khoảnh khắc tuyệt đẹp mà sững sờ ấy. Cơn mưa bụi mịt mờ ấy và cả hơi trà nghi ngút trong cần nhà gianh Tây Lãnh đó, đã sưởi ấm cả mùa đông lạnh lẽo.

Lúc này Giang Nam đang vào tiết thu trong, vốn là lúc hoa quế bung nở, sáng đẹp thơm ngát. Cớ sao một trận mưa lại khiến hoa rụng hết, gần như không còn ngửi thấy chút mùi hương còn sót lại. Lẽ nào tôi là cây mai nên đã che lấp cả hoa quế của thành Hàng Châu này? Từ ngàn xưa, hoa mai thường cao ngạo, cũng có mùi hương thầm xao động, làm sao có thể tranh giành với những loài hoa cỏ khác?

Trái lại cũng ngạc nhiên, từ Tây Hồ trở về, hoa quế khắp thành dường như nở bung toàn bộ chỉ trong có một đêm. Hoa nở vào một buổi chiều tuyệt đẹp của Giang Nam, tao nhã, tĩnh mịch lại hoan hỉ, hoa lệ mà cũng thanh đạm. Khi ra đi, nó phóng khoáng quyết liệt, khi đến thì quyến rũ xinh đẹp. Không thở dài vì bất cứ chuyện tình nào trên thế gian, cũng không đợi chờ hy vọng vì bất cứ hình bóng nào ở hồng trần.

Mà linh hồn của tôi vẫn còn ở lại giữa sóng nước mênh mang của Tây Hồ, trước sau không thể quay về. Ngày hôm đó, ánh nước lấp lánh, chèo thuyền trên Tây Hồ, ngang qua Khúc Viện Hà Phong[1], đi qua cầu đá dương liễu, dần dần đến trung tâm hồ. Người chèo thuyền dường như cũng bị cảm nhiễm trước mặt gương nhân gian này, tiếng mái chèo khua chầm chậm, không nỡ lưu chuyển. Chim hải âu của Tây Hồ rất dạn người, bay lướt qua mặt nước, đậu trên cành cây, thong thả tự tại.

Người chèo thuyền quăng lưới xuống mặt nước, vớt được mấy con cua, khuôn mặt rạng rỡ nụ cười. Chỉ biết trong đêm nay quay về uống rượu ăn cua cùng người nhà, cõi phù sinh như giấc mộng, uống say mới nghỉ. Người chèo thuyền Tây Hồ quanh năm suốt tháng được non nước thấm đẫm, nên cũng rất lãng mạn. Ông ấy nói, tu mười năm mới được ngồi cùng thuyền, mấy chục năm chèo thuyền kiếm sống này, không biết đã kết được bao nhiêu duyên phận. Đối với ông ấy, tôi cũng chỉ là một gợn sóng nhỏ của tâm sóng Tây Hồ, chớp mắt thôi là biến mất.

Hàng Châu có một câu ngạn ngữ nổi tiếng: “Hồ ngày trong xanh chẳng bằng hồ ngày mưa, hồ ngày mưa chẳng bằng hồ đêm có trăng, hồ đêm có trăng lại chẳng bằng hồ ngày có tuyết.” Chọn một ngày mưa, lại chèo thuyền chơi trên Tây Hồ. Giữa mưa khói mờ mịt, Tây Hồ tựa như đã đánh đổ cả hộp mực, mực đen ngàn năm lặng lẽ chảy miên man, trời nước hòa chung một màu, không chia ranh giới. Còn tôi lại biến thành phong cảnh của Tây Hồ, thẹn thùng xấu hổ, phong thái yểu điệu giữa non nước.

Trương Đại trong tác phẩm Ngắm tuyết ở đình giữa hồ có viết: “Tháng Mười hai năm Sùng Trinh thứ năm, ta ở tại Tây Hồ. Ba ngày tuyết lớn, tiếng người tiếng chim trong hồ đều bặt thinh. Ngày hôm nay, vào khoảng tám giờ tối, ta chèo một chiếc thuyền nhỏ, mặc áo lông, ôm lò sưởi, một mình đi đến đình giữa hồ ngắm tuyết. Trên mặt hồ, hoa tuyết giăng khắp, trời và mây, và núi, và nước, trên dưới đều một màu trắng muốt. Trên hồ chỉ có dấu vết của bóng con đê dài, ngôi đình giữa hồ như một dấu chấm, cùng con thuyền nhỏ của ta, và đôi ba người trong thuyền mà thôi.”

Phong cảnh Tây Hồ, cũng giống như cõi đời mênh mang, gió nắng mưa tuyết, không có gì khác. Nhưng phàm là non nước tĩnh mỹ, bóng phản chiếu xiêu động tâm phách, đều nảy sinh thiền ý khoáng đạt, sâu xa. Con người ở giữa trời đất núi sông, cuối cùng vẫn chẳng quên được khói lửa tục thế. Trở về với hồng trần hoa lệ, cổ thành phố thị, vẫn làm một cô gái bình thường đun trà nấu cơm, chăm coi mảnh sân dưới ánh chiều tà, vui vẻ tùy duyên.

Mỗi lần viết chữ uống trà trước bàn, tôi tự cảm thấy đoan trang an lành, hợp tình hợp lý. Bên ngoài cửa sổ phong cảnh bốn mùa thong thả đi qua, không cần nói thề non hẹn biển, những việc đã trải qua đều chân thực. Thế sự bất định, trong túi gấm trong lòng cất vàng bạc lụa là, nặng trình trịch mới cảm thấy ổn thỏa vững lòng. Cuộc sống cũng như vậy, an hưởng trà thô cơm nhạt, hết thảy đều tự nhiên bình tĩnh.

Thế sự non sông, bao nhiêu hưng vong tang thương, ân oán tan hợp, cũng chẳng qua chỉ là bóng mây sắc trời giữa năm tháng, không để lại dấu tích. Tuy trải qua khói lửa Tần Hán, gió mây Đường Tống, mưa tuyết Thanh Minh, rốt cuộc thì giang sơn vẫn vậy, ngày tháng như xưa. Nhìn tưởng chừng cảnh tượng điều tàn, trôi nối bàng hoàng, nhưng rốt cuộc thì bách tính dân chúng vẫn bình đạm như xưa, thế giới nhân gian vẫn an lành.

Non nước Tây Hồ ung dung, thản nhiên như vậy, trăm nghìn năm qua, người đi trên đường đều chỉ là khách qua đường, và cũng là người trở về. Đào lý trong gió xuân, tuyết trắng cùng lá thu, phong cảnh bốn mùa vô thường, đều khiến con người ta khiêm nhường mà yêu quý. Rõ ràng gặp phải kiếp số, kinh qua tang thương, nhưng trước sau vẫn thanh bạch, giống như chưa từng xảy ra bất cứ chuyện gì khác, sạch sẽ và tươi đẹp.

Đời này, tôi nguyện như non nước, chim nhạn kinh sợ soi bóng, hàm súc phong lưu, đẹp đến rõ ràng cũng tĩnh lặng, thanh khiết. Bất luận dù đến độ tuổi nào, đều xinh đẹp thướt tha, chính trực an lành. Sống một đời, tu hành một đời, tôi chẳng qua cũng chỉ là tu thân sửa mình giữa năm tháng dài đằng đẵng mà thôi. Thà nguyện rơi vào loạn thế phàm trần, làm một phụ nữ bình thường, cũng không muốn sống cả đời bi lụy cùng hoa xuân trăng thu.

Khi đến ánh nắng mùa thu trong vắt, vừa khéo như độ tuổi hoa đẹp nhất, khi đi duy chỉ có mưa bụi, nhàn nhạt tiễn đưa. Không biết là không nỡ chia cắt với non nước Tây Hồ, hay là không từ bỏ được mối trần duyên định mệnh, hoặc có lẽ cả hai đều không phải. Nội tâm trống rỗng, không ở yên nơi nào, lại chính là tĩnh lặng, không cần bất cứ sự an ủi nào cả. Hết thảy đều gác lại dành cho tương lai, non nước vẫn còn đó, ngày tháng vẫn còn dài, không có kết thúc.

[1]

Khúc Viện Hà Phong: một trong sáu cảnh đẹp nổi tiếng của Hàng Châu.

Giấc
mộng
trần
mười
năm

.

Ánh nắng mùa thu ấm áp dịu dàng, tia nắng vụn vỡ chiếu xuyên qua cành lá thưa thớt, chênh chếch rải rác chiếu vào. Những hạt bụi lơ lửng không biết từ đâu mà đến, cũng không biết bay đi đâu, nhưng rốt cuộc vẫn chẳng thể bám lấy người tôi. Lục Tổ Huệ Năng có câu kệ rằng: “Bồ đề bản vô thụ, minh kính diệc phi đài. Bản lai vô nhất vật, hà xứ nhược trần ai?” (Bồ đề vốn chẳng phải cây, gương sáng chẳng phải đài, xưa nay vốn không phải vật, nơi nào dính bụi trần?)

Sự thấu suốt sáng tỏ của nội tâm có thể chống đỡ được hết thảy khói bụi của hồng trần. Thế giới của tôi dường như càng ngày càng an tĩnh, giản đơn, bất luận nắng mưa ấm lạnh, thứ đặt trên bàn vĩnh viễn chỉ là một chén trà. Chén trà này có thể tẩy rửa lớp điểm tô, xóa bỏ ngàn vạn phong cảnh, khiến tôi đi qua thế sự mà vẫn ung dung không sợ hãi, gặp tai kiếp mà lại bình yên vô dạng.

Đúng thế, tâm tôi thản nhiên, cuộc đời có bao nhiêu buồn vui chìm nổi, đều đi qua hết. Danh lợi như làn khói, tình ái như sương sớm, đều đến đi vội vã, cho dù bạn tận tâm tận ý, thì nó vẫn như dòng nước cuồn cuộn trôi đi chẳng thể níu giữ được. Số mệnh vô thường, nhấp nhô khó lường, chỉ có khi nội tâm không gợn sóng, thì mới có thể ngơi nghỉ. Tôi đã nói, bất cứ thứ gì cũng có thể đánh mất, vạn sự đều có thể buông bỏ, chỉ cần phần đời còn lại có trà để uống mãi, có hoa để ngắm mãi.

Gió mưa nửa đời người, một giấc mộng trần mười năm. Chu Tác Nhân đã nâng việc uống trà thành một cảnh giới, vừa có được thú nhàn nhã lâu dài, lại có thể trải qua được giấc mộng trần mười năm. Mười năm, vừa ngắn ngủi cũng vừa dài đằng đẵng, chẳng qua cũng chỉ là vài lần xuân thu thay đổi, đủ để khiến một người trải qua vô số lần sinh ly tử biệt. Mười năm, chẳng qua cũng chỉ là mấy mùa hoa nở, mấy độ tuyết bay, lại đủ khiến cho hồng nhan thành tóc bạc, khiến bãi biển hóa nương dâu.

Thẩm Tùng Văn nói: “Cả đời tôi đã đi qua những con đường ở rất nhiều nơi, đi qua cây cầu ở rất nhiều vùng đất, ngắm mây rất nhiều lần, uống rất nhiều loại rượu, nhưng chỉ yêu một người ở độ tuổi thích hợp nhất.” Người này là Trương Triệu Hòa[1]. Trong những năm tháng đẹp nhất, họ đã có một mối tình khắc cốt ghi tâm. Nhưng đến cuối cùng, giữa họ cũng nảy sinh ra sự cách biệt và chia ly, không thể cùng sinh, cũng chẳng thể cùng tử. Để lại những áng văn được người đời yêu thích, khiến người đời tưởng nhớ sự tâm đầu ý hợp năm nào của họ.

Mười năm trước, tôi đang độ tuổi hoa đẹp nhất, một mình xách hành trang nhẹ tênh, mang theo quyết tâm và dũng khí đi khắp non sông. Mang theo gió bụi của trời Nam đất Bắc, đến Giang Nam non nước, tòa thành đầy hoa mai, có Đại Phật này, thành phố đầy hơi thở nhân văn này, cũng là một đô thành cô độc, sau này tôi đã không rời đi đâu nữa. Nhưng ở đây, tôi không có bạn bè cũ, cũng chẳng có ai để nương tựa, lưu luyến, tôi nhìn tưởng chừng như an ổn, đầy đủ, nhưng kỳ thực vẫn cô đơn bóng lẻ như trước, chẳng có thứ gì.

Tôi nghĩ, có một ngày nào đó, cho dù mình có rời đi, thì chẳng qua cũng chỉ là quay về trước kia, trắng tay, thì cũng sao đâu? Sự thay đổi của tôi, cũng chỉ là tuế nguyệt già đi, thêm một chút tang thương, còn thứ tôi nên có, thì vẫn còn đó, thứ tôi không nên có, cũng đã rời xa từ sớm. Có lẽ trên đời này vốn dĩ chẳng có thứ gì gọi là cố hương, cũng chẳng có cố thổ, những người bạn yêu quý ở đâu, thì nhà của bạn chính là ở đó. Hoặc có thể bạn gửi gắm ước mơ ở đâu, thì chốn về của bạn chính là ở đó.

Có những người, gặp gỡ trong khoảnh khắc mà ngỡ như quen biết đã lâu, có những người, đi khắp ngàn non mà tưởng chừng như người lạ. Tôi là một người hờ hững, ung dung, cả đời sống lương thiện đường hoàng, không mộng mơ quyền quý, cũng chẳng bận tâm thế sự, cũng không nợ gì chúng sinh. Tình người ý vật trong mắt tôi, đều tốt đẹp cả, tuy không mấy thân thiết với tôi, nhưng rốt cuộc thì cũng chẳng dây dưa nhiều. Non nước cỏ cây trong tim tôi, đều có thiền tâm, cho dù không thể bầu bạn sớm chiều, cũng vẫn là tình sâu chẳng giảm.

Ngày nọ tôi nhìn thấy một viên gạch đen cũ kĩ, ở giữa nứt ra, mọc lên cỏ xương bồ, trông vô cùng cổ kính. Trong lòng tôi cảm thấy thích thú, liền mua nó về, đặt trên bàn, pha nhàn trà, rồi say sưa ngắm nó. Phiến lá xương bồ thanh thoát mà xinh đẹp, an nhiên trong viên gạch cũ, rêu xanh mọc bên trong, giống như ẩn sĩ trong núi sâu, bị di dời đến ở giữa hồng trần, vẫn không đổi cái tâm đạm bạc.

Có một cố nhân cả đời thanh bạch, giản đơn, đạm bạc, cô ấy nói, thứ mà người có gia tài khổng lồ muốn cũng chỉ là ăn mặc ở nghỉ bình đạm, cô ấy không yêu vàng bạc châu báu, cũng không thích cơm vàng cơm ngọc, tránh xa xa hoa phóng túng, mà gần gũi với giản đơn mộc mạc. Cô ấy có dung nhan thanh nhã như cỏ lan, ăn vận sạch sẽ không màu mè, nhưng lại là người mà mọi non xanh nước biếc đẹp nhất thế gian cũng chẳng bì được. Các đồ dùng trong đời sống của cô ấy không có thứ gì hoa lệ trang hoàng cả, mà luôn là an tĩnh thiên nhiên.

Tôi nhiều năm tu hành bằng văn chương, cũng chẳng bằng vài câu nói lẻ tẻ của cô ấy. Ngày thường, tận tâm phí sức muốn cắt giảm đồ đạc, còn cô ấy thì xưa này đều trống không. Một người tốt đẹp, cũng giống như một cơn gió mát tinh khiết sau cơn mưa, như một đóa hoa nhài ngậm sương ban sớm, càng giống như cây xương bồ tìm được giữa sơn dã này. Mười năm không gặp, tưởng rằng đã thêm nhiều tuyết sương sự đời, thay đổi tấm lòng thuở ban sơ, đến khi trùng phùng, lại vẫn là hình dáng năm xưa, chẳng xa chẳng gần với tôi, vô tình mà lại hơn cả hữu tình.

Cuộc đời nên biết bỏ và giữ, tôi cũng không yêu sự phức tạp, xa xỉ, tấm lòng đối với đá ngọc cỏ cây trước sau chỉ có tăng mà không giảm. Đối với trà, lại càng tình sâu ý đậm, một ngày không có trà thì không yên không vui. Tôi lại nói, vạn vật thế gian tôi đều có thể dứt bỏ, ngàn vàng tiêu hết cũng chẳng âu sầu, thậm chí còn có chút mong chờ, có một ngày kia, một mình đi về giữa trời đất, không hề vướng bận; hoặc giấu mình giữa biển trần loạn thế, hoặc gửi gắm tình cảm vào núi rừng thôn dã, hoặc dạo bước giữa sân vắng vườn xinh, đều có chung một tâm trạng, vạn sự đều chẳng liên quan gì.

Vào ngày sinh nhật Bảo Thoa, chọn vở “Lỗ Trí Thâm say rượu náo loạn Ngũ Đài Sơn”. Trong đó có một khúc “Ký sinh thảo”, lời cực kỳ hay: “Anh hùng chùi nước mắt, xử sĩ tiếc chi nhà. Lạy Di Đà, cắt tóc dưới tòa sen Phật. Hết duyên pháp, chớp mắt thành ly biệt, trần trùi trụi, đi về không vướng víu. Tìm đâu tá, nón mưa áo khói một mình đi? Mặc kệ ta, giày rơm bát vỡ theo duyên đến!”[2]

Mà sau đó Bảo Ngọc giống như đột ngột giác ngộ, tự cảm thấy tâm không chướng ngại, mọi điều trước kia đều thật sự vô vị. Chàng bẩm sinh không thích danh lợi, yêu phấn son điểm tô, hận bản thân lại sinh ra trong gia đình khanh tướng quyền quý, nguyện thân này phiêu dạt đến nơi thâm u hẻo lánh chim sẻ chẳng buồn bay tới, hóa đi theo gió. Cuối cùng chàng dứt giấc mộng trần thế, cũng là vì Lâm Đại Ngọc đã về cõi tiên, tình dứt duyên tận, nếu không, chàng vẫn còn vương vấn không thôi cõi đời này.

Trên cõi đời này luôn có một người, một vật, một việc, là thứ bạn không buông bỏ được, không chia cắt được. Tôi không là một người hay lo sâu sầu xa, nhưng rốt cùng cũng có một duyên phận dây dưa mãi không dứt, có một chuyện tình giữ mãi trong lòng. Chỉ là, người đã từng đủ khiến tôi núi lay đất chuyển đó, có một ngày chia ly với tôi, thậm chí còn không gặp lại, tôi cũng thả trôi chuyện cũ theo cơn gió. Từ đây về sau sẽ không còn có chuyện gì có thể vấn vương nữa, không còn có nỗi lòng sâu kín nữa, càng không có người nào có thể yêu nữa.

Đúng thế, làm một người chẳng có thứ gì, bất luận là đi đến nơi đâu, đều nhẹ nhõm phóng khoáng. Rất nhiều đồ vật cũ trong nhà, đều trao đi tình cảm cho chúng, thậm chí là đã từng có câu chuyện về chúng, đến khi quay người đi, thì sao lại chẳng đổi lấy nổi một cái ngoái nhìn? Mỗi việc mỗi vật đều là món nợ, mỗi bông hoa mỗi ngọn cỏ đều là tâm tình, chẳng thà bây giờ hãy dần dần từ bỏ. Hãy sống những ngày tháng từ có đến không, hãy uống một bình trà từ đậm đến nhạt. Sau đó, trời đất sáng trong, mộng cũng gần tàn.

Thời gian mười năm, bỗng nhiên trôi qua. Người không từ bỏ được, đã đánh mất từ lâu, chuyện không buông bỏ được, cũng đã sớm lãng quên rồi. Không phải tất cả mọi câu chuyện đều cần sắp xếp một kết cục, trăm nghìn năm nay, bao nhiêu chuyện xưa đều bị gió bụi của năm tháng che phủ, trở thành một câu đố vĩnh viễn không giải nổi. Là chúng ta quá nghiêm túc, hay là một đời người nhất định phải dùng ngần ấy phong cảnh để lấp đầy?

Sau này, còn có bao nhiêu năm tháng có thể dùng để tiêu xài, cũng không thể biết được. Bất luận thế sự biến đổi như thế nào, tôi cũng thuận theo nó, mặc kệ nó, không cần tính toán nữa, không cần sầu muộn. Cứ thảnh thơi đi trên đường, gió êm ngày ấm, cảnh thái bình thịnh thế trang nghiêm nhường nào, đều hóa biển xanh trong nháy mắt, đều trở thành nương dâu tùy theo duyên số.

[1]

Trương Triệu Hòa (1910-2003): nhà văn Trung Quốc, vợ của nhà văn Thẩm Tùng Văn.

[2]

Bản dịch của nhóm Vũ Bội Hoàng.

Tháng
năm
đến
đi

.

Bạch Cư Dị có thơ rằng: “Lạ lùng chăn gối lạnh thêm, nhìn ra ngoài cửa bừng lên sáng trời, đêm khuya tuyết đổ tơi bời, vì nghe tiếng trúc gãy rơi rào rào.[1]” Bài thơ này tả tâm tình cô độc của Bạch Cư Dị khi mới bị giáng xuống làm tư mã ở Giang Châu, nhưng cũng rất đạm nhã, thanh tân, ý vị vô cùng. Khi đó, Bạch Cư Dị hồn xiêu phách lạc ở Giang Châu, không có giai nhân bên cạnh, ngẫu nhiên gặp ca nữ tỳ bà, thương người lẫn thương ta. Liền viết câu “Cùng một lứa chân trời lận đận, gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau”[2].

Hôm nay là tiết Đại Tuyết, chuyển mùa, rực rỡ trong phút chốc, vừa gấp gáp như vậy, lại vừa chẳng theo ý con người như vậy. Bấy giờ nghe thấy tuyết lớn rơi, trong lòng vui sướng, biết là đã sắp đến cuối năm, từ biệt năm cũ, đổi sang dung nhan mới. Mẹ tôi đã làm cá khô thịt muối, phơi đầy trên nong tre, sào tre giữa sân. Trong ký ức thời ấu thơ, năm nào gặp tuyết lành, năm đó đều no đủ.

Tiết Đại Tuyết không có tuyết, không thấy màu sắc lóa mắt, mênh mang đó, cũng có nghĩa là không có hơi lạnh giá, tiêu điều. Tôi một mình ngồi trước chiếc giường đem ra phơi dưới nắng ấm, uống trà cắn hạt, an nhiên tĩnh nhã. Mọi thứ của hiện tại đều tốt đẹp, vì thế không nỡ dễ dàng cho phép ai xông vào cuộc sống của tôi, kinh động đến sự bình tĩnh của tôi. Nhưng hễ không có một mảy may biến động nào, thì chính tôi cũng chẳng muốn, cho dù tiêu hết ngàn vàng, cũng chưa chắc đã có thể đổi lấy niềm vui thanh nhã của cõi đời.

Trong điện thoại, mẹ dạy tôi muối củ cải khô như thế nào, giọng quê vừa thân thiết lại vừa quen thuộc, gương mặt mẹ từ biệt đã lâu dường như đang ở trước mắt. Mẹ tôi trong lòng vô cùng nhớ nhung tôi ở nơi xa xôi ngàn dặm, nhưng lại nhiều lần an ủi, để cho tôi yên lòng. Mẹ nói, ngày tháng về sau, chỉ cần tôi bình an vui vẻ là được. Những lo lắng trước kia của mẹ vẫn vậy, không hề giảm bớt, nhưng lại bằng lòng thỏa hiệp với tôi, từ đây nghe theo duyên phận, không còn cưỡng cầu nữa.

Mẹ tôi tuy chỉ là một người phụ nữ nông thôn, cả đời chưa từng nếm vị phồn hoa, cũng chưa từng đi đến nơi nào quá xa, ngắm sông ngắm núi. Nhưng nội tâm mẹ trước sau luôn có một suối nước, trong vắt nhìn thấu đáy, khiến tôi sửng sốt. Mấy năm nay nếu không phải được sự dung túng của mẹ, thì tôi cũng không thể tùy theo tâm tính, mặc kệ chìm nổi. Trong lòng có nỗi bàng hoàng và bất an, nhưng rốt cuộc vẫn không bị bó buộc, đến đi tự do. Sự yêu chiều của mẹ đã tạo thành cuộc sống thơ rượu đàn trà hiện tại của tôi, cũng đã định sẵn sự cô độc quạnh quẽ của tôi.

Có lúc tôi nghĩ, kiếp trước tôi nhất định là một người phụ nữ an phận thủ thường, đã dùng hết cả sự hiền lương thục đức, nên kiếp này mới không có nổi khói bụi trần thế. Ngày thường, tôi thích dọn dẹp nhà cửa gọn gàng sạch sẽ, gấp dọn quần áo đồ vật, bày biện đồ đựng, đều làm đến mức sắp xếp một cách hoàn hảo, không dính một hạt bụi. Tôi cũng thích một mình lặng lẽ dưới bếp, tỉ mỉ nấu đồ ăn ngon, trong lòng có một nỗi cảm động và hân hoan. Tôi lại thích ủ rượu cắm hoa, làm lạp xưởng, tựa như mình có thể giữ lại được những tháng ngày nhẹ nhàng đi xa đó.

Nếu như có thể sống lại, thì tôi vẫn muốn tồn tại bằng phương thức này. Cho dù tôi mong mỏi có được thứ hạnh phúc bình thường của thế gian, nhưng tôi không thể làm trái lại tâm ý của bản thân và sứ mệnh của đời này. Hạnh phúc rốt cuộc là thứ gì? Có một mái nhà an ổn, cùng chồng dạy con, một đời bình đạm cũng chưa chắc đã là hạnh phúc. Sự mong cầu trong lòng mỗi người khác nhau, vạn vật có được có mất, bạn có mơ ước đẹp đẽ, thì sẽ đánh mất thứ hạnh phúc giản đơn.

Mọi thứ hôm nay tôi có được, thì tôi cũng phải trả giá. Người đời chỉ thấy tôi gấm hoa rực rỡ, thơ rượu đàn trà, đâu biết tôi song lạnh bóng lẻ, hồng nhan đầu bạc; thấy tôi ở tại Giang Nam, non nước như tranh, đâu biết tôi phiêu dạt lưu lạc, để già tuổi xuân. Kết duyên với văn chương, gửi thân ở vườn mai, có Tiểu Trà, và non nước cỏ cây trong lòng, là đủ để xóa nhòa hơn mười năm lưu lạc phong trần. Còn có gì cần tranh giành, còn có gì bất mãn nữa đâu?

Lá trong vườn rụng xuống từng ngày từng ngày, trong lòng luôn thường trực nỗi bất an, mơ hồ như có việc gì đó chưa làm xong, có mối duyên nào đó chưa kết thúc. Hẹn ước với Tây Hồ đã được mấy ngày, quyến luyến gốc mai ở Tây Lãnh ấn xã, và bình rượu ở đĩa “Long Tỉnh hạ nhân”[3] lầu Ngoại Lâu ấy. Còn có thị trấn tháng năm như nước, luôn tưởng nhớ đến buổi hoàng hôn nào đó, một mình xách hành trang, lặng lẽ nghỉ tại một nhà trọ không biết tên, sát dòng nước, ngắm nhìn những con thuyền mui đen qua lại, lướt qua vai những người khách đi đường, nhưng chẳng hề ngoái đầu nhìn nhau.

Là tôi quá tham luyến sự an nhàn đạm bạc của việc ẩn cư trong vườn mai, hay là từ trong sâu thẳm cốt tủy tôi đã chán ghét phong trần, hoặc là, trước sau tôi vẫn có những việc không buông bỏ được, có những người mình vương vấn. Giang Nam dường như không có mùa đông, chỉ có khi tuyết rơi, mới cảm thấy hơi lạnh xâm nhập vào xương cốt. Ánh nắng mặt trời yên ả, đẹp đẽ như thế này, lạp mai trong vườn đã nở hoa, dương liễu còn chưa nảy chồi, bên ngoài song cửa mây bay đến rồi lại bay đi, hết thảy đều như tâm nguyện của tôi.

Người ta thường nói, đi xem những phong cảnh chưa biết, và gặp chính bản thân chưa biết tới của mình. Còn điều tôi lưu luyến lại là những cảnh trí đã từng quen thuộc này. Bởi vì đã từng gặp gỡ nên mới nảy sinh tình cảm, trong những lúc lười biếng, chán nản, tôi luôn mong đợi được gặp lại chúng. Ví dụ như một ngôi chùa cổ nào đó mà tôi đã từng cầu nguyện, hoặc là non nước Tây Hồ, hoặc là một quán rượu mà tôi đã từng mua, hoặc là một quán trà thanh đạm mà tôi đã quên mất tên.

Những nơi tôi muốn đến thực sự không nhiều. Những phong cảnh chưa từng gặp mặt ấy, đọc thấy trong sách là được rồi, không cần phải đích thân đến thăm. Từ nghìn xưa người việc đều tương đồng, bao nhiêu phong cảnh và vật phẩm lịch sử, bao nhiêu non sông như gấm thêu, đều tan tác thành khói bụi. Cho dù tôi có đi ngang qua thời gian của chúng, để lại một câu chuyện, thì tôi cũng chỉ là một khách qua đường nhỏ bé mà thôi. Tôi mong mình tự tại như cơn gió, không mê loạn vì cổ vật, càng không ngừng bước vì thế nhân.

Đúng thế, tôi thà ngồi lặng lẽ dưới cửa sổ, tiêu phí thời gian trong một chén trà, chứ không muốn đến ngắm phố thị phồn hoa, cũng chẳng ngưỡng mộ danh lam thắng cảnh, không ai biết, tôi ngưỡng mộ sự an ổn và bình tĩnh đến nhường nào, mong được làm một cây cổ thụ giữa núi rừng, luôn tu hành, luôn ở nguyên đó. Có thể, (cái cây ấy) vĩnh viễn không gặp sự huyên náo của nhân thế, không nhìn thấy trời mây bao la, nhưng không vì thế mà cảm thấy lẻ loi, cũng không cần phải tranh giành với ai.

Núi lặng như thái cổ, ngày dài tựa một năm. Vườn mai của tôi đã sớm đóng lại cánh cửa dày đầy mùi đời, thỉnh thoảng có khách tới thăm, cũng chỉ ngồi lại trong giây lát rồi vội vã rời đi. Giữ một khoảng trời nhỏ của Giang Nam như thế, trúc biếc ánh trời, hoa mai trăng lạnh, chỉ cần một cố nhân là đủ rồi. Không còn chuyện gì đáng lo nữa, không còn người gặp nữa, tôi sẽ làm nền cho năm tháng, năm tháng còn làm nền cho chính tôi.

Tôi là một người tâm tính tản mạn, nội tâm lại tỉ mỉ nghiêm túc, không thích tính toán trong cuộc sống, nhưng lại sống không hề mơ mơ hồ hồ. Lò đốt hương, trà cụ để uống trà, bình cắm hoa, và cả bát đĩa ăn cơm, đều không chịu qua loa đại khái. Nhưng lại chưa bao giờ hỏi chuyện củi gạo dầu mắm tương giấm trà, không hỏi giá cả bao nhiêu, không biết vật giá lên xuống, cũng không hề qua lại giao lưu tình cảm với người khác.

Tùy ý như thế, há chẳng phải là một loại phúc báo hay sao? Những ngày tháng lo buồn căng thẳng đã qua, những ngày tháng còn lại là nhàn nhã, thanh đạm và vui vầy. Bất luận đi về nơi nào, lưu lạc đến đâu, hoặc là gặp phong cảnh lạ lẫm ra sao, đều không có gì phải lo sợ cả. Bởi vì có một nơi, sẽ thu giữ tôi, nơi này không hoa lệ, lại giản dị thanh tịnh; không rộng rãi, nhưng an nhàn; không phồn hoa náo nhiệt, lại sâu kín.

Nếu như có thể ẩn mình cả đời cả kiếp thì tốt biết bao nhiêu, an tĩnh chung sống với cỏ cây trong sân nhà. E sợ cuộc đời chìm nổi nhiều biến dộng, thế sự biến ảo khó lường, bao nhiêu nỗi nhớ niềm thương, khó mà thỏa tâm nguyện. Đời này điều tôi lo lắng nhất, là nơi ở không ổn định, sợ gửi thân dưới hiên nhà người, đến một chỗ đặt chén trà cũng chẳng có. Kỳ thực, con người tựa cỏ cây, cỏ cây nào là không trải qua tươi tốt rồi khô héo, còn con người nào mà không chịu sinh tử, nỗi lo của tôi, xem ra cũng chỉ là dư thừa.

Mẹ tôi nói, mẹ cho rằng đời này mẹ sẽ giữ lại căn nhà cổ ở quê, nhưng không nghĩ rằng mình cũng phải trải qua vài lần chuyển nhà. Mẹ lại nói, tuy là đã tuổi xế chiều, nhưng vẫn không biết ngày ra đi mình sẽ chôn cất ở đâu. Nhưng mẹ tôi là một người thấu suốt, mẹ nói sông núi trong thiên hạ đều có thể vùi thây chôn xương, bao nhiêu đế vương khanh tướng đều như vậy, huống hồ là bách tính thường dân? Những chuyện vốn dĩ rất thương cảm, nhưng trong mắt mẹ tôi, lại quá bình thường, tôi nghe xong trong lòng cũng cảm thấy yên ả hẳn.

Mẹ chẳng muốn thứ gì, chỉ mong bình an. Đời người nên là như thế, thanh đạm, yên lành, ung dung, là có thể buông bỏ được chấp niệm và vọng tưởng, khoan dung với người khác, và tha thứ, thấu hiểu chính mình. Vào thời tiết này, đã không còn nghe thấy tiếng chó sủa lao xao ngoài cửa, người về giữa đêm mưa tuyết; cũng chẳng có ông già mặc áo tơi chống thuyền lẻ, một mình buông câu giữa sông tuyết.

Ánh dương bên ngoài cửa sổ tĩnh mịch, đẹp đẽ, tôi ngồi xuống, đun một bình nước sôi, pha một chén trà Phổ Nhĩ, không tranh giành không quấy rầy ai. Những nơi gió thổi lướt qua, hoa đỏ tan tác như đang múa, đẹp đến mức không sao tả xiết.

[1]

Trích bài Dạ tuyết (Tuyết đêm) của Bạch Cư Dị.

[2]

Trích bài Tỳ bà hành của Bạch Cư Dịch, bản dịch của Phan Huy Thực.

[3]

Tức món tôm nõn chế biến bằng nước trà Long Tỉnh trước và sau Tiết Thanh Minh, nên được đặt tên là vậy.

Du
viên
kinh
mộng

.

Tôi đã quen với việc một mình đóng cửa lánh đời, ngày tháng nhàn nhã, tĩnh mịch chén trà thoảng khói nhẹ, bỗng quên mất hồng trần còn có bao nhiêu phong cảnh mình chưa gặp gỡ. Trước sau tôi luôn cảm thấy, ở một mình an tĩnh còn hơn cả tiếp xúc qua loa với ngàn vạn con người. Bản tính tản mạn, lãnh đạm, duy chỉ niềm vui vầy với non nước cỏ cây là không tăng không giảm. Nội tâm thanh đạm, mới thực sự là ung dung khoáng đạt.

Đoạn trích “Du viên kinh mộng”[1] trong vở Mẫu đơn đình được coi là kinh điển tuyệt thế, không có gì có thể vượt qua. Một câu “Không đến vườn cảnh, thì sao biết sắc xuân như thế nào?” của Đỗ Lệ Nương, đọc xong khiến người ta tâm thần bồng bềnh, hay đến mức khó diễn tả nổi. Đúng như vậy, vườn cảnh mùa xuân, hành lang vẽ tranh màu vàng kim lấm tấm, ao vườn nhà cửa xanh rêu, cảnh đẹp diễm lệ dưới ánh dương, muôn hồng ngàn tía bung khắp chốn.

Đây là vườn cảnh của Đỗ Lệ Nương, còn Tiêu Tương quán của Lâm Đại Ngọc, lại có quang cảnh như thế này: “Đi vào đến sân, thấy chỗ nào cũng bóng trúc rườm rà, dấu rêu mờ tỏ, chợt nghĩ câu trong Tây sương ký: ‘Chỗ vắng vẻ, nào ai qua lại, rêu xanh móc trắng lạnh lùng’ liền âm thầm thở dài: Song Văn tuy mệnh bạc, nhưng còn có mẹ già, em nhỏ, chứ Đại Ngọc này, cả mẹ già, em nhỏ cũng không có. Cổ nhân xưa có câu ‘giai nhân mệnh bạc’, nhưng ta đâu phải là giai nhân, có sao mệnh còn bạc hơn cả Song Văn.”

Giai nhân từ nghìn xưa, đều là mệnh bạc. Nhưng cuộc đời không chỉ có mỗi nỗi cô độc lạnh lẽo, mà còn có rất nhiều phong cảnh sáng trong khác đợi bạn đến thưởng thức, có rất nhiều câu chuyện ấm áp đợi bạn đến nghe. Tôi thích tĩnh, vạn vật trên thế gian tôi đều yêu thích, nhưng chỉ có vài thứ là thật sự chung tình trọn ý. Sông núi tươi đẹp, hùng vĩ, có lúc đối với tôi cũng chỉ là một sự tồn tại giản đơn, chẳng bằng một món đồ cũ, một chén trà trong một cái cây nhỏ dưới ô cửa sổ sáng sủa.

Tâm tôi đạm bạc, xưa nay đều là thứ người ta quý thì tôi không cần, thứ người ta bỏ đi tôi lại cần, danh lam thắng cảnh, cũng là một phần tâm đắc của tôi. Buổi chiều, giẫm lên ánh nắng mặt trời vụn vỡ, điểm trang mộc mạc, thong thả dạo bước, dạo chơi vườn, nằm mộng bất ngờ. Vườn cảnh cổ của Giang Nam dịu dàng xinh đẹp, đình đài núi đá, nhà thủy tạ hành lang, cảnh trí đâu đâu cùng hút mắt say lòng người, không thể kiềm chế nổi.

Ký Sướng viên từng là nơi ở của tăng sư chùa Huệ Sơn, sau sửa thành vườn, gọi là Phượng Cốc sơn trang, còn có tên là Tần viên. Vườn cảnh Giang Nam mang nét tinh tế và dịu dàng, xinh đẹp của Giang Nam, cũng mang theo cả sự yểu điệu và đa tình của Giang Nam, càng gửi gắm những tâm tư sâu kín và nỗi lòng của chủ nhân. Mấy đời đế vương triều Thanh tuần du Giang Nam, đều đến những nơi này, thích vẻ cổ kính, tự nhiên của nó, lại càng yêu sự đạm nhã, sâu xa, tinh tế của nó. Lấy nước suối, nấu một bình trà ngon, vãi mực quý trên bàn, cũng cất giữ sự phong nhã của bậc văn nhân.

Vườn cảnh vào tiết chớm đông đương nhiên không bằng vẻ muôn hồng ngàn tía, trăm nghìn dáng điệu của mùa xuân, nhưng cũng là thời điểm ngày lành cảnh đẹp. Cả khu vườn được bao quanh bởi hàng vạn chậu hoa cúc, bỗng nảy sinh một ý vị đạm bạc, thanh khiết mà xa Xôi. Chỉ là vị nhã khách cả đời yêu hoa cúc thời Tấn đã không biết đi về nơi nào, nều như ông ấy nhìn thấy quang cảnh của khu vườn ngày hôm nay, thì còn cảm thán ra sao, viết ra những áng văn như thế nào?

Có thể, Đào Tiềm chỉ yêu hoa cúc của núi Nam Sơn, là một quãng năm tháng êm đềm tĩnh lặng giữa rào trúc sân vắng, điền viên thôn trang đó, không mang thứ phong nhã hoành tráng, mà chỉ là tinh tế nhàn nhạt. Làm quan, công danh đối với ông từ lâu đã trở thành chuyện của kiếp trước, Đào Tiềm của khi ấy, chỉ là một bách tính bình thường, ở sân nhà nhỏ của mình bẻ cúc hỏi tùng. Thỉnh thoảng cùng nhà sư trong chùa đánh cờ uống trà, đọc kinh thuyết Thiền, dự đoán nắng mưa.

Hoa cỏ có liên quan đến vận mệnh của một vương triều, cũng có liên quan đến tính tình của con người. Đào Tiềm gửi tình cảm ở cúc, tự biết mình đã lầm lạc ở lưới trần hơn ba mươi năm, cuối cùng giữ trái tim thanh bạch, quy ẩn Nam Sơn, từ đây không còn làm quan nữa. “Mối hận ngấm ngầm đề chật giấy, lòng thu giãi tỏ biết chăng ai, phẩm bình từ lúc nhờ Đào lệnh, cao tiết nghìn thu rộn khắp nơi.”[2] Ngày hôm đó, một bài thơ Vịnh cúc của Lâm Tiêu Tương đã giành ngôi đầu bảng, nàng ngâm vịnh chính là về phẩm cách cao khiết của hoa cúc mà Đào công yêu.

Người ta đều nói người thời Tống chỉ thích hoa mai, lẽ nào kiếp trước của tôi đã phong lưu cả đời ở thời Tống? Ở một ngôi chùa trên núi, một ngôi nhà nào đó của triều Tống, trồng mai đun trà, cùng dăm ba người tri kỷ, điền từ tác lệnh, phong nhã vô hạn. Hoặc là giống như Lâm Hòa Tịnh, may mắn có một mảnh đất, ẩn cư bên bờ Tây Tử, dựng nhà tranh bên núi lẻ, làm một cặp tiên lữ nhân gian với hoa mai và tiên hạc.

Thời gian cô đơn mấy chục năm, chỉ có hoa mai làm bạn, tiên hạc sánh cùng. Thỉnh thoảng chèo con thuyền nhỏ đi thăm thú mấy ngôi chùa ở Tây Hồ, cùng mấy vị cao tăng qua lại, không còn có bất cứ giao lưu nào với hồng trần. Người không màng danh lợi, non nước đều có linh tính, cỏ cây đều thiền, phú quý vinh hoa trên thế gian, tựa như mây khói, nhanh chóng trôi đi, không vướng bận trong lòng.

Loài hoa mai mà tôi yêu thích, nên nở bung giữa ngày đông lạnh giá, giữa vườn cảnh nào đó của Giang Nam, bóng thưa thớt, cành chênh chếch, tựa nghiêng nghiêng dưới mái hiên lợp ngói chạm trổ hoa. Hương thơm thoang thoảng, khí vận lành lạnh của hoa mai, trăm hoa đều chẳng sánh bằng, dưới trời sương tuyết, lại nở vô cùng quật cường, vô cùng cô độc, cao ngạo. Mùa khác, nó chỉ là một cái cây tầm thường, cho dù có khách qua đường đi ngang qua, cũng chẳng chịu ngoái đầu nhìn nó.

Giống như tôi lúc này, tìm một tiệm trà nằm giữa những hàng tre thẳng tắp, trên đá xanh phủ đầy rêu ẩm, lá rụng kín lối đi. Gọi một chén Long Tỉnh, giết thời gian tịch mịch của buổi chiều mùa đông. Đình giữa ao, nước phẳng lặng, những người đi đường đến đi như mắc cửi, với tôi cũng chỉ là một phong cảnh có cũng được mà không cũng chẳng sao. Tâm tôi thanh tịnh, an lành, chẳng qua chỉ là mượn chốn u tĩnh này, uống chén trà nhạt, gửi gắm tâm tình, suy tư.

Thời xưa, nhà sâu sân lớn, tường đỏ ngói xanh há chẳng phải là cảnh người người đều có thể chơi vườn thưởng thức? Còn nay, đã là “Én lầu Vương Tạ thuở nào, bây giờ lưu lạc bay vào nhà dân”. Con đường lát đá xanh quanh co, cánh cửa bằng đồng đã lấm tấm gỉ, tựa như còn có bóng dáng của các bậc đế vương khanh tướng đi qua, để lại hơi ấm của họ. Thế sự tang thương, chỉ có phong cảnh, sự vật, tình người là già đi, cũ kĩ, còn thời gian thì vẫn tĩnh lặng, êm đẹp như cũ, chẳng hề thay đổi dung nhan.

Người đời đều thích phong cảnh tĩnh mịch, tao nhã của Ký Sướng viên, còn tôi lại chỉ thích mỗi chốn thanh u của hậu viện chùa Huệ Sơn. Người thời Đường có thơ rằng: “Đường quanh co đến nơi quạnh quẽ, bên thiền phòng hoa nở sum sê.”[3] Hoa cỏ cây cối nơi này, so với những nơi khác, tự có một loại phong lưu, nội hàm, linh khí bức người. Vì bốn mùa thay đổi, nên cảnh trí vườn tược cũng khác nhau; lòng người khác nhau, nên tình cảnh cũng khác nhau.

Tôi vốn dĩ không có ước hẹn với nơi này, nhưng gặp gỡ hàng năm, đến nay mối trần duyên này đã hơn mười năm. Nó cùng tôi đi qua năm tháng dài đằng đẵng, cùng tôi trải hết những thăng trầm của cuộc đời, cũng hiểu mọi cảnh ngộ nhân sinh của tôi. Từng bông hoa từng chiếc lá, từng hòn đá từng cái cây của nơi đây, đều có thiền tâm, thông hiểu quá khứ và tương lai. Đối với chúng, tôi chẳng qua chỉ là một hành khách nhỏ bé, nó có thể dự đoán được đời này kiếp trước của tôi, cũng có thể xóa hết thảy trong nháy mắt, coi như tôi chưa từng đi qua.

Phật nói, viên mãn thông suốt tự tại, vạn vật đều là không. Khu vườn cảnh tuổi đời nghìn năm này, nhìn tưởng chừng như có các văn nhân lịch sử, có câu chuyện tình cảm, nhưng cũng chỉ là núi không, nước không, không có một vật gì. Còn tôi cũng không phải là một tay trắng, lãng quên quá khứ, không biết tương lai, chỉ tồn tại, sống ở hiện tại. Đời người hơn ba mươi năm, ngoài một thân đầy gió bụi, còn có những gì? Và có thể mang đi những gì?

Ngày đêm lướt qua, lá rụng tiêu điều, thời gian trôi đi vội vã, vừa để lại dấu vết lẫn không để lại gì. Tất cả duyên khởi của thế gian, đều có lúc duyên tận, cho dù có vạn lần không buông bỏ được, thì cũng phải cắt đứt. Ví như nhà sư xẻ núi sửa khu vườn này, người chủ nhân đào ao xây đình, họ cũng chỉ là mượn để ở một quãng thời gian, giống với chúng ta, đều là khách qua đường dạo vườn của nơi này. Trong mùa mình yêu thích, mộng một giấc, không kinh nhiều đến sơn thần, cũng không quấy cả Phật đà, càng không làm phiền đến chúng sinh.

Giống như sân trước tôi trồng hoa, sâu sau làm trang viên pha trà, lại giống như mấy cây mai trong sân nhà, có một ngày, chủ nhân của chúng không còn là tôi nữa. Mà kiếp này, ai là người cùng tôi làm một chuyến dạo chơi vườn, nằm mộng bất ngờ? Bạn hãy lắng nghe xem, chàng thư sinh cầm liễu đó, đang khe khẽ hát: “Lại vì nàng dung nhan đẹp như hoa, mà tháng năm tựa như nước chảy...”

[1]

“Du viên kinh mộng” là một trích đoạn của vở kịch Côn khúc Mẫu đơn đình của tác giả Thang Hiển Tổ đời Minh, kể về chuyện tình của nàng Đỗ Lệ Nương và chàng Liễu Mộng Mai. Trong đó có phân đoạn, nàng Đỗ Lệ Nương đi chơi vườn xuân chợp mắt thiếp đi, nằm mơ thấy gặp chàng thư sinh Liễu Mộng Mai trò chuyện tâm tình rất hợp nhau. Từ đó về nhà nàng tương tư Liễu Mộng Mai.

[2]

Bài Vịnh cúc Lâm Đại Ngọc làm trong tiểu thuyết Hồng lâu mộng, bản dịch của nhóm Vũ Bội Hoàng.

[3]

Trích bài thơ Đề Phá Sơn tự hậu thiền viện của Thường Kiến.

Ngọn
gió
tự
do

.

Đã nói rằng đến độ tuổi này sẽ không còn bận tâm đến thị phi, không hỏi chuyện hồng trần, không lấy lòng người khác, càng không làm khó chính mình. Quả nhiên, tôi trở thành một ngọn gió tự do, một mình đến vùng đất non nước Giang Nam này, gặp gỡ vài phong cảnh mình muốn gặp. Tưởng rằng có thế đeo tay nải lên, ở một thành phố nào đó, tùy ý dừng lại, không rời đi nữa, nhưng tôi chỉ có dũng khí bỏ đi một thời gian.

Cùng người mình thích ngắm nhìn thế giới, thì núi tàn sông dư cũng trở thành phong lưu hữu tình, chung sống với người mình thích, thì trà thô cơm nhạt cũng là cơm vàng cơm bạc. Đã trải qua hơn chục năm gió mưa tang thương, vất vả bận bịu, mới có được cuộc sống nhàn tản, đạm bạc, ấm áp đầy đủ ngày hôm nay. Đúng vậy, tôi nên viết cuộc sống thành thơ, nơi nào của chân trời cũng có thể ẩn thân. Bất cứ nơi nào đều có một mái nhà an ổn, có một chén trà thuộc về riêng mình.

Trước kia, nội tâm thường trực lo âu, gặp được ánh hồ sắc núi, xanh biếc hồng đào, những niềm hân hoan, yêu thích trong lòng nhưng lại không dám dừng chân. Gặp được đô thành, tiểu trấn hữu tình, quyến luyến không nỡ xa, nhưng cũng chỉ làm khách qua đường. Có lẽ đời này đã định sẵn tôi đa tình đa cảm, gặp non nước là rơi lệ, cảm tạ vì cỏ cây có tâm, không dễ dàng thề hẹn với ai, càng không dễ dàng phản bội, vứt bỏ ai. Nhìn tưởng chừng phóng khoáng tự tại, nhưng con đường mà tôi đi, những việc mà tôi làm đều có ràng buộc, không thể tùy tâm.

Tôi thường nghĩ, một mình đi đến bất cứ nơi nào muốn đến, không có vướng bận, càng không sầu lo. Đó chính là sống mà bị lãng quên, an tĩnh ở một tiểu viện nào đó, ngắm nước chảy khói bay, thưởng hoa xuân trăng thu. Năm tháng vội vã, một nửa tuế nguyệt đã trao cho quá khứ, một nửa còn lại thì dành cho tương lai chưa thể đoán biết. Có lẽ điều chúng ta có thể làm được, chỉ là an ổn sống tốt ở hiện tại, không nảy sinh nghi kị và buồn lo, cũng chẳng giữ nỗi nuối tiếc và lạnh lẽo, bi ai.

Đọc một đoạn văn, lòng dâng trào cảm xúc, thực sự thích thú. “Những ngày tháng nhiều gian nan, cũng sẽ mang đến một bát cơm, một chén trà, một chiếc giường, một luồng ánh sáng, và chút yêu thương. Tôi biết tôi có thể sống rất tốt. Ở một góc nhỏ của thành phố cô độc nào đó.”

Tôi của trước kia, cũng là một tòa thành cô đơn, trôi nổi, sống một cách vừa hèn mọn lại vừa cao ngạo. Thậm chí tôi còn ngưỡng mộ đám dây leo bám vào tường bao và rêu xanh mọc trên thềm đá của tòa cổ thành này, cho dù rực rỡ trong phút chốc, cũng có thể bám chắc rễ, không cần dịch chuyển. Không giống như tôi, đi qua non nước xa xôi, lao tâm tốn sức vì một giấc mộng hư ảo, không chân thực.

Đành vậy, bao năm vất vả, cũng coi như là đã được thỏa tâm nguyện. Tôi cầm cố tuổi thanh xuân, hẹn thề với cỏ cây, cũng có vài mối tình không có kết cục, vội vã đi qua, không để lại dấu vết. Cuộc sống vất vả như thế, chỉ có trăng bên ô cửa sổ nhỏ, mưa bên ngoài rèm và hàng liễu tha thướt bên đình làm bạn lâu dài với tôi. Dần dà, tôi có một cuộc sống một căn nhà một mái hiên, một chén trà một bữa cơm, có thể đốt hương gảy đàn, kề cửa số ngắm tuyết một cách an tĩnh, vô âu vô lo.

Tôi không còn trẻ trung nữa, trong tòa thành đáng nhẽ đã quen thuộc mà trước sau vẫn thấy xa lạ này, sống những tháng ngày tản mạn, không tranh giành điều gì. Khi đến không có bằng hữu thân thiết, sau mười năm, vẫn như ngày hôm qua. Những gì tôi kết giao chẳng qua là mấy cây mai trong khu vườn cũ, câu chuyện đằng sau núi hồ, và cuốn kinh văn đọc mãi mà không hiểu giấu dưới chân Đại Phật kia.

Tâm tôi như nước, trong vắt thanh tịnh. Giống như trước kia, đi bộ đến chùa miếu nghe giảng Thiền, ăn một bát mì chay trong núi sâu, uống một bát trà trong quán, tất cả sai lầm khiếm khuyết, ai oán sầu hận, đều có thể biến mất. Trước đây coi phiêu dạt là sự sa sút, thì nay lại coi là chốn về. Những nơi mà tôi đi qua, những phong cảnh sự vật mà tôi gặp, có liên quan đến chúng sinh, nhưng đều đẹp đẽ an tĩnh. Tôi cứ ngỡ rằng đời này mình đã có mối duyên định sẵn với tòa thành này, nhưng trong lòng lại lờ mờ dự đoán, có một ngày tôi sẽ cáo biệt nơi này, đi về một nơi càng ẩn kín khác, cùng với người mình thích, bên nhau không chia lìa. Sống ở nhà tranh sân nhỏ, có sách cũ trà xưa, mấy mẫu ruộng rau, một sân tường hoa, một bầu ánh sáng mặt trời, tĩnh lặng bên nhau là tốt rồi.

Ca sĩ Lưu Kha Hỹ hát: “Nếu anh có thể nhìn thấy non nước trong tim em, thì em sẽ từng bước từng bước nở hoa sen, cầu chúc cho anh.” Nói đến cùng, ngắm non nhìn nước, uống rượu thưởng trà, cũng chỉ mong có được một người tri kỷ như thế, cùng bạn đi qua gió sương mưa móc, trải hết khói lửa nhân thế. Kiếp sau có lẽ tôi sẽ làm một đóa sen sinh trong đàm, hoặc là nghe kinh dưới chân Phật Đà, hoặc vẫn là một hạt bụi giữa cõi phù sinh, đều không còn quan trọng nữa.

Tôi chưa bao giờ mong rằng có thể gặp gỡ được một người ôn nhuận như ngọc giữa sâu thẳm hồng trần, hoặc là giữa một thành phố nào đó, rồi cùng người ấy có một câu chuyện tình. Tôi chỉ mong duyên phận đừng tự tung tự tác, mang thêm vô số phiền phức vô cớ cho cuộc sống bình lặng của mình. Còn tôi có thể làm một ngọn gió tự do theo ý mình, đi qua thời thịnh thế Đường Tống, niên hoa Minh Thanh, không để lại bóng dáng, không nợ gì ai.

Tôi nhiều lần đến tham quan du ngoạn non nước Tây Hồ, điều khó quên nhất vẫn là cây mai của Tây Lãnh ấn xã. Bất luận nó là một cây khô cành ngoằn ngoèo, hay là một cái cây hoa trắng hơn tuyết, nó vẫn ung dung, tĩnh lặng, dịu dàng, thong thả. Bạn đến hay không đến, đi hay không đi, nó đều như vậy, không chờ đợi ai, cũng không níu kéo ai. Trăm nghìn năm trước, Tô Tiểu Tiểu cưỡi xe du bích, đi lại giữa non sông, liệu có một cây mai, vì nàng mà năm nào cũng nở hoa, chẳng xa chẳng rời hay không?

Cho dù là có, thì cây mai ấy cuối cùng cũng chẳng chống đỡ lại được chàng trai cưỡi con tuấn mã, nàng vì chàng mà đoạn hồn ở Tây Lãnh, không hề hối hận. Nàng cả đời si mê non nước, đa tài đa nghệ, nếu chẳng phải vì chữ tình trói buộc, thì há chẳng phải là một ngọn gió tự do hay sao, đi lại giữa núi hồ, không gì ràng buộc? Nàng vùi thân giữa non nước, không phải vì khách qua đường đến đi, mà chỉ vì một người nàng đã nhất kiến chung tình.

Hồng nhan muôn vàn yểu điệu, cũng chỉ là một cơn gió trước căn nhà hoa lệ mà thôi, chẳng bằng liễu bên bờ hồ, chim én trên xà nhà. Một đời người, chỉ cầu không có gì phải hối hận, không phụ người, cũng chẳng vứt bỏ vật. Nếu người tình sâu nghĩa nặng, tôi tất đối đãi dịu dàng, gắn liền như hình như bóng. Cảnh tượng cuối năm điêu tàn, nhưng trong mắt tôi vẫn đẹp đẽ. Giang sơn mênh mông, nhìn tưởng chừng cực kỳ phồn hoa, rốt cùng vẫn ẩn chứa tai họa, tôi ở giữa giang sơn, nhưng lại không bị bó buộc, không sợ hãi.

Con người ta khi đắc ý, chỉ cảm thấy trời đất mênh mông vô cùng vô tận, đến khi thất ý, lại cảm thấy non sông sao mà chật hẹp gập ghềnh khúc khuỷu. Kẻ thắng cố nhiên là đáng vui, còn kẻ bại cũng chẳng cần bi ca, trăm ngàn năm sau chẳng qua cũng trở thành lời đàm tiếu lúc trà dư tửu hậu nơi đầu đường ngõ hẹp, còn với giang hồ, họ còn chẳng dậy lên nổi một gợn sóng. Như thế ngẫm ra, có gì mà đáng buồn, có gì mà không nỡ? Tìm một chốn nghỉ ngơi cho tâm hồn, cho dù là ở núi trống lá rụng, cũng cảm thấy an ổn, chân thực.

Có lúc tôi nghĩ, cuộc sống hiện giờ đang phẳng lặng, bình dị, tiền bạc có hơi ít ỏi, chỉ cần mua được vò gạo, cơm chay trà trong, người nhàn vật tĩnh. Phú quý vinh hoa vạn lần, cũng chỉ là một đám mây khói, chỉ có tự thân mình thanh tịnh, tốt đẹp mới là viên mãn. Củi gạo dầu muối là cả đời, thơ rượu đàn trà cũng là cả đời. Tôi nguyện được sống tiếp đầy đủ như thế, giống như thơ mà lại không phải là thơ, nhìn thì khói lửa mông lung, mà lại trong vắt vô trần.

Tâm tôi bình đạm, tố nhã, lại khát khao mùi vị nhân gian, được hạnh phúc lấp đầy. Nếu có thể, thì cả đời này đơn giản thanh tịnh, không có cảm giác nặng nề, sống cuộc sống bình thường, không nảy sinh oán hận, cũng chẳng buồn rầu lạnh lẽo, không hỗn loạn cũng chẳng khốn đốn. Tuy nói mình bay bổng an nhàn như một cơn gió, đi lại giữa con đường nhân gian, ngắm hoa nở ngày ấm, nhưng nội tâm vẫn mong mỏi có một tiểu viện thanh tịnh, mát mẻ, cùng với người mình yêu sớm chiều thấy nhau.

Sau đó, hứa với nhau, một đời một kiếp sống tiếp một cách an tĩnh, không chia lìa, không phụ nhau. Mỗi một ngày đều là ngày lành tháng tốt, một khắc đáng giá ngàn vàng, không cần si mê nồng nàn, nhìn nhau thôi là đã đủ kinh tâm động phách rồi. Sống những ngày mộc mạc nhất, biến những ồn ã của nhân thế thành một loại tĩnh ý, cho đến tận lúc trời đất già đi.

Cuộc đời dài đằng đẵng nhìn mãi không thấy điểm cuối, có thể nhẹ nhàng mà đi qua như thế, tựa như một giấc ảo mộng, vừa mơ hồ lại vừa chân thực. Còn chén trà chúng ta cực nhọc tạo ra, là ấm hay lạnh, là đậm hay nhạt, đã chẳng còn quan trọng nữa. Nếu như có một ngày bị suy sụp trở lại, thì cũng không oán hận, cũng chẳng trách người khác. Tôi biết mình có thể sống rất tốt, giống như một cơn gió, tự do và an nhiên trong một góc nhỏ của thành phố cô đơn.

Hậu ký

.

Người
là
cuộc
tu
hành

đẹp
nhất
kiếp
này
của
tôi

.

Ánh xuân đi qua đã quá nửa, làm thế nào để sống cùng mùa xuân? Tôi đã từng có một tâm nguyện như thế này, có một căn nhà thuộc về riêng mình, trồng hoa khắp sân vườn, cất giữ trà nửa đời, ngắm mưa khói tràn cửa sổ như tranh vẽ. Đến nay coi như cũng đã có nơi an thân lập mệnh, không cần phải nương nhờ nhà người khác, nhưng trong sâu thẳm nội tâm trước sau vẫn có cảm giác phiêu dạt. Kỳ thực, từ lúc xách hành trang rời khỏi quê hương, tôi đã biết, đời này bất luận mình đi về phương nào, đi đến nơi đâu, tôi đều sẽ là bèo nổi tơ bay, là một khách qua đường vội vã.

Nhưng tôi an ổn với hiện tại, và thường vui vẻ, vì vườn mai chính là đạo tràng tu hành duy nhất trong hồng trần kiếp này của tôi. Nơi đây có thể thu giữ linh hồn, tạm chi tháng năm, từng bông hoa từng chén trà, mỗi cảnh vật nơi đây, đều là thứ tôi yêu. Điều tôi muốn kỳ thực rất đơn giản, tôi không cầu cuộc đời tụ mãi không tan, cũng không cầu hoa nở chẳng tàn, chỉ muốn vào lúc mặt trời mọc mặt trời lặn, pha một bình trà, đợi một cố nhân hoặc đến hoặc không.

Luôn có người hỏi tôi ở nơi nào, cuộc đời như sống gửi, nào ai biết được, chốn về của đời này rốt cuộc ở đâu. Núi cao sông dài, đi qua mây sớm tuyết chiều, nhìn tưởng chừng như là đang đi, nhưng đã sớm học được cách gặp đâu vui đó. Năm xưa tôi đi đến nơi đây, vì một cây mai dưới chân bức tường trắng ngói đen mà quyết ý bỏ hành trang xuống, không còn lưu lạc nữa. Giang Nam trong mắt người khác, là hoa hạnh mưa khói, là cầu đá dương liễu, còn tôi lại chỉ vì cây hoa mai này, có lẽ đây chính là duyên phận mà người đời thường nói đến.

Chấp niệm sinh ra từ đây, đến nay vẫn chưa buông bỏ được, là duyên mà cũng là kiếp. Tôi vượt cõi phàm trần mà tới, tìm núi hỏi sông, thứ đợi chờ tôi là hoa nở trĩu cành xuân, cũng là người đi trà lạnh. Thời gian mười năm đủ để thay đổi tất cả, tôi của khi đó điểm trang mộc mạc, còn bây giờ đã là hồng nhan già đi. Mười năm nay, tôi dường như đã trải qua trăm nghìn tai kiếp, lại dường như chỉ mới mơ một giấc mộng thoáng qua, biển xanh vẫn là biển xanh năm nào, còn tôi thì đã không còn nương dâu của ngày hôm qua nữa.

Nếu như nói chẳng có câu chuyện nào, không hối hận không oán thán, chẳng qua chỉ là những lời nói dỗ dành người ta mà thôi. Vật cũ vẫn còn đó, mộc mạc nặng tình như thế, mà người và việc đã đổi thay, không làm thế nào để có thể quay về năm xưa được. Bao nhiêu bi thương buồn bã đều bị năm tháng chôn vùi, lại không thể gặp nhau, cũng không cần gặp nhau nữa. Tôi từ một người tay trắng cho đến có đủ mọi thứ hiện tại, tuy là có số trời, nhưng cũng không phải là tất nhiên. Những ngày tháng ấm lạnh đan xen ấy, quãng thời gian nắng mưa tròn khuyết, những tâm tình tụ tan vui buồn, đều được viết thành sách, người hữu duyên sẽ tự thấu hiểu.

Mẹ tôi nói, mười năm, những gì con có chỉ là mấy quyển sách này. Sự thẳng thắn của mẹ đã chạm thẳng đến nỗi hoang lạnh trong lòng tôi, nhưng cũng không sao cả. Tôi bản tính thanh đạm, bao nhiêu tình duyên vô lý, cảnh ngộ khốn quẫn, đi qua rồi là chẳng sợ gì nữa. Không phải tôi không hiểu sự sầu muộn và lo lắng của mẹ tôi, tôi cũng muốn làm như mong muốn của mẹ, có một mái ấm ổn định, ấm áp, có người chung hoạn nạn, có tình yêu bền vững, có trái tim trẻ mãi không già. Tôi trách móc mẹ rốt cuộc thì vẫn không đủ thấu suốt, tình duyên trên đời có hạn, sự lâu dài mà mẹ mong đợi, đa phần chỉ là câu chuyện trong phim ảnh thôi, còn tôi thì đã không thể quen được với tình yêu khói bếp trong cõi tục này rồi.

Duyên phận một đời của tôi và mẹ, tuy mỏng mà sâu, vừa đậm lại vừa nhạt, những ngày tháng ở bên nhau chỉ có vài năm ngắn ngủi. Chúng tôi đã trải qua không biết bao nhiêu lần ly biệt bùi ngùi, rơi bao nhiêu nước mắt buồn bã, cho đến ngày hôm nay, vẫn ngăn sông cách núi như trước, chỉ trong mơ mới được gặp nhau, nhưng lại không thể thường xuyên mơ thấy.

Trong mơ, có lúc mẹ mang dáng hình thời trẻ, áo trắng sạch sẽ, bất luận là ngồi ở phòng khách, hay là đứng ở dưới bếp, đều đoan trang, yên tĩnh, xinh đẹp dịu hiền; có lúc lại là dáng vẻ gầy yếu lúc về già của mẹ, ốm đau bệnh tật, ngồi hong khô tâm sự ẩm ướt dưới ánh nắng mặt trời, tóc bạc da mồi, hình dung tiều tụy. Khi tỉnh lại luôn không nén nỗi đau buồn, lại không dám liên tục thăm hỏi tình hình gần đây của mẹ, sợ là mình đi quá xa, sẽ chạm phải nỗi buồn sâu thăm thẳm trong đáy lòng mẹ.

Nhà thơ thời Đường Tống Chi Vấn có thơ rằng: “Gần quê lòng càng sợ, không dám hỏi người lại qua.” Tình cảnh khi ấy của Tống Chi Vấn là trên đường chạy trốn, đương lúc thất ý, thực ra không giống với hoàn cảnh của tôi. Nhưng tôi đã có tâm tình như thế này cả trăm ngàn lần, bất luận là lúc mới thất thểu giữa giang hồ, hay là ngày nay đã có nơi gửi gắm, thì tâm trạng khiếp sợ ấy, trước sau vẫn quanh quẩn trong lòng, chưa bao giờ thay đổi cả. Bố tôi nói, ông đã đi qua rất nhiều núi, lội qua rất nhiều sông, ngắm trăng ở rất nhiều nơi, chỉ có cố hương là sáng nhất, sạch nhất. Trái tim của mẹ tôi giống như Giả Bảo Ngọc của vườn Đại Quan, nguyện hoa thường nở, người thường tụ họp, thường viên mãn.

Còn tôi lại không như vậy, mười năm mưa gió, đã mài phẳng những góc cạnh của tôi, khiến tôi học được cách bình tĩnh nhẫn nhịn, và thỏa hiệp một cách dịu dàng. Thời gian mười năm, tôi có sách có trà, điều may mắn nhất, có lẽ là tôi có đóa hoa trà xuất trần thoát tục này. Đó là Tiểu Trà, tôi kể với con bé, nó vốn dĩ là một đóa hoa trà, chỉ vì bị hái xuống cắm trong bình tịnh thủy trước Phật, thời gian lâu dần, đã hóa thành người.

Con bé tin là thật, cặp mắt trong veo, cái trán sáng bóng, và cả trái tim linh lung trong vắt, khiến tôi chắc chắn rằng, cuộc gặp gỡ kiếp này của chúng tôi, là định mệnh. Phật nói, thế gian này không có gì là ngoài ý muốn cả, hết thảy là vì duyên hòa hợp. Vậy thì sự xuất hiện của Trà, không phải là bất ngờ, mà là phúc báo mà tôi thu được do đã gieo nhân thiện trong nhiều năm. Tôi không cần phải kinh ngạc, chỉ thản nhiên đón nhận tất cả niềm vui sướng sửng sốt mà con bé mang lại cho tôi, và vô vàn nỗi cảm động dịu mềm.

Thực ra, tôi thường xuyên mơ hồ, Trà rốt cuộc từ đâu đến? Tại sao tôi luôn có cảm giác như đã từng quen biết con bé, chỉ cảm thấy kiếp trước nhất định mình đã từng gặp nó, nhưng lại bồng bềnh mờ mịt. Trà đi tới từ trong gió thơ mưa từ thời Đường Tống, hay đi ra từ hý khúc thời Nguyên hoặc từ hý kịch thời Thanh Minh, hay là bước tới từ một khuôn viên thời Dân quốc. Tóm lại, tôi cho rằng con bé là một cây trà, không phải là loài cây cỏ tầm thường trên thế gian, Trà có Phật duyên, thông linh tính và hiểu tình ý.

Sự tốt đẹp của con bé đủ để xóa tan nỗi cô độc và lạnh lẽo suốt mười năm của tôi, bao trùm hết thảy những phong cảnh đáng phải kinh ngạc cảm thán trên cõi đời, đến cả những chấp niệm mà tôi không buông bỏ được, những cảm giác thiếu sót không thể lấp đầy được, và những nỗi hận không thể quên được, đều từ từ ngừng lại trong mỗi nụ cười ánh mắt, lời nói cử chỉ của con bé. Có lúc, tôi chỉ cảm thấy sự tu hành trong văn chương nhiều năm qua của mình cũng chẳng bằng mấy lời nói vô tình của con bé. Trà đứng dưới bóng hoa, nhưng lại có muôn vàn dáng điệu, tĩnh lặng, đẹp đẽ, đến cả khi Trà tức giận, cũng không hề mảy may kinh động đến nhân thế.

Trước kia tôi nói bà ngoại mình chính là đóa hoa nhài chốn tiểu đình sân sâu, tu luyện nghìn năm mới có được dáng người. Còn Trà thì lại lược bỏ rất nhiều quá trình nước chảy hoa nở, bên cạnh đá Tam Sinh cũng chẳng có dấu vết của Trà, con bé chính là một tinh linh lạc giữa phàm trần, nhưng chẳng nhuốm bụi trần. Con bé chưa từng khiến tôi hao tốn tâm sức, cũng không khiến tôi phải lo âu giận dữ, sự tồn tại của Trà, cùng với vạn vật thế gian, hợp tình hợp lý, không ngừng không nghi.

Sự đơn giản, tinh khiết và tự nhiên của Trà, không cần đẽo gọt, khiến tôi được giải thoát khỏi mọi sự phức tạp, và những tang thương còn rơi rớt lại của quá khứ. Con bé là ngọn gió mát sau cơn mưa, là vầng trăng sáng treo trên núi vắng, là bình trà pha cả trăm ngàn năm nước vẫn xanh biêng biếc. Có thể coi Trà như một phương thuốc thanh tẩy trái tim, rõ ràng là con người, quanh người không hề có tiên khí, nhưng lại khiến tôi cảm thấy an ổn. Trà thực sự tồn tại, chứ không phải là ảo giác, bất luận là yên tĩnh hay chơi dùa, hay là vô cớ khóc quấy, đều khiến tôi cảm thấy, trời đất mênh mông chính vì có một đứa trẻ bé bỏng như thế này, bạn không cần phải lo lắng, tự mình có thể an tâm rồi.

Trà cũng chỉ mới chung sống với tôi ba năm, mà tựa như đã quen biết nhau mấy đời mấy kiếp, tình duyên giữa chúng tôi, là giấc mộng bất ngờ giữa chuyến chơi vườn trong Côn khúc, là cơn mưa tuyệt đẹp khi cơn gió thổi qua, là một vở kịch vừa mới biểu diễn trên sân khấu nhân gian. Nhưng những ngày tháng về sau, Trà đều ở bên cạnh tôi, bên tôi qua mưa gió, cùng tôi chia sẻ vinh nhục, nhưng cũng chỉ cùng đi hết hành trình của một đời. Tôi không muốn dùng tình ý và trách nhiệm cõi người, dùng sự lương thiện và từ bi của Trà, để bó buộc sự tự do của con bé, quấy nhiễu đến sự lựa chọn của nó. Tôi biết, một cô gái trong sáng tốt đẹp như Trà, mọi tai kiếp của thế gian, đều chẳng rơi vào nó.

Mấy ngày trước, tôi có viết như thế này trên Weibo: “Gió xuân lành lạnh, giá buốt chưa tan, cơ thể khá mệt mỏi. Có thể chỉ uống trà nghe mưa, không viết văn, người chăm tôi, nhân tiện chăm cả hoa của tôi không? Đợi tôi khỏe rồi, tôi sẽ viết thơ tặng người.” Các bạn chưa bao giờ lạnh nhạt với tôi, thậm chí còn thuận theo ý tôi, nhận lời ủ cháo nấu trà cho tôi, cùng tôi ngắm hoàng hôn, thưởng ráng chiều, hứa với tôi một đời vui vầy, làm bạn với cỏ hoa. Đây không phải là lời hứa, không cần giữ lời, chỉ cần trong một góc đơn côi nào đó của thành phố, chúng ta đều an ổn, thế là đủ rồi.

Nếu như Tiểu Trà là cuộc tu hành đẹp nhất kiếp này của tôi, các bạn cũng là như thế. Bên ngoài cửa sổ trời đổ mưa lất phất, dăm bụi cây xanh, hoa rụng đầy con đường, cảnh xuân mông lung, Giang Nam trong mơ chưa bao giờ thay đổi dáng vẻ. Đốt hương pha trà, mới xứng với buổi chiều an tĩnh này, tôi lờ mờ hiểu rằng, các bạn là cố nhân tôi đã thất lạc nhiều năm, nhưng tôi chỉ gặp gỡ các bạn trong văn chương.

Nếu như trần duyên kiếp này đã hết, vậy thì kiếp sau tôi sẽ không làm một cô gái mắc nợ văn chương nữa, giống như mẹ tôi, sống một đời bình dị, giản đơn. Nấu cơm pha trà dưới bếp, chăm hoa tỉa cỏ trong sân vườn. Như thế liệu có được coi là một kiểu tác thành cho năm tháng lạnh lẽo không? Bạn hãy nhìn xem, thời gian rải khắp bậc thềm đá, tâm tình nhàn tản treo dưới khung cửa sổ, tháng năm tốt đẹp còn chưa đi xa.

Bạch Lạc Mai
Vườn Mai. Năm Đinh Dậu.

NGƯỜI LÀ CUỘC TU HÀNH ĐẸP NHẤT KIẾP NÀY CỦA TÔI
Chịu trách nhiệm xuất bản
GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP
TS. NGUYÊN ANH VŨ

Biên tập
Thiết kế bìa
Trình bày
Sửa bản in

Nguyễn Thu Hà
Nguyễn Hoa
Bún
Hoa Du

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC

Liên hệ phát hành:
CÔNG TY TNHH VĂN HÓA VÀ TRUYỀN THÔNG AZ VIỆT NAM
In 3.000 cuốn, khổ 14.5x20.5cm, tại Công ty Cổ phần In Bản Việt. Địa chỉ: Thôn Hậu Ái, xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Số ĐKXB: 3613-2019/CXBIPH/19-204/VH, cấp ngày 13/09/2019. Số QĐXB: 1269/QĐ-VH, cấp ngày 20/09/2019. Số ISBN: 978-604-9863-34-9. In xong và nộp lưu chiểu năm 2019.

Table of Contents

- Thông tin eBook

- NGƯỜI LÀ CUỘC TU HÀNH ĐẸP NHẤT KIẾP NÀY CỦA TÔI

- 1. Hãy đối đãi với đời này bằng sự dịu dàng

- Ẩn cư Giang Nam
- Sơn trang Lạc Mai
- Hãy đối đãi với đời này bằng sự dịu dàng
- Sơn hà tuế nguyệt
- Hoa rơi không vương áo
- Tịch mịch như tuyết
- Tương phùng trong văn chương

- 2. Chim én trước nhà Vương nhà Tạ

- Mưa bụi Giang Nam
- Người nhạt như cúc
- Cuộc đời mộc mạc giản đơn
- Chim én trước nhà Vương nhà Tạ
- Hạnh phúc khói bếp
- Cảnh xuân
- Phiêu dạt là chốn về

- 3. Nấu thế vị thành trà

- Yêu là tu hành
- Thiền tâm như nước
- Hoa nở gặp Phật
- Mùa hoa nở giữa nhân gian
- Nấu thế vị thành trà
- Chiều buông trời đổ tuyết
- Gặp gỡ bản thân càng tốt hơn của chính mình

- 4. Đời này kiếp trước của Tiểu Trà

- Đời này kiếp trước
- Đặt tên Tiểu Trà
- Trà Nam Nam
- May mà có Trà
- Đồ trang sức của Trà
- Trà duyên

- Thế gian có người con gái dung nhan tựa ngọc ngà

- 5. Chỉ coi như cửu biệt trùng phùng

- Cố nhân cùng lãng quên
- Giai nhân như nước mùa thu
- Thời gian kinh hoàng như tuyết trắng
- Cửu biệt trùng phùng
- Tôi vốn là cỏ cây
- Thảo dược mỹ nhân
- Duyên có lúc hết

- 6. Tháng ngày dĩ vãng

- Ngày xuân muộn màng
- Tòa thành quá khứ
- Còn nhớ Tây Hồ
- Giấc mộng trần mười năm
- Tháng năm đến đi
- Du viên kinh mộng
- Ngọn gió tự do

- Hậu ký: Người là cuộc tu hành đẹp nhất kiếp này của tôi