Nếu Em An Lành Đó Là Ngày Nắng
Author: Bạch Lạc Mai
Date: 2024-04-30 15:00:00+00:00
Keywords: Công Hoan
Publisher: NXB Hồng Đức

《你若安好便是晴天》
作者：白落梅

This edition is published by arrangement with China South Booky Culture Media Co., LTD
Vietnamese copyright © 2017 by ZGROUP JOINT STOCK COMPANY.

NẾU EM AN LÀNH, ĐÓ LÀ NGÀY NẮNG
Bản quyền tiếng Việt © Công ty Cổ phần zGroup, 2017.
ALL RIGHTS RESERVED

e-Book này được thực hiện trên tinh thần thiện nguyện, phi lợi nhuận và phục vụ cộng đồng người đọc chưa có điều kiện mua sách giấy.

Thông tin eBook

Tên sách:
Nếu Em An Lành Đó Là Ngày Nắng

Nguyên tác:
你若安好便是晴天

Tác giả:
Bạch Lạc Mai

Dịch giả:
Lục Bích

Phát hành:
Cẩm Phong

Xuất bản:
NXB Hồng Đức

ISBN:
978-604-89-3169-8

Số trang / Khổ giấy:
388 / 12 x 19 cm

Giá bìa:
108.000đ

Ngày phát hành:
2018

Tạo eBook:
@huyetleid0907, 05/2024

Bạch Lạc Mai tên thật là Tư Trí Tuệ, sống ở Giang Nam, đơn giản tự chủ, tâm như lan thảo, văn chương thanh đạm.

Cẩm Phong đã xuất bản:

- Năm tháng tĩnh lặng, kiếp này bình yên
- Gặp lại chốn hồng trần sâu nhất
- Duyên

Một người, một quyển sách, một chén trà, một giấc mộng sau rèm. Có lúc, nỗi cô đơn xui khiến lòng người rung động như thế, cũng chỉ có khoảnh khắc này, thế sự mới trở nên phẳng lặng đến vậy.

“Mỗi một con người đến thế giới này, đều là khách qua đường vội vã. Có những người khi gặp gỡ họ, quay mình là quên; có những người lướt qua họ, buộc phải quay đầu. Tất cả gặp gỡ và ngoái nhìn đều là duyên phận, khi bạn yêu một bóng hình nào đó, luyến lưu một ánh mắt nào đó, có nghĩa là trong tim bạn đã kết một đoạn tình duyên. Chỉ là duyên sâu duyên mỏng, bất cứ ai đều không thể nắm chắc, tụ tan không có lý do, chúng ta đều phải đối đãi bằng cái tâm bình thường.”
- Trích Nếu em an lành, đó là ngày nắng

Mục Lục

Copyright • Thông tin eBook

NẾU EM AN LÀNH ĐÓ LÀ NGÀY NẮNG

Lời nói đầu

Quyển Thứ Nhất: Đóa Sen Trắng Được Mong Đợi Trong Mơ

❐ Sát na duyên khởi
❐ Sen trắng trong mộng
❐ Tháng năm nhà cũ
❐ Lữ khách nhân gian
❐ Lần đầu gặp gỡ lúc tuổi thanh xuân

Quyển Thứ Hai: Mối Tình Dang Dở Cambridge

❐ Lênh đênh trên biển
❐ Gặp gỡ London
❐ Mối tình Cambridge
❐ Tương phùng là một bài ca
❐ Quay người là chân trời
Quyển Thứ Ba: Yêu Thực Sự Là Một Cuộc Tu Hành

❐ Biển biếc trời yêu
❐ Hoa rơi nước chảy
❐ Hạnh phúc khói bếp
❐ Yêu là tu hành
❐ Ai nấy an lành
Quyển Thứ Bốn: Dạo Bước Giữa Khói Lửa Hồng Trần

❐ Gặp nhau giữa đường
❐ Bụi trần lắng đọng
❐ Tĩnh dưỡng non cao
❐ Một đời tình si
❐ Không hẹn ngày gặp lại
Quyển Thứ Năm: Anh Là Những Ngày Tháng Tư Nhân Gian

❐ Sáng tối ấm lạnh
❐ Ảo mộng hợp tan
❐ Tháng Tư nhân gian
❐ Gặp phải chiến tranh
❐ Trạm dịch tiểu trấn
❐ Cứu rỗi chính mình
Quyển Thứ Sáu: Nhân Sinh Tụ Tan Cùng Lưu Luyến

❐ Đốt sách tìm hơi ấm
❐ Có được có mất
❐ Tụ tan lưu luyến
❐ Nhẹ nhàng cáo biệt
❐ Thịnh yến hạ màn
❐ Hóa sinh trăm nghìn
Phụ lục 1: Tuyển tập thơ Lâm Huy Nhân

Phụ lục 2: Niên biểu Lâm Huy Nhân

Nếu Em
An Lành
Đó Là
Ngày
Nắng

Lời mở đầu

Mấy trận mưa dầm, mấy cơn gió mang lẫn hương sen, Giang Nam đã thành khói nước mơ màng. Rêu xanh ẩm ướt trong sân nhỏ đang sinh sôi trong mưa. Vào mùa này, rất nhiều người đang thăm hỏi những tin tức về hoa sen, và mùi hương thần bí xao động hoàng hôn của hoa nhài. Không biết bao nhiêu người còn nhớ từng có một cô gái, đã từng đi qua những ngày tháng Tư nhân gian, thầm hẹn ước với mùa hạ sen nở.

Một người, một quyển sách, một chén trà, một giấc mộng sau rèm. Có lúc, nỗi cô đơn xui khiến lòng người rung động như thế, Nếu cũng chỉ có khoảnh khắc này, thế sự mới trở nên phẳng lặng đến vậy. Gió mát thổi tung trang sách, mưa khói khiến những bài thơ từ và câu chuyện trong cuốn sách phủ bụi tràn ngập hơi ẩm. Một mình ngồi tựa cửa sổ, ngắm nhìn góc ngõ nhỏ lát đá xanh, một chiếc ô giấy dầu đã lâu mới thấy che chắn tháng năm đang lướt qua mái hiên.

Năm tháng se lạnh, một câu chuyện cũ đã trở thành xa xăm đó bị mưa xuân ngấm ướt, gió thu thổi bay, từ lâu đã gột hết lớp điểm trang, trở nên trong sạch sáng tỏ. Ngỡ rằng đã từng trải qua đời người vội vã tụ tan, từng nếm đủ thứ khói lửa trần thế, cũng nên gánh vác nỗi tang thương mà tuế nguyệt mang lại cho chúng ta. Nhưng thời gian rõ ràng vẫn an nhiên tự tại, mà núi đá cỏ cây lại không hề tổn thương như vậy. Chỉ là những tòa thành đã từng trải qua năm tháng đằng đẵng, lại càng trở nên gầy yếu mong manh trong mưa phùn. Trà được đun với quả mơ xanh vẫn là mùi vị của năm xưa, mà người chúng ta chờ đợi đã không bao giờ tới nữa.

Sau này mới biết, cô gái một thân áo trắng ấy đã hóa thành chim yến, đi tìm tổ cũ ở miền quê sông nước. Những nơi cô đã đi qua, có hoa nở trên cây, giữa xà nhà mà chim yến kêu ríu rít, còn lưu dấu giấc mộng ấm nồng. Có người nói, cô là một cô gái tinh khiết như băng, cho nên bất luận nhân thế có đổi thay thế nào, cô vẫn giữ dung nhan xinh đẹp ấy. Có người nói, cô là một cô gái lý trí, cho dù phải đối mặt với cám dỗ ra sao, cuối cùng đều có thể an toàn thoái lui.

Cô tên là Lâm Huy Nhân, sinh ra ở Hàng Châu, là đóa sen trắng được mong chờ trong giấc mơ của vô số người. Ở London sương mù, cô đã có một mối tình Cambridge vô tiền khoáng hậu. Cô từng yêu ba người đàn ông, yêu mà tỉnh táo, yêu mà bình tĩnh. Từ Chí Ma vì cô mà bồn chồn ngẩn ngơ ở Cambridge, tha thiết đợi chờ một giấc mộng xưa có thể quay về. Lương Tư Thành nắm tay cô đi qua ngàn non vạn nước, để hoàn thành sứ mệnh mà hẹn ước đến bạc đầu. Kim Nhạc Lâm vì cô mà suốt đời chẳng kết hôn, mãi mãi si tình đợi chờ một kiếp. Nhưng cô hiểu được cuộc đời là trôi nổi bất định, phải học được cách thích ứng với hoàn cảnh, an nhiên tự tại.

Cho nên, khi tình yêu liên tiếp ập tới, cô sẽ tạm thời dừng lại, rồi lại rời đi mà không chùn bước. Nhìn bóng lưng vừa dứt khoát vừa tao nhã vô song của cô, khi ấy, dường như đến một tiếng “trân trọng” cũng trở thành thừa thãi. Cô khiến mỗi lần quay lưng đều trở thành cách biệt thế gian, lại khiến mỗi lần tương phùng đều trở thành vĩnh viễn. Cô luôn thuần khiết như vậy, mặc cho thế sự vạn vật sinh sôi, nội tâm của cô trước sau vẫn như non nước sáng tỏ, thanh bạch rõ ràng.

Cuối cùng hiểu ra, có những con đường, là chỉ có thể đi một mình. Những người hẹn nhau đồng hành đó, cùng nhau làm bạn với mùa mưa, đi qua tháng năm, nhưng có một ngày rốt cuộc sẽ chia tay ở một ngả đường nào đó. Trên con đường hồng trần, một mình rảo bước, lá xanh sượt qua vạt áo, mây biếc thấm ướt lời thề. Non và nước có thể lãng quên nhau, nhật và nguyệt có thể không còn vương vấn. Khi ấy, chỉ có niềm vui thanh nhã giữa cõi nhân gian của một người, dòng nước nhỏ chảy xa của một người.

Sự bình tĩnh thực sự, không phải là né tránh ngựa xe huyên náo, mà là sửa rào trồng cúc trong nội tâm. Cho dù chuyện cũ như nước chảy, mỗi ngày đều là tiếng sóng vẫn như xưa, chỉ cần chúng ta xóa bỏ chấp niệm, thì có thể tĩnh lặng an nhiên. Nguyện cho mỗi người sẽ không bị mê lạc đường hoang giữa muôn nẻo cuộc đời, có thể ngồi nghiêm trên bàn thạch, say ngã trước hoa rơi.

Nếu như có thể, xin hãy cho tôi dùng trước một khoảng thời gian như hoa sen, cho dù tương lai sẽ có một ngày nào đó phải đền bù gấp bội. Mùa mưa này sẽ ngừng lại vào khi nào, không ai biết cả. Nhưng tôi biết, nếu bạn an lành, đó là ngày nắng.

Bạch Lạc Mai

Quyển thứ nhất

Đóa sen trắng được mong đợi trong mơ

Sát na duyên khởi

Cô từng khiến Từ Chí Ma nhung nhớ một đời, khiến Lương Tư Thành yêu chiều một đời, khiến Kim Nhạc Lâm âm thầm tưởng nhớ một đời, càng khiến muôn vàn nam nhi trên thế gian ngưỡng mộ một đời.

Mỗi một con người đến thế giới này, đều là khách qua đường vội vã. Có những người khi gặp gỡ họ, quay mình là quên; có những người lướt qua họ, buộc phải quay đầu. Tất cả gặp gỡ và ngoái nhìn đều là duyên phận, khi bạn yêu một bóng hình nào đó, luyến lưu một ánh mắt nào đó, có nghĩa là trong tim bạn đã kết một đoạn tình duyên. Chỉ là duyên sâu duyên mỏng, bất cứ ai đều không thể nắm chắc, tụ tan không có lý do, chúng ta đều phải đối đãi bằng cái tâm bình thường.

Người ta đều nói thế gian mơ hồ, trong biển đời như khói sương, chúng ta thường đánh mất bản thân mình, và khói lửa xoáy vòng chốn phàm trần lại luôn khiến chúng ta bị sặc đến mức không dám hít thở. Đi qua ngàn cánh buồm, quay đầu nhìn năm đó, mộng tưởng thuần khiết ấy sớm đã dần dần trôi xa, thứ năm tháng còn lưu lại, chỉ là nỗi hoang lạnh khắp nơi. Khi bạn cô đơn bước đi trên con đường hồng trần, bạn có cảm thấy hay không, hành lý trên vai bạn bị câu chuyện của nhân gian lấp đầy, còn nội tâm bạn lại càng trống vắng. Lúc đó, chúng ta cần nương tựa vào vài hồi ức để nuôi dưỡng nỗi tịch liêu, cầm cố ít ngày tháng để tưới tắm cho cõi lòng.

Chúng sinh hỗn loạn, có người sống quá mơ hồ, có người lại sống tỉnh táo, nhưng cũng chỉ là một loại thái độ sinh tồn trên thế gian. Bất luận bạn là đế vương khanh tướng, hay là tay sai tôi tớ, là cành vàng lá ngọc, hay là phấn son tầm thường. Bất luận chúng ta bị khói lửa của thế tục hun đốt bao lâu, bị thế thái đục ngầu dìm đắm bao sâu, nơi sâu thẳm tâm hồn trước sau vẫn có một góc đẹp đẽ nhất, vĩnh viễn tươi đẹp như thuở ban đầu.

Đã từng có lúc nào đó, chúng ta là một con người tình cảm dịu dàng vô hạn, vì một đóa hoa mà cụp rèm mi, vì một đám mây mà dừng bước, vì một giọt mưa mà xúc động. Thế nên, chúng ta sẽ không kìm được mà yêu mến Anh là những ngày tháng Tư nhân gian của Lâm Huy Nhân, yêu mến cái thế gian đầy oanh ca én liệng này, yêu mến mùa xuân muôn hồng ngàn tía, cũng yêu mến Giang Nam non nước dịu dàng. Rất nhiều người đều động lòng trước người con gái này, và cho rằng cô là đóa sen trắng được chờ đợi trong giấc mộng. Cho dù năm tháng có biến đổi thế nào, cô vĩnh viễn sống trong tháng Tư của nhân gian, dung nhan vĩnh viễn thanh xuân.

Vô vàn cô gái trên thế gian đều từng có nét tao nhã mang vẻ an tĩnh tự nhiên, cũng từng khiến cho người khác rung động, khiến người ta cảm thấy diễm lệ đến độ khó mà chạm đến được. Chỉ là không biết bắt đầu từ khi nào, những cô gái ấy dần dần học cách lãng phí thời gian, trầm mình trong bể nhuộm hồng trần, ai còn có thể đơn thuần trước sau như một? Người ta cũng nói, chỉ có người nếm hết trăm vị, mới không phụ cuộc đời chỉ sống có một lần này. Chúng ta nên đem tất cả quá trình phức tạp quy về giản đơn, coi hết thảy vinh nhục ở phàm trần là mây khói thoảng qua trước mắt.

Cho dù đời này Lâm Huy Nhân đã từng yêu bao nhiêu người, phạm bao nhiêu lỗi lầm, lại trải qua bao nhiêu chìm nổi thăng trầm, từng nếm bao nhiêu nhân tình thế vị, cô vĩnh viễn là một tách trà trong thanh nhã, hương thơm tinh khiết đó cứ mãi quấn quýt trong trái tim mỗi người, không thể tan đi. Trên thế gian này, không phải chỉ có rượu mạnh mới làm người ta say, không phải chỉ có tình yêu nồng cháy mới khắc cốt ghi tâm. Có lúc, một chút thanh đạm, càng tỏa hương dài lâu; một thoáng vô tình, càng khiến người ta ngay cả trong mơ còn nhớ; một lời hẹn ước ngắn ngủi, càng vương vấn cả đời.

Lâm Huy Nhân dịu dàng, tính tình của cô chưa bao giờ phóng túng quá đỗi, cho nên cuộc đời cô cũng không có quá nhiều tan vỡ. Cô không mạnh mẽ như Trương Ái Linh, không quyết liệt như Lục Tiểu Mạn, cũng không phóng khoáng như Tam Mao. Cô sống rất lạc quan mà cố chấp, kiên định lại trong sáng, vì vậy cuộc đời cô không sợ hãi cũng không chói lóa, cô chưa từng làm ai bị tổn thương sâu sắc, cũng chưa từng bị người khác làm thương tổn. Cô dịu dàng mà kiên nhẫn, mơ mộng mà chân thực. Giữa hồng trần rối bời, bao nhiêu người mong mỏi có được một hồng nhan tri kỷ như thế, không cần đợi chờ nhau mãnh liệt, chỉ cầu bên nhau nhàn nhạt.

Chúng ta luôn bị những duyên phận đến bất ngờ làm tổn thương, và coi chúng là chủ đề không thể thiếu trong cuộc sống. Có những duyên phận chỉ là giấc mộng Nam Kha, biến mất trong chớp mắt là trở thành quá khứ bọt bèo. Có những duyên phận lại cắm đất mọc rễ, đâm sâu vào cuộc đời bạn, từ đó quấn chặt không rời. Một người lúc bắt đầu không tin vào số mệnh, lâu ngày, bị cảm nhiễm bởi nhân quả của xuân đi thu đến, hoa nở hoa tàn, trở thành một người tin vào định mệnh. Con người đến một độ tuổi nhất định, thứ họ theo đuổi chỉ là sự bình an và yên ổn, đợi đến chúng ta đổi thay, những năm tháng trước đó đã là sự lãng mạn chẳng thể quay lại được.

Tôi bội phục những cô gái thuần khiết lương thiện dám gánh chịu quá khứ, tâm sáng như gương, dường như sự đổi thay của đất trời chẳng hề liên quan đến họ. Loạn thế phàm trần, ai có thể đi giữa rừng đao mà không mảy may bị thương? Ai có thể rơi xuống vũng bùn mà vẫn là mỹ ngọc không tì vết? Mỗi một ngày đều có những chuyện bất ngờ phát sinh, muốn sống một cuộc đời nhẹ nhàng như gió thoảng mây trôi, thật sự là quá khó. Rất nhiều người đều là nô lệ của năm tháng, vội vã chạy theo thời gian, quên mất lúc ban đầu mình theo đuổi thứ gì, và đến nay đã đạt được thứ gì.

Rốt cuộc phải đi giữa thế gian với tư thế và thái độ như thế nào, mới không bị người đời quên lãng. Một người đàn ông yêu một cô gái, chính là yêu sức sống thanh xuân của cô ấy, yêu dung nhan xinh đẹp của cô ấy, yêu sự thông tuệ độc đáo của cô ấy. Biết bao người có thể yêu được dấu ấn thời gian lưu lại trên gương mặt của cô ấy? Yêu được trái tim bị cuộc sống cứa đến chằng chịt sẹo của cô ấy? Lâm Huy Nhân dường như đã làm được, cô khiến Từ Chí Ma nhung nhớ một đời, khiến Lương Tư Thành yêu chiều một đời, khiến Kim Nhạc Lâm âm thầm tưởng nhớ một đời, càng khiến muôn vàn nam nhi trên thế gian ngưỡng mộ một đời.

Nhớ đến Lâm Huy Nhân, luôn là tháng Tư của nhân gian, dùng nước xuân đun trà, đào liễu đâm chồi, có một vẻ đẹp nhẹ nhõm mà tươi non. Có lẽ tâm nguyện ban đầu của mỗi con người chỉ có một sự theo đuổi đơn giản, hoặc chờ một cơn mưa xuân ẩm ướt ấm nồng, hoặc mong một cây nhài đơm bông, hoặc ngóng một người đi xa trở về. Chúng ta tự xây mộng trong tòa thành thuộc về riêng mình đó, không cầu cho cả thế gian biết, nhưng rốt cuộc vẫn hy vọng có thể lưu lại một cái gì đó, chỉ vì mong được một ai đó ngẫu nhiên nhớ đến.

Có người nói, Lâm Huy Nhân bị thời tiết giữ lại trong những ngày tháng Tư, tơ liễu bên ngoài cửa sổ làm khách qua đường, én đậu giữa xà nhà làm láng giềng, đóa sen trắng trong mộng làm tri kỷ. Cũng có người nói, người thuần khiết như cô thực ra còn hiểu cách điều phối khói lửa hơn bất cứ cô gái nào, cho nên cô sẽ không dễ dàng bị chuyện cũ làm tổn thương. Rất nhiều người tìm cô mà đều không thấy tăm hơi gì, chẳng rõ là không chịu nổi sức nặng của sinh mệnh, hay là không đảm đương nổi độ nhẹ của sinh mệnh. Lại có lẽ vốn dĩ chúng ta không đủ thanh tịnh và bình đạm, muốn lưu lại một nét mực đen trong trang sách giữa ngày xuân, nhưng lại bị làn gió mát lật nhầm số trang.

Lúc này, sắc xanh nơi tường bao và hàng rào vẫn còn nhàn nhạt, giống như vầng trán còn chưa vương nếp nhăn của Lâm Huy Nhân, sáng rỡ mà tinh khiết. Một đời người chẳng khác nào cỏ cây, trải qua tươi tốt và khô héo, sinh và diệt, nhìn tưởng chừng trôi qua ung dung, kỳ thực lại gian khó vô cùng. Luôn cho rằng ngày tháng trôi qua trong cơn mơ màng, nhưng lại không biết bao người nghĩ đủ mọi cách để bản thân sống qua một kiếp này. Có lúc, đối với chúng ta quá trình chẳng qua chỉ là sự tô điểm, đứng trước kết cục đều vô dụng cả. Cho dù là trò đùa thực sự, hay là sự mộc mạc giả tạo, chúng ta đều không thể nắm chắc.

Cuộc sống hiện thực chưa hẳn giống trong tưởng tượng, những khi không được như ý nguyện hãy nhớ rằng, đời người chưa bao giờ có sự hoàn mỹ tuyệt đối. Năm tháng sắc bén có thể đẽo gọt một người béo tốt thành một người gầy mòn. Những người từng được tưới tắm ánh sáng mặt trời như chúng ta, từ lúc nào đã bắt đầu yêu sự mông lung của mưa khói? Những người đã quen phiêu dạt như tôi và bạn, từ lúc nào đã bắt đầu, hướng về sự yên ổn giản dị?

Những người đã mất đi niềm vui, liệu trong mùa hoa nở, gương mặt họ có thể rạng rỡ lại hay không? Những người đã đánh mất thanh xuân, liệu trong ngày già đi, họ có thể tìm lại ký ức hay không? Giả dụ như tôi và bạn giống nhau, bị thế thái phù hoa bỡn cợt, sợ hãi nhân tình lạnh lẽo. Chẳng thà họa theo vần thơ, tìm một cô gái tên là Lâm Huy Nhân, cùng với văn chương dạt dào của cô, bước vào những ngày tháng Tư nhân gian.

Giang Nam thơ mộng có ngói đen tường trắng, gió nhẹ mưa phùn. Bạn không cần lội nước mà đến, chỉ cần thả bước trên những con ngõ dài vương khói, là có thể gặp gỡ phong cảnh tươi đẹp thuần khiết. Chỉ cần trước khi tìm kiếm, xin hãy ngắt một cành dương liễu xanh xanh, cắm vào trong chiếc bình sứ trắng cũ. Bởi vì tôi tin rằng, một chiếc bình sứ nho nhỏ có thể chứa cả trời xuân, như cô gái tao nhã đó có thể trao cho chúng ta một đoạn hồi ức mãi mãi xanh non.

Sen trắng trong mộng

Chờ đợi một câu chuyện hoa nở muôn hồng ngàn tía, là hạnh phúc; xây mộng cùng người mình yêu dưới ánh nắng mặt trời, là hạnh phúc; đợi chờ một quãng thời gian ấm lạnh đan xen từ từ già đi, cũng là hạnh phúc.

Tôi tin rằng rất nhiều người Trung Quốc đều có một tình cảm khó chia cắt với sông nước Giang Nam. Cho dù là sống ở Giang Nam, hay chưa từng đặt chân đến Giang Nam, đều có một nỗi quyến luyến nhớ nhung gần như định sẵn đối với con người và cảnh vật nơi này. Thời gian lâu dần, Giang Nam trở thành một giấc mộng trong tim rất nhiều người, một giấc mộng thường xuyên nhớ đến nhưng lại không dám chạm đến. Bởi vì họ sợ rằng giấc mộng này sẽ không thể thành sự thực trong những năm còn sống, sợ rằng con đường sinh mệnh đi đến điểm cuối cùng vẫn không thể được như sở nguyện.

Mỗi con người đều không thể lựa chọn quê hương của mình, bạn sinh ra ở Giang Nam hoa liễu um tùm, hay là lớn lên ở Tái Bắc cỏ cây hoang vu, đều đã được sắp đặt sẵn từ kiếp trước. Vị thần vận mệnh đã sắp đặt nơi đến và chốn về của chúng ta, cho dù nơi được gọi là cố hương đó không phải là chốn mình yêu, thì cũng không thể thay đổi được sự tồn tại chân thực của nó. Nhưng chúng ta có thể lựa chọn đường đi, có thể bị buộc phải đi xa, hết thảy đều được định đoạt từ lâu. Xưa nay, chúng ta là những khách đi đường vội vã, đi về giữa phàm trần, anh đi tôi ở, chẳng qua chỉ là như thế mà thôi.

Có người nói, yêu một tòa thành là vì trong tòa thành đó có người mình thích. Kỳ thực không phải, yêu một tòa thành, có lẽ là vì một phong cảnh sinh động trong thành, vì một câu chuyện cũ tuổi thơ ngây, vì một căn nhà cũ quen thuộc. Hoặc là, chỉ vì chính tòa thành đó. Giống như yêu một người, có lúc không cần bất cứ lý do nào, không có tiền duyên, không liên quan trăng gió, chỉ là yêu thôi.

Hàng Châu, tòa cổ thành nghìn năm được người đời ngợi khen là thiên đường này, là nơi mà rất nhiều người vương vấn cả trong giấc mộng. Nơi đây có Tây Hồ nổi danh thiên hạ, có ngõ nhỏ mưa khói mơ màng như mộng cảnh, có đình viện thâm sâu trăng treo cành liễu, lại có mối tình thầm kín khó thể nói ra. Cho dù bạn sinh ra ở Hàng Châu, hay là có hội ngộ một lần với Tây Hồ, đều cảm thấy may mắn vì đã liên quan đến tòa thành này. Người ta đều nói, cùng dưới bầu trời xanh, có duyên tự khắc tương phùng, mà trong cùng một tòa thành, liệu thực sự có thể linh hồn tương thông hay không?

Lâm Huy Nhân có may mắn, hơn một trăm năm trước, vào mùa hoa sen nở, cô đã chào đời ở Hàng Châu. Tòa thành chất chứa ý thơ này, vì sự xuất hiện của cô mà càng thêm tha thướt đắm say. Một tòa thành có sức quyến rũ tự nhiên, lại được thứ cảm xúc đẫm trăng thu gió xuân nuôi dưỡng, được câu chuyện “làm thơ say rượu nhân lúc tuổi còn đương xuân” lấp đầy. Nó tồn tại một cách chân thực và tươi đẹp, không cần giăng mắc cạm bẫy, tất cả những người từng gặp gỡ nó đều sẽ không cưỡng được sự quyến rũ, từ đây chìm đắm không tỉnh.

Một cô gái vừa dịu dàng vừa thông tuệ là như Lâm Huy Nhân, cuộc đời của cô nhất định có nhân quả. Cho nên tổ tiên tuy gốc rễ ở Phúc Kiến, nhưng cô lại được sinh ra ở Hàng Châu, cô yêu hoa sen trắng, nên đã sinh vào tháng Sáu mùa hoa sen nở. Đây là tòa cổ thành phồn hoa kiêu ngạo, không dễ dàng cúi mày mỉm cười vì một người nào đó, còn Lâm Huy Nhân lại là một cô gái tài sắc khuynh thành. Tây Hồ mưa bụi, hoa sen khoan thai bung cánh nở, nhiều năm về sau, một cô gái tên là Lâm Huy Nhân đã trở thành đóa sen trắng được mong chờ trong giấc mộng của bao nhiêu người. Và cũng chỉ có cô mới mang đến cho Hàng Châu một vẻ đẹp thơ mộng nhàn nhã, mang đến cho Tây Hồ một cảm xúc ấm áp trong lành.

Lâm Huy Nhân sinh ra trong một gia đình quan lại thế gia. Ông nội của cô Lâm Hiếu Tuân thi đỗ tiến sĩ, làm quan ở các vùng Hiếu Phong, Kim Hoa... của Chiết Giang. Cha cô - Lâm Trưởng Dân tốt nghiệp đại học Waseda Nhật Bản, giỏi thơ văn, thạo thư pháp. Còn bà nội cô Du thị vừa trang nhã lại vừa cao quý, là một phụ nữ xinh đẹp đoan trang, hiền thục. Trên người Lâm Huy Nhân hội tụ huyết thống nho nhã ưu tú của gia tộc, cho nên cuộc đời này cô mới có đủ tài tình văn nhã và dung nhan tuyệt thế như vậy. Có lẽ hết thảy chỉ là ngẫu nhiên, không phải tất nhiên, nhưng Lâm Huy Nhân đã được định sẵn trở thành tài nữ khuynh thành của thời đại đầy rẫy phong vân đó.

Cái mùa hạ sen nở ấy, ngõ Lục Quan của Hàng Châu vẫn yên tĩnh và cổ kính như xưa. Con ngõ dài lát đá xanh, mùi khói bếp nhàn nhạt bay tản mát khắp cổ thành, thỉnh thoảng có người khách đi đường nhàn tản bước qua, gửi ký ức lờ mờ lại cho thời gian. Đây là tòa thành chỉ cần nghe thấy tiếng gió đã có thể nằm mộng, chúng ta thường bị những tình cảm và rung động dịu dàng nhỏ nhặt xâm lấn tới tận đáy tim, quên mất bản thân mình thực ra cũng chỉ là một khách qua đường của tòa thành nhỏ. Từ đâu đến thì vẫn nên về lại đó, thời gian ngắn ngủi mấy chục năm, chẳng qua chỉ là một cái vỏ mà ta mượn được của năm tháng mà thôi. Trước sau tôi vẫn tin rằng, thân thể chỉ là đồ trang sức, chỉ có linh hồn mới có thể tự do mang theo, không cần trao lại cho bất cứ người nào.

Lâm trạch trong ngõ Lục Quan Hàng Châu là một tòa đình viện sâu thẳm cổ kính giản dị, có linh tính, mang theo những nền tảng văn hóa của Giang Nam dịu dàng và khoan hậu. Chỉ là không biết dưới những căn nhà tường trắng ngói đen ấy, từng có mấy phen nóng lạnh thay thế; trên lầu gỗ cũ xưa, lại có bao người từng ngắm mấy độ nhạn bay về Nam. Cho dù bạn từ nơi nào đến đây, đều sẽ lầm tưởng rằng tòa nhà cổ này là khu vườn xưa trong mộng. Thời gian dường như ngừng trôi vào ngày hôm qua, nhưng sự thực là đã đi xa. Trăm năm tang thương, tuế nguyệt đổi dời, biết bao người đã sớm thay đổi diện mạo, nhưng thứ trước sau chưa từng đổi thay chỉ có những cảm xúc xưa cũ mà căn nhà cổ này lưu giữ.

Cây liễu trong sân lại đâm thêm chồi non, tổ chim én xây trên xà nhà vẫn còn, chiếc bình hoa kiểu cũ đặt trên bàn đã phủ đầy bụi. Một ngày mùa hạ nào đó của hơn một trăm năm trước, trong sân của căn nhà này vang lên tiếng khóc của một bé gái vừa mới chào đời, ngày hôm nay của hơn một trăm năm sau, không có ai biết cô ấy đã đi về đâu. Cô tên là Lâm Huy Nhân, bắt đầu từ khoảnh khắc cô lạc bước đến nhân gian đó, đã có một câu chuyện đời người định sẵn chờ cô diễn. Hoặc tầm thường, hoặc hoa lệ; hoặc bình đạm, hoặc chìm nổi; hoặc vui vẻ, hoặc đau buồn; tất cả quá trình này, đều đã được viết từ lâu trong cuốn sổ số mệnh.

Bạn có tin rằng có cuốn sổ số mệnh không? Trong Hồng Lâu Mộng, khi Giả Bảo Ngọc dạo chơi ở Thái Hư Ảo Cảnh, đã đọc được “Danh sách chính của mười hai thoa Kim Lăng” và “Danh sách phụ của mười hai thoa Kim Lăng”. Lời phán từ trong danh sách này viết về số mệnh của mười hai cô gái, là ngầm chỉ kết cục cuộc đời của họ. Chỉ là hồng nhan thì hay bạc mệnh, cho nên trên hoành phi mới viết rằng “Bạc Mệnh Ty”. Những cô gái tài hoa tuyệt đỉnh, dung mạo hoa nhường nguyệt thẹn rốt cuộc cũng chẳng tránh khỏi sự tàn tạ hận xuân sầu thu. Có những người chỉ quan tâm đến quá trình có hoa lệ hay không, mà không đếm xỉa đến kết quả; lại có những người không quan tâm quá trình vất vả nhường nào, chỉ mong có một kết cục an lành.

Mỗi người khóc mà đến với thế gian, mang đến cho người thân một niềm vui vô tận, mỗi người mỉm cười xa lìa trần thế, để lại nỗi đau vĩnh viễn cho người thân. Lẽ nào một người bắt đầu từ khi sinh ra đã thực sự có một cuốn sổ số mệnh, giống như cuốn sổ sinh tử trong cõi Âm Ty? Còn chúng ta buộc phải diễn hết theo nội dung ghi trong đó, một chữ cũng không bỏ sót mới thôi? Nếu như thế, thì thực sự không cần sống quá hết lòng hết sức, phải biết nhân quả đã định, được mất tùy duyên.

Người ta đều nói sống trên đời chính là để gánh tội nghiệt, nhưng đối với một sinh mệnh ngày mới, trong lòng mỗi người đều có một niềm vui không thể kiềm chế nổi. Tuy nhiên thế gian phồn hoa đã khi nào chưa phải là một ly rượu độc. Bạn tưởng rằng mình đã mệt mỏi từ lâu, song thực ra lại luôn là đã say còn muốn vui thêm. Chờ đợi một câu chuyện hoa nở muôn hồng ngàn tía, là hạnh phúc; xây mộng cùng người mình yêu dưới ánh nắng mặt trời, là hạnh phúc; đợi chờ một quãng thời gian ấm lạnh đan xen từ từ già đi, cũng là hạnh phúc.

Lâm Huy Nhân ra đời đã mang đến một niềm vui to lớn cho gia tộc họ Lâm, tuy là con gái, nhưng khuôn mặt trắng trẻo như ngọc tạc phấn bồi của cô khiến người khác vừa nhìn đã yêu. Bé gái xinh đẹp này trong nháy mắt đã tăng thêm linh khí và sự hân hoan cho tòa trạch viện thâm sâu này. Ông nội Lâm Hiếu Tuân đã chọn chữ trong câu “Đại tự tự huy âm, tắc bách tư nam[1]”, trong bài Tư Tề thuộc phần Đại Nhã của Kinh Thi, đặt cái tên xinh đẹp Huy Âm cho cháu gái. Sau này, để tránh bị nhầm lẫn với một tác giả nam giới đương thời là Lâm Huy Âm, từ năm 1934 cô đã đổi tên thành Lâm Huy Nhân.

Bài thơ Tư Tề trong phần Đại Nhã của Kinh Thi ca tụng Chu Văn Vương, mẹ của Văn Vương là bà Thái Nhâm và vương phi vào thời kỳ đầu mở nước, trong đó câu thơ này có nghĩa là: Vương phi Đại Tự có thể kế thừa mỹ đức của bà Thái Nhâm, có thể sinh thật nhiều con cái. (Tất cả chú thích trong cuốn sách đều của dịch giả.)

Có lẽ cũng chính vì cái tên này, mà cả cuộc đời này của Lâm Huy Nhân đã được ba tài tử Từ Chí Ma, Lương Tư Thành và Kim Nhạc Lâm yêu say đắm. Đặc biệt là Kim Nhạc Lâm, anh ôn hòa mà lại cố chấp yêu Lâm Huy Nhân một đời, suốt đời không lấy vợ. Anh giữ mình một đời, cô đơn một đời và cũng khép kín một đời vì Huy Nhân như thế. Thử hỏi xem, một tình cảm sâu sắc nhường ấy, có mấy người đàn ông làm được?

Chúng ta không thể đọc ra được bất cứ câu chuyện nào từ trên gương mặt của một em bé sơ sinh, mỗi một sinh mệnh mới đều thuần khiết, không nhuốm bụi trần, đều hoàn mỹ không tì vết như thế. Một con người chỉ khi sinh ra và chết đi là sạch sẽ nhất. Người vừa mới chào đời, cắt bỏ hết thảy ký ức từ kiếp trước, đến nhân gian này một cách đơn thuần nhất. Còn một người sắp đi vào cõi chết, lại là ra đi tay trắng, không mang theo nổi thứ gì, dù chỉ là một hạt bụi của phàm trần.

Nhưng trước sau tôi vẫn tin rằng, cho dù bạn đơn thuần đến nhường nào, trong vận mệnh vẫn luôn ngầm có một sự chỉ dẫn. Trong một giọt nước, có thể nhìn thấy sự khoan dung sâu sắc của nó; trong một đóa hoa, có thể đọc được tâm sự huyền diệu của nó. Cho nên, Lâm Huy Nhân từ thuở sơ sinh nhất định đã thầm bộc lộ khí chất lanh lợi và sự thông tuệ. Có lẽ mọi người đều biết rằng, bé gái này chắc chắn sẽ dùng ý thơ và cảm xúc đẹp đẽ, để hoàn thành sứ mệnh cô mang khi đến nhân gian.

Tháng năm nhà cũ

Mỗi người đều mang theo một sứ mệnh đến với nhân gian. Cho dù người đó bình thường và nhỏ bé đến nhường nào, luôn có một góc cho người đó dừng chân, luôn có một người cần đến sự tồn tại của người đó.

Giang Nam như mộng, vĩnh viễn giống như một mộng cảnh rơi xuống tim mỗi người. Biết bao lữ khách dáng vẻ vội vàng gặp gỡ nhau giữa cảnh non sông, từ con đê dương liễu thướt tha này, vượt qua bờ bên kia pháo hoa bay lả tả. Những người vì đã từng đi qua mảnh đất đa tình này, tâm tính vốn dĩ bình thản siêu thoát, cũng bắt đầu nhớ nhung trong lòng. Họ luôn không kìm được mà yêu cái thú nhàn nhã thưởng trà trong lầu nhỏ giữa mưa khói, thích lười biếng ngủ gật dưới ánh dương buổi chiều, thích vẻ tươi thắm của một đóa hoa, sự lãng mạn của một quãng thời gian.

Chúng ta nên tin rằng, mỗi người đều mang một sứ mệnh đến với nhân gian. Cho dù người đó bình thường và nhỏ bé đến nhường nào, luôn có một góc cho người đó dừng chân, luôn có một người cần đến sự tồn tại của người đó. Có những người luôn ở trong thế giới nhỏ hẹp thuộc về riêng mình, giữ sự yên ổn và hạnh phúc đơn giản, sống qua một đời không kinh sợ không ưu phiền. Có những người sống trong thế tục phiền nhiễu, tận tình diễn hết cả đời người vui buồn lẫn lộn bằng một tư thế hoa lệ.

Cho dù chúng ta đều mang theo sứ mệnh của riêng mình đến nhân gian, nhưng chúng ta chỉ là khách qua đường, không ai sẽ vĩnh viễn dừng chân vì ai. Đến cuối cùng, đều là cát bụi trở về cát bụi, những ân sủng của quá vãng đều đã thổi tan thành mây trôi qua trời. Thời trẻ, chẳng để tâm mà phung phí hết đời này, đến khi già, lại hy vọng có thể được tạm ứng cho kiếp sau. Một đời chìm nổi trắc trở, nhìn lại cũng chỉ là mây nhạt gió nhẹ, không phải bản thân quá níu giữ quá khứ, mà là hồng trần thiên biến vạn hóa, chúng ta phải loạng choạng, từng bước tìm kiếm một phương thức sống phù hợp với mình giữa chốn phố thị xô bồ.

Tôi từng xem bức ảnh Lâm Huy Nhân lên ba, một cô bé nhỏ xíu đứng giữa đình viện sâu thẳm, dựa vào một chiếc ghế mây kiểu cũ, đôi mắt trong veo nhìn về phía trước. Tòa đình viện này cất giữ những câu chuyện trăm năm, chiếc ghế mây cũng không biết trải qua bao nhiêu năm tháng, chỉ có cô bé là còn chưa hiểu chuyện đời, không biết ở phương xa xôi đó, sẽ có những cuộc hội ngộ như thế nào đợi chờ cô. Tôi luôn cảm thấy, thời thơ ấu của một người nên thanh bạch, không cần quá nhiều màu sắc, đơn giản mà đẹp đẽ, để thứ sau này đọng lại trong ký ức chính là sự vui vẻ đơn thuần.

Nhưng từ khoảnh khắc một người chào đời, có nghĩa là đã cách xa sự thuần khiết, bắt đầu dạo bước trong khói lửa hồng trần. Trong lúc mải miết theo đuổi, tìm nơi gọi là chốn về giữa biển đời mênh mông, kỳ thực con người chưa từng có cố hương thực sự, mà chỉ là tạm thời gửi thân, chứng kiến mấy cuộc hoa cỏ ngày xuân, đợi chờ mấy độ trăng khuyết lại tròn. Dừng lại là sát na, quay lưng là chân trời.

Trước lúc Lâm Huy Nhân lên năm, cô sống ở ngõ Lục Quan Hàng Châu, về khoảng thời gian đó, chúng ta không thể tra tìm được, còn Lâm Huy Nhân cũng không nhớ chút gì về nó. Thực ra mỗi người đều cho rằng thời ấu thơ của mình đáng được cất giữ cẩn thận, mặc dầu có những người cũng từng trải qua khổ sở vất vả, nhưng trong ký ức mơ hồ, những mảnh vụn lắt nhắt đó ghép lại với nhau, trước sau vẫn là đẹp đẽ.

Khi Lâm Huy Nhân lên năm, cô cùng cha mẹ chuyển đến ở trong một tòa trạch viện cổ ở ngõ Sái Quan. Tuy họ chỉ ở đây vẻn vẹn có ba năm ngắn ngủi, nhưng đã đem đến cho tài nữ này một ký ức không thể nào phai mờ. Lên năm tuổi, người bác gái của Lâm Huy Nhân là Lâm Trạch Dân trở thành cô giáo vỡ lòng cho cô. Lâm Trạch Dân là khuê nữ con nhà đại gia vào những năm cuối thời Thanh, từ nhỏ đã được nhận nền giáo dục tư thục, thơ từ ca phú, cầm kỳ thi họa món nào cũng tinh thông. Chính người bác nhàn tĩnh ưu nhã, thông hiểu thư lễ này đã dạy dỗ Lâm Huy Nhân đọc sách biết chữ.

Bình minh ráng trời che phủ, hoàng hôn sắc chiều buông lơi, đêm tối trăng sáng vằng vặc, Huy Nhân bé bỏng tay cầm hết cuốn sách khâu gáy bằng chỉ này đến cuốn khác, đọc những câu thơ từ trong sách. Có lẽ cô bé tuy đọc mà không hiểu hết những ý tứ đẹp đẽ trong đó, không hiểu cảm xúc lãng mạn đó, cũng không hiểu những câu chuyện chìm nổi đó, song cô đã yêu sách từ thuở đó, yêu mùi mực thơm thoang thoảng, yêu những câu từ đẹp như hoa như gấm, và cả nỗi sầu phảng phất tao nhã của một cành hoa sen trong trang sách.

Tính tình của con người phần nhiều là do thiên bẩm, có những người từ trong cốt tủy đã yên tĩnh, có những người từ trong máu huyết đã bồn chồn bất an. Cái gọi là giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời, chính là như thế. Nhưng giai đoạn vỡ lòng cực kỳ quan trọng, giống như một người trầm tĩnh được thả vào giữa phố thị ồn ào, khó tránh được động tâm trước phù hoa. Mà đưa một người bản tính nóng vội đến chốn núi rừng chùa miếu, cũng có thể tịnh tâm được. Có nhiều người đang dần dần thay đổi chính mình mà không hay biết, vừa quen thuộc lại vừa lạ lẫm, vừa lạ lẫm lại vừa quen thuộc.

Lâm Huy Nhân được di truyền khí chất tao nhã, từ trong cốt tủy cô đã có khí chất nên thơ và trang nhã một cách đậm đặc, vì thế đối với việc dạy vỡ lòng cho Lâm Huy Nhân, người bác Lâm Trạch Dân càng chú trọng tu dưỡng văn hóa, tạo tiền đề tốt lành để trở thành tài nữ tương lai của cô bé. Ký ức mông lung của cô đã được lấp đầy bởi những vần điệu cổ du dương của sông nước Giang Nam. Ngói đen tường trắng, đình đài thủy tạ, còn có mưa bụi sầu thương trong ngõ nhỏ lát đá xanh, gió xoáy nhè nhẹ trong hành lang quanh co uốn khúc. Tất cả những sự vật hiện tượng này đều trải qua sự lắng đọng của dòng sông lịch sử, trở thành phong cảnh vĩnh viễn đung đưa trên cành của “cành lá” Giang Nam.

Tuy nhiên tuổi thơ của Lâm Huy Nhân không phải hết thảy đều được như ý nguyện. Có lẽ Thượng đế rất công bằng, đã ban cho cô một người cha nho nhã ưu tú, cho nên mới an bài cho cô một người mẹ vô cùng bình thường. Mẹ của Lâm Huy Nhân là Hà Tuyết Viên xuất thân từ một gia đình thương nhân ở Gia Hưng Chiết Giang, năm mười bốn tuổi được gả cho Lâm Trưởng Dân làm nhị phu nhân. Đối với Lâm Trưởng Dân hiểu thơ văn, giỏi thư pháp, tài hoa xuất chúng mà nói, người phụ nữ theo nếp cũ không được giáo dục thực sự khó mà khiến ông rung động.

Không hiểu cầm kỳ thi họa cũng được, nhưng bà lớn lên từ một gia đình thương nhân, sống trong nhung lụa, do đó khi gả đến Lâm gia lại không thạo việc nhà. Một người phụ nữ bình thường như thế đã không nhận được tình cảm của người chồng, lại càng không được mẹ chồng là Du thị yêu quý. Cho đến sau này, Lâm Trưởng Dân cưới thêm Trình Quế Lâm, người phụ nữ Thượng Hải này tuy học vấn không sâu rộng là bao, song trẻ tuổi xinh đẹp, tính tình ôn hòa, giúp chồng dạy con, cực kỳ được Lâm Trưởng Dân yêu chiều. Bấy giờ địa vị của Hà Tuyết Viên càng rớt xuống thê thảm, mà trong hoàn cảnh bó hẹp đó tính cách của bà lại càng trở nên vui buồn thất thường.

Tuổi ấu thơ của Lâm Huy Nhân còn có một khoảng ký ức đau khổ, vì người mẹ Hà Tuyết Viên không được người cha yêu thương, cho nên bà nảy sinh oán hận trách móc. Khi đó, Lâm Huy Nhân và mẹ sống ở hậu viện, khi cô vui vẻ từ tiền viện trở về, sẽ luôn phải nghe thấy những lời ca cẩm không ngừng của mẹ. Lúc này, trong lòng Huy Nhân đan xen những cảm xúc đầy mâu thuẫn: Vừa yêu lại vừa ghét cha mẹ. Cô yêu người cha khen mình là “con gái thiên tài” đó, lại ghét sự lạnh nhạt vô tình của ông đối với mẹ. Cô yêu người mẹ luôn dịu dàng ấm áp quan tâm cô, nhưng lại trách bà luôn oán thán khiến cha càng xa bà hơn.

Huy Nhân bé bỏng non nớt, vậy mà nội tâm lại gánh chịu quá nhiều điều nặng nề. Cô bé vừa phải là một tiểu tài nữ thông minh lanh lợi trước mặt bà nội và cha, lại vừa phải là con gái ngoan hiền nghe lời bên cạnh mẹ. Có nhiều khi, cô bé ngồi một mình trên lầu gỗ, ngắm những đám mây tự do tự tại trôi dạt trên bầu trời, thậm chí đã hiểu được sự đến đi vô thường của mây trắng. Cũng vào lúc này, cô bắt đầu đa sầu nhạy cảm, biết được cuộc sống nhìn tưởng như hoàn mỹ hài hòa, song cũng ẩn chứa rất nhiều sự bất lực.

Nhiều năm về sau, Lâm Huy Nhân trở thành một nữ thi sĩ cực kỳ nổi tiếng, cô đã viết truyện ngắn có nhan đề Tú Tú, kể về một cô gái thông minh nhanh nhẹn tên Tú Tú, sống trong một gia đình bất hạnh. Người mẹ nhu nhược bất tài, hẹp hòi xấu tính, người cha lạnh nhạt với bà, lấy thêm vợ hai rồi sinh con. Cả ngày Tú Tú bị kẹp giữa cuộc tranh chấp cãi vã không ngừng không nghỉ của cha mẹ, dùng dằng giữa cuộc sống không có tình cảm, không có tình thương, cuối cùng mắc bệnh mà chết. Trong tận đáy lòng của Tú Tú bé nhỏ ẩn chứa tình cảm yêu hận đan xen đối với cha mẹ, và sự bất lực vì đồng tình mà chẳng thể giúp đỡ, kỳ thực, tất cả những điều này chính là sự phản chiếu khoảng thời gian tuổi niên thiếu của Lâm Huy Nhân.

Bây giờ nhớ lại, chưa hẳn là cha của Lâm Huy Nhân - Lâm Trưởng Dân bạc tình, mà giữa ông và bà Hà Tuyết Viên vốn dĩ không có tình yêu. Cuộc đời của con người luôn định sẵn nhân duyên được và mất, có lẽ người nắm tay đi cùng bạn không phải là chén trà mà bạn cần, nhưng bạn vẫn cố gắng nhịn đắng nhịn chát uống cạn. Vì thế, hai bên mệt mỏi không phải là lỗi của riêng ai, chỉ trách tạo hóa trêu ngươi, vô duyên vô cớ sinh ra nhiều si nam oán nữ như thế, không được như ước nguyện của người ta.

Tôi nghĩ đến sau này, khi đã nếm hết nhân tình thế thái Lâm Huy Nhân cũng sẽ hiểu được sự bất lực không thể diễn tả thành lời trong mối quan hệ ấy. Bởi vì những đoạn tình cảm mà cô từng trải qua trong cuộc đời đó, vừa chưa từng được viên mãn thực sự lại chưa từng nuối tiếc. Cô là một cô gái xinh đẹp như bươm bướm, đối mặt với tình cảm cũng từng có lúc đau buồn bối rối, chỉ là cuối cùng vẫn làm được buông giữ tự tại, hiểu được lẽ được mất. Cho nên, cô dạo bước giữa mây trời với tư thế trong sáng tao nhã trang nghiêm, khiến người ta ngưỡng mộ cả đời, tưởng nhớ cả đời.

Lữ khách nhân gian

Dọc đường, tôi đã đi lướt qua rất nhiêu duyên phận, và tất thảy những duyên phận đã có cũng lần lượt biến mất. Không phải vì tôi không biết trân trọng, mà có những duyên phận đã được định sẵn ngắn hay dài. Khi đến như sương, khi đi như sét, không níu kéo được, rốt cuộc cũng chỉ là vẻ đẹp tồn tại trong sát na mà thôi.

Rất nhiều năm trước, tôi từng thích hai chữ - Tiếc Duyên. Tôi luôn cảm thấy người với người quen biết nhau thật khó khăn biết bao, nếu như có duyên để được chung sống thì lại càng đáng quý. Cho nên chúng ta nên biết trân trọng, bất cứ tổn thương và sai lầm nào đều không đáng được tha thứ. Dẫu cho như thế, dọc đường tôi vẫn đi lướt qua rất nhiều duyên phận, và tất thảy những duyên phận đã có cũng lần lượt biến mất. Không phải vì tôi không biết trân trọng, mà có những duyên phận đã được định sẵn ngắn hay dài. Khi đến như sương, khi đi như sét, không níu kéo được, rốt cuộc cũng chỉ là vẻ đẹp tồn tại trong sát na mà thôi.

Trong quá trình trưởng thành, chúng ta khó tránh được phải trải qua tan hợp vui buồn, giống như mưa nắng tròn khuyết, giống như triều dâng triều xuống. Tháng năm chưa bao giờ săn sóc con người một cách đầy tình cảm cả, mà chúng ta cần phải học cách chiều theo sự lạnh nhạt của nó. Cuộc đời con người chưa bao giờ có được sự an ổn tuyệt đối, rất nhiều người cho rằng chỉ cần giữ một nếp nhà cổ, trồng vài loại cây cỏ, sinh sống bình thường, từ khi hồng nhan đến khi đầu bạc, coi như là yên lành rồi. Nhưng lưng đeo hành lý phiêu bạt dấu bèo, an bài chốn nhân gian chính là theo đuổi chân trời, mênh mang lánh đời.

Kỳ thực không phải tâm tĩnh là quốc thổ tĩnh, tâm động là vạn vật động. Sự tự tại thực sự chính là biết rõ được mất tùy duyên, an hiểu được gặp đâu vui đó. Khi ấy, bất cứ sự đổi thay di dời nào đều không còn là phiền nhiễu, không đến nỗi phải thay đổi trạng thái ban đầu của cuộc sống. Trên con đường đời, mỗi người đều đang cố gắng tìm kiếm một phương thức sống phù hợp với mình, không dẫn đến khúc quanh trắc trở, không dẫn đến quẩn quanh ngã rẽ. Chuyện đời khó mà được như ý nguyện của con người, bạn muốn sống một đời như nước chảy mây trôi, nhưng lại luôn là phong ba dấy lên tứ phía.

Năm Lâm Huy Nhân tám tuổi, cha cô ông Lâm Trưởng Dân sống ở Bắc Kinh, còn cả nhà chuyển từ Hàng Châu đến định cư ở Thượng Hải. Từ đây tài nữ băng tuyết thông minh này đã phải rời xa thành cổ Hàng Châu, bắt đầu một quãng đời mới mẻ khác. Cô mang theo vẻ đẹp của sông nước Giang Nam, mang theo nét thanh tao của sen trắng Tây Hồ, cũng mang theo mùa mưa bụi trong ngõ nhỏ lát đá xanh. Cô bé còn chưa hiểu thế nào là quên lãng giang hồ, còn chưa hiểu di chuyển có nghĩa là cắt đứt với tháng ngày quá khứ, chưa hiểu rằng từ đây trên con đường hồng trần xa lạ, cô bắt đầu một mình bước đi với một tư thái thanh nhã và siêu tuyệt.

Bến Thượng Hải khi đó đã là gió cuốn mây trào, biết bao người đã chôn vùi bản thân trong nước lũ khói vờn. Triều đại thay đổi, non sông tráng lệ bị khói lửa hun ám, lịch sử nham nhở rơi rụng, trôi nổi dập dềnh trong dòng chảy của năm tháng. Mỗi con người đều theo đuổi một mục tiêu trong lòng mình, nhưng cũng khó tránh được “Bến đò khuất lẩn dưới trăng[2]”, không biết làm thế nào mới đến được bến cảng của mộng ước. Trong thời đại sa sút này, luôn có những người siêu quần xuất chúng đứng giữa trời đất, nỗ lực hết sức vì nền thái bình thịnh thế.

Nguyên văn “Nguyệt mê tân độ”, là một câu trong bài từ Đạp sa hành của từ nhân đời Tống Tần Quán.

Sau khi Lâm Huy Nhân lên tám tuổi cùng với người nhà chuyển đến Thượng Hải thì định cư ở thôn Kim Ích khu Hồng Khẩu. Huy Nhân và chị em họ cùng đi học trong trường tiểu học Ái Quốc ở gần đó, lứa tuổi ngây thơ hồn nhiên không bị ảnh hưởng bởi thế giới bên ngoài, chỉ ngắm ngày tháng trôi qua trong những trang sách. Không còn nhiều ghi chép về những chuyện cũ thời thơ ấu của Lâm Huy Nhân, mà chỉ thấy nói khi học lớp Hai của trường tiểu học Ái Quốc, cô đã theo hầu ông nội. Lâm Huy Nhân thông minh dĩnh ngộ bẩm sinh cảm thấy cực kỳ hứng thú với sách vở và thư họa lưu trữ trong nhà, sự băng tuyết thông minh của cô bé được người nhà, thầy dạy và bạn học yêu thích.

Lâm Huy Nhân là một cô bé xinh đẹp, thân hình nhỏ nhắn mềm mại của cô bé càng là bộc lộ rõ đặc điểm yêu kiều của những cô gái Giang Nam. Viết đến đây, tôi luôn nhớ đến Tiểu Anh Tử trong cuốn Chuyện cũ Thành Nam[3], đó là một cô bé xinh xắn hoạt bát, cô có một đôi mắt trong veo, có thể soi thấu tâm hồn. Cô bé không hiểu thế sự này có một trái tim trẻ thơ lương thiện, cô kết giao với người điên, làm bạn với kẻ cắp. Cô biết bọn họ đều là những người lương thiện, nhưng lại không phân biệt được ai đúng ai sai, ai là người tốt, ai là người xấu. Tuổi thơ của cô bé đã trôi qua trong sự nghi hoặc như thế, song vẫn thuần khiết tươi đẹp, khiến người ta phải suy ngẫm.

Một tác phẩm của nữ nhà văn Đài Loan là Lâm Hải Âm.

Tôi tin rằng chắc chắn tuổi thơ của Lâm Huy Nhân cũng có rất nhiều chuyện cũ khiến cô khó quên. Lâm Huy Nhân bé bỏng, có một trái tim lương thiện và nhạy cảm hơn so với bạn bè cùng trang lứa. Mà những chuyện, những người cô gặp gỡ, đều không hề tầm thường. Những quá khứ tươi đẹp đó đều bị khóa kín trong trang sách tháng năm, có lẽ chỉ người có duyên mới có thể giở đọc nó. Hoặc có lẽ, rất nhiều người thà nguyện cất giấu những điều tốt đẹp đó, giống như cất bức ảnh cũ trong ngăn kéo, nếu không phải tuổi xuân qua đi, thì sẽ không dễ dàng động tới nó.

Năm 1916, Lâm Trưởng Dân nhậm chức của chính phủ Bắc Dương[4], Lâm Huy Nhân lúc đó mười hai tuổi cũng theo cả nhà chuyển từ Thượng Hải đến Bắc Kinh. Cô và bốn người chị em họ cùng đi học ở Trường trung học nữ sinh Bồi Hoa do Giáo hội Anh quốc tổ chức. Trường học quý tộc này có phong cách giảng dạy nghiêm khắc, những học sinh được đào tạo ra cử chỉ ngôn từ hết thảy đều có học vấn.

Chính phủ Bắc Dương (1912-1928): Là chính phủ Trung ương Trung Quốc do Viên Thế Khải nắm giữ vị trí chủ đạo trong cơ cấu chính trị của Quân phiệt Bắc Dương vào cuối đời Thanh, trước thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, đến ngày 10/06/1913 Viên Thế Khải trúng cử Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc, chính phủ này Chính thức thành lập.

Thượng Hải phồn hoa và Bắc Kinh cổ kính hoàn toàn khác nhau, một nơi là đô thị phong tình vạn chủng, một nơi là hoàng thành ngạo nghễ hiển hách. Lâm Huy Nhân của bấy giờ đã hiểu nhân tình thế thái, lần đầu tiên đến tòa hoàng thành tráng lệ huy hoàng này, cô cảm nhận được một sự tang thương có liên quan đến lịch sử, và cũng cảm thấy mình là một hạt bụi nhỏ nhoi trong thành trì phồn tạp này, xung quanh đầy rẫy sự hào nhoáng, nhưng không có ai chú ý đến sự tồn tại của cô bé. Có điều vì nhìn quen cung đình quyền quý áo mũ như mây, rất nhiều người lại mong chờ một sự thanh nhã tự nhiên.

Cho nên sự xuất hiện của Lâm Huy Nhân, chắc chắn đã tăng thêm sự thơ mộng và nhu tình cho đô thành cao quý mà tang thương này. Cho dù khi đó, cô vẫn chưa đạt đến độ tuổi tài hoa tuyệt đỉnh, nhưng với thân phận tiểu tài nữ của vùng Giang Nam chung linh dục tú[5], bằng đôi mắt trong sáng, nét mặt xinh đẹp, tư thái tao nhã, tài tình rờ rỡ, cô đã làm bao bạn học say mê. Không nghi ngờ gì nữa, Lâm Huy Nhân khi ấy đã trở thành nữ thần xinh đẹp trong lòng mọi người. Có những người xinh đẹp là do bẩm sinh, lại có những người cần phải kinh qua quá trình biến đổi, Lâm Huy Nhân thuộc về nhóm thứ nhất, giống như bất cứ lúc nào, cảm giác mà cô mang lại cho người khác, vĩnh viễn đều thanh tân như thế.

Chung linh dục tú: Thành ngữ Trung Quốc, nghĩa là những nơi có môi trường tốt sẽ nảy sinh ra những nhân tài.

Vào năm Lâm Huy Nhân mười ba tuổi, Trương Huân[6] phục vị, cả nhà chuyển đến ở Thiên Tân, chỉ có Huy Nhân ở lại Bắc Kinh. Tuy cô yếu ớt, nhưng vẫn luôn là một cô gái kiên cường. Tuy cô đa sầu nhạy cảm, nhưng không dễ dàng rơi nước mắt trước mặt người khác. Lâm Huy Nhân bé nhỏ có thể thu xếp ổn thỏa công việc nhà, chăm sóc tốt cho bản thân. Đây chính là Lâm Huy Nhân, một Lâm Huy Nhân không giống với bất cứ cô gái nào khác. Từ một cô gái yểu điệu tới từ ngõ nhỏ Giang Nam gió nhẹ mưa bụi, rồi sẽ có một ngày, tư thái nhan sắc và sự tài tình của cô đủ để làm khuynh đảo tòa hoàng thành này.

Trương Huân (1854-1923): Một viên tướng trung thành với nhà Thanh, nỗ lực khôi phục ngôi vị cho hoàng đế Phổ Nghi vào năm 1917 nhưng không thành.

Tôi thường nghĩ, nếu như Lâm Huy Nhân vẫn ở Giang Nam, ở trong tòa nhà cổ kính, liệu cô có cam tâm tình nguyện vứt bỏ tài tình, làm một người phụ nữ bình thường, cùng một người chồng bình thường sớm hôm bên nhau, khói bếp bốn mùa, từ từ già đi hay không? Đình viện thâm sâu, cửa sổ gỗ chạm hoa, còn có những bức tường cũ dây leo kín tường, vài cành hoa đào hoa hạnh, một gốc trà my, mang một vẻ đẹp đơn giản. Dưới ánh nắng lười biếng buổi chiều, cô dịu dàng ngồi khâu cúc áo cho chồng, thỉnh thoảng cũng dạy chữ cho con. Ngày tháng trôi qua êm đềm như nước chảy, mà ánh mắt dịu dàng của người đàn ông ấy, vẫn luôn theo sát, không xa không rời.

Tất cả đều chỉ là ảo tưởng, thế gian này ngày vốn dĩ không có giá như. Lâm Huy Nhân khuê nữ danh gia, Lâm Huy Nhân xinh đẹp như cánh bướm, Lâm Huy Nhân tài tình dạt dào, đã được định sẵn không thể là một phụ nữ tầm thường. Cho dù cô có yêu thích mùi củi gạo dầu muối, nhưng nhu tình phong hoa tuyết nguyệt lại quấn lấy cô không buông. Cho nên cô bị đuổi đi xa, rời xa Giang Nam, chấp nhận bung nở để càng diễm lệ hơn.

Còn nhớ Hồ Lan Thành từng nói Trương Ái Linh là người “hoa soi bóng nước” của thế giới Dân Quốc. Trương Ái Linh cô độc, thanh cao, nhạy cảm, linh hồn một đời cô độc. Cô từng nói, yêu một người, có thể thấp đến nỗi lẫn vào trong bụi trần, rồi từ bụi trần nở ra một đóa hoa. Còn Lâm Huy Nhân lại giống như một đóa hoa sen trắng vươn lên từ nước trong, yên tĩnh mềm mại, dịu dàng thuần khiết. Cô không để cho bản thân yêu đến mức hèn mọn, yêu đến mức không biết phải làm sao.

Khi đó, Huy Nhân bé nhỏ giống như một đóa hoa súng chúm chím, dưới ánh trăng mát lành, đợi một người có duyên có thể gõ cánh cửa trái tim xuất hiện. Những người từng gặp cô đều biết, một ngày kia, đóa sen trắng này sẽ từ từ bung cánh nở trên ngàn khoảnh lá xanh biêng biếc. Cái cúi đầu dịu dàng đó thẹn thùng mà yêu kiều vô hạn, khiến biết bao người vì thế mà đắm say không tỉnh.

Lầu đầu gặp gỡ lúc tuổi thanh xuân

Gặp gỡ một người, chỉ cần khoảnh khắc. Yêu một người, luôn là cả một đời. Bèo nước gặp nhau rồi lập tức quay người không hẳn đã là sai lầm, khắc cốt ghi tâm yêu nhau đến thiên hoang địa lão cũng chưa chắc là hoàn mỹ.

Thế gian thật sự có rất nhiều mối nhân duyên kỳ diệu, nhiều cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên khó có thể tả thành lời, sống giữa hồng trần bận rộn, mỗi ngày đều có tương phùng, mỗi ngày đều có ly biệt. Rong ruổi trong biển người mênh mang, thường sẽ có những cảnh đi lướt qua nhau như thế này: Một người nào đó đi vào tầm nhìn của bạn, trở thành phong cảnh khiến bạn rung động, còn anh ta lại không hề biết đến trên thế giới này có một người là bạn. Hoặc có lẽ, bạn đã lạc vào phong cảnh của người khác, nhưng không biết trên đời này từng có một người như anh ta. Không biết bao năm về sau, có duyên lần nữa gặp lại, coi như là lần đầu gặp gỡ hay là trùng phùng?

Có lúc, đứng giữa dòng người chen chúc, trong đáy lòng sẽ trào dâng một nỗi xúc động không gọi thành tên. Cảm thấy một đời của con người sống không dễ dàng như thế, chúng ta nên cảm thấy ấm áp vì cuộc sống tươi mới này, cảm thấy hạnh phúc trước cảnh khói lửa bao trùm nhân gian này. Có lẽ có một ngày, chúng ta đều sẽ ra đi, đều sẽ không hẹn ngày gặp lại. Đã biết như thế, hà cớ gì lại nỡ vì một vài lỗi lầm nhỏ mà tạo thành vết thương sâu hoắm? Hà cớ gì nỡ vì một quá khứ không thể trở lại được mà đắm chìm trong mối bi tình?

Gặp gỡ một người, chỉ cần khoảnh khắc. Yêu một người, luôn là cả một đời. Bèo nước gặp nhau rồi lập tức quay người không hẳn đã là sai lầm, khắc cốt ghi tâm yêu nhau đến thiên hoang địa lão cũng chưa chắc là hoàn mỹ. Trong cuộc gặp gỡ nhân duyên định mệnh, chúng ta thực sự không có cách nào khác. Luôn nghĩ rằng, làm một cô gái trong sáng thuần khiết, làm một cô gái bình dị hiền hòa, làm một cô gái từ bi lương thiện, sống an phận thủ thường, không cầu mong bao nhiêu tình yêu, cũng không nảy sinh bao nhiêu oán hận. Cho dù vinh hoa hay là thanh bần, cho dù vui vẻ hay là đau khổ, đều đối đãi như nhau.

Quan sát những cô gái của thế gian xưa nay, hiểu rằng mỗi một người đều có phong thái tài hoa và ý vị không thể thay thế riêng, nhưng không có nhiều người có thể lưu tên trong sử sách, có thể khiến cho mọi người khắc ghi càng hiếm hoi. Dân Quốc, đó là một thời đại có khí chất cổ điển, lại mang phong tình hiện đại. Trong buổi loạn thế biến động này đã xuất hiện một loạt thiếu nữ tài hoa tuyệt đỉnh, với khí chất cao quý, tài hoa, trí tuệ và vẻ đẹp của mình, họ đã diễn một cuộc đời hoặc xán lạn tươi đẹp, hoặc cô độc lẻ loi.

Tôi không thể không thừa nhận, Lâm Huy Nhân là một cô gái có thể khiến gió xuân thất sắc, khiến trăm hoa nhạt màu, dường như chỉ có cô có thể yên ổn bình thản giữa trần thế không ngừng hỗn loạn, chỉ có cô mới có thể khiến Từ Chí Ma viết những áng thơ tuyệt mỹ, khiến hai người đàn ông tài hoa dạt dào là Lương Tư Thành và Kim Nhạc Lâm che chở cả đời cho cô một cách hòa thuận thân ái. Xưa nay người ta đều nói văn của một người tựa như con người, như tính, như tâm của người đó. Đọc văn của Lâm Huy Nhân vĩnh viễn không có cảm xúc đau thương, vĩnh viễn thanh tân đẹp đẽ như thế. Một bài Anh là những ngày tháng Tư nhân gian tựa như một đời giống hoa sen của cô, thuần khiết, tươi đẹp, dịu dàng, tao nhã.

Lâm Huy Nhân năm mười bốn tuổi đã là một thiếu nữ xinh đẹp yểu điệu, tài tình, phong thái lớn dần theo năm tháng, tựa như tất cả những người đi ngang qua cô đều bị vẻ thanh tân của thiếu nữ này chuốc say. Khi đó, Lâm Trưởng Dân và Thang Hóa Long, Lam Công Vũ đi du lãm Nhật Bản, còn nhà vẫn ở cầu Chức Nữ phố Nam Trường, Bắc Kinh. Ngày thường Huy Nhân ngoài lo liệu việc nhà, thời gian rảnh rỗi đều chuyên tâm lập mục lục cho các bức tranh chữ. Huy Nhân tự tin thể hiện tài năng, thậm chí cô cảm thấy, cô gái tay cầm sách Thi Thư[7], yên lặng gảy đàn không hầu[8] mới thực sự là bản thân mình.

Chỉ Kinh Thi và Kinh Thư, theo nghĩa rộng cũng chỉ tất cả các sách kinh điển Nho giáo.

Một thứ nhạc cụ thời xưa, giống như cây đàn sắt nhưng nhỏ hơn.

Theo ghi chép, năm này Lâm Huy Nhân làm quen với con trai của Lương Khải Siêu là Lương Tư Thành. Cũng có ghi chép xác định thời gian Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành quen biết nhau vào năm 1921 - sau khi Lâm Huy Nhân từ Anh quốc quay về. Lương Khải Siêu là nhà hoạt động chính trị, nhà khai sáng tư tưởng, người tuyên truyền giai cấp tư sản, nhà giáo dục, nhà sử học và nhà văn nổi tiếng trong lịch sử cận đại Trung Quốc, con trai ông Lương Tư Thành là một kiến trúc sư và nhà giáo dạy Kiến trúc nổi tiếng Trung Quốc.

Có lẽ Lâm Huy Nhân quen biết Lương Tư Thành từ trước khi đi Anh. Bởi vì hai nhà Lâm, Lương có quan hệ bạn bè nhiều đời, họ có rất nhiều cơ hội có thể kết giao. Sau này con gái của Lương Tư Thành - Lương Tái Băng từng thuật lại một đoạn như thế này trong cuốn Nhớ về cha tôi, khiến chúng ta càng tin rằng, lần đầu Lâm Huy Nhân gặp Lương Tư Thành chính vào năm cô mười bốn tuổi.

“Vào khoảng năm cha tôi mười bảy tuổi, có một hôm, ông nội tôi bảo cha tôi đến nhà người bạn già Lâm Trưởng Dân gặp con gái của ông ấy là Lâm Huy Nhân (lúc đó tên là Lâm Huy Âm). Cha tôi biết dụng ý của ông nội, tuy ông vẫn còn rất trẻ, và không vội gì yêu đương, nhưng ông vẫn từ Lương gia ở phố Nam Trường đến Lâm gia ở gần Cảnh Sơn. Trong thư phòng của ‘chú Lâm’, cha tôi thầm suy đoán, theo mốt của đương thời, vị Lâm tiểu thư này ăn vận sẽ đại khái là: Vận váy áo bằng lụa, tết tóc đuôi sam chải sáp bóng loáng. Không hiểu sao, ông cảm thấy có chút không thoải mái.

Cửa mở ra, thiếu nữ Lâm Huy Nhân mười bốn tuổi bước vào phòng. Cha tôi nhìn thấy đó là một tiểu cô nương dáng người cao ráo nhưng vẫn còn mang nét trẻ thơ, tóc tết hai bím nhỏ, đôi mắt sáng ngời mà có thần, ngũ quan tinh tế sắc nét như điêu khắc, bên má trái còn có một lúm đồng tiền; chiếc áo cánh tay lỡ màu nhạt trùm lên chiếc váy lụa màu đen dài đến gối; khi bà thoắt quay người cáo từ, nhìn phiêu dật như một nàng tiên nhỏ, để lại ấn tượng cực kỳ sâu đậm cho cha tôi.”

Tôi nghĩ Lương Tư Thành hẳn là yêu Lâm Huy Nhân từ cái nhìn đầu tiên, khi đó Lương Tư Thành đã mười bảy tuổi, đúng tầm thiếu niên huyết khí dâng trào. Bên cạnh anh có lẽ không thiếu những tiểu giai nhân mỹ lệ phóng khoáng, nhưng một cô gái Giang Nam thanh tân rung động lòng người như Lâm Huy Nhân, có lẽ là độc nhất vô nhị. Lần đầu gặp gỡ, anh chỉ cảm thấy Huy Nhân tựa như một đóa sen nhô lên mặt nước, thanh tân trang nhã, phiêu dật tuyệt trần. Còn Lâm Huy Nhân lần đầu gặp thiếu niên anh tuấn văn nhã Lương Tư Thành này, cô có cảm xúc gì?

Tin rằng, trong lòng mỗi người đàn ông đều từng ảo tưởng về một cô gái thuần khiết như thế, khát khao niềm vui sánh vai sóng bước, khát khao sự ấm áp mười ngón tay đan vào nhau. Mà trong lòng mỗi cô gái cũng từng tưởng tượng về một cảnh tượng đẹp đẽ như thế này, ngồi trên thảm cỏ cùng một người đàn ông mạnh mẽ rực rỡ như ánh dương, lưng dựa lưng bàn luận về ước mơ của tuổi thanh xuân. Quá trình này rất ngắn ngủi, nhưng cảm giác đẹp đẽ đã từng có khiến cho người ta nhớ suốt một đời.

Cho đến sau này, chúng ta mới biết, Lâm Huy Nhân lần đầu gặp Lương Tư Thành chắc chắn không có cảm giác tim đập thình thịch. Có lẽ chỉ có tâm trạng vui sướng của một thiếu nữ gặp một thiếu niên, có chút thẹn thùng, có chút vui vẻ. Còn Lương Tư Thành vừa gặp đã không thể nào quên được Lâm Huy Nhân, chỉ là giữa họ nhất định phải trải qua một quá trình rất dài mới có thể sánh vai bên nhau. Vốn là hai người đồng hành, một người lại vừa đi đường vừa ngắm phong cảnh khác, còn một người vẫn luôn đợi chờ ở chỗ cũ.

Nhớ đến mối tình của Tam Mao và Jose, người đàn ông nhỏ hơn Tam Mao sáu tuổi này đã thề một lòng một dạ mãi mãi yêu Tam Mao. Tam Mao khi đó cảm động, nhưng không tin. Sáu năm sau, họ lại trùng phùng một lần nữa, tấm chân tình không mảy may thay đổi của Jose đã làm Tam Mao cảm động. Họ nắm tay nhau đi vào sa mạc Sahara, bắt đầu cuộc đời mưa gió vẫn bên nhau. Họ đã dùng thời gian sáu năm để phụ nhau, lại dùng thời gian bảy năm để bên nhau, rồi lại dùng thời gian cả một đời để ly biệt.

Lâm Huy Nhân là người ngắm cảnh, còn Lương Tư Thành luôn đứng chờ ở chỗ cũ, đợi Lâm Huy Nhân dừng bước, ngẫu nhiên nhìn lại, phát giác người ấy còn đó, vẫn luôn còn đó. Có lẽ là đã mệt, có lẽ là cảm động, tóm lại, có một loại nuối tiếc, gọi là bỏ lỡ; có một loại duyên phận, gọi là trở lại. Lâm Huy Nhân đã không hối hận vì sự si tình trong quá khứ, Lương Tư Thành cũng không hề truy cứu về những điều đã từng mất đi. Không có quá khứ của ai là trắng tinh như một tờ giấy, cuộc đời tẻ nhạt luôn không ngừng bị những câu chuyện lấp đầy. Những người đã từng yêu, không thể coi như mình chưa yêu bao giờ; những năm tháng đã từng có, vĩnh viễn chỉ thuộc về riêng mình.

Người ta đều nói phụ nữ phải yêu thực sự mới trưởng thành, giống như bươm bướm phá kén chui ra, có một vẻ đẹp như thoát xác. Lần đầu tiên Lâm Huy Nhân rung động, là ở London của nước Anh, ở Cambridge xinh đẹp, vì chàng trai phong lưu phóng khoáng - Từ Chí Ma. Tất cả những cuộc gặp gỡ trước đó đều chỉ là một loại tồn tại giản đơn, không hề có ý nghĩa với cô. Bởi vì chúng ta luôn tin rằng, một cô gái đơn thuần tốt đẹp như thế, có một mối tình lãng mạn trong những năm tháng thanh xuân đẹp nhất, chính là lời công nhận đối với một linh hồn thuần khiết.

Lâm Huy Nhân năm mười bốn tuổi không thể biết, Lương Tư Thành sau này sẽ trở thành người bạn đời của cô. Cho dù Lương Khải Siêu từng có ý thông gia với nhà họ Lâm, nhưng ông vẫn chủ trương tự do yêu đương, tự do hôn nhân, ông tin rằng cảm giác mới là điều quan trọng nhất. Sau đó, Lâm Huy Nhân đi Anh, với dung nhan và tài hoa tuyệt đỉnh, cô đã khiến cho rất nhiều du học sinh Trung Quốc đem lòng ngưỡng mộ, theo đuổi. Nhưng cô chỉ yêu mình Từ Chí Ma, chỉ là tình yêu của họ giống như một màn pháo hoa, sau khi rực rỡ chỉ còn lại tuyết tàn trên mặt đất. Về sau, Lâm Huy Nhân chỉ chung tình với một mình Lương Tư Thành.

Khi đó, Cố Dục Tú cùng du học ở Mỹ là với Lương Tư Thành nói: “Tư Thành có thể giành được trái tim cô ấy, đến chúng tôi là bạn học cũng cảm thấy tự hào, phải biết rằng người theo đuổi ngưỡng mộ cô ấy nhiều như cá diếc trên sông, cạnh tranh phải nói là cực kỳ gay gắt.” Có thể thấy đương thời Lâm Huy Nhân là nhân vật phong hoa tuyệt đại như thế nào, sự thuần khiết đẹp đẽ của cô, tựa như để ứng họa theo yến tiệc của tuổi thanh xuân. Cô gái tên Lâm Huy Nhân này, đã dùng tài hoa phong thái đẹp nhất để cất thành một vò rượu thơm lừng, khiến cho người khác chỉ ngửi đã say.

Quyển thứ hai

Mối tình dang dở Cambridge

Lênh đênh trên biển

Còn thiếu nữ đa cảm cô lẻ này: Thường cô độc ngắm mưa sương bên ngoài cửa sổ, xây hết giấc mộng không hẹn ước này đến giấc mộng không hẹn ước khác. Cô chờ đợi ở chốn đất khách tha hương này, sẽ có một chàng trai đa tình bước vào cuộc sống của cô, cùng cô trải một giấc mộng sâu kín.

Tôi vẫn luôn cho rằng, cô gái đẹp nhất phải có được sự yên tĩnh và tao nhã thoát tục. Cho dù bất cứ lúc nào, bất cứ tâm trạng gì, cô ấy đều có thể khiến bạn bình tĩnh, khiến bạn an tâm. Cô gái như thế hẳn có một nơi ở rất yên ổn, chăm sóc một cây hoa lê trắng như tuyết, chăm sóc một đầm hoa sen trắng, thong thả ngắm tháng ngày già đi trong vô thức. Nhưng sau này mới biết rằng, mỗi cô gái đều phải trải qua một quãng thời gian sôi nổi, mới có thể thể hiện vẻ đẹp phi phàm và cảm xúc rung động của mình. Sự yên tĩnh của cô ấy không phải chỉ ở trong một phạm vi nhất định, mà là một mình bước đi, nghe theo duyên phận trên hồng trần thiên biến vạn hóa này.

Cho nên trước đó, mỗi khi nhìn thấy dáng vẻ yên tĩnh thuần khiết của Lâm Huy Nhân, đọc được những bài thơ tuyệt đẹp thanh khiết của cô, chúng ta đều cho rằng, cuộc đời của cô hẳn tĩnh lặng và đẹp đẽ đến mức không tả xiết. Có lẽ cô là một cô gái xây mộng, giữa vùng Giang Nam sông nước, trong ngôi nhà nhỏ ấm áp, cô xây một giấc mộng thanh vắng. Có lẽ rất nhiều năm về trước, cô đã nhã nhặn cáo từ Giang Nam, từ đây đón nhận vận mệnh buộc phải chuyển dời. Sự chuyển dời này không phải là lang bạt lưu lạc, mà là thuận theo thời đại, một mình rong ruổi. Vốn là lứa tuổi đang xây mộng đời, sao có thể sống yên tĩnh, tự mình uổng phí tháng năm.

Cái gọi là “rượu thơ bám lấy tuổi hoa suốt mùa[9]”, tức là cũng chỉ có trong tuổi thanh xuân trẻ trung mới dám sống gấp gáp, mải say cầu vui. Mười năm sau nhìn lại, chỉ cảm thấy hồng trần như giấc mộng, chúng ta chẳng qua đang chìm đắm một giấc sáng xuân chiều thu. Chán ghét sắc màu sặc sỡ của phàm trần, chỉ yêu năm tháng vui vẻ, chỉ hy vọng có một chốn về thích hợp, an bài cho con người phóng khoáng là chính mình. Trước đó, cho dù bạn có hiểu rõ thế sự nhân gian đến đâu, có đọc rộng hiểu sâu đến đâu thì vẫn không có cách nào điềm tĩnh ung dung. Muôn vàn trạng thái của thế gian, phải tự mình nếm trải, mới biết được mùi vị thực sự của nó; đường trần chầm chậm, phải đích thân trải bước, mới hiểu được khoảng cách và độ dài của nó.

Nguyên văn “thi tửu sấn niên hoa”, trích bài từ Vọng Giang Nam, Siêu Nhiên đài tác của Tô Thức.

Mùa xuân năm 1920, Lâm Trưởng Dân đi Anh dạy học, Lâm Huy Nhân lúc đó mới mười sáu tuổi đã theo cha đến London học. Từ chuyến viễn hành này, Lâm Huy Nhân đã đi trên một con đường nhân sinh mới, cũng có nghĩa là cô hoàn toàn dứt khoát giã từ thời thiếu nữ non tơ. Chuyến này vượt biển, cô nhìn thấy một thế giới mới, những con người mới và hấp thu nền tri thức mới, đối mặt với môi trường sống mới. Đối với một cô gái vừa mới trưởng thành mà nói, những sự vật mới mẻ này hẳn đã mang đến cho cô một sức sống và vẻ đẹp thần kỳ.

Có người nói, giả dụ Lâm Huy Nhân không theo Lâm Trưởng Dân vượt biển đi Anh, thậm chí không sinh ra trong gia đình quan lại, thế gia Thi Thư, mà sống một cuộc sống hết sức tầm thường trong một gia đình bình thường, với trí tuệ của mình, cô cũng có thể sống rất ổn. Bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào, bất cứ hoàn cảnh nào, cô đều không để bản thân sống nhếch nhác. Lâm Huy Nhân trong lòng người đời, hoặc Lâm Huy Nhân thực sự, chính là đóa hoa sen đó, gốc rễ thân đều trong bùn, nhưng vĩnh viễn thanh bạch thuần khiết như thế.

Một cô gái có thể ngự trị trong lòng mọi người với hình ảnh cả đời thanh bạch, thật không đơn giản biết bao. Không vượt qua nổi hồng trần vạn trượng thì chỉ có thể làm bạn với nó, khi đứng trước những thói tục ô trọc, cho dù bạn có quỳ gối xin tha cũng chẳng ích gì. Từ nhỏ Lâm Huy Nhân đã hiểu đạo lý này, song cô không nói ra, chỉ âm thầm thỏa hiệp với vạn vật nhân gian, để chúng ta vĩnh viễn không nhìn ra sự mệt mỏi của cô, không nhìn ra vết thương của cô. Có lúc, thậm chí cảm giác sự thông tuệ và điềm tĩnh của cô là bẩm sinh mà có, không cần trải qua thời gian rèn luyện lâu ngày là đã có được đạo hạnh thâm sâu hơn người bình thường. Nhưng rõ ràng cô vẫn là một đứa trẻ, cặp mắt trong veo như thủy tinh đó nói cho chúng ta hay, cô chưa trải sự đời là bao, cô vẫn vô tâm là thế.

Bản thân tôi là một cô gái hoài cổ, nên luôn cho rằng Lâm Huy Nhân cũng như thế. Sau này mới tin rằng, trên thế gian này có những người có tâm trạng giống nhau, nhưng họ tuyệt đối không có câu chuyện giống nhau, cuộc đời giống nhau. Nếu số mệnh buộc tôi lặng lẽ sống những năm tháng đạm bạc, chẳng màng muôn vàn phồn hoa, là tôi cam tâm tình nguyện; nếu vận mệnh an bài tôi phải phiêu bạt chân trời, thì tôi cũng không thể trốn tránh. Có lẽ tâm tình của Lâm Huy Nhân cũng như thế này, chưa bao giờ cố chấp muốn một thứ gì, cũng chẳng cố ý chối từ thứ gì. Từ khoảnh khắc sinh mệnh bắt đầu đó, mỗi con người đều đã được định sẵn phải giương buồm xa khơi. Một khi đi vào biển lớn bao la, thì nào có đường lui để quay lại?

Vượt biển đi Tây là một loại “mốt” của thời đại đó. Cô khuê nữ danh gia Lâm Huy Nhân này thuận theo trào lưu, vì bất cứ sự cố chấp nào đều không thể thay đổi được tâm nguyện ban đầu. Khi Lâm Huy Nhân ngồi trên chiếc thuyền xa khơi, ngắm nhìn mặt biển mênh mông vô bờ, lần đầu tiên cô hiểu một cách sâu sắc rằng, mình chỉ là một ngọn sóng nhỏ nhoi. Cô là một cô gái giản dị, chưa từng muốn trải qua gió mây bất tận, chỉ muốn mơ mộng trong không gian của riêng mình, sống một cách lãng mạn, tự do.

Tôi thích một cụm từ ngữ, đó là chung thuyền vượt sông. Cuộc đời của mỗi con người đều mong ước có một người có thể cùng mình chung thuyền vượt sông. Hết thảy duyên phận của đời này đều do kiếp trước tu luyện mà thành, tu mười năm mới được chung thuyền vượt sông, tu trăm năm mới được chung gối say giấc. Cho nên chúng ta nên tin rằng, tất cả những người quen biết với mình ở kiếp này, kiếp trước đều đã từng kết một duyên pháp sâu nặng. Tất cả những người qua đường đi lướt qua bạn, kiếp trước có thể là láng giềng, là bạn uống trà, thậm chí là tri kỷ hoặc người thân. Mà tất thảy mọi cuộc gặp gỡ bất ngờ chúng ta có được ở kiếp này, sẽ sắp xếp ổn thỏa cho duyên phận của kiếp sau. Mười sáu tuổi, Lâm Huy Nhân đa sầu đa cảm, cũng có suy nghĩ này hay chăng? Hy vọng có thể cùng một chàng trai lãng mạn chung thuyền vượt sông, kết một mối duyên phận tốt đẹp?

Kể từ khi theo cha rời khỏi Trung Quốc, Lâm Huy Nhân cùng ông du ngoạn Paris, Geneva, Roma, Frankfurt, Berlin... Ngắm vẻ lãng mạn nên thơ của Paris nước Pháp, đi qua đế quốc cổ La Mã hiển hách một thời trong lịch sử, lĩnh hội nghệ thuật và sự hoa lệ của kiến trúc thành trì châu Âu, Huy Nhân thực sự cảm nhận được sự rộng lớn của thế giới, cô bị vẻ đẹp không thể diễn tả thành lời của phong cảnh nhân tình các nước khác chinh phục một cách triệt để. Vốn cho rằng thế gian ồn ào phồn hoa chẳng qua cũng chỉ như thế, non chỉ là non, nước cũng chỉ là nước, người cũng chỉ là người; nhưng sau khi Lâm Huy Nhân thưởng lãm phong cảnh nhân tình của các nước khác nhau, tham quan những kiến trúc với phong cách khác biệt, cô đã không thể ngừng tìm hiểu và theo đuổi ngành kiến trúc.

Du lãm các nước, Lâm Huy Nhân đã trải nghiệm một cách sâu sắc nhất sức mạnh rung động tâm hồn của kiến trúc. Tôi vẫn luôn kinh ngạc cảm thán Thượng đế thần kỳ biết bao, có thể bài trí non nước thánh khiết và tuyệt mỹ đến nhường ấy. Thường ngày, chúng ta vẫn luôn chìm đắm trong danh lợi hỗn tạp, mà quên mất cuộc đời ngoài hư danh ra vẫn còn rất nhiều thứ tốt đẹp đáng để lưu luyến. Ví như quang cảnh quyến rũ của thế gian, non xanh vạn cổ bất biến, sông nước cuồn cuộn bất tận. Sự sạch sẽ này, vẻ tuyệt mỹ này, đã trở thành tín ngưỡng cao nhất trong lòng mỗi người, đặt trong ngóc ngách thần thánh nhất, không dễ dàng nói cho ai hay.

Sau này, Lâm Huy Nhân lấy Lương Tư Thành, hai người cùng học ngành kiến trúc, tâm đầu ý hợp sống đến hết đời. Ai đã từng đọc Anh là những ngày tháng Tư nhân gian của cô, có lẽ đều cho rằng, Lâm Huy Nhân hẳn là một cô gái yếu đuối lãng mạn. Trong cuộc đời của cô, có lẽ tình yêu được đặt cao hơn sự nghiệp. Nhưng thực tế cô lại là một phụ nữ tiến bộ, cô theo đuổi sự nghiệp, cảm thấy thành tựu trong sự nghiệp cần rộng mở hơn tình cảm của nhi nữ. Cho nên, cô trao cả đời của mình cho sự nghiệp, cho dù về sau bệnh tật quấn thân, cũng chưa từng từ bỏ. Đối mặt với tình cảm, cô càng tỉnh táo hơn nữa.

Tháng 9 năm 1920, Lâm Huy Nhân thi đỗ vào trường St Mary's College với thành tích xuất sắc. Ở nước Anh, Lâm Huy Nhân cũng thường xuyên tham dự các buổi tiệc chiêu đãi của cha, với thân phận nữ chủ nhân cô đã tiếp đãi rất nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới văn hóa, điều đó đã đặt một nền móng vững chãi cho sự nghiệp sáng tác sau này của cô. Cô chẳng phải là thiếu nữ xinh đẹp bình thường, ở trong nhà đọc vài cuốn sách, là bắt đầu “đóng cửa tạo xe[10]”. Cô đã đi qua núi cao sông lớn nổi tiếng, kết giao với rất nhiều học giả sử gia vang danh, do đó, trên văn đàn, cô đã cất những bước cao hơn những nữ tác gia khác.

Thành ngữ Trung Quốc: Nghĩa là làm những việc xa rời thực tế.

Có nhiều khi, Lâm Huy Nhân thích một mình ở trong nhà, pha một tách cà phê, ngồi bên lò sưởi, đọc một cuốn sách mình thích. Cô đã đọc hết rất nhiều tác phẩm thơ ca, tiểu thuyết, kịch bản của các tác giả nổi tiếng. London, thành đô sương mù xinh đẹp này, lúc nào cũng lãng đãng mưa khói sầu muộn giăng mắc. Còn thiếu nữ đa cảm cô lẻ này, thường cô độc ngắm mưa sương bên ngoài cửa sổ, xây hết giấc mộng không hẹn ước này đến giấc mộng không hẹn ước khác. Cô chờ đợi ở chốn đất khách tha hương này, sẽ có một chàng trai đa tình bước vào cuộc sống của cô, cùng cô trải một giấc mộng sâu kín.

Mưa khói luôn kích thích cảm xúc của con người, khi cô độc, luôn hy vọng trong cuộc sống xuất hiện những điều lãng mạn. Lâm Huy Nhân mong rằng có thể giống như những câu chuyện cổ tích - cùng với người mình thích uống cà phê bên cạnh lò sưởi, ngửi mùi thơm của bánh mì, đôi bên thủ thỉ tâm tình, năm tháng chầm chậm trôi trong giai điệu uyển chuyển. Cho dù người đó vẫn chưa xuất hiện, nhưng Lâm Huy Nhân thông tuệ đã linh cảm, tại thành phố xinh đẹp này, nhất định sẽ diễn ra một câu chuyện thuộc về cô.

Gặp gỡ London

Đừng nói đôi bên gặp gỡ ở nơi tha hương dị quốc vắng lặng, mà cho dù tương phùng giữa dòng người đông đúc, cũng có thể chỉ cần một ánh mắt là nhận ra người đó trong vận mệnh của mình. Đây chính là cảm giác.

Duyên phận thật là kỳ diệu. Không phải vì bị hai chữ duyên phận này bỏ bùa mới bàn luận không biết chán về nó; chỉ là mỗi lần nhắc đến tình cảm, hoặc là cuộc gặp gỡ giữa ai và ai, chuyện yêu đương giữa ai và ai, luôn không tách rời được hai chữ duyên phận này. Người có duyên, cho dù xa cách ngàn vạn, cuối cùng vẫn ở bên nhau, nắm tay nhau đi giữa hồng trần. Người vô duyên, cho dù gần ngay gang tấc, cũng giống như xa lạ, không có chút liên quan.

Nhưng cũng có người nói, duyên phận dĩ nhiên là quan trọng, có điều khi duyên phận đến cần phải để tâm trân trọng, nếu không, dù có duyên phận sâu sắc hơn nữa cũng sẽ bị mài mòn đến hết, đến phút cuối vẫn chỉ là qua đường vội vã, không ai bận tâm đến cảm giác của nhau. Duyên sâu duyên mỏng, tình vắn tình dài, nói thế nào thì là thế ấy. Khi yêu nhau, luôn là hứa hẹn trịnh trọng, nói phải bên nhau trọn đời, không rời không xa. Nhưng khi tình cảm đó mất đi, mối tình sống chết bên nhau trong quá khứ lại trở thành hồi ức mà ta nghĩ muôn phương nghìn cách để xóa bỏ.

Không phải là ai đó quá bạc tình, mà bởi vì con người vốn đa tình, người đa tình mới gieo nhiều mối tiền duyên, nhưng hết thảy kết quả cũng chỉ có thể tự mình gánh chịu. Rất nhiều người muốn sống một đời như nước chảy mây trôi, song cuộc đời lại là sóng gió bốn bề, sóng gợn chẳng dừng. Một người bình lặng hiền hòa, dẫu là kinh qua bãi bể nương dâu cũng an nhiên vô sự. Người nhạy cảm, gặp phải một chút tin đồn cũng sẽ bị thương trăm ngàn vết. Vận mệnh mang đến sự an bài giống nhau cho mỗi người, còn lựa chọn hoạch định cuộc sống, nung nấu tình cảm như thế nào, lại tùy thuộc vào tâm tính đó của bản thân mình.

Xưa nay tôi vẫn cảm thấy Lâm Huy Nhân chính là một cô gái yên lặng ngồi trên đài mây, sở dĩ cho rằng như thế, không phải vì sự thanh khiết và vẻ đẹp của cô, mà là vì đối diện với những thứ tình cảm phức tạp đan xen, trước sau cô vẫn giữ được thái độ bình thản. Khi người khác cho rằng cô sẽ vì một mối tình mà chìm đắm, không thể tỉnh lại, thì cô lại có thể đoạn tuyệt quay người. Cô khiến tài tử phong lưu Từ Chí Ma bóng lẻ bồi hồi, thất hồn lạc phách ở Cambridge; khiến kiến trúc sư Lương Tư Thành tình nồng ý đượm che chở một đời, đến chết không đổi; càng khiến vị Thái Sơn Bắc Đẩu trong giới học thuật Kim Nhạc Lâm thầm yêu một đời, suốt đời không lấy ai.

Một cô gái như thế quả thực quá thông minh, cô làm cho bản thân tràn đầy sức thu hút, lại khiến ánh mắt của những người mến mộ đều tập trung trên người cô, để thưởng thức sự thoát tục thuần mỹ của cô. Lúc nào cô cũng khiến người khác vui vẻ, lại biết dịu dàng ấm áp với bản thân. Dường như cô vĩnh viễn đều lơ đãng như thế, lơ đãng ngắm hoa tàn hoa nở. Cho dù bản thân yêu đến say đắm, cũng vẫn có thể bình tĩnh biệt ly. Cho dù là yêu đến tận cùng, cũng không chịu bên nhau nồng cháy. Cô sẽ không đẩy chính mình vào tình cảnh đường cùng, bất cứ lúc nào, cô đều có thể cất bước một cách tao nhã. Mặc một chiếc váy màu trắng, đi giữa tháng Tư nhân gian, đợi từng cây lại từng cây nở hoa. Mùa xuân sớm đã đi xa, nhưng cô vẫn còn ở lại.

Tháng 9 năm 1920, tài tử trẻ tuổi Từ Chí Ma từ nước Mỹ đến nước Anh, vì quen biết nhà văn G. L. Dickson cho nên đến thăm hỏi Lâm Trưởng Dân. Sau đó, anh lại hối tiếc đã gặp Lâm Trưởng Dân quá muộn, còn kết bạn với cô con gái mười sáu tuổi của Lâm Trưởng Dân là Lâm Huy Nhân, đây chính là tài nữ xinh đẹp khiến anh ngưỡng mộ cả đời. Có lẽ họ vẫn chưa thể coi là yêu từ cái nhìn đầu tiên, nhưng đôi bên vì lần gặp gỡ đầu tiên nên đã qua lại. Từ Chí Ma lớn hơn Lâm Huy Nhân tám tuổi, năm đó, anh hai mươi tư tuổi, cô mười sáu tuổi. Hai mươi tư tuổi, đối với một tài tử phong lưu phóng túng thì trẻ trung biết bao. Dung mạo tuấn tú, phong độ nho nhã, khí chất thi nhân của anh đã khiến biết bao hồng nhan giai nhân điên đảo. Mà Lâm Huy Nhân của tuổi hoa niên, đối diện với một chàng trai có khí độ như thế, làm thế nào có thể tâm lặng như nước được?

Khi đó, Từ Chí Ma đã kết hôn, và là cha của một đứa con lên hai. Nhưng Từ Chí Ma luôn theo đuổi cuộc đời lý tưởng, theo đuổi tự do luyến ái, hoàn toàn không yêu người vợ Trương Ấu Nghi. Anh tuân theo ý nguyện của gia đình lấy cô gái Trương Ấu Nghi mà mình chưa từng gặp mặt, đối với cô ta có thể nói là vô tình đến cùng cực. Từ Chí Ma cho rằng hôn nhân không có tình yêu chỉ là nấm mồ, lúc nào anh cũng muốn kết thúc sai lầm này, nên phấn đấu để được làm lại cuộc đời. Anh là một tài tử đa tình, song đối mặt với Trương Ấu Nghi, lại vĩnh viễn là bộ dạng nóng nảy, thậm chí còn không gánh trách nhiệm của một người chồng nên có, khiến Trương Ấu Nghi chịu nhiều ấm ức tủi nhục. Một cô gái hiền lành chưa từng ra khỏi quê nhà, ở nơi tha hương dị quốc xa xôi, lại phải sống cảnh không ai thân thích.

Có lúc nghĩ, con người là đa tình nhất, cũng vô tình nhất. Khi yêu thề non hẹn biển, hứa hẹn mãi mãi lâu dài. Khi chán, hận không thể lập tức cách xa, một đao cắt đứt, không còn dây dưa. Từ Chí Ma lạnh nhạt vô tình đối với Trương Ấu Nghi hiền thục trầm ổn, tình cảm giữa hai người nhạt nhẽo như nước. Còn khi gặp Lâm Huy Nhân, anh đã ngây ngất khó quên trước phong thái yểu điệu của cô. Đôi mắt trong veo chan chứa tình cảm, khí chất cao quý tao nhã khiến anh khẳng định, đây chính là cô gái mà mình muốn gặp, mình sùng bái đã nhiều năm. Anh đã yêu Lâm Huy Nhân - cô gái tựa như một thiên thần, khi đôi bên trao nhau ánh mắt, đóa sen trắng này càng khắc sâu trong trái tim của Từ Chí Ma, khó lòng quên được.

Nhân sinh thật sự giống như một màn kịch, mỗi người sắm một vai diễn khác nhau trước mặt những người khác nhau. Trương Ấu Nghi vì Từ Chí Ma mà cụp mắt cúi đầu, sinh con đẻ cái, không hề hối hận; còn Từ Chí Ma lại nhìn cô như thể một hạt bụi trần mà nghiêng người lách qua, dạo chơi bên cạnh, không chút tình nghĩa. Đối với Lâm Huy Nhân - cô gái xinh đẹp như cánh bướm, anh có thể vì cô viết nên vô số vần thơ tình ý thắm thiết, cam tâm tình nguyện làm một cây cỏ bên cạnh gấu váy của cô, nặng tình theo sát. Là duyên khiến họ đến với nhau, nhưng lại không có phận để được ở bên nhau. Không yêu mà ở bên nhau là sai lầm, quá yêu mà ở bên nhau cũng là sai lầm.

Lần đầu Từ Chí Ma gặp Trương Ấu Nghi, thậm chí anh còn chẳng có tâm tình nhìn thẳng mặt cô, bởi vì từ tận đáy lòng anh đã không muốn tiếp nhận cuộc hôn nhân này. Do đó cho dù Trương Ấu Nghi có đoan trang phóng khoáng, hay là xinh đẹp hiền thục, đều không thể nào chiếm được một vị trí trong lòng anh. Cho đến khi tình cờ gặp Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma mới biết, sự kiên trì những năm qua của mình là đúng đắn, vì nữ thần trong lòng anh đã thực sự xuất hiện. Anh cho rằng Lâm Huy Nhân chính là hồng nhan trong số mệnh của mình, anh nguyện ý viết nên những vần thơ dịu dàng nồng thắm nhất vì cô. Sau này, Từ Chí Ma lại gặp Lục Tiểu Mạn, người con gái phong tình vạn chủng ấy cũng là một số kiếp mà anh không vượt qua nổi. Cuộc đời của một người chắc chắn phải gặp vài duyên phận không rõ nguồn cơn kiểu ấy, để chúng ta từng lần một chìm đắm. Dường như chỉ có như thế, mới xem như thực sự đi một vòng trong hồng trần, mới xem như không sống uổng phí quãng thời gian xanh thẫm ẩm ướt này.

Cuộc đời này Từ Chí Ma đến nhân gian vì tình yêu, sứ mệnh của anh chính là vì những hồng nhan đó. Cuối cùng anh lại vì Lục Tiểu Mạn mà bôn ba bận rộn, lại vì một buổi diễn thuyết của Lâm Huy Nhân mà bị rơi xuống vực, rơi vào tình cảnh tan xương nát thịt. Nếu như nói Trương Ấu Nghi là một lần ngoài ý muốn trong cuộc đời của anh, vậy thì Lâm Huy Nhân là ánh trăng sáng trước giường của anh, Lục Tiểu Mạn là vết son đỏ trong trái tim anh, những giai nhân phấn hồng khác đều không được tính đến. Duy chỉ có người mà anh yêu chân thành mới đáng để cho anh không tiếc phí hết tâm sức một đời để có được người ấy. Từ Chí Ma như thế, chúng ta há chẳng phải cũng như thế sao?

Đều nói mười sáu tuổi là mùa hoa nở, Lâm Huy Nhân hạnh phúc vì đã gặp được một thanh niên tài hoa tuấn tú như Từ Chí Ma trong lứa tuổi hoa niên này. Anh đáp ứng được tất cả ảo tưởng về tình yêu lãng mạn của một thiếu nữ, lấp đầy hết thảy khát vọng về cuộc sống thơ mộng của cô. Ở thủ đô sương mù London này, cuối cùng Lâm Huy Nhân đã tìm được một chàng trai có thể cùng cô có chung một giấc mộng thanh tĩnh. Cho dù chàng trai này chưa hẳn là thực sự thích hợp, cho dù họ chưa hẳn là có thể không màng đến những ràng buộc của thế tục, không thèm quay đầu cứ thế ở bên nhau. Nhưng bọn họ đều yêu một câu nói đó: Không mong thiên trường địa cửu, chỉ mong đã từng có được.

Dẫu cho cuộc sống hiện thực mang đến cho họ rất nhiều điều bất lực hết cách, suy cho cùng Từ Chí Ma vẫn là một người đàn ông đã có gia đình, anh phải có trách nhiệm, không thể tự do giống như một người đàn ông độc thân. Nhưng một khi tình yêu đến, làm sao có thể bận tâm quá nhiều thứ? Một người là thiếu nữ tình yêu mới chớm, một người là thanh niên phong độ ngời ngời, họ có tâm sự tương đồng, có mộng ước nên thơ. Đừng nói đôi bên gặp gỡ ở nơi tha hương dị quốc vắng lặng, mà cho dù tương phùng giữa dòng người đông đúc, cũng có thể chỉ cần một ánh mắt là nhận ra người đó trong vận mệnh của mình. Đây chính là cảm giác, người có duyên, không cẩn thận lạc mất giữa ngã rẽ, cũng sẽ có một cây phong lá đỏ chỉ cho bạn đi về phía đối phương.

Tóm lại, ở London nước Anh, Lâm Huy Nhân đã gặp Từ Chí Ma, người đàn ông đầu tiên mà cô yêu trong đời. Cho dù là duyên hay là nợ, là buồn hay là vui, là ngọt ngào hay đắng chát, đều phải học cách nếm thử, học cách bắt đầu. Có lẽ họ đã đi trên một con đường đầy chông gai, nhưng chắc chắn cũng được bên nhau khi trăng thanh gió mát. Hai người hẹn thề, nguyện nắm tay nhau đi đến chân trời. Chỉ là, chân trời rốt cuộc bao xa? Là khoảng cách một mét ánh sáng? Là khoảng cách một ngày xuân đến ngày thu? Hay là khoảng cách một đời?

Mối tình Cambridge

Vận mệnh đã đục đẽo những dấu ấn nông sâu khác nhau trên cầu Cambridge. Cambridge cũng đã truyền những ấm lạnh buồn vui đến cho từng người khách đi qua nơi này. Lâm Huy Nhân khi đó đúng là yêu thực sự, cho nên cô mới bằng lòng ôm Từ Chí Ma trên cầu Cambridge, cùng hứa hẹn thề nguyền.

Bươm bướm không bay qua được biển xanh, không ai nhẫn tâm trách nó. Câu nói này dường như là lời bài hát, cho dù là ai viết, nó đều được rất nhiều người yêu thích. Đó là vì cuộc đời có quá nhiều điều không có cách nào làm khác đi được, chúng ta đều hiểu rằng trên biển cả mênh mông vô bờ bến, bạn hay tôi chính là chú bươm bướm nhỏ bé yếu ớt đó, mặc dầu có đôi cánh, nhưng là rốt cuộc cũng không bay qua nổi hải vực bao la, không bay qua nổi vạn dặm non Bồng. Rõ ràng biết như thế, vẫn có vô số người lại vì một cuộc tình mà đi đến tương lai vô định. Nắm một cây sào dài, một mình trên chiếc thuyền lan, có bao nhiêu người hiểu được triết lý gặp đâu vui đó, biết được điểm dừng?

Nhiều khi chúng ta luôn ngưỡng mộ những đôi tình nhân nắm tay nhau dạo bước trong mưa bụi, ngưỡng mộ những người tình ngồi dựa vào nhau đầy tình cảm trên sofa, ngưỡng mộ những cặp vợ chồng bình thường cùng nhau xách làn mua rau. Trên con đường hồng trần có biết bao mưa gió, khách đến khách đi, duyên định tam kiếp có thể có được mấy người? Trăng tròn trăng khuyết, chỉ là luôn đưa tiễn sự ly biệt sinh tử của con người, mà vầng trăng sáng thuần khiết ấy, chẳng lẽ chưa từng biến đổi sao? Nhân thế mênh mang, nghìn năm trôi qua trong phút chốc, nhân loại kỳ thực luôn lặp lại những câu chuyện giống nhau, những ấm lạnh yêu hận giống nhau. Mùa xuân làm lễ tế Chưng, mùa thu làm lễ tế Thường, ngày tháng giống như ghép từng viên gạch ngói, đến phút cuối cùng, không ai có thể tìm được bức tường thành nào thuộc về riêng mình.

Từ lần gặp gỡ đó trở đi, Từ Chí Ma càng cho rằng Lâm Huy Nhân chính là hồng nhan trong số mệnh của anh. Nhưng rốt cuộc hồng nhan là gì? Trong sách nói, hồng là sắc màu của son phấn, nhan chính là gương mặt. Phụ nữ xưa dùng phấn son để làm đẹp, nhìn từ xa giống như một gương mặt màu đỏ, cho nên mới dùng hồng nhan để gọi thay phụ nữ. Trong sách cũng nói, hồng nhan bạc mệnh, hồng nhan họa thủy, bởi vậy có lúc cảm thấy từ này quá sức yếu ớt, thậm chí quá là thiếu sức sống. Vì thế có cách nói, “Mặt đỏ tía tai vì hồng nhan”, câu này kể về câu chuyện của Ngô Tam Quế và Trần Viên Viên. Thực ra trên đời này có bao nhiêu Ngô Tam Quế, thì sẽ có bấy nhiêu Trần Viên Viên. Nói cho cùng, hồng nhan không có lỗi, không có ai làm liên lụy đến ai, cũng chẳng có ai phụ bạc ai. Có duyên thì tương phùng, cùng nhau đi một chặng non nước, đến ngày mệt mỏi chán ghét đó, hy vọng mỗi người đều có thể mỉm cười nói biệt ly.

Những ngày đó, mưa mù của London dường như đã cố ý tạo nên một bầu không khí lãng mạn cho Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma, mỗi ngày sương mù giăng mắc như có như không, không ngừng không nghỉ. Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma ngồi trước lò sưởi ấm áp, từ văn chương đến âm nhạc, từ hiện thực đến mộng tưởng, từ hôm qua đến ngày mai, đều là những chủ đề nói chuyện mãi không hết của họ. Có lúc, nói đến mức trái tim xao động, cả hai đều rơi vào im lặng. Lâm Huy Nhân đã yêu khí độ ôn hòa văn nhã của Từ Chí Ma, còn Từ Chí Ma cũng yêu đôi mắt to trong veo như nước của Lâm Huy Nhân, chỉ cần đôi bên nhìn nhau, mặt hồ trái tim của hai người đều sẽ lăn tăn gợn sóng.

Sau này, họ biết, là vì yêu, vì đã yêu nên mới như thế. Chỉ có yêu mới nghe gió thì mềm mại, ngắm mưa lại sinh tình; chỉ có yêu mới “Nhìn hoa hoang dại sầu rơi lệ, chim kêu hoảng sợ hận biệt ly[11]”; cũng chỉ có yêu, mới hy vọng trà vĩnh viễn đừng lạnh, đêm vĩnh viễn đừng đen. Rất nhiều cảm xúc đó, có lẽ chỉ người từng thực sự yêu mới có thể hiểu một cách sâu sắc. Đã yêu thực sự rồi, rất nhiều suy nghĩ, rất nhiều cách làm, rất nhiều tâm trạng, đều không thể tự chủ, khó lòng khống chế.

Trích bài thơ Xuân vọng của Đỗ Phủ, Lãng Nhai dịch.

Kỳ thực, họ yêu nhau là có rất nhiều nguyên nhân, có lẽ cô đơn chính là duyên cớ lớn nhất. Chỉ có trong lúc cô độc, con người mới mong mỏi có một người thấu hiểu, đồng cảm với mình. Mà khi bị thói tục quấn thân, đã có vô số những khoảnh khắc cảm động bị bỏ qua. Còn có một phần nào đó, sự hòa hợp ăn ý giữa họ là xuất phát từ ám ảnh “tha hương gặp cố tri.” Lâm Huy Nhân sinh ra ở Hàng Châu Chiết Giang, Từ Chí Ma lại là người Hải Ninh Chiết Giang, nhân vật do non nước Giang Nam nuôi dưỡng nên đương nhiên không phải người tầm thường. Họ từ vùng đất đa tình đó bước ra ngoài, chỉ là chiếc ô giấy dầu Giang Nam đó có che chắn được mưa khói của London hay không?

Có lẽ chỉ có Cambridge mới đem đến được cho họ một cuộc tương phùng đẹp đẽ dường ấy. Những người biết Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma, đều hay về mối tình Cambridge, đều hay bọn họ đã từng có nhau một cách nồng cháy bên sóng nước mềm mại của Cambridge, lại vẫy tay chia ly trong sắc đêm tĩnh lặng của Cambridge. Kỳ thực, họ đều vì đối phương nên mới có cảm xúc thơ ca, mới có thể viết nên những câu xúc động tâm hồn đó. Một bài Tạm biệt Cambridge của Từ Chí Ma, từng chữ từng câu dường như đều tái hiện lại tình cảnh, khiến cho tất cả những người đã từng đọc đều theo anh đến Cambridge một lần, đều cam tâm tình nguyện làm một ngọn rong đung đưa, chìm đắm không tỉnh trong làn sóng dịu dàng của Cambridge.

Cambridge là nơi tọa lạc của đại học Cambridge danh tiếng nước Anh. Cambridge là nơi chuyển ngoặt của cuộc đời Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma. Họ từng quấn quít trên cầu, cùng xây nên giấc mộng như cầu vồng, từng cùng nhau chèo thuyền đến mây nước mênh mông, cho rằng như thế là có thể không cần ghi nhớ con đường khi tới. Cambridge, Cambridge của Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân, Cambridge của vô số nam nữ trên đời. Cambridge, đã đem đến cho họ quãng thời gian bên nhau đẹp đẽ, lưu lại bóng dáng xoay người hoa lệ của họ, cũng khắc ghi những cái ngoái nhìn đa tình của họ. Năm tháng như nước, quá ư vội vã, một số câu chuyện còn chưa kịp thực sự bắt đầu, đã bị viết thành ngày hôm qua; một số người còn chưa kịp yêu nhau thắm thiết, đã trở thành khách qua đường.

Vô số người đi qua Cambridge, bạn ghi nhớ dáng hình của nó, song những người mà nó nhớ đến thực sự không nhiều. Nhưng chúng ta luôn nguyện ý gửi gắm giấc mộng ở nơi đây, đợi chờ một ngày kia khi không còn gì, vẫn còn có giấc mộng đó để đi tìm. Nhiều năm về sau, Từ Chí Ma quay trở lại Cambridge để tìm giấc mộng đó, mới nảy sinh cảm xúc ngậm ngùi chân thực như thế, người đã từng yêu không thể quay lại nữa. Mà trong đêm tối tĩnh lặng của Cambridge, anh giả vờ ly biệt nhẹ nhàng như gió thoảng mây trôi. Viết câu “Anh lặng lẽ ra đi, như anh lặng lẽ đến; Anh phất phất tay áo, bỏ lại đám mây màu.”

Bất cứ một người nào cũng nhìn ra sự bất lực của Từ Chí Ma, nhưng chúng ta thà tin rằng anh thật sự bỏ lại một đám mây màu. Thậm chí khi còn rất trẻ, tôi đã từng trích dẫn câu thơ này của anh, để định nói cho người khác, rằng đối với một vài mối tình duyên không thể nắm chắc, thực sự là có thể coi như không sao cả; nói với người khác, cho dù năm tháng mênh mang đến nhường nào, tôi thực sự vẫn yên ổn vô sự. Tuy nhiên bao nhiêu người có thể dứt khoát đoạn tuyệt như vậy, mà không hề mảy may đau lòng, không hề mảy may nuối tiếc?

Vận mệnh đã đục đẽo những dấu ấn nông sâu khác nhau trên cầu Cambridge, Cambridge cũng đã truyền những ấm lạnh buồn vui đến cho từng người khách đi qua nơi này. Lâm Huy Nhân khi đó đúng là yêu thực sự, cho nên cô mới bằng lòng ôm Từ Chí Ma trên cầu Cambridge, cùng hứa hẹn thề nguyền. Từ Chí Ma nhất định đã từng nói với cô: “Anh hiểu thấu em, giống như anh hiểu bản thân mình”, còn Lâm Huy Nhân nhất định cũng nhìn anh với ánh mắt thuần khiết, trong sáng, gật đầu nói: “Em tin.” Có khi, tình yêu chính là như thế, không cần quá nhiều từ ngữ hoa lệ, chỉ cần vài câu đơn giản là đủ rồi.

Có lẽ rất nhiều người sẽ nói, hai nhân vật giống như thơ ca này, giao lưu với nhau bằng thứ ngôn ngữ như thơ từ, sao có thể không hoa mỹ chứ? Nhưng tôi vẫn luôn tin rằng, Lâm Huy Nhân thanh tân như vậy, trước sau cô như một đóa hoa sen, cho dù là yêu đến tận sâu thẳm, cũng không thể bừng nở diễm lệ như hoa đào. Mà Từ Chí Ma coi Lâm Huy Nhân là nữ thần thánh thiện thuần khiết nhất trong trái tim, anh che chở cô bằng tấm lòng trong sáng nhất, dịu dàng nhất. Anh không nỡ để đóa hoa sen trắng này bị khói lửa phàm trần nhuộm thành đủ mọi màu sắc, anh muốn cô vẫn thanh bạch như trước đây, đúng thế, là thanh bạch.

Về sau mới biết rằng, trong cuộc đời ngắn ngủi của mình, Từ Chí Ma chỉ yêu hai người con gái tuyệt vời. Một là Lâm Huy Nhân, cô đi xuyên qua thế gian muôn hồng ngàn tía, nhưng chỉ yêu màu trắng. Một người là Lục Tiểu Mạn, một cô gái tuyệt diễm phong tình, tựa như phải nếm trải hết trăm vị của hồng trần mới thôi. Từ Chí Ma vì Lâm Huy Nhân mà quẩn quanh ở Cambridge, bước vào cơn sóng dịu dàng của sắc đêm. Anh lại vì Lục Tiểu Mạn mà bước vào hồng trần, không tiếc hao phí hết thảy để che chắn mưa gió cho cô. Lâm Huy Nhân quá lãnh đạm, lãnh đạm đến độ có lúc cảm thấy, sự tồn tại của bản thân là thừa thãi. Lục Tiểu Mạn lại quá phóng túng, phóng túng đến mức không kiêng dè mà mặc sức phung phí thời gian; đó đều không phải là tội lỗi.

Là nước sông Cam đã đánh thức tâm hồn vốn yên tĩnh của họ, khiến cho trái tim vốn dĩ yếu mềm lại càng ấm áp ẩm ướt. Trước đó, họ tuy đã có mối tình như thơ, nhưng rất hiếm khi thực sự làm thơ. Cho đến sau này, Từ Chí Ma nói một cách đầy xúc động: “Đôi mắt của anh là do Cambridge dạy anh mở, mong muốn mãnh liệt của anh là do Cambridge khơi gợi, ý thức tự tôn của anh là do Cambridge gieo mầm cho anh.” Nhưng ký ức của Cambridge, lại là vì cô gái có tên Lâm Huy Nhân đó, nếu không có cô, Cambridge cũng chẳng qua chỉ là một cây cầu, một phong cảnh đã tồn tại mà thôi.

Nếu như không có mối tình này, thì sẽ không có bài thơ Tạm biệt Cambridge. Mà Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân có lẽ sẽ cùng trở thành hai nhân vật kiệt xuất trên văn đàn, nhưng chưa chắc sẽ trở thành một câu chuyện lãng mạn mà người người biết đến như thế này. Khi yêu đến mức khó lòng chia rời, ai cũng không chịu tin, sẽ có một ngày đôi bên phải đứng trên ngả đường phân ly, bình tĩnh nói một câu “trân trọng”. Sớm đã đau đến thấu tim phổi, vậy mà vẫn che giấu nỗi bi thương trong tim, giả vờ như thực sự thản nhiên. Giống như bài thơ: “Anh lặng lẽ ra đi, như anh lặng lẽ đến; Anh phất phất tay áo, bỏ lại đám mây màu.”

Tương phùng là một bài ca

Mãi mãi rốt cuộc là bao xa? Bao nhiêu người từng hỏi câu này. Có người nói, mãi mãi là ngày mai; cũng có người nói, mãi mãi là một đời; còn có người nói, mãi mãi là muôn đời muôn kiếp. Có lẽ bọn họ đều nói đúng, có lẽ tất cả đều nói sai, lại có lẽ nhân gian này vốn dĩ không có cái gọi là mãi mãi ấy.

Trong một đêm mưa mùa xuân, nghe khúc Tương phùng là một bài ca, ấy chính là kiểu người hoài cổ, yêu một khúc hát xưa kinh điển. Tương phùng là một bài ca, đồng hành là anh và em. Câu nói ấy đẹp biết bao, đẹp đến mức khiến người ta phải rơi lệ. Những năm tháng thanh xuân đã đi xa đó, bắt đầu tái hiện lại trong đêm mưa, tựa như chỉ vừa hôm qua, nhưng cớ sao ta đã đổi thay dung nhan tự bao giờ.

Đổi thay dung nhan, không chỉ là riêng ta mà còn có tuế nguyệt, và rất nhiều người đi giữa dòng chảy tháng năm đó. Biết bao hồng nhan giai lệ đều dần dần già đi theo năm tháng, khi bạn còn tưởng rằng quá trình là chậm rãi, quay đầu nhìn lại thì chỉ cần một nháy mắt. Đúng thế, nước đổ đi rồi khó lấy lại, xuân đi xuân lại về, hoa tàn hoa lại nở, nhưng con người một khi đã trả lại ân tình, thì sẽ không còn nợ nhau nữa.

Kỳ thực, nhân sinh vốn dĩ không có nợ nần lẫn nhau. Người khác trả giá vì bạn, là vì họ thích vậy; bạn trả giá vì người khác, cũng vì bản thân cam tâm tình nguyện. Những người khi cho đi đòi hỏi được nhận lại ấy, bạn hà tất phải phí tâm để ý đến họ. Tôi luôn khâm phục những người yêu không hối hận, dẫu cho chia tay rồi, vẫn có thể ung dung trân trọng người xưa. Ví như tất cả mọi người đều có thể từ bi khoan dung như vậy, thì thế gian phong trần này tuy khói lửa lan tràn, nhưng cũng sẽ không còn tổn thương nữa.

Đêm khuya nghe tiếng nhạc

Trong đêm khuya nghe thấy tiếng nhạc

Đây nhất định là do ngón tay của anh,

Khẽ gẩy,

Trong đêm khuya, suy tư ngổn ngang.

Không kìm nổi má em ửng hồng,

Lặng nghe,

Trong đêm khuya tiếng đàn sinh động.

Nghe thấy tiếng đàn chảy thấu trái tim em,

Quá thê lương

Em hiểu, nhưng em biết đáp lại thế nào?

Sinh mệnh đã sớm ghim chắc dáng hình của nó,

Quá yếu ớt

Là tưởng tượng đẹp đẽ của con người.

Trừ phi có một ngày như thế trong giấc mộng

Em và anh

Cùng gẩy cung đàn hy vọng.

Đây là bài thơ Lâm Huy Nhân viết, bài thơ cô viết sau khi đã biết yêu. Bởi vì yêu, cho nên nghe một khúc nhạc, đôi gò má cũng ửng hồng. Tôi rất thích câu thơ này: “Sinh mệnh đã sớm ghim chắc dáng hình của nó, quá yếu ớt là tưởng tượng đẹp đẽ của con người.” Ngay từ khi còn rất trẻ, dường như cô đã biết, vạn vật trên thế gian đều có quy luật riêng, ví như non sông không thể dịch chuyển, thời gian không thể quay ngược. Rất nhiều người nói cô vĩnh viễn giống như một giấc mộng xinh đẹp mê hoặc lòng người, kỳ thực cô lại là người tỉnh táo hơn ai hết.

Giống như hết thảy các cô gái khác, thậm chí cô còn thích mơ mộng hơn những cô gái khác, nhưng cô lại không để mình chìm đắm trong giấc mộng đó. Cô luôn giữ cho mình một trái tim sáng suốt, để không làm tổn thương chính bản thân mình. Cho nên đọc văn của Lâm Huy Nhân, vĩnh viễn không có cảm giác đau thương. Cho dù cô bị thương thì cũng biết cách che đậy khéo léo, có lẽ cô cảm thấy, vui vẻ là tất cả mọi người cùng vui vẻ, còn đau thương lại là nỗi đau thương của riêng một người. Nói như vậy, không phải ca tụng rằng Lâm Huy Nhân vĩ đại biết bao, mà có một số người chưa từng muốn để người khác nhìn thấy vết thương của mình.

Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma yêu đương lãng mạn khắc cốt ghi tâm ở Cambridge, yêu đến mức dường như quên đi sự gặp gỡ của hai người thực ra chỉ là một sai lầm đẹp đẽ. Biển người mênh mông, gặp nhau đã không dễ dàng gì, làm sao có thể nhẹ nhàng dễ dàng nói lời chia ly. Thậm chí họ còn nguyện ý đắm chìm trong mộng không muốn quay trở lại hiện thực, hiện thực lại giống như một lưỡi dao sắc chia cắt đôi bên.

Gần như ngày nào Từ Chí Ma cũng đến tìm Lâm Huy Nhân, họ bàn luận thi ca, cho nên trong thơ của Lâm Huy Nhân nhất định có bóng dáng của Từ Chí Ma. Khi đó, Từ Chí Ma là bạn vong niên của Lâm Trưởng Dân. Lâm Trưởng Dân tán thưởng cảm hứng thơ ca lãng mạn của Từ Chí Ma, nhưng thân là cha của Lâm Huy Nhân, ông biết Từ Chí Ma là người đã có vợ, huống hồ lại từng có ước hẹn bằng miệng với Lương Khải Siêu, muốn gả Lâm Huy Nhân cho Lương Tư Thành. Lâm Trưởng Dân cũng là một người lãng mạn phóng khoáng, ông cho rằng Từ Chí Ma có thể yêu đương hò hẹn với con gái Lâm Huy Nhân của mình, song phải biết dừng đúng lúc, chứ không thể đi đến hôn nhân.

Sự lãng mạn từ trong cốt tủy của Lâm Huy Nhân là không phải bàn, khi mơ mộng, cô có thể “thơ thẩn” hơn bất cứ người nào, nhưng hễ đã tỉnh táo, thì cô còn lý trí hơn bất cứ ai. Nhiều năm về sau, Lâm Huy Nhân từng nói: “Nếu như anh ấy còn sống, e là tôi đối với anh ấy vẫn không thể thay đổi, thực tế cũng không có khả năng, có lẽ lý do là tôi yêu anh ấy không đủ.” Câu nói này thực ra là trái với tâm ý của cô, vì mối tình đầu khắc cốt ghi tâm nhất. Trước sau tôi luôn cho rằng, mối tình thực sự của cả đời này, Lâm Huy Nhân đã trao trọn cho Từ Chí Ma. Mối tình đầu là thuần khiết vô tư nhất, cam tâm tình nguyện trao đi những gì đẹp đẽ nhất, vui sướng nhất. Tình yêu của cô với Lương Tư Thành, hẳn là trách nhiệm nhiều hơn; tình yêu đối với Kim Nhạc Lâm, lại phần nhiều vì cảm động.

Lâm Huy Nhân không muốn thừa nhận mình đã từng yêu sâu sắc như vậy, là bởi cô không muốn vì mối tình không thể đơm hoa kết trái này mà phải gánh trách nhiệm một cách vô nghĩa. Lại có lẽ, sự ra đi của cô là vì cô lương thiện, cô không muốn làm tổn thương một người đàn bà vô tội. Hơn ai hết Lâm Huy Nhân hiểu rõ, người vợ Trương Ấu Nghi của Từ Chí Ma là một người phụ nữ dịu hiền đôn hậu, cô ấy an phận thủ thường ở quê nhà, thờ phụng cha mẹ chồng, chăm sóc tử tế. Cô ấy không oán trách không hối hận trước sự phản bội của người chồng, sau này vì Từ Chí Ma sang châu Âu, cô ấy lại chịu đựng hết thảy sự xa cách lạnh nhạt vô tình của anh.

Có lúc thật khó mà tưởng tượng nổi, cùng là một người, tại sao lại có sự đối đãi một trời một vực với hai người phụ nữ như vậy. Lẽ nào chỉ vì tình yêu? Từ Chí Ma lãng mạn là một người đàn ông sống nhờ vào tình yêu, nhưng cũng không thể vì thế mà từ chối trách nhiệm của một người chồng và người cha. Sự đa tình của Từ Chí Ma khiến lòng người rung động, sự vô tình của anh cũng khiến người ta giận dữ không thể chấp nhận nổi. Tuy nhiên cuộc đời con người không thể có viên mãn, có lúc tôn trọng tình yêu, thì phải phản bội hiện thực; tác thành cho hiện thực, thì lại phụ bạc tình yêu.

Một người thông tuệ như Lâm Huy Nhân, làm sao có thể để mình đi đến cảnh khốn cùng đó. Cô phải cho mình lý do để giải thoát bản thân, càng phải cho người khác không gian vừa đủ. Đối với người phụ nữ chưa từng gặp mặt đó, cô không hề có ý đối địch, mà phần nhiều lại là thương xót. Họ cùng yêu một người đàn ông, dẫu cho cô biết mình và Từ Chí Ma xứng đôi hơn, nhưng cô càng hiểu rõ, có lúc tình yêu và hôn nhân lại là hai chuyện khác nhau hoàn toàn. Hai người yêu nhau vị tất phải ở bên nhau mới là hạnh phúc, có khi, lặng lẽ dành cho nhau còn tốt hơn dùng cả đời ở cạnh nhau.

Chúng ta luôn cho rằng Lâm Huy Nhân quay người quá gấp gáp, quá tuyệt tình, nhưng không biết rằng cô rút chân nhanh như thế là sợ mình bị thương, vậy mà rốt cuộc cô vẫn bị tổn thương. Từ khi bàng hoàng trốn chạy khỏi mối tình đầu, thậm chí còn chẳng kịp nói lời chia ly với đối phương, cứ kiên định như thế, sao có thể không chịu chút tổn thương nào? Nhiều người nhìn thấy Từ Chí Ma u sầu uất ức, anh vì Lâm Huy Nhân không từ mà biệt đã một mình cô lẻ thẫn thờ quẩn quanh bên cầu Cambridge. Người buồn bã đau đớn đâu chỉ có mình anh, chẳng qua là không có ai nhìn thấy những giọt nước mắt của Lâm Huy Nhân rơi xuống khi quay người mà thôi.

Mỗi người đều biết rằng trên đời chẳng có bữa tiệc nào là không tàn, nhưng vẫn thành khẩn thề thốt, hứa hẹn mãi mãi bên nhau. Mãi mãi rốt cuộc là bao xa? Bao nhiêu người từng hỏi câu này. Có người nói, mãi mãi là ngày mai; cũng có người nói, mãi mãi là một đời; còn có người nói, mãi mãi là muôn đời muôn kiếp. Có lẽ bọn họ đều nói đúng, có lẽ tất cả đều nói sai, lại có lẽ nhân gian này vốn dĩ không có cái gọi là mãi mãi ấy. Bạn từng vượt nghìn dặm xa xôi để đến nơi hò hẹn, nhưng rồi có một ngày cũng sẽ đột ngột rời đi, khi gặp lại đã là cách biệt một đời.

Thực ra nhớ lại luôn không kìm được cảm thấy bi thương, từng có vô số đôi tình nhân đứng trên cầu Cambridge hứa hẹn bên nhau trọn đời. Trong những người này, có bao nhiêu người thực sự có thể bên nhau trọn đời? Đến cuối cùng đều không tránh khỏi cảnh biệt ly đôi ngả. Nếu như mỗi người đều nhìn thấu nhân tình thế thái, thế thì đâu có bắt đầu, đâu có kết thúc; đâu có gặp gỡ, đâu có trùng phùng. Có một số người, biết rõ là không nên yêu mà vẫn yêu; có một số sai lầm, biết rõ là nếu phạm phải sẽ không thể tha thứ, nhưng vẫn khăng khăng tiếp tục sai lầm.

Quay người là chân trời

Lâm Huy Nhân là một người thấu triệt, cô không muốn gánh chịu quá khứ, chỉ muốn sống tiếp hiện tại một cách yên ổn, nói với tất cả mọi người, cô vẫn tốt đẹp như xưa, vĩnh viễn không để bản thân sai lầm đến mức không thể cứu vãn được.

Còn nhớ rất nhiều năm trước, tôi thích thơ của Tịch Mộ Dung, có một bài thơ Khúc ca ban chiều đến nay tôi vẫn còn nhớ. “Em thích cánh đồng trong buổi chiều mà chiều chưa tắt hẳn, lúc này, hết thảy mọi sắc đều đã trầm tĩnh. Mà bóng tối chưa tràn về, trong bụi cây xanh rì trên sườn núi, còn có một chút nhiệt thành cuối cùng. Em cũng thích cuộc đời về chiều mà chưa tắt hẳn, lúc này, tất cả câu chuyện đều đã định hình, mà kết cục vẫn chưa đến; Em mỉm cười quay đầu một lần nữa, kiếm tìm trái tim đã từng bồi hồi lạnh lẽo của em.”

Buổi chiều mà chiều chưa tắt hẳn, khi đó tôi đã không kìm được yêu ngay cụm từ này, dường như hết thảy mọi thứ trong cuộc đời dần dần lùi xa, hết thảy vẫn còn chưa kết thúc. Quay lại nhìn, những phong cảnh đã đi qua dọc đường, còn nhớ được bao nhiêu? Những người đã từng đồng hành, còn mấy người ở cạnh mình? Có lúc cảm thấy nhân sinh thật là châm biếm, bạn chẳng quản gian khổ sống hết một đời, đến phút cuối, có bao nhiêu người có thể nhẫn nại lắng nghe bạn kể hết những câu chuyện dài? Người mà bạn từng yêu đến khắc cốt ghi tâm, sau này cũng chính tự tay bạn làm tổn thương người ấy.

Lâm Huy Nhân quay người chính là chân trời, vứt bỏ mối tình đầu lẫn người đàn ông mà cô yêu sâu sắc ở nơi tha hương dị quốc, cô không từ mà biệt khiến Từ Chí Ma đau đớn khôn nguôi giữa mưa bụi thành London. Nhưng đến dũng khí oán trách cô anh cũng chẳng có, bởi vì Từ Chí Ma biết nguyên nhân Lâm Huy Nhân rời xa anh. Điều anh có thể làm được, chính là kết thúc tất cả những vướng mắc hiện tại, biến bản thân thành một người thanh bạch. Từ Chí Ma cho rằng, duy chỉ có thanh bạch, mới xứng với Lâm Huy Nhân thanh nhã như hoa sen.

Lâm Huy Nhân có lúc nhìn tưởng chừng là một cô gái yếu đuối lương thiện, nhưng kỳ thực trái tim cô lại lãnh đạm. Tháng 10 năm 1921, Lâm Trưởng Dân đã hết hạn xuất ngoại khảo sát, Lâm Huy Nhân theo cha lên con tàu “POLO” về nước. Sau khi về nước, Lâm Huy Nhân lại tiếp tục học ở trường trung học nữ sinh Bôi Hoa. Nhìn vẻ ngoài cô vẫn xinh đẹp thuần khiết như trước, nhưng chẳng ai hay thực ra cô lại mang vết thương lòng trốn chạy. Lâm Huy Nhân không phải là đột ngột lựa chọn rời xa, không phải là cô không đủ yêu Từ Chí Ma, chỉ là cô hiểu, cô và Từ Chí Ma chắc chắn sẽ không có kết quả hoàn mỹ. Cô không muốn nhìn thấy nhiều đổ vỡ hơn, nên quay người rời đi đúng thời điểm đẹp đẽ nhất, để đôi bên đều nhớ về những giờ phút đẹp đẽ ngắn ngủi mà ngọt ngào này.

Coi như đã mơ một giấc, khi tỉnh, tất cả ân tình đều tan thành mây khói. Lâm Huy Nhân là một người không chịu tiếc thương quá khứ, cô đã lựa chọn lặng lẽ ly biệt, thì sẽ không muốn quay đầu lại, cho dù sau khi cô rời xa Từ Chí Ma quay về tổ quốc, học tại trường trung học nữ sinh Bồi Hoa cô có đủ thời gian để suy ngẫm về hôn nhân của mình. Thậm chí cô còn nhiều lần đặt Từ Chí Ma vào vị trí quan trọng nhất trong cuộc đời mình, so sánh anh với những người đàn ông khác, luận tài hoa, luận tình cảm, Từ Chí Ma chắc chắn đều hơn Lương Tư Thành.

Nhưng Lâm Huy Nhân rốt cuộc vẫn là con nhà thế gia quan lại, lại là đệ nhất hoa khôi của kinh thành, kỳ thực trong cốt tủy của cô gái đã từng du học phương Tây này vẫn còn giữ tư tưởng truyền thống. Sao cô có thể lấy người đã có vợ như Từ Chí Ma được, cho dù Từ Chí Ma có vì cô mà ly hôn, bỏ Trương Ấu Nghi, thì Lâm Huy Nhân cao ngạo cũng không chịu chấp nhận kết quả như thế. Cô có thể nhẫn, dẫu yêu đậm sâu hơn nữa vẫn có thể nhẫn, đây chính là Lâm Huy Nhân, vĩnh viễn đem lại cho người ta một màu trắng thuần khiết. Hoặc có lẽ vốn dĩ cô chính là một cô gái yếu đuối, không có dũng khí trả giá nhiều hơn cho tình yêu, thứ cô muốn là sự an ổn, là sự thanh bạch cả đời.

So với Lục Tiểu Mạn, Lâm Huy Nhân tỉnh táo hơn, hay nhu nhược hơn? Có lẽ đúng như cô đã nói về bản thân, là do cô yêu Từ Chí Ma chưa đủ nhiều? Lục Tiểu Mạn vì Từ Chí Ma, kiên quyết từ bỏ người chồng Vương Canh, dám chịu vô số áp lực của thế tục, cho dù là vạn tiễn xuyên tâm cũng phải ở bên cạnh Từ Chí Ma. Còn Lâm Huy Nhân rõ ràng là yêu sâu đậm, lại giả vờ như mây khói thoảng qua, không chịu nhắc đến với người khác. Thậm chí cô còn lạnh lùng nói một câu: “Người Từ Chí Ma yêu khi đó không thực sự là tôi, mà là một Lâm Huy Nhân do anh ấy dùng cảm xúc lãng mạn của thi nhân tưởng tượng ra, nhưng tôi thực sự không phải là cái người trong tưởng tượng đó của anh ấy.”

Còn Từ Chí Ma lại dũng cảm và có trách nhiệm với tình yêu. Anh nói: “Cả cuộc đời này của tôi chỉ có một mùa xuân ấy, nói ra cũng đáng tiếc, coi như là chưa từng trôi qua một cách uổng phí. Chính là mùa xuân ấy, cuộc sống của tôi mới tự nhiên, mới thực sự vui vẻ!” Người với người thật sự khác nhau, hai người yêu nhau khi chia xa rồi, một người nghĩ mọi cách muốn xóa hết đi dấu vết của quá khứ, một người khác thì muốn trân trọng những gì tốt đẹp đã từng có. Không ai là sai cả, chỉ có phương thức đối đãi với nhân sinh là khác nhau mà thôi. Lâm Huy Nhân là một người thấu triệt, cô không muốn gánh chịu quá khứ, chỉ muốn sống tiếp hiện tại một cách yên ổn, nói với tất cả mọi người, cô vẫn tốt đẹp như xưa, vĩnh viễn không để bản thân sai lầm đến mức không thể cứu vãn được.

Tình nguyện

Em nguyện thành một chiếc lá rơi,

Mặc gió mưa thổi tới muôn nơi;

Thành mây trôi trên trời xanh biếc,

Mặt đất kia chẳng vấn vương gì.

Nhưng ôm chặt đau thương chẳng rời đi,

Để chạm tới nỗi buồn còn lơ lửng;

Giữa hoàng hôn, đêm tĩnh, chân hờ hững,

Vắng dịu dàng, tràn ngập nỗi mênh mang.

Quên ngày xưa, có thế giới, có anh;

Tiếc thương ai đã từng yêu say đắm;

Hoa trút hết trong giọt sầu lệ đắng,

Cảm xúc này, có lẽ, để quên đi.

Rồi một ngày hết thảy chẳng còn gì,

Không bằng cả một tia sáng nhỏ,

Không bằng dù chỉ một cơn gió nhẹ,

Anh phải quên, thế giới từng có em.

Một bài thơ dứt khoát, chẳng có chút gì vương vấn nữa, “quên ngày xưa có thế giới”, “có anh”. “Anh phải quên, thế giới từng có em.” Trước đây, rất nhiều cảm giác của tôi về Lâm Huy Nhân là nhầm lẫn. Có lẽ trong lòng nhiều người, Lâm Huy Nhân là một cô gái yếu đuối thanh thuần, mỗi ngày đều cầm một cuốn sách cuốn thơ lãng mạn mà sống, thậm chí còn quên mất cả cô làm ngành kiến trúc, quên mất cô đã kiên cường chống đỡ bệnh tật ra sao, chỉ để hoàn thành sứ mệnh tồn tại của mình. Nhưng không phải như thế, kỳ thực Lâm Huy Nhân là một phụ nữ trầm tĩnh đến lạ thường, khi chúng ta tưởng rằng tình yêu sẽ hóa thành những cánh hoa rơi rụng lả tả trên mặt đất, cô lại có thể làm đến mức không để lộ dấu vết.

Lâm Huy Nhân lúc ấy mới chưa đầy mười tám tuổi, đối diện với sự ly biệt lại thản nhiên bình tĩnh như thế, thực sự khiến người ta phải thán phục. Cho dù là cô giả vờ như gió nhẹ mây nhạt, thì cũng đã thành công, vì cô đã khiến Từ Chí Ma hơn cô tám tuổi phải đau đớn vụn vỡ. Trong lúc hoang mang rối bời, anh còn muốn ngụy biện cho nỗi đau của mình, dùng thơ ca để nói với người khác, tất cả đều chỉ là ngẫu nhiên, ngẫu nhiên gặp gỡ, ngẫu nhiên bên nhau, rồi ngẫu nhiên chia ly.

Ngẫu nhiên

Anh là đám mây trên trời xanh,

Vô tình in bóng trong lòng em.

Em chẳng cần kinh ngạc, chẳng cần vui sướng

- Đó chỉ là bóng hình tan biến trong khoảnh khắc.

Chúng ta gặp nhau trên mặt biển màn đêm,

Anh và em mỗi người một phương hướng;

Em nhớ cũng được,

Tốt nhất là nên quên,

Ánh sáng phút giây ta đã gặp nhau!

Đúng là như thế, “Anh và em mỗi người một phương hướng.” Ánh sáng vào lúc gặp nhau ấy đã tan biến, sau này trong trái tim hai người lưu dấu ấn ra sao, cũng chẳng ai cần bận tâm. Từ Chí Ma là người đàn ông đầu tiên trong cuộc đời Lâm Huy Nhân, anh đem lại cho cô tất cả những tưởng tượng đẹp đẽ, lãng mạn và thơ mộng, cho nên Lâm Huy Nhân luôn trân trọng cất giữ anh trong một góc nhỏ thuần khiết nhất trong trái tim, và không nhắc đến với người ngoài. Không nhắc đến không có nghĩa là quên lãng, sau này Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma vẫn qua lại, làm tri kỷ “thanh đạm như nước” của nhau, dường như chưa từng có mối tình Cambridge ấy, dường như chưa từng có cuộc chia ly thực sự ấy.

Quay đầu ngẫm lại, giữa Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma chẳng có ai phụ ai cả. Họ là hai viên mỹ ngọc còn ẩm ướt, thảng như họ ở bên nhau, thì cả hai sẽ dễ vụn vỡ. Đôi bên nhìn nhau từ xa, lặng lẽ tán thưởng, không chừng cũng là một loại hạnh phúc. Lâm Huy Nhân dùng lý trí để vượt qua tình cảm, dùng một tư thái tao nhã bình hòa để đứng vững giữa hồng trần. Do đó khi nhớ về Lâm Huy Nhân, mỗi người đều cảm thấy cô quá sạch sẽ, quá đẹp đẽ, giống như hoa sen, nên chẳng dám hái xuống; giống như gió, nên ẩn hiện khó nắm bắt.

Còn tôi đọc thơ Lâm Huy Nhân, càng tiếp cận cô lại càng cảm thấy những gì đã biết về cô trước đây quả thực quá nông cạn. Có lẽ mỗi người đều có tính đa diện, mà chỉ vô tình thể hiện một mặt với người đời. Tôi vô cùng khâm phục những người có thể nhẫn nhịn, chôn giấu nỗi đau khổ của mình ở nơi sâu kín, chỉ chia sẻ niềm vui với người khác, còn thực sự nỗi đau đớn trong nội tâm đã lan rộng từ lâu, nhưng nhìn thì bình thản như không có chuyện gì, năm tháng an lành.

Có lẽ Lâm Huy Nhân chính là một cô gái như thế, trước đây cảm thấy cô dịu dàng đa tình, đến nay lại phô bày sự bạc tình nhàn nhạt. Giống như cơn mưa xuân se sắt bên ngoài khung cửa sô, khiến người ta ngơ ngẫn, nhưng cũng cảm thấy hơi lạnh. Ai nói tháng Tư nhân gian đều là trời quang nắng đẹp, ai nói đời người đều có tình cảm viên mãn, có lẽ chúng ta phải nếm hết ấm lạnh của nhân gian, mới có thể thực sự coi hết thảy quá khứ là mây khói.

Quyển thứ ba

Yêu thực sự là một cuộc tu hành

Biển biếc trời yêu

Chỉ có điều, bọn họ có người thì yêu một cách tỉnh táo thấu triệt, có người thì yêu một cách bình hòa, có người thì yêu đến cháy bỏng. Hết thảy tình ái trên thế gian này, đều có nhân quả, đều là nợ thì phải trả, là nghiệt thì phải gánh mà thôi.

Mưa bụi miền Giang Nam, xưa nay đều không cần hẹn ước, cứ thế không hẹn mà tới. Sân tường cổ kính, dây leo và rêu xanh ẩm ướt bò đầy, những ký ức xa xăm cứ thế chầm chậm tới gần. Biết bao phồn hoa đã đổi lấy những đồ đạc xưa cũ, nhưng trước sau tôi vẫn tin rằng, trong sâu thẳm trái tim mỗi người đều có một tình cảm khó mà chia cắt với Giang Nam. Con ngõ nhỏ trong mưa bụi, đình viện thâm sâu, còn có những căn lầu gỗ cổ kính, và vở kịch diễn mãi không hết trên sân khấu tang thương đó, đều trở thành nỗi nhớ nhung vĩnh viễn không dừng trong lòng chúng ta.

Đến nay ngẫm lại, tại sao Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma lại có mối tình Cambridge khắc cốt ghi tâm nhường ấy, hết thảy đều bắt nguồn từ tình cảm này. Bọn họ đều sinh ra ở Giang Nam, được non nước nhu tình dịu dàng ngâm quá lâu, đến mức trái tim cũng ẩm ướt như thế. Gặp gỡ nhau ở nước ngoài, khiến bọn họ dường như đã tìm được cái tôi tương đồng. Trái tim vốn dĩ trầm tĩnh bắt đầu xao động, tư thái vốn dĩ ung dung không còn ung dung nữa. Tình yêu có lúc giống như thả diều, nhìn thấy diều và mây trắng sóng bước, đã khó thu khó bỏ, thì dứt khoát cắt đứt sợi dây trong tay, để mặc cho nó chao đảo. Nếu như có duyên, tuyết chiều ngàn non, tầng mây vạn dặm, cuối cùng sẽ trùng phùng. Còn nếu vô duyên, từ đó về sau, chân trời góc bể, khó mà gặp lại.

Cho nên sự ra đi của Lâm Huy Nhân về tình có thể tha thứ được. Cô biết rõ nếu như tiếp tục ở bên cạnh Từ Chí Ma, con đường nhân sinh sẽ càng thêm bí bách chật hẹp. Với sự thông tuệ của cô, thà tự tay cắt đứt sợi dây vận mệnh, mở rộng cõi lòng, để cho mình trời cao bể rộng, còn dễ chịu hơn là tương lai bị người ta chia uyên rẽ thúy, rơi vào cảnh ngộ không thể chỉnh đốn được. Từ Chí Ma đơn côi thê thảm đã nói một câu vừa cô đơn lại vừa tao nhã: “Anh sẽ kiếm tìm một người bạn tâm hồn duy nhất trong biển người mênh mông, nếu tìm được, là anh may mắn; nếu không tìm được, đó là số mệnh của anh, chỉ như thế mà thôi.”

Như thế mà thôi. Một câu nói nhẹ bẫng như vậy, người đọc vô tâm, người nói lại hữu ý. Tìm được thì là may măn, không tìm được là số mệnh, trong hiện thực đã định này, Từ Chí Ma chỉ có thể cúi đầu trước vận mệnh. Nhưng anh không từ bỏ việc theo đuổi Lâm Huy Nhân, vì anh trước sau vẫn tin rằng, họ đã thực sự yêu nhau, thực sự yêu thì không nên chia tay một cách vô cớ như thế. Anh cho rằng, chỉ cần mình lựa chọn ly hôn giành lấy tự do, có lẽ sẽ có tư cách để theo đuổi Lâm Huy Nhân lần nữa. Trong trái tim anh, cô gái nhỏ Lâm Huy Nhân này vừa thanh thuần vừa nhu mì, anh coi sự không từ mà biệt của cô là trốn tránh, là sự bướng bỉnh. Anh đã xem nhẹ, ở một mức độ nào đó, Lâm Huy Nhân là một cô gái sống hết sức lý trí, thậm chí cô có thể còn đoạn tuyệt lạnh lùng hơn cả những cô gái hay thể hiện ra bên ngoài.

Sau khi Lâm Huy Nhân đi, nhất định Từ Chí Ma đã viết cho cô không ít thư từ, chỉ là những lá thư tình ý thắm thiết đó của anh, và cả những bài thơ lãng mạn tình cảm sâu nặng của anh, còn có thể khiến Lâm Huy Nhân động lòng như lúc ban đầu sao? Nói như vậy, không có nghĩa là Lâm Huy Nhân đã thay lòng đổi dạ, mà là có những cảm giác một khi đã mất đi rồi, thì sẽ không thể nào quay trở lại như lúc trước nữa. Mặc dù như vậy, Từ Chí Ma vẫn cố chấp ly hôn với Trương Ấu Nghi, cho dù Lâm Huy Nhân quyết không quay đầu lại, anh cũng phải kết thúc cuộc hôn nhân khiến anh khó xử này, bước ra khỏi tòa thành vây bủa này, từ đây lang bạt giang hồ, trời cao biển rộng.

Tháng 3 năm 1922, Từ Chí Ma đến Berlin nước Đức, được Kim Nhạc Lâm, Ngô Kinh Hùng làm chứng, cuối cùng đã ly hôn với Trương Ấu Nghi như ý nguyện. Mùa xuân này, hôn sự của Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành đã được định đoạt, song vẫn chưa định ngày cưới hỏi. Không biết đây có phải cái gọi là “âm sai dương thác[12]” không, cũng không biết đây có phải là “đi lướt qua nhau” như mọi người vẫn thường nói đến không? Nhưng trước kết cục chưa rõ ràng, Từ Chí Ma vẫn lựa chọn vứt bỏ Trương Ấu Nghi, anh cho rằng không có tình cảm mà kết hợp là bi kịch lớn nhất giữa nhân gian, thậm chí còn là địa ngục tàn khốc. Chỉ có buông tay, mới là sự nhân từ cho cả đôi bên, là sự giải thoát khoan hậu cho linh hồn.

Một thuật ngữ bói toán, chỉ thái quá và bất cập, tình cảm nam nữ bất hòa, không thể thành lương duyên.

Bình thường, khi bàn luận về tình cảm của Từ Chí Ma và Trương Ấu Nghi, mọi người thường nói sau khi kết hôn tình cảm không thể nào hòa hợp được, vậy mà ly hôn xong đôi bên lại thân thiết hơn. Tuy nhiên giữa họ rốt cuộc đã trải qua quá trình như thế nào, chúng ta không sao biết được. Trương Ấu Nghi - người phụ nữ hiền hậu số khổ này, cô vẫn luôn kín miệng về tình cảm với Từ Chí Ma, cho dù Từ Chí Ma chết đi đã hơn năm mươi năm, cô vẫn chưa từng nhắc đến. Cho đến trước khi Trương Ấu Nghi qua đời, cô mới nói ra chân tướng, hóa ra Từ Chí Ma đối với cô thực sự quá mức lạnh lùng vô tình như thế.

Viết đến đây, tôi nhớ đến vai Trương Ấu Nghi do Lưu Nhược Anh diễn trong bộ phim truyền hình Khúc nhạc tháng Tư. Mở đầu phim, cô bước đi cô độc nơi nước ngoài, còn Từ Chí Ma khi ấy đã qua đời, cô vẫn truy tìm những ký ức xa xưa của mình. Trương Ấu Nghi lúc này đã ăn vận quyến rũ, sử dụng ngoại ngữ rất lưu loát, không còn chút lạ lẫm nào đối với những cảnh vật xung quanh, nét bình tĩnh trên gương mặt cô có cảm giác như đã nếm trải hết mọi tình cảnh nhân sinh trên đời. Đến nay nhớ lại, một người phụ nữ bình thường bước ra khỏi làng quê Trung Quốc, còn chưa được tiếp nhận nền giáo dục bậc cao, còn chưa được tiếp xúc với giới thượng lưu xã hội, cuối cùng cô vẫn có thể kiên cường độc lập sinh tồn ở nước ngoài, trong quãng thời gian ấy, rốt cuộc cô đã phải trải qua bao nhiêu khổ nạn và giày vò mà không ai hay biết?

Nếu như có một người chồng đối xử tử tế, một gia đình hạnh phúc, thì vận mệnh của Trương Ấu Nghi có lẽ đã rẽ sang một hướng khác. Từ khi Từ Chí Ma kết hôn với Trương Ấu Nghi, anh đều vô tình lạnh nhạt với cô. Lúc mới vượt biển đi Tây, hết thảy mọi thứ ở nước ngoài đều xa lạ với Trương Ấu Nghi, nói năng không thông, tập tục khác biệt, cô đành phải một mình âm thầm gánh chịu sự lạnh nhạt của Từ Chí Ma. Ở London, Boston, và cả khoảng thời gian sống ở Berlin sau này, người ta đều cho rằng Từ Chí Ma là thư sinh nho nhã, với sự lương thiện của anh, cho dù không yêu Trương Ấu Nghi thì cũng sẽ đối xử tốt với cô.

Hết thảy đều không giống như tưởng tượng, một người đàn ông, thậm chí là một người đàn ông đa tình, muốn anh ta cả ngày đối mặt với người phụ nữ anh ta không yêu, những gì anh ta có thể làm, không phải là đối xử tử tế, mà là làm thế nào để giải phóng tâm tình bị đè nén. Cho nên yêu cầu Từ Chí Ma phải tương kính như tân với Trương Ấu Nghi, anh thật sự là lực bất tòng tâm. Nếu như Lâm Huy Nhân không xuất hiện, có lẽ thái độ của Từ Chí Ma đối với Trương Ấu Nghi có thể nhẫn nhịn hơn một chút. Nhưng anh đã gặp được nữ thần tối cao trong cuộc đời mình, Trương Ấu Nghi liền bị sự vô tình của anh hất xuống bụi trần, thậm chí còn chưa từng có mảy may thương xót. Có lẽ chúng ta không trách được Từ Chí Ma đã nhẫn tâm, phương thức xử lý tình cảm của mỗi người khác nhau, người đàn ông tôn sùng tự do, tôn trọng tình yêu này, trong cuộc sống, anh cũng chẳng thể nào làm được tận thiện tận mỹ.

Từ Chí Ma đưa đơn ly hôn cho Trương Ấu Nghi một cách hết sức vô tình, mặc dù khi đó cô đang mang thai, Từ Chí Ma thấy Trương Ấu Nghi không đồng ý, liền bỏ đi, vứt lại cô một mình ở Boston. Gần đến ngày sinh nở, Trương Ấu Nghi tứ cố vô thân đành viết thư cầu cứu anh hai của cô là Trương Quân Mại. Sau này Trương Ấu Nghi đến Paris, rồi lại quay về Berlin và sinh con. Còn Từ Chí Ma chẳng thèm đoái hoài gì đến, cho đến khi làm xong thủ tục ly hôn, anh mới tìm đến Berlin. Phụ bạc một người phụ nữ vì anh mà sinh con đẻ cái một cách vô tình như thế, cho dù một thân tài hoa, thì Từ Chí Ma vẫn đáng cho chúng ta tôn kính sao?

Có lẽ chúng ta nên lượng thứ cho Từ Chí Ma vì đã tàn nhẫn với Trương Ấu Nghi, do anh đã ý loạn tình mê, chỉ là vì bất cứ nguyên nhân gì, thì cũng không thể xóa bỏ được sự lạnh lùng của anh đối với một phụ nữ yếu đuối, mà hết thảy, đều bắt nguồn từ Lâm Huy Nhân. Cho nên nhiều năm sau, khi Lâm Huy Nhân nằm trên giường bệnh gặp Trương Ấu Nghi, cô vẫn vì mối tình năm ấy mà cảm thấy xấu hổ day dứt. Kỳ thực chẳng ai là có lỗi cả, đều là duyên phận của vận mệnh, khi đến thì không cách nào né tránh, khi đi cũng chẳng thể níu giữ.

Trương Ấu Nghi không vì sự phụ bạc của Từ Chí Ma mà đau đớn tuyệt vọng, cô bước ra khỏi nỗi đau thương, cuối cùng đã triệt để quên lãng bóng đen ngày hôm qua, trở thành một người phụ nữ tân tiến thu hút mọi người. Điều đáng quý nhất là, sau khi về nước Trương Ấu Nghi vẫn chăm sóc song thân của Từ Chí Ma như cũ, dày công giáo dục con trai của cô và Từ Chí Ma. Trương Ấu Nghi chưa từng oán hận, trách móc Từ Chí Ma, trong lòng cô, Từ Chí Ma là vầng trăng tròn trên bầu trời, dẫu cho cả đời này phải dùng tư thế ngóng trông cũng không thể nào chạm tới độ cao ấy. Vì thế sau này, cô đã bình tĩnh, không còn mong đợi, chỉ làm một chính mình bình thường nhất, cô độc đi lại giữa hồng trần mưa gió, suốt tháng tháng năm năm.

Rất nhiều người muốn biết tình cảm của Trương Âu Nghi dành cho Từ Chí Ma là như thế nào, sau này đọc được một đoạn tự thuật của Trương Ấu Nghi, khiến người ta không khỏi kính phục. “Bạn luôn hỏi tôi, tôi có yêu Từ Chí Ma hay không. Bạn biết không, tôi không có cách nào trả lời được câu hỏi này. Với vấn đề này tôi cũng rất ngờ vực, vì mỗi người luôn nói với tôi, tôi làm nhiều việc như vậy vì Từ Chí Ma, tôi nhất định là rất yêu anh ấy. Nhưng tôi lại không thể nói thế nào là yêu, cả đời này của tôi chưa từng nói với ai là ‘em yêu anh’ cả. Nếu như chăm sóc Từ Chí Ma và người thân của anh ấy là tình yêu, thế thì đại để là tôi yêu anh ấy. Trong vài cô gái mà anh ấy đã gặp trong cuộc đời của mình, nói không chừng, tôi là người yêu anh ấy nhất.”

Rốt cuộc tình yêu là gì? Tình yêu có rất nhiều loại, Lâm Huy Nhân đối với Từ Chí Ma là tình yêu, Trương Ấu Nghi đối với Từ Chí Ma cũng là tình yêu, Lục Tiểu Mạn đối với Từ Chí Ma cũng là tình yêu. Chỉ có điều, bọn họ có người thì yêu một cách tỉnh táo thấu triệt, có người thì yêu một cách bình hòa, có người thì yêu đến cháy bỏng. Hết thảy tình ái trên thế gian này, đều có nhân quả, đều là nợ thì phải trả, là nghiệt thì phải gánh mà thôi.

Hoa rơi nước chảy

Giữa họ dường như là một màn kịch, vừa mới bắt đầu còn chưa kịp diễn, thì đã gấp rút hạ màn. Từ Chí Ma còn chưa trút hết lớp hóa trang, thì Lâm Huy Nhân đã đổi sang một vai khác, một vai diễn khiến anh trăn trở mà không sao hiểu nổi. Nhưng anh vẫn ở trên sân khấu ấy đợi chờ cô một cách si tình, đợi người con gái anh yêu tha thiết có một ngày sẽ quay lại tìm kiếm anh.

Có người nói, những người yêu nhau khi ở bên nhau đến ánh dương cũng trở nên đẹp đẽ. Tôi nghĩ, người nói câu này nhất định đã từng yêu, chỉ có người đã từng yêu mới có thể trải nghiệm một cách sâu sắc sự ngọt ngào của việc “có nhau” và “được có nhau” đó. Dường như núi sông cây cỏ đều có tình cảm, mỗi một tấc da thịt đều giãn ra dưới trăng sáng gió mát. Khi yêu, sẽ luôn cảm giác mình là người hạnh phúc nhất, áo thô áo ngày trắng cũng xinh đẹp, trà trong cơm nhạt cũng thơm hương.

Nhưng đời người có biết bao nhiêu điều không thể nào làm khác đi được, không phải tất cả mọi trái tim chân thành đều có người trân trọng, không phải tất cả tình yêu đều nhận được sự chúc phúc, không phải tất cả mọi câu chuyện đều có được kết cục viên mãn. Mỗi một ngày, chúng ta đều đang gặp gỡ; mỗi một ngày, đều có những cuộc biệt ly giữa người và người; mỗi một ngày đều đang nung nấu những câu chuyện vui buồn khác nhau. Cuộc đời của mỗi người đều trải qua bằng phẳng và mấp mô, vui sướng và đau buồn, tụ họp và ly tán. Hôm nay, bạn nhìn thấy nhạn bay về phương Nam, ngày mai lại thấy trăng khuyết chuyển sang tròn, có bao nhiêu hoa thắm trĩu cành, thì sẽ có bấy nhiêu lá rụng tan tác.

Chúng ta đã từng cảm động khôn nguôi vì mối tình Cambridge, lại buồn bã thở dài vì cuộc biệt ly trong sát na đó. Thực tế, chúng ta cũng chỉ là khán giả, còn như Lâm Huy Nhân chọn ở bên ai, chọn sống cuộc đời như thế nào, cũng chẳng liên quan gì tới chúng ta. Có lẽ ba người đàn ông trong cuộc đời Lâm Huy Nhân, mỗi người cô đều có niềm yêu riêng, vì trên người họ thể hiện sức hút nhân cách khác nhau. Cho nên cuộc đời này của Lâm Huy Nhân xoay quanh giữa bọn họ, có lúc đến bản thân cô cũng không biết, rốt cuộc ai là người quan trọng nhất của đời mình, ai là người sẽ ở lại lâu nhất?

Nhưng xưa nay Lâm Huy Nhân chưa bao giờ là một cô gái quá chìm đắm trong quá khứ, cô sẽ không để bản thân quá đỗi nhớ nhung. Những điều tốt đẹp đã trôi qua ấy không thể quên, thì cũng bị gác lại trong đáy tim một cách đầy lý trí, chỉ có trong đêm tối không người, mới một mình nhớ tới. Sau khi về nước, Lâm Huy Nhân gặp lại Lương Tư Thành, giữa họ là sự quen biết lâu ngày không gặp. Lâm Huy Nhân lúc này càng thêm xinh đẹp thoát tục, tư thái yểu điệu hơn so với cô gái nhỏ mấy năm trước, khiến Lương Tư Thành say mê. Lại thêm bố mẹ hai bên đã sớm có hẹn ước ngầm, do đó Lương Tư Thành lại càng thêm mến mộ Lâm Huy Nhân. Trong tim anh, thậm chí còn cho rằng Lâm Huy Nhân chính là vợ của mình, đời này, anh nhất định phải lấy cô gái xinh đẹp không vướng bụi trần này.

Lâm Huy Nhân vừa chạy trốn khỏi một mối tình, nhưng cô vẫn an nhiên tự tại như xưa, không có ai có thể nhìn ra nỗi đau khổ của cô. Trên gương mặt cô vẫn là vẻ thuần khiết xinh đẹp, đôi mắt cô vẫn ấm áp đa tình, khi Lương Tư Thành vì cô mà không kìm nén được tình yêu, thì Từ Chí Ma bị vứt bỏ lại ở nơi chân trời kia lại vì cô mà thần hồn điên đảo. Cho đến một ngày, Từ Chí Ma vừa tha thiết lại vừa bất lực nói với Lâm Huy Nhân: “Nếu có một ngày anh giành được tình yêu của em, thì sinh mệnh phiêu lãng của anh đã có được chốn về, chỉ có tình yêu mới khiến bước chân vội vã của anh dừng lại, khiến anh dừng lại ở bên em một chút thôi, em có biết rằng nỗi buồn giống như một chiếc cưa, đang cưa đẽo tâm hồn anh hay chăng?”

Lâm Huy Nhân thật sự không xúc động sao? Không phải vậy, cô là người hiểu tâm tính của Từ Chí Ma hơn bất cứ ai, hiểu rằng anh lãng mạn và si tình. Chỉ là Lâm Huy Nhân mang đến chốn về cho linh hồn của Từ Chí Ma, chứ không mang lại được sự yên ổn của hiện thực. Cô cũng từng muốn không màng tất cả, vì cuộc tình này mà nắm giữ đến cùng không hối hận, nhưng những hiện thực vô duyên vô cớ ấy khiến cô phải bàng hoàng chùn bước. Vào thời khắc rực rỡ nhất cô lại lựa chọn trốn chạy, để tình yêu tan tác thành gió bụi.

Thật sự là không yêu sao? Lâm Huy Nhân trùng phùng với Lương Tư Thành, có nghĩa là chén trà mới pha giữa cô và Từ Chí Ma đã từ từ nhạt đi. Có lẽ là để quên đi Từ Chí Ma, nên Lâm Huy Nhân đã không cự tuyệt sự theo đuổi của Lương Tư Thành, họ thường xuyên dạo chơi trong công viên Bắc Hải phong cảnh tươi đẹp, cùng nhau thăm Thái Miếu, có lúc lại đến giảng đường đại học Thanh Hoa để xem Lương Tư Thành biểu diễn âm nhạc. Cho dù Lương Tư Thành không lãng mạn và dịu dàng kiểu thi nhân như Từ Chí Ma, nhưng Lâm Huy Nhân thích cảm giác được ở bên anh. Ở bên Lương Tư Thành, thời gian dường như vĩnh viễn rực rỡ ấm áp, còn cảm giác mà Từ Chí Ma đem lại cho cô, vĩnh viễn đều là mùa mưa ẩm ướt, là đêm khuya trăng non mông lung.

Cuộc đời của một người không thể mãi mãi sống trong mộng, Lâm Huy Nhân đã từng xem Mẫu đơn đình, cũng từng muốn chìm đắm trong một giấc mộng hoa lê trắng tựa tuyết, không bao giờ tỉnh lại. Là mộng thì cuối cùng vẫn phải tỉnh, sau khi tỉnh, cảm giác cô đơn vô bờ ập đến, khiến trái tim bạn lại càng hoang vu hơn. Giống như Đỗ Lệ Nương trong kịch, mơ một giấc “du viên kinh mộng” bên Mẫu đơn đình, bên hòn giả sơn trong hồ. Trong mộng trăm ngàn yêu mến, muôn vẻ ôn tồn, tỉnh dậy tương tư thành bệnh, mãi mà không khỏi. Nhìn thấy ánh xuân muôn hồng ngàn tía ấy, luôn thấy sợ quang âm như bóng câu đi qua cửa, sẽ bỏ lại tuổi thanh xuân ở thật xa. Lâm Huy Nhân xinh đẹp đa tình, chỉ muốn nằm mơ một giấc nhân lúc tuổi niên hoa đang đẹp, chỉ mơ một giấc là đủ rồi.

Tình cũ khó quên, một người tỉnh táo hơn nữa cũng khó tránh khỏi mê luyến. Tháng 9 năm 1922, Từ Chí Ma lên tàu về nước, tháng 10 tới Thượng Hải, không bao lâu sau thì đến Bắc Kinh, trùng phùng với Lâm Huy Nhân. Từ Chí Ma bấy giờ đã là người độc thân, và vẫn nhớ nhung không nguôi với Lâm Huy Nhân. Lúc trước Lâm Huy Nhân không từ mà biệt và cũng chẳng cho anh bất cứ lý do nào, cho nên anh trước sau vẫn không tin rằng người con gái đã từng thề hẹn không xa không rời với anh kia sẽ dễ dàng thay dổi. Giả dụ như ban đầu vì Từ Chí Ma đã có gia thất, khiến giữa anh và Lâm Huy Nhân có trở ngại lớn, đến nay anh đơn thân lẻ bóng, Lâm Huy Nhân liệu có cần suy nghĩ thêm nữa không?

Có lẽ Từ Chí Ma chưa bao giờ thực sự hiểu con người Lâm Huy Nhân, người con gái yếu mềm này có một trái tim lãnh đạm ẩn nhẫn biết bao. Khi Từ Chí Ma nhìn thấy người con gái đã từng có mối tình Cambridge với mình, giờ đây đã cùng Lương Tư Thành trở thành một cặp nam thanh nữ tú trong mắt người đời, nỗi cô đơn và hổ thẹn đó anh đã nếm chịu đến cực điểm. Vì không nỡ buông bỏ, Từ Chí Ma vẫn thường đến làm khách ở nhà của ân sư Lương Khải Siêu, còn giả vờ dáng vẻ bình thản như mây nhạt gió nhẹ. Lương Tư Thành hiếu khách, còn trên gương mặt Lâm Huy Nhân lúc nào cũng nở nụ cười mỉm ngọt ngào, dường như giữa cô và Từ Chí Ma chưa từng xảy ra bất cứ chuyện gì. Tất cả đều gặp gỡ nhau một cách vui vẻ, bàn lý tưởng, luận nhân sinh, cũng tình cờ bàn luận thơ ca, nhưng trong nội tâm họ, liệu có thực sự phẳng lặng không gợn sóng không?

Lâm Huy Nhân thông minh đã cảm nhận được một cách sâu sắc là Từ Chí Ma si tình không đổi với cô, nhưng cô đã chôn sâu tất cả những tình cảm quá khứ, sự trầm tĩnh ấy lại càng khiến Từ Chí Ma cảm thấy sợ hãi. Anh gần như chẳng có nổi chút dũng khí nhìn vào mắt cô, anh sợ rằng từ trong đôi mắt trong vắt như nước của cô, không tìm thấy một chút bóng dáng của quá khứ, không tìm thấy tình cảm dịu dàng của những ngày đã qua. Thế là, anh luôn giam mình sâu trong hồi ức, giả vờ như bọn họ vẫn còn đang thả bước trong mây mù mông lung của London, còn đang tựa bên nhau ngồi sưởi ấm và uống cà phê bên lò sưởi sát tường, còn đang chèo thuyền giữa sóng nước dịu dàng của Cambridge. Thời gian chẳng phải vẫn ở đó sao? Nhưng những thứ đã mất rốt cuộc là gì?

Không thể quay về nữa, thật sự không thể quay về nữa rồi. Tôi đã thích câu nói này từ rất nhiều năm về trước, những người khi đã trải qua muôn vàn chuyện bãi biển hóa nương dâu đều nói câu này, thích câu này. Yêu đến mức không biết phải làm thế nào, yêu đến mức trái tim tan nát. Biết bao nhiêu tình duyên đến đi vội vã, đến phút cuối, chúng ta đều trở thành những kẻ đi góp nhặt chuyện cũ đó. Nhìn thấy những khách qua đường dáng vẻ hấp tấp, sau đó vô cùng ngậm ngùi nói cùng một câu nói, không thể quay về nữa, không thể quay về nữa.

Dáng vẻ bình thản tự tại ấy của Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma biết, chuyện tình quá khứ đã tan tác trong gió rồi, trở thành hồi ức chẳng thể nào khác được. Thật sự là khi tình yêu sâu đậm đến tột cùng thì sẽ cảm thấy tình cảm chuyển sang nhạt nhòa chăng? Giữa họ dường như là một màn kịch, vừa mới bắt đầu còn chưa kịp diễn, thì đã gấp rút hạ màn. Từ Chí Ma còn chưa trút hết lớp hóa trang, thì Lâm Huy Nhân đã đổi sang một vai khác, một vai diễn khiến anh trăn trở mà không sao hiểu nổi. Nhưng anh vẫn ở trên sân khấu ấy đợi chờ cô một cách si tình, đợi người con gái anh yêu tha thiết có một ngày sẽ quay lại tìm kiếm anh.

Cho dù trong cuộc đời Từ Chí Ma có đi qua bao nhiêu người phụ nữ, ngoài Trương Ấu Nghi, Lâm Huy Nhân, Lục Tiểu Mạn, còn có Lăng Thục Hoa và Hàn Tương My, thậm chí ở nước ngoài cũng có rất nhiều cô gái mến mộ anh, nhưng người phụ nữ Từ Chí Ma thực sự yêu chỉ có Lâm Huy Nhân và Lục Tiểu Mạn. Trước khi anh và Lục Tiểu Mạn yêu đến khắc cốt ghi tâm, trong lòng anh trước sau vẫn nhớ mãi không quên Lâm Huy Nhân. Còn Lâm Huy Nhân, lẽ nào có thể buông bỏ tình yêu với Từ Chí Ma? Chỉ là phương thức yêu của mỗi người khác nhau, cuộc sống mà họ lựa chọn cũng khác nhau, cho nên những người từng yêu nhau sẽ vì rất nhiều điều khác nhau, mà đôi bên càng đi càng xa nhau.

Kỳ thực tình yêu nhân gian chẳng qua đều như vậy, anh yêu em, em yêu anh ấy, anh ấy yêu em. Người bạn yêu chưa chắc đã yêu lại bạn, người yêu bạn, chưa chắc bạn đã yêu anh ta. Người yêu nhau cũng chưa chắc có thể bên nhau, người không yêu nhau ở cạnh nhau chưa chắc sẽ không hạnh phúc. Cho nên đến nay, chúng ta vẫn không có cách nào thực sự phân biệt hoa rơi và nước chảy, rốt cuộc thì ai hữu tình, ai vô ý. Hoặc có lẽ chẳng hề có tình ý nào cả, chỉ là một cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên giữa hồng trần, một khi ly biệt, thì hai bên đều chẳng lưu chút dấu vết nào.

Hạnh phúc khói bếp

Lựa chọn Lương Tư Thành có nghĩa là sẽ sống cuộc đời êm đềm như nước nhỏ chảy xa, lựa chọn Từ Chí Ma có nghĩa là sẽ sống những tháng ngày tình thơ ý họa. Điều Lâm Huy Nhân muốn rốt cuộc vẫn là hạnh phúc tầm thường, cho nên đời này kiếp này đã định sẵn đi lướt qua Từ Chí Ma.

Tôi tin rằng những người đã từng xem phim Bến Thượng Hải đều không thể quên được mối tình chết đi sống lại của Hứa Văn Cường và Phùng Trình Trình. Bến Thượng Hải gió cuốn mây trào, muốn có được một mối tình yên ổn thực sự quá khó. Ở bên Hứa Văn Cường, Phùng Trình Trình sống rất vất vả. Hứa Văn Cường có nói một câu, anh biết trên thế gian này sẽ không còn có ai yêu anh như Phùng Trình Trình. Hiềm nỗi Hứa Văn Cường vĩnh viễn không thể đem lại cho Trình Trình sự an ổn ở kiếp này, sau khi đau đớn khôn xiết, Phùng Trình Trình lựa chọn Đinh Lực, một người đàn ông mà cô chưa bao giờ yêu. Nhưng chính người đàn ông này, lại giương ô che mưa cho cô, lại đưa một chiếc khăn tay khi cô khóc, lại cả đời gọt lê cho cô ăn, sẽ vĩnh viễn ở bên cô mỗi khi cô cần.

Có lúc, đối với phụ nữ, sự yên ổn còn quan trọng hơn cả tình yêu. Thật sự yêu một người, là sẽ thành toàn cho cô ấy tất cả, khoan dung hết thảy với cô ấy. Khi mưa rơi, xòe cho cô ấy một chiếc ô giấy dầu; khi lạnh giá, trao cho cô ấy một vòng tay ấm áp; trời tối, vĩnh viễn có một ngọn đèn thắp sáng vì cô ấy; trời sáng, mang đến cho cô ấy tia nắng ấm áp. Tôi nghĩ thứ những cô gái bình thường trên thế gian cần chính là tình yêu tầm thường như thế, một thứ hạnh phúc như khói bếp, không nồng đặc, nhưng dài lâu. Thứ Phùng Trình Trình muốn chính là loại tình yêu này, thứ Lâm Huy Nhân muốn cũng chính là loại tình yêu này, thứ rất nhiều cô gái phàm trần muốn, đều là loại tình yêu này.

Cho dù là Lục Tiểu Mạn phong tình vạn chủng của sau này, thứ cô ta muốn vẫn là hạnh phúc khói bếp ấy, chỉ là chẳng qua, cô ta muốn một loại đỉnh cao. Người phụ nữ giỏi ca múa này quá xa xỉ quá bướng bỉnh, quá lười biếng ham chơi. Cô dựa vào sự yêu chiều của Từ Chí Ma, mặc sức phung phí tháng ngày, phung phí tiền bạc. Đánh bài, nghe kịch, khiêu vũ, uống rượu, cho đến cả hút thuốc phiện, còn Từ Chí Ma đối với cô vẫn ân sủng muôn vàn. Anh dạy học ở mấy trường đại học, chỉ vì muốn kiếm nhiều tiền hơn cho Lục Tiểu Mạn thoải mái tiêu xài. Cho nên tôi nói Lục Tiểu Mạn giống hoa anh túc, tài hoa đến độ kinh hãi thế tục, lại quyến rũ đến khuynh thành, khiến Từ Chí Ma trúng độc cuối cùng đứt ruột mà chết. Thử hỏi xem, một người đàn ông tầm thường, thì sao có thể lấy được người phụ nữ như thế, yêu như thế?

Lâm Huy Nhân rốt cuộc vẫn là lãnh đạm, cô không dám không sợ hồng trần, đòi hỏi một tình yêu cuồng nhiệt lớn lao giống như Lục Tiểu Mạn. Lục Tiểu Mạn muốn bùng cháy cùng Từ Chí Ma, nên cô bất chấp tất cả ly hôn với Vương Canh, thậm chí còn không xót thương bỏ đi đứa con trong bụng, đến nỗi vì phẫu thuật thất bại mà cả đời không thể sinh con. Tuy nhiên cô không hối hận, cô dám vì yêu mà sống, vì yêu mà chết. Tình yêu của Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn chưa bao giờ nhận được sự chúc phúc của bất cứ người nào, nhưng bọn họ cũng không quan tâm đến ánh mắt của người đời, chỉ sống vì tình yêu của mình. Cho dù thời gian họ ở bên nhau chưa hẳn tất cả đều tốt đẹp, đặc biệt là quãng thời gian cuối cùng, sự ngang ngược của Lục Tiểu Mạn khiến giữa bọn họ nảy sinh rất nhiều mâu thuẫn, song họ nguyện bị thiêu đốt vì tình yêu, cùng cháy thành tro tàn mới cam lòng.

Thời thế đổi thay, cho dù Lâm Huy Nhân không còn cảm giác như trước đối với Từ Chí Ma, nhưng cô cũng chưa từng nói với anh bất cứ lời giải thích nào, thái độ lạnh nhạt thản nhiên đó khiến cho Từ Chí Ma tiến thoái lưỡng nan. Mùa xuân năm 1923, Từ Chí Ma và Hồ Thích, Văn Nhất Đa, Lương Thực Thu bốn người thành lập Tân Nguyệt Xã, Lâm Huy Nhân cũng tham gia. Tên của văn đoàn được lấy từ tập thơ Trăng non của nhà thơ Rabindranath Tagore, có nghĩa là “đường cong tinh tế của vầng trăng rõ ràng ngầm nói, nó đang ôm lấy sự viên mãn của tương lai”. Từ Chí Ma cảm thấy, chỉ có cùng bàn luận thơ ca với Lâm Huy Nhân, mới tìm thấy được một chút cảm giác năm xưa trong đôi mắt của cô. Chỉ là sự thơ mộng và chút tình cảm dịu dàng nhỏ nhoi đó, làm sao có thể lấp đầy nỗi khát vọng cháy bỏng tha thiết của anh đối với cô.

Lương Tư Thành không phải là không rõ tình cảm vi diệu giữa Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma, có điều anh biết, Lâm Huy Nhân là một ngôi sao sáng lấp lánh, ánh sáng của cô khiến cho vô số người đàn ông ngưỡng vọng. Anh chẳng qua chỉ là một cây cỏ ở bên gấu váy xinh đẹp của Lâm Huy Nhân giống như Từ Chí Ma, thậm chí còn chẳng được xuất chúng như Từ Chí Ma. Nhưng lầu cao bên mép nước là nơi trông thấy trăng mọc trước nhất, Lương Tư Thành có rất nhiều cơ hội ở bên Lâm Huy Nhân. Anh không lãng mạn như Từ Chí Ma, song khi ở bên anh, Lâm Huy Nhân lại cảm thấy chắc chắn và thoải mái. Giữa họ không có mấy phong hoa tuyết nguyệt, mà chỉ có những niềm vui bình dị.

Nếu như nói Từ Chí Ma là hết thảy những tưởng tượng đẹp đẽ trong giấc mộng của Lâm Huy Nhân, thì Lương Tư Thành lại mang đến cho cô sự an ổn của hiện thực. Ở bên Từ Chí Ma, cảm xúc và tư duy của Lâm Huy Nhân dường như vĩnh viễn chìm đắm trong thi cảnh, không sao quên được mây mù mênh mang của London. Còn khi ở cạnh Lương Tư Thành, lại khiến cô cảm nhận được sự chân thực của những hạt bụi đậu trên mu bàn tay dưới ánh nắng mặt trời. Thậm chí đôi lúc cô còn tham lam hy vọng có thể cùng có hai mối tình cảm này. Chỉ là hoa xuân trăng thu có ngày đẹp hơn chăng nữa, cũng vẫn không xa rời nổi cuộc sống cơm gạo thực tế.

Khoảng thời gian này, Lâm Huy Nhân luôn quẩn quanh giữa mộng và tỉnh. Nhưng một tai nạn giao thông bất ngờ đã khiến tình cảm giữa Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành tăng tiến nhanh chóng. Ngày 7 tháng 5 năm 1923, Lương Tư Thành đi xe mô tô cùng với em trai Lương Tư Vĩnh lên phố tham gia cuộc tuần hành thị uy kỷ niệm ngày đất nước bị sỉ nhục khi ký “Hòa ước 21 điều[13]”, đoàn xe mô tô khi đến phố Trường An bị xe ô tô của Kim Vĩnh Viêm thuộc phái quân phiệt đâm phải. Lâm Huy Nhân nghe được tin này, tâm ý hoảng loạn, trong một thời gian dài, cô chăm sóc Lương Tư Thành như người thân của mình. Hai anh em nhà họ Lương nằm viện điều trị, Lương Tư Vĩnh bị thương nhẹ chỉ mấy ngày là xuất viện, Lương Tư Thành lại bị thương phạm đến gân cốt, dẫn đến tàn tật, chân trái bị ngắn hơn chân phải một chút.

“Hòa ước 21 điều” do Chính phủ Viên Thế Khải đứng đầu ký kết, chịu các điều khoản áp đặt của đế quốc Nhật.

Trong thời gian Lương Tư Thành vì tai nạn mà nằm viện, mỗi ngày Lâm Huy Nhân đến bệnh viện, chăm sóc cho anh từng li từng tí. Khi ấy, vừa khéo là đầu mùa hạ, thời tiết nóng nực, Lương Tư Thành thường bị ra mồ hôi, còn Lâm Huy Nhân cũng không kiêng dè mà lau người cho anh. Giữa họ từ khi yêu nhau đến nay, chưa từng có sự tiếp xúc thân mật thường xuyên như vậy. Lần này tuy kinh hoảng mà không nguy hiểm, lại khiến Lâm Huy Nhân hiểu một cách sâu sắc rằng, cô và Lương Tư Thành không thể dễ dàng chia tay. Mà điều cô muốn là một tình cảm chân thực, là sự ấm áp nắm tay nhau dạo bước, là hạnh phúc giản đơn cô vì anh mà rửa tay nấu cơm.

Rất nhiều người sau khi mất đi mới biết trân trọng, trời xanh đã cho Lâm Huy Nhân cơ hội bù đắp, khi tất cả vẫn còn kịp, cô đã lựa chọn sắp xếp duyên phận cho mình lại từ đầu. Nếu như không có lần tai nạn này, có lẽ Lâm Huy Nhân vẫn lưỡng lự đứng ở giữa Lương Tư Thành và Từ Chí Ma, đau khổ phiền não không thôi. Vận mệnh chính là như thế, trong lúc bạn mờ mịt nó sẽ ám thị cho bạn, để bạn lựa chọn con đường mà mình phải đi. Mà mỗi lần lựa chọn đều có được có mất, lựa chọn Lương Tư Thành có nghĩa là sẽ sống cuộc đời êm đềm như nước nhỏ chảy xa, lựa chọn Từ Chí Ma có nghĩa là sẽ sống những tháng ngày tình thơ ý họa. Điều Lâm Huy Nhân muốn rốt cuộc vẫn là hạnh phúc tầm thường, cho nên đời này kiếp này đã định sẵn đi lướt qua Từ Chí Ma.

Thời gian sau này, Lâm Huy Nhân thường cùng chị họ Vương Mạnh Du, Tăng Ngữ Nhi tham gia hoạt động vui chơi, văn học ở câu lạc bộ Tân Nguyệt Xã. Cho dù cô và Từ Chí Ma thường xuyên gặp gỡ, nhưng cô đã rõ con đường mình đi sau này, nên không dám tùy ý phụ bạc họ. Vì tai nạn xe cộ, vốn dĩ Lương Tư Thành dự định năm 1923 sẽ đến Mỹ du học lại phải lùi lại một năm; việc này vừa hay đúng dịp Lâm Huy Nhân tốt nghiệp trường nữ sinh Bồi Hoa, hơn nữa cô còn thi đỗ du học học bổng bán phần. Vụ tai nạn này đã thành toàn cho một chuyện tốt đẹp, hai người cùng nhau ra nước ngoài, coi như là chim liền cánh cùng bay.

Một đời của mỗi con người đều đang diễn màn kịch này đến màn kịch khác, hoặc thật hoặc giả, hoặc dài hoặc ngắn, hoặc buồn hoặc vui. Bạn ở trong vở kịch này diễn vai kia của tôi, còn tôi ở trong vở kịch nọ diễn vai của bạn, mỗi người đều mỉm cười, đều rơi lệ. Kết thúc một vở kịch chính là khởi đầu của một vở kịch khác, cho nên chúng ta không cần quá đắm mình trong ngày hôm qua. Bạn ghi nhớ cũng tốt, bạn quên cũng chẳng sao, sinh mệnh vốn dĩ là một cuộc luân hồi, đến đến đi đi, đã bao giờ ngừng nghỉ chút nào đâu.

Yêu là tu hành

Thế gian có muôn vàn phong cảnh, nhiều khi chúng ta không thể nào phân biệt rõ ai chính là chén trà bạn cần, ai là mái ấm bãi bể nương dâu của bạn. Có những người nhìn thì rất tốt, nhưng lại không thể cùng bạn đối mặt với sóng gió; có những người nhìn như lãng tử, nhưng lại là chốn về thực sự của bạn. Mà hết thảy những điều này, khi bạn gặp phải khốn khó trong cuộc đời, bạn sẽ tự mình nhìn rõ.

Người ta nói, yêu là tu hành. Hẳn những người đọc câu nói này đều không kìm được xúc động. Trong hành trình nhân sinh vừa dài đằng đẵng lại vừa ngắn ngủi, những gì chúng ta có thể làm được, chính là tu hành, cuối cùng nhận được một thứ gọi là “viên mãn”. Nhưng thực sự tu thành chính quả có được mấy người? Yêu là gì? Yêu là giữa biển người mênh mông không hẹn mà gặp, là khung cửa sổ tĩnh lặng vẫn hé mở giữa vạn nhà sáng đèn, là gốc bồ đề xanh rì giữa rừng sâu rậm rạp. Con đường tu hành, không phải là nước chảy mây trôi giống như vung múa kiếm hoa, mà là giống như một bài tuyệt cú bằng trắc, ý cảnh đẹp đẽ, trầm bỗng thú vị.

Người ta lại nói, yêu là một loại tín ngưỡng. Vì tín ngưỡng vừa thanh khiết vừa thiêng liêng này, bao nhiêu người đã dùng cả đời để tìm kiếm, cho dù cuối cùng chưa chắc đã đạt được kết quả mà bạn muốn có. Chỉ là, trên con đường hồng trần yêu hận mơ hồ, ấm lạnh đan xen này, mỗi người đều đi về phía điều mình mong ước trong lòng, đều nên sải bước tiến lên mà không hối hận. Bởi vì bất cứ sự quanh quẩn và do dự nào đều là sự phụ bạc lại thời gian, sẽ có một ngày, tuổi trẻ bị tịch thu, chúng ta đến tư cách mơ mộng cũng chẳng có.

Bạn là nhân duyên mà tôi gieo, còn tôi lại là quả báo của ai đó. Thế gian có muôn vàn phong cảnh, nhiều khi chúng ta không thể nào phân biệt rõ ai chính là chén trà bạn cần, ai là mái ấm bãi bể nương dâu của bạn. Có những người nhìn thì rất tốt, nhưng lại không thể cùng bạn đối mặt với sóng gió; có những người nhìn như lãng tử, nhưng lại là chốn về thực sự của bạn. Mà hết thảy những điều này, khi bạn gặp phải khốn khó trong cuộc đời, bạn sẽ tự mình nhìn rõ.

Người đã yêu thực sự, duyên phận của họ không vì một người rẽ ngang mà đột ngột dừng lại. Lâm Huy Nhân tuy đã lựa chọn Lương Tư Thành, nhưng cô và Từ Chí Ma kết thành bạn bè cả đời, trong cuộc đời những khi cô vui sướng hay đau buồn, người cô nhớ đến rốt cuộc vẫn là người đàn ông mà cô đã từng trao trái tim này. Trước khi Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành cùng nhau vượt biển sang Mỹ, nhà thơ Ấn Độ Rabindranath Tagore tới thăm Trung Quốc, chuyến thăm của ông lần nữa mang đến cơ hội cho Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma ở bên nhau.

Ngày 23 tháng 4 năm 1924, Tagore diễn giảng ở bãi cỏ Nhật Đàn, Lâm Huy Nhân dìu ông ta lên bục, Từ Chí Ma thì đảm nhiệm phiên dịch. Khi đó, giới truyền thông viết rằng: “Lâm tiểu thư người đẹp như hoa, cùng nhà thơ già sánh vai sóng bước, lại thêm Từ Chí Ma vận áo dài gương mặt thư sinh, xơ xác gầy gò, giống như một bức tranh tùng trúc mai tam hữu.” Mà chuyện này, trong một thời gian ngắn đã trở thành giai thoại ở chốn kinh thành.

Trong mắt Tagore, Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân là nam thanh nữ tú, là một cặp người ngọc trời đất tạo thành. Khi ấy, rất nhiều người đều đã biết Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành đang yêu nhau nồng cháy, chỉ là vẫn chưa làm lễ văn định mà thôi. Có lẽ trong mắt người đời, Lâm Huy Nhân nên nắm tay Từ Chí Ma cùng đi trên con đường tình hồng trần. Bọn họ không thể hiểu được, với tình thơ và mỹ mạo như Lâm Huy Nhân tại sao không lựa chọn tài tử phong lưu Từ Chí Ma, mà lại chung tình với Lương Tư Thành.

Nói như vậy, không có nghĩa là bản thân Lương Tư Thành không có điểm gì xuất sắc, Lương Tư Thành cũng là một nhân tài trẻ tuổi đương thời, lại là con trai trưởng của Lương Khải Siêu, chỉ là luận về tài hoa trên văn đàn thì Từ Chí Ma vẫn vượt xa anh. Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma đứng cạnh nhau, chính là một phong cảnh khiến người ta nhìn rồi khó quên, bất cứ lúc nào cũng đều tán thưởng ngưỡng mộ. Ngẫm ra rất nhiều người đều biết giữa Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân từng có mối tình Cambridge khắc cốt ghi tâm, đến nay Từ Chí Ma đã ly hôn, nhưng Lâm Huy Nhân vẫn đoạn tuyệt rời bỏ anh. Sự lựa chọn của cô khiến nhiều người không hiểu nổi, song mỗi người đều nên tôn trọng sự lựa chọn của người khác, bởi vì không ai có thể sống thay cuộc đời của ai cả.

Ngày 8 tháng 5, là ngày sinh nhật lần thứ sáu mươi tư của Rabindranath Tagore, để chúc mừng sinh nhật ông, thành viên của Tân Nguyệt Xã dùng tiếng Anh để biên thành vở kịch thơ Chitra của ông. Lâm Huy Nhân đóng vai công chúa Chitra, Từ Chí Ma đóng vai thần tình yêu Madana. Có lẽ vì hai người đã từng là một cặp tình nhân, lại thật sự yêu nhau, nên họ đã đem cảm xúc ngoài đời vào trong kịch. Cho nên trên sân khấu, họ nhanh chóng nhập vai, diễn tới mức sống động như thật, khiến khán giả dưới sân khấu vỗ tay không ngớt.

Từ Chí Ma vốn là tình cũ khó quên, trên sân khấu lại lần nữa tìm được cảm giác ở Cambridge năm xưa, Lâm Huy Nhân thì cực kỳ xinh đẹp, khiến Từ Chí Ma nảy sinh vô số ảo giác. Trên sân khấu bọn họ dường như quên mất mình đang diễn kịch, ngộ nhận tất cả đều là thực, tình cảm đó vốn dĩ chưa từng mất đi, mà vẫn luôn tồn tại ở cả hai phía. Người dưới sân khấu bị xúc động trước diễn xuất của họ, đến Lương Khải Siêu không hiểu tiếng Anh cũng nhìn ra chút manh mối, có chút không thoải mái, còn Lương Tư Thành tâm tình khi ấy như thế nào cũng có thể biết được.

Đến tận khi vở kịch hạ màn, Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma mới bàng hoàng tỉnh lại, hóa ra tất cả ban nãy chỉ là một vở kịch. Một vở kịch, đã thu hẹp khoảng cách giữa Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân, cũng khiến họ lần nữa rơi vào vũng lầy tình cảm, chuốc lấy sự mông lung vô hạn. Khi đó những bạn bè quen biết họ bắt đầu phỏng đoán, cô gái diễm lệ như hoa này rốt cuộc sẽ lựa chọn Từ Chí Ma lãng mạn phóng khoáng, hay lại chọn Lương Tư Thành nho nhã trầm ổn.

Tình cảm khổ sở đè nén mấy năm nay lại bị òa vỡ chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi này, nhưng tận đáy lòng Lâm Huy Nhân hiểu rõ, những gì cô có thể làm chính là, nhân lúc còn chưa lần nữa chìm đắm thì mau chóng thoát ra. Cô phải chạy trốn, chỉ có rời xa Từ Chí Ma, trái tim của cô mới có thể dần dần bình tĩnh. Nếu không, không những làm tổn thương bản thân, mà còn làm tổn hại đến bọn họ.

Trái lại khi Tagore ở Bắc Kinh, ông thích nhất Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân. Cho nên trong rất nhiều hoạt động mà ông tham gia, mỗi lần Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân đều có mặt, ba người cùng nhau dạo chơi kinh thành, cùng nhau bái kiến Phổ Nghi, Nhan Huệ Khánh. Những vấn đề mà các thi nhân cùng bàn luận, mãi mãi đều là những chuyện phong tình vạn chủng. Một cành tơ liễu cũng có vẻ đẹp phong nhã, một hạt bụi cũng trở thành lý tưởng, một người khách đi đường lướt qua đều là hẹn ước của kiếp trước. Lâm Huy Nhân vốn đã lãng mạn từ trong cốt tủy, sao có thể ngăn được sự cám dỗ của những sự vật nhẹ nhàng mềm mỏng này, mỗi lần đối mặt với Từ Chí Ma, đều khiến cô tình mê ý loạn.

Để tránh sai lầm nối tiếp sai lầm, Lâm Huy Nhân cố gắng hết sức đưa bản thân mình tỉnh khỏi mộng cảnh. Ngày 17 tháng 5, Lâm Huy Nhân hẹn gặp riêng Từ Chí Ma. Buổi hoàng hôn nhàn nhạt, vầng trăng non treo lơ lửng trên cành liễu, Từ Chí Ma si tình tưởng rằng cảnh đẹp như thế này chính là để kiến tạo không khí lãng mạn cho anh và Lâm Huy Nhân. Nhưng điều Lâm Huy Nhân nói ra lại là ly biệt, cô nói với Từ Chí Ma, hai bên đã lựa chọn được phương hướng của mình, thì hãy ghi nhớ dáng vẻ cuộc sống phù hợp với bản thân, không nên gặp gỡ nhau nữa.

Từ Chí Ma không hiểu, anh và Lâm Huy Nhân rõ ràng là yêu nhau, tại sao cô lại phải hết lần này đến lần khác đoạn tuyệt quay người. Phù thế hồng trần, khó khăn lắm mới gặp gỡ nhau, càng không biết là phải tu luyện qua bao nhiêu năm mới yêu được nhau. Duyên phận sâu sắc như vậy cô không hết lòng trân trọng, mà lại ruồng rẫy như thế. Có lẽ Từ Chí Ma không biết, Lâm Huy Nhân yêu anh là một loại ảo cảnh, yêu Lương Tư Thành mới là một loại chân thực. Cô là một cô gái tao nhã, bất cứ lúc nào cũng không muốn để mình nhếch nhác.

Chúng ta sẽ không bao giờ biết được những lời Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma nói với nhau trong cái đêm đó, nhưng chúng ta đều biết, bọn họ không thể ở bên nhau. Người nắm tay Lâm Huy Nhân đi tới chân trời góc bể chính là kiến trúc sư Lương Tư Thành, họ bên nhau mấy chục năm, đã nỗ lực vô cùng và có những cống hiến bất hủ vì sự nghiệp kiến trúc. Có lẽ phong hoa tuyết nguyệt chỉ là một tách cà phê mà Lâm Huy Nhân thỉnh thoảng muốn nếm, còn khói bếp phàm trần mới là cuộc sống chân thực mà cô muốn.

Có lẽ Lâm Huy Nhân đã tìm một lý do gượng gạo cho sự quay người của bản thân; có lẽ cô hứa hẹn kiếp sau với Từ Chí Ma, vì những người không thể trao đi ở kiếp này đều nguyện ý gửi gắm tất cả những điều tiếc nuối cho kiếp sau. Bọn họ cho rằng những điều tiếc nuối ở kiếp này, kiếp sau có thể bù đắp, vở kịch kiếp này không kịp hát hết, kiếp sau còn có thể diễn lại lần nữa. Tôi nhớ tới một câu nói của Băng Tâm: “Nếu như kiếp này sống vui, thế thì kiếp này đã đủ rồi. Nếu như kiếp này là vô vị, thế thì tôi không cần tới kiếp sau.” Đúng thế, kiếp sau chỉ là một giấc mộng xa xôi không thể tới được, không đem lại sự an ủi thực sự cho bất cứ người nào. Nhưng những người yếu đuối như chúng ta vẫn cần mượn những giấc mộng hư ảo này, để gắng gượng đi hết con đường nhân sinh dài đằng đẵng.

Người ta đều nói thời gian là phương thuốc chữa lành vết thương tốt nhất, khi bạn cảm thấy lực bất tòng tâm, chẳng thà giao tất cả cho thời gian, nó sẽ giúp bạn quên lãng những điều cần quên lãng, giúp bạn vô tình đi từ một câu chuyện này sang một câu chuyện khác.

Ai nấy an lành

Mỗi một đoạn duyên phận, mỗi một câu chuyện, đều có ý nghĩa phi thường, đáng được người ta tìm tòi thể nghiệm. Mà nhân sinh tụ tan vốn dĩ là bình thường, duyên đến duyên đi đều đã được định sẵn, có lúc, ly biệt là để có cuộc tương phùng đẹp đẽ hơn.

Tôi vẫn luôn cho rằng: Một người đã được trời xanh an bài đến hồng trần làm người, thì khó tránh khỏi làm những điều tương ứng với hoàn cảnh nhân gian. Trong hồng trần, có rất nhiều khóa trình mà tôi, bạn đều phải tu luyện, cho dù nhiều lúc chúng ta không hề muốn học theo. Nếu như không tu tập, thì chắc chắn phải từ bỏ, định sẵn sẽ không thể tu thành chính quả.

Trên thế giới này không chỉ mỗi con người phải làm những việc theo hoàn cảnh, mà vạn vật phàm trần đều như vậy. Cây cỏ, núi đá, chim bay, côn trùng, đều có sứ mệnh không thể thoái thác. Sự xuất hiện của chúng có lẽ là đã có ước hẹn đời này kiếp trước, vì một ai đó, vì một sinh vật nào đó. Tôi tin rằng, mỗi một đoạn duyên phận, mỗi một câu chuyện, đều có ý nghĩa phi thường, đáng được người ta tìm tòi thể nghiệm. Mà nhân sinh tụ tan vốn dĩ là bình thường, duyên đến duyên đi đều đã được định sẵn, có lúc, ly biệt là để có cuộc tương phùng đẹp đẽ hơn.

Khi ấy, Lâm Huy Nhân đã tỏ rõ tâm ý với Từ Chí Ma, quyết định của cô đã không cho phép bất cứ sự thay đổi nào. Đêm ngày 20 tháng 5, Tagore rời Bắc Kinh đi Thái Nguyên, rồi lại từ Hong Kong qua Nhật Bản mới về nước. Chặng đường này, Từ Chí Ma luôn đồng hành cùng ông. Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành đến nhà ga xe lửa tiễn họ. Nhìn thấy Lâm Huy Nhân từ đây đã trở thành người nhà của Lương Tư Thành, Từ Chí Ma đau lòng khôn xiết. Nỗi đau buồn không thể đặt tên đó cứ xoáy trong trái tim mỗi người, chỉ là chuyện đau lòng của mỗi người khác nhau mà thôi.

Tagore làm một bài thơ nhỏ tặng Lâm Huy Nhân: “Trời xanh thăm thẳm/ Cúi nhìn rừng sâu xanh thẫm/ Một cơn gió mát thở dài/ Giữa chúng ta.” Ngẫm ra, nhà thơ kiệt xuất này nhất định dùng bầu trời xanh để ngầm ví với Từ Chí Ma, còn màu xanh thẫm kia chắc chắn là Lâm Huy Nhân. Hai người vốn dĩ nên yêu nhau và bên nhau này, lại bị số mệnh sắp đặt phải lãng quên nhau nơi chân trời, không thể nắm tay giữa nhân gian nữa. Điều mà Tagore làm được, chỉ là thở dài buồn bã, chúc phúc cho họ, từ đây ai nấy yên lành.

Người đau lòng nhất chính là Từ Chí Ma, nhìn qua cửa sổ tàu, thấy Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành đứng cạnh nhau, đến một câu tạm biệt cũng không biết phải nói như thế nào. Nghĩ đến chuyến này ra đi, phương trời cách biệt, không biết đến khi nào mới được gặp lại, anh không kìm được lệ nóng quanh tròng. Anh lấy giấy bút ra, muốn trước khi tàu chạy viết một lá thư ngắn gửi cho Lâm Huy Nhân tỏ rõ tâm tình.

Bút viết được vài hàng, Từ Chí Ma biết đây là lá thư sẽ không gửi đi được. Còn Lâm Huy Nhân ở bên ngoài cửa sổ tàu ắt hẳn biết được tâm tình của Từ Chí Ma, cũng hiểu được nỗi buồn bã đau thương của anh. Nhưng lúc đó, nếu cô từ bi với anh, thì sẽ là tàn nhẫn với tương lai. Cô biết, trong cửa sổ tàu có một cặp mắt đang nhìn mình, mang theo nỗi oán trách đớn đau, nỗi tiếc nuối quyến luyến. Không thể mang đến cho anh bất cứ sự an ủi nào, tàu đã bắt đầu lăn bánh. Từ Chí Ma nhìn theo bóng dáng mềm mại đó của Lâm Huy Nhân, vẻ lãnh đạm chẳng còn cách nào khác khi vẫy tay từ biệt, cuối cùng anh cũng đã rơi nước mắt.

Người ta đều nói đàn ông không dễ rơi nước mắt, chẳng qua là vì chưa bị đau lòng đó thôi. Từ Chí Ma thực sự đã bị đau lòng, từ khi gặp Lâm Huy Nhân, nảy sinh mối tình Cambridge, trái tim anh không ngừng bị thiêu đốt. Vì Lâm Huy Nhân, anh kiên quyết ly hôn, cũng coi như là vứt bỏ vợ con. Vì Lâm Huy Nhân, anh vứt bỏ tất cả sự kiêu ngạo của mình, ra vào Lương phủ, không màng đến thân phận ở cùng cô và Lương Tư Thành. Vì Lâm Huy Nhân, anh vốn đa tình, đến nay vứt bỏ sạch những phồn hoa cám dỗ, chỉ vì cô si tình đợi chờ mấy mùa mưa gió.

Từ khi gặp Lâm Huy Nhân, tình thơ của Từ Chí Ma giống như nước suối trong chảy mãi không ngừng. Anh từng nói rằng: “Nửa năm đầu khi mới viết thơ, sinh mệnh nhận được một nỗi cảm khái có sức mạnh to lớn, những ý niệm chưa trưởng thành lẫn bán trưởng thành gì đó đều tan thành mưa bụi giữa những kẽ tay!” Khi đang yêu, con người luôn bị một sức mạnh thần kỳ nào đó lôi kéo, làm ra vô số chuyện bạn từng muốn làm nhưng lại không làm được. Từ Chí Ma là khách thơ, cho nên Lâm Huy Nhân chính là suối nguồn cảm hứng của anh. Nhiều khi anh cảm giác, văn thơ sinh ra là vì cô, giống như anh đến nhân gian này, là vì có sự tồn tại của cô.

Nếu như không gặp gỡ, thì cuộc đời của Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân đều không thành ra như thế này, sự tồn tại của họ có lẽ vì thiếu mất mối tình này mà trở nên vô vị nhàm chán. Có những người, có những tình cảm, không gì thay thế được. Cho dù sau này Từ Chí Ma có Lục Tiểu Mạn, nhưng Lâm Huy Nhân vẫn luôn an ổn ở trong đáy tim của anh, chưa từng có cuộc biệt ly thực sự nào cả. Bọn họ đều nhớ rằng, trong những năm tháng cầm sắt đó, bọn họ từng yêu nhau như thế, có nhau như thế, thật sự là đã đủ rồi.

Từ Chí Ma đi rồi, tháng 6 cùng năm, Lâm Huy Nhân cũng đi, cô cùng Lương Tư Thành đến nước Mỹ du học. Ngày 7 tháng 7 đến đại học Cornell ở Ithaca nước Mỹ. Lâm Huy Nhân chọn bộ môn Vẽ tranh phong cảnh ngoài trời và Đại số cao cấp; Lương Tư Thành chọn bộ môn Tranh tĩnh vật màu nước, Vẽ tranh phong cảnh ngoài trời và Lượng giác. Tháng 9, bọn họ kết thúc khóa học dự bị.

Ban đầu Lâm Huy Nhân muốn cùng Lương Tư Thành học ở đại học Pennsylvania, nhưng mẹ của Lương Tư Thành mắc bệnh nặng. Điều càng khiến Lâm Huy Nhân đau lòng là, mẹ Lương Tư Thành bà Lý thị vẫn luôn không thích cô, thậm chí còn nói có chết cũng không chấp nhận Lâm Huy Nhân. Có lẽ nhiều người đều không hiểu, tại sao Lâm Huy Nhân xinh đẹp thuần khiết, tài hoa xuất chúng lại không được bà Lý thị yêu thích. Ngẫm ra chính là vì sự phong hoa tuyệt đại của Lâm Huy Nhân đã khiến mẹ của Lương Tư Thành có cảm giác nguy cơ, thêm nữa, bà làm sao có thể không biết mối quan hệ mập mờ giữa Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma, là một người mẹ, bà hy vọng con dâu của mình có thể trong trắng như một trang giấy trắng.

Sự tương ngộ quen biết giữa người với người đều nhờ một chữ duyên, có lẽ Lâm Huy Nhân và Lý thị đều thiếu chữ này, vô duyên, nên cho dù có nỗ lực bao nhiêu thì cũng không bù đắp được. Lâm Huy Nhân cao ngạo làm sao có thể nhẫn nhịn được sự sỉ nhục của mẹ Lương Tư Thành, đối với cô mà nói, nhân cách và sự tôn nghiêm cao hơn hết thảy. Nếu như không phải vì sợ hãi hồng trần đao kiếm vô tình, Lâm Huy Nhân sao có thể tuyệt tình rời bỏ Từ Chí Ma, lựa chọn Lương Tư Thành làm người bạn đồng hành trên con đường nhân sinh. Định kiến của mẹ Lương Tư Thành đối với cô khiến Lâm Huy Nhân tâm nguội ý lạnh.

Trong lúc quá hụt hẫng, Lâm Huy Nhân lại càng nhớ Từ Chí Ma, nhớ những tháng ngày lãng mạn bên nhau. Thậm chí cô còn tự hỏi, lựa chọn ban đầu liệu có thực sự đúng đắn không? Lâm Huy Nhân viết cho Từ Chí Ma ở Bắc Kinh xa xôi một lá thư, trong thư có một câu rằng: “Bạn của em ơi! Em không yêu cầu anh làm gì cả, lúc này chỉ cầu xin anh viết cho em một lá thư khẩn. Chỉ cần nói anh mọi thứ đều bình an, ít nhiều cũng để cho em an tâm...” Lâm Huy Nhân viết lá thư này, trong lòng chất chứa nỗi tủi thân, cũng mang theo cả sự nhớ nhung và muôn vàn day dứt. Tuy cô đã nói chia tay Từ Chí Ma, nhưng chưa bao giờ cảm thấy an lòng vì coi đó là việc hợp lý, vì vậy trước sau cô luôn cảm thấy mình nợ anh một lý do.

Khi Từ Chí Ma nhận được lá thư này của Lâm Huy Nhân, trái tim đã lạnh lẽo lại cháy bùng lên trong khoảnh khắc, anh hồi âm lại một lá thư với tốc độ nhanh nhất, lại nhanh chóng đi đến bưu cục để gửi điện báo. Vì gấp gáp nên nội dung trong thư thậm chí có những từ còn không diễn đạt hết ý muốn nói. Nhưng Từ Chí Ma biết, Lâm Huy Nhân đọc sẽ hiểu được tiếng lòng của anh, cho dù anh có gửi sang một trang giấy trắng, thì cô gái băng tuyết thông minh ấy cũng có thể đọc được ý vị mà người khác không đọc ra nổi. Mặc dầu anh hiểu, lá thư của Lâm Huy Nhân cũng không hẳn có ý nghĩa gì, song lúc cô đau lòng khó chịu, có thể nhớ đến anh, anh cảm thấy vậy là đã đủ rồi.

Lúc Lâm Huy Nhân nhận được điện báo của Từ Chí Ma, cô đang nằm trên giường bệnh, cơn sốt cao mấy ngày liền khiến cô cảm thấy đau đớn như tan nát xương cốt. Người nằm trên giường bệnh mới hiểu được, trên thế gian này dù có thân thiết đến đâu, có yêu sâu đậm đến đâu, đều không thể ốm thay bạn, đau đớn thay bạn. Nỗi đau trong trái tim, nỗi đau cơ thể, đều chỉ có thể một mình tự gánh chịu. Tuy nhiên lá thư của Từ Chí Ma vẫn mang đến cho cô rất nhiều an ủi, giống như một miếng thuốc đắp lên vết thương của cô, giảm đau, giảm nhức, còn khiến cô nảy sinh ảo giác ngọt ngào. Khi đó, bọn họ mỗi người ở một phương trời, nhưng lệ rơi không ngừng.

Nước đã chảy đi không bao giờ trở lại, nhưng tại sao vào những lúc đau buồn chán chường nhất, con người lại không có cách nào kìm nén được nhớ nhung quá khứ. Có lẽ vì chúng ta đều quá tầm thường, không chịu nổi sự nung nấu của tháng năm bình đạm lặp lại hết ngày này đến ngày khác. Nhớ đến ban đầu đứng ở bến đò của ly biệt, biết bao nhiêu người nói ra câu thề chết cũng không quay đầu. Cho đến cuối cùng, trái lại họ lại là những người cần dựa vào hồi ức để sống qua ngày, lật giở hết lần này đến lần khác để đọc những cuốn sách thanh xuân đã ngả vàng.

Quyển thứ bốn

Dạo bước giữa khói lửa hồng trần

Gặp nhau giữa đường

Chỉ cần nhớ rằng, đã từng kết một mối trần duyên đẹp đẽ như vậy, từng yêu nhau dịu dàng như thế, thật sự là đã đủ rồi. Còn đôi bên dường như đã tìm thấy được chốn về an ổn nhất cho linh hồn, sẽ không cần sợ hãi lênh đênh lưu lạc giữa cuộc đời ô trọc cuồn cuộn.

Trong giấc mộng, con người luôn có thể làm theo những gì mình muốn, những sai lầm đã phạm phải không cần bù đắp, những tai họa đã gây ra cũng không cần gánh chịu. Tuy nhiên một khi tỉnh giấc, linh hồn phiêu dạt trước sau vẫn phải tìm một chốn về yên ổn. Pha một bình trà nhàn nhã, ngắm chiếc bóng của chính mình dưới ánh dương ban chiều, hồi tưởng lại cho bằng hết những chuyện cũ. Cố nhiên cảm giác như vậy là đẹp đẽ, nhưng khi ánh đèn vụt tắt, hết thảy đều nên kết thúc, còn bạn và tôi vẫn phải một mình đối mặt với sự phiền nhiễu của nhân thế, sự phồn hoa của phố chợ như xưa.

Lâm Huy Nhân ốm một trận, khỏi ốm lại phải đối mặt với cuộc sống. Chính trong tháng 9 năm này, người mẹ không có duyên với Lâm Huy Nhân của Lương Tư Thành - Lý Huệ Tiên vì bệnh nặng nên qua đời, phải chăng là đã thành toàn cho tình yêu của hai người? Nhưng mấy tháng sau khi Lý thị tạ thế, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành vẫn như sống trên núi đao biển kiếm, rất vất vả. May mà ngày tháng trôi qua cũng nhanh, cho dù là vui vẻ hay buồn thương, đều nhanh chóng rời bỏ bạn mà đi, không bao giờ quay lại nữa.

Năm 1925, Lâm Huy Nhân hai mươi mốt tuổi, theo học tại Đại học Pennsylvania. Ngày tháng dường như phẳng lặng trở lại giống lúc trước, cô và Từ Chí Ma như hai đám mây, trôi theo phương hướng cuộc đời của mỗi người, vì trong cùng một bầu trời nên khó tránh khỏi có lúc gặp gỡ ngắn ngủi, sau đó, lại chia tách lâu dài như cũ. Tôi luôn cho rằng biệt ly sẽ mang lại vương vấn và đau khổ mãi mãi, hóa ra trải qua quá nhiều chuyện trên thế gian, quen rồi sẽ thấy ổn. Giống như một tách cà phê đắng ngắt, bạn chìm đắm trong hương thơm nồng nàn đó, mà hoàn toàn quên mất quá trình uống và mùi vị sau khi uống.

Khi Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành sống cuộc sống mặn nhạt vừa phải, ấm lạnh đúng mực ở Đại học Pennsylvania, Từ Chí Ma đã bắt đầu cuộc gặp gỡ đẹp đẽ và trùng phùng sâu sắc với Lục Tiểu Mạn. Tình cảm của Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành là một chén nước lọc, không có mấy mùi vị khiến người đời phải nếm trải, nhưng ngọt ngào dễ uống. Còn tình yêu của Lục Tiểu Mạn và Từ Chí Ma lại là một ly rượu vang đã cất giữ nhiều năm, một khi khui ra, mùi thơm nồng sực nức khiến người ta vừa nhấp môi đã say.

Từ Chí Ma lần đầu biết tới Lục Tiểu Mạn, có lẽ là vào cái ngày sinh nhật lần thứ sáu mươi tư của Tagore. Khi ấy, Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân đóng vai chính, cùng diễn chung một vở kịch thơ, còn Lục Tiểu Mạn chỉ là một khán giả dưới sân khấu. Lục Tiểu Mạn là tài nữ thơ hay vẽ đẹp, hát hay múa dẻo, một người tính tình như vậy lại nghe theo cha mẹ gả cho Vương Canh khô cằn sỏi đá. Vì tính tình, sở thích không hợp nhau, cho nên cuộc sống sau hôn nhân không cần nói cũng biết , là nhạt nhẽo và không vui vẻ gì. Nhưng Lục Tiểu Mạn là một người kiêu ngạo, cô không muốn cho người đời nhìn thấy sự bất hạnh của mình, do đó trước mặt người ngoài, cô luôn thể hiện ra vẻ xinh đẹp quyến rũ.

Nỗi cô đơn của Lục Tiểu Mạn rốt cuộc vẫn bị Từ Chí Ma thấu hiểu phong tình phát giác, hơn nữa lại vô tình đi thẳng vào trái tim cô. Từ Chí Ma khi đó cũng là một kẻ không may mắn trong chuyện tình cảm, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành như chim liền cánh cây liền cành khiến trái tim anh nguội lạnh. Cùng là những người lưu lạc nơi chân trời góc bể, hai trái tim lạnh lẽo lại tìm được hơi ấm khi ở bên nhau. Lục Tiểu Mạn không giống với Lâm Huy Nhân, tuy là mỹ nữ nổi tiếng đất kinh thành, nhưng cô tài hoa phong độ, quyến rũ, xinh đẹp và phản nghịch. Vương Canh là một người tầm thường, hoàn toàn không có cách nào lấp đầy tình cảm mãnh liệt trong cốt tủy của cô, không có cách nào hất tung những bọt sóng sục sôi trên dòng sông tâm hồn của cô.

Trong khi đó Từ Chí Ma lãng mạn đa tình lại có thể đọc được bí mật trong mắt cô, biết trong sâu thẳm nội tâm của người con gái phong tình này cần một ngọn lửa cháy bỏng. Còn tình cảm đau khổ đè nén nhiều năm của Từ Chí Ma đối với Lâm Huy Nhân cũng cần giải phóng một lần cho bằng hết. Cho nên, hai người này một khi ôm nhau rồi, thì bất cứ sức mạnh nào cũng không thể chia tách được họ. Có người nói, Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn yêu nhau là vì muốn quên đi Lâm Huy Nhân, là để giải thoát bản thân ra khỏi cuộc tình không có kết quả kia. Cũng có người nói, bản thân Từ Chí Ma chính là một ngọn lửa, Lâm Huy Nhân lại trong veo như một dòng suối sâu, cho dù anh có yêu cô đến nhường nào, trước sau vẫn không thể thỏa mãn được khao khát cháy bỏng trong nội tâm của anh.

Cho dù là vì nguyên nhân gì đi chăng nữa, Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn trải qua muôn vàn gian khó mới có thể nắm tay bên nhau. Để ở bên Từ Chí Ma, Lục Tiểu Mạn đã ly hôn với Vương Canh, phá cái thai trong bụng. Còn Từ Chí Ma thì mặc kệ gia đình phản đối, dứt khoát phải ở bên Lục Tiểu Mạn, không chịu chia lìa. Ban đầu, anh đã để vuột mất Lâm Huy Nhân, bây giờ anh càng không thể để lỡ mất Lục Tiểu Mạn. Lúc đương thời, tình yêu của họ có thể nói là kinh thiên động địa, sóng gió dâng trào. Nhưng Lục Tiểu Mạn và Từ Chí Ma đều là những người dám chịu trách nhiệm, họ không sợ hãi hết thảy gió mưa hồng trần, coi thường mọi ánh mắt của thế tục, không cần lời chúc phúc của bất cứ ai.

Cho đến tháng 10 năm 1926, Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn kết hôn. Nghe nói sự kết hợp khi ấy của họ bị rất nhiều người hiểu lầm, cho dù là người thân hay là bạn bè, đều phản đối hai người, cho rằng bọn họ là những kẻ lăng nhăng ong bướm, quá sức ích kỷ. Nhưng họ cũng chẳng thèm quan tâm, sau khi kết hôn hai người mỗi ngày đều phong hoa tuyết nguyệt, tình cảm quấn quýt trong chốn riêng tư. Họ đã sống một cuộc sống ân ái thắm thiết keo sơn ở quê nhà của Từ Chí Ma, sau vì chiến loạn mới phải quay trở lại Thượng Hải.

Rất nhiều người đều muốn biết, mối tình nồng cháy của Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn liệu có mang lại cho Lâm Huy Nhân một cú sốc lớn không? So với bất cứ người nào, Lâm Huy Nhân hiểu rằng, tại sao Từ Chí Ma lại bất chấp tất cả yêu Lục Tiểu Mạn một cách sâu sắc như thế. Sự buông tay của cô khiến Từ Chí Ma vốn coi tình yêu như sinh mạng hồn phách điên đảo. Nếu như cô thật sự yêu anh, thì nên vì chuyện anh tìm được tình yêu lần nữa mà cảm thấy được an ủi bội phần, thậm chí còn nên gửi lời chúc phúc chân thành cho họ. Lâm Huy Nhân bình đạm như nước, nên khâm phục một cô gái dám vì yêu mà không tiếc tất cả như Lục Tiểu Mạn, những gì Lục Tiểu Mạn làm được Lâm Huy Nhân đã không dám làm, không thể làm được.

Những gì Lâm Huy Nhân làm được chỉ là chúc phúc, cô không thể vì mình không dám yêu cuồng nhiệt mà ích kỷ hy vọng Từ Chí Ma vẫn âm thầm đợi chờ, yêu cô cả đời. Trên thế gian này cũng chỉ có một mình Kim Nhạc Lâm theo đuổi cô cả đời, không hề oán hận. Xưa nay, Từ Chí Ma luôn là một người đàn ông cần được nuôi dưỡng bằng tình cảm, cho nên anh dùng phương thức nhiệt tình như vậy để yêu Lục Tiểu Mạn, không hề làm quá lên một chút nào. Lâm Huy Nhân cho dù có hơi hụt hẫng thì hẳn cũng giấu kín tận đáy lòng, chén rượu đắng chát này chỉ đành một mình uống, không thể chia sẻ với bất cứ ai.

Nghe nói, người vợ cũ của Từ Chí Ma là Trương Ấu Nghi chưa từng trách móc Lục Tiểu Mạn, nhưng trong lòng lại rất oán hận Lâm Huy Nhân. Cô hận Lâm Huy Nhân, không phải vì sự xuất hiện của Lâm Huy Nhân làm cuộc hôn nhân của cô và Từ Chí Ma tan vỡ, mà là hận Lâm Huy Nhân đã yêu Từ Chí Ma, đến cuối cùng lại không có dũng khí ở bên anh. Có thể thấy Trương Ấu Nghi đối với Từ Chí Ma, từ đầu tới cuối vẫn là một trái tim si tình, tình yêu của cô bình lặng vững vàng, song đủ khiến người ta rơi lệ.

Giờ nói ra không phải là muốn chỉ trích Lâm Huy Nhân đã ích kỷ và nhu nhược. Mỗi người đều có phương thức yêu khác nhau, cô không phải là Trương Ấu Nghi, cả đời chỉ yêu duy nhất mình Từ Chí Ma; cô cũng không phải là Lục Tiểu Mạn, phải vì một mối tình mà tan xương nát thịt mới chịu thôi. Cô chỉ là một cô gái thanh đạm như hoa sen, cho dù cũng khao khát một mối tình lãng mạn tươi đẹp, nhưng để cô lựa chọn, thì cô sẽ muốn kiếp này bình yên, cho nên không hối hận vì đã bỏ lỡ, và sau cùng thì Từ Chí Ma cũng không vì đã có Lục Tiểu Mạn mà hoàn toàn gạt bỏ Lâm Huy Nhân ra khỏi cuộc đời. Tình yêu của anh đối với Lâm Huy Nhân sẽ không vì bất cứ người nào mà thay đổi, tấm chân tình ấy giống như mảnh băng trong bình ngọc giấu ở nơi sâu kín nhất của tâm hồn, chỉ là không thể dễ dàng chạm tới nữa.

Tháng 11 năm 1925, tướng lĩnh của Phụng quân là Quách Tùng Linh làm phản ở Loan Châu, Lâm Trưởng Dân tham gia cuộc chiến chống lại nguyên soái Trương Tác Lâm, bị trúng đạn lạc nên bỏ mạng. Cha qua đời, Lâm Huy Nhân phải nhờ vào sự tài trợ của Lương Khải Siêu mới có thể tiếp tục chương trình học ở Đại học Pennsylvania. Tháng 9 năm 1927, Lâm Huy Nhân kết thúc chương trình ở Đại học Pennsylvania, giành học vị cử nhân, sau lại chuyển sang Học viện Hí kịch của Đại học Yale, học Mỹ thuật sân khấu ở phòng làm việc của giáo sư G. P. Baker trong vòng nửa năm. Ngày 18 tháng 12, Lương Khải Siêu tổ chức “Nghi lễ nạp sính” cho Lương Tư Thành và Lâm Huy Nhân ở Bắc Kinh.

Có lẽ đối với Lâm Huy Nhân mà nói, sự kết hợp của Từ Chí Ma và Lục Tiểu Mạn khiến cô có thể yên tâm thuận lý lấy Lương Tư Thành hơn. Từ đây, cô sẽ không còn ăn năn day dứt nữa, cũng có thể làm tri kỷ cả đời của Từ Chí Ma. Chỉ cần nhớ rằng, đã từng kết một mối trần duyên đẹp đẽ như vậy, từng yêu nhau dịu dàng như thế, thật sự là đã đủ rồi. Còn đôi bên dường như đã tìm thấy được chốn về an ổn nhất cho linh hồn, sẽ không cần sợ hãi lênh đênh lưu lạc giữa cuộc đời ô trọc cuồn cuộn.

Bụi trần lắng đọng

Tình thơ ý họa chỉ có thể thỉnh thoảng điểm tô cho cuộc sống, chứ không thể là toàn bộ của cuộc sống. Người thật sự hiểu được cuộc sống sẽ biết, củi gạo dầu muối mắm tương cà mới là thứ hạnh phúc khói bếp thật sự, cầm kỳ thư họa thơ rượu hoa chỉ có thể di dưỡng tính tình.

Con người luôn cầu mong sự viên mãn, cảm thấy trà ngon phải phối với ấm đẹp, hoa thắm cần phối với lọ xinh, còn giai nhân cũng phải phối với tài tử. Nhưng lại không biết, có lúc khiếm khuyết cũng là một loại vẻ đẹp, tùy ý lại càng có thể vui vẻ. Cầu kỳ thái quá, hoàn mỹ thái quá, trái lại sẽ phải sống trong sợ hãi. Đã muốn sinh tồn trong nhân thế, thì không nên cầu ước quá nhiều thứ, chớ nên hỏi “tại sao” quá nhiều. Hãy coi mỗi con đường đều là một nẻo đường hoang heo hút, mỗi con người đều là khách qua đường, mỗi mảng ký ức đều là sự đã từng.

Trong cuộc sống, chúng ta thường không thể lý giải, tại sao rất nhiều cô gái mỹ mạo như hoa lại lựa chọn một người đàn ông bình thường không có gì đặc biệt. Nhưng người đàn ông này ở một phương diện nào đó nhất định đã làm cô ấy rung động, có sở trường mà người ngoài không biết được. Nhiều khi chúng ta nhìn nhận từ góc độ của mình mà cảm thán cho người khác, kỳ thực họ lại rất thỏa mãn, rất hạnh phúc.

Trong con mắt người đời, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành luôn là cặp trai tài gái sắc, cùng nhau xuất ngoại du học, cùng nhau dùng phương pháp khoa học hiện đại nghiên cứu kiến trúc cổ đại Trung Quốc. Chỉ là những thanh niên thích mơ mộng ấy, trước sau vẫn cho rằng Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma mới là một cặp xứng đôi vừa lứa nhất. Những người trẻ tuổi ấy không biết rằng hiện thực tàn khốc lạnh lẽo biết bao, tình thơ ý họa chỉ có thể thỉnh thoảng điểm tô cho cuộc sống, chứ không thể là toàn bộ của cuộc sống. Người thật sự hiểu được cuộc sống sẽ biết, củi gạo dầu muối mắm tương cà mới là hạnh phúc khói bếp thật sự, cầm kỳ thư họa thơ rượu hoa chỉ có thể di dưỡng tính tình.

Đi qua những năm tháng thanh xuân đầy mộng mơ ấy, trên vai chúng ta có thêm một phần trách nhiệm, suy nghĩ cũng trở nên lý trí hơn. Tình yêu cũng không còn nóng vội nữa, mà trở nên sâu lắng và trầm ổn hơn. Không biết là ai đã từng nói, yêu một người, chưa chắc phải có được, chỉ cần biết cô ấy còn sống, biết cô ấy đang sống tốt, là đủ rồi. Cho nên sau này Từ Chí Ma yêu Lục Tiểu Mạn, cưới Lục Tiểu Mạn làm vợ, anh cũng rất an lòng, vì anh biết, Lâm Huy Nhân vẫn đang sống, hơn nữa còn rất hạnh phúc. Chỉ là Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân cho rằng có thể làm được cùng nhau lãng quên giang hồ, nhưng mỗi lần vô tình gặp nhau ở chốn sơn cùng thủy tận, coi như là duyên phận quá sâu đậm, vì thế mới thành ra không rời không xa được như vậy.

Có lẽ hết thảy đều nên để bụi trần lắng đọng, anh có bến cảng của anh, em có chốn về của em. Tháng 3 năm 1928, Lâm Huy Nhân hai mươi tư tuổi và Lương Tư Thành tổ chức hôn lễ tại nhà chị gái ở Vancouver, Canada. Cặp tình nhân này cuối cùng cũng được như ý nguyện kết thành bạn đời, bên nhau trọn kiếp. Có lẽ là vì hai bên đã sớm biết được kết cục, cho nên không có nhiều ngạc nhiên vui sướng, hết thảy đều rất bình tĩnh, rất an lành. Sau khi kết hôn, theo sắp xếp của Lương Khải Siêu, họ đến châu Âu thăm quan các công trình kiến trúc cổ, đến ngày 18 tháng 8 quay về Bắc Kinh. Tháng 9, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân nhận lời mời đến khoa Kiến trúc của Đại học Đông Bắc, lần lượt được phân làm chủ nhiệm và giảng viên.

Trước khi kết hôn, Lương Tư Thành hỏi Lâm Huy Nhân: “Có một câu, anh chỉ muốn hỏi một lần này, về sau sẽ không bao giờ hỏi nữa, tại sao lại là anh?” Lâm Huy Nhẩn đáp: “Câu trả lời rất dài, em sẽ dùng cả một đời để trả lời anh, anh đã chuẩn bị sẵn sàng nghe em chưa?” Đây là một người phụ nữ vừa thú vị vừa đặc biệt biết bao, trong mắt Lương Tư Thành, cô gái xinh đẹp này vốn như một câu đố, đến nay càng vì câu nói này của cô mà che chở và bảo bọc cho cô cả một đời.

Ngày tháng trôi qua như nước, Lâm Huy Nhân đi trên con đường nhân sinh phù hợp với mình, tuy không có gấm thêu vô hạn nhưng cũng là non sông hòa hợp. Đối với cô mà nói, đây mới là cuộc sống, cuộc sống như thế này tuy bình đạm giản đơn, nhưng vĩnh viễn không cô độc và nghèo nàn. Sự lựa chọn ban đầu của Lâm Huy Nhân là đúng đắn, cả đời này của cô tuy không thể coi là hoàn mỹ vô khuyết, song cô đã sống một cuộc đời sóng gợn chẳng kinh, an lành yên ổn. Cho dù là thành tựu văn học hay là thành tựu kiến trúc, thì sự nghiệp của cô đều khiến người khác phải khâm phục và ngưỡng mộ. Rất nhiều người nói, cô sống quá thanh bạch, thanh bạch tới mức giống như vầng trăng sáng treo lơ lửng giữa bầu trời, khiến người ta không dám cũng không nỡ tới gần, sợ sự tinh khiết của cô sẽ soi tỏ sự ô trọc của mình.

Cho nên Lâm Huy Nhân diễm lệ như hoa tuy xinh đẹp say đắm lòng người, được vô số người của thời đại đó yêu mến, nhưng cô cũng cô đơn, nỗi cô đơn của cô bắt nguồn từ sự thanh bạch của cô. Cho dù cô cố gắng để bản thân hạ thấp xuống bụi trần, cùng chúng sinh nếm trải hạnh phúc nhân gian này, nhưng khí chất thanh tịnh và diễm lệ đã đi theo cô từ lúc chào đời, đồng hành với cô cả một đời, không rời không xa. Ở thời đại tài nữ như mây đó, trước sau, Lâm Huy Nhân vẫn là duy nhất, bằng dung nhan tuyệt đại, tài hoa tuyệt thế, băng khiết thanh nhã của mình, cô đã khiến ba người đàn ông ưu tú nhất yêu cô cả đời. Rất nhiều cô gái đã vì tình yêu mà làm tổn thương mình tới mức chịu trăm ngàn vết thương, tan tành vỡ vụn, duy chỉ Lâm Huy Nhân là không có những hồi ức bị thương ấy.

Sự tinh khiết của Lâm Huy Nhân khiến tôi không khỏi nhớ đến Lâm Đại Ngọc trong Hồng Lâu Mộng, một cô gái xinh đẹp tuyệt trần, “thân kia trong sạch muôn vàn[14]”. Nàng là tiên nữ, là em Lâm trên trời hạ phàm, nàng đến phàm trần là để trả nợ. Cho nên, nàng vẫn luôn tồn tại giữa thế gian bằng tư thái cô độc bơ vơ, cho dù là sống ở Giả phủ đầy rẫy tranh đấu, trước sau vẫn không thể thay đổi được tính tình ban đầu của nàng. Cho nên mặc dầu nàng yêu Giả Bảo Ngọc đến nhường nào, rốt cuộc vẫn phải bỏ lỡ chàng, những gì thế nhân có thể làm, cũng chỉ là nắm chặt tay thở dài mà thôi. Nàng lãng mạn, sự lãng mạn của nàng dám phá vỡ rào chắn của thế tục; nàng si tình, sự si tình của nàng dám dâng hiến tuổi thanh xuân và tính mệnh cho tình yêu. Nàng không sợ thất bại, mà nàng sợ thế gian này là chốn vô tình, kỳ thực nàng không thua, nàng đã thắng được tình yêu trọn một đời của Giả Bảo Ngọc. Cái chết của nàng, chỉ là vì món nợ đã trả hết, chẳng thà nàng quay về.

Một câu trích trong bài từ Táng hoa từ, Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần.

Lâm Huy Nhân và Lâm Đại Ngọc thực sự có những điểm tương đồng, nhưng họ lại là hai người hoàn toàn khác nhau. Lâm Huy Nhân tuy trong sạch không vướng bụi trần, yêu thích lãng mạn, song cô không thanh cao lánh đời, mà cô lại ngưỡng mộ khói bếp, sợ hãi cô độc. Nếu nói tình yêu là một canh bạc, Lâm Đại Ngọc đặt cược tất cả tuổi thanh xuân của mình, còn Lâm Huy Nhân lại đặt cược một quãng thời gian ngắn tịch mịch chua chát. Bởi vì Lâm Huy Nhân không thể thua, cô hy vọng bản thân có thể sống đến lúc tóc bạc phơ phơ, khi về già có thể có những tháng năm dài đáng được tưởng nhớ cả đời. Cô sống quá tỉnh táo, cho nên cô không bước vào Đại Quan viên, cũng không mơ nổi giấc mơ lầu hồng thương vàng tiếc ngọc ấy.

Mỗi người đều có quyền mơ mộng, nhưng đã bỏ lỡ cái độ tuổi mơ mộng mà vẫn muốn bất chấp tất cả để mơ thì buộc phải trả một cái giá. Lâm Huy Nhân đã lựa chọn sự tỉnh táo thanh bạch, thì đành vứt bỏ giấc mộng của mình, chậm bước giữa phàm trần huyên náo. Cô giống như một chú cò trắng dang cánh, trên bờ liễu của tháng năm bay vút lên cao, vụt lướt qua hồ, bay về phía cuộc sống mà cô muốn có. Chỉ là linh hồn cô vẫn là đóa hoa sen trắng đó, an tĩnh mọc trên bùn lầy, cách biệt với trần thế.

Ngày 19 tháng 1 năm 1929, Lương Khải Siêu đã qua đời sau mấy tháng bệnh nặng, Lương Tư Thành và Lâm Huy Nhân thiết kế bia mộ cho cha. Tháng 8 cùng năm, Lâm Huy Nhân từ Đông Bắc quay về Bắc Bình, sinh con gái, đặt tên là Tái Băng, để kỷ niệm nhã danh thư phòng “Ẩm Băng Thất” của ông nội Lương Khải Siêu. Cuối cùng Lâm Huy Nhân đã có cuộc sống như cô mong muốn, chính là lấy một người đàn ông thực thà, sinh con đẻ cái như bình thường, không có tình cảm kinh hoảng sợ hãi, mà lại an ổn tươi đẹp. Con gái chào đời khiến Lâm Huy Nhân càng xác định chắc chắn, sự lựa chọn năm đó của mình là chính xác, bởi vì hạnh phúc mà cô mong đợi là đơn giản như thế này.

Gia đình viên mãn khiến Lâm Huy Nhân chìm vào hạnh phúc không muốn tỉnh lại, thành tựu sự nghiệp lại càng đẩy cuộc đời cô lên một đỉnh cao khác. Năm này, Trương Học Lương tổ chức cuộc thi thiết kế mẫu huy hiệu Đại học Đông Bắc, mẫu thiết kế “Bạch sơn hắc thủy” của Lâm Huy Nhân đã đoạt giải thưởng. Năm này, sinh mệnh của Lâm Huy Nhân phồn hoa nở rộ, chỉ là thời gian hoa nở được bao lâu? Liệu sẽ có một ngày, hoa nở hết rơi rụng, trút tất thảy xuống dòng nước chảy không? Kỳ thực chúng ta đều hiểu rằng, thế gian này chưa từng có loài hoa nào nở rồi mà không rụng, chưa từng có cuộc đời nào chỉ nổi mà chẳng chìm?

Rốt cuộc Lâm Huy Nhân vẫn là một phụ nữ thông tuệ, cô hiểu được bất cứ mối tình duyên nào cũng là sự an bài của số mệnh, hiểu được bất cứ phương thức sống nào cũng có những quy tắc không thể trái lại. Ban đầu cô đích thân vứt bỏ mối tình lý tưởng ấy, nên khó tránh khỏi toàn thân quạnh quẽ. Cho nên, trời xanh luôn công bằng, đến nay tất cả những gì cô có được cũng là cô dùng cái giá đó để đổi lấy. Cho dù một ngày kia hết thảy hạnh phúc lại phải chắp tay dâng trả, thì có là gì? Nhân sinh khó có thể ung dung mãi mãi, chỉ nguyện cho bạn cho tôi, tùy cảnh ngộ mà an vui.

Tĩnh dưỡng non cao

Sinh mệnh vốn là một hành trình dài dằng dặc, ai cũng không thể cố ý sửa đổi tình tiết hoặc kết cục. Nhưng có một ngày, chúng ta đều quy về sự yên tĩnh, vì đó là nguồn gốc của sinh mệnh.

Không biết bắt đầu từ khi nào, chúng ta bắt đầu ngưỡng mộ những người cô độc, bắt đầu mê luyến một kiểu cuộc sống đơn thuần giản dị. Có lẽ là đã nhìn quá nhiều thế thái phồn hoa, nội tâm càng kiên quyết muốn có một sự an tĩnh và thuần túy. Thế là mỗi người đều thử thay đổi bản thân, nỗ lực giảm bớt những phiền phức, coi đơn giản đạm bạc là hoàn mỹ; nỗ lực vứt bỏ nóng vội, coi thanh tĩnh là siêu thoát. Sinh mệnh vốn là một hành trình dài dằng dặc, ai cũng không thể cố ý sửa đổi tình tiết hoặc kết cục. Nhưng có một ngày, chúng ta đều quy về sự yên tĩnh, vì đó là nguồn gốc của sinh mệnh.

Vì mong mỏi sự thuần túy, cho nên mỗi người đều bằng lòng để bản thân giống như một cái cây sinh trưởng giữa nhân thế, an tĩnh đẹp đẽ, cô độc kiêu ngạo. Tôi vẫn luôn thích một ý thơ của Vương Duy: “Hành đáo thủy cùng xứ, tọa khán vân khởi thì[15]”. Chúng ta mang hành lý nặng bôn tẩu giang hồ, nhìn thấy bước chân vội vã, xưa nay chưa từng hỏi vì sao, cũng không biết ngày nào sẽ dừng lại. Khi bạn, khi tôi tưởng rằng cuộc đời sẽ kéo dài mãi đến mức không nhìn thấy ranh giới, quay đầu lại chỉ là khoảng cách gang tấc mà thôi. Cuộc đời của một người chẳng qua chỉ là khoảng cách từ buổi chiều đến hoàng hôn, trăng treo ngọn liễu, trà nguội cạn lời, hết thảy đều có thể hạ màn.

Trích bài Chung Nam biệt nghiệp, Lê Nguyễn Lưu dịch thơ: “Đi theo nguồn nước đổ, ngồi ngắm áng mây bay.”

Lâm Huy Nhân biết mình là một loài thực vật, là một đóa sen trắng tinh khiết, chỉ là không nỡ từ bỏ mùa xuân muôn hồng ngàn tía, cho nên sớm đã bung nở trong tiết đầu hạ mát mẻ. Nhiều khi, cô không muốn người đời nhìn thấy sự yếu mềm của mình, cho nên cô nỗ lực khiến bản thân kiên cường hơn, khi bản thân đi giữa dòng người đông đúc, tất cả mọi người đều không cảm nhận được sự xinh đẹp nổi trội của cô. Nhưng rốt cuộc thì cô vẫn là một phụ nữ có mỹ mạo kinh người, tài hoa tuyệt thế, sự nghiệp xuất sắc và cuộc sống hôn nhân gia đình mỹ mãn, có rất nhiều điều tốt đẹp hội tụ ở cô. Vì thế, cảm giác mà Lâm Huy Nhân đem đến cho người ta vĩnh viễn là cao xa không thể với tới.

Những năm đó, phổi của Lâm Huy Nhân vẫn luôn không được khỏe, lại vì quá bận rộn nhiều việc, nên chưa từng được chữa trị đàng hoàng. Cho đến năm cô hai mươi sáu tuổi, bệnh phổi của cô có xu hướng nghiêm trọng, bác sĩ của bệnh viện Hiệp Hòa cho rằng cô không thể tiếp tục lao tâm khổ tứ vì sự nghiệp mãi, nên kiến nghị cô lên núi tĩnh dưỡng một thời gian. Tháng 3 năm 1931, Lâm Huy Nhân hai mươi bảy tuổi đến biệt thự Song Thanh ở Hương Sơn dưỡng bệnh. Cuộc sống bận rộn đã nhiều năm khiến cô gần như quên mất, hóa ra cuộc sống lại có thể yên ả như vậy.

Nhân gian xuân sắc, vạn vật sinh trưởng, cảnh trí trong núi lại càng mê hồn, mỗi loài cây đều có một vẻ đẹp và linh tính không thể diễn tả bằng lời. Lâm Huy Nhân là một phụ nữ thơ mộng, tâm sự đã im ắng từ lâu của cô lại lần nữa bị những sinh linh này lay động. Dường như một đóa hoa nở, một tiếng côn trùng kêu, một luồng gió mát, đều có thể chạm tới cảm xúc miên man của cô. Những ngày tĩnh tâm dưỡng bệnh, Lâm Huy Nhân lần nữa thu nhặt lại những tâm tình ngày xưa, đọc những tác phẩm văn học đã gác lại bấy lâu, và trong đêm khuya thanh vắng một mình miệt mài viết lách. Những ngày này, cô đã viết rất nhiều thơ và truyện ngắn, đăng chúng trên các tập san.

Lâm Huy Nhân thích mặc một bộ áo ngủ màu trắng, thắp một nén nhang thơm, cắm vài cành hoa tươi trong bình, cắm cúi viết chữ trong căn nhà nhỏ sạch sẽ sáng sủa, phong nhã vô cùng. Lâm Huy Nhân phong tình từng cảm khái nói với Lương Tư Thành rằng: “Nhìn thấy em như thế này, bất cứ người đàn ông nào cũng ngất mất thôi.” Lương Tư Thành lại cố ý chọc tức cô: “Anh đâu có ngất.” Kỳ thực Lương Tư Thành sao có thể không biết rõ sức hút của Lâm Huy Nhân, thậm chí anh còn cảm thấy vẻ đẹp của cô trước sau luôn là một loại uy hiếp đối với anh. Trên văn đàn, Lương Tư Thành thiếu đi một chút khả năng trời cho, anh không có cách nào dùng những câu văn tuyệt mỹ để diễn đạt tình yêu của mình với Lâm Huy Nhân. Anh thích một câu hát trong Côn khúc: Em đẹp như hoa như ngọc, nhưng năm tháng trôi qua như nước chảy...

Những ngày Lâm Huy Nhân tĩnh dưỡng trên núi thường có bạn bè tới thăm hỏi, khiến Lâm Huy Nhân vốn quen náo nhiệt cũng không bị quá cô quạnh. Người tới thăm có bạn bè trên văn đàn và một số danh sĩ trong xã hội, như Băng Tâm, Thẩm Tùng Văn, Kim Nhạc Lâm, Hàn Tương My... đều là khách quen, còn Từ Chí Ma lại là vị giai khách đến thăm nhiều nhất. Dăm ba người tri kỷ tụ tập với nhau, nấu trà nói chuyện khuya, những tháng ngày nhàn nhã này vẫn là điều Lâm Huy Nhân luôn mong ước, đến nay bị bệnh mới có thể biến thành hiện thực.

Trong năm đó, Lâm Huy Nhân viết rất nhiều thơ ca, phong cảnh thanh nhã trong núi và Từ Chí Ma chính là suối nguồn cảm hứng của cô. Mỗi lần Từ Chí Ma đến đều cùng cô đàm luận văn chương, giãi bày tâm tình, tình cảm giữa họ đã vượt xa thứ tình yêu đơn thuần. Từ Chí Ma từng nói, cũng chỉ có ở bên cạnh Lâm Huy Nhân mới có thể khiến linh hồn của mình thực sự được giải phóng. Những ngày đó, Lục Tiểu Mạn mỗi ngày hoang phí, uống rượu khiêu vũ, khiến Từ Chí Ma cảm thấy mệt mỏi không chịu nổi. Cho dù họ vẫn yêu nhau như thế, nhưng cuộc sống của họ không biết từ lúc nào đã bắt đầu xuất hiện những cuộc cãi vã không ngừng.

Đối với thói buông thả tùy hứng của Lục Tiểu Mạn, Từ Chí Ma đành một mực yêu chiều, tới lúc không thể nhẫn nhịn nỗi, anh thường nghĩ tới Lâm Huy Nhân, người phụ nữ nhìn vĩnh viễn xinh đẹp trinh tĩnh này, cô không diễm lệ mê đắm như Lục Tiểu Mạn, nhưng có thể làm dịu trái tim đang xao động của bạn bất cứ lúc nào. Lúc chán chường, Từ Chí Ma từng nói với Lâm Huy Nhân: “Xem ra, cuộc đời này anh chẳng thể có hạnh phúc nữa!” Còn Lâm Huy Nhân lại cực kỳ ôn tồn an ủi anh, vì cô luôn hy vọng Từ Chí Ma có được hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc là một chuyện xa xỉ biết bao, nhân sinh luôn có quá nhiều điều nuối tiếc, không cho phép chúng ta mặc sức vui vẻ.

Vẫn

Anh vươn lên giống như một đám mây trắng giữa hồ nước vươn lên trời xanh

Lại như một dòng suối mát, trong vắt

Cho em men theo bờ rừng truy tìm suối nguồn của anh:

Em vẫn ôm ấp muôn nỗi hoài nghi

Với từng chiếc bóng rọi xuống anh!

Anh bung xòe như một đóa hoa ngàn cánh!

Từng cánh hoa thắm tươi, hương thơm thấm đẫm,

Hương thơm lan tỏa, bầu bạn với màn đêm

Em nói hoa ơi, đây chính là mùa xuân trêu ghẹo,

Lấy trộm mối tình si của con người!

Anh học theo trang sách bị gió thổi phần phật,

Phô bày từng suy tư, từng ý nghĩ của anh.

Đôi mắt anh nhìn, em không ngừng muốn nói:

Em vẫn không có lời giải đáp, tĩnh mịch

Mãi trói buộc linh hồn em.

Lâm Huy Nhân viết bài thơ Vẫn phải chăng là để đối lại bài Ngẫu nhiên của Từ Chí Ma. Trong sâu thẳm nội tâm cô, Từ Chí Ma mãi mãi là người bạn tri kỷ trong sạch nhất của cô, mãi mãi sẽ im lặng đợi chờ linh hồn cô. Cho dù anh ở nơi đâu, cho dù anh có yêu ai, chỉ cần ở bên Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma vĩnh viễn đều là người đàn ông đa tình ở Cambridge lúc ban đầu, chưa từng có bất kỳ mảy may thay đổi. Mà trong mắt Từ Chí Ma, cô gái nhỏ năm xưa đã trưởng thành, thành một người phụ nữ an tĩnh mà phong vận. Người phụ nữ này là hồng nhan duy nhất trong cuộc đời này của anh, mãi mãi xinh đẹp như buổi gặp gỡ ban đầu.

Đêm đó

Đêm đó thuyền em ra khỏi dòng sông tim,

Trời xanh thăm thẳm giăng đầy sao chi chít.

Đêm đó tay anh và tay em cùng siết,

Đêm sao mênh mang khóa chặt nỗi sầu.

Đêm đó anh và em chia nhau phương hướng,

Mỗi người một dáng hình cuộc sống riêng nhau.

Đến nay thuyền em vẫn lênh đênh trên biển,

Trong sóng gió, cột buồm nhỏ luôn chao đảo.

Còn sau lưng mặt trời vẫn mãi quẩn quanh,

Bóng đêm tầng tầng chụp lấy người em.

Đến nay em vẫn còn nhớ bầu trời đêm đó, ánh sao, nước mắt, bờ sông sáng mờ!

Đến nay em vẫn nhớ ruộng đồng trên bờ cỏ:

Hoa đỏ hoa vàng muôn đóa xinh tươi.

Hôm đó em hy vọng sẽ đi tới đỉnh cao,

Nung ủ ký ức êm đềm như mật ngọt.

Hôm đó em muốn căng mũi tên lông vũ,

Ngắm bắn về phía vườn hoa anh.

Hôm đó anh sẽ nghe thấy tiếng ca lảnh lót,

Đó chính là em chờ đợi sự tán thưởng của anh.

Hôm đó anh sẽ nhìn thấy bóng hoa lấp lóa,

Đó là nơi em đã lẻn vào năm xưa!

Lâm Huy Nhân tưởng rằng năm tháng đã mài mòn chút tình thơ cuối cùng, tưởng rằng khói lửa hồng trần đã thay thế toàn bộ cuộc sống. Nhưng cô biết, chỉ cần trùng phùng với Từ Chí Ma, thì sự lãng mạn và tài hoa từ trong cốt tủy của cô lại lần nữa dâng trào. Cho dù mỗi người bọn họ đã nhận lấy cuộc sống riêng, yêu những người khác, nhìn có vẻ hai bên đều an ổn vô sự, kỳ thực họ đã cắm rễ trong cuộc đời của nhau từ lâu rồi.

Tình cảm như thế, cả cuộc đời chỉ có một lần, cũng chỉ cần một lần. Lâm Huy Nhân vì Từ Chí Ma mà bung nở xinh đẹp, cho nên đời này bất luận dùng phương thức nào để đi tiếp, dùng tư thái nào để sinh tồn, cô đều không bao giờ hối hận. Còn Từ Chí Ma cũng vậy, trong sinh mệnh của anh, đã từng yêu một cách trong sáng và thấu triệt như thế, thực sự đã đủ rồi. Tuổi thanh xuân của họ được đóng thành một tập thơ duy mỹ, để những người đọc qua đều yêu thích không nỡ buông tay, muốn đọc mãi không thôi.

Một đời tình si

Yêu nhau dễ dàng mà bên nhau khó khăn, một ngày kia phát giác tình yêu từng có đã không còn là cảm giác của ngày hôm qua, có thể lựa chọn buông tay một cách dịu dàng. Bởi vì chia ly không nhất định là bội bạc, mà đôi bên dành cho nhau một lời chúc phúc tốt lành, có lẽ cả hai sẽ có trời cao biển rộng.

Nhân sinh nếu chỉ như lần đầu gặp gỡ. Tôi tin rằng những ai đã từng đọc bài từ này của Nạp Lan đều sẽ không thể quên được câu thơ này, nguyên nhân không quên được là vì trong thơ hàm chứa quá nhiều tình huống và ý vị nhân sinh. Những người đã đi qua tuế nguyệt đó, luôn sẽ nhìn lại đóa hoa rực rỡ đầu cành thanh xuân ấy. Thế sự đã mài mòn trái tim căng tràn của một người thành yếu ớt mỏng manh, còn những tình cảm chân thành của quá khứ cũng theo năm tháng nguội lạnh dần dần. Đi qua sớm xuân chiều thu, ai có thể như xưa, không đổi thay dáng vẻ ban đầu? Người đã từng yêu sâu đậm dung nhan cũng sẽ già đi, trái tim đã từng thơ ngây sẽ trải bao dâu bể, thử hỏi ai có thể còn đối đãi với nhau như lúc ban đầu?

Nhưng nhân sinh hà tất chỉ như lần đầu gặp gỡ, nếu nói lần đầu gặp gỡ rạng rỡ như hoa mùa xuân, thế thì nắm tay nhau đi qua một đoạn đời dài, lại có thể lặng yên ngắm nhìn vẻ đẹp của lá thu. Một người thấu hiểu nhân tình thế thái sẽ hiểu rằng, so với hoa xuân, lá thu lại càng khiến người ta xúc động. Chỉ là tình cảm đã đến mức nhạt đi, thì khó tránh khỏi sẽ có hụt hẫng, sẽ buồn bã mà truy tìm những điều tốt đẹp đã từng có. Nhưng cũng sẽ có một kiểu người như thế này, khi yêu một người thì có thể yêu sâu đậm tận đến lúc chết đi, trong sinh mệnh của anh ta, tất cả những ngày tháng đều đẹp đẽ như lần đầu gặp gỡ.

Viết về mối tình lãng mạn giữa Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma, và sự đối xử tương kính như tân giữa Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành, luôn không thể thiếu được một người đàn ông khác, người đàn ông yêu sâu đậm nguyện che chở cả đời cho cô - Kim Nhạc Lâm. Dường như người đàn ông này chỉ biết trao đi mà chưa từng đòi hỏi bất cứ sự báo đáp nào ở Lâm Huy Nhân, sự cố chấp và âm thầm của anh khiến người ta mỗi khi nhớ đến đều không thể kìm được mà suýt rơi lệ. Chính là một vị Thái Sơn Bắc Đẩu trong giới học thuật như thế, lại vì người con gái mình yêu, lặng lẽ dâng hiến cả một đời mình. Anh yêu đến lý trí, yêu đến trầm ổn, cũng yêu đến sâu sắc. Tình yêu lặng lẽ của anh giống như một kỳ tích, khiến tất cả những khán giả đều vì thế mà sụt sùi thổn thức.

Có lẽ nhiều người đều muốn biết, Lâm Huy Nhân liệu đã từng yêu Kim Nhạc Lâm hay chưa, tình yêu của cô đối với Kim Nhạc Lâm là loại nào, là vì cảm động hay là thực sự đã rung động mối chân tình? Chính cái năm 1931 này, Lâm Huy Nhân vì quá bán thời gian đều tĩnh dưỡng ở trên Hương Sơn, nên trái tim của cô đã quay lại trạng thái bình tĩnh tươi đẹp ban đầu. Cho đến một ngày, Lương Tư Thành từ bên ngoài trở về, Lâm Huy Nhân bỗng nhiên nghẹn ngào nói với anh: “Em đau khổ quá, vì em cùng lúc yêu hai người, không biết phải làm thế nào nữa?”

Lương Tư Thành nghe xong câu nói này, im lặng không nói gì. Trằn trọc suốt một đêm, anh dường như cũng hiểu ra rất nhiều điều, ngày hôm sau, anh mới nói với Lâm Huy Nhân rằng: “Em là người tự do, nếu như em lựa chọn anh Kim, thì anh chúc cho bọn em mãi mãi hạnh phúc.” Mà anh Kim ở đây, chính là Kim Nhạc Lâm, Lương Tư Thành sao có thể không biết được tình cảm ngưỡng mộ sâu sắc của Kim Nhạc Lâm dành cho Lâm Huy Nhân. Còn Lâm Huy Nhân đã yêu Kim Nhạc Lâm từ lúc nào thì Lương Tư Thành không biết, mà đến chính Lâm Huy Nhân cũng không biết. Có lẽ cô chỉ bị xúc động trước người đàn ông chín chắn trầm ổn này, nảy sinh cảm giác quyến luyến không tự chủ được đối với anh ta.

Nhưng chúng ta đều biết, ban đầu Lâm Huy Nhân đã bỏ lỡ Từ Chí Ma, lúc này lại càng không thể yêu đương nồng nhiệt với Kim Nhạc Lâm. Lâm Huy Nhân của bấy giờ đã không thể mặc sức làm theo ý muốn nữa, cô đã có chồng thương yêu cô, có con gái ngoan ngoãn lanh lợi, đã có sự nghiệp huy hoàng của riêng mình. Ban đầu, cô không dám vì mối tình lãng mạn kia mà từ bỏ cuộc sống bình đạm, đến nay sao có thể vì một người đàn ông mà vứt bỏ tổ ấm mình đã dày công vun đắp. Sự mơ hồ của cô chỉ là tạm thời, cho nên cô và Kim Nhạc Lâm trước sau vẫn giữ một khoảng cách, khoảng cách này khiến bọn họ không dám dễ dàng vượt qua, vì sợ rằng mình không thể gánh chịu.

Sau này, Lâm Huy Nhân đã thuật lại những lời của Lương Tư Thành cho Kim Nhạc Lâm nghe, Kim Nhạc Lâm trả lời cô: “Xem ra, Tư Thành đúng là thực sự yêu em, anh không thể làm tổn thương một người yêu em thực sự, anh nên rút lui.” Thế là từ đó ba người làm bạn đến tận cuối đời. Đây chính là Kim Nhạc Lâm, lạnh lùng bình tĩnh lý trí, anh chính là một người dùng lý trí tột cùng để kiểm soát tình cảm của chính mình, yêu Lâm Huy Nhân trọn một đời. Lâm Huy Nhân yêu Kim Nhạc Lâm, chính là yêu sự lý trí ấy, tình yêu của cô đối với Kim Nhạc Lâm không giống với mối tình nồng cháy dai dẳng dành cho Từ Chí Ma, cũng không giống với mối tình bình hòa ấm áp dành cho Lương Tư Thành, mà đối với Kim Nhạc Lâm, cô còn có thêm tình cảm khâm phục và kính trọng, sự giao lưu giữa họ cũng rất khác biệt.

Trong gia đình vợ chồng Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành gần như mỗi tuần đều có một buổi tụ họp quây quần, Kim Nhạc Lâm luôn là vị khách quen của buổi tụ tập ở Lương gia. Bọn họ chí thú tương đồng, giao tình sâu đậm, luôn là hàng xóm của nhau. Nghe nói Lâm Huy Nhân đến ở nơi nào thì Kim Nhạc Lâm sẽ lặng lẽ chuyển đến ở nơi đó. Kim Nhạc Lâm dùng phương thức ấm áp này để âm thầm che chở người phụ nữ mình yêu nhất, không xa không rời. Còn Lâm Huy Nhân đã sớm quen với sự che chở của anh, bất cứ lúc nào cô cũng cần anh có mặt, chỉ cần anh có mặt, cô sẽ thấy an lòng.

Tình cảm trên nhân thế có lúc đến chính chúng ta cũng không thể nào phân biệt rõ. Lâm Huy Nhân tự hỏi là một người tỉnh táo, có thể xử lý mấy mối tình đều ổn thỏa, nhưng rốt cuộc thì cô không biết nên dùng phương thức nào để an ủi mấy người đàn ông yêu cô chân thành này? Khi cô nói với Lương Tư Thành và Kim Nhạc Lâm, cô đồng thời yêu hai người đàn ông, trong lòng cũng hoang mang đến cực độ. Mà Lâm Huy Nhân của lúc ấy, thực sự không yêu Từ Chí Ma nữa sao? Không phải không yêu, mà là vì cô biết, Từ Chí Ma đã sớm trở thành quá khứ mãi mãi của cô, điều cô có thể làm được, chỉ là giấu anh đi thật kỹ, không nói đến với bất cứ người nào khác. Còn Lương Tư Thành và Kim Nhạc Lâm lại là hiện tại. Cô thật may mắn, trong lúc cô đau buồn, Kim Nhạc Lâm đã rút lui một cách đầy lý trí, lại cam tâm tình nguyện cả đời không lấy vợ vì cô, đến sau khi cô chết đi rồi vẫn giữ hồn phách, không dám có bất cứ mảy may phụ bạc cô.

Tình yêu của Kim Nhạc Lâm dành cho Lâm Huy Nhân, thực sự một đời không đổi. Cuối những năm 50 của thế kỷ XX, Lâm Huy Nhân qua đời, Lương Tư Thành cưới học sinh tên là Lâm Thù. Nghe nói có một ngày, Kim Nhạc Lâm mời những người bạn cũ tới khách sạn Bắc Kinh, không tuyên bố lý do, và những người bạn đến dự cũng không biết duyên cớ làm sao. Cơm ăn đến nửa chừng, Kim Nhạc Lâm đứng dậy phát biểu: Hôm nay là sinh nhật của Lâm Huy Nhân. Nghe xong những lời này, những người bạn già ấy nhìn mãi người đàn ông cả đời không cưới vợ đó, không ai là không động lòng rơi lệ. Tình cảm sâu đậm đến nhường ấy, cả một đời này của Lâm Huy Nhân, cũng coi như là không có gì để hối hận.

Sau khi Lâm Huy Nhân mất, Kim Nhạc Lâm không còn có thể ở bên cạnh cô nữa, một mình anh chỉ đành sống qua ngày dựa vào những ký ức xa xưa. Nghe nói Kim Nhạc Lâm lúc cuối đời sống cùng với các con của Lâm Huy Nhân. Các con của Lâm Huy Nhân đều gọi ông là bố Kim. Có lẽ họ đều hiểu rằng, ông cụ này đã dùng tình cảm chân thành nhất, sâu đậm nhất để yêu người mẹ của họ suốt cả một đời, cho nên Kim Nhạc Lâm xứng đáng được bọn họ mãi mãi tôn kính và yêu thương.

Cách yêu của con người thật là khác nhau rất nhiều. Từ Chí Ma yêu Lâm Huy Nhân sâu đậm, nhưng khi Lâm Huy Nhân quay người rời đi, trái tim trống rỗng hụt hẫng của anh cần một tình cảm khác để lấp đầy, cho nên anh mới yêu Lục Tiểu Mạn, và vì một người con gái khác trả giá cho tất cả. Lương Tư Thành, người đàn ông đã thề non hẹn biển với Lâm Huy Nhân, nắm tay cô đi suốt một đời này, đến cuối cùng cũng chỉ là khách qua đường trong mây, kết thúc một câu chuyện rồi lại bắt đầu một câu chuyện khác của riêng mình. Lâm Huy Nhân phong hoa tuyệt đại rốt cuộc vẫn bị anh đóng khung trong tháng năm quá khứ, là không nỡ chạm phải, hay là không muốn chạm phải?

Đã là cách yêu khác nhau, thì không thể trách móc bất cứ ai. Không ai nói rằng cả đời mình chỉ có thể yêu một người, cũng không có ai nói, bắt đầu lại từ đầu là phản bội quá khứ. Chúng ta chỉ là cảm động trước sự chí tình của Kim Nhạc Lâm, chứ không mong đợi mỗi người đều giống như anh sẽ cô độc đến già. Là một người đàn ông, thực sự cũng không có mấy người si tình được như Kim Nhạc Lâm. Là một người phụ nữ, có được một người đàn ông như thế trao trọn một đời cho mình thì thực sự may mắn. Chỉ là sự may mắn này, cũng khiến người ta chua xót.

Yêu chân thành không hối hận, bất luận là bạn hay tôi dùng phương thức nào để đối đãi với tình cảm của bản thân. Chỉ cần trao đi trái tim chân thành, đã từng có, đã từng trân trọng, chính là sự từ bi lớn nhất. Yêu nhau dễ dàng mà bên nhau khó khăn, một ngày kia phát giác tình yêu từng có đã không còn là cảm giác của ngày hôm qua, có thể lựa chọn buông tay một cách dịu dàng. Bởi vì chia ly không nhất định là bội bạc, mà đôi bên dành cho nhau một lời chúc phúc tốt lành, có lẽ cả hai sẽ có trời cao biển rộng.

Không hẹn ngày gặp lại

Một đời của con người phải trải qua quá nhiêu sinh ly tử biệt, những cuộc ly biệt đột ngột đó thường khiến người ta tổn thương đến độ chẳng kịp trở tay. Nhân sinh nơi nào là không tương phùng, nhưng có những cái quay người, thì thực sự là một đời, từ đó về sau không hẹn ngày gặp lại, mãi mãi chẳng gặp nhau.

Nếu như tôi rời đi, không hẹn ngày gặp lại. Không hiểu vì sao, mỗi lần nhớ đến câu nói này, trong lòng tôi lại dấy lên một nỗi thê lương và chua xót không tên. Một đời của con người phải trải qua quá nhiều sinh ly tử biệt, những cuộc ly biệt đột ngột đó thường khiến người ta tổn thương đến độ chẳng kịp trở tay. Nhân sinh nơi nào là không tương phùng, nhưng có những cái quay người, thì thực sự là một đời, từ đó về sau không hẹn ngày gặp lại, mãi mãi chẳng gặp nhau.

Kỳ thực chúng ta đều biết, con người sinh tồn ở thế gian này thật khó khăn biết mấy, bất luận nội tâm bạn mạnh mẽ nhường nào, nhưng đứng trước cái chết đều là yếu đuối cả. Trong những tháng ngày bình tĩnh yên ổn, tôi vẫn luôn sợ hãi, sợ rằng những người thân yêu nhất rồi có một ngày sẽ ra đi trước tôi. Nỗi đau đớn lớn lao ấy, người bình thường sao có thể gánh chịu một cách dễ dàng được? Rất mong mỗi người có thể sống đến khi tóc trắng bạc phơ, thực hiện được hết thảy nguyện vọng, mỉm cười yên tĩnh mà ra đi. Nhưng nhân sinh lại có quá nhiều kiếp nạn chẳng thể tránh được, không qua được hố sâu nhất đó, thì chỉ đành rơi xuống vách núi, tan xương nát thịt. Cho dù bạn là một bá vương hô mưa gọi gió, cũng không thể xoay chuyển tình thế, cải tử hoàn sinh.

Năm 1931, đối với Lâm Huy Nhân mà nói, chính là một năm đẹp đẽ, và cũng là một năm đau buồn của cuộc đời. Vì bệnh phổi nên cô phải tĩnh dưỡng trên núi, những tình cảm, nồng nhiệt tích tụ đã lâu được giải phóng, vì thế mà đã viết rất nhiều bài thơ tuyệt vời, tô thêm những nét tươi sáng cho cuộc đời của cô. Đối với một người luôn bận rộn với thế tục, sự mát lành hiếm có cũng là một loại tu hành. Chúng ta đều biết phù sinh như mộng, nhưng chúng ta không thể vì chìm đắm trong giấc mộng quá lâu, mà uổng phí gió xuân trăng thu. Con người sống một đời, tuy không cầu kinh thiên động địa, nhưng rốt cuộc vẫn phải để lại thứ gì đó, khiến cho những người còn sống có thể tìm được vết tích, cho dù là một câu chuyện bình thường đơn giản, cũng coi như là một loại công đức.

Tháng 9 năm này, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân nhận lời mời của Chu Khởi Linh, rời Đại học Đông Bắc, đến làm việc tại Hội Nghiên cứu Kiến trúc Trung Quốc. Lương Tư Thành nhậm chức chủ nhiệm của tổ Kiến trúc Pháp, Lâm Huy Nhân làm “Hiệu đính chỉnh lý”. Mùa thu, Lâm Huy Nhân khỏi bệnh xuống núi, một lần nữa gây dựng lại sự nghiệp và cuộc sống tạm gác đã lâu. Cho dù có chút lưu luyến với những tháng ngày an tĩnh trong núi, nhưng niềm đam mê sự nghiệp từ trong cốt tủy của Lâm Huy Nhân còn lớn hơn sự ngưỡng mộ cuộc sống thơ mộng của cô, cho nên khoảng thời gian trầm lắng ngắn ngủi mới khiến người phụ nữ tài tình dạt dào này nhanh chóng xốc lại tài hoa.

Nhưng cô không biết, nhân gian có một bi kịch lớn sắp ập đến, bi kịch này khiến cô cả đời không có cách nào được giải thoát hoàn toàn. Ngày 19 tháng 11 năm 1931, Từ Chí Ma đáp chiếc máy bay bưu chính “Tế Nam” của hãng Hàng không Trung Quốc từ Nam Kinh đến Bắc Kinh, anh vội đi là để tham dự buổi diễn thuyết về nghệ thuật kiến trúc Trung Quốc do Lâm Huy Nhân tổ chức ở Hội trường Hiệp Hòa Bắc Bình cho những Đại sứ người nước ngoài vào tối ngày hôm đó. Trước đó, Từ Chí Ma có gửi điện báo cho Lâm Huy Nhân, nói đúng ba giờ chiều anh sẽ đến sân bay Nam Uyển, xin hãy cho xe tới đón. Lương Tư Thành đích thân lái xe tới đón, đợi đến bốn giờ rưỡi, máy bay vẫn chưa tới. Công ty hàng không nói Tế Nam có mây mù, nhà thơ trẻ tuổi này có lẽ đã thiệt mạng trong trận mây mù mờ mịt này.

“Khi máy bay đến khu vực Đảng Gia Trang ở phía Nam Tế Nam, bỗng nhiên mây mù dày đặc bao phủ, rất khó phân biệt phương hướng. Phi công muốn tìm được đường bay đỏ chính xác, đành hạ thấp độ cao của máy bay, không ngờ máy bay đâm vào núi Bạch Mã (còn gọi là núi Khai Sơn), lập tức rơi xuống vực núi, thân máy bay bốc cháy, nhân viên trên máy bay - hai phi công và Từ Chí Ma toàn bộ đều gặp nạn.” Đây là một quá trình ngắn ngủi đơn giản, khiến những sinh mệnh còn đang sống sờ sờ trong nháy mắt hóa thành tro tàn, thậm chí đến xương cốt cũng chẳng tìm thấy. Có lẽ chúng ta không tin vào thuyết vận mệnh, chỉ là cuộc đời không thể đoán trước được này không để cho chúng ta đấu tranh chống lại. Hết thảy đều có số định, cho dù là ngẫu nhiên hay tất nhiên, kết cục chính là như thế, ai có thể thay đổi?

Về cái chết của Từ Chí Ma, có rất nhiều giả thuyết. Có người nói, Từ Chí Ma vì Lâm Huy Nhân mà chết, nếu như không tham dự buổi diễn thuyết học thuật của cô, thì sao có thể phát sinh sự cố này? Cũng có người nói, Từ Chí Ma vì Lục Tiểu Mạn mà chết, bởi vì Từ Chí Ma trước lúc đi còn cãi cọ với Lục Tiểu Mạn, giữa họ đã tích tụ mâu thuẫn chồng chất và sâu sắc vì Lục Tiểu Mạn phóng túng hoang phí.

Kỳ thực chúng ta đều biết, cái chết của Từ Chí Ma chính là kiếp số đã định của anh, thì cớ gì lại đi oán trách đổ tội cho các người đẹp. Có những người đi máy bay cả đời cũng không xảy ra bất cứ sơ suất nào, nhưng cũng có những người chỉ đi một lần cũng gặp phải tai nạn, rơi máy bay mà mộng tan thành bụi trần. Cuộc đời có quá nhiều việc ngoài ý muốn là điều chúng ta không thể dự đoán được, cũng không có cách nào nắm chắc được, đã không thể đoán trước tương lai, thì chỉ đành nghe theo vận mệnh. Nhưng rất nhiều người đều muốn xem cái chết của Từ Chí Ma thành một cuộc tuẫn táng vì tình kinh động hồn phách. Dường như chỉ có như thế mới có thể báo đáp lại sự đa tình trọn một đời của anh, lưu lại những tuyệt bút tình cảm sâu nặng cho cuộc đời lãng mạn đầy ý thơ của anh.

Cái chết của Từ Chí Ma, không phải là lỗi của hồng nhan, tuyệt đối không phải. Người đời thường nói, hồng nhan bạc mệnh, trời ghét người tài, tuy không phải là tuyệt đối, nhưng trời xanh đúng thực rất công bằng. Thượng đế đã ban cho bạn tài hoa tuyệt thế, thì sẽ không cho bạn hạnh phúc giản đơn, bình ổn. Người ta đã nói biết bao lần, nhân sinh chính là một cuộc trao đổi, nghĩa là cái này mất đi cái kia mới sinh ra, giành được và từ bỏ là ngang hàng với nhau.

Từ Chí Mà chết đi rồi, người đau lòng nhất hẳn là người yêu anh nhất. Ngoài những người thân máu mủ của anh ra, chính là những người anh đã từng yêu trong đời và những người phụ nữ từng yêu anh. Chúng ta có thể tưởng tượng tới, người vợ trước Trương Ấu Nghi khi nhận được tin báo tử của Từ Chí Ma, cô đau đớn tuyệt vọng biết bao, khóc không thành tiếng. Còn bài tản văn Thương tiếc Chí Ma Lâm Huy Nhân viết, đủ để thấy cô đau lòng đến nhường nào. Cô nói, những ngày tháng sau đó nhiều lần nhớ về Từ Chí Ma, e rằng toàn bộ là tối tăm và khổ sở, sẽ chẳng còn chút ánh sáng nào nữa, vì cô đã mất đi tín ngưỡng thơ ca tươi đẹp giống như anh. Còn Lục Tiểu Mạn, lại càng đau đớn khốn khổ, cái chết của Từ Chí Ma đã khoét đi một trái tim chân thành cuối cùng của cô trên thế gian này. Cô viết bài văn Khốc Ma[16], từ đây mang tấm thân bệnh tật lạnh lẽo cô độc đi giữa cuộc đời, sự sa sút không gì sánh bằng đó khiến người ta không nỡ nhìn.

Khóc Từ Chí Ma.

Nghe nói, Lâm Huy Nhân dặn Lương Tư Thành đến hiện trường thu nhặt về một mảnh vụn của chiếc máy bay gặp nạn, cô treo mảnh vỡ này trong phòng ngủ, để bày tỏ niềm hoài niệm vĩnh viễn của mình đối với Từ Chí Ma. Cách yêu của cô sâu đậm tới mức khiến nhiều người không hiểu nổi, còn Lương Tư Thành có lẽ cũng cảm thấy khó hiểu với cách làm của cô, nhưng người khuất đã khuất, là bậc quân tử văn nhã, thì hà tất phải tranh chấp một cách vô nghĩa với người bạn đã qua đời.

Phương thức tưởng niệm này của Lâm Huy Nhân, có lẽ là vì cô cảm thấy mình mắc nợ Từ Chí Ma. Thời còn trẻ cô đã phụ anh, và sự cố này cũng không thể nói là không có chút liên quan nào đến Lâm Huy Nhân, rốt cuộc thì Từ Chí Ma ngàn dặm xa xôi lặn lội đến, là vì buổi diễn thuyết của cô. Khi đối mặt với kết cục, con người thực sự không thể không tin vào những nhân quả đã được đóng chặt trong vô hình đó. Lâm Huy Nhân nói, chết chưa chắc đã khổ hơn sống. Đây là lời an ủi với người còn sống, hay là lời chúc phúc cho người đã chết?

Tạm biệt Cambridge

Anh lặng lẽ ra đi,

Như anh lặng lẽ đến;

Anh nhè nhẹ vẫy tay,

Tạm biệt đám mây màu trời Tây.

Cây liễu vàng bên bờ sông kia,

Là cô dâu trong ánh chiều tà;

In bóng dập dờn trên mặt sóng lóa,

Cứ dập dờn xao động giữa lòng ta.

Đám rong mọc trên vũng bùn mềm,

Dưới đáy nước phô sắc xanh mượt;

Trong làn sóng gợn của sông Cam,

Anh nguyện làm một nhành tảo biếc!

Mặt hồ êm dưới bóng cây du,

Không phải là suối mát, là cầu vồng trên trời;

Giữa vỡ vụn sóng nước,

Cầu vồng lắng đọng như mộng ước.

Tìm mộng? Hãy chống một con sào,

Chầm chậm chèo ngược về bãi cỏ xanh non;

Thuyền chở đầy ánh sao,

Cất tiếng hát giữa muôn vàn lấp lánh.

Nhưng anh không thể cất lời ca,

Lặng lẽ là tiếng tiêu ly biệt;

Lũ côn trùng mùa hạ im bặt,

Âm thầm là Cambridge đêm nay!

Anh lặng lẽ ra đi,

Như anh lặng lẽ đến;

Anh phất phất tay áo,

Bỏ lại đám mây màu.

Mấy năm trước, thi nhân Từ Chí Ma đã viết bài thơ Tạm biệt Cambridge này. Sau mấy năm, anh thực sự giống như bài thơ đã viết, anh lặng lẽ ra đi, như anh lặng lẽ đến; anh phất phất tay áo, bỏ lại đám mây màu. Cho dù tôi và bạn không tin vào số mệnh, nhưng rất nhiều chuyện đúng là đã được an bài từ trước. Cho dù bạn là một phàm phu, hay là một nhã khách, trong lúc vô tình, đều đã ngầm lên dự thảo trước cho tương lai của chính mình.

Mỗi một lần biến cố đều là bước ngoặt của nhân sinh. Một đời này luôn có những người như thế, là hòn đá bạn buộc phải ném xuống khi qua sông, là mồi lửa mới bạn cần phải nhen khi đun trà, là ngọn đèn đường chiếu sáng ban đêm cho bạn quay về, nhưng những người này sau cùng lại trở thành khách qua đường, đến chính bản thân mình, có một ngày cũng phải trả lại sinh mệnh cho tháng năm. Khi ấy, bóng lẻ dấu bèo, sẽ tan tác về đâu?

Quyển thứ năm

Anh là những ngày tháng tư nhân gian

Sáng tối ấm lạnh

Cuộc đời của một người có vô số lần gặp gỡ, có những người là phong cảnh bạn nhìn một lần là quên ngay, có những người lại bén rễ đâm chôi trong cõi lòng bạn. Những cảm giác không thể giải thích rõ ràng ấy đều do duyên phận, duyên sâu duyên mỏng, đã rõ ràng từ trước.

Có người nói, đời người giống như một bài thơ, đơn giản thanh tịnh, nhưng ý vị sâu xa. Cũng có người nói, đời người giống như một bài tản văn, đẹp đẽ trầm tĩnh, mà lại phải kiên nhẫn đọc từ từ. Còn có người nói, đời người giống như một bộ tiểu thuyết, thăng trầm khó đoán, song có trước có sau. Những người nói những lời này, chắc chắn đều là tín đồ của văn chương, vì mê luyến thứ tâm trạng cảm xúc nào đó mới có thể sùng bái đời người như một loại tín ngưỡng. Cuộc đời mà những người không cùng độ tuổi nếm trải không ai là giống ai cả. Có lúc, bạn đi giảng giải một cách không biết chán cho người khác về thế thái phức tạp lạnh lẽo nhường nào, chẳng thà để họ đích thân sống giữa sóng gió cuộc đời, nếm trải nhân sinh trăm vị, họ sẽ càng hiểu sâu sắc hơn về sáng tối ấm lạnh của đời người.

Chỉ trong lúc cô đơn nhất con người mới để mặc cho suy nghĩ và cảm xúc của mình lan tràn, đọc hết lần này đến lần khác những câu chuyện cũ đã ngả vàng. Hoài niệm chuyện xưa là một thú vui cao nhã của người tự sùng bái mình, cúi mình thấp đến tận bụi trần cũng chưa chắc là thỏa hiệp với cuộc đời. Một người chỉ cần nội tâm sáng rõ trong sạch, cho dù có bao nhiêu thói tục hiểm ác, đều có thể vinh sủng hay chịu nhục vẫn không kinh sợ. Mặc kệ thế sự ngang dọc muôn vàn, những gì chúng ta trải qua vẫn chỉ là tháng năm như nước chảy, ngày tháng đã qua cũng chỉ là khói bếp bình thường.

Có một kiểu người như thế, có thể khiến bản thân linh hoạt qua lại giữa mộng và tỉnh, ra vào trần thế đều thong dong tự tại. Sau cùng thì tôi vẫn kính phục Lâm Huy Nhân, cô được người đời yêu thích nhờ dung nhan diễm lệ, lại được người đời mến mộ nhờ sự thông tuệ, khiến người yêu cô sâu sắc đều cảm thấy không hối hận vì điều đó. Dường như cô luôn không phải là một người bướng bỉnh, không làm những chuyện một mình một ý, cho nên cuộc đời của cô cũng không để lại quá nhiều vết thương.

Đối với Lâm Huy Nhân, cái chết của Từ Chí Ma chắc chắn là một nỗi khổ sở tột cùng, nhưng cô cũng từng tự an ủi bản thân, chết chưa chắc đã khổ hơn sống, mà sự giải thoát cuối cùng ấy chưa chắc không hạnh phúc, không thông minh. Kỳ thực đời người họa phúc khó lường, đi đến ngày hôm nay, ai cũng không biết được ngày mai có chuyện gì sẽ chờ chúng ta. Chúng ta thường ví đời người như một ván cờ, ngày tháng là quân cờ, mỗi bước đi đều kinh hãi, bởi vì cờ đi sai một bước, thì sẽ thua cả ván. Không có cuộc đời của ai đều như nước chảy mây trôi, suốt chặng đường đi, luôn là khe rãnh gập ghềnh. Bạn băng qua cái hố trên đường này, thì có lẽ trước mặt lại có một dòng sông khác đợi bạn vượt qua.

Năm 1932, Lâm Huy Nhân lần lượt gửi thư cho Hồ Thích vào dịp Tết Nguyên đán và tháng Giêng. Trong thư, Lâm Huy Nhân nhắc đến Từ Chí Ma nhiều nhất, cái chết của Từ Chí Ma là vết thương mãi mãi không thể khép miệng trong trái tim cô. Cô nói, Từ Chí Ma đã giúp đỡ cô rất nhiều về mặt rèn luyện, tu dưỡng nhân cách và tri thức, giúp cả đời này của cô lún sâu vào phàm trần. Nhờ có sự tồn tại của anh, nơi sâu thẳm nội tâm cô trước sau mới giữ được sự tao nhã thơ mộng đó, thỏa mãn với hết thảy cảm xúc đẹp đẽ.

Mùa hạ năm đó, đóa hoa sen trắng mùa hạ Lâm Huy Nhân lần nữa đi Hương Sơn dưỡng bệnh. Cô đã mắc bệnh phổi nhiều năm, mấy năm gần đây vì công việc bận rộn quấn thân, bệnh tình càng trở nên nghiêm trọng. Từ sau khi Từ Chí Ma chết đi, tâm tình của cô vẫn luôn không thoải mái, dẫn đến bệnh phổi tái phát. Những ngày tháng dưỡng bệnh ở Hương Sơn, tuy nhàn nhã thanh tĩnh, nhưng trái tim của Lâm Huy Nhân vẫn không được bình tĩnh. Hoài niệm những tháng năm trong núi năm xưa, tĩnh tâm sáng tác, thường xuyên có bạn bè tới thăm và nói chuyện với cô, rất đỗi vui vẻ.

Người đến nhiều nhất chính là Từ Chí Ma, anh đã vô số lần cùng Lâm Huy Nhân pha trà nói chuyện thâu đêm, bàn luận văn học nhân sinh, đời sống tình cảm. Chỉ có Từ Chí Ma mới mang lại cho Lâm Huy Nhân những ngày tình thơ đẹp đẽ nhất thế gian, tình yêu của Từ Chí Ma dành cho cô trở thành một nguồn động viên cho sinh mệnh của cô. Đến nay bỗng nhiên vắng mất một người tri kỷ như vậy, ngày tháng phong nhã xưa kia biến thành tiêu điều vô vị. Lâm Huy Nhân luôn cảm thấy rằng, mình đã từng gặp gỡ Từ Chí Ma và kiếp trước của anh, nếu không, kiếp này sẽ không rung động tâm hồn vì anh như vậy.

Có lẽ chúng ta không biết, người phụ nữ nhìn tưởng chừng như thản nhiên bình tâm này, đã vô số lần nước mắt chứa chan vì sự ra đi của Từ Chí Ma. Trong sâu thẳm cõi lòng Lâm Huy Nhân, cô mãi mãi không quên được mối tình Cambridge năm ấy, rốt cuộc thì vẫn là người đàn ông này đã mở cánh cửa lòng của cô, xây mộng trong trái tim cô. Nếu như không phải vì muốn có được sự yên ổn của kiếp này, không phải là sợ hãi sóng gió hồng trần, có lẽ Lâm Huy Nhân cũng không quay người một cách tỉnh táo như thế. Trong lòng cô vẫn luôn cảm thấy hổ thẹn áy náy với Từ Chí Ma, suy cho cùng Từ Chí Ma vì cô mới ly dị Trương Ấu Nghi, si tình không hối hận với cô suốt bao nhiêu năm.

Có lẽ là vì day dứt, nên Từ Chí Ma trong lòng Lâm Huy Nhân vẫn luôn giữ dáng vẻ ban đầu. Đối với sự âm thầm, dịu dàng dâng hiến của Kim Nhạc Lâm cô không cảm thấy áy náy một cách sâu sắc, nhưng sự áy náy đối với Từ Chí Ma thì lại luôn không thể tiêu tan. Cho đến khi Từ Chí Ma cưới Lục Tiểu Mạn cô cũng không thể buông bỏ, điều cô muốn, là anh hạnh phúc. Từ Chí Ma cưới Lục Tiểu Mạn rồi, yêu đương kinh thiên động địa một thời, kết cục lại là toàn thân thương tích. Trên thế gian này chỉ có Lâm Huy Nhân mới có thể trị thương cho anh, cho nên mỗi khi trong lòng không vui, người Từ Chí Ma nghĩ đến lại là Lâm Huy Nhân. Đã bao lần, cô trở thành liều thuốc mát lành xoa dịu nỗi đau, đắp lên vết thương của Từ Chí Ma, đắp tới đâu khỏi tới đó.

Ngọn đèn hoa sen

Nếu như trái tim em là một đóa hoa sen,

Chính giữa đỡ một ngọn nến sáng,

Tỏa dìu dịu một tia sáng mong manh,

Không sợ nó chỉ là ngọn đèn sen của riêng em,

Không chiếu nổi cuộc đời phía sau và trước,

Nó chìm nổi theo con sóng biển người

Sáng hay tối tự thành bí mật của nội tâm.

Chỉ là một tia sáng một đóa hoa -

Giống chiếc thuyền con lướt đi giữa giang hà

Uyển chuyển nương theo sóng trào vận mệnh

Đợi trận gió đẩy thuyền ra xa.

Như một lần khách đi qua chùa miếu,

Biết được cuộc sống lung linh cái chết thong dong,

Hành trình phiêu điêu này cũng là -

Một giấc mộng vô cùng tươi đẹp.

Có những người, không phải là không yêu, mà thực sự yêu không nổi. Lâm Huy Nhân đối với Từ Chí Ma, hẳn chính là yêu không nổi. Cô cần sự yêu chiều của anh, nhưng không có cách nào báo đáp lại anh với sự nhiệt tình giống như thế. Cô là hoa sen xanh, không thể cùng anh cháy lên trong đêm tối. Điều cô muốn là cùng một người đàn ông an ổn sống những ngày tháng êm đềm nước nhỏ chảy dài, không muốn nhận bất cứ sóng gió nào. Kỳ thực trên thế giới này, rất nhiều phụ nữ nhìn tưởng chừng như yếu đuối, nội tâm lại lạnh lùng bình tĩnh và kiên cường hơn hết thảy. Lâm Huy Nhân chính là một người phụ nữ như thế, tâm như hoa sen, tia sáng mỏng manh ấy, cũng phải kiêu ngạo giơ cao để soi sáng.

Đừng vứt bỏ

Đừng vứt bỏ

Nhiệt tình của quá khứ,

Giờ đây như nước chảy,

Khẽ khàng

Dưới đáy suối lạnh lẽo,

Trong rừng thông đêm tối,

Nhỏ nhoi như một tiếng thở dài,

Anh nhớ giữ sự chân thành ấy!

Vẫn là trăng sáng,

Vẫn là lửa đèn trong núi,

Bầu trời đầy sao,

Khiến người không thấy,

Lơ lửng như giấc mộng,

Anh hỏi đêm tối phải quay về

Câu nói đó - anh vẫn phải tin

Trong hẻm núi còn giữ

Tiếng vọng ấy!

Có người nói, bài thơ này được viết sau khi Từ Chí Ma qua đời bốn năm. Kỳ thực là sau khi Từ Chí Ma ra đi, nó được Lâm Huy Nhân sáng tác trong thời gian dưỡng bệnh ở Hương Sơn vào năm sau đó, đến mấy năm sau mới cho đăng báo. Thật ra viết vào lúc nào cũng không quan trọng, những gì cô muốn nói là nỗi nhớ nhung Từ Chí Ma sâu đậm. Chỉ là nhiệt tình của quá khứ đã như dòng nước chảy về đông, mịt mờ không tăm tích. Trăng sáng vẫn còn đó, lửa đèn vẫn ở đây, còn người không biết đã về chốn nào. Nhân sinh vô thường, hư không ảo diệt, chúng ta không biết ngày mai sẽ mất đi thứ gì, cũng không biết có thể giữ lại được gì.

Mùa hè này, Lâm Huy Nhân sống ở Hương Sơn, viết ba bài thơ, hoài niệm một người đàn ông tên gọi Từ Chí Ma. Nhưng không vì thế mà gác lại sự nghiệp cô say mê, cô và Lương Tư Thành đến chùa Phật Nằm, Bát Đại Xứ để khảo sát kiến trúc cổ, và đăng bài Tạp lục về kiến trúc ở ngoại ô Bắc Bình. Sau đó, Lâm Huy Nhân lại làm quen với cặp vợ chồng học giả người Mỹ Phí Chính Thanh (John King Fairbank), Phí Úy Mai (Wilma Canon Fairbank) trong một bữa ăn.

Cuộc đời của một người có vô số lần gặp gỡ, có những người là phong cảnh bạn nhìn một lần là quên ngay, có những người lại bén rễ đâm chồi trong cõi lòng bạn. Những cảm giác không thể giải thích rõ ràng ấy đều do duyên phận, duyên sâu duyên mỏng, đã rõ ràng từ trước. Sau đó bất kể chúng ta tu hành như thế nào, cũng không thể nào thay đổi được dáng vẻ ban đầu.

Ảo mộng hợp tan

Lâm Huy Nhân không những là một phụ nữ nhàn nhã ẩn dật, mà cũng là một người phụ nữ mạnh mẽ đứng vững trước đầu sóng ngọn gió. Trong tình thơ ý họa, cô thường thường tự vịnh tự ngâm, và hô mưa gọi gió trong không gian thuộc riêng về mình.

Người ta nói, xách hành lý lên, chính là khách qua đường; đặt khăn gói xuống, tức là đã tìm thấy cố hương. Kỳ thực mỗi người đều hiểu rằng, nhân sinh nào có sự an ổn tuyệt đối, chúng ta đều là khách qua đường, thì hãy giữ một trái tim ung dung đạm bạc, đi qua những tháng năm nước non trùng lặp, cười ngắm nhân gian gió bụi thăng trầm.

Một đời người cần phải đi qua rất nhiều chặng đường, nếm thử trăm vị nhân sinh, ngắm hết tối sáng tròn khuyết, mới có được vốn sống thâm hậu. Khi chúng ta có thể nhìn vạn vật thế gian này với một tâm khí bình tĩnh, thì có lẽ chúng ta cũng đã già lắm rồi. Trên đời này có người chú trọng quá trình, lại có người chú trọng kết quả. Một đời một kiếp, nghe thì có vẻ dài dằng dặc, nhưng thực ra ngoái lại nhìn cũng chỉ trong nháy mắt là trôi qua.

Sinh mệnh mỗi người dài ngắn khác nhau, điều chúng ta làm được, chỉ là nhân lúc còn sống không nên để lại quá nhiều điều nuối tiếc. Còn kiếp sau sẽ như thế nào, sẽ xảy ra những câu chuyện ra làm sao, cũng không ai biết được. Đợi đến lúc già, nhìn lại những năm tháng đã trải qua, những người đã từng cùng nhau nghe chim hót, cùng nhau chờ hoa nở, cùng nhau ngắm trăng tròn, có lẽ đã sớm xa rời bạn từ lâu. Còn những bóng hình đã từng cầm tay đắm đuối nhìn nhau ấy, giống những lời thề như nước chảy, đã trở thành những chuyện cũ không còn vẹn toàn nữa.

Lâm Huy Nhân cũng có thể coi là một người ung dung, cô không vì một loại cảm xúc nào đó mà đẩy bản thân chìm sâu. Đối với cô, cái chết của Từ Chí Ma là một vết thương lòng khó khép miệng, nhưng đi qua lớp lớp mây mù lại nhìn thấy trăng thanh gió mát. Năm 1933, Lâm Huy Nhân hai mươi chín tuổi đã chín chắn quyến rũ hơn hẳn, cô dường như rất hiếm khi mơ mộng, ngày tháng lại trở lại phẳng lặng như xưa. Có lẽ mỗi người đều đi qua một quá trình như thế này, đột nhiên trong quãng thời gian nào đó, đáy lòng giống như bị quét một trận, sạch sẽ biết bao, sạch sẽ đến mức quên đi hết thảy quá khứ, tương lai muốn làm gì cũng không biết nữa. Cái gọi là năm tháng trôi đi như nước, thực ra chính là những ngày tháng lộn xộn, nếu như được sắp xếp có trật tự, thì khó tránh khỏi lại bị tổn thương tinh thần.

Có người từng nói, Lâm Huy Nhân không những là một phụ nữ nhàn nhã ẩn dật, mà cũng là một người phụ nữ mạnh mẽ đứng vững trước đầu sóng ngọn gió. Trong tình thơ ý họa, cô thường thường tự vịnh tự ngâm, và hô mưa gọi gió trong không gian thuộc riêng về mình. Cho nên cô có rất nhiều khoảnh khắc và mặt cắt, có những người ghi nhớ sự dịu dàng đa tình của cô, có những người ghi nhớ sự bình tĩnh êm ả của cô, cũng có những người lại ghi nhớ sự cố chấp nhiệt huyết của cô. Có lẽ vì tính cách đa dạng, nên mới có nhiều người sùng bái và ngưỡng mộ cô đến vậy, luôn trước sau như một.

Năm này, Lâm Huy Nhân tham dự những buổi Salon văn hóa[17] do Chu Quang Tiềm, Lương Tông Đại tổ chức mỗi tháng một lần, ngâm xướng những bài thơ và tản văn trong và ngoài nước. Văn học từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của cô, bất luận cô trở thành một người phụ nữ tầm thường chỉ nấu cơm giặt áo, hay là một nữ kiến trúc sư phong vân bất tận, thì trong lòng tất cả mọi người, cô vĩnh viễn là tài nữ thuần khiết của tháng Tư nhân gian ấy, mà mỗi mùa xuân muôn hồng ngàn tía, đều không kìm nổi mà nhớ đến cô. Tháng Tư nhân gian của cô đã trở thành mối vấn vương không thể gỡ bỏ trong lòng bao người, giống như ký ức theo năm tháng, đã không thể nào xóa nhòa nổi.

Là một loại hoạt động do những người có thân phận địa vị, có cùng sở thích, chí hướng tụ họp nhau lại cùng thảo luận về các phương diện từ tư tưởng cho đến cảm hứng văn học, giao lưu chia sẻ với nhau.

Cho dù như vậy, tuy Lâm Huy Nhân chung thủy với văn chương, nhưng dường như cô lại càng nặng lòng với sự nghiệp kiến trúc hơn. Cô luôn cho rằng, con người đến thế gian một chuyến, thì không thể không làm gì, mà phải để lại thứ gì đó, không phải để người đời ghi nhớ bạn, mà để bản thân không có quá nhiều điều nuối tiếc. Tháng 9 cùng năm, Lâm Huy Nhân cùng Lương Tư Thành, Lưu Đôn Trinh, Mạc Tông Giang đi Đại Đồng (Sơn Tây) khảo sát hang đá Vân Cương. Tháng 10, cô công bố bài luận văn Nhàn rỗi bàn luận vài tin tức về kiến trúc cổ đại. Tháng 11, Lâm Huy Nhân cùng Lương Tư Thành, Mạc Tông Giang đi Chính Định (Hà Bắc) khảo sát kiến trúc cổ. Thành tựu sự nghiệp có thể giúp cô quên đi rất nhiều cuộc ly biệt nhân sinh, sự trống vắng về mặt tình cảm, còn có thể thanh tẩy những tháng ngày bình đạm đó.

Chúng ta thường nói, phù sinh như một giấc mộng, đều là khói mây qua mắt, sau khi con người chết đi, hết thảy đều hóa thành tro bụi, chẳng còn chút gì dây dưa với thế gian này. Nhưng lịch sử đã tồn tại mấy nghìn năm, biết bao nhiêu người biết bao nhiêu chuyện được ghi chép vào trong sử sách, đến nay vẫn được người đời ghi tạc. Bầu trời lịch sử đã từng khói lửa cuồn cuộn, trên con đường xưa bụi vàng bay mù mịt, đến nay lại được nước sông Trường Giang hữu tình hữu nghĩa quét qua thành trong văn vắt. Chỉ là có một ngày, những khói bụi mịt mùng ấy còn lan tràn thành tai họa không?

Từ xưa tới nay, những người in dấu trong lịch sử vẫn là vô cùng hiếm hoi, nếu không phải có những việc làm kinh thiên động địa, thì lấy đâu lưu truyền thiên cổ. Biết bao hồng nhan danh tướng sau khi chết chỉ còn là một nắm xương khô không người hỏi tới, không ai có thể nhận ra dung mạo tuyệt đại của họ năm xưa? Lại cũng có ai biết được những sự tích phong hoa mà họ đã từng có? Nhưng rốt cuộc vẫn có người được ghi nhớ, giống như chúng ta nhớ về Lâm Huy Nhân vậy. Nhắc tới Lâm Huy Nhân là sẽ nhớ tới: “Em bảo anh là những ngày tháng Tư nhân gian; tiếng cười sáng bừng gió xung quanh, như nhẹ nhàng múa lượn giữa nắng xuân.” Nhớ đến Từ Chí Ma là lại nhớ đến: “Anh lặng lẽ ra đi, như anh lặng lẽ đến. Anh phất phất tay áo, bỏ lại đám mây màu.” Nói đến “Màn đêm mang đến cho anh đôi mắt màu đen, anh dùng nó để kiếm tìm ánh sáng” là sẽ nhớ đến Cố Thành. Mà đọc đến câu: “Anh có một căn nhà, mặt hướng ra biển lớn, xuân ấm hoa nở” là sẽ nhớ tới một thi nhân tên Hải Tử.

Kỳ thực cuộc đời của mỗi người đều sẽ để lại vài danh ngôn giai cú đem đến những gợi ý cho mọi người, chỉ là không nhiều người có may mắn được mọi người ghi nhớ và lưu truyền. Có những người buộc phải dùng cái chết để chứng minh cho cái đẹp mình đã để lại, có lẽ chẳng ai có thể rõ được, rốt cuộc thì cuộc đời như thế nào mới coi như là không có gì phải hối tiếc. Lẽ nào khói mây tan tác lại là thực sự uổng phí một đời? Còn lưu danh vạn thế mới là tôn trọng sinh mệnh?

Nếu như nói sự nghiệp kiến trúc là một loại niềm tin cuộc sống của Lâm Huy Nhân, thế thì văn chương là một loại ước hẹn với những cảm xúc đẹp đẽ của cô. Mỗi khi tiết trời mưa bụi hoa rơi, mỗi mùa sen đẫm sương trong, hoặc những lúc lá thu bay lả tả, hoặc ngày hàn mai ngạo tuyết, trong lòng cô đều dấy lên một nỗi nhớ nhung vô hạn. Có lẽ trong cốt tủy của mỗi văn nhân đều tồn tại một thứ tình cảm như thế, cho dù không phải là văn nhân, thì cũng sẽ rung động trước một đóa hoa, một chồi non, hoặc một cơn gió muộn lướt qua bên người.

Mùa thu năm đó, Lâm Huy Nhân đã viết một bài thơ dài nổi tiếng Mùa thu, đây mùa thu. Đã bao nhiêu người cảm động sâu sắc vì bài thơ này của cô, dù là mùa đã vắng lặng, cũng không có nỗi buồn thương của gió thu mưa thu sầu chết người. Trong sâu thẳm nội tâm Lâm Huy Nhân, cho dù là hoài niệm một cố nhân đã qua đời thì cũng vẫn là dịu dàng và những tình cảm mềm yếu. Trong mắt cô, mùa thu là một buổi yến tiệc hoa lệ, mùa thu có quả trái cao ngạo, có hồ điệp bay qua giấc mộng Trang Chu.

Mùa thu, đây mùa thu

Đây mùa thu, mùa thu,

Gió vẫn mơn man;

Thái dương vẫn mỉm cười,

Tỏa nắng vàng, lấp lánh

Anh thực sự không còn nữa

Sớm tối xa xỉ nhất!

Nơi này nơi kia, trong mùa thu này,

Sắc màu hòa trộn ở mọi nơi

Trong rừng và giữa cành lá,

Như cánh bướm la đà say

Cao quý tản đi, như san hô phỉ thúy

Lần lượt đậu xuống mặt đất.

Trái tim giống như một khúc ca,

Anh sáng lóng lánh trong dòng suối,

Bọt nước bắn lên như ngọc,

Núi đá ngân nga hát.

Nhiệt tình tràn ngập hiện giờ

Đều là của anh, mùa thu hiểu được,

Mùa thu hiểu sự buông thả ấy,

Mùa thu yêu nỗi hỗn độn vô tình -

Nỗi hỗn độn vô tình ấy!

...

Đây mùa thu lá rơi

Nghe gió kéo căng dây đàn tự hát khúc tiếc thương:

Đêm nay, đêm nay, sự đổi thay biết mấy đau thương này!

Mà mùa thu cũng là một bài hát tiếc thương cho cái chết, là một cuộc đổi thay ảo mộng tan hợp. Trong lòng Lâm Huy Nhân luôn tràn ngập một niềm cảm ơn đối với tiết giao mùa, với sự đổi thay của năm tháng. Cô không muốn làm một người phụ nữ bi lụy về tình cảm, không muốn cúi đầu trước quá vãng, cho nên cô thích hoài niệm, chứ không muốn đắm chìm. Một người phụ nữ tuyệt vời như thế, có lẽ chúng ta nên chúc phúc cho cô thật nhiều. Bất luận cô có bay tới góc nhỏ nào trên thế gian này, đều hy vọng cô có thể ngày nào cũng bình an, năm nào cũng là tiết mùa xuân.

Tháng Tư nhân gian

Cô là hồng nhan trong mộng của vô số người đàn ông, không để cho bản thân sống tới lúc da mồi tóc bạc, càng không để bản thân bị thời gian mài giũa đến tàn tạ.

Chúng ta thường nói thời gian như nước chảy, chớp mắt đã trôi qua, cho dù là hoa mỹ hay là tiêu điều, là vui sướng hay là bi thương, đều sẽ biến mất không dấu vết cùng với tháng năm trôi đi. Những gì chúng ta ghi chép lại được kỳ thực đều là cuốn sổ thu chi hằng ngày của cuộc sống. Cho dù cuộc đời bạn có chìm nổi thăng trầm đến đâu, hoặc là bình đạm phẳng lặng đến thế nào, thì trong trang sách sinh mệnh, chẳng qua cũng chỉ là vài nét mực mà thôi, không có gì khác biệt với người khác. Không phải tất cả độc giả đều thích những câu chuyện quanh co trắc trở, đều nguyện ý nước mắt quanh tròng. Những người đã thực sự đi qua năm tháng ấy, họ muốn đọc một cuốn sách ấm áp, thưởng thức một bình trà thanh đạm, để giác ngộ ra nhân sinh tĩnh lặng và đẹp đẽ.

Nói một cách tương đối thì cuộc đời của Lâm Huy Nhân cũng chưa thực sự được coi là trắc trở trong cái thời đại gió mưa chìm nổi đó. Tuy không phải bằng phẳng suốt con đường, nhưng cũng không dấy lên cơn sóng to gió lớn nào. Cho nên chúng ta nhớ về người phụ nữ này, đều là tươi đẹp nhiều hơn bi thương, hạnh phúc nhiều hơn khổ nạn. Cuộc đời của cô tuy đã kinh qua mấy mối tình, song đều nắm bắt ổn thỏa cả. Ba người đàn ông tài hoa lừng lẫy đều yêu cô sâu đậm cả đời, nhưng cô lại không làm ai bị tổn thương tới mức vỡ vụn tan nát, dường như cô vĩnh viễn có thể đối xử với những người đàn ông yêu cô bằng thái độ ôn hòa, khiến họ không dám làm theo theo ý muốn, bất chấp tất cả.

Có lẽ rất nhiều người không biết thành tựu sự nghiệp của Lâm Huy Nhân, công việc nghiên cứu kiến trúc cổ đại của cô và Lương Tư Thành khi ấy đã trở thành một phong cảnh đẹp đẽ. Năm 1934, Hội Nghiên cứu Kiến trúc Trung Quốc xuất bản cuốn sách Quy tắc xây cung điện thời Thanh của Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân viết phần Lời mở đầu cho cuốn sách này. Sau đó, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành cùng vợ chồng Phí Chính Thanh, Hán Mạc đi khảo sát kiến trúc cổ ở Phần Dương, Hồng Động (Sơn Tây), lại nhận lời của Sở Xây dựng Chiết Giang, đến Hàng Châu thương thảo về kế hoạch trùng tu tháp Lục Hòa, còn đi khảo sát kiến trúc cổ ở các điểm như hang đá Long Môn ở Lạc Dương, Khai Phong (Hà Nam), Lịch Thành, Chương Khâu, Thái An, Tế Ninh (Sơn Đông)... Mấy năm này, họ đã in dấu chân ở khắp chân trời, cảm giác quen thuộc với các cuộc gặp gỡ bụi bặm trời Nam đất Bắc đó khiến Lâm Huy Nhân càng yêu sâu đậm khói bếp nhân gian này.

Thành tựu sự nghiệp khiến nhiều người có cái nhìn khác về Lâm Huy Nhân, cô không phải là tuýp phụ nữ dịu dàng quyến rũ chỉ biết phong hoa tuyết nguyệt, cô thấu hiểu thế thái nhân gian, hiểu được tình người nóng lạnh. Vị tài nữ Dân Quốc bên ngoài xinh đẹp bên trong thông tuệ này luôn khiến người ta gặp một lần đã ngất ngây vì sức hút khác thường của cô. Không biết là ai đã từng nói, mỗi một người phụ nữ đều có mùa hoa thuộc về riêng mình, khi hoa nở, chiếm hết xuân sắc nhân gian, hương thơm vô hạn. Khi mùa hoa đến, thì trao tất cả sự rực rỡ cho tuế nguyệt, còn sự điêu tàn do tháng năm vùi dập ấy lại khiến người ta không nỡ nhìn.

Còn Lâm Huy Nhân đã là một đóa hoa mãi mãi không tàn úa, cô là hồng nhan trong mộng của vô số người đàn ông, không để cho bản thân sống tới lúc da mồi tóc bạc, càng không để bản thân bị thời gian mài giũa đến tàn tạ. Dường như bất cứ lúc nào, cô đều có một vẻ đẹp thoát tục, lại an nhiên giữa chốn khuất sâu trong thế tục, cùng chúng ta đi qua những năm tháng bình đạm. Thế nên người phụ nữ này đã được đóng khung lại giữa tháng Tư nhân gian, tuế nguyệt đã sớm ngả vàng, còn cô thì vẫn xanh non như thuở ban đầu.

Năm ba mươi tuổi, Lâm Huy Nhân công bố bài thơ Anh là những ngày tháng Tư nhân gian, tác phẩm tiêu biểu của cô. Ngẫm ra, bài thơ được người đời ngâm tụng mãi không thôi này, chính là được cô viết trong năm này. Một phụ nữ ba mươi tuổi hẳn đã chín chắn có sức hút, là thời điểm đoan trang tao nhã nhất, cũng là lúc có tư tưởng nhất. Phụ nữ độ tuổi này níu chặt một sắc xanh tươi cuối cùng của thanh xuân, buông lời từ biệt cuối cùng với mùa xuân dịu dàng hoàn mỹ. Tuổi thanh xuân ra đi một cách hoa lệ, có nghĩa là mở màn cho một bộ phim thuộc về mùa hè. Cho dù vẫn còn kha khá thời gian để hưởng thụ, nhưng cũng không thể phung phí một cách không kiêng dè nữa. Khi chúng ta đọc bài thơ Anh là những ngày tháng Tư nhân gian của Lâm Huy Nhân, dường như có một cái nhìn khác hẳn về sinh mệnh.

Anh là những ngày tháng Tư nhân gian
- Lời ca tụng tình yêu -

Em bảo anh là những ngày tháng Tư nhân gian;

Tiếng cười sáng bừng gió xung quanh,

Như nhẹ nhàng múa lượn giữa nắng xuân.

Anh là khói mây giữa sáng tháng Tư,

Là gió mơn man buổi hoàng hôn, là các vì sao vô tình lấp lánh, là mưa nhỏ rơi trước hoa.

Nhẹ nhàng, diễm lệ, anh là, vòng hoa tươi thắm đội đầu, anh là thơ ngây, trang nghiêm, anh là vầng trăng tròn đêm đêm.

Màu vàng óng tuyết tan, giống như anh; tươi non

Như mầm xanh mới nẩy, chính là anh; dịu dàng vui sướng

Đóa sen trắng anh đợi chờ trong mộng, xao động mặt nước.

Anh là hoa nở bừng trên cây, là én ríu rít giữa xà nhà,

Anh là tình yêu - là hơi ấm - là hy vọng

Anh là những ngày tháng Tư nhân gian!

Tôi vẫn luôn cho rằng, khi Lâm Huy Nhân viết bài thơ này có lẽ cô chưa quá hai mươi tuổi. Đó là thời tuổi hoa xanh thắm đung đưa đầu cành thanh xuân, có thể yêu người mình yêu một cách không ngại ngùng điều gì cả, mắc những lỗi lầm không thể bù đắp, làm hết thảy những điều mình muốn làm. Bởi vì một khi con người đánh mất tuổi thanh xuân, thì sẽ chẳng còn tư cách để làm những điều mình muốn nữa. Áp lực của hiện thực, gánh nặng của cuộc sống sẽ trút lên bạn vô vàn trách nhiệm mà bạn không có cách nào chối từ, đến khi đó, chẳng ai còn có tâm tình để hái nhành hoa xuân cắm vào bình hoa, để đi nhặt lá rụng kẹp vào trong trang sách nữa.

Nhưng Lâm Huy Nhân lại làm được, cô đã viết Anh là những ngày tháng Tư nhân gian3, dùng những câu chữ nhẹ nhàng và êm dịu, đẹp đẽ, buộc chúng ta không dám già đi. Cô giống như một thiếu nữ đa tình, trong tháng Tư ngát hương ngâm nga bài thơ đẹp nhất của nhân gian. Cho dù là những người tuổi đã về chiều khi đọc bài thơ này cũng cảm thấy tuổi thanh xuân như tái hiện, và lần nữa tìm lại được những tình yêu đã đánh mất trong cơn gió của quá vãng. Có lúc, chúng ta không thể không tin vào sức hút của văn chương, nó có thể khiến chúng ta nhìn thấy mùa xuân hoa nở trĩu cành trên những cây khô, nhìn thấy trăng sáng lơ lửng tầng không giữa đêm đen vô hạn.

Lâm Huy Nhân của tuổi ba mươi đã kinh qua những biến đổi của cuộc đời, cô không còn là cô gái nhỏ chưa tỏ sự đời ở Cambridge năm xưa, ngồi bên lò sưởi sát tường, lắng nghe tiếng mưa dầm qua song cửa sổ, khi cô đơn, đợi chờ một chàng trai ấm áp lãng mạn cùng cô uống trà đọc sách. Bây giờ cô đã là vợ người ta, trở thành một bà mẹ, biết bao điều vụn vặt của cuộc sống buộc cô không thể chìm đắm trong văn chương và làm tri kỷ với sách vở, lại thêm nỗi nhiệt huyết canh cánh với sự nghiệp kiến trúc của cô, càng khiến cô chẳng còn bao nhiêu thời gian rảnh rỗi để mơ mộng.

Nhưng Lâm Huy Nhân không phải là một phụ nữ tầm thường, cũng không phải là một nữ học giả chỉ một lòng chuyên tâm nghiên cứu học thuật. Trong lòng cô trước sau luôn tràn ngập những lời thơ, tràn ngập tình yêu và sự ấm áp. Thế tục rối ren này không thể nhuộm màu cô được, cô vẫn là đóa sen trắng ấy, như ảo như mộng, mọc lên giữa lòng thế nhân. Tươi tắn biết mấy, kiều diễm biết mấy, ưa mắt đẹp lòng biết mấy.

Mấy năm này, Lâm Huy Nhân gần như tích lũy và nuôi dưỡng tinh lực tràn trề, cô muốn bung ra quãng thanh xuân huy hoàng cuối cùng, để không phụ với cuộc đời phi phàm của cô. Sau khi Từ Chí Ma qua đời, tình cảm của Lâm Huy Nhân bớt đi một nỗi khúc mắc, còn tình yêu của Kim Nhạc Lâm lại không mang cho cô bất kỳ áp lực nào, khiến cô cảm thấy yên ổn mà dễ chịu. Về sự nghiệp, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành phu xướng phụ tùy, cùng nhau đi qua rất nhiều thành phố, luôn luôn đồng cam cộng khổ.

Đây có lẽ chính là “nắm tay nhau, cùng anh già đi”. Trong tương lai chẳng thể dự đoán trước, chỉ có hiện tại là điều chúng ta có thể tin tưởng. Lâm Huy Nhân không ngờ rằng, sau khi cô qua đời, người đàn ông vẫn luôn yêu thương cô, nói rằng sẽ không bao giờ rời xa cô lại đi lấy một người khác. Trái lại, người chưa từng có được cô - Kim Nhạc Lâm, lại cô đơn đợi chờ cô cả một đời. Vốn tưởng rằng tình yêu chỉ có một loại, chỉ là yêu rồi, dùng cả trái tim để đối đãi nhau, nhưng không ngờ tình yêu lại có muôn ngàn loại. Giữa giao tình nhàn nhạt và thân thiết, yếu đuối và kiên định, không biết loại nào phù hợp với mình, cũng không biết thứ người khác muốn có rốt cuộc là thứ gì.

Năm 1936, Lâm Huy Nhân ba mươi hai tuổi đăng hơn mười bài thơ, còn có mấy bài tản văn và truyện ngắn. Mỗi khi rảnh rỗi, Lâm Huy Nhân đều trầm tĩnh lại, một mình suy ngẫm, trên thế gian này rốt cuộc thứ gì là vĩnh hằng? Có thể theo cô cả đời, là tình yêu như có như không sao? Hay là sự nghiệp bất hủ? Hay là văn chương như suối chảy? Có lẽ đều không phải. Bởi vì làm bạn với ta một đời, trước sau gì cũng là chính bản thân ta, chỉ có bản thân mới không thể xa lìa, không thể từ bỏ chính ta.

Gặp phải chiến tranh

Sống cho hiện tại, làm những việc mà mình muốn làm, đi đến thành phố có duyên với mình, ngắm những phong cảnh say đắm lòng người, trân trọng từng người qua đường đi lướt qua ta. Cho dù phải lang bạt, phải nếm mọi khổ sở, thì cũng không có gì oán hận.

Mùa xuân này, tôi đọc thơ của Lâm Huy Nhân, trong mưa khói mông lung ban sớm, dưới ánh dương ấm áp buổi chiều, trong đêm khuya trăng non dịu dàng. Người phụ nữ diễm lệ này dùng những câu chữ nhẹ nhàng của cô, dạy chúng ta mơ mộng, dạy chúng ta ghi nhớ hương thơm của hoa, sắc xanh của lá, và hy vọng của cuộc sống. Tôi cuối cùng cũng tin rằng, Lâm Huy Nhân chính là kiểu phụ nữ đi giữa dòng người chen chúc, vẫn khiến chúng ta có thể gọi tên cô một cách chính xác; là kiểu phụ nữ dù có đi lướt qua nhau, vẫn khiến người ta phải ngoái nhìn nhiều lần; là kiểu người dù đi qua xuân thu tuế nguyệt, vẫn có thể sống những ngày đơn sơ thanh đạm.

Tuế nguyệt như nước, tháng năm như nước, vốn dĩ êm dịu đa tình, nhưng nó lại ngầm chứa một lưỡi dao sắc bén, đẽo gọt dung nhan của chúng ta, róc xẻ tuổi thanh xuân của chúng ta, tước đi từng chút từng chút mộng tưởng của chúng ta, chỉ chừa lại những mẩu ký ức tàn khuyết vụn vặt. Những ký ức tản mát hỗn loạn này, còn có thể ghép lại thành một câu chuyện hoàn chỉnh không? Tôi luôn cho rằng, lội ngược dòng quá khứ của một người sẽ thấy đau thương nhiều hơn là vui sướng, vì chúng ta sẽ vội vã nhìn hết cuộc đời của người khác trong một thời gian ngắn ngủi. Từ một thiếu nữ yểu điệu đa tình, đến một bà lão đã nhìn thấy muôn vạn thế thái nhân tình, khoảng thời gian này, hẳn đã nếm trải biết bao nhiêu khói lửa hỗn tạp rối ren. Chỉ đến khi già đi con người mới thấm thía than rằng, đã không kịp làm rất nhiều việc, không hết lòng trân trọng rất nhiều duyên phận.

Không biết là ai đã từng nói, nhân sinh là phải lên xuống chìm nổi mới có thể bình an, quá thông thuận trái lại sẽ không được dài lâu. Tin vào câu nói đó, đối mặt với những sự cố bất ngờ sẽ thấy ung dung trấn tĩnh hơn rất nhiều. Những ngày mưa chưa chắc đều là buồn bã, có thể pha một bình trà nhàn nhã, thưởng thức nhân sinh. Lúc trăng khuyết cũng chưa hẳn chỉ toàn sầu thảm, có thể tựa cửa sổ ngồi lặng yên, dịu dàng hoài niệm cố nhân ở phương xa. Đọc Lâm Huy Nhân, cảm xúc khá êm đềm, cô là một phụ nữ hiền hòa, không nỡ để người khác dễ dàng rơi lệ vì cô.

Cũng từng sinh ly tử biệt với người mình yêu nhất, cũng từng rơi vào cảnh bệnh tật thấu xương, cũng từng bôn ba giữa dòng đời hồng trần cuồn cuộn, nhưng trước sau Lâm Huy Nhân vẫn không chịu cúi đầu trước tháng năm, trong thơ cô chưa từng xuất hiện nỗi sầu tiêu cực bi quan. Cho dù là mùa thu tàn úa, hay là đông lạnh hoang vu, chúng ta đều có thể đọc thấy sắc xanh tươi mới đó. Cô không phải là một cô gái mang mối sầu oán như hoa đinh hương[18], không phải là thiếu nữ quẩn quanh trong những nỗi buồn quá khứ riêng tư, Lâm Huy Nhân hiểu được sự chân thực của cuộc sống, hiểu được rằng buồn vui tan hợp mới là nhân sinh thực sự.

Trong bài Hoán khê sa kỳ 2 - Sơn hoa tử của Lý Cảnh thời Ngũ đại có câu: “Đinh hương không kết vũ trung sầu”, Nguyễn Chí Viễn dịch: “Đinh hương mưa đọng kết thêm sầu”.

Niềm tin trong lá đỏ

Hàng năm nếu không phải muốn ngắm lá đỏ của núi Tây,

Ai dám ngắm lá đỏ núi Tây? Không phải

Muốn nghe tiếng chim hót lạ thường, đậu trên

Đầu cành cây u tĩnh,

Là bước chân không thể tự đi - đi, đi về phía thung lũng lý tưởng.

Tìm kiếm giấc mộng chưa từng kiếm tìm:

Một nhành hoa trong mộng, một mùi hương,

Ánh tà dương treo tứ phía, gió xao động,

Vòng qua mây trắng, từng căn lầu cao bên góc.

Tiếng chuông đã buông lơi lưng chừng, những cây thông cùng đứng đợi, núi đồi nhuộm đẫm muôn vàn sắc thu.

Giấc mơ ở đâu, một nụ cười của em, một câu nói, tìm khắp giữa sóng mây không biết lạc nơi nào? Nước trôi đã dần dần lạnh buốt, chở lá rụng xuyên qua cầu đá bắc ngang, lan can trắng, khiến ta chẳng nỡ nhìn lại, lá đỏ năm ngoái và dấu chân như bốc cháy.

...

Bình tĩnh, bước chân của ta, hãy chậm lại một chút,

Chớ tin rằng ai có thể an bài giấc mộng tiếp theo!

...

Người phụ nữ này dường như không hề quên việc đi tìm mộng. Giấc mộng của cô không phải bồng bềnh trên tầng mây, hư ảo mơ hồ khiến người ta không thể nắm bắt, giấc mộng của cô chỉ là cây cỏ nhân gian, là một bông hoa một chiếc lá, là sinh mệnh tươi mới và rực rỡ, là sức mạnh của sự tồn tại, cũng là niềm tin của cuộc đời. Cho nên đọc thơ của Lâm Huy Nhân, không cần quá đào sâu, luồng gió mát ấy có thể thổi bay lớp bụi trần mà bạn gom góp đã lâu, khiến bạn quên đi những mệt mỏi do tháng năm đem lại.

Có lẽ Lâm Huy Nhân cũng dựa vào những câu chữ nhẹ nhàng này để xóa bỏ mỏi mệt, để quên đi đau khổ. Trong lòng mỗi người đều có một vết thương sâu kín, vết thương này không thể tùy tiện để lộ cho người khác thấy, còn bản thân cũng không dám tùy tiện động vào. Luôn hy vọng có thể giấu nó ở trong một góc khuất nhất, để rêu xanh của năm tháng bao phủ, không thấy ánh mặt trời, không trải mưa gió, cho rằng làm như vậy, sẽ có một ngày vết thương sẽ nhạt dần đi theo thời gian. Có lẽ thật sự là như thế, thời gian là liều thuốc trị thương tốt nhất trên đời, nó có thể trị lành vết thương của bạn, biến mối tình đã từng khắc cốt ghi tâm trở thành mơ hồ.

Phương pháp quên lãng tốt nhất chính là khiến bản thân mình bận rộn, bận tới mức chẳng có thời gian để nhớ về quá khứ. Nhưng đấy không phải là kế lâu dài, một khi rảnh rỗi, thì những cảm xúc suy tư vô bờ bến đó sẽ như sóng nước dâng trào, những ký ức ồ ạt đó sẽ hại người ta chẳng kịp trở tay. Cho nên, ta nên đi qua cuộc đời bằng một thái độ chậm rãi thong thả, đạt tới cảnh giới tâm hồn như vậy, thì sẽ chẳng có thăng trầm, cũng chẳng có buồn vui quá độ.

Ngẫm ra, người phụ nữ thông tuệ như Lâm Huy Nhân đã sớm thấu ngộ điều này, cho nên bất luận gặp phải chuyện gì, cô đều có thể đối phó một cách ung dung, cái chết của Từ Chí Ma gần như đã mang theo hết thảy mộng tưởng về cảm xúc tươi đẹp trong nội tâm của cô. Ngỡ rằng tư duy đã khô kiệt, ngỡ rằng cảm xúc đã đổi thay, nhưng cô vẫn không chìm đắm trong đau thương, mà lại cầm bút lên, viết những áng văn dịu dàng. Cô là người phụ nữ như vậy, bất cứ lúc nào đều hiểu rõ mình muốn một cuộc sống như thế nào. Mỗi lần đi tới ngã rẽ của cuộc đời, cô có thể phân biệt được rõ ràng đâu là con đường mình muốn đi, hoặc là rẽ ngoặt, hoặc là tiến lên phía trước, hết thảy đều ung dung thong thả.

Năm 1937, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành nhận lời mời của Cố Chúc Đồng, đến Tây An thực hiện kế hoạch bảo dưỡng tháp Tiểu Nhạn, đồng thời còn đến khảo sát kiến trúc cổ ở các điểm như Tây An, Trường An, Lâm Đồng, Hộ Huyện, Diệu Huyện... Sau đó, Lâm Huy Nhân lại cùng Lương Tư Thành, Mạc Tông Giang, Kỷ Ngọc Đường đến Ngũ Đài Sơn khảo sát kiến trúc cổ. Lâm Huy Nhân vô tình phát hiện niên đại kiến trúc của Vũ Hoa cung thời Tống ở Du Thứ và chùa Phật Quang thời Đường. Tháng 7 cùng năm, sự biến Lư Câu Kiều nổ ra, đoàn người của Lâm Huy Nhân vội vã quay trở lại Bắc Bình.

Tháng 8, cả nhà Lâm Huy Nhân từ Thiên Tân đi thuyền đến Yên Đài, rồi lại từ Tế Nam đi tàu hỏa qua Từ Châu, Trịnh Châu, Vũ Hán xuống phương Nam. Trung tuần tháng 9 thì đến thành phố Trường Sa thuộc tỉnh Hồ Nam. Hạ tuần tháng 11, máy bay Nhật ném bom thành phố Trường Sa, cả nhà Lâm Huy Nhân suýt chết. Tai nạn lần này khiến Lâm Huy Nhân càng hiểu sâu sắc rằng sinh mệnh đáng quý biết bao, trước khói lửa chiến tranh, bất cứ sức mạnh nào cũng đều yếu ớt và nhỏ nhoi như vậy, lúc này người mà bạn nhìn thấy vẫn còn đang hăng hái hùng hồn kêu gọi cứu nước, nháy mắt thôi đã có thể hóa thành tro bụi rồi.

Nỗi khổ đau lớn nhất của đời người chính là nhìn người thân bên cạnh sắp chết, mà bạn vẫn chẳng có cách gì để cứu họ. Dù đã nhìn quen sự sinh ly tử biệt, thì vẫn không thể năng nào thản nhiên tự tại. Cỏ cây trên thế gian đều có tình nghĩa, càng huống hồ là lòng người, cho dù bạn đã từng trải qua bao nhiêu sinh tử, nhìn người thân bạn hữu qua đời, thì rốt cuộc vẫn cứ đau lòng không chịu nổi.

Sau tai nạn, Lâm Huy Nhân rời khỏi thành phố, đi vòng vèo mấy chuyến đến Côn Minh. Vào thời đại chiến tranh hỗn loạn, bất luận bạn có muốn an ổn đến thế nào, đều không tránh được phải bôn ba lưu lạc. Chặng đường này, bất cứ nơi đặt chân nào cũng đều là trạm dịch nhân sinh. Chúng ta có thể coi những trạm dịch này là cố hương của linh hồn nhưng vĩnh viễn không thể coi đó là chốn về để an thân lập mệnh được. Chỉ khi kết thúc cuộc đời, con người mới tìm thấy được chốn về thực sự, còn hết thảy những khoảng thời gian còn lại trên đời, họ vĩnh viễn đều là khách qua đường.

Vương triều thay đổi, giang sơn đổi chủ, thế sự non sông đều đã chuyển dời, kỳ thực chúng ta đâu cần không quản gian khổ đi tìm thứ gọi là vĩnh viễn. Sống cho hiện tại, làm những việc mà mình muốn làm, đi đến thành phố có duyên với mình, ngắm những phong cảnh say đắm lòng người, trân trọng từng người qua đường đi lướt qua ta. Cho dù phải lang bạt, phải nếm mọi khổ sở, thì cũng không có gì oán hận.

Trạm dịch tiển trấn

Rất nhiều sự tình trên nhân gian thực ra chỉ là lời nói dối của thời gian gieo rắc, còn chúng ta lại nguyện ý vì một lời nói dối mà chấp mê không hối hận, thậm chí là nhung nhớ cả một đời. Nếu như cuộc tương phùng của họ là một sai lầm đẹp đẽ, thì không cần cầu xin sự tha thứ của ai cả.

Con người sống trên đời đều có một niềm tin để chống đỡ, trong tim có sự gửi gắm, có chỗ dựa, mới có thể gắn kết với những suy nghĩ và tình cảm sâu sắc đó. Nếu không, sớm muộn gì chốn hồng trần hỗn loạn này cũng sẽ làm tan tác ý chí của bạn, sự thanh nhã ban đầu sẽ không còn thanh nhã nữa, sự nghiêm trang ban đầu sẽ không còn nghiêm trang nữa. Nhiều khi, rõ ràng chúng ta biết vội vã rảo bước chẳng phải vì đến một cái hẹn ước nào đó, nhưng vẫn phải băng băng tiến về phía trước, cho dù có dừng lại trong chốc lát, cũng không tránh được xuân thu giao mùa, trăng tròn trăng khuyết.

Cho đến một ngày, gió bụi đầy mặt, ai còn có thể soi tấm gương của tháng năm để chỉnh trang lại dung nhan tàn tạ? Cho dù bạn che giấu như thế nào, muốn níu kéo nét thơ ngây của thanh xuân, thì tuế nguyệt vẫn vô tình để lại những dấu ấn và phong sương của năm tháng trên gương mặt bạn. Sức mạnh của con người nhỏ nhoi biết mấy, chẳng địch lại nổi sự đẽo gọt của thời gian. Đi qua năm tháng, còn ngỡ rằng có thể khiến bản thân mình sâu sắc trưởng thành hơn, nội tâm lại luôn là đối mặt với hồng hoang mênh mông, chẳng thể nào ngơi nghỉ dù chỉ một chút.

Làm thế nào mới có thể trở thành một người không sợ hãi cô độc, một mình băng ngàn non vạn nước, ngắm hết thảy chúng sinh hân hoan vô tận, còn bạn lại cam tâm tình nguyện thanh đạm tự kiềm chế. Vạn vật thế gian đều có câu chuyện, mỗi người chúng ta sẽ gửi gắm tình cảm nội tâm vào từng cành cây ngọn cỏ, từng mái hiên từng viên ngói, để đôi bên dựa dẫm lẫn nhau, có được lý do để kiên trì bước tiếp. Cho dù bạn là người từ bi hay là người tàn nhẫn, đều khó tránh khỏi động lòng trước một thực vật hay động vật nào đó. Đây cũng giống như một nguyên tắc tồn tại, bạn có thể thản nhiên thoát tục, nhưng không thể đơn độc sống một cách tối tăm.

Sở dĩ Lâm Huy Nhân nhiệt huyết với sự nghiệp kiến trúc, đều nhờ vào sự say mê với kiến trúc cổ của cô, giống như sự vướng mắc của cô với văn chương, sự vướng mắc với vạn vật thế gian vậy. Cô nỗ lực đi khắp các thành phố, ngày đêm miệt mài nghiên cứu học thuật kiến trúc cổ, không phải là để lại hư danh sáng chói, mà chính vì sự vướng mắc chẳng thể chia cắt này. Giống như giữa người với người, người với vật, một khi đã có duyên phận, thì sự ưa thích và chấp trước của đôi bên cũng không thể nào nói rõ được duyên cớ.

Thời đại khói súng mờ mịt đó, bất cứ sự trầm tĩnh nào cũng không thể thay thế được sự phồn tạp, rất nhiều người giấu đi những tâm sự phong hoa tuyết nguyệt, còn chính mình bước sâu vào hồng trần. Sự sống hôm nay có lẽ chính là cái chết ngày mai, biển xanh trước mắt chớp mắt thôi đã biến thành nương dâu. Thế sự phong vân biến ảo, khiến những sinh mệnh vốn dĩ đã mơ hồ lại càng khó nắm bắt. Điều chúng ta cần làm, chỉ là trong khoảng thời gian hữu hạn hãy làm tất cả những việc mà mình cho là có ý nghĩa, để cuộc đời được viên mãn hơn một chút, bớt hối hận hơn một chút.

Tôi rất khâm phục Lâm Huy Nhân, những năm đó, cô thân mang bệnh tật, cùng Lương Tư Thành đi khắp các thành phố, ăn gió nằm sương, cũng chưa từng oán hận. Với tình thơ và sự dịu dàng của cô, nên ở trong một tòa đại viện thâm sâu nào đó, trang nghiêm sống qua ngày, an nhàn hưởng thụ tháng năm. Nhưng cô lại yêu sự phiêu bạt, giống như một con thuyền trôi về phương xa. Chỉ là cô không cô độc, mỗi chuyến đi mỗi nơi đến đều có mục đích, và chắc chắn sẽ lưu lại những dấu ấn rực rỡ. Còn chúng ta có thể men theo những dấu chân thơm hương đó, tìm thấy câu chuyện liên quan đến cô.

Cuộc đời của mỗi người đều là đang trên một cuộc hành trình, chỉ là con đường đi khác nhau, phương hướng lựa chọn khác nhau, những tình cảm trao đi khác nhau, mà những câu chuyện nảy sinh cũng khác nhau. Từ khi Lâm Huy Nhân lựa chọn sự nghiệp kiến trúc, cô đã hiểu rằng, cả đời của mình đều là một người thuận theo số mệnh. Cô đeo hành trang trống rỗng lên đường, vừa đi vừa thu nhặt, cũng vừa đi vừa đánh rơi, chưa từng hỏi đã có được bao nhiêu, đánh mất bao nhiêu. Thậm chí cô biết, có lẽ có một ngày sẽ tiêu vong trên con đường này, giống như hoa rơi trôi dạt theo nước chảy, không biết trôi về phương nào, cũng không biết chốn về là nơi nào.

Đầu năm 1939, vì máy bay Nhật oanh tạc, cả nhà Lâm Huy Nhân chuyển đến thôn Mạch Địa, thị trấn Long Tuyền, ngoại ô thành phố Côn Minh. Con người không thể trốn tránh khỏi sự bức bách của thời cuộc, đứng trước vận mệnh, có lúc bạn đành phải nhượng bộ để cầu toàn. Nhưng tránh né được phút này cũng chỉ là an toàn tạm thời, còn thời đại hỗn loạn này không ai có thể an ổn trong một góc được, tìm một ngôi làng rồi từ đó an cư lạc nghiệp, không còn bước vào biển bụi cuồn cuộn. Trong Đào hoa nguyên ký có người đời trước vì tránh loạn thời Tần mà trốn đến nơi rừng xưa núi sâu, từ đó cách biệt với thế giới bên ngoài. Nơi này giống như thần thoại xa xôi, khiến bao nhiêu người chèo thuyền tìm kiếm, nhưng rốt cuộc không tìm được mà quay về. Cho dù có tìm được một chốn u tĩnh, gấp rút thực hiện giấc mộng đào nguyên, thì cũng phải vội vã tỉnh lại.

Rất nhiều người mang theo cát mù gió bụi lên đường, còn Lâm Huy Nhân lại đồng hành cùng mưa bụi hoa rơi. Trước bất cứ tình cảnh nào, cô đều có thể đạt tới cảnh giới ý thơ đẹp đẽ, khác với thói tục. Sự thanh nhã của cô là bẩm sinh, chảy xuyên suốt tận sâu trong cốt tủy, không ai có thể sao chép được, cho nên những công trình khảo sát và nghiên cứu của cô gần như không giống với bất cứ ai. Lâm Huy Nhân thiết kế ký túc xá nữ sinh cho trường Đại học Vân Nam, và nhờ vị tài nữ tuyệt đại này, khu ký túc xá dường như cũng có thêm mấy phần trang nhã và phong tình.

Đầu mùa đông năm 1940, Hội Nghiên cứu Kiến trúc theo Ban Nghiên cứu Lịch sử Ngôn ngữ (thuộc Viện Nghiên cứu Trung ương) chuyển đến Tứ Xuyên, cả nhà Lâm Huy Nhân cũng chuyển tới thôn Thượng Bá thị trấn Lý Trang huyện Nam Khê tỉnh Tứ Xuyên. Có lẽ do lặn lội đường trường nhiều năm, phiêu bạt ngàn vạn non nước, khiến người phụ nữ kiên cường này không thể gắng gượng tiếp được nữa, cuối cùng cô đã đổ bệnh, căn bệnh phổi vẫn luôn bám dính cô đã tái phát giữa chặng đường dài đằng đẵng. Lần đổ bệnh này kéo dài liền bốn năm. Bốn năm, cô nằm trên giường bệnh, không còn có thể đeo hành lý đi khắp non nước, không thể một mình chống cây sào dài chèo chiếc thuyền lan nữa.

Sau đó, thị trấn nhỏ ở phía Nam Tứ Xuyên này đã trở thành trạm dịch nhân sinh của Lâm Huy Nhân. Nếu không phải có duyên tìm hiểu thật sâu về cô, trong lòng tôi sẽ ngộ nhận rằng người phụ nữ xinh đẹp này luôn sống ở Giang Nam đa tình, qua lại kinh thành phồn hoa, lại phiêu du qua Cambridge lãng mạn, cho dù biết cô đã đi qua các đô thành vì sự nghiệp kiến trúc, thì cũng không thể ngờ rằng, cuộc đời của cô còn có nhiều trắc trở đến như vậy. Lúc đang phiêu bạt, người ta sẽ luôn cảm thấy sức lực của mình thật nhỏ nhoi, nhiều khi chúng ta không có cách nào thay đổi những dòng chảy của đời người, thì đành thuận theo dòng nước chảy về đông.

Lúc bệnh, trái tim Lâm Huy Nhân cực kỳ mong manh, dường như mọi sắc màu hoa lệ của quá khứ đều tan biến cả. Còn tâm tình của cô lại không một chút sức sống. Nằm bệnh rảnh rỗi, cô bắt đầu không ngừng hoài niệm chuyện cũ, hồi tưởng trên con đường nhỏ hoa xuân xán lạn, cô mặc chiếc váy dài trắng tinh một mình dạo bước. Hoài nhớ hương thơm vô hạn của tháng Tư nhân gian, còn bản thân trong gương lại tiều tụy như chiếc lá vàng mùa thu, hóa ra đã già như thế này, sự phồn hoa của tháng năm cũng bị trôi đi theo dòng nước.

Giữ lại một đoạn ký ức chỉ là khoảnh khắc, nhớ nhung một đoạn ký ức lại là vĩnh viễn. Lâm Huy Nhân vĩnh viễn không quên được, không quên được năm đó bệnh phổi phát tác là ai đưa cô từ Thẩm Dương đến Hương Sơn Bắc Bình để dưỡng bệnh, lại là ai cùng cô chuyện trò suốt đêm thâu, nghe mưa pha trà, đốt hương đọc sách. Tháng năm thật sự như nước chảy, một đi không trở lại, những phong cảnh đã từng ngắm có lẽ còn có thể quay lại, nhưng những người đã qua đời thì mãi mãi không thể quay trở lại nữa. Mặc cho bạn trăm thương ngàn nhớ, ngoài những lúc thỉnh thoảng quẩn quanh trong giấc mơ của bạn, thì thời gian còn lại anh ấy chỉ là dấu ấn mơ hồ.

Tôi tin rằng, người Lâm Huy Nhân nhớ nhất khi nằm trên giường bệnh hẳn là Từ Chí Ma. Có lẽ cô cần sự quan tâm chu đáo đến những thứ nhỏ nhặt nhất của Lương Tư Thành, cần sự bầu bạn không xa không rời của Kim Nhạc Lâm, nhưng những điều này đều không thể lấp vào chỗ trống trong sâu thẳm trái tim cô. Điều cô cần là một người đàn ông có thể cùng cô hong sách uống trà dưới ánh mặt trời, thưởng hoa nghe gió trong ánh trăng. Người đàn ông này mang lại cho cô hơi ấm, mang lại cho cô hết thảy khát vọng tươi đẹp đối với nhân thế, có thể cùng cô chia sẻ cay đắng của thời gian, và cả nỗi mênh mang của thế thái.

Chúng ta biết rằng, những điều này chỉ có Từ Chí Ma mới mang lại được. Cô vốn là hồng nhan tri kỷ của anh, nhưng cuối cùng cô đã từ bỏ lãng mạn, lựa chọn khói bếp. Cô không hối hận, chỉ là trong một ngày cô đơn nào đó, sẽ có lúc không kìm lòng được lại nhớ đến anh. Còn tình yêu anh đã trao cho cô, đã kết thúc từ nhiều năm trước, anh ra đi quyết liệt như thế, dường như đã trọn tình vẹn nghĩa rồi.

Chúng ta thường nói, con người đến thế gian là để thu nợ trả nợ, thu xong rồi, trả sạch rồi, thì sẽ ra đi. Sinh mệnh dài ngắn khác nhau như vậy, sẽ có sinh ly tử biệt, đều là cảm giác bi thương đã được định sẵn, chúng ta không thể xoay chuyển, cũng không thể vãn hồi. Rất nhiều sự tình trên nhân gian thực ra chỉ là lời nói dối của thời gian gieo rắc, còn chúng ta lại nguyện ý vì một lời nói dối mà chấp mê không hối hận, thậm chí là nhung nhớ cả một đời. Nếu như cuộc tương phùng của họ là một sai lầm đẹp đẽ, thì không cần cầu xin sự tha thứ của ai cả. Trong những ngày tháng phong trần chìm nổi, nguyện cho người sống được an tĩnh, người chết được an nghỉ.

Cứu rỗi chính mình

Cô là người phụ nữ tham luyến khói bếp trên bờ, sẽ không để mình chèo thuyền ngược dòng, ví như không cẩn thận bị ngã xuống nước, thì cũng dùng tư thái đẹp đẽ nhất để tự cứu rỗi chính mình.

Chỉ khi giữ chặt nỗi cô đơn, con người mới có thể tìm lại được sự huyên náo; đi qua hết thảy đau thương, mới có thể tái hiện lại nụ cười; nếm hết nỗi đắng cay, mới có thể tự nhiên tìm lại ngọt ngào. Tin vào điều này thì có thể thản nhiên đối mặt với những hố sâu của đời người, đi qua gió sương bốn mùa. Nói thì dễ dàng, nhưng sinh mệnh rốt cuộc lại là một quá trình rất dài, mỗi một tấc thời gian đều cần tự mình đích thân trải nghiệm, mỗi một chén mưa móc đều cần mình đích thân nếm thử.

Lúc đắc ý, thời gian luôn trôi qua chóng vánh, dường như còn chưa hưởng thụ được bao nhiêu, những thứ tươi đẹp đã biến mất không còn dấu vết. Khi bất đắc chí, lại cảm thấy năm tháng chậm rì rì, khoảng cách từ mùa thu sang mùa xuân sao mà xa xôi đến vậy. Ngẫm ra chỉ khi nhàn rỗi con người mới có cơ hội xòe ngón tay để đếm ngày tháng. Nhưng đời người nên hiểu được rằng đậm nhạt đan xen càng thú vị, khi trân trọng thời gian chớ quên rằng có lúc thời gian là dùng để phung phí. Có lúc, một người ngồi lặng yên một ngày, so với bận rộn một ngày, lại càng thu hoạch được nhiều hơn.

Một đời của con người không ngừng gặp gỡ và ly biệt, mỗi ngày, người khách qua đường đi lướt qua bạn đều là lần đầu gặp gỡ, cũng là lần đầu từ biệt nhau; có lẽ có một ngày sẽ trùng phùng, nhưng không ai có thể nhận ra bóng lưng của ai. Cho nên có khi, chúng ta không cần suy tính quá nhiều chỉ vì một người xa lạ, bạn phải biết rằng, mỗi một lần quay người đều là cáo biệt. Chúng ta đều là người khách nơi chân trời của nhau, đã tiêu phí duyên phận từ trước, thì sẽ không thể gặp lại nữa.

Lâm Huy Nhân ngã bệnh ở thị trấn phía Nam Tứ Xuyên, không thể đi khắp chân trời góc bể như trước kia, trong sinh mệnh vì thế cũng tự nhiên vắng đi rất nhiều khách qua đường. Những ngày nằm trên giường bệnh, vơi đi những điều vụn vặt, mà lại đầy lên lắm nỗi tịch liêu. Thị trấn nhỏ giản dị này có phong tục dân tình mộc mạc, nhưng lại chẳng có sự thanh nhã tinh tế của tòa biệt thự trên Hương Sơn năm xưa. Ở đây, Lâm Huy Nhân không có bạn bè, thường ngày đều một mình trong căn nhà nhỏ, đọc mấy quyển sách để giết thời gian. Không giống với Hương Sơn năm đó đều là bạn hữu đầy nhà, dẫu là thời gian dưỡng bệnh cũng không ngừng có các danh nhân xã hội và văn hữu tới thăm.

Lâm Huy Nhân vốn là một phụ nữ yêu cuộc sống đến cháy bỏng, cô thích cuộc sống được người khác vây quanh, mà không muốn tĩnh lặng ở trong một không gian chật hẹp cô độc tự thưởng. Cô yêu thích thực vật trong núi, yêu thích cảnh đẹp tự nhiên, lại càng muốn cùng dăm ba tri kỷ chia sẻ nhã thú thiên nhiên này. Điều khiến Lâm Huy Nhân hoài niệm nhất là, lúc dưỡng bệnh ở Hương Sơn người thường bầu bạn với cô là Từ Chí Ma. Những tháng ngày dốc bầu tâm sự ấy không tìm lại được nữa, cho nên Lâm Huy Nhân sợ bị ốm, bị ốm rồi thì không chỉ là thân thể đau đớn, mà linh hồn cũng bị giày vò.

Một ngày

Ngày hôm nay mười hai canh giờ,

Là mười hai người khách của tôi.

Người đầu tiên tới, rồi lại đi,

Ánh dương cuối cùng lê bóng cũng đi rồi!

Tôi không có thời gian để tự hỏi lòng mình,

Hoàng hôn đã nhón chân tới, tò mò lén bước vào!

Tôi nói: Bạn à, lần này tôi không nói với bạn đâu, mỗi lần nói, đều làm tổn thương lòng kiêu hãnh của tôi.

Hoàng hôn rầu rĩ, chẳng nói gì bước đi.

Cô đơn, im lặng, tôi rúc vào lòng bóng đêm.

Đây là mùa xuân cô đơn, Lâm Huy Nhân ốm yếu dùng văn chương độc đáo và đẹp đẽ tĩnh lặng để diễn tả nỗi lòng buồn bã khó nói của cô. Rất nhiều người đọc xong bài thơ nhỏ này đều thích mê mẩn, đây không phải là một bài thơ hoa lệ, nhưng lại nói hết sự khinh bạc của tháng năm và sự bất lực của sinh mệnh. Nếu như không phải bị bệnh, thì Lâm Huy Nhân cũng không có cách nào để nhẫn nại làm bạn với năm tháng như thế, coi đó giống như khách, mi đến ta đi. Ngày tháng trôi qua quá lâu cũng không có chút gì mới mẻ, chẳng gì khác những điều này, bỏ lỡ cũng được, trân trọng cũng được, đều là một loại ý vị, màu sắc giống nhau.

Trong những ngày dưỡng bệnh ở thị trấn Lý Trang phía Nam Tứ Xuyên, Lâm Huy Nhân cũng không cho mình nhàn rỗi hoàn toàn. Năm 1942, Lương Tư Thành nhận lời ủy thác, biên soạn cuốn Lịch sử kiến trúc Trung Quốc. Lâm Huy Nhân cũng không nén nổi, vì viết Lịch sử kiến trúc Trung Quốc mà vừa ôm bệnh vừa đọc hết bộ Nhị thập tứ sử để chuẩn bị tư liệu, và viết chương thứ bảy cho cuốn sách này, các phần thời Ngũ Đại, thời Tống, thời Liêu, thời Kim, lại đảm nhiệm công tác hiệu đính và bổ sung cho toàn bộ bản thảo. Chính vì cô nỗ lực thâu đêm suốt sáng, lần nữa tiêu hao thể lực, khiến bệnh tình mãi không có chuyển biến tốt. Nhưng không ai có thể khuyên can được nhiệt tình đối với công việc của Lâm Huy Nhân, người phụ nữ kiêu ngạo mạnh mẽ này xưa nay chỉ nghe theo trái tim mình.

Công việc bận rộn khiến bệnh tình của Lâm Huy Nhân ngày càng trầm trọng, những ngày sau đó phần lớn thời gian cô nằm trên giường bệnh, ngoài thỉnh thoảng đọc sử liệu, thời gian còn lại đều là ngồi lặng lẽ hoặc nằm yên lặng qua ngày. Ngẫm ra Lương Tư Thành bận bịu công tác cũng chẳng có nhiều thời gian ở bên cô, mà Kim Nhạc Lâm đã nhiều năm làm hàng xóm hẳn là tranh thủ lúc rảnh để giúp cô giải nỗi buồn bực. Trước đây nghe nói Kim Nhạc Lâm vẫn luôn theo đuổi Lâm Huy Nhân, tôi chỉ cảm thấy có lẽ là ở một khu nhà yên ổn nào đó tại Bắc Kinh, hai nhà cách nhau vài căn nhà, hẹn nhau làm hàng xóm. Nhưng nay mới biết cuộc đời này của Lâm Huy Nhân không yên ổn, cô phiêu dạt tứ phía, chưa từng có chốn về lâu bền, lẽ nào Kim Nhạc Lâm cũng vì cô mà chạy đến các thành phố, thị trấn nhỏ, các làng quê nơi thôn dã như thế?

Nếu thật sự là vậy, thì sự bảo vệ chẳng cần thề hẹn này đúng là khiến người ta cảm động. Rốt cuộc là một người phụ nữ như thế nào mới có thể khiến một người đàn ông vì cô mà trao đi không hề hối hận như thế, chịu đựng nỗi giày vò của sự cô đơn suốt bao nhiêu năm. Có lẽ Kim Nhạc Lâm chưa bao giờ cảm thấy cô đơn, vì anh chỉ cần có thể che chở bên cạnh Lâm Huy Nhân, có thể cùng hít thở chung với cô dưới một bầu trời, có thể thỉnh thoảng bắt gặp nụ cười mỉm của cô, thậm chí sắc thuốc rót nước cho cô, đều là một loại hạnh phúc. Một người đắm chìm trong hạnh phúc, thỏa mãn còn không kịp, thì cô đơn ở đâu ra? Cho dù không phải vậy, thì người đàn ông này cũng sẽ xuất hiện bên cô mỗi lúc cô cần, để bất cứ lúc nào cô cũng tìm được hình bóng của chính mình.

Có lúc, yêu say đắm một người có thể yêu tới mức không cần bản thân nữa, yêu đến mức từ bỏ tất cả. Khi không tìm được bất cứ lý do nào, chỉ coi như hết thảy những gì kiếp này bỏ ra là để trả món nợ của kiếp trước, nếu không sẽ không ai giải thích nổi nhân quả trong đó. Nếu nói là có duyên, thì nên nắm tay nhau đi qua năm tháng, nhưng trái lại có những khiếm khuyết khiến người ta tiếc nuối, khiến bỏ ra rất nhiều nhưng cuối cùng lại chẳng có kết quả.

Thôn nhỏ tháng Mười Một

Tôi tưởng tượng tôi đang tự nhủ:

Ra khỏi thôn nhỏ tháng Mười Một ta đi đâu?

Là bầu trời nhẹ nhàng bên dòng sông mịt mờ;

Là lá cây đỏ rực thưa thớt cách làn sương mù;

Là nỗi sâu quê, là bao nỗi tịch mịch không nói ra; hay là con đường núi quanh co?

Là thôn xóm mịt mờ, từng làn khói xanh uốn lượn; là túp lều tranh bên bãi cát trắng?

Là tiếng củi khô cháy lép bép,

Là tiếng trẻ con hát khe khẽ trong rừng lá rụng?

Là lão nông theo trâu cày đi thật xa,

Hay là trâu và dê ăn cỏ lác đác bên dốc?

Là gì hợp thành trái tim của tháng Mười Một,

Linh hồn của tháng Mười Một lại là bệnh của ai?

Thung lũng khiến tôi đứng lại chỉ là một mảnh tường đất vàng;

Buổi chiều hé chút ánh dương qua lớp mây mù!

Một cây leo dại bám chặt một góc tường cũ, nhìn nghiêng

Hai tảng đá xanh ghép thành cổng lớn, ngả bên đường

Cho dù tôi ngồi xuống, tôi lại đi ra,

Tim tôi đều đập, trước tim tôi

Tuy hỗn loạn, luôn giống như vô số mây màu uốn lượn,

Những ruộng lúa lặng lẽ, mấy nấm mồ hoang vu,

Chúng không nói rõ được ai là chủ tể của hết thảy

Tôi ngắt một cành cây, nhìn chiếc bóng dài nhất của buổi chiều sẽ đợi lời hồi đáp của tháng Mười Một thổi đến trong gió nhẹ.

Đây chính là tư thái của Lâm Huy Nhân trong lúc ốm, đọc có vẻ an lành như miêu tả thôn xóm chất phác giản đơn, nhưng cuối cùng vẫn cảm nhận được sự tiêu điều và hơi lạnh của buổi chớm đông. Cô không có nhấn mạnh cường điệu, mà chỉ dùng vài nét phác họa nhàn nhạt để vẽ ra thôn xóm điền viên vào tháng Mười Một, vô cùng sinh động và giàu hình ảnh. Trái tim của tháng Mười Một có chút hao gầy, linh hồn của tháng Mười Một là căn bệnh của ai, cô dùng nỗi thương cảm không lời để thâu tóm tâm hồn của độc giả. Còn chúng ta lại bị cảm nhiễm trước những làn khói xanh, túp lều tranh, đàn trâu và dê thưa thớt của cô, khiến người ta muốn đến nơi yên tĩnh này, thôn nhỏ tháng Mười Một này. Cũng chính vào mùa này, Lâm Huy Nhân còn viết một bài thơ dài Khóc em ba Hằng. Ba năm trước, em trai thứ ba của cô - Hằng đã bỏ mạng trong cuộc kháng chiến chống Nhật, nhưng cô đã sớm quen với việc đứng trong bóng tối đợi chờ bình minh tới.

Ngẫm ra đây chính là điểm Lâm Huy Nhân khác với những tài nữ khác, cho dù vào bất cứ hoàn cảnh nào thời điểm nào, cô đều không dùng quá nhiều áng văn bi thương để tô đậm tâm trạng. Cô cao ngạo nhưng lại không cách biệt, cô thanh tân nhưng không lạnh lùng, cô yên tĩnh nhưng không nhạt nhẽo. Cho dù là Lâm Huy Nhân trong cuộc sống, hay là Lâm Huy Nhân trong thơ ca, đều khiến người ta yêu thích như thế. Chúng ta không cần bất cứ sự phòng bị nào, có thể an nhiên đi vào thế giới của cô, bởi vì bất cứ lúc nào đều không cần lo lắng rằng sẽ không tìm thấy đường ra. Cô không phải là chén rượu độc khiến người ta đứt ruột mà chết, cũng không phải là thược dược rạng ngời vô hạn, cô chỉ là một chén trà nhàn nhã trong lành thơm lâu, là một đóa hoa sen trắng thanh nhã thuần khiết.

Lâm Huy Nhân biết, hết thảy đau khổ đều phải tự mình gánh chịu, cô không có lý do để buộc người khác phải gánh chịu nỗi đau bệnh tật của chính mình, cho nên mặc dầu nằm trên giường bệnh suốt bốn năm, cô cũng không để văn chương của mình sầu thảm, khiến ngày tháng trôi qua đều êm đềm không kinh sợ. Đây là người phụ nữ đáng để cho người đời khâm phục, có lẽ cô không chinh phục được vận mệnh, nhưng có thể chế ngự được tình cảm của mình, nắm chắc được trái tim của mình. Cô là người phụ nữ tham luyến khói bếp trên bờ, sẽ không để mình chèo thuyền ngược dòng, ví như không cẩn thận bị ngã xuống nước, thì cũng dùng tư thái đẹp đẽ nhất để tự cứu rỗi chính mình.

Quyển thứ sáu

Nhân sinh tụ tan cùng lưu luyến

Đốt sách tìm hơi ấm

Nhân sinh tụ tan vô thường, chìm nổi bất định, nhưng đi qua rồi, hết thảy đều ung dung. Cho dù là bi thương hay là vui sướng, những tháng năm đã đọc qua đều không thể quay lại nữa. Những chuyện từng cố chấp trong lòng đến nay có lẽ đã chẳng đáng để nhắc tới nữa, những người từng yêu sâu đậm có lẽ đã thành khách qua đường xa lạ.

Đời người có quá nhiều quá khứ không thể phục chế được, ví dụ như thanh xuân, ví dụ như tình cảm, ví dụ như hạnh phúc, ví dụ như sức khỏe, và vô số điều tốt đẹp của quá khứ cùng những bi kịch của ngày hôm qua đều không thể trở lại nữa. Như thế cũng tốt, đã là những thứ từng có, thì nào sợ đánh mất vào lúc này. Có người nói, thời gian con người sống trên đời càng dài, thì những thứ mất đi lại càng nhiều. Bởi vì chứng kiến từng người từng người bên cạnh rời chúng ta mà đi, lại chẳng thể níu giữ, mà những sắc xanh tươi mới đó luôn xa lạ với chính ta. Có lẽ đây chính là cái giá của tuổi đời, mỗi người đều phải trả giá, thời gian không cho phép bạn mặc cả, thứ gì nên tiêu tan, thì cuối cùng cũng không thuộc về bạn nữa.

Có lẽ rất nhiều người đều muốn biết, người đã qua đời liệu còn có thể trùng phùng nhau dưới âm gian không? Đi qua sông Vong Xuyên, liệu thực sự có cầu Nại Hà không? Nếu như có, thế thì những người chết vì tình ấy vẫn xứng đáng. Nếu như không, khói mù trên đường xuống suối vàng mịt mờ, tìm chẳng thấy người ấy, thì phải làm như thế nào? Hết thảy chỉ là suy đoán, không ai biết được con người sau khi chết đi liệu hồn phách có thể tương ngộ hay không, có thể cùng nhau đầu thai chuyển kiếp nối mối tiền duyên hay không?

Sở dĩ nói những điều này, không phải là đột ngột nảy ra ý tưởng kỳ quặc. Ban đầu khi Từ Chí Ma bất ngờ qua đời, Lâm Huy Nhân cố nhiên đau lòng tuyệt vọng, nhưng cũng không đến mức chết theo vì tình. Lại nói mối tình giữa Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma đã sớm thành quá khứ, cho dù đôi bên có tình với nhau, thì với sự lý trí của Lâm Huy Nhân, cô dứt khoát sẽ không vì bất cứ người nào khác mà coi nhẹ mạng sống. Còn khi đó Lục Tiểu Mạn yêu thương Từ Chí Ma nồng cháy, nghe tin Từ Chí Ma chết, khóc đến đứt ruột đứt gan, cũng chưa từng muốn lên trời xuống đất để đi theo anh. Điều họ muốn, có lẽ là sau khi chính mình qua đời, có thể trùng phùng với người mình đã từng yêu ở một thế giới khác, như thế, đã là tình nghĩa lớn nhất rồi.

Năm 1945, quân xâm lược Nhật Bản tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, biến động và hỗn loạn nhiều năm coi như đã được dẹp yên. Một cuộc chiến tranh dài khiến cả đất nước Trung Quốc đều bị bỏng, bị thương, còn những người đã từng bị khói lửa hun đốt ấy cần được trị thương thật tốt. Bao nhiêu người dùng sinh mạng để đổi lấy nền thái bình thịnh thế hôm nay, nhưng chỉ có những người còn sống mới hưởng thụ được thời gian phong lưu này. Con người không thể lựa chọn được năm mình ra đời, cũng bởi có nhiều mài giũa, chúng ta mới có thể xem xét lại cuộc sống.

Cũng chính trong năm này, Lương Tư Thành đưa Lâm Huy Nhân đến Trùng Khánh kiểm tra sức khỏe, bác sĩ thông báo cho Lương Tư Thành biết, Lâm Huy Nhân không còn sống được bao lâu nữa. Lương Tư Thành nghe xong, không nén được đau buồn, nhưng cũng không nỡ nói lại sự thực với Lâm Huy Nhân. Ông biết rằng Lâm Huy Nhân là một phụ nữ ngoan cường, không chịu cúi đầu trước số phận, nếu như bà biết mình còn sống chẳng được bao lâu, thì sẽ càng chi trước thời gian, tiêu phí sinh mệnh. Nằm bệnh và làm việc suốt bốn năm trời, khiến cho người phụ nữ đã từng phong hoa tuyệt đại đó không còn dung nhan khi xưa nữa, nhưng Lâm Huy Nhân bệnh tật lại luôn có một trái tim kiên cường, nhẫn nại, cho dù bệnh tình đã đến mức hình dung võ vàng, thì cũng không chịu từ bỏ sự nghiệp và văn chương mà bà say mê.

Có lẽ là trời xanh ban phước lành, sau khi bác sĩ chẩn đoán, còn để cho vị tài nữ này sống trên đời thêm mười năm. Mười năm, quãng thời gian này tuy ngắn ngủi mà cũng khá dài, để cuộc đời của Lâm Huy Nhân được trọn vẹn hơn. Về sự nghiệp, bà đã đạt được rất nhiều thành tựu; về văn chương, bà cho ra đời rất nhiều tác phẩm ưu tú. Có lẽ là sự nghiệp và văn chương đã làm giảm bớt nỗi đau đớn bệnh tật của bà, kéo dài thêm tuổi thọ. Biết bao lần, bà buộc mình kiên cường sống tiếp, không phải vì tham luyến phồn hoa của trần thế, mà là không cắt bỏ nổi mộng tưởng trong lòng.

Con người sống trên đời, có rất nhiều thứ chúng ta không thể cắt bỏ nổi. Cho dù là một người tâm tình đã hoàn toàn nguội lạnh, trước khi chết vẫn còn có thể có một ý nghĩ ham sống. Ví dụ như nhìn thấy một tia nắng ấm áp, nhìn thấy một con kiến đang chậm rãi bò, nhìn thấy một nhành cỏ xanh mướt đung đưa trong gió. Chỉ trong sát na, có lẽ anh ta sẽ hiểu rằng, hóa ra sống lại tốt đẹp đến vậy. Nhân sinh luôn là như thế, rất nhiều đạo lý đã khổ công suy ngẫm mà đều tham ngộ không thấu, lại chỉ trong một khoảnh khắc tầm thường nào đó, hết thảy đều có đáp án.

Lâm Huy Nhân là một người yêu cuộc sống cuồng nhiệt, giống như bà thích tháng Tư nhân gian, thích màu xanh biếc không tì vết, thích trăng tròn hoa nở. Cho nên với tính tình của bà, không dễ dàng phụ bất cứ ngày xuân nào, cũng không dễ dàng bỏ lỡ bất cứ người khách qua đường nào. Trong mắt bà, mỗi một sinh vật đều được ban cho tình cảm, mỗi một vùng non nước đều chất chứa nội hàm, mỗi một khách qua đường đều có một cuộc gặp gỡ đẹp đẽ. Do đó bà yêu thích nhân gian khói lửa, cam tâm tình nguyện vì hồng trần này mà vào chốn dầu sôi lửa bỏng, không hề chối từ.

Rất nhiều người yêu Lâm Huy Nhân, không chỉ vì yêu tài hoa của bà, cũng không chỉ vì thành tựu của bà, mà họ yêu khí chất tao nhã của bà, yêu sự kiên định từ trong cốt tủy của bà, yêu tinh thần dù ở bất cứ tình huống nào đều có thể khiến cho sinh mệnh trở nên đẹp đẽ tươi xanh. Bà không cho phép bản thân có một chút sai lầm nào, càng không cho phép bản thân tàn tạ trước thời hạn. Cho nên Lâm Huy Nhân chỉ cần bệnh tình có chuyển biến tốt, là bà lại bắt đầu đi, vội vã bắt kịp cảnh xuân rạng rỡ đó.

Năm 1946, Lâm Huy Nhân bốn mươi hai tuổi được Phí Úy Mai hộ tống, đi máy bay đến Côn Minh thăm hiệu trưởng trường Đại học quốc lập Liên hợp Tây Nam là Mai Di Kỳ, kiến nghị Đại học Thanh Hoa nên mở thêm khoa Kiến trúc. Bà ở trong một căn biệt thự có hoa viên sau núi của tổ tiên Đường Kế Nghiêu để lại, lần nữa tụ hội với những người bạn cũ Trương Hề Nhược, Tiền Đoan Thăng, Kim Nhạc Lâm. Tháng 7, cùng những người làm công tác giáo dục của Đại học Liên hợp Tây Nam từ Trùng Khánh đi máy bay quay về Bắc Bình, thiết kế khu nhà ở cho tập thể giáo viên viện Thắng Nhân của Đại học Thanh Hoa. Nếu không phải bác sĩ đã nói với Lương Tư Thành về bệnh tình của Lâm Huy Nhân, thì sẽ chẳng ai tin nổi, người phụ nữ giàu sức sống như thế lại nỡ quyết biệt với hồng trần này. Trên người bà, dường như có một nguồn năng lượng dồi dào vô hạn, tất cả mọi người đều nguyện ý cúi người trước bà.

Mà năm 1947, mùa hè này càng khiến Lâm Huy Nhân khó quên. Nhà văn Tiêu Càn, người đã kinh qua chiến tranh châu Âu[19] từ Thượng Hải đến khuôn viên Đại học Thanh Hoa thăm bà. Vì tuổi tác đã nhiều lên, đôi bên lại có từng trải thâm hậu, cuộc trò chuyện vô cùng sâu sắc giữa họ đã diễn ra trong một thời gian rất dài. Mỗi người đều nói về cuộc đời trong bảy năm của mình, xuân thu tuần tự, dung nhan đôi bên đều đã có chút đổi thay, những người họ gặp gỡ cũng khác nhau, những câu chuyện đã xảy ra cũng chẳng giống nhau. Bảy năm, chớ nói là hai tác giả nổi tiếng này, cho dù là một người bình thường, thì chắc chắn cũng đã trải qua không ít thế sự phong vân.

Tức là cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất giữa các cường quốc châu Âu từ năm 1914 đến năm 1918, kết quả là phân chia lại ranh giới châu Âu.

Nhẩm tính tháng ngày, muôn vàn tai nạn của quá khứ đến nay đã thành hồi ức, trở thành chủ đề chuyện phiếm của những buổi trà dư tửu hậu. Nhân sinh tụ tan vô thường, chìm nổi bất định, nhưng đi qua rồi, hết thảy đều ung dung. Cho dù là bi thương hay là vui sướng, những tháng năm đã đọc qua đều không thể quay lại nữa. Những chuyện từng cố chấp trong lòng đến nay có lẽ đã chẳng đáng để nhắc tới nữa, những người từng yêu sâu đậm có lẽ đã thành khách qua đường xa lạ. Những đạo lý nhìn tưởng như hời hợt, phải đích thân trải nghiệm mới có thể lĩnh ngộ sâu sắc.

Cuộc đời

Cuộc đời

Mi là một ca khúc,

Ta sẽ hát ca;

Mi là dòng sông,

Ta là chiếc thuyền, một chiếc buồm trắng nhỏ

Khi ta là người lữ khách

Mi là đồng ruộng, núi rừng, non cao.

Cho dù ra sao

Níu giữ giữa chao đảo, thân mật

Mi và ta,

Ta đi qua mi mãi mãi;

Ta tồn tại, mi là dòng chảy sinh tồn của ta,

Lý do cùng sức mạnh.

Sự tồn tại của mi

Là sắc màu ngũ sắc

Trong nhịp đập trái tim trước lồng ngực ta

Từ khi chúng ta va chạm

Lại chưa từng làm khó nhau

...

Hiện tại ta đã chết,

Mi,

Ta sẽ trao mi cho người khác!

Đời người rốt cuộc là gì, trong mắt những người khác nhau sẽ có những ý vị khác nhau. Đời người như ván cờ, đời người như chén rượu, đời người như giấc mộng, đời người như vở kịch, những gì chúng ta có thể làm chỉ là diễn chính mình trong câu chuyện đã được định sẵn. Vừa sắm vai chính, lại đóng cả vai phụ, lúc thì nồng gắt, lúc lại thanh đạm. Kỳ thực đa phần thế sự đều như vậy, chỉ là những người có tính cách khác nhau, cảnh ngộ khác nhau mới có thể diễn cuộc đời thành đủ mọi sắc màu.

Lâm Huy Nhân bị bệnh tật bám lấy đã nhiều năm, thơ của bà không hề toát lên những cảm xúc tiêu cực. Trong lòng bà, cuộc đời chính là một ca khúc, còn bà chính là người hát ca. Bà mãi mãi là một người phụ nữ hát ca, cho dù có một ngày bà thực sự rời khỏi cõi đời này, linh hồn bà vẫn sống mãi không tắt. Bà viết thơ, là để linh hồn được tự do bay lượn, tô thêm nhiều sắc màu cho cuộc đời khô cằn nhạt nhẽo, đồng thời cũng là để giết những ngày tháng tịch liêu.

Cho nên bất luận khó khăn đến đâu rối ren đến đâu, Lâm Huy Nhân vẫn chưa từng dừng bút, sự bầu bạn không cần thề hẹn này đã trở thành một loại thấu hiểu khiến người ta khâm phục. Có lẽ bình thường trong lòng chúng ta sẽ thấy cô đơn, sẽ thấy hoang vu, nhưng văn chương lại có thể mang đến những suy nghĩ vô cùng vô tận. Nhưng gặp gỡ với văn chương cũng cần duyên phận, nếu như có duyên, tự mình phải trân trọng, nếu như vô duyên, không những mù chữ, mà còn có thể châm lửa, đốt sách tìm hơi ấm.

Có được có mất

Có lẽ, đời người cần chừa lại khoảng trắng, sen tàn trăng khuyết cũng là một loại vẻ đẹp, trà thô cơm nhạt cũng là một loại hạnh phúc. Cuộc sống vốn dĩ chẳng phải là đi xin mà có, cho nên bất luận ngày tháng có cùng quẫn đến đâu, đều phải đi tiếp một cách ung dung, để không phụ những tháng ngày đẹp đẽ của một đời.

Có lẽ chúng ta đều sẽ có thể nghiệm như thế này, khi còn nhỏ sẽ cảm thấy ngày tháng trôi qua thật chậm chạp, luôn mong rằng mình lớn nhanh, chí ít là lớn đến mức có thể đứng bên bậu cửa sổ nhìn quá trình một bồn hoa nở, có thể đứng dưới giàn cây hái một chùm nho xanh chua chát. Nhưng thật sự lớn lên rồi, lại cảm thấy tháng năm trôi đi như nước, chỉ quay người một cái, là đã cách xa những năm tháng thơ ngây mơ mộng đó, vì sinh kế mà bận rộn, chạy tới những nơi sâu xa nhất hồng trần. Già thêm một chút nữa, dường như tóc bạc trắng đầu chỉ trong một đêm, mà hồi tưởng quá khứ, thì giống như quẹt một que diêm, chỉ trong một khoảnh khắc, đã đốt cháy thời gian một đời thành tro tàn.

Không đề

Đến lúc nào mới lại có thể có
một khoảng tĩnh mịch;
thong thả đứng trong gió xuân,
đối mặt với núi, đối mặt với dòng sông nhỏ?

Đến lúc nào mới có thể thế này
ôm đầy hy vọng;
sắc xanh non đung đưa, thì thầm như tứ thơ,
trèo lên tháp canh, nghe thấy tiếng chuông ấy?

Đến lúc nào, lại đến lúc nào, trái tim
mới thực sự hiểu được
khoảng cách của thời gian này, tuổi tác của núi sông;
sự tĩnh lặng của ngày hôm qua, tiếng chuông

Người của ngày hôm qua

Sao lại vạch một chiếc bóng xuống ngày hôm nay!

Thơ của Lâm Huy Nhân, dường như không cần hỏi tuổi của non sông, trái tim của bà luôn ở lại mùa xuân, nằm giữa sắc màu xanh non ấy. Chúng ta đều biết rằng, cảnh xuân muôn hồng ngàn tía cố nhiên là đẹp mắt vừa lòng, nhưng cũng chẳng chống đỡ nổi sự luân chuyển của bốn mùa, cái gì nên mở màn thì sẽ mở màn, cái gì nên kết thúc thì sẽ kết thúc. Nhưng tâm linh của chúng ta có thể trồng xuống một cây bồ đề, bốn mùa đều xanh tốt. Lâm Huy Nhân thông tuệ như vậy, bà tự mình dạo bước giữa trần thế ngựa xe như nước, còn linh hồn lại tựa một chú chim xanh, đậu trên đầu cành xán lạn của mùa xuân. Cho nên, trong cuộc đời của bà, mặc dù cũng có rất nhiều khiếm khuyết, nhưng thứ chúng ta nhìn thấy là hoa đẹp trăng tròn.

Mặc cho thời gian thấm thoắt trôi, vật chuyển sao dời, trong những tháng năm cuộc đời của Lâm Huy Nhân hoa đào vẫn cười gió đông. Có lẽ là chúng ta đã quá bận rộn, mà quên mất rằng những phố thị ồn ã cũng có phong cảnh tươi mới, hoặc có lẽ là trong quá trình tu luyện, chúng ta luôn thiếu mất một vài phân đoạn quan trọng. Có lẽ, đời người cần chừa lại khoảng trắng, sen tàn trăng khuyết cũng là một loại vẻ đẹp, trà thô cơm nhạt cũng là một loại hạnh phúc. Cuộc sống vốn dĩ chẳng phải là đi xin mà có, cho nên bất luận ngày tháng có cùng quẫn đến đâu, đều phải đi tiếp một cách ung dung, để không phụ những tháng ngày đẹp đẽ của một đời.

Năm 1949, Bắc Bình được giải phóng, Lâm Huy Nhân bốn mươi lăm tuổi được mời làm giáo sư cấp một của khoa Kiến trúc trường Đại học Thanh Hoa. Bấy giờ, Lâm Huy Nhân giống như một đám mây chiều rực rỡ, tỏa ra những ánh sáng màu lấp lóa như lưu ly bên bờ sông lúc hoàng hôn. Trên bầu trời khói lửa chiến tranh đã tản mát lại xuất hiện vầng trăng sáng của năm xưa, những vì sao lờ mờ đó lại bắt đầu có thứ tự mới tuân theo quy luật của riêng chúng. Mà những người đã qua đời đó giống như vì sao băng rớt xuống, vụt sáng lên trong khoảnh khắc, rồi biến mất tăm mất tích. Những người còn sống cũng không cần phải cáo biệt một cách tình nghĩa sâu nặng với sự ra đi của họ, bởi vì không thể ào ào cả đám đi qua cây cầu Nại Hà, mà sẽ có sự phân chia sớm hay muộn.

Đối với Lâm Huy Nhân mà nói, sự nghiệp của bà rực rỡ như vầng thái dương giữa bầu trời, còn sinh mệnh lại bắt đầu đã đi về phía ngày hoàng hôn, có một ngày sẽ lặn xuống cùng với tà dương. Thực ra bốn mươi lăm tuổi, đối với một người phụ nữ trưởng thành, thì cũng đã là bước vào mùa đẹp nhất trong cuộc đời rồi. Nhưng chúng ta rõ ràng nhìn thấy bóng lưng tao nhã của bà mang theo một vẻ mong manh khó diễn tả thành lời. Nếu không có bệnh cũ quấn thân, hẳn là bà đẹp tới mức giống như một chén rượu ngọt ngào vì đã ủ nhiều năm, bền bỉ lâu dài, hương thơm say đắm lòng người. Nhưng cõi đời phù hoa mà niềm vui thì trong trẻo, rốt cuộc như ảo mộng như bọt bèo, đời người một kiếp, nhất định phải có vài thứ là có thể để lại mãi mãi. Vinh quang vạn trượng trong sự nghiệp tuy sẽ tiêu tan, nhưng những thành tựu đã ghi dấu trong sử sách sẽ trường tồn một cách chói lọi.

Năm này, Ủy ban trù bị Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc quyết định giao nhiệm vụ thiết kế quốc huy cho trường Đại học Thanh Hoa và Học viện Mỹ thuật Trung ương. Bảy người của Đại học Thanh Hoa gồm Lâm Huy Nhân, Lý Tông Tân, Mạc Tông Giang, Chu Sướng Trung... tham gia công tác thiết kế. Nếu không phải nhìn thấy nỗi vất vả suốt dọc đường và sự nỗ lực bà bỏ ra, chúng ta thực sự không tin nổi, người phụ nữ yếu mềm đã từng viết tháng Tư nhân gian sẽ có được vinh quang tột cùng đến vậy. Thiết kế quốc huy là chuyện bao nhiêu người mơ ước, còn Lâm Huy Nhân lại là người có tài năng xuất chúng trong vô số chuyên gia học thuật, đúng là cân quắc chẳng nhường cánh mày râu.

Đọc về một người, có lẽ chỉ cần dăm ba ngày, còn tìm hiểu sâu về một người, cần bao lâu? Nếu như chỉ đọc thơ Lâm Huy Nhân, trong tâm trí chúng ta lại luôn xuất hiện hình ảnh một cô gái thanh tú yểu điệu, có lẽ là không có một chút sắc sảo và trí tuệ nào, mà chỉ nhẹ nhàng và tao nhã. Người con gái ấy đáng lẽ là dịu dàng mà không kiên quyết, thoát tục mà không vướng khói bếp, người con gái như thế nên ở trong chốn khuê phòng, bầu bạn với cỏ hoa, làm bạn với Thi Thư. Nhưng hết thảy đều chẳng giống chúng ta tưởng tượng, Lâm Huy Nhân yêu nhân gian khói lửa, khát khao được làm bạn với thế tục, nguyện dâng hiến cho sự nghiệp. Chính vì có một trái tim như thế, cho nên Lâm Huy Nhân mới tài năng xuất chúng, trong vắt sáng tỏ như vầng trăng vằng vặc giữa trời.

Người phụ nữ mạnh mẽ này thân mang bệnh tật chuyên tâm nghiên cứu thiết kế quốc huy, mỗi ngày đều quên ăn quên ngủ, cực kỳ hao tổn thể lực. Với cá tính của bà, bà quyết không cho mình gục ngã, cho dù phải chi trả trước những tháng ngày của tương lai, giảm bớt tuổi thọ, thì bà cũng không hề tiếc nuối. Đối với Lâm Huy Nhân, cuộc đời này tuy thu được vô số vinh quang, nhưng thiết kế quốc huy lại là một niềm vinh hạnh mà không thứ gì có thể thay thế được. Bà phải dốc toàn lực vào đó, giống như tìm kiếm vì sao sáng chói trên bầu trời mênh mông, tìm kiếm hoa sóng sáng lóa trong biển biếc vô hạn, tìm kiếm cây thông xanh chót vót giữa rừng sâu vạn cây.

Không phải hết thảy những gì bỏ ra đều thu về xứng đáng, nhưng chăm chỉ vất vả cày cuốc lại luôn có hồi báo. Năm sau, sau hơn ba tháng nỗ lực không ngừng, đồ án quốc huy do Đại học Thanh Hoa và Học viện Mỹ thuật Trung ương thiết kế hoàn thành, và được bình chọn tại Hoài Nhân Đường ở Trung Nam Hải[20]. Sau khi được Thủ tướng Chu Ân Lai trưng cầu ý kiến rộng rãi, đồ án do nhóm Đại học Thanh Hoa thiết kế đã được chọn với bố cục chắc chắn, kết cấu trang trọng. Tin tức này mang lại niềm vui vô hạn cho Lâm Huy Nhân, thành quả như thế này đã tô thêm một nét màu rực rỡ vào cuộc đời vốn dĩ đã xán lạn của bà. Hết thảy những nỗ lực của Lâm Huy Nhân không vì danh lợi một chút nào, bà chỉ hy vọng có một ngày nhẩm tính lại lịch trình nhân sinh, những gì đã đi qua đều là không hối hận.

Hoài Nhân Đường là một kiến trúc chủ chốt trong Trung Nam Hải, nằm ở Đông Bắc của Phong Trạch Viên, vốn là một công trình được xây dựng từ thời Quang Tự nhà Thanh. Năm 1911 được Viên Thế Khải đổi tên là Hoài Nhân Đường. Năm 1949, Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc được diễn ra tại đây.

Ngày 23 tháng 6 năm này, Lâm Huy Nhân được mời tham dự Kỳ họp lần thứ hai Hội nghị Hiệp thương Chính trị toàn quốc khóa một. Ngày 30 tháng 9, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa - Mao Trạch Đông công bố hình mẫu quốc huy. Đối với Lâm Huy Nhân, cũng coi như là bụi trần đã lắng đọng, lần thiết kế này là cuộc đời bà đã viên mãn. Năm đó, Lâm Huy Nhân được bổ nhiệm làm Ủy viên kiêm kiến trúc sư của Ủy ban Kế hoạch Đô thị thành phố Bắc Kinh. Bà đã đề xuất ý tưởng tu sửa và xây dựng “Công viên Tường Thành.” Đây chính là Lâm Huy Nhân, giống như một cành hoa chi chít bung nở, lần lữa không chịu úa tàn. Hoặc có lẽ, căn bản là vẫn chưa đến lúc điêu tàn, là chúng ta quá tầm thường, cho nên mới hết lần này đến lần khác ngưỡng vọng bà như thế.

Thứ người bình thường khao khát là độ cao như thế này, mà sợ hãi cũng chính là độ cao này. Bởi vì bình thường, nên đã định sẵn là vô duyên với độ cao này, còn những người đã quen với tầng mây thì đã sớm có thể thản nhiên tự tại, cúi nhìn chúng sinh, trái tim bình hòa. Chỉ là ở trên cao khó tránh khỏi thấy lạnh, đời người có như ý đến mấy thì vẫn sẽ mất này được kia. Sau phồn hoa sẽ là lạnh lẽo, sau hưng thịnh sẽ là tiêu vong. Vạn vật đều phải tuân theo quy luật tự nhiên, sống chết khô héo, đều chẳng theo ý con người một chút nào.

Kỳ thực há chúng ta chẳng biết, tính cách của mỗi con người đều là sự giao thoa giữa nhu nhược và mạnh mẽ. Trong những ngày tháng buồn vui khó lường, thì sao có thể làm đến tận thiện tận mỹ được. Đã biết hết thảy đều là hư ảo, thì hà tất phải để tâm chúng sinh đến rồi lại đi, hà tất phải tính toán hư danh được mất. Trước sau tôi luôn tin rằng, hành trình kiếp này vô hình trung tự có một sinh linh nào đó chỉ dẫn cho tôi cho bạn. Tôi cũng càng tin rằng, cho dù con đường này chúng ta thu hoạch được bao nhiêu, đợi đến ngày viên mãn, hết thảy đều vứt đi cả.

Cho nên, rất nhiều thứ nhìn tưởng chừng như có được, thì thực ra chưa chắc đã có được thực sự. Những thứ tưởng chừng như rời đi, kỳ thực lại chưa chắc đã rời đi. Nếu như nhân quả thực là có số phận, thì sẽ có một ngày, những người đáng quên đều quên hết, những người đáng trùng phùng cũng sẽ trùng phùng. Chẳng qua năm tháng loạn lạc, khi đó có lẽ đã đổi sang một phương thức khác, một tâm trạng khác. Mà những người tùy ý bước đi tìm mộng, gặp nhau trên đường trần chen chúc, có thể xa lạ, có thể thân thuộc; có thể bên nhau, cũng có thể quay mặt mà đi.

Tụ tan lưu luyến

Có những người, đáng để bà dùng thâm tình một đời để miêu tả, có những người, lại cần bà dùng sự bình đạm để ở bên, còn có những người thì lại để mặc cho bà tùy ý phụ rẫy.

Có người nói, cuộc đời của Lâm Huy Nhân giống như một vở kịch, tuy không có quá nhiều cao trào nhưng cũng có dăm ba cơn sóng. Những người khách qua đường đến đến đi đi trong sinh mệnh của bà, ra trận làm tướng quân, vào triều làm tể tướng trên sân khấu, bận rộn vô cùng. Cũng có người nói, cuộc đời của Lâm Huy Nhân là một tập thơ diễm lệ, giữa tháng Tư nhân gian viết khúc ngợi ca thanh xuân. Còn có người nói, cuộc đời của Lâm Huy Nhân giống như một nồi cháo gạo nếp, dùng bếp lò thời gian từ từ ninh nhừ, càng lâu càng thơm.

Trong lòng ngàn vạn người, có ngàn vạn Lâm Huy Nhân khác nhau, cho nên đối với tính cách nhân vật và câu chuyện tâm tình của bà, nếu có tranh cãi thì cũng là lẽ bình thường. Giống như lịch sử xa xôi, đã sớm mất tăm tích trong gió bụi của thời gian, chúng ta cũng chỉ có thể dựa vào một số sách vở điển cố để nhìn thử ngày hôm qua mơ hồ không rõ đó. Người phụ nữ tên gọi là Lâm Huy Nhân đã rời xa chúng ta chỉ mới mấy chục năm, cho nên những chuyện xưa cũ về bà vẫn còn rõ mồn một như hiện ra trước mắt. Nếu như thật sự có duyên, hồn phách của bà sẽ có trăm ngàn ức hóa thân, còn chúng ta chắc chắn sẽ gặp gỡ với bà theo phương thức mà mình muốn.

Vạn vật trên thế gian đều có linh tính, cho nên cho dù không phải là Lâm Huy Nhân phong hoa tuyệt đại, cũng có thể biến hóa ra rất nhiều tư thái tuyệt mỹ. Cho dù là kẻ phàm phu không biết một chữ, cũng có thể khiến cuộc sống tràn đầy tình thơ; cho dù là một người phàm tục chẳng hiểu lấy một câu kệ, cũng có thể lĩnh ngộ được ý thiền sâu sắc. Ở phàm trần huyên náo này, chúng ta đều cần có nơi thích hợp với mình để an trí cho linh hồn. Có lẽ là một tòa trạch viện an tĩnh, có lẽ là một bộ kinh thư không có chữ, có lẽ là một con đường nhỏ bến mê, chỉ cần là nơi trái tim mình hướng về, thì đều là trạm dừng chân, chặng đường tương lai sẽ không còn mông lung nữa.

Mấy năm này, Lâm Huy Nhân dường như đã ngừng tưởng nhớ những chuyện cũ, dồn hết cả tinh lực vào sự nghiệp, không còn chìm đắm trong những tình cảm hư vô nữa, không còn tính toán thành bại được mất nữa. Bốn mươi bảy tuổi, đối với một phụ nữ khỏe mạnh, vẫn còn đủ tinh lực để ứng phó với những vụn vặt của cuộc sống, nhưng Lâm Huy Nhân bệnh tật lâu ngày lại cảm thấy mình đã đến tuổi xế chiều, và những gì bà muốn làm, chính là để bản thân nở đóa hoa đẹp nhất trong buổi chiều tà.

Điều ấy khiến tôi liên tưởng đến hoa quỳnh, hoa quỳnh luôn chọn bung nở trong buổi chiều tối, khi nở cực kỳ rạng ngời, dường như phải phóng thích hết thảy vẻ đẹp của cả đời chỉ trong khoảnh khắc. Nhưng sự thực chính là như thế, hoa nở chỉ có đêm nay, ngày mai lại khó gặp. Cái gọi là hoa quỳnh vừa nở đã tàn, người thưởng hoa lại ngủ gật, bỏ lỡ mất quá trình hoa nở đó, sau đỉnh điểm chính là biến mất mờ nhạt. Lâm Huy Nhân là cây hoa quỳnh đó chăng? Thời tuổi trẻ bà là một đóa hoa sen trắng, một mình thanh nhã dưới ánh trăng, đến nay dung nhan bị tuế nguyệt mài mòn đã không còn như năm nào. Bà lựa chọn làm một đóa hoa quỳnh, nở bung rực rỡ một lần rồi thôi.

Lâm Huy Nhân tự cho rằng mình có thể tranh thủ thời gian không còn nhiều ở trần thế này. Bà hiểu rõ bệnh tình của mình, cho nên không nỡ lãng phí thêm một ngày nào nữa. Năm 1951, Lâm Huy Nhân vì công nghệ Cảnh Thái lam[21] truyền thống sắp dừng sản xuất nên thân mang bệnh cùng Cao Trang, Mạc Tông Giang, Thường Sa Na, Tiền Mỹ Hoa, Tôn Quân Liên thâm nhập công xưởng để điều tra nghiên cứu, và thiết kế ra một loạt các hoa văn mới mẻ mang phong cách dân tộc, làm quà để tặng đoàn đại biểu văn hóa Liên Xô, Hội nghị Hòa bình khu vực châu Á và Thái Bình Dương, được đông đảo quần chúng yêu thích.

Đồ đồng, có phủ men màu trên bề mặt. Ban đầu, là men chủ đạo của nó thuần một màu lam thắm, do chế từ ngọc lam tuyền xay mịn. Tương truyền men lam này được phát hiện vào đời vua Cảnh Thái nhà Minh. Tên gọi Cảnh Thái lam có từ đấy.

Lâm Huy Nhân thực sự là một tài nữ, trên phương diện thiết kế bà có nhãn quang độc đáo và kiến giải xuất chúng. Thành tựu của bà, một nửa là nhờ sự nỗ lực của bà, và nhiều hơn cả lại là nhờ vào linh tính bẩm sinh của bà. Cho dù là sáng tác thơ ca, hay là tác phẩm thiết kế, đều không tách rời được linh tính này. Cho nên, chúng ta không cần tìm tòi sâu các sự vật liên quan đến Lâm Huy Nhân, liền đã nảy sinh một cảm giác vừa gặp mà như quen biết từ lâu. Khí chất ưu nhã, tài hoa nổi bật của bà giống như một ngọn gió xuân lướt qua cõi lòng của mỗi người, trong lành tươi mới, ấm áp, dịu dàng đẹp đẽ mà sinh động.

Năm 1952, Lương Tư Thành và Lưu Khai Cừ chủ trì công trình thiết kế bia tưởng niệm anh hùng nhân dân, Lâm Huy Nhân được bổ nhiệm làm ủy viên Ủy ban kiến trúc bia tưởng niệm anh hùng nhân dân. Rất nhiều thân hữu bên cạnh đều khuyên bà nên nghỉ ngơi một thời gian, tìm một nơi thanh tịnh để dưỡng bệnh, nhưng Lâm Huy Nhân cố chấp vẫn ôm bệnh tham gia công tác thiết kế, cùng với trợ lý Quan Triệu Nghiệp, nghiêm túc cân nhắc, nghiên cứu đi nghiên cứu lại, đã hoàn thành thiết kế đồ án Tu Di tọa[22]. Tu Di tọa, vô tình đã giúp Lâm Huy Nhân kết duyên với Phật. Từng cánh từng cánh hoa sen đã gột bỏ lớp trang điểm của trần thế, có một vẻ đẹp tĩnh lặng khó diễn tả bằng lời.

Tu Di tọa trước dùng chỉ đài, bệ đặt tượng Phật, Bồ Tát; sau này mở rộng hơn dùng để chỉ các bệ trang sức của công trình kiến trúc.

Tháng 5 cùng năm, nhằm đón nhận trào lưu kiến thiết sắp tới, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành phiên dịch cuốn sách Tái thiết các khu vực bị tàn phá trong chiến tranh vệ quốc Liên Xô, in ấn và phát hành tại Long Môn thư cục Thượng Hải, cung cấp tài liệu tham khảo cho việc kiến thiết quốc gia. Những ngày sau đó lại càng không thể nhàn nhã tự tại, Lâm Huy Nhân đã nhận lời hẹn với tạp chí Quan sát mới, trong một thời gian cực ngắn đã tuyển chọn một nhóm bài viết Trung Sơn đường, Công viên Bắc Hải, Thiên đàn, Di Hòa viên, Ung Hòa cung, Cố cung để giới thiệu về kiến trúc cổ Trung Quốc. Thành quả như vậy, khiến người ta thán phục không thốt nên lời, có lẽ trên thế gian này chỉ Lâm Huy Nhân mới có thể làm được.

Trước sau tôi luôn tin rằng, mỗi một việc chúng ta bỏ tâm sức để làm, thực ra đều là để thành toàn cho chính mình. Đây là một quá trình tích lũy, từ không đến có, rồi lại từ có đến không; từ bỏ được đến không nỡ bỏ, rồi lại từ không nỡ bỏ đến bỏ được. Chỉ vì đến ngày rời khỏi nhân thế, có thể bớt đi chút vướng mắc, bớt đi chút tiếc nuối, không vì viên mãn, mà chỉ cầu tâm an. Kỳ thực đi suốt chặng đường, mỗi một mùa đều có tàn khuyết, mỗi một câu chuyện đều có vết thương sâu kín. Tình cảm hư hư thực thực, tháng ngày lúc sáng lúc tối, muốn bản thân mình làm được tỉnh táo thấu triệt, thực sự là không dễ. Thứ bạn muốn chưa chắc đã thuộc về mình, thứ bạn có được lại chưa chắc đã là điều bạn mong đợi.

Mỗi lần sắc chiều buông xuống, gió muộn chui vào ô cửa sổ, Lâm Huy Nhân vẫn chẳng có cách nào khống chế cảm xúc trong lòng. Mất đi Từ Chí Ma, nhìn tưởng như bà sống một cách kiên định, nhưng sự ra đi của Từ Chí Ma trước sau vẫn luôn là một vết thương âm thầm của mùa xuân. Cho dù Lâm Huy Nhân có nỗ lực biết bao để che đậy tâm tình của mình, đều không thể chữa lành vết thương. Lương Tư Thành bên cạnh yêu chiều bà, còn có Kim Nhạc Lâm luôn kính trọng, thương xót bà, song tình yêu của họ chẳng sưởi ấm nổi góc nhỏ lạnh lẽo trong trái tim bà.

Góc nhỏ thuộc về Từ Chí Ma đó, Lâm Huy Nhân đã giam cầm nó lại, để cho cỏ dại mọc điên cuồng, để cho mưa dầm rả rích không ngừng. Bà bằng lòng vì một linh hồn đã qua đời làm một lễ tế phi thường, nhưng không có ai phát giác được, bởi vì Lâm Huy Nhân không muốn cho bất cứ ai bước vào nơi tịnh thổ đầy thi ý đó. Bà dùng cuộc đời đẹp đẽ của mình viết nên một tập thơ vừa vặn, đợi chờ có một ngày, khi trùng phùng với Từ Chí Ma ở một thế giới khác, sẽ bảo ông giảng giải về tiền duyên hậu thế.

Tâm tình thực sự chỉ cần một người hiểu, Từ Chí Ma là người đàn ông có thể cùng bà xây mộng, còn Lương Tư Thành lại là người cùng bà nhen khói bếp, Kim Nhạc Lâm là người nguyện ý lặng lẽ đợi chờ và chia sẻ với bà đủ mọi vinh nhục cuộc đời. Có những người, đáng để bà dùng thâm tình một đời để miêu tả, có những người, lại cần bà dùng sự bình đạm để ở bên, còn có những người thì lại để mặc cho bà tùy ý phụ rẫy.

Ký ức

Khúc ca đứt đoạn, đêm đẹp nhất, dịu dàng nhất, cùng bầu trời đầy sao.

Trên cành cây ký ức, ai chẳng có đôi ba đóa hoa yểu điệu, đầy cảm xúc bung nở vô cớ hương thơm của hoa sen, từng cánh dưới ánh trăng.

Gió lướt trên mặt hồ, tóc rối, hoặc là

Sóng nước xao động như vảy cá.

Bốn bề mênh mông, như giấc mộng quá khứ trôi dạt quẩn quanh ở giữa không để lại dấu vết, ai nấy đều biết bức tranh đó, chiếc bóng của ký ức, đã chìm sâu dưới đáy nước!

Nhẹ nhàng cáo biệt

Mười năm này, bà vừa cô độc mà vừa đầy đủ, chân thực, vừa vất vả lại vừa thỏa mãn. Bà dùng thời gian mười năm để sáng tạo nên truyền kỳ cuối cùng trong sinh mệnh, cũng dùng sự quên lãng suốt mười năm, để kết thúc duyên phận cuối cùng của bà với trần thế phồn tạp này.

Thuở thiếu niên, có lẽ vì tuổi hoa xanh mướt, cho nên thích mùa thu sương đẫm cây phong, mong mỏi trên con đường núi trải đầy lá phong đỏ cứ thế tiến về phía trước không hề dừng lại, cho dù là trăng phủ bến đò, cũng không cần lo lắng không tìm thấy đường về hồng trần. Khi đó đã từng nói, một người là thơ, hai người là họa. Tháng năm già đi, thì bắt đầu không thể kìm chế sự tham luyến mùa xuân muôn hồng ngàn tía, luôn hy vọng ngày tháng tương lai có thể mùa nào cũng gặp mùa xuân. Ý nghĩ xa xỉ như thế cũng chẳng ngăn nổi hoa rơi lả tả, từng cánh từng cánh hoa, cũng không biết rằng đã rơi vào mắt ai.

Lâm Huy Nhân giống như một đóa hoa khoe sắc trên đầu cành mùa xuân, nở liền bao nhiêu năm, cứ chần chừ không chịu tàn úa. Tuy bà cam tâm tình nguyện cúi xuống hồng trần, cùng với số đông sống những ngày ấm lạnh đan xen, nhưng trước sau với sự tao nhã tột cùng, bà vẫn khiến người đời mến mộ. Có một đoạn văn viết như thế này: “Xưa nay, Lâm Huy Nhân luôn là trung tâm của đám đông, cho dù là những người ngưỡng mộ từ xa, hay là những người thường xuyên tham dự những buổi salon ở nhà bà, chúng ta đều thấy một cảnh tượng là một đám đàn ông ngẩng đầu ngước nhìn bà giống như đèn ở chân tường, dùng ánh sáng dịu dàng tôn bà lên, càng làm nổi bật ánh mắt long lanh, phong thái thu hút của bà.”

Xuất thân từ danh môn, thời thiếu nữ cùng cha ngao du nhiều nước, thưởng lãm nhân thế phồn hoa là bà. Thời chiến tranh, sống ru rú ở Lý Trang, mặc áo quần giản dị, xách chai ra phố mua dầu mua muối vẫn là bà. Được vô số người hâm mộ nâng niu như một vì sao lấp lánh nhất trên bầu trời là bà, vì công tác khảo sát mà lặn lội ở hang cùng ngõ hẻm, những vùng quê nghèo khó, những chùa chiền hoang lạnh cũng là bà. Mặc một bộ váy lụa trắng, nhan sắc khuynh thành là bà, bệnh tật quấn thân, dung nhan thay đổi cũng là bà. Người phụ nữ như thế, cho dù ngắm nghía từ bất cứ góc độ nào, đều là một phong cảnh đặc biệt đẹp đẽ. Trên người bà, mãi mãi có một câu chuyện sâu sắc khiến người ta phải tìm tòi. Đây chính là Lâm Huy Nhân.

Tháng 10 năm 1953, Lâm Huy Nhân được chọn làm cán bộ thường trực Hội Kiến trúc học, và đảm nhiệm ủy viên ban biên tập báo Kiến trúc học báo. Sau đó lại được mời tham dự đại hội đại biểu những người làm công tác văn học nghệ thuật toàn quốc khóa hai, trong bản báo cáo của Hiệp hội Mỹ thuật gia, Giang Phong đã cực kỳ khẳng định và đánh giá cao đối với thành quả hoạt động cứu trợ Cảnh Thái lam của Lâm Huy Nhân và nhóm Đại học Thanh Hoa, còn thiết kế hoa văn của Cảnh Thái lam lại trở thành tác phẩm thiết kế sau cùng trong đời Lâm Huy Nhân. Vì sau đó, bà không còn tham gia bất cứ thiết kế kiến trúc cổ nào nữa, cũng không còn là người khách đi qua non non nước nước của những thành đô thôn xóm lạ nữa.

Xưa nay, Lâm Huy Nhân đều chèo đò giữa nhân gian, có chim âu làm bạn, có ánh sao tiễn biệt. Cho dù là bèo nước tương phùng, hay là giao tình sâu sắc, bà đều đối đãi như nhau. Không nồng nhiệt như lửa, càng không lạnh lẽo tựa băng, chỉ là có thêm một phần thân mật và bình hòa trong lúc qua lại. Cả đời này, bà đã gặp rất nhiều người, có người khắc cốt ghi tâm, cũng có người quay lưng là quên. Nhưng vào cái ngày bà rời đi, những nhạt nhẽo hay sâu sắc đều trả lại hết cả. Cho dù nhung nhớ chẳng quên thì cũng chẳng có cách nào bù đắp nổi, đây là quy tắc của nhân thế, chúng ta đều phải tuân theo.

Năm 1954, Lâm Huy Nhân năm mươi tuổi được chọn làm đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân thành phố Bắc Kinh. Bà giống như vầng trăng sáng, luôn được đội cho một vầng hào quang đẹp đẽ, chỉ là vầng hào quang có đẹp hơn nữa, chói lóa hơn nữa thì trước khi bình minh đến vẫn cứ biến mất. Giống như mùa xuân dưới ngòi bút của Lâm Huy Nhân, bà là cô gái bị khóa kín trong tháng Tư nhân gian, nhưng cuối cùng có một ngày sẽ phải bước ra, buộc phải nói lời cáo biệt với thời gian.

Những ngày buồn chán, Lâm Huy Nhân đón chào mùa thu của cuộc đời. Có lẽ là đã quen với sự ấm áp của mùa xuân, nên không chịu nổi sự tiêu điều của thu lạnh. Lâm Huy Nhân không chịu được gió lạnh ở ngoại ô, bèn từ Thanh Hoa viên chuyển vào sống trong nội thành. Không lâu sau, bệnh tình vẫn luôn bị bà khổ sở đè nén cuối cùng đã bạo phát vào những ngày cuối thu, vì bệnh tình chuyển biến xấu nên bà phải nhập viện Đồng Nhân. Mấy năm này, bà luôn kiên cường chống lại bệnh tật, để hoàn thành sứ mệnh mà năm tháng đã trao cho bà một cách hoàn mỹ nhất.

Người phụ nữ tưởng chừng như yếu đuối này, kỳ thực lại có trái tim mạnh mẽ hơn bất cứ người nào khác. Vào lúc sa sút chán nản, vào lúc nằm trên giường bệnh, bà vẫn không chịu khuất phục một chút nào. Cây bút trong tay chưa từng ngừng nghỉ, cho dù là nghiêm trọng tới mức bốn năm liền nằm bệnh không dậy nổi, thì bà vẫn sáng tác rất nhiều bài thơ, hơn nữa còn viết rất nhiều báo cáo học thuật quan trọng và sách về kiến trúc cổ. Theo cách nhìn của bà, bất cứ sự từ bỏ nào đều là phản bội, đều là phụ rẫy. Kiêu ngạo như bà, không cho phép cuộc đời có quá nhiều tàn khuyết, thứ bà muốn là không hối hận, là sự hoàn mỹ.

Khi đọc được đoạn văn này, tôi càng thêm phần kính phục Lâm Huy Nhân, và càng có nhận thức sâu sắc về bà. Tiêu Càn tiên sinh nắng trong cuốn tuyệt bút Tài nữ Lâm Huy Nhân có viết: “Nghe nói Huy Nhân mắc bệnh phổi rất nghiêm trọng, còn thường xuyên phải nằm trên giường để nghỉ ngơi. Nhưng cô ấy nào có giống một bệnh nhân, mặc đồ cưỡi ngựa... Lúc cô ấy nói chuyện, người khác đừng hòng xen lời vào. Thói quen nói thao thao bất tuyệt của Huy Nhân tuyệt đối không phải là chứng nói dông dài lòng vòng của mấy cô sau khi lấy chồng, mà thường là những lời phê bình có học thức, có kiến giải, lanh lợi sắc bén. Cô ấy chưa từng rào trước đón sau, mập mờ nước đôi. Kiểu phê bình học thuật đơn thuần này cũng chưa từng gây thù chuốc oán với ai. Tôi thường tin phục vào ngộ tính nghệ thuật hơn người của Huy Nhân.”

Chính là nhờ vào sự lạc quan và khoáng đạt của Lâm Huy Nhân, bác sĩ hơn mười năm trước đã từng nói với Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân chẳng còn sống trên đời được bao lâu nữa. Vốn dĩ bác sĩ cho rằng nhiều nhất chỉ được chừng dăm ba năm, nhưng với nghị lực phi phàm, bà đã chống chọi được mười năm. Mà mười năm này, Lâm Huy Nhân không sống trên giường bệnh, bà dùng mười năm trân quý nhất đời này để giành lấy thành tựu to lớn trong công việc nghiên cứu kiến trúc cổ đại Trung Quốc. Mười năm này, bà vừa cô độc mà vừa đầy đủ, chân thực, vừa vất vả lại vừa thỏa mãn. Bà dùng thời gian mười năm để sáng tạo nên truyền kỳ cuối cùng trong sinh mệnh, cũng dùng sự quên lãng suốt mười năm, để kết thúc duyên phận cuối cùng của bà với trần thế phồn tạp này.

Thời gian

Mùa của nhân gian không ngừng chuyển biến mãi

Mùa xuân em để lại bao khoảng hoa rụng, nhẹ nhàng cáo biệt,

Không muốn khi quay lại than thở về mùa thu cùng ai!

Giờ đây mây thu lá vàng đã rụng rơi

Trong xa xăm, xám xịt một khoảng trời

Em có nỡ nghe gió lạnh thầm thì, giữa đơn côi?

Mùa xuân của Lâm Huy Nhân dường như đã để lại nhiều khoảng hoa rụng, chính là thực sự nhẹ nhàng cáo biệt. Bà là một người phụ nữ xuất chúng, đến cáo biệt cũng nhẹ nhàng như vậy. Không có mấy nỗi thê lương, mà chỉ có thở dài nhàn nhạt, giữa mùa thu mây biếc khắp trời, lá vàng lả tả. So với bất cứ ai, bà càng hiểu rõ rằng, các mùa của nhân gian xưa nay đều không ngừng chuyển biến, chỉ sắc xuân trong lòng là có thể không đổi dung nhan. Đã nhìn quen cây cỏ tươi tốt khô héo, trăng thu tròn khuyết rồi, thì tụ tan vô thường của nhân sinh từ lâu đã không coi là gì cả. Có lẽ là có chút buồn thương man mác, nhưng rốt cuộc vẫn khiến người ta không nói nổi lên lời.

Lâm Huy Nhân lúc đó đang ngồi dưới một gốc cây ngô đồng cổ thụ trong bệnh viện, ngắm lá rụng tao nhã chao liệng rớt xuống đất. Đã lâu không ngắm thời gian chậm rãi trôi đi như thế, không ngắm tất cả sinh vật từng chút trưởng thành và già đi dưới ánh mặt trời như thế, không ngửi thấy mùi của gió mát như thế, không đau lòng vô cớ vì một con côn trùng mùa thu[23] như thế. Bà nhớ ra tối qua soi gương mới thấy hai bên tóc mai đã có vài sợi bạc, mới biết, thiếu nữ thanh thuần mặc váy trắng đó đã thực sự già rồi.

Từ Chí Ma có một bài thơ tên là Côn trùng mùa thu.

Là bản thân đã luyện thành một lưỡi dao sắc bén, tàn nhẫn đẽo gọt năm tháng, còn nỗi gầy gò yếu ớt bây giờ cũng đành một mình nếm trải. Cho dù đời này Lâm Huy Nhân chưa từng thực sự cô độc, Từ Chí Ma đối với bà trăm ngàn lưu luyến, Lương Tư Thành đối với bà yêu thương có thừa, Kim Nhạc Lâm không xa không rời với bà. Thơ văn của bà đã trở thành một phong cảnh không thể thiếu trên văn đàn thời đại đó, sự nghiệp của bà càng là vinh quang mà rất nhiều phụ nữ thời đại đó chưa từng có được. Cho nên, bà hẳn là không hối hận, dù hôm nay đối mặt với lá thu rơi rụng, nhưng trong tấm gương sáng thời gian, đóa hoa xuân ngày hôm qua vĩnh viễn không phai tàn.

Kỳ thực, cuộc đời Lâm Huy Nhân được coi là sáng sủa, đi liền một mạch, tuy không phải là con đường quá bằng phẳng, nhưng cũng không đến mức nhảy múa trên lưỡi đao. Số mệnh đời người tuy có quá nhiều vướng mắc, nhưng Lâm Huy Nhân vẫn luôn là một người có lý trí, từng nét bút từng bức họa đều nắm chắc cực kỳ chừng mực, cho nên không cần phải tô tô xóa xóa sửa đổi quá nhiều. Song tuế nguyệt vì có thiếu sót mới hoàn mỹ, đời người có sửa đổi mới chân thực.

Thịnh yến hạ màn

Bà bắt đầu mong mỏi thế giới của một người, một chén trà, một quyển sách, sống như một chú bướm, cô độc mà thanh tịnh, lạnh lẽo. Bà bắt đầu hiểu rằng, cuộc đời này, chỉ có khoảnh khắc này mới thực sự yên tĩnh.

Nếu em an lành, đó là ngày nắng. Lần đầu tiên đọc được câu này ở đâu, tôi cũng không còn nhớ nữa, rốt cuộc nguyên tác là của ai, tôi càng không biết. Tôi tin rằng người đã từng đọc câu nói này trong lòng sẽ nảy sinh ít nhiều ấm áp, giống như một lời chúc phúc dành cho cố nhân đi xa, lại giống như một tiếng dặn dò dịu dàng đối với người mình yêu. Dường như chỉ cần đối phương hạnh phúc, thì thế giới này từ đây không còn mưa rơi, chỉ còn ngày nắng.

Đã nói ra những lời trân trọng như thế, thì nên có một cuộc ly biệt đẹp đẽ. Trước lúc hạ màn, đôi bên lại nắm tay nhau một lần, đôi bên cùng nhìn nhau một lần nữa, sau đó, yêu hay không yêu, gặp hay không gặp, đều không còn quan trọng. Tôi luôn cho rằng, trong vô vàn mối qua lại của cuộc đời, bất cứ một lần ngoái nhìn tình sâu nghĩa nặng nào đều khiến bản thân mình vạn kiếp bất phục. Kỳ thực cái gọi là tình sâu nghĩa nặng chẳng qua là trao đi hết thảy, quên lãng thời gian, quên lãng chính mình, không chừa lại cho mình bất cứ con đường lùi nào.

Biết bao người không kìm được trước sự mê hoặc của phồn hoa trên bờ, đã không biết rẽ vòng mấy lần, tại sao bản thân vẫn si tình ở lại chỗ cũ? Nghĩa nặng tình thâm của quá vãng đã sớm chẳng đáng để nhắc đến trong tháng năm im lìm. Đừng hỏi người đến là ai, khách về là ai, chỉ coi đó là tương phùng đường hẹp, đôi bên trao cho nhau một ánh mắt, rồi sau đó tiếp tục lao về hành trình phía trước, đi về nơi xa. Tất cả chuyện xưa đều có một cánh cửa dày, có lẽ khép hờ, có lẽ đóng chặt, nhưng đều thuộc về đã từng. Chúng ta có thể lựa chọn đẩy ra, cũng có thể lựa chọn khóa kín, bất cứ sự lựa chọn nào đều là lẽ đương nhiên cả.

Trong căn phòng bệnh yên tĩnh, Lâm Huy Nhân mơ một giấc mộng, bà mơ thấy trời đổ mưa. Khi tỉnh dậy, bà bật khóc, không biết là lỗi của bầu trời, hay là lỗi của bà. Bầu trời sau cơn mưa trong vắt vô ngần, dường như hết thảy sự vật đều có thể trở lại, hết thảy đều có thể bắt đầu lại từ đầu. Hoa cỏ có thể mọc lại, côn trùng có thể trút bỏ chiếc áo hoa của ngày hôm qua để quay lại dáng vẻ ban đầu. Chỉ là người đã già đi, còn có thể trở lại dung nhan thanh xuân hay không?

Bầu trời sau cơn mưa

Tôi yêu bầu trời sau cơn mưa,

Đây một bình nguyên xanh cỏ!

Trong trái tim tôi, không ngừng nổi gió,

Gió thổi:

Thổi bay cỏ thơm, lá rụng,

Thổi bay áng mây, như khói -

Giống như khói.

Thích bầu trời sau cơn mưa, có thể khiến mảnh đất vắng bóng cỏ cây trở nên xanh mướt, có thể khiến một trái tim bụi phủ đầy trở nên sáng rõ thuần khiết. Trời nắng sau cơn mưa càng đẹp đẽ hơn bất cứ lúc nào, cho dù không có cầu vồng, cũng có một đám mây trắng mỉm cười với bạn. Tâm tình như thế chẳng liên quan gì với chuyện tình gió trăng, chỉ là lòng yêu mến nồng nhiệt với thiên nhiên mà thôi.

Nhiều năm rồi, chỉ có khoảnh khắc này mới cảm thấy thời gian giống như một ly nước tinh khiết, lại giống như một làn khói mông lung. Lâm Huy Nhân ốm yếu đã không còn tính xem bắt đầu câu chuyện như thế nào, kết thúc tình tiết ra sao. Bà hiểu, hết thảy hoa tươi và tiếng vỗ tay trong thế giới của bà đều sắp sửa hạ màn, đã từng lung linh biết bao, nhưng rồi cũng sắp hoang lạnh rơi xuống như pháo hoa. Đúng thế, cho dù bạn có được vinh quang chí cao, đến phút chót, vở kịch nhân sinh này vẫn là tự mình khép lại.

Lâm Huy Nhân vào bệnh viện Đồng Nhân, không còn sống cuộc sống được mọi người vây quanh như trước kia nữa. Vì bệnh nặng, cho nên bà cần tĩnh dưỡng thực thụ, thậm chí bà còn cảm thấy rằng, sinh mệnh của mình thật giống như chiếc lá thu đang từ từ khô úa. Mỗi lần có bạn bè đến viện thăm, Lâm Huy Nhân trước đây thích cười nói lại trở nên kiệm lời. Nhưng trong lúc bà yếu nhất, bà lại đề nghị muốn gặp Trương Ấu Nghi một lần. Tại sao phải gặp Trương Ấu Nghi, có lẽ chúng ta đều hiểu, vì Trương Ấu Nghi chính là vợ cũ của Từ Chí Ma, giữa hai người bọn họ có một duyên phận khó có thể diễn tả bằng lời.

Duyên phận, cho dù là thiện duyên, hay là nghiệt duyên, đều coi là duyên phận. Lâm Huy Nhân và Trương Ấu Nghi không phải là nghiệt duyên, bọn họ chỉ là yêu cùng một người đàn ông. Trương Ấu Nghi từng có nhận xét như thế này về Lâm Huy Nhân, khi bà biết Từ Chí Ma yêu người nào, bà từng nói “Bạn gái của Từ Chí Ma là một cô gái có tư tưởng phức tạp, tướng mạo xuất chúng, và đôi chân hoàn toàn tự do.” Trương Ấu Nghi kỳ thực không có ý thù địch đối với Lâm Huy Nhân, tuy bà không có được tài hoa và sự tu dưỡng như Lâm Huy Nhân, nhưng bà cũng biết, chuyện tình cảm thực sự không thể cưỡng cầu.

Nhưng cuối cùng thì Trương Ấu Nghi vẫn trách Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma vì Lâm Huy Nhân mới rời xa Trương Ấu Nghi, còn Lâm Huy Nhân đã yêu Từ Chí Ma nhưng lại không ở bên ông. Trương Ấu Nghi trách Lâm Huy Nhân đã trốn chạy trong khoảnh khắc cuối cùng, để Từ Chí Ma cô độc. Mà bà lại không trách Lục Tiểu Mạn, cho dù Lục Tiểu Mạn đã khiến Từ Chí Ma yêu đắm say chẳng quản núi đao biển lửa, cuối cùng thậm chí còn chết vì Lục Tiểu Mạn. Nhưng bà không oán hận, bà hiểu, đã là yêu thì nên gánh chịu, giống như Lục Tiểu Mạn, vì Từ Chí Ma nên cũng gánh chịu rất nhiều.

Lâm Huy Nhân muốn gặp Trương Ấu Nghi, vì trước sau bà không quên được sai lầm đã phạm phải thời thiếu nữ đó. Cho dù Từ Chí Ma chưa từng yêu Trương Ấu Nghi, nhưng nếu như không có sự xuất hiện của bà, ông cũng không tuyệt tình quay lưng đến thế. Cho nên trước khi bà rời bỏ cõi đời, bà muốn đích thân nói một tiếng xin lỗi với Trương Ấu Nghi. Bà không quên được Từ Chí Ma, người đàn ông đã rút khỏi sinh mệnh bà suốt bao năm đó, người đàn ông bà đã từng yêu sâu đậm đó.

Sau này, trong tự truyện của mình Trương Ấu Nghi từng nhắc đến lần gặp mặt khi Lâm Huy Nhân bệnh nặng, “Một người bạn đến nói với tôi, Lâm Huy Nhân đang ở trong bệnh em viện, vừa mới trải qua cuộc đại phẫu lao phổi, có lẽ chẳng còn sống được bao lâu nữa. Tại sao Lâm Huy Nhân muốn gặp tôi? Muốn tôi dẫn theo A Hoan cùng cháu đi. Bà ấy yếu đến nỗi không nói chuyện được, chỉ nhìn chúng tôi, đầu lắc qua lắc lại, giống như đánh giá tôi, tôi không biết bà ấy muốn nhìn gì. Hẳn là tôi không được ưa nhìn, mặt mày cũng không dễ chịu... Tôi nghĩ, lúc đó bà ấy muốn gặp tôi một lần, là vì bà ấy yêu Từ Chí Ma, cũng muốn gặp con của ông ấy. Cho dù bà ấy đã lấy Lương Tư Thành, thì vẫn luôn yêu Từ Chí Ma.”

Tôi nghĩ dù Trương Ấu Nghi còn có ít nhiều oán trách với Lâm Huy Nhân năm xưa, thì lúc này cũng nên tháo gỡ hết hiềm khích. Đối với một người sắp từ giã cõi đời, còn có gì không thể tha thứ được? Càng huống hồ năm đó không phải là lỗi của Lâm Huy Nhân, bà chỉ là lựa chọn con đường mình muốn đi. Một thiếu nữ mới mười sáu tuổi, không cần vì mối tình đầu mông lung mà phải trả cái giá cả một đời. Lâm Huy Nhân của khi đó chỉ hiểu thế nào là yêu nhau, chứ không biết ở bên nhau như thế nào. Một người từng nếm trải sâu sắc mùi đời đứng trước tình cảm cũng khó tránh khỏi phạm phải rất nhiều lỗi lầm khác nhau, huống hồ cô gái nhỏ đang đắm chìm trong mộng đó, cô yêu một người đàn ông đã có vợ, thì sao có thể thản nhiên tự tại cho được?

Lục Tiểu Mạn dám bất chấp tất cả yêu Từ Chí Ma, là vì bà đã từng kết hôn, nên thực sự hiểu rốt cuộc mình muốn gì. Bà không còn sợ hãi gió mưa thế tục, chỉ cảm thấy trước kia đã lãng phí biết bao ngày tháng, cho nên phải sống hết mình vì bản thân một lần. Đến nay, ngẫm thấy sự kết hợp giữa Lục Tiểu Mạn và Từ Chí Ma quả thật giống như một sự tất nhiên, nếu như cuộc đời họ không có mối tình này thì thực sự quá đáng tiếc. Cho dù tình yêu của họ sau đó cũng có quá nhiều vụn vỡ, nhưng vì mối tình này, mà cuộc đời họ đã không sống uổng phí.

Trương Ấu Nghi đi rồi, Lâm Huy Nhân không còn muốn gặp ai nữa, bởi vì bà thực sự đã quá mệt mỏi. Bà bắt đầu mong mỏi thế giới của một người, một chén trà, một quyển sách, sống như một chú bướm, cô độc mà thanh tịnh, lạnh lẽo. Bà bắt đầu hiểu rằng, cuộc đời này, chỉ có khoảnh khắc này mới thực sự yên tĩnh. Khi tĩnh, mới ngừng phiêu dạt, không mệt mỏi vì ngoại vật, chỉ nói chuyện với trái tim của chính mình.

Ngồi lặng yên

Mùa đông sắp tới,

Buốt lạnh như hoa,

Hoa có hương thơm, mùa đông có hồi ức.

Một bóng cành khô, sắc khói xanh mỏng manh,

Phác một nét vẽ trước cửa sổ chiều;

Nắng nhạt trong hơi lạnh, chênh chếch...

Giống như là

Khi đợi người khách nói chuyện

Tôi ngồi trong tĩnh mịch, lặng lẽ uống trà.

Sau khi chiếc lá cuối cùng của mùa thu rụng xuống, mùa đông sẽ đến như vậy. Lâm Huy Nhân trước kia tuy thích hoa tuyết nhẹ nhàng, nhưng lại sợ cái lạnh thấu xương của mùa đông. Nhưng bà bắt đầu mong mỏi mùa đông này kéo dài một chút, bởi vì đến chính bà cũng không chắc là có thể chờ được đến mùa xuân khác hay không. Bà sợ trong lúc mình đang ngồi lặng yên sẽ vô tình chết đi, sợ không có một đóa hoa đào nào sẽ nhàn nhạt đưa tiễn bà.

Bà bắt đầu quên đi lời thề của mình, quên đi những buổi thịnh yến long trọng của quá vãng. Đúng thế, cuộc đời của ai chẳng từng thề thốt, nhưng ai có thể nói rằng đã thề thì nhất định làm được. Khi đi đến cuối con đường, thì sao còn bận tâm rằng lựa chọn năm xưa là đúng hay sai. Một chặng đường non nước, một người khách đi đường, một câu chuyện, khi ra đi, ai cũng không cần phải trao cho ai. Đã là số mệnh phải chia cách, thế thì tôi và bạn ở chân trời, ai nấy tự an lành, là trời nắng hay không, đã không còn quan trọng nữa.

Hóa sinh trăm nghìn

Giữa tháng Tư nhân gian, hoa nở muôn tía ngàn hồng, mỗi một đóa hoa đều là Lâm Huy Nhân, là Lâm Huy Nhân đang chúm chím môi cười, là Lâm Huy Nhân đang đa tình hát ca. Còn chúng ta nguyện làm bươm bướm rập rờn trong bụi hoa, mang theo giấc mộng lạnh giá của Trang Chu hơn hai nghìn năm trước, đến với ước hẹn hoa nở trăng tròn.

Chúng ta luôn thích ví nhân sinh là một ván bài, mỗi người đều muốn đánh thật tốt những lá bài trên tay, biết rõ rằng thắng thua là số phận định sẵn, nhưng không đến phút cuối thì không ai chịu nhận thua cả. Kỳ thực trên đời này không gì ngoài bạn, tôi, anh ta, hôm nay bạn thắng, thì chính là anh ta thua; ngày mai anh ta thắng, chính là tôi thua. Nhưng mỗi một lần lật bài, luôn không kìm được hỏi, liệu người thua đó, có phải là ta không?

Nhưng rốt cuộc thế nào mới coi là thua? Chỉ cần sinh mệnh không đứt gãy, bất cứ sự thua cuộc nào đều có thể chuyển bại thành thắng. Chỉ có khoảnh khắc ngừng thở đó, thì thực sự là một kẻ thua cuộc, dứt khoát cáo biệt với hết thảy thế gian, không mang theo thứ gì cả. Chỉ là một người thuần túy mà sạch sẽ, ra đi tay trắng, thì thực sự là thua cuộc sao? Thời gian cũng sẽ học được cách trầm lặng, đó là vì nó từ lâu đã hiểu được buồn vui của thế nhân, hiểu được những tình tiết dù có phức tạp hơn nữa, những câu chuyện dù có đẹp đẽ hơn nữa, đều sẽ hạ màn.

Những người tự cho mình là thông minh đó, từ lâu đã viết một bản phác thảo hoàn hảo cho kết cục đời người, nhưng lại không biết, thế sự vô thường, sẽ không tuân theo ước nguyện của bạn. Kết quả thường trái lại với phương hướng mà bạn sắp đặt, trong lúc bạn không có chút phòng bị nào sẽ hại bạn đến mức không kịp trở tay. Đó là vì con người quá nhỏ nhoi, mà nhân gian mênh mông này lại quá rộng lớn, quá xa xôi. Thần linh thao túng vận mệnh đã không thể thành toàn cho sự sống của chúng ta, đồng thời cũng không thể thành toàn cái chết của chúng ta, mà cuối cùng giáng xuống bản thân là may mắn hay bất hạnh, thì chỉ trông chờ vào tạo hóa của chính mình.

Đây là một mùa đông dài dằng dặc, dường như sắp phát tán hết những giá buốt và lạnh lẽo, mang đến ý xuân nồng hậu cho nhân gian. Chúng ta có thể vô số lần thản nhiên đối mặt với sự luân hồi của các mùa các tiết, nhưng luôn khó có thể đàm luận về sinh lão bệnh tử một cách tâm bình khí hòa. Phải biết rằng, núi sông cỏ cây nếu như khô kiệt, thì sẽ có lúc trở lại; còn sinh mệnh con người quý giá nhường nào, hễ từ biệt thế gian, thì mặc bạn có trăm ngàn hô hoán cũng không thể quay đầu. Lâm Huy Nhân xưa nay đều hiểu thấu đạo lý này, cho nên bà trân trọng sinh mạng, trong bất cứ tình cảnh nào đều yêu tháng Tư nhân gian một cách nồng nhiệt.

Có lẽ là trời cao thương xót bà tính tình u nhã, cho nên ban cho bà một cái chết đẹp đẽ. Lâm Huy Nhân thân mang trọng bệnh trải qua mùa đông lạnh giá, đã được nắm tay với mùa xuân như ý nguyện. Bà ngắm nhìn chim chóc bay xuyên qua lá liễu, mây tự do tự tại trôi bên ngoài khung cửa sổ, ngắm hoa nở trên từng cây từng cây, cảm nhận được sự ấm ấp của ánh dương và hy vọng của sắc xanh. Bỗng nhiên, bà dường như hiểu ra, cái chết là một sự sống mới, ly biệt là một phương thức khác để trùng phùng. Buông bỏ hết thảy chấp niệm, đi qua phù sinh phù thế, không phải là bị lưu đày, không phải là từ bỏ, mà là tìm thấy chốn về của linh hồn.

Mỗi một ngày, dáng điệu vội vã như thế, không phải là đang tìm kiếm chốn về sao? Có lẽ Lâm Huy Nhân từng kỳ vọng, chốn về của bà là trở lại cổ thành Hàng Châu nơi bà chào đời. Một khoảng sân phủ rêu một cánh cửa sơn son, mấy cây hoa lê trắng tựa tuyết, còn có những dây leo bò đầy bức tường cổ đó. Non nước phía xa như ẩn như hiện, giống như một bức tranh thủy mặc trong trẻo dưới bầu trời xanh. Bao năm trước chính là dáng vẻ này, bao nhiêu năm sau vẫn là phong nhã không đổi như lúc ban đầu. Vận mệnh lại ban cho Lâm Huy Nhân một chốn về khác, một chốn về thực sự thuộc về linh hồn.

Ngày 1 tháng 4 năm 1955, Lâm Huy Nhân năm mươi mốt tuổi bệnh nặng qua đời ở bệnh viện Đồng Nhân Bắc Kinh. Cái chết của bà lại càng khiến tôi tin vào thuyết nhân quả, vì bà ra đi vào đúng tháng Tư nhân gian mà bà đã yêu trọn đời. Tôi tin rằng, khi bà chết, nhất định bà không đau đớn, chính vào trong đêm muộn say đắm gió xuân nào đó, lặng lẽ trút hơi thở cuối cùng. Bên cạnh bà ngoài Lương Tư Thành và con cháu của bà, có lẽ còn có Kim Nhạc Lâm nữa. Hoặc là không có ai cả, chỉ có vầng trăng khuyết bên bà say giấc.

Mỗi người đều hy vọng một đời của mình có thể sống rực rỡ như hoa mùa hạ, chết đi lại đẹp đẽ và yên tĩnh như lá mùa thu. Lâm Huy Nhân đã làm được, cả đời này của bà có lẽ không dài cũng chẳng ngắn, tuy có chút tiếc nuối so với người trường thọ. Nhưng cả đời bà hoa mỹ, so với những người bình thường, thì đúng là không có gì phải hối hận. Lúc còn sống bà thích được mọi người vây quanh, sống mỗi ngày trong sự náo nhiệt. Khi chết đi lại muốn một mình có ước hẹn cuối cùng với mùa xuân. Bà giống như một chú chim xanh mệt mỏi mà biết quay về, và ra đi vào sáng sớm khi ánh trăng chưa tắt hẳn.

Ngày 2 tháng 4, Nhật báo Bắc Kinh đăng cáo phó của Ban tổ chức tang lễ do nhóm mười ba người gồm Trương Hề Nhược, Chu Bồi Nguyên, Tiền Đoan Thăng, Tiền Vĩ Trưởng, Kim Nhạc Lâm... phụ trách. Có lẽ người đau lòng nhất không ai khác chính là Kim Nhạc Lâm, người đàn ông này chưa bao giờ thực sự có được bà, nhưng lại che chở cho bà cả một đời. Đến nay Lâm Huy Nhân đã ra đi, Kim Nhạc Lâm chỉ có thể dựa vào hồi ức mỏng manh để chống đỡ sống hết kiếp này, vì trong sinh mệnh của ông ngoài Lâm Huy Nhân ra thì không còn người khác. Còn Lương Tư Thành lại không giống như vậy, nhiều năm trước ông đã biết Lâm Huy Nhân không còn sống lâu trên đời, càng huống hồ tuy vợ chồng tình sâu, nhưng Lâm Huy Nhân lại không phải là toàn bộ trong cuộc đời ông. Cho nên nhiều năm sau, Lương Tư Thành có thể lấy học trò của mình là Lâm Thù, còn Kim Nhạc Lâm lại vì người mình yêu nhất mà cả đời không lấy vợ.

Ngày 3 tháng 4, chùa Hiền Lương ở ngõ Kim Ngư cử hành lễ truy điệu, đưa di thể của Lâm Huy Nhân đặt tại Nghĩa trang Cách mạng Bát Bảo Sơn. Kim Nhạc Lâm viết tặng một đôi câu đối cho Lâm Huy Nhân: “Nhất thân thi ý thiên tầm bộc, vạn cổ nhân gian tứ nguyệt thiên.[24]” Đôi câu đối xác đáng này diễn tả một đời tươi đẹp đầy ý thơ của Lâm Huy Nhân. Ông thấu hiểu người phụ nữ này, chỉ là rất đáng tiếc, vận mệnh định sẵn đời này không đem lại được nhiều điều tốt đẹp hơn nữa cho bà. Điều duy nhất ông có thể làm cho bà, chính là lặng lẽ làm bạn với bà lúc sinh tiền, rồi lại âm thầm đợi chờ bà sau khi đã mất. Yêu cả đời như vậy, yêu đến mức khiến những người chứng kiến cũng phải xúc động, vì thế mà nước mắt chứa chan.

Tạm dịch: Lâm Huy Nhân tài hoa xuất chúng, thi ý tràn đầy như thể nghìn ngọn thác tung bay uốn lượn, bà chính là tháng Tư đẹp nhất của mùa xuân vạn cổ nhân gian.

Kỳ thực chúng ta càng muốn biết, sau khi chết hồn phách của Lâm Huy Nhân liệu có gặp lại Từ Chí Ma không. Đời này không hoàn thành ước hẹn, thì kiếp sau liệu có thể nối tiếp tiền duyên, yêu nhau đậm sâu, bên nhau cả đời hay không. Có lẽ, điều Lâm Huy Nhân muốn luôn chỉ là yêu nhau, không cầu bên nhau. Nhưng tôi nghĩ, hồn phách của bà chắc chắn muốn đến Cambridge một lần, vì ở đó cất giữ những tháng ngày đẹp nhất của đời bà, điêu khắc dấu ấn ghi tâm khắc cốt nhất của đời bà. Chỉ là Cambridge đó liệu có già đi không, khi già đi, có còn chờ đợi giấc mộng xưa trở lại hay không?

Đã lựa chọn quay người hoa lệ, thì không nên ngoái nhìn thâm tình nữa. Giống như khi Từ Chí Ma rời khỏi Cambridge, đã từng nói một câu: “Anh lặng lẽ ra đi, như anh lặng lẽ đến, anh phất phất tay áo, bỏ lại đám mây màu.” Từ Chí Ma nhìn tưởng chừng như phóng khoáng, há chưa từng gửi hồn lại Cambridge sao, chỉ là ông không định quay lại để kiếm tìm, mà chỉ muốn gửi lại giấc mộng đẹp thanh xuân này ở trong sóng nước dịu dàng của Cambridge, trong mỗi ngày gió nổi, đôi bên còn có thể hít thở mà ngửi thấy lẫn nhau.

Năm 2007, tấm bia kỷ niệm tài nữ một thời Lâm Huy Nhân đã được đặt tại công viên Hoa Cảng Quan Ngư của Hàng Châu. Trên tấm bia kỷ niệm tinh tế mới mẻ này, tượng nhân vật và văn chương toàn bộ đều chạm rỗng. Bia kỷ niệm do chính quyền thành phố Hàng Châu và Học viện Kiến trúc Đại học Thanh Hoa cùng kiến tạo. Trên bia mộ Lâm Huy Nhân viết: “Mộ của kiến trúc sư Lâm Huy Nhân”. Cho dù một đời này của Lâm Huy Nhân có mối duyên chặt chẽ với thơ văn, nhưng thành tựu và vinh quang lớn nhất của bà lại chính là sự nghiệp kiến trúc. Hoặc là thế nhân còn có dụng ý khác, nhưng hết thảy đều không còn quan trọng nữa. Chúng ta chỉ cần biết, rốt cuộc thì bà và tòa cổ thành Hàng Châu vẫn kết một duyên phận sâu sắc.

Sinh ra ở Hàng Châu, sau khi qua đời vẫn làm đóa sen trắng ở Tây Hồ, vươn cao lên mặt Tây Hồ với tư thái yểu điệu thanh nhã, cả đời này của Lâm Huy Nhân tuyệt đẹp! Băng Tâm từng nhắc đến Lâm Huy Nhân, nói: “Bà ấy rất xinh đẹp, rất có tài năng.” Các chị em họ cùng lớn lên với Lâm Huy Nhân, gần như có thể miêu tả một cách chi tiết cách ăn vận, cử chỉ nói năng của bà năm xưa đã khiến họ khuynh đảo như thế nào. Trong lòng tất cả mọi người, Lâm Huy Nhân chính là đóa hoa sen trắng thuần khiết không vướng bụi trần, cho dù bà đã trải qua bao nhiêu sương gió, đều không một chút ảnh hưởng tới vẻ xinh đẹp đoan trang, tao nhã trời ban của bà. Chỉ là hoa sen rụng còn có lúc nở, còn vị hồng nhan tuyệt đại này, một khi đã già đi, muốn gặp lại khuôn mặt xinh đẹp, thì biết đi nơi nào để tìm?

Vẫn là câu nói đó, Lâm Huy Nhân hóa sinh thành trăm ngàn vạn, dùng trăm ngàn vạn tư thái để gặp gỡ chúng ta. Giữa tháng Tư nhân gian, hoa nở muôn tía ngàn hồng, mỗi một đóa hoa đều là Lâm Huy Nhân, là Lâm Huy Nhân đang chúm chím môi cười, là Lâm Huy Nhân đang đa tình hát ca. Còn chúng ta nguyện làm bươm bướm rập rờn trong bụi hoa, mang theo giấc mộng lạnh giá của Trang Chu hơn hai nghìn năm trước, đến với ước hẹn hoa nở trăng tròn. Tôi luôn cho rằng mình chính là người khán giả thờ ơ đó, xem một vở kịch chẳng liên quan tới mình, nhưng đến cuối cùng, người chìm xuống đáy thẳm lại là chính mình, người rơi nước mắt nhiều nhất vẫn là mình. Anh là những ngày tháng Tư nhân gian, là mây khói trong bầu trời ban sớm của tháng Tư, là hoa sen trắng đợi chờ trong giấc mộng, là tình yêu, là hơi ấm... Những câu thơ như thế giống như những âm thanh của thiên nhiên, thuần tịnh mà nhẹ nhàng. Người phụ nữ viết những vần thơ này, tên là Lâm Huy Nhân. Người một thân váy trắng, quẩn quanh trong ngõ dài mùa xuân, ngắm hết cỏ hoa nhân gian, ngắm hết thời gian già đi. Trong kết cục không lời này, cần lấy gì để nhẹ nhàng đưa tiễn người?

Mấy chặng non nước, như ngàn câu chuyện, đều thành bong bóng ảo mộng. Giống như chúng ta, Lâm Huy Nhân vội vã đến nhân gian một chuyến, kết thúc trần duyên, rồi lại đi đến một bờ khói nước khác. Giã biệt tại đây thôi, hóa thành hạt bụi cũng được, tan thành hoa rơi cũng được, đời này không còn gặp lại được nữa. Như thế cũng tốt, vẫy tay tiễn biệt, cười với gió xuân, đừng quên để lại một câu này: Nếu em an lành, đó là ngày nắng.

Bạch Lạc Mai
Thái Hồ, mùa xuân 2011.

Phụ lục 1:
Tuyển tập thơ Lâm Huy Nhân

Anh là những ngày tháng Tư nhân gian
- Lời ca tụng tình yêu -

Em bảo anh là những ngày tháng Tư nhân gian;
tiếng cười sáng bừng gió xung quanh,
như nhẹ nhàng múa lượn giữa nắng xuân.

Anh là khói mây giữa sáng tháng Tư,
là gió mơn man buổi hoàng hôn, là các vì sao
vô tình lấp lánh, là mưa nhỏ rơi trước hoa.

Nhẹ nhàng, diễm lệ, anh là,
vòng hoa tươi thắm đội đầu, anh là
thơ ngây, trang nghiêm,
anh là vầng trăng tròn đêm đêm.

Màu vàng óng tuyết tan, giống như anh;
tươi non như mầm xanh mới nẩy,
chính là anh; dịu dàng vui sướng

Đóa sen trắng anh đợi chờ trong mộng,
xao động mặt nước.

Anh là hoa nở bừng trên cây, là én ríu rít giữa xà nhà,

Anh là tình yêu - là hơi ấm - là hy vọng

Anh là những ngày tháng Tư nhân gian!

Đêm khuya nghe tiếng nhạc

Trong đêm khuya nghe thấy tiếng nhạc

Đây nhất định là do ngón tay của anh,

Khẽ gẩy,

Trong đêm khuya, suy tư ngổn ngang.

Không kìm nổi má em ửng hồng,

Lặng nghe,

Trong đêm khuya tiếng đàn sinh động.

Nghe thấy tiếng đàn chảy thấu trái tim em,

Quá thê lương

Em hiểu, nhưng em biết đáp lại thế nào?

Sinh mệnh đã sớm ghim chắc dáng hình của nó,

Quá yếu ớt

Là tưởng tượng đẹp đẽ của con người.

Trừ phi có một ngày như thế trong giấc mộng

Em và anh

Cùng gẩy cung đàn hy vọng.

Tình nguyện

Em nguyện thành một chiếc lá rơi,

Mặc gió mưa thổi tới muôn nơi;

Thành mây trôi trên trời xanh biếc,

Mặt đất kia chẳng vấn vương gì.

Nhưng ôm chặt đau thương chẳng rời đi,

Để chạm tới nỗi buồn còn lơ lửng;

Giữa hoàng hôn, đêm tĩnh, chân hờ hững,

Vắng dịu dàng, tràn ngập nỗi mênh mang.

Quên ngày xưa, có thế giới, có anh;

Tiếc thương ai đã từng yêu say đắm;

Hoa trút hết trong giọt sầu lệ đắng,

Cảm xúc này, có lẽ, để quên đi.

Rồi một ngày hết thảy chẳng còn gì,

Không bằng cả một tia sáng nhỏ,

Không bằng dù chỉ một cơn gió nhẹ,

Anh phải quên, thế giới từng có em.

Vẫn

Anh vươn lên giống như một đám mây trắng
giữa hồ nước vươn lên trời xanh
lại như một dòng suối mát, trong vắt
cho em men theo bờ rừng truy tìm
suối nguồn của anh:

Em vẫn ôm ấp muôn nỗi hoài nghi

Với từng chiếc bóng rọi xuống anh!

Anh bung xòe như một đóa hoa ngàn cánh!

Từng cánh hoa thắm tươi,
hương thơm thấm đẫm,

Hương thơm lan tỏa, bầu bạn với màn đêm

Em nói hoa ơi,
đây chính là mùa xuân trêu ghẹo,
lấy trộm mối tình si của con người!

Anh học theo trang sách bị gió thổi phần phật,

Phô bày từng suy tư, từng ý nghĩ của anh.

Đôi mắt anh nhìn, em không ngừng muốn nói:

Em vẫn không có lời giải đáp,
tĩnh mịch mãi trói buộc linh hồn em.

Đêm đó

Đêm đó thuyền em ra khỏi dòng sông tim,

Trời xanh thăm thẳm giăng đầy sao chi chít.

Đêm đó tay anh và tay em cùng siết,

Đêm sao mênh mang khóa chặt nỗi sầu.

Đêm đó anh và em chia nhau phương hướng,

Mỗi người một dáng hình cuộc sống riêng nhau.

Đến nay thuyền em vẫn lênh đênh trên biển,

Trong sóng gió, cột buồm nhỏ luôn chao đảo.

Còn sau lưng mặt trời vẫn mãi quẩn quanh,

Bóng đêm tầng tầng chụp lấy người em.

Đến nay em vẫn còn nhớ bầu trời đêm đó, ánh sao, nước mắt, bờ sông sáng mờ!

Đến nay em vẫn nhớ ruộng đồng trên bờ cỏ:

Hoa đỏ hoa vàng muôn đóa xinh tươi.

Hôm đó em hy vọng sẽ đi tới đỉnh cao,

Nung ủ ký ức êm đềm như mật ngọt.

Hôm đó em muốn căng mũi tên lông vũ,

Ngắm bắn về phía vườn hoa anh.

Hôm đó anh sẽ nghe thấy tiếng ca lảnh lót,

Đó chính là em chờ đợi sự tán thưởng của anh.

Hôm đó anh sẽ nhìn thấy bóng hoa lấp lóa,

Đó là nơi em đã lẻn vào năm xưa!

Ai yêu sự biến ảo không ngừng

Ai yêu sự biến ảo không ngừng,
con đường của nó?

Giục giã cơn mưa rào, rửa trôi mây màu,
trăng sáng, ánh sao, bóng ngày,
đều là dáng hình của nó, không cho
núi non và sông ngòi một phút an ổn.

Ngạo nghễ,
nó hiến dâng sứ mệnh hoang đường:

Ngắm cây nở hoa trở nên úa tàn,
thiếu nữ thành bà mẹ;

Khiến sông suối đông thành băng tuyết,
trời đất biến hình;

Đô thị huyên náo thành màn đêm
mênh mông yên tĩnh!

Tuy ngàn vạn năm nằm trong tay
nó thao túng,

Nó chưa từng quên một mảy may
thấp kém nào.

Chẳng trách nụ cười của nó vĩnh viễn là
lời nói dối mà con người ngụy tạo,
để an ủi sự tan biến của tình yêu,
nỗi đớn đau của cái chết.

Nhưng ai có thể nhìn thấu luân hồi
biến hóa này,

Ai dám yêu sự biến ảo vĩ đại này?

Ngọn đèn hoa sen

Nếu như trái tim em là một đóa hoa sen,

Chính giữa đỡ một ngọn nến sáng,

Tỏa dìu dịu một tia sáng mong manh,

Không sợ nó chỉ là ngọn đèn sen của riêng em,

Không chiếu nổi cuộc đời phía sau và trước,

Nó chìm nổi theo con sóng biển người

Sáng hay tối tự thành bí mật của nội tâm.

Chỉ là một tia sáng một đóa hoa -

Giống chiếc thuyền con lướt đi giữa giang hà

Uyển chuyển nương theo sóng trào vận mệnh

Đợi trận gió đẩy thuyền ra xa.

Như một lần khách đi qua chùa miếu,
biết được cuộc sống lung linh cái chết
thong dong, hành trình phiêu điêu này
cũng là - một giấc mộng
vô cùng tươi đẹp.

Đừng vứt bỏ

Đừng vứt bỏ

Nhiệt tình của quá khứ,

Giờ đây như nước chảy,
khẽ khàng
dưới đáy suối lạnh lẽo,
trong rừng thông đêm tối,
nhỏ nhoi như một tiếng thở dài,

Anh nhớ giữ sự chân thành ấy!

Vẫn là trăng sáng,

Vẫn là lửa đèn trong núi,

Bầu trời đầy sao,

Khiến người không thấy,

Lơ lửng như giấc mộng,

Anh hỏi đêm tối phải quay về

Câu nói đó - anh vẫn phải tin
trong hẻm núi còn giữ
tiếng vọng ấy!

Mùa thu, đây mùa thu

Đây mùa thu, mùa thu,

Gió vẫn mơn man;

Thái dương vẫn mỉm cười,
tỏa nắng vàng, lấp lánh

Anh thực sự không còn nữa

Sớm tối xa xỉ nhất!

Nơi này nơi kia, trong mùa thu này,

Sắc màu hòa trộn ở mọi nơi

Trong rừng và giữa cành lá,

Như cánh bướm la đà say
cao quý tản đi, như san hô phỉ thúy
lần lượt đậu xuống mặt đất.

Trái tim giống như một khúc ca,
anh sáng lóng lánh trong dòng suối,
bọt nước bắn lên như ngọc,
núi đá ngân nga hát.

Nhiệt tình tràn ngập hiện giờ
Đều là của anh, mùa thu hiểu được,

Mùa thu hiểu sự buông thả ấy,

Mùa thu yêu nỗi hỗn độn vô tình -
nỗi hỗn độn vô tình ấy!

Nhưng mùa thu, đây mùa thu,

Gắng gượng bữa tiệc như giấc mộng,

Chẳng vì niềm vui của bạn:

Nó xòe tay ra, một vốc chuỗi ngọc,

Biến hóa tựa hoa rơi,
mà vì nỗi bi thương bất định đó,
rốt cuộc kết lại giữa cuộc đời!

Một trận gió lạnh buốt, nổi lên từ
bên ngoài khung cửa sổ phía Tây đêm qua,
lay cây ngô đồng than khóc.

Ban đầu bạn hoài nghi:

Lá sen còn chưa tàn;

Đò nhỏ neo giữa dòng;

Tiếng thì thầm đêm mùa hạ,
xen lẫn tiếng côn trùng,

Đáng tin tưởng vẫn là
sự ấm áp dịu dàng bên tai đang kề sát;

Nhưng lá ngô đồng đưa hương hoa quế tới,
đã chạm vào ánh sáng của ngọn đèn.

Hết thảy đều khác nhau, nó chợt nói,
chỉ cần ngọn gió của màn đêm,
sự biến đổi của màn đêm.

Sương lạnh che kín đôi mắt tôi,

Giữa mùa thu sâu lắng như thế,

Anh tranh giành với ai? Mặt tối của hiện thực
có phải là hiện thực không, hoang đường,
quả trái có thuộc về hư ảo không đáng tin?

Nghi ngờ chẳng cản nổi sự tàn khốc giản đơn,

Đừng thương xót nỗi bi thương hoảng sợ
của máu chảy,

Trong một lần, phải nhận rõ

Tạo vật là những người thợ phá hủy.

Tín ngưỡng chỉ là một nén nhang nhỏ,

Đốm sáng đó không chịu nổi ngọn gió Tây

Thổi xào xạc qua cây ngô đồng!

Nếu như không quên được, không quên được

Tiếng chim hót đã cùng nhau nghe đó;

Đóa hoa đẹp đã cùng nhau ngắm đó;
tín ngưỡng
nên ngủ yên trong quá khứ.

...

Niềm kiêu hãnh của mùa thu là quả trái,

Không phải là mầm non - sinh mệnh
không cho phép bạn

Không dâng hiến hương thơm bạn tích góp;

Trao đi từng lớp sắc màu đã từng nhận
hơi ấm của ánh sáng;

Từng chút từng chút một nhấm nháp cho
bằng hết nỗi xót xa khó chịu nhất của bạn.

Lúc này,

Đừng khóc, hoặc hô hoán;

Càng không cần nhắm mắt cầu nguyện;

(Đợi chờ vô vọng tương lai của tương lai);

Chỉ cần cúi đầu, trong tĩnh lặng, cúi mái đầu
đã mệt mỏi - để gánh chịu, gánh chịu

Đây mùa thu lá rơi

Nghe gió kéo căng dây đàn tự hát khúc
tiếc thương:

Đêm nay, đêm nay,
sự đổi thay biết mấy đau thương này!

Niềm tin trong lá đỏ

Hằng năm nếu không phải muốn ngắm lá đỏ
của núi Tây,
ai dám ngắm lá đỏ núi Tây? Không phải
muốn nghe tiếng chim hót lạ thường,
đậu trên
đầu cành cây u tĩnh,
là bước chân không thể tự đi -
đi, đi về phía thung lũng lý tưởng.

Tìm kiếm giấc mộng chưa từng kiếm tìm:

Một nhành hoa trong mộng, một mùi hương,

Ánh tà dương treo tứ phía, gió xao động,
vòng qua mây trắng, từng căn lầu cao bên góc.

Tiếng chuông đã buông lơi lưng chừng,
những cây thông
cùng đứng đợi, núi đồi
nhuộm đẫm muôn vàn sắc thu.

Giấc mơ ở đâu, một nụ cười của em,
một câu nói, tìm khắp giữa sóng mây
không biết lạc nơi nào? Nước trôi đã
dần dần lạnh buốt, chở lá rụng
xuyên qua cầu đá bắc ngang,
lan can trắng, khiến ta chẳng nỡ
nhìn lại, lá đỏ năm ngoái
và dấu chân như bốc cháy.

Nào, ngẩng đầu lên, đây là đỉnh cao,

Tim cuộn lên theo đám mây trắng
trôi qua bầu trời đó,

Đừng tính xem dừng chân ở đâu, hãy đi đi,

Tin rằng ngoài xa kia còn có ánh chiều tà,

Tựa hy vọng,
hãy nhớ sắc màu của ráng khói đó,

Không vì dệt ngày mai đẹp đẽ,
mà vì hát ca suông, lạnh lẽo suông,
vấn vương suông của phút này,

Cũng nên dũng cảm lên một chút,

Chớ sợ chạm đến những vết thương
loang lổ chồng chất từ lâu!

Hãy ngắm tiếp mỗi năm lá đỏ,

Núi non lại như chảy máu, núi rừng,
trái tim của đá chưa từng mượn
mơ mộng để chống đỡ,

Gió hằng đêm giống như dao sắc
quét qua đất đai,

Khi trời sáng bờ môi trầm mặc cháy bỏng,

Vẫn nhẫn nại ngửa lên trời xanh, gọi

Hoa quả chín trong sương gió,
rực rỡ bóng bẩy,

Đỉnh núi tự chảy máu, biến thành mộ phần!

Bình tĩnh, bước chân của ta,
hãy chậm lại một chút,

Chớ tin rằng ai có thể an bài giấc mộng tiếp theo!

Những cành cây khô trên đường,
chim ngừng hót ca,

Cỏ dại gió ngát từ lâu đã không
phải là mùa xuân.

Dừng lại! Dừng lại! Gió cùng mây,
nước cùng rong xanh gọi ta, nói giấc mộng
ở sau lưng, thung lũng lý tưởng
có bươm bướm vờn xích đu đâu
liên quan tới con đường sỏi đá
của hiện thực trước mắt này!

Càng là ánh trăng vàng kỳ diệu trong núi
treo trên ngọn cây, càng tin vào giấc mộng,

Ánh tà chói trong mộng bỗng chốc
hóa thành lời nói dối!

Nhưng trong lòng không tin!

Sự kiêu ngạo của hư ảo

Xoay vòng trong gió thu, trái tim vẫn thét gào

Tình yêu và cái đẹp của lý tưởng,
đọ sức cùng mây trắng; cười và
hôn cùng tà dương; cùng cây,
cùng hoa, cùng hương thơm,
và côn trùng mùa thu kêu nỉ non
trong kẽ đá, muốn nắm tay đi;

Cùng chú ếch nhảy nhót vui đùa trên mặt nước,
tiếp tục mù quáng đi tìm kiếm
những ngày tháng mù quáng,
muốn nhiệt tình của hiện thực
tô một bức tranh khác,
muốn nhặt lá đỏ khắp núi xếp
thành hoa!

Tiếng nghẹn ngào xào xạc không ngừng,

Lướt bên tai lạnh lẽo tái tê,

Chiếc bóng đung đưa trong ánh sáng
mùa thu, trái tim lại không tin rằng
ánh sáng còn có chuỗi nghi vấn!

Lòng vẫn không tin, chỉ vì buổi chiều,

Ánh dương trong rừng trúc đó chiếu xuyên qua
sưởi ấm tảng đá, làm hồng con dốc nhỏ,

Hai chiếc bóng ngả dài, bạn và tôi
từng so le trước tảng đá bên ngôi đình đó,
cạnh cây cổ thụ nhuộm ánh sáng lam nhạt!

Lời nói dối trong cuộc đời chẳng thể nào
diễm lệ hơn nhan sắc ấy!

Hãy khắc ghi bầu trời
màu vàng kim đó, những chiếc lá
lung linh như san hô
đung đưa trong gió thu,
cho dù chính mình cảm thấy
máu chảy trong nội tâm,
thì đâu biết nói năng như thế nào?

Ai có thể hỏi đằng sau vẻ đẹp này
là những gì?

Khi đánh cược, ánh mắt sáng ngời,

Chưa từng hối hận vì nỗi đơn côi mãnh liệt đó;
đều nói mọi nỗi đau khổ đều đổi
lấy một phần nào đó,
một chút, một mảnh lý tưởng!

Cho nên bước chân lúc này vẫn đang tiến tới,

Không thể cho mình ngừng lại! Tuy trong núi
một vạn loại nhan sắc, một vạn lượt
biến hình, muôn loại tĩnh mịch
đã bao vây chiếc bóng lẻ;

Nóng thành ấm, ấm lại thành lạnh,

Lá vàng khô vỡ vụn dưới bước chân,

Những mảnh vỡ của ngày hôm qua
tan tác một cách tàn khốc,

Trái tim vẫn không hỏi bước chân
sao lại cố chấp đến thế,
tìm chẳng được con đường trong
giấc mộng - nhưng vẫn lưu luyến
phương trời vô định kia!

Núi Tây, tôi thề rằng, chỉ vào núi Tây,

Đừng quên,
ngày hôm nay tôi, bạn, lá đỏ, kết thành
một nỗi buồn thương màu đỏ máu!

Hãy biết rằng thời gian của ta chỉ là
vài ngày gấp gáp,

Nếu năm sau bạn và lá đỏ
lại rực cháy như ngọn lửa,
còn tôi đã chẳng còn...

Sắc tím đậm, trên đỉnh núi cần thêm

Một biểu tượng của nhiệt tình u uất,

Hãy nhớ rằng,
ngày hôm nay tôi đã vì lá đỏ
trong ngọn núi này,

Máu chảy thành một khối đức tin!

Không đề

Đến lúc nào mới lại có thể có
một khoảng tĩnh mịch;
thong thả đứng trong gió xuân,
đối mặt với núi, đối mặt
với dòng sông nhỏ?

Đến lúc nào mới có thể thế này
ôm đầy hy vọng;
sắc xanh non đung đưa,
thì thầm như tứ thơ,
trèo lên tháp canh,
nghe thấy tiếng chuông ấy?

Đến lúc nào, lại đến lúc nào, trái tim
mới thực sự hiểu được
khoảng cách của thời gian này,
tuổi tác của núi sông;
sự tĩnh lặng của ngày hôm qua,
tiếng chuông

Người của ngày hôm qua

Sao lại vạch một chiếc bóng
xuống ngày hôm nay!

Ký ức

Khúc ca đứt đoạn, đêm đẹp nhất,
dịu dàng nhất,
cùng bầu trời đầy sao.

Trên cành cây ký ức, ai chẳng có
đôi ba đóa hoa yểu điệu,
đầy cảm xúc bung nở vô cớ
hương thơm của hoa sen,
từng cánh dưới ánh trăng.

Gió lướt trên mặt hồ, tóc rối, hoặc là

Sóng nước xao động như vảy cá.

Bốn bề mênh mông, như giấc mộng
quá khứ trôi dạt quẩn quanh ở giữa
không để lại dấu vết, ai nấy đều
biết bức tranh đó,
chiếc bóng của ký ức,
đã chìm sâu dưới đáy nước!

Thời gian

Mùa của nhân gian không ngừng
chuyển biến mãi

Mùa xuân em để lại bao khoảng hoa rụng,
nhẹ nhàng cáo biệt,
không muốn khi quay lại than thở
về mùa thu cùng ai!

Giờ đây mây thu lá vàng đã rụng rơi

Trong xa xăm, xám xịt một khoảng trời

Em có nỡ nghe gió lạnh thầm thì,
giữa đơn côi?

Bầu trời sau cơn mưa

Tôi yêu bầu trời sau cơn mưa,

Đây một bình nguyên xanh cỏ!

Trong trái tim tôi, không ngừng nổi gió,

Gió thổi:

Thổi bay cỏ thơm, lá rụng,

Thổi bay áng mây, như khói -
giống như khói.

Ngồi lặng yên

Mùa đông sắp tới,

Buốt lạnh như hoa,

Hoa có hương thơm, mùa đông có hồi ức.

Một bóng cành khô, sắc khói xanh mỏng manh,
phác một nét vẽ trước cửa sổ chiều;
nắng nhạt trong hơi lạnh, chênh chếch...

Giống như là

Khi đợi người khách nói chuyện

Tôi ngồi trong tĩnh mịch, lặng lẽ uống trà.

Nụ cười

Nụ cười là đôi mắt, đôi môi,
và lúm đồng tiền tròn xoe bên miệng nàng,

Diễm lệ như hạt sương,

Từng nụ cười ẩn nấp trong
ánh sáng lấp lóa của hàm răng.

Đó là nụ cười - nụ cười thần kỳ,
nụ cười xinh đẹp;

Bóng soi xuống nước,
khúc hát lướt qua gió êm ái.

Nụ cười chính là làn tóc nàng buông lơi,

Lòa xòa che bên tai.

Như bóng hoa nhẹ nhàng và mềm mại,

Ngọt ngào tê lịm
ào ạt tràn vào trái tim ai.

Đó là nụ cười - nụ cười của thơ,
nụ cười của họa;

Dấu vết của mây, gợn lan của sóng.

Cười tươi

Là ai cười ngọt ngào đến thế,
rạng ngời đến thế,

Tròn đầy đến thể?

Từng chuỗi từng chuỗi châu ngọc

Sáng lấp lánh, vỡ òa vẻ thơ ngây!

Đáy dòng suối trong xao động,
lan lên mặt nước, xán lạn, phân tán!

Là ai cười như một đóa hoa đẹp khoe sắc?

Nhẹ nhàng đến thế, chẳng kinh động một ai.

Hương thầm vô ý bay theo gió,

Lướt qua tường thấp,
từng chút từng chút treo
trước tà dương vấn vương.

Là ai cười thành trăm tầng tháp cao vút,
khiến chim chóc lượn xoay vòng?

Là ai cười thành muôn vàn chuông gió
đung đưa, treo bên mái hiên lưu ly
bay vút lên trời mây?

Một buổi tối mùa hè trong núi

Một buổi tối mùa hè trong núi,
sâu thẳm tới mức
giống như không có đáy;

Bóng tối, rừng thông dày đặc;

Xung quanh không một tia sáng.

Chỉ có một ngọn đèn đối mặt với núi -
hai ngọn đèn
giống như đôi mắt của màn đêm,
đôi mắt của màn đêm đang nhìn!

Khắp núi gió đang nhón chân,
giống như đi đường;
né tránh những cành lá ở mọi nơi
những ngọn cỏ khắp chốn, lặng thinh.

Chỉ có nước chảy, không ngừng hát ca trên
trái tim của đá, miệng của đá trong sơn cốc.

Hết thảy tĩnh lặng, chụp xuống
giống như một tấm màn êm rủ.

Nghi vấn không còn nữa, trong bốn góc mơ hồ,
phải chăng giấc mộng đang lén quan sát?

Bóng đêm như đang cầu ước, lặng lễ đợi chờ

Sự chân thành sâu kín lan tràn trong im lặng.

Một đóa hoa đào

Hoa đào,

Cây đào đỏ rực ấy,
giống như một câu nói của mùa xuân;
từng đóa từng đóa tươi thắm diễm lệ,
là những
câu chữ lung linh,

Từng cánh từng cánh tinh tế rạng ngời,
lại là những
hơi thở nhẹ nhàng đều đặn;
e ấp cười,

Trong lúc hữu ý vô tình
ngóng đợi với phong thái đẹp xinh.

Nhìn xem,

Trong cơn gió nhẹ run rẩy ấy

Nàng dừng lại, khẽ khàng,
bên bờ môi của tháng Ba,

Liếc nhìn

Liếc nhìn dấu ấn đa tình!

Nỗi sầu tháng Tám

Vịt trắng nhởn nhơ bơi trong ao nước vàng,

Cành cao lương xanh mướt quá đầu người,

Trái tim nhảy nhót sao chẳng chịu yên nguôi,

Con đường nhỏ trong ruộng,
nỗi ưu sầu tháng Tám?

Bầu trời được cơn mưa tối qua rửa sạch bong,

Sườn núi nắng chiếu để lại một chiếc bóng;

Bầy dê theo người đi chăn vào làng,

Bóng cây gieo hình trái tim xuống giếng trong!

Chưa từng nghe ai nói tháng Tám điều chi,

Mùa thu chưa tới, mùa hạ đã qua đi

Nhưng tôi nhìn những luống đất dưới
ruộng, quả dưa trên tường,

Vẫn không hiểu giấc mơ và đời thực
có mối liên quan gì?

Phấn khích

Tôi muốn mượn sự hào phóng và ung dung
của nhất thời, linh hồn tỉnh táo
đang uống những giọt sương trong lành
ngọt ngào như nước suối,

Để vung thanh kiếm sắc của tư tưởng,
múa mũi nhọn sắc bén nhất đó,
giống như tuyết phủ giữa đồng hoang,
trắng xóa
dưới ánh trăng lạnh lẽo, sáng lóa,

Nhả ra ánh sáng lạnh buốt; - chém,
chém đứt những dai dẳng của thời gian,
và những tranh cãi như tấm lưới
nham nhở, lọc lấy sự trong vắt
không tì vết,
nhìn bạn một lần, hoàn mỹ,
sự trang nghiêm trần trụi
của bạn.

Sau đó trèo lên
một đỉnh cao vòi vọi, chạm tới mây trắng
và ánh ráng chiều đẹp như gấm,
vạch một đường
cầu vồng, nhìn xuống biển mênh mông,

Giữa bầu trời trong vắt tinh khôi,
viết ra những nỗi kinh ngạc và
hân hoan của tôi,
dâng tặng giọt lệ nóng bỏng nhất của tôi,
tín ngưỡng của tôi, chân thành tột độ,
và sức mạnh của tình yêu,
vĩnh viễn bái lạy,
bái lạy trước vẻ đẹp của người!

Đề trên chiếc gân lá bồ đề

Nhận ra bản thể trong suốt này,

Chiếc lá của trí tuệ rớt đâu giữa nhân gian?

Sa sút, từ bi thuần tịnh -

Ngọn lửa lạnh lẽo ngày hôm đó,

Chiếc lá rụng xuống đất trong lặng thinh,
chỉ chứng minh rằng trí tuệ rồi sẽ
cô đơn trơ trọi chết trước gió!

Ngày hôm qua lại ngày hôm qua, vẻ đẹp
vẫn chẳng thoát nổi sự uy nghiêm
của thời gian;

Hãy tin rằng nơi này là chốn yên nghỉ của
những hài cốt xinh đẹp nhất,

Một mảnh hồn phách lưu luyến bên mặt trăng,

...

Bóng râm trong lành dưới gốc bồ đề
chính là năm ngoái!

Hoàng hôn ngang qua Thái Sơn

Nhớ ngày hôm đó,
trái tim tựa như một dòng sông,

Hãy để hoàng hôn tới,

Vầng trăng treo trong lòng.

Giống như ngọn núi xanh thẫm này,

Hôm nay,

Trái tim là một bức màn cô độc mà cao ngạo;
xanh tươi,
chẳng quên được ráng trời ban tối,
vời vợi,
lại nghe thấy dưới chân gió nổi,
đêm đến rồi.

Kéo dài

Khi hết thảy tình cảm đều đổ vào nỗi ai oán,
như sông nhỏ, sông lớn, hội tụ chảy về
biển lớn vô bờ - bất luận
va đập thế nào, xoay vần ra sao,

Ngọn gió mạnh trên dòng sông ấy,
những viên đá cuội lớn nhỏ,
hợp thành mấy điểm ngược dòng,
những vịnh nước nhỏ, giống như
trong sinh mệnh, sự an tĩnh vô tình
né khỏi dòng chảy chính;
con sóng phẳng lặng của cảm xúc
ào lên nỗi sầu đau.

Dừng lại, dòng máu đang tuôn trào này;
đâu cần biếng nhác,
để gom thành nước mắt.

Chớ ngại xoay chuyển thêm vài lần,

Ngược dòng nước chảy,

Để mặc hết thảy rối ren trước mặt,

Tất cả, để xây dựng logic.

Đem kết luận tuyệt vọng, âm thầm
trì hoãn, kéo dài thời gian,

Kéo dài sự phán đoán của lý trí,

Sẽ lại cho tình cảm đơn thuần
một niềm hy vọng!

Phụ lục 2:
Niên biểu Lâm Huy Nhân

Năm 1904: Chào đời

Ngày 10 tháng 6: Lâm Huy Nhân ra đời tại nhà ở ngõ Lục Quan, Hàng Châu, Chiết Giang.

Quê gốc ở Mân Hầu Phúc Kiến, ông nội Lâm Hiếu Tuân, đỗ tiến sĩ khoa thi Kỷ Sửu (năm 1889) niên hiệu Quang Tự, ban đầu làm hầu tuyển[25] huyện Chính Tri, từng nhậm chức ở các huyện Hải Ninh, Thạch Môn, Nhân Hòa ở Chiết Giang, ông tài trợ cho các học sinh trẻ tuổi đi du học ở Nhật, trong đó có nhiều người tham gia vào cuộc vận động cách mạng do Tôn Trung Sơn lãnh đạo. Bà nội Du thị, sinh được bảy người con trai con gái.

Hầu tuyển: Theo quan chế thời Thanh, quan kinh thành từ Lang trung trở xuống, quan địa phương từ Đạo viên trở lên, phàm ban đầu do thi cử mà được làm quan, đều phải đến bộ Lại báo cáo, nghe đợi tuyển dụng theo luật, gọi là hẩu tuyển.

Cha của Lâm Huy Nhân là Lâm Trưởng Dân (sinh năm 1876), tự Tông Mạnh, là con trai trưởng của Lâm Hiếu Tuân, năm 1906 du học ở Nhật, không lâu sau về nước, tốt nghiệp trường Đông Văn ở Hàng Châu, sau lại đến Đại học Waseda Nhật Bản để học ngành Pháp luật và Chính trị; chú Lâm Huy Nhân là Lâm Thiên Dân (sinh năm 1887), tự là Hy Thực, cũng du học Nhật Bản từ rất sớm, theo học ngành Kỹ thuật điện khí; người cô cả là Lâm Trạch Dân, gả cho Vương Vĩnh Hân; người cô thứ hai chết sau khi sinh con gái; người cô thứ ba Lâm Nguyên Dân, gả cho Trác Định Mưu; người cô thứ tư Lâm Khâu Dân, gả cho Tăng Tiên Đan; người cô thứ năm Lâm Tử Dân, gả cho Lý Thạch San.

Người chú họ của Lâm Huy Nhân là Lâm Giác Dân, Lâm Doãn Dân đều là liệt sĩ cách mạng Hoàng Hoa Cương.

Năm 1909: 5 tuổi

Năm này, chuyển sang nhà lớn ở ngõ Sái Quan, Lâm Huy Nhân sống ở đó cùng với ông bà nội và các cô; được cô cả Lâm Trạch Dân dạy đọc sách vỡ lòng.

Năm 1910: 6 tuổi

Năm này, Lâm Trưởng Dân tốt nghiệp trường Đại học Waseda, giỏi thơ văn, thạo thư pháp, sau khi về nước cùng với bạn học là Lưu Sùng Hựu sáng lập trường tư thục Pháp luật Chính trị Phúc Châu, đồng thời làm hiệu trưởng.

Năm 1911: 7 tuổi

Năm này, bà nội Du thị qua đời vì bệnh tim ở Hàng Châu.

Năm này, sau khởi nghĩa Vũ Xương, Lâm Trưởng Dân đến Thượng Hải, Nam Kinh, Bắc Kinh... để tuyên truyền cho cách mạng Tân Hợi.

Năm 1912: 8 tuổi

Mùng 1 tháng 1, chính phủ lâm thời Nam Kinh được thành lập, Lâm Trưởng Dân là đại biểu của Phúc Kiến, nhậm chức thư ký trưởng của Tham nghị viện, đồng thời cùng đám người Thang Hóa Long khởi xướng tổ chức “Hội thảo Xây dựng Cộng hòa” ở Thượng Hải.

Năm này, Lâm Trưởng Dân sống tại Bắc Kinh, cả nhà từ Hàng Châu chuyển đến Thượng Hải, sống trong làng Kim Ích thuộc khu Hồng Khẩu, Huy Nhân và các chị em họ ngoại học trường tiểu học Ái Quốc gần đó, học lớp hai, và hầu hạ ông nội.

Năm 1913: 9 tuổi

Năm này, Lâm Trưởng Dân được chọn làm nghị viên Hạ viện, nhậm chức thư ký trưởng. Mẹ Lâm Huy Nhân là Hà Tuyết Viên (1882-1972, nhị phu nhân của Lâm Trưởng Dân, người Gia Hưng Chiết Giang) dẫn theo em gái Lân Chỉ (sau mất sớm) đi Bắc Bình, ở nhà cũ tại Tiền Vương Công Xưởng, còn Huy Nhân ở lại Thượng Hải.

Năm 1914: 10 tuổi

Năm này, Lâm Trưởng Dân nhậm chức tham sự Quốc vụ viện chính phủ Bắc Kinh, cả nhà chuyển đến Bắc Kinh.

Ông nội Lâm Hiếu Tuân qua đời vì bệnh sỏi mật.

Năm 1916: 12 tuổi

Tháng 4, sau khi Viên Thế Khải xưng đế, cả nhà chuyển đến đường Hồng Đạo ở tô giới Anh thuộc Thiên Tân, Lâm Trưởng Dân vẫn ở lại Bắc Kinh.

Mùa thu, cả nhà lại từ Thiên Tân trở lại Bắc Kinh.

Năm này, Lâm Huy Nhân và các chị em gái cùng vào học trường nữ sinh Bồi Hoa do Giáo hội Anh tổ chức.

Năm 1917: 13 tuổi

Trương Huân phục chức, cả nhà chuyển đến ở Thiên Tân, chỉ có Huy Nhân ở lại Bắc Kinh. Sau đó Huy Nhân cùng chú Lâm Thiên Dân chuyển đến ở tại đường Tự Lai Thủy Thiên Tân, các cô các chị đến sau. Lâm Trưởng Dân thì từ Nam Kinh quay lại rồi một mình về Bắc Kinh.

Ngày 17 tháng 7, vì ủng hộ Đoàn Kỳ Thụy thảo phạt Trương Huân phục vị, Lâm Trưởng Dân được bổ nhiệm làm tổng trưởng bộ Tư pháp.

Tháng 8, cả nhà từ Thiên Tân trở lại Bắc Kinh.

Năm 1918: 14 tuổi

Ngày 24 tháng 3, Lâm Trưởng Dân và Thang Hóa Long, Lam Công Vũ đi khảo sát ở Nhật. Cả nhà vẫn ở tại địa chỉ cầu Chức Nữ phố Nam Trường Bắc Kinh, Huy Nhân tự tin mình có thể lập mục lục cho các bức tranh chữ, khi cha quay về, đọc xong cho rằng không áp dụng được, nên hơi hổ thẹn. Nhưng Huy Nhân lo liệu việc nhà, chu đáo đến mức được cha khen ngợi.

Năm này, quen biết con trai của Lương Khải Siêu là Lương Tư Thành.

Năm 1920: 16 tuổi

Mùa xuân, Lâm Trưởng Dân đi dạy học ở Anh, Lâm Huy Nhân cũng theo cha đi học trung học.

Tháng 3, Lâm Trưởng Dân đến Thụy Sĩ dự họp của Hội Quốc Liên (League of Nations), từ Pháp đi Anh.

Tháng 7, Lâm Huy Nhân cùng cha du lịch Paris, Geneva, Roma, Frankfurt, Berlin...

Tháng 9, về London, thi đỗ và học tập ở trường St. Mary's College với thành tích cao.

Ngày 24 tháng 9, Từ Chí Ma từ Mỹ đi Anh.

Thượng tuần tháng 10, lần đầu gặp gỡ Từ Chí Ma khi đang theo học tại Học viện Kinh tế London.

Năm 1921: 17 tuổi

Năm này, Từ Chí Ma và Lâm Huy Nhân có ý muốn cưới xin. Lâm Huy Nhân nói phải ly hôn với người vợ Trương Ấu Nghi thì mới có thể cưới.

Tháng 8, Huy Nhân cùng cả nhà Berlitte đến duyên hải miền Nam nước Anh nghỉ mát.

Ngày 14 tháng 9, nhà thuê hết hạn hợp đồng, do ngày về nước trì hoãn đến ngày 14 tháng 10, Huy Nhân ở nhờ nhà Berlitte, Lâm Trưởng Dân ở chỗ khác.

Ngày 14 tháng 10, Huy Nhân cùng cha từ Anh đi Pháp, lên tàu “Polo” về nước.

Từ tháng 11 đến tháng 12, Lâm Trưởng Dân và Lâm Huy Nhân đến Thượng Hải, Lương Khải Siêu cho người đón Lâm Huy Nhân về Bắc Kinh, và nhập học tại trường trung học nữ sinh Bồi Hoa, Lâm Trưởng Dân tạm thời ở Thượng Hải.

Năm 1922: 18 tuổi

Học tập tại trường trung học nữ sinh Bồi Hoa.

Tháng 3, Từ Chí Ma đến Berlin, thông qua Kim Nhạc Lâm, Ngô Kinh Hùng làm chứng, ly hôn với Trương Ấu Nghi.

Mùa xuân, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành đính ước, nhưng chưa định ngày tháng.

Tháng 9, Từ Chí Ma lên thuyền về nước, ngày 15 tháng 10 đến Thượng Hải, không lâu sau lại lên Bắc Kinh, Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma tạm thời không vui vẻ với nhau.

Năm 1923: 19 tuổi

Học tập tại trường trung học nữ sinh Bồi Hoa.

Mùa xuân, Tân Nguyệt Xã thành lập tại số 7 ngõ Thạch Hổ Tây Đơn, Lâm Trưởng Dân, Lâm Huy Nhân tham gia chúc mừng.

Ngày 7 tháng 5, Lương Tư Thành dẫn theo Lương Tư Vĩnh đi xe máy tham gia đội ngũ diễu hành, đến phố Nam Trường bị một chiếc xe ô tô đâm gãy đùi trái, phải nhập viện ở bệnh viện Hiệp Hòa. Lúc đó Lâm Huy Nhân đến bệnh viện thăm nom. Tháng 7, sau khi xuất viện, Lương Tư Thành bị tật ở chân cả đời.

Năm này, Lâm Huy Nhân thường cùng chị họ là Vương Mạnh Du, Tăng Ngữ Nhi tham gia hoạt động giải trí, hoạt động văn học của câu lạc bộ Tân Nguyệt Xã.

Năm này, Lâm Huy Nhân tốt nghiệp trường trung học nữ sinh Bồi Hoa, và thi đỗ học bổng du học bán phần.

Năm 1924: 20 tuổi

Ngày 23 tháng 4, nhà thơ - nhà triết học Ấn Độ Tagore đến thăm Trung Quốc, Lâm Huy Nhân và Từ Chí Ma đảm nhận phiên dịch.

Ngày 8 tháng 5, để chúc mừng sinh nhật lần thứ 64 của Tagore, Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma... diễn vở kịch thơ Chitra của Tagore ở hội trường Hiệp Hòa tại ngõ Đông Đơn Tam Điều, Lâm Huy Nhân diễn vai công chúa Chitra còn Từ Chí Ma diễn vai thần tình yêu Madana.

Trong thời gian Tagore ở Bắc Kinh, ông đều được Lâm Huy Nhân, Từ Chí Ma tháp tùng, đã đến bái kiến Phổ Nghi, Nhan Huệ Khánh.

Tháng 6, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành cùng Lương Tư Vĩnh đi Mỹ du học. Ngày 7 tháng 7 đến Đại học Cornell ở Ithaca. Lâm Huy Nhân chọn bộ môn Vẽ tranh phong cảnh ngoài trời và Đại số cao cấp; Lương Tư Thành chọn bộ môn Tranh tĩnh vật màu nước, Vẽ tranh phong cảnh ngoài trời và Lượng giác.

Tháng 9, kết thúc khóa học mùa hè của trường, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành cùng đến Đại học Pennsylvania nhập học. Cùng tháng, mẹ của Lương Tư Thành là Lý Huệ Tiên bị bệnh qua đời.

Năm 1925: 21 tuổi

Học tại Đại học Pennsylvania.

Ngày 18 tháng 1, Lâm Huy Nhân và Văn Nhất Đa cùng tham gia “Hiệp hội cải tiến hí kịch Trung Hoa” tại Mỹ.

Ngày 22 tháng 11, Quách Tùng Linh trở giáo làm phản ở Loan Châu, gửi điện báo tuyên chiến với Trương Tác Lâm, Lâm Trưởng Dân nhận lời mời làm Xứ trưởng chính vụ của “Đông Bắc quốc dân xa”.

Ngày 24 tháng 12, Quách Tùng Linh bại trận, Lâm Trưởng Dân bị trúng đạn lạc, mất ở đồn Tân Dân Tây Nam Thẩm Dương, thọ 49 tuổi.

Năm 1927: 23 tuổi

Tháng 9, Lâm Huy Nhân tốt nghiệp Đại học Pennsylvania, nhận học vị cử nhân, sau lại chuyển sang học tại Học viện Hí kịch thuộc Đại học Yale, học Mỹ thuật sân khấu ở phòng làm việc của giáo sư G. P. Baker trong vòng nửa năm.

Ngày 18 tháng 12, Lương Khải Siêu tổ là chức lễ nạp sính cho hôn sự của Lương Tư Thành và Lâm Huy Nhân tại Bắc Kinh.

Năm 1928: 24 tuổi

Tháng 3, kết thúc khóa học Mỹ thuật sân khấu.

Ngày 21 tháng 3, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành tổ chức hôn lễ tại nhà chị gái ở Vancouver, Canada. Sau đó, theo sự sắp xếp của Lương Khải Siêu, đi châu Âu thăm quan kiến trúc cổ, ngày 18 tháng 8 về Bắc Kinh.

Tháng 9, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân nhận lời mời về công tác tại khoa Kiến trúc Đại học Đông Bắc, lần lượt được phân làm chủ nhiệm và giảng viên. Lâm Huy Nhân quay về Phúc Châu thăm người thân, nhận lời mời dự tiệc chào mừng của các đồng nghiệp tại trường tư thục chuyên khoa Luật pháp và Chính trị do Lâm Trưởng Dân sáng lập.

Tháng 11, Lương Khải Siêu bệnh nặng phải nhập viện, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân vội về Bắc Kinh.

Năm 1929: 25 tuổi

Ngày 19 tháng 1, Lương Khải Siêu qua đời, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân thiết kế bia mộ cho ông.

Tháng 8, Lâm Huy Nhân từ Đông Bắc về Bắc Bình, sinh con gái tại bệnh viện Hiệp Hòa, đặt tên là Tái Băng, để kỷ niệm nhã danh thư phòng “Ẩm Băng Thất” của ông nội Lương Khải Siêu.

Cùng năm, Trương Học Lương phát động cuộc thi thiết kế huy hiệu trường Đại học Đông Bắc, đồ án “Bạch Sơn Hắc Thủy” do Lâm Huy Nhân thiết kế đã đoạt giải.

Năm 1930: 26 tuổi

Mùa thu, Từ Chí Ma đến Thẩm Dương, khuyên Lâm Huy Nhân quay về Bắc Bình để chữa bệnh.

Tháng 12, Lâm Huy Nhân vì bệnh phổi ngày càng nghiêm trọng, được bác sĩ của bệnh viện Hiệp Hòa khuyên lên núi tĩnh dưỡng.

Năm 1931: 27 tuổi

Tháng 3, Lâm Huy Nhân đến biệt thự Song Thanh tại Hương Sơn dưỡng bệnh. Lần lượt đăng các tác phẩm như Đêm đó, Ai yêu tổ sự biến ảo không ngừng, Vẫn, Phấn khích, Một đóa hoa đào, Một buổi tối mùa hè trong núi, Nụ cười, Đêm khuya nghe tiếng nhạc, Tình nguyện và truyện ngắn Khốn cùng.

Tháng 9, Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân nhận lời mời của Chu Khởi Linh, rời khỏi Đại học Đông Bắc, đến làm việc tại Hội Nghiên cứu Kiến trúc Trung Quốc. Lương Tư Thành nhậm chức chủ nhiệm tổ Kiến trúc Pháp, Lâm Huy Nhân làm “hiệu đính chỉnh lý”.

Mùa thu, Lâm Huy Nhân bệnh đỡ nên xuống núi.

Ngày 19 tháng 11, Lâm Huy Nhân có buổi diễn giảng về kiến trúc cổ đại Trung Quốc cho các đại sứ nước ngoài tại Trung Quốc ở hội trường Hiệp Hòa.

Cùng ngày, Từ Chí Ma vì muốn nghe báo cáo học thuật của Lâm Huy Nhân, đi máy bay gặp mưa mù, va vào núi Khai Sơn ở Đảng Gia Trang Tế Nam, tử nạn.

Ngày 22 tháng 11, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành nhận được tin Từ Chí Ma mất, lập tức dùng lá cây vạn tuế, hoa trắng kết thành vòng hoa nhỏ, Lương Tư Thành cùng Kim Nhạc Lâm, Trương Hề Nhược đến nơi Từ Chí Ma gặp nạn để xử lý hậu sự. Cùng tháng, Lâm Huy Nhân chủ trì lễ truy điệu Từ Chí Ma tại Bắc Bình.

Ngày 7 tháng 12, đăng bài tản văn Thương tiếc Chí Ma.

Năm 1932: 28 tuổi

Trung tuần tháng 6, Lâm Huy Nhân lần nữa lên Hương Sơn dưỡng bệnh.

Mùa hạ, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành đi chùa Phật Nằm, Bát Đại Xứ khảo sát kiến trúc cổ, và đăng bài Tạp lục về kiến trúc ở ngoại ô Bắc Bình.

Tháng 7 đến tháng 10, viết các bài thơ Ngọn đèn hoa sen, Đừng vứt bỏ, Bầu trời sau cơn mưa.

Tháng 8, sinh con trai Lương Tòng Giới. Đặt tên này để kỷ niệm nhà kiến trúc học đời Tống, Lý Giới.

Cùng năm, Lâm Huy Nhân làm quen với hai học giả người Mỹ Phí Chính Thanh và phu nhân Lý Úy Mai trong một buổi tiệc.

Năm 1933: 29 tuổi

Năm này, Lâm Huy Nhân tham gia Salon văn hóa của Chu Quang Tiềm, Lượng Tông Đại, mỗi tháng tụ họp một lần, ngâm tụng thơ ca và tản văn trong và ngoài nước.

Mùa thu, Lâm Huy Nhân và Văn Nhất Đa, Dư Thượng Nguyên, Dương Chấn Thanh, Diệp Công Siêu... trù bị và sáng lập ra nguyệt san Học văn.

Tháng 9, Lâm Huy Nhân cùng Lương Tư Thành, Lưu Đôn Trinh, Mạc Tông Giang đi Đại Đồng Sơn Tây khảo sát hang đá Vân Cương.

Ngày 7 tháng 10, đăng tản văn Nhàn rỗi bàn luận vài tin tức về kiến trúc cổ đại.

Tháng 11, Lâm Huy Nhân cùng Lương Tư Thành, Mạc Tông Giang đi Chính Định (Hà Bắc) khảo sát kiến trúc cổ.

Ngày 18 tháng 11, đăng bài thơ Mùa thu, đây mùa thu. Cùng tháng, Lâm Huy Nhân mời Tiêu Càn, Thẩm Tùng Văn tới ngõ Bắc Tổng Bố nói chuyện về tác phẩm Tằm.

Tháng 12, sáng tác bài thơ Nhớ.

Năm 1934: 30 tuổi

Tháng 1, Hội Nghiên cứu Kiến trúc Trung Quốc xuất bản cuốn sách Quy tắc xây dựng cung điện thời Thanh của Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân viết phần Lời mở đầu cho cuốn sách này.

Tháng 2, tháng 5, đăng các bài thơ Cuối năm, Anh là những ngày tháng Tư nhân gian, truyện ngắn Những ngày chín mươi chín độ.

Đầu năm, thiết kế trang bìa mang đậm vẻ đẹp kiến trúc cho nguyệt san Học văn một tháng hai kỳ do Diệp Công Siêu chủ biên.

Mùa hạ, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành cùng vợ chồng Phí Chính Thanh, Hán Mạc đi Phần Dương, Hồng Động (Sơn Tây) khảo sát kiến trúc cổ.

Ngày 5 tháng 9, đăng bài tản văn Bên ngoài ô cửa sổ.

Tháng 10, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành nhận lời mời của Sở Xây dựng Chiết Giang, đến Hàng Châu thảo luận về kế hoạch trùng tu tháp Lục Hòa, sau đó lại đi thị trấn Tuyên Bình, huyện Vũ Nghĩa phía Nam Chiết Giang và chùa Thiên Ninh thành phố Kim Hoa Chiết Giang khảo sát kiến trúc cổ.

Năm 1935: 31 tuổi

Tháng 3, Lâm Huy Nhân và Lương Tư Thành cùng viết luận văn Dự tra kỷ lược về kiến trúc cổ ở miền Trung tỉnh Sơn Tây.

Tháng 6, đăng bài thơ Điếu Vĩ Đức, truyện ngắn Chung Lục, Cát Công của hệ liệt Mô ảnh linh thiên.

Tháng 10, sáng tác các bài thơ Linh cảm, Trên thành lâu.

Ngày 19 tháng 11, đăng bài tản văn Kỷ niệm bốn năm Chí Ma qua đời.

Mùa đông, Lâm Huy Nhân thường cùng vợ chồng họ Phí ra ngoại ô tập cưỡi ngựa.

Năm 1936: 32 tuổi

Tháng 1 đến tháng 11, đăng các bài thơ Cười tươi, Tĩnh viện, Diều sáo, Ký ức, Không đề, Đề trên chiếc gân lá bồ đề, Hoàng hôn ngang qua Thái Sơn, Giấc mộng sớm, Nổi sầu tháng Tám, Ngẫm nghĩ, Bốn chương ngoài không tưởng: Anh đến rồi - Ngày 18 tháng 9 dạo chơi - Trước hoa leo - Trong hành trình, Đi qua dương liễu, Ngồi lặng yên; tản văn Tơ nhện và hoa mai, Rốt cuộc là chuyện gì, truyện ngắn Văn Trân (hệ liệt Mô ảnh linh thiên).

Ngày 28 tháng 5, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành... đến hang đá Long Môn Lạc Dương, Khai Phong (Hà Nam), và Lịch Thành, Chương Khâu, Thái An, Tế Ninh (Sơn Đông) để khảo sát kiến trúc cổ.

Tháng 9, đảm nhiệm ủy viên hội đồng bình chọn các tác phẩm văn nghệ gửi đến theo hoạt động kêu gọi của Đại Công báo.

Tháng 10, trong Tuyên ngôn với thời cuộc của giới văn hóa Bắc Bình - Thiên Tân, đề xuất tám yêu cầu kháng Nhật cứu nước với Quốc Dân đảng, Lâm Huy Nhân là một trong những người phát động của giới văn nghệ, và ký tên lên tuyên ngôn.

Cùng năm này, tuyển chọn và biên tập Tuyển tập truyện ngắn tùng san văn nghệ Đại Công báo và làm mục lục.

Năm 1937: 33 tuổi

Tháng 1 đến tháng 7, đăng các bài thơ Niềm tin trong lá đỏ, Độc hành tháng Mười, Thời gian, Cảnh xuân thành cổ, Trước sau, Mùa xuân trước; vở kịch nói Mai Chân cùng bọn họ, truyện ngắn Tú Tú (hệ liệt Mô ảnh linh thiên).

Cùng năm này, đảm nhiệm ủy viên biên tập của Tạp chí văn học do Chu Quang Tiềm chủ biên.

Cùng năm, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành nhận lời mời của Cố Chúc Đồng, tới Tây An lên kế hoạch sửa chữa tháp Tiểu Nhạn, đồng thời còn đến Tây An, Trường An, Lâm Đồng, huyện Hộ, huyện Diệu khảo sát kiến trúc cổ.

Tháng 7, Lâm Huy Nhân cùng Lương Tư Thành, Mạc Tông Giang, Kỷ Ngọc Đường đi Ngũ Đài Sơn khảo sát kiến trúc cổ, Lâm Huy Nhân bất ngờ phát hiện niên đại kiến trúc của Vũ Hoa cung thời Tống ở Du Thứ và chùa Phật Quang thời Đường.

Ngày 12 tháng 7, đoàn người Lâm Huy Nhân đến huyện Đại, được tin “Sự biến Lư Câu kiều” nổ ra, thế nên vội vã quay trở lại Bắc Bình.

Tháng 8, cả nhà Lâm Huy Nhân từ Thiên Tân đáp thuyền đi Yên Đài, rồi lại từ Tế Nam đi tàu hỏa qua Từ Châu, Trịnh Châu, Vũ Hán xuống phía Nam, trung tuần tháng 9 đến thành phố Trường Sa (tỉnh Hồ Nam).

Hạ tuần tháng 11, máy bay Nhật oanh tạc thành phố Trường Sa, Hồ Nam, cả nhà Lâm Huy Nhân suýt chết. Không lâu sau, bọn họ rời khỏi Trường Sa, đi qua Thường Đức, huyện Hoảng, Quý Dương, Trấn Ninh, Phổ An, Khúc Tịnh đến Côn Minh.

Năm 1938: 34 tuổi

Tháng 1, cả nhà Lâm Huy Nhân sống tại căn nhà trên phố Tuần Luật của cựu thị trưởng ở khu Thúy Hồ, Côn Minh, không lâu sau, Mạc Tông Giang, Trần Minh Đạt, Lưu Chí Bình, Lưu Đôn Trinh cũng đến Côn Minh, thông qua liên lạc với Quỹ Khoản bồi thường năm Canh Tý Trung Mỹ, tổ chức một tổ nhỏ thuộc Hội Nghiên cứu Kiến trúc Trung Quốc ở miền Tây Nam.

Cùng năm đó, sáng tác các bài thơ Côn Minh tức cảnh - Tiệm trà, Côn Minh tức cảnh - Tiểu lâu.

Năm 1939: 35 tuổi

Đầu năm, vì máy bay Nhật ném bom, cả nhà Lâm Huy Nhân chuyển đến thôn Mạch Địa, thị trấn Long Tuyền ở vùng ngoại ô.

Ngày 5 tháng 2, đăng bài tản văn Bên này bên kia.

Ngày 28 tháng 6, đăng bài thơ Trừ Tịch ngắm hoa.

Mùa đông, Lương Tư Thành, Lưu Đôn Trinh... đi Vân Nam, Tứ Xuyên, Thiểm Tây, Tây Khang... khảo sát kiến trúc cổ, Lâm Huy Nhân thiết kế ký túc xá nữ sinh cho Đại học Vân Nam.

Năm 1940: 36 tuổi

Đầu đông, Hội Nghiên cứu Kiến trúc cùng Ban Nghiên cứu Lịch sử Ngôn ngữ chuyển đến Tứ Xuyên, cả nhà Lâm Huy Nhân cũng chuyển đến thôn Thượng Bá thị trấn Lý Trang, huyện Nam Khê Tứ Xuyên. Không lâu sau, bệnh phổi của Lâm Huy Nhân tái phát, từ đó nằm trên giường bệnh bốn năm triền miên.

Năm 1941: 37 tuổi

Ở tại thị trấn Lý Trang.

Mùa xuân, em trai thứ ba là Hằng hy sinh trong một trận chiến với quân Nhật.

Năm 1942: 38 tuổi

Sống tại thị trấn Lý Trang.

Mùa xuân, viết bài thơ Một ngày.

Cùng năm, Lương Tư Thành nhận ủy thác, biên soạn cuốn Lịch sử kiến trúc Trung Quốc, Lâm Huy Nhân vì viết Lịch sử kiến trúc Trung Quốc mà ôm bệnh đọc hết bộ Nhị thập tứ sử, chuẩn bị tư liệu. Lâm Huy Nhân viết chương thứ bảy, phần thời Ngũ Đại, Tống, Liêu, Kim; đồng thời nhận công việc đọc rà soát và bổ sung toàn bộ bản thảo cuốn sách này.

Ngày 4 tháng 11, Phí Chính Thanh, Đào Mạnh Hòa từ Trùng Khánh ngược dòng Trường Giang, đến Lý Trang thăm hỏi Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành.

Năm 1944: 40 tuổi

Sống ở thị trấn Lý Trang.

Cùng năm, sáng tác các bài thơ Thôn nhỏ tháng Mười một, Buồn bã, Khóc em ba Hằng.

Cùng năm, Phí Úy Mai đến Lý Trang thăm Lâm Huy Nhân.

Năm 1945: 41 tuổi

Sống ở thị trấn Lý Trang.

Tháng 8, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.

Cùng năm, Lương Tư Thành đưa Lâm Huy Nhân đến Trùng Khánh kiểm tra sức khỏe, bác sĩ nói với Lương Tư Thành, Lâm Huy Nhân không còn sống được bao lâu.

Năm 1946: 42 tuổi

Tháng 2, Lâm Huy Nhân được Phí Úy Mai hộ tống đi máy bay đến Côn Minh gặp hiệu trưởng Đại học quốc lập Liên hợp Tây Nam Mai Di Kỳ, kiến nghị Đại học Thanh Hoa mở thêm khoa Kiến trúc, ở trong tòa biệt thự hoa viên của tổ tiên Đường Kế Nghiêu để lại, trùng phùng với các bạn cũ Trương Hề Nhược, Tiền Đoan Thăng, Kim Nhạc Lâm...

Ngày 31 tháng 7, cùng tập thể giáo viên trường Đại học Liên hợp Tây Nam từ Trùng Khánh đi máy bay quay lại Bắc Bình. Thiết kế khu nhà ở dành cho giáo viên viện Thắng Nhân của trường Đại học Thanh Hoa.

Tháng 10, Lương Tư Thành nhận lời đến làm giáo sư thỉnh giảng của Đại học Yale Hoa Kỳ.

Ngày 24 tháng 11, đăng bài tản văn Một vùng ánh dương.

Cùng năm, sáng tác các bài thơ Nói với cành cây tàn, Nói với khu vườn phố Cửa Bắc.

Năm 1947: 43 tuổi

Mùa hạ, Tiêu Càn - tác giả đã trải qua cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất, từ Thượng Hải tới Thanh Hoa viên thăm Lâm Huy Nhân, hai người trò chuyện rất lâu về những điều mình đã trải qua trong suốt bảy năm.

Năm này, Lâm Huy Nhân sáng tác các bài thơ Dành cho mùa thu, Cuộc đời, Kéo dài, Tạp thi trong lúc bệnh.

Tháng 12, làm phẫu thuật cắt bỏ thận.

Năm 1948: 44 tuổi

Ngày 18 tháng 2, sáng tác bài thơ Chú gà trống của chúng ta.

Tháng 2 đến tháng 5, đăng các bài thơ Hoàng hôn trống vắng, Côn Minh tức cảnh, Bài ca tuổi trẻ, Chín bài tạp thi trong lúc bệnh, Khóc em ba Hằng.

Tháng 11, nhà cầm quyền Quốc Dân đảng ép Đại học Bắc Bình phải di chuyển xuống miền Nam. Thanh Hoa viên triển khai đấu tranh phản đối di chuyển trường, Lâm Huy Nhân nói: “Chúng tôi không làm những Digan Trung Quốc”.

Năm này, trước khi Bắc Bình giải phóng, Trương Hề Nhược đến nhà Lâm Huy Nhân, mời Lương Tư Thành và Lâm Huy Nhân vẽ ra tiêu chuẩn bảo hộ kiến trúc cổ.

Năm 1949: 45 tuổi

Bắc Bình được giải phóng, Lâm Huy Nhân được mời làm giáo sư cấp một của khoa Kiến trúc Đại học Thanh Hoa.

Tháng 2, cùng Lương Tư Thành biên soạn và in cuốn Mục lục đơn giản kiến trúc văn vật quan trọng toàn quốc.

Mùa xuân, tiễn con gái Tái Băng tham gia đoàn công tác xuống miền Nam.

Tháng 7, Ủy ban trù bị Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc quyết định giao nhiệm vụ thiết kế quốc huy cho Đại học Thanh Hoa và Học viện Mỹ thuật Trung ương. Đại học Thanh Hoa gồm bảy người Lâm Huy Nhân, Lý Tông Tân, Mạc Tông Giang, Chu Sướng Trung... tham gia công tác thiết kế.

Năm 1950: 46 tuổi

Tháng 6, sau ba tháng nỗ lực, bản thiết kế quốc huy của Đại học Thanh Hoa và Học viện Mỹ thuật Trung ương đã hoàn thành và được Hoài Nhân Đường ở Trung Nam Hải bình chọn, sau khi thủ tướng Chu Ân Lai trưng cầu ý kiến, bản thiết kế của đội Đại học Thanh Hoa đã được lựa chọn với bố cục chặt chẽ, hình vẽ trang nghiêm.

Ngày 23 tháng 6, Lâm Huy Nhân được đặc biệt mời tham dự Hội nghị Hiệp thương Chính trị toàn quốc khóa một, lần thứ hai.

Cùng năm, Lâm Huy Nhân được bổ nhiệm là ủy viên kiêm kiến trúc sư của Ủy ban Kế hoạch Đô thị thành phố Bắc Kinh, đề xuất ý tưởng tu sửa và xây dựng “Công viên Tường Thành”.

Năm 1951: 47 tuổi

Năm này, nhằm cứu văn công nghệ Cảnh Thái lam sắp bị ngừng sản xuất, Lâm Huy Nhân thân mang bệnh nặng cùng với Cao Trang, Mạc Tông Giang, Thường Sa Na, Tiền Mỹ Hoa, Tôn Quân Liên thâm nhập vào công xưởng điều tra nghiên cứu, và thiết kế ra một loạt hoa văn mới mẻ mang đậm phong cách dân tộc, để làm quà tặng cho đoàn đại biểu văn hóa Liên Xô, Hội nghị Hòa bình khu vực châu Á Thái Bình Dương, nhận được sự yêu thích của các đại biểu tham gia hội nghị.

Năm 1952: 48 tuổi

Năm này, Lương Tư Thành, Lưu Khai Cừ chủ trì thiết kế bia tưởng niệm anh hùng nhân dân, Lâm Huy Nhân được bổ nhiệm là ủy viên Ủy ban kiến trúc bia tưởng niệm anh hùng nhân dân, ôm bệnh tham gia công tác thiết kế, cùng với trợ lý Quan Triệu Nghiệp, trải qua quá trình cân nhắc nghiêm túc, nghiên cứu đi nghiên cứu lại, cuối cùng đã hoàn thành thiết kế hoa văn Tu Di tọa.

Tháng 5, nhằm đón nhận trào lưu kiến thiết sắp tới, Lâm Huy Nhân, Lương Tư Thành biên dịch cuốn Tái thiết các khu vực bị tàn phá trong chiến tranh vệ quốc Liên Xô, in ấn và phát hành tại Long Môn thư cục Thượng Hải, để cung cấp tài liệu tham khảo cho kiến thiết nước nhà.

Cùng năm, Lâm Huy Nhân nhận lời tạp chí Quan sát mới, viết một loạt bài viết giới thiệu kiến trúc cổ Trung Quốc như Trung Sơn đường, Công viên Bắc Hải, Thiên đàn, Di Hòa viên, Ung Hòa cung, Cố cung...

Năm 1953: 49 tuổi

Tháng 10, Lâm Huy Nhân được chọn làm cán bộ thường trực Hội Kiến trúc học; và đảm nhiệm ủy viên Ban biên tập báo Kiến trúc học báo, được mời tham dự Đại hội Đại biểu văn hóa toàn quốc khóa hai, trong bản báo cáo của Hiệp hội Mỹ thuật gia, Giang Phong đã cực kỳ khẳng định và đánh giá cao đối với thành quả hoạt động cứu trợ Cảnh Thái lam của Lâm Huy Nhân và nhóm Đại học Thanh Hoa.

Năm 1954: 50 tuổi

Tháng 6, Lâm Huy Nhân được bầu làm đại biểu Đại hội Đại biểu Nhân dân thành phố Bắc Kinh.

Mùa thu, Lâm Huy Nhân không chịu nổi gió lạnh của vùng ngoại ô, chuyển từ Thanh Hoa viên vào ở trong nội thành. Không lâu sau, vì bệnh tình trở nặng nhập viện Đồng Nhân.

Năm 1955: 51 tuổi

6 giờ 20 phút ngày 1 tháng 4, Lâm Huy Nhân trút hơi thở cuối cùng trong bệnh viện Đồng Nhân.

Ngày 2 tháng 4, Bắc Kinh nhật báo đăng cáo phó, Ban tổ chức tang lễ gồm nhóm mười ba người: Trương Hề Nhược, Chu Bồi Nguyên, Tiền Đoan Thăng, Tiền Vĩ Trưởng, Kim Nhạc Lâm...

Ngày 3 tháng 4, tổ chức lễ truy điệu tại chùa Hiền Lương ngõ Kim Ngư, di thể an táng tại nghĩa trang Cách mạng Bát Bảo Sơn.

Chú Thích

[1]

Bài thơ Tư Tề trong phần Đại Nhã của Kinh Thi ca tụng Chu Văn Vương, mẹ của Văn Vương là bà Thái Nhâm và vương phi vào thời kỳ đầu mở nước, trong đó câu thơ này có nghĩa là: Vương phi Đại Tự có thể kế thừa mỹ đức của bà Thái Nhâm, có thể sinh thật nhiều con cái. (Tất cả chú thích trong cuốn sách đều của dịch giả.)

[2]

Nguyên văn “Nguyệt mê tân độ”, là một câu trong bài từ Đạp sa hành của từ nhân đời Tống Tần Quán.

[3]

Một tác phẩm của nữ nhà văn Đài Loan là Lâm Hải Âm.

[4]

Chính phủ Bắc Dương (1912-1928): Là chính phủ Trung ương Trung Quốc do Viên Thế Khải nắm giữ vị trí chủ đạo trong cơ cấu chính trị của Quân phiệt Bắc Dương vào cuối đời Thanh, trước thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, đến ngày 10/06/1913 Viên Thế Khải trúng cử Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc, chính phủ này Chính thức thành lập.

[5]

Chung linh dục tú: Thành ngữ Trung Quốc, nghĩa là những nơi có môi trường tốt sẽ nảy sinh ra những nhân tài.

[6]

Trương Huân (1854-1923): Một viên tướng trung thành với nhà Thanh, nỗ lực khôi phục ngôi vị cho hoàng đế Phổ Nghi vào năm 1917 nhưng không thành.

[7]

Chỉ Kinh Thi và Kinh Thư, theo nghĩa rộng cũng chỉ tất cả các sách kinh điển Nho giáo.

[8]

Một thứ nhạc cụ thời xưa, giống như cây đàn sắt nhưng nhỏ hơn.

[9]

Nguyên văn “thi tửu sấn niên hoa”, trích bài từ Vọng Giang Nam, Siêu Nhiên đài tác của Tô Thức.

[10]

Thành ngữ Trung Quốc: Nghĩa là làm những việc xa rời thực tế.

[11]

Trích bài thơ Xuân vọng của Đỗ Phủ, Lãng Nhai dịch.

[12]

Một thuật ngữ bói toán, chỉ thái quá và bất cập, tình cảm nam nữ bất hòa, không thể thành lương duyên.

[13]

“Hòa ước 21 điều” do Chính phủ Viên Thế Khải đứng đầu ký kết, chịu các điều khoản áp đặt của đế quốc Nhật.

[14]

Một câu trích trong bài từ Táng hoa từ, Hồng Lâu Mộng của Tào Tuyết Cần.

[15]

Trích bài Chung Nam biệt nghiệp, Lê Nguyễn Lưu dịch thơ: “Đi theo nguồn nước đổ, ngồi ngắm áng mây bay.”

[16]

Khóc Từ Chí Ma.

[17]

Là một loại hoạt động do những người có thân phận địa vị, có cùng sở thích, chí hướng tụ họp nhau lại cùng thảo luận về các phương diện từ tư tưởng cho đến cảm hứng văn học, giao lưu chia sẻ với nhau.

[18]

Trong bài Hoán khê sa kỳ 2 - Sơn hoa tử của Lý Cảnh thời Ngũ đại có câu: “Đinh hương không kết vũ trung sầu”, Nguyễn Chí Viễn dịch: “Đinh hương mưa đọng kết thêm sầu”.

[19]

Tức là cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất giữa các cường quốc châu Âu từ năm 1914 đến năm 1918, kết quả là phân chia lại ranh giới châu Âu.

[20]

Hoài Nhân Đường là một kiến trúc chủ chốt trong Trung Nam Hải, nằm ở Đông Bắc của Phong Trạch Viên, vốn là một công trình được xây dựng từ thời Quang Tự nhà Thanh. Năm 1911 được Viên Thế Khải đổi tên là Hoài Nhân Đường. Năm 1949, Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc được diễn ra tại đây.

[21]

Đồ đồng, có phủ men màu trên bề mặt. Ban đầu, là men chủ đạo của nó thuần một màu lam thắm, do chế từ ngọc lam tuyền xay mịn. Tương truyền men lam này được phát hiện vào đời vua Cảnh Thái nhà Minh. Tên gọi Cảnh Thái lam có từ đấy.

[22]

Tu Di tọa trước dùng chỉ đài, bệ đặt tượng Phật, Bồ Tát; sau này mở rộng hơn dùng để chỉ các bệ trang sức của công trình kiến trúc.

[23]

Từ Chí Ma có một bài thơ tên là Côn trùng mùa thu.

[24]

Tạm dịch: Lâm Huy Nhân tài hoa xuất chúng, thi ý tràn đầy như thể nghìn ngọn thác tung bay uốn lượn, bà chính là tháng Tư đẹp nhất của mùa xuân vạn cổ nhân gian.

[25]

Hầu tuyển: Theo quan chế thời Thanh, quan kinh thành từ Lang trung trở xuống, quan địa phương từ Đạo viên trở lên, phàm ban đầu do thi cử mà được làm quan, đều phải đến bộ Lại báo cáo, nghe đợi tuyển dụng theo luật, gọi là hẩu tuyển.

Table of Contents

- Thông tin eBook

- NẾU EM AN LÀNH ĐÓ LÀ NGÀY NẮNG

- Lời mở đầu

- Quyển Thứ Nhất: Đóa Sen Trắng Được Mong Đợi Trong Mơ

- Sát na duyên khởi
- Sen trắng trong mộng
- Tháng năm nhà cũ
- Lữ khách nhân gian
- Lầu đầu gặp gỡ lúc tuổi thanh xuân

- Quyển Thứ Hai: Mối Tình Dang Dở Cambridge

- Lênh đênh trên biển
- Gặp gỡ London
- Mối tình Cambridge
- Tương phùng là một bài ca
- Quay người là chân trời

- Quyển Thứ Ba: Yêu Thực Sự Là Một Cuộc Tu Hành

- Biển biếc trời yêu
- Hoa rơi nước chảy
- Hạnh phúc khói bếp
- Yêu là tu hành
- Ai nấy an lành

- Quyển Thứ Bốn: Dạo Bước Giữa Khói Lửa Hồng Trần

- Gặp nhau giữa đường
- Bụi trần lắng đọng
- Tĩnh dưỡng non cao
- Một đời tình si
- Không hẹn ngày gặp lại

- Quyển Thứ Năm: Anh Là Những Ngày Tháng Tư Nhân Gian

- Sáng tối ấm lạnh
- Ảo mộng hợp tan
- Tháng Tư nhân gian
- Gặp phải chiến tranh
- Trạm dịch tiển trấn
- Cứu rỗi chính mình

- Quyển Thứ Sáu: Nhân Sinh Tụ Tan Cùng Lưu Luyến

- Đốt sách tìm hơi ấm
- Có được có mất
- Tụ tan lưu luyến
- Nhẹ nhàng cáo biệt
- Thịnh yến hạ màn
- Hóa sinh trăm nghìn

- Phụ lục 1: Tuyển tập thơ Lâm Huy Nhân

- Phụ lục 2: Niên biểu Lâm Huy Nhân