Lữ Khách Thành Lisbon
Author: Philippe Bensson
Date: 0101-01-01 00:00:00+00:00
Keywords: Kinh điển; Tâm Lý Xã Hội
Description: Lữ khách thành Lisbon của Philippe Besson là bản tình ca chứa đựng đầy những yêu thương. Một người vợ mất đi người chồng yêu quý trong một trận động đất, chỉ trong tíc tắc. Một chàng trai tìm thấy lá thư chia tay của người yêu khi quay trở về căn hộ của mình. Mọi sự trên đời đều có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào với bất cứ ai. Chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi vừa đủ thời gian những hạt cát tuột qua từng kẽ ngón tay. Trong tận cùng đau thương, không thể biết nỗi đau của ai khủng khiếp hơn ai. Chỉ có những mất mát xoa dịu những mất mát, người sống sót an ủi người sống sót. Và như thế, bằng cách nào

Tặng Claire

Khi mùa xuân sẽ đến,

Thì tôi đã chết rồi,

Những cánh hoa sẽ nở cùng những màu sắc ấy

Và cây sẽ xanh như chưa hề nhạt phai

Vẫn sẽ như mùa xuân năm ấy

Cõi thực này chẳng cần có tôi.

Fernando Pessoa
Tôi không là ai

Đôi khi tuyệt vọng là một cảm giác tĩnh lặng.

Frederic Mitterrand
Thư tình ở Somalia

Start

Anh đi băng qua đại sảnh khách sạn, bước đi chậm rãi. Anh đã đi bộ suốt buổi chiều, đi không chủ đích trên những con đường chằng chịt như mê cung, vào lúc trời oi bức nhất. Vừa mới trở về, sức nóng ngoài trời vẫn còn đè nặng lên hai vai khiến anh chậm chạp. May thay, mặc dù các phòng khách được trang trí bằng vải gấm và nhung, những chiếc đèn chùm pha lê có vẻ thanh lịch cổ kính, thì khách sạn vẫn tràn ngập vẻ hiện đại tươi mới, xua tan cơn mệt mỏi vì đi bộ dưới cái nắng chói chang. Anh đã cẩn thận mặc loại quần áo mỏng nhẹ, sáng màu, nhưng vải áo cứ dính vào cái lưng đẫm mồ hôi, anh nghĩ phải mất vài phút mới có thể khô ráo trở lại. Anh dừng lại ở chân cầu thang đá cẩm thạch, liếc nhìn một cách máy móc về phía khu vườn lộ thiên bên trong khách sạn. Người phụ nữ tóc nâu ngồi đó, như mọi ngày. Cô ngồi trong chiếc ghế bành, không đoái hoài đến ly rượu đã gọi, cuốn tạp chí để hờ hững trên chiếc bàn thấp bên cạnh. Đôi mắt cô nhìn vô hồn vào khoảng không.

Anh đã nhìn thấy cái nhìn xoáy sâu ấy, cái nhìn vô hồn ấy.

Anh ngạc nhiên vì trông cô uể oải, ngồi bất động, từ gần hai tuần nay, trong khi có rất nhiều thứ nên làm ở Lisbon. Cô ngồi đó, thờ thẫn hàng giờ, dưới bóng của một chiếc ô màu be. Khi anh đi ăn trưa, cô đã ngồi yên vị chỗ đó. Khi anh trở về khoảng 6 giờ chiều, xin thề là cô không hề nhúc nhích. Sự bất động ấy khiến anh tò mò. Dẫu không có thói quen quan tâm đến những người mình không quen, nhưng anh lại muốn biết lý do tại sao cô không làm gì, tại sao cô rỗi rãi đến như vậy.

Hôm nay, đây là lần đầu tiên, anh cảm nhận ước muốn được gặp cô. Hẳn nhiên, nói một cách chính xác, là để giải mã cô nàng bí ẩn đáng thương ấy. Để thôi không bị cô nàng bí ẩn ấy làm vướng bận. Và cũng bởi vì cô là người Pháp giống anh: anh biết điều đó nhờ vào tờ tạp chí cô lật giở, và lời merci cô đã nói một hôm nào đó với người bồi bàn khi anh ta đặt ly rượu lên cái bàn thấp bên cạnh ghế bành cô ngồi. Anh chỉ cần giả vờ đi ngang qua trước mặt cô, khiến cô phải chú ý, rồi chào cô, bắt đầu cuộc trò chuyện bằng một câu khuôn sáo: “Tôi có phiền cô không?“Tóm lại, chuyện đó khá đơn giản. Chỉ cần vài lời thông thường, vài câu chuyện tầm phào, cần cân nhắc về thời gian và rồi họ sẽ trò chuyện, giống như hai người đồng hương vẫn làm khi gặp nhau ở một nơi đất khách quê người. Tuy nhiên đó hoàn toàn không phải cách câu chuyện đã bắt đầu. Gần như chẳng định trước, cứ thế anh bước xuống hai bậc cấp, đi dọc theo quầy bar nằm ngoài sân, rồi bước trên lối đi dưới hàng cọ. Cứ thế anh tiền lại gần và bắt chuyện với cô mà chẳng cần phải lòng vòng quanh co.

“Xin thứ lỗi, liệu tôi có thể hỏi cô đang làm gì ở Lisbon không?”

Những lời có vẻ đường đột, ngây thơ và kỳ lạ đã được nói ra, càng kỳ lạ hơn vì xuất phát từ một người hoàn toàn không quen. Người ấy đã không biết làm sao để ngăn mình hỏi cô – không vòng vo – cái câu duy nhất người ấy muốn biết câu trả lời.

Cô chậm rãi ngẩng đầu lên. Cô nhìn anh không chớp mắt, không tỏ vẻ một chút bất ngờ hoặc chút khó chịu nào, mà thậm chí có chút gì đó dịu dàng. Cô đã có thể từ chối sự xen ngang không đúng lúc, khó chịu với kiểu bất lịch sự của anh, thế mà không. Cô vẫn chẳng rũ bỏ cái vẻ dịu dàng ấy.

“Tôi giết thời gian ở đây. Ta còn có thể làm gì khác chứ?”

Cô đang giết thời gian ở Lisbon, cô không biết phải làm gì khác ở chốn này.

Để đáp lại, ngay lập tức, anh mỉm cười,như người ta thường đáp trả khi nghe những lời hay ho. Và ngay trong khoảnh khắc đó, anh cũng không chắc mình có lý do gì để mỉm cười. Có thể đó chẳng hề là một lời hóm hỉnh, có thể không phải một lời thoại kịch. Chỉ một vài giây sau đó, đúng thế, chỉ một vài giây ngắn ngủi thôi, anh đoán có lẽ cô là người phụ nữ đang buồn bã não nề, hay ít nhất cô đang chán chường. Bỗng dưng, đó mới chính là điều anh nhìn thấy trên con người cô, cùng với sự cô độc, sự mệt mỏi quá sức. Ánh mặt trời, ánh mặt trời gay gắt không thể khiến cô kiệt sức như vậy. Anh sửa lại nụ cười của mình.

Anh đứng thẳng trước mặt cô, lần này nụ cười đã khác, có phần lúng túng. Anh đã làm trò gây chú ý và giờ thì anh e ngại không tìm được những cử chỉ phù hợp với cuộc trò chuyện. Anh hoang mang vì câu trả lời của cô, câu hỏi của anh chỉ để bắt chuyện, gần như là vô ý. Cô thấy được vẻ bối rối của anh, thấy được cái bộ dạng bất động ấy. Cô quyết định mỉm cười đáp lại, và chìa tay bắt tay với anh.

“Tôi tên là Hélène Villedieu.”

“Còn tôi là Mathieu. Mathieu Belcour. Hân hạnh được gặp cô.”

Cô mời anh ngồi. Anh chấp nhận ngay tức khắc, với sự luống cuống vụng về, giống như khi người ta vớ được chiếc phao cứu hộ, anh kéo một chiếc ghế lại gần cô nhưng không quá gần. Giữa hai người họ là chiếc bàn thấp, những tờ tin tức từ Pháp, ly rượu vẫn còn đầy, hình như đó là một ly Bellini, một nơi kì lạ và thời khắc kì lạ để nhấm nháp Bellini, chắc hẳn anh nhầm lẫn thôi.

“Anh uống chút gì chứ? Còn tôi thì tôi dùng Belimi.”

“Tôi sẽ gọi nước cam.”

Cô khẽ ra hiệu cho một nhân viên phục vụ đứng ẩn sau những tàu lá chuối có viền mép bị khô cháy, cô phát âm bằng một giọng Bồ Đào Nha lơ lớ, rồi sau đó ngồi trở lại vào ghế. Người phục vụ đeo đôi găng trắng đã rời đi. Sự im lặng lại bao trùm. Mathieu Belcour không thể tin rằng người phụ nữ xa lạ đang ngồi cạnh anh đã gọi một ly Bellini. Không hiểu tại sao anh thấy điều đó khá phô trương và ngạc nhiên vì tính cách thô thiển ấy mà anh thấy hình như trái ngược hẳn với nét điềm đạm của cô bạn mới quen. Sự ngạc nhiên của anh hẳn là lố bịch, chắc chắn là như thế, nhưng anh vẫn luôn như vậy, luôn bị chi phối vì những tiểu tiết và để tâm đến những điều không đáng để ý.

Xung quanh họ là những hàng bông giấy và những loại cây khác anh không biết tên, đàn ông thường là thế, họ chẳng biết gì về hoa lá, một màu xanh cây lá um tùm có khi dễ khiến người ta ngột ngạt, nhưng ở đây lại có tác dụng tách rời sự hỗn độn và âm thanh thành phố. Quả vậy, cô thú nhận ngay với anh rằng mình thích chỗ này vì nó khá yên tĩnh. Cô cảm thấy được bảo vệ và bởi không ai lui tới nơi đây.

“Cô đến đây lâu rồi sao?”

“Mười bảy ngày.”

Anh ngạc nhiên với con số chính xác như vậy, anh không nên ngạc nhiên vì điều đó, bởi lẽ cô đã trả lời anh, theo cách riêng của cô: cô có gì khác để làm ngoài việc đếm những ngày trôi qua? Có vẻ như cô không phải là kiểu người thích bịa chuyện. Bịa chuyện, hẳn là việc ngoài khả năng cô. Anh muốn hỏi cô về chuyện cô có vẻ thích thú với việc ngồi thẫn thờ, nhưng có lẽ còn quá sớm. Anh không nên vội vã bất cứ điều gì và anh muốn ngồi cùng cô. Anh bắt đầu thích thú tình huống này, hai nỗi cô đơn bên trong họ chạm mặt nhau.

“Cô đến đây lần đầu à?”

“Đúng vậy, chỉ là tình cờ thôi. Tôi đã nhìn trên một bản đồ. Lúc ấy tôi nghĩ có lẽ đã đến lúc khám phá Lisbon.”

Cô nghĩ về những năm tháng mình đã sống qua, những chuyến đi cô đã không thực hiện, những thành phố cô đã không đến, những chuyến bay cô đã không đi, những chuyến du lịch cô đã không trải qua. Cô không nuôi dưỡng lòng nuối tiếc nào và càng không tìm cách bù đắp những thời gian đã mất. Gần đây cô đã hiểu ra khoảng thời gian đã mất ấy không lấy lại được bao giờ. Cô đã hiểu ra điều đó từ kinh nghiệm đau thương của mình, cô muốn xa rời nước Pháp, vùng an toàn hàng ngày của cô. Và ai đó đã nói chắc chắn với cô rằng nếu người ta không sợ đến gần cái chết thì Lisbon chính là nơi phải đến.

“Cô có đọc sách của Pessoa không?”

“Không, không đọc ông ta, cũng không đọc ai khác. Tôi không biết gì về loại văn chương u sầu ấy. Nó không khiến tôi hứng thú, tôi nghĩ vậy.”

Lẽ ra anh đã dị ứng với thái độ thiếu tò mò quan tâm đó, bằng thái độ ấy cô không thèm thừa nhận sự thiếu hiểu biết của mình. Lẽ ra anh đã có thể bực dọc vì cô chẳng có mong muốn tìm hiểu biểu tượng vĩ đại của văn chương Bồ Đào Nha ấy. Nhưng anh không tỏ rõ với cô vì anh cho rằng cô có những lý do riêng. Anh là ai mà phán xét người khác chứ?

“Có thể tôi làm anh thất vọng. Tôi không cố tình làm anh thất vọng. Sự thật là tôi không lựa chọn làm như thế. Khi người ta mất mát, người ta sẽ để mặc mọi thứ cuốn theo chiều gió.”

Anh nghe ra từ mất mát, cái từ mách bảo anh rằng cô bạn vừa mới quen không kiên cường lắm. Vậy là anh đã không nhầm về tâm trạng của cô. Và anh suy luận, hẳn nhiên là hơi vội vã, rằng có một sự tin tưởng kết nối hai người họ. Bởi lẽ cô đã không nói ra một từ như vậy nếu cô không cảm thấy tin cậy. Hoặc giả, do tính cách cô như vậy, cô tâm sự ngay lần đầu gặp gỡ, không dè dặt, không ngượng ngùng, cô chẳng quan tâm người ta sẽ nghĩ gì về mình, cô bất chấp mọi chuyện.

Thực ra, cô hối hận khi tự vạch trần bản thân mình. Rốt cuộc cô đâu biết anh chàng đó là ai, và hơn nữa, cô không có nhu cầu tạo một mối quan hệ. Chỉ là, cứ như thế, lời nói bật ra, cô chẳng kiểm soát được. Có lẽ cô nên cẩn trọng hơn. Nhưng cô gần như đã căng hết các dây thần kinh từ nhiều tháng nay, cô kiểm soát bản thân kém đi, chắc hẳn là vậy.

“Cô chắc là tôi không làm phiền cô chứ?”

“Không hề, thật dễ chịu khi được nghe một giọng nói.”

Đột nhiên, anh ăn nói rụt rè hẳn. Anh có chút e sợ vì sự vô tình của người phụ nữ ấy, vì sự buông bỏ bản thân của cô, bởi anh không biết phải cư xử thế nào. Và anh nghi ngại mình trở thành kẻ cơ hội. Cô mỉm cười với anh, nụ cười yếu ớt như của một người bệnh. Cô có kiểu nói chậm chạp của người bị sốt, phải mất một thời gian mới chữa lành. Hoặc kiểu chậm rãi của người già. Cô nói chuyện với anh như thể cô đang cầu xin anh một ly nước, một chiếc khăn ấm đắp lên trán.

“Xin lỗi vì hỏi cô câu này, cô không bao giờ đi dạo à?”

“Có chứ, tôi có ra ngoài chứ, nhưng thường là vào buổi sáng, vào những giờ rất sớm, khi chẳng có người nào đi trên đường. Khi anh hãy còn ngủ. Tôi để ý thấy anh thường dậy trễ.”

Lời cô nói như cú giáng xuống đầu anh. Anh tưởng chỉ mỗi mình tinh quái, chắc mẩm mình anh là người duy nhất để ý người kia, để rồi vỡ lẽ ra chuyện chẳng phải như thế. Vậy đấy, cô cũng để ý đến những lần đi lượt về của anh, những buổi thức dậy trễ của anh, sự khác lệch giờ giấc giữa hai người. Anh cảm thấy bức bối như thể sự riêng tư của mình bị phanh phui. Nhưng rồi, trong phút chốc, anh cũng đành thừa nhận rằng mình đã làm cái việc giống y như vậy, lén theo dõi người ta. Thế nên anh cũng thấy vui vui. Cô đã có thể không chú ý đến anh, bởi quá nhiều người tới lui trong khách sạn này, cũng dễ hiểu khi không ghi nhớ được gương mặt nào. Chính bản thân anh cũng không chú ý bất kì ai mỗi lúc đi ngang qua sảnh. Ngoại trừ cô, người luôn ngồi ở khu vườn này. Suốt mười bảy ngày qua.

Cô không khó chịu trước phản ứng của anh. Cô nhận thấy rõ phản ứng đó từ điệu bộ trẻ con của người đàn ông, từ cái chớp chớp mi mắt. Cô muốn cho anh hay là mình đã nhận ra chiêu trò của anh, rằng cô cũng không hề thua kém anh. Sự thật là nhiều người lưu lại khách sạn chỉ một thời gian ngắn, và người ta dễ dàng nhớ bóng dáng những người ở lâu dài, vì sự khác biệt của họ. Dần dà, cô cũng quen mặt anh. Anh đến đây sau cô hai ngày. Một cách vô tình, hai người họ đã có khoảng thời gian để hình thành một sự quen mặt.

Người phục vụ mang nước cam đến, vô cùng khéo léo đặt ly nước lên chiếc bàn thấp giữa hai người. Trong giây lát, hai người họ như trở thành vô hình trước sự hiện diện của anh ta. Tà áo vét trắng của anh chàng phục vụ lướt qua, một sự xóa nhòa trong phút chốc, đó cũng là lúc họ lấy lại bình tĩnh. Có cảm giác như có một sự quấy nhiễu mà họ thì không muốn bị quấy rầy. Tuy nhiên, đã mười phút trôi qua mà họ chẳng hề nói với nhau lời nào.

“Và cô có thích Lisbon không?”

“Anh biết đấy, tôi là khách du lịch, không hơn. Tôi thấy những gì mọi người thấy, chẳng hạn: xe điện, những con đường đổ xuống chân đồi, những ngôi nhà đủ mọi màu sắc, những ban công bằng sắt hoa văn, quần áo phơi trên cửa sổ, những mái ngói xô nghiêng, tranh ghép đa mảnh, những bức tường nhám, những cột đèn đường.”

Cô cứ kể lể. Còn anh ngồi nghe kể lể.

Đúng vậy, cô đi dạo vào lúc những cư dân ít ỏi của thành Lisbon đi làm hoặc đi ra chợ. Cô đi rong ruổi những ngõ hẻm vào lúc trời vừa rạng sáng, khi thành phố vào guồng công việc, khác xa với hình ảnh trên các tờ quảng cáo du lịch. Cô thật sự ấn tượng, giống như khi người ta đến đây lần đầu, với hàng đống máng xối và cột ăng ten, những dây điện giăng mắc đầy trời, những ngõ cụt nhớp nháp, những đài phun nước. Nhưng cô đã đi qua nhiều địa điểm mà không dừng chân, không tỏ vẻ thán phục, không cố gắng lưu giữ kỉ niệm nào. Cô bằng lòng chỉ là lữ khách quá vãng rồi quay trở về khách sạn, để rồi hạn chế đi khỏi khách sạn càng ít càng tốt. Mọi thứ cứ sượt qua, cô ý thức được và cũng không thanh minh về điều đó, cứ như vậy thôi.

“Không gì thực sự khiến cô để ý sao?”

“Có chứ, bến cảng. Thế nhưng tôi chỉ đến đó một lần.”

Cô vẫn luôn yêu thích các bến cảng, cô chẳng biết lý do tại sao, tình cảm ấy thậm chí cũng không phải đến từ tuổi thơ, vì cô sinh ra ở Paris, lớn lên ở nơi xa biển. Nhưng vậy đó, những chuyến tàu rời đi, những chuyến tàu cập bến, những hồi còi phà, những cánh buồm lướt qua, những con tàu chở khách sừng sững, và đến cả những thuyền chài đang lấy hàng hóa, tất cả những sôi động ấy lôi cuốn cô. Về phần anh, anh hiểu và cũng có chung sở thích ấy. Anh luôn cố tìm cách để biết tàu hàng đang đi đến đâu, đến châu lục nào. Anh đã mơ về châu Phi, về đất nước Brazil. Anh cũng yêu thích những người thủy thủ, những con người luôn nỗ lực, với sự thô lỗ, gặp rắc rối bởi những gì họ chở theo. Và trên tất cả mọi thứ, anh mê mẩn biết bao khi nhận thấy, nhất là ở nơi này, muối đã ăn mòn tất cả đến mức nào, phá hủy cả đá.

“Phải nói rằng một thành phố nằm bên bờ đại dương lúc nào cũng tuyệt… Cô không thấy sao?”

“Tôi thấy chứ. Chỉ có điều thành phố không tránh khỏi thảm họa thiên nhiên.”

Bằng câu nói ấy, nhanh như trở bàn tay, cô xua tan những hình ảnh êm dịu và bình yên của bờ biển, bãi cát, những cánh chim mòng biển lơ lửng trên bầu trời trong gió. Cô nhắc đến những cơn thảm họa, những con sóng dữ, biển cả tàn ác cuốn trôi đi mọi thứ ở nơi nó tràn qua. Cô nhắc đến hàng vạn người đã chết, trên những bờ biển vốn đang yên bình vài khoảnh khắc trước, bỗng nhiên dâng tràn những con sóng khắc nghiệt. Cô nhắc đến những hư hại của thiên nhiên và chuyện đó như gáo nước lạnh dội lên cuộc trò chuyện của họ. Anh cho rằng mình phải làm rõ câu nói của cô.

“Tôi hiểu cô muốn nhắc đến chuyện gì. Thật khủng khiếp, đương nhiên rồi, chuyện xảy ra ở San Francisco, cách đây vài tháng, động đất, sóng thần.”

“Khủng khiếp, đúng vậy. Chồng tôi đã chết ở đó.”

Trong sự im lặng không thể tránh khỏi, họ chợt nghe, ngay ở đó, những âm thanh inh ỏi, phát ra từ phía bên kia của bức tường rào bao quanh khu vườn. Họ nghe nhiều tiếng còi xe ô tô, báo hiệu kẹt xe lúc tan tầm, những người đàn ông và những người phụ nữ tan sở trở về. Tiếng sóng vỗ ì ầm của buổi sáng vọng lại. Họ nhận ra tiếng xe điện rít kèn kẹt, dọc theo đường ray han gỉ tựa vết roi hằn lên mặt đường, như một bản nhạc quen thuộc. Họ nghe rõ âm thanh ồn ào từ những căn phòng bếp, những quầy bar đông đúc, các chiếc bàn bị lôi kéo trên sân của quán cà phê, một tiếng ly vỡ trên vỉa hè. Họ cũng nghe thấy tiếng khóc trẻ em, những học sinh đến trường, những trận bóng đá ngẫu hứng ở gần chỗ ăn tối. Và có lẽ nếu lắng tai, ta sẽ nghe được tiếng rì rào của dòng sông, vùng nước cuộn của sông Tagus, ngay dưới khách sạn.

Trong sự im lặng không tránh khỏi, người đàn ông mong tìm thấy bóng một nhân viên phục vụ, tìm một sự hiện diện để bám víu, một cử động nào đấy, cho dù là thoáng qua, để quên đi sự bất động xâm chiếm lấy anh, mà anh không biết xoay xở thế nào với nó trong khoảnh khắc ấy. Anh hy vọng một người khách của khách sạn sẽ sớm đẩy các cánh cửa quay, để từ phía khu vườn, anh có thể nhìn thấy đám đông đi lại. Hélène Villedieu cầm ly Bellini đưa lên môi, và chỉ nhấp một hớp. Khi cô đặt ly lại trên chiếc bàn thấp, tiếng va chạm thủy tinh tạo nên một thứ âm thanh khô khốc. Một lần nữa, mọi thứ lại bất động.

Lẽ ra phải nói điều gì đó, phải thốt ra một lời, nhưng không phải bất cứ lời nào. Chắc hẳn phải có lòng trắc ẩn, phải có một biểu đạt tình cảm, nhưng không nên quá xoáy sâu, anh chỉ mới biết rất ít về cô, làm sao biết được cách cư xử nào phù hợp nhất. Hay là cứ cố giữ im lặng, giữ lấy phẩm giá của im lặng, rồi mỗi người tự hiểu theo cách riêng của mình.

Anh nhớ cái ngày 29 tháng Một ấy – làm sao có thể quên? – nhiều chuyên gia đã dự báo trước đó rất lâu rằng một thảm họa sẽ xảy ra, rằng thảm họa ấy sẽ không tránh khỏi. Những chuyên gia đã nói: nó sẽ xảy ra ở đứt gãy San Andreas, họ đã nhắc đến chuyển động không thể chặn đứng của các mảng kiến tạo, và họ đã đúng, chúng ta đều biết điều đó, chính người dân địa phương cũng chuẩn bị cho điều đó, nhưng lại không thực sự tin điều đó hoặc là sống kiểu chấp nhận, họ đã sống theo nhịp điệu đều đặn những cảnh báo sóng địa chấn, nhưng lại không xem chúng quá quan trọng, rồi chuyện đã xảy ra, vào cái ngày 29 tháng Một ấy. Đất run rẩy, những đường đại lộ vỡ ra, các ngọn đồi sụp xuống, các tòa nhà sụp đổ, những ngọn sóng vọt lên, một nỗi bất hạnh tàn bạo đã xảy ra chỉ trong vài phút.

Anh nhớ những hình ảnh trên truyền hình. Những phụ nữ hoảng loạn ôm lấy con cái đang gào khóc trong vòng tay của họ, những người đàn ông nhớn nhác, bê bết máu và bụi bẩn, những gia đình bị phân tán, chạy trốn trên những con đường dẫn đến cửa ô của thành phố, những căn nhà tan hoang, những cây cột chỏng chơ, những xe ô tô, xe tải, những xe điện bị cuốn theo dòng nước đen, không cưỡng lại được, các mảnh vỡ bị cuốn trôi dài hàng kilômét, đồ đạc trong căn hộ rải rác, những chiếc bàn, những tấm nệm, những màn hình ti vi. Những tiếng thét, sự hoảng loạn, những lời cầu kinh, luôn luôn là những lời ấy, cầu khẩn Chúa; mê sảng. Sau đó là những thi thể, rất nhanh sau đó, những thi thể bất động, thi thể ở khắp mọi nơi, hằng hà sa số những xác chết.

Rồi tiếp sau đó là nỗi lo sợ rằng chuyện sẽ lại bắt đầu, sự kinh hoàng của những cơn dư chấn. Anh đã nhìn thấy, như bất kỳ một người nào khác trên hành tinh nhỏ bé này, những tàn phá và nỗi khổ đau, người ta đếm số người chết, con số tăng lên mỗi ngày, người ta thống kê người mất tích, ước tính sơ bộ, quang cảnh điêu tàn khi mặt đất yên ổn lại và nước đã rút hết; một sự tàn phá. Anh đã nhìn thấy cứu hộ quá sức, bệnh viện quá tải vì hàng ngàn nạn nhân được chuyển về không ngừng, đất nước quyền lực nhất thế giới bị áp đảo vì quy mô của thảm họa ấy. Anh đã thấy các đám tang tập thể, các quan tài sắp hàng dài, nước lềnh bềnh trong những hố chôn tập thể. Anh đã thấy một cuộc chạy đua tuyệt vọng để tránh dịch bệnh, giống như ở các nước nghèo nàn nhất.

Anh đã xúc động trước thảm kịch vô biên ấy, tai ương toàn cầu ấy. Anh đã không biết – quả là kẻ ngốc tội nghiệp – đó chính là tai họa khiến một con người đã chết đi, gây nên một cái chết đơn thuần, cái chết của chồng người phụ nữ tóc nâu, đang ngồi đó, sát cạnh anh. Anh nhìn cô và trong mắt anh, cô quá mong manh để chịu một tai ương như vậy, anh ước mong giúp được cô, muốn biết những cử chỉ nào là phù hợp, anh vẫn luôn ngại ngùng trước những u buồn riêng tư.

Còn cô, cô chỉ nhìn thấy mỗi điều ấy, nỗi đau của mình, sự thảm hại của mình. Cô hiểu rằng không ai có khả năng đón nhận một tin như thế, họ đã không được chuẩn bị để đón nhận nó, thông thường họ không khôn khéo, họ nhắm mục tiêu quá ngắn hoặc quá dài, còn cô, cô không trách họ, người ta không chạm đến được nỗi tang thương của cô. Cô sẽ làm gì đó để an ủi anh, không để anh trong tình trạng này, bối rối, bất lực, cô chỉ cần một nhịp đập, cần một sự hồi tỉnh, cho dù cô đã kể câu chuyện ấy rất thường xuyên, cô vẫn còn thấy đau.

“Anh đừng mang khuôn mặt đau đớn ấy, anh đâu thể đoán biết được. Tôi đã nghĩ tốt hơn là nên kể anh nghe ngay từ đầu. Để anh không nhầm lẫn câu chuyện của tôi.”

Kể từ thời điểm ấy, cô không che giấu tâm trạng mình nữa. Ban đầu, cô đã không biết nói gì, cũng không tìm được dịp. Chuyện đã không được kể, chuyện thật quá khổ sở, quá đau đớn. Hoặc khi có cơ hội, cô đã không kể ra hết trọn vẹn, chuyện còn treo lơ lửng, chuyện giống như tiếng rên rỉ bất tận. Hay là mọi người không hiểu, không nhìn ra nỗi đau trên người cô, đã có sự khinh miệt mà cô để nó cứ tiếp diễn, bởi cô lo sẽ khiến họ sợ hãi, khiến họ cảm thấy không thoải mái, và khi phát hiện ra, họ sẽ càng ái ngại hơn, cần phải có những nỗ lực phi thường để cứu vãn tình huống. Cô cũng cảm thấy xấu hổ, thật ngạc nhiên. Như thể góa bụa là một căn bệnh hèn hạ, thô tục. Nó không kéo dài, nhưng cô đã không quên sự nhầm lẫn này. Cô cũng sợ làm phiền. Thông thường, người ta trốn chạy nỗi đau. Cô không muốn mang nỗi đau đến cho mọi người. Rốt cuộc, cô đã dẹp bỏ sự trì hoãn, chỉ cần cô hướng đến sự giản dị, sự súc tích.

Cô không muốn họ hiểu lầm nhau. Và nhất là không có hiểu lầm với người đàn ông này, người đi về phía cô, gắng đến gần bên cô, ở một thành phố nước ngoài, cách xa những điểm mốc. Mọi thứ phải rõ ràng. Không có chuyện phải đi lạc đề, phải đánh lạc hướng. Và cô đoán sự u sầu của mình khiến anh tò mò. Cô mang đến cho anh một câu trả lời, như vậy đó.

“Vâng, đó là tin tức mà chẳng ai mong đợi.”

Anh hứa với cô rằng anh sẽ trở lại vẻ mặt bình thường trước đây. Tất nhiên, anh đã không còn vô tội, không còn ngây thơ, anh không thể làm như mình không hề biết gì về cô, như thể cô là một trang giấy trắng, nhưng anh ước muốn không làm mất đi sự ngọt ngào kì lạ của cuộc gặp gỡ giữa họ.

“Còn anh ở Lisbon để…”

“Đại khái như đi nghỉ vậy. Tôi đi tìm quên.”

Thật lạ lẫm khi chúng ta dựa vào những chuyến đi tha hương để chữa lành tâm hồn và rồi ta nhanh chóng hiểu ra những chuyến đi chẳng giải quyết gì. Có chăng chúng chỉ làm dịu bớt những cơn căng thẳng. Thế mà ta vẫn đi, và rồi ta vẫn lại đi. Ở những nơi chốn mới, những khuôn mặt trong quá khứ không mang cùng đường nét, những khuôn mặt ấy không cụ thể như trước. Rồi ta không bị đánh động bởi những khoảnh khắc ngắn ngủi, đã sống cùng nhau.

“Anh có nghe tiếng nhạc từ những ô cửa sổ mở, những âm thanh rộn ràng ấy không? Thực ra, chúng ta không bao giờ thực sự yên tĩnh,”

“Có lẽ Lisbon không phải là điểm đến thích hợp nhất khi ta muốn tìm kiếm sự tĩnh lặng”

Cô mỉm cười. Đó là lần đầu tiên. Nụ cười tạo nét ngời sáng trong mắt cô, đường nét khuôn mặt bớt lạnh lùng hơn. Cô cúi đầu, để che giấu nụ cười. Rốt cuộc, anh nhìn thấy rõ hơn nụ cười ấy. Cử động ấy tạo nên mối đồng cảm dễ thương giữa hai người họ. Cũng trong khoảnh khắc đó họ có cảm giác rằng người ta cố tình vặn to âm thanh, tiếng nhạc mạnh mẽ hơn. Thực ra, chỉ đơn giản vì họ để ý hơn. Đó thậm chí không phải là một bài hát tiếng Bồ Đào Nha, không phải một bài hát trầm buồn, không phải một giọng hát sầu bi. Không, đó là một nhịp điệu xập xình, lời ca bằng tiếng Mỹ, loại nhạc thanh thiếu niên ở nơi này cũng như khắp thế giới đều thích nghe. Bản nhạc không phù hợp đó, dù đã được bật trước, âm thanh ấy, trong khu vườn thanh lịch, và vang lên ngay sau một tâm sự về nỗi bất hạnh. Họ nên mỉm cười thì hơn. Bởi lẽ anh cũng giống cô, nở một nụ cười.

Họ đang ở đó, cả hai người, vào buổi chiều trốn chạy, vào cái giờ mọi khách du lịch đều trở về từ các khu tắm biển gần đấy, những bãi biển ở ven thành phố và trong khi chuẩn bị cho vỉa hè tắc nghẽn, mùi hương cá trích và cá kiếm nướng, những đêm say xỉn, và ước gì, có vài giọt mưa nóng ẩm. Chính anh là người mở lời.

“Cô biết không? Tôi muốn dùng bữa với cô tối nay, nếu cô không có gì hay hơn để làm.”

“Được rồi, anh sẽ chọn nhà hàng nhé. Tốt hơn nên chọn một nơi ánh đèn mờ dịu, nếu như anh không thấy phiền. Tôi thích ánh sáng mờ hơn.”

Thế rồi cô đứng lên, không hề đột ngột, khiến anh cũng đứng lên theo. Cô quyết định tạm biệt, bởi một cuộc hẹn đã được ấn định. Cô trở về phòng mình để nghỉ ngơi một chút, trước khi ra ngoài. Họ đồng ý gặp lại nhau trong sảnh lúc 21 giờ. Anh nhìn thấy cô đứng thẳng, người mảnh khảnh, bờ hông thon thả, chiếc đầm suôn và nhẹ càng làm nổi bật sự mảnh mai ấy. Cô đi xa dần, để anh đứng lại trong làn hơi của khu vườn, với bài hát Mỹ, và dấu ấn của lời thú nhận khủng khiếp trong anh.

Lẽ ra anh đã muốn đưa cô đến khu phố cổ Lisbon, một khu nhỏ hẹp và huyên náo, ở đó người ta bán cá tuyết và rượu nho Bồ Đào Nha, nhưng phải thuận theo yêu cầu của cô bạn ấy và anh đã chọn một nơi kín đáo, tinh tế ở đó có thể trò chuyện được. Nhà hàng São Jerónimo chỉ cách nhà thờ Mosteiro dos Jerónimos vài trăm mét, nhà thờ là tòa nhà đồ sộ mà tất cả người Bồ Đào Nha đều biết và khách du lịch nước ngoài đều ghé thăm Thánh đường trung tâm. Anh tự hỏi không biết cô đã đi dọc theo Thánh đường chính điện dài vô tận bên trong nhà thờ chưa, liệu cô có để ý, trong nơi hợp xướng của nhà thờ, những tấm bích ngọc lạ thường; liệu cô đã đi vào hành lang tu viện, liệu cô có chú ý đến những hoa văn lộng lẫy. Hẳn là cô sẽ trả lời anh rằng các tôn giáo khiến cô chán ngắt, hay có thể là nhà thờ đã để lại cho cô nhiều kỷ niệm buồn. Anh sẽ không hỏi cô chuyện này.

Ngay từ đầu, cô đã thích ngồi ở ghế bành da đặt ở lối vào của nhà hàng, ánh sáng dịu nhẹ sắc màu ấm áp. Cô đi theo anh chàng phục vụ vốn đã được báo trước, dẫn cô đến bàn đã được đặt riêng cho hai người, còn anh thì đi theo sau cô, quan sát đường nét của hình dáng cô và phát hiện một anh chàng trẻ tuổi, lịch lãm, ăn tối một mình đang liếc nhìn họ. Anh không biết người đàn ông đó nghĩ gì vào ngay thời điểm ấy. Có phải cậu ta nghĩ họ là một cặp đôi?

Họ ngồi đó, im lặng khoảng vài phút, làm như họ cần làm quen với nơi chốn, với ánh sáng dịu nhẹ, với những khách bàn bên, với người đối diện. Thi thoảng họ thoáng liếc nhìn nhau, có lẽ là cái nhìn bối rối, dù có thế nào họ vẫn cố giữ thái độ bình thường của mình. Họ có trực giác rằng thực sự không có gì mơ hồ trong mối quan hệ giữa hai người, thế nhưng họ cũng hiểu, trong cùng một tình huống, họ đang sẵn sàng để tỏ bày một phần riêng tư của bản thân. Tựa như họ cảm nhận sự thấp thỏm của hai người yêu nhau ngay tại khoảnh khắc trước lúc quần áo rơi tuột xuống sàn, trong lần đầu tiên.

Cô gọi món atisô và cá đuối sốt trái đào, anh đảm bảo với cô rằng đó là một món ăn tuyệt hảo và cô tin tưởng ở anh. Còn anh, anh chọn bánh crêpes nhân thịt cua biển và món thịt vịt. Anh muốn khác với cô, không muốn hướng lựa chọn của mình theo những lựa chọn của người phụ nữ ấy. Trong khi chờ đợi, anh gọi mang đến cho họ hai ly rượu Porto lâu năm, không thể bỏ qua truyền thống.

“Thông thường, ta không biết tại sao mình lại chủ động đến với người khác. Nhưng với em, tôi biết. Bây giờ tôi biết. Thú thật, chính là nỗi buồn đã thu hút tôi. Cho dù tôi đã không biết nỗi buồn lớn lao đến mức đó.”

Anh muốn nói những lời này trước tiên. Vì nghĩ rằng những kiểu câu khách sáo, những lời trịnh trọng thông thường không phù hợp trong tình huống này. Vì cho rằng họ có quyền được thành thật với nhau như vậy. Anh mong là mình không nhầm.

“Hẳn nhiên, tôi hoàn toàn không biết nỗi đau em phải gánh chịu, thế nhưng tôi đã nhìn thấy nó, trên con người em, tôi nghĩ nó giống nỗi u buồn.”

Cô hơi chớp chớp mi mắt. Đó không phải là sự hoảng hốt, đúng hơn là biểu hiện của sự ngần ngại. Cô không bị khơi gợi lại nỗi đau, không phải thế, chỉ hơi bối rối vì thấy người khác có thể nhìn thấu cô dễ dàng như vậy. Và cô ngạc nhiên khi người đàn ông không quen này có thể đọc được con người cô rõ đến thế. Cô với lấy ly Porto trước mặt mình và uống hết cả ly đầy, mà quên bẵng rằng đó là loại rượu mạnh người ta phải nhấm nháp từng ngụm.

“Em nghĩ mình không có khả năng che giấu tâm trạng. Và không thể che giấu vẻ bề ngoài trong bất kỳ hoàn cảnh nào.”

“Hãy thứ lỗi cho tôi, tôi quá vụng về, tất nhiên là chúng ta có thể nói chuyện khác.”

“Không sao, ngược lại, em sẵn sàng nói chuyện đó với anh. Ý em là với một người hoàn toàn không quen, thì chuyện đó lại khác. Hình như đây là lần đầu tiên em có thể kể hết. Vậy đó, nói tất tần tật. Và kể bằng những từ ngữ đúng.

“Lúc ấy em đang ở nhà, ở Paris, khi chuyện xảy ra. Một người bạn gái đã gọi cho em và hỏi: cậu xem tin trên truyền hình chưa? Em vẫn còn nhớ giọng nói bạc nhược của cô ấy, có gì đó giống như tiếng vọng khi một hòn đá rơi xuống giếng sâu. Em đã trả lời không. Lúc ấy hãy còn là sáng sớm, em đang dùng điểm tâm. Cô ấy bảo em: cậu nên xem truyền hình đi. Ngay lập tức, em có những linh cảm xấu. Trên tất cả các kênh, đều phát cùng những hình ảnh, truyền đi hàng loạt, suốt mấy tiếng đồng hồ rồi, những hình ảnh đầu tiên, những tòa nhà đổ sập, những con đường nứt toác, những thiệt hại. Trên đài CNN, chạy dòng chữ tiêu đề: Earthquake Live. Những phóng viên hiện trường có bộ dạng thê thảm, họ kể về không khí kinh hoàng đang bao trùm người dân, họ thu thập lời chứng của những nạn nhân đang kinh hãi, khóc sướt mướt. Khi màn hình trở lại trường quay, ta gặp gỡ các chuyên gia trong bộ vét sẫm màu, các vị ấy giải thích cơ chế những cơn động đất và sóng thần. Những giải thích ấy rất chính xác, sa sả tuôn ra bằng tông giọng đều đều, kèm theo hình vẽ minh họa, mô phỏng trên máy tính. Ta có cảm tưởng như mọi thứ đã được chuẩn bị trước từ lâu, họ chỉ việc lôi từ trong các hộc bàn ra nói thôi. Họ nói dằn từng tiếng rằng trận động đất xảy ra lúc 18 giờ 30 phút, giờ Thái Bình Dương, tức ba giờ rưỡi sáng giờ ở Pháp. Em nhẩm tính trong đầu: em nói chuyện với Vincent qua điện thoại bốn tiếng đồng hồ trước đó, vào lúc em chuẩn bị đi ngủ. Chính anh ấy đã gọi cho em. Anh ấy đang họp với khách hàng, anh ấy ra ngoài hành lang vài phút để nói chuyện với em. Anh ấy còn nói thêm: “Nếu chút nữa gọi, sẽ quá trễ. Em vẫn còn nhớ những lời cuối cùng ấy của chồng em: Nếu chút nữa gọi, sẽ quá trễ.”

Anh đau đáu nhìn thẳng vào cô. Anh cố nhìn đau đáu. Cảm nhận cổ cô cứng đờ, đôi mắt cô ráo hoảnh mở to. Anh nghe văng vẳng trong tai mình những lời cuối cùng của người đàn ông sắp chết mà không biết mình sắp chết, những lời cuối như điềm báo ngoài ý muốn. Và trong trí tưởng tượng, thấy sự bình thản của cô, hẳn nhiên cô chẳng hề chú ý đến những lời sau cuối ấy. Làm sao cô có thể hiểu được ý nghĩa điềm báo của những lời sau cùng ấy? Cả hai người họ đều trong sự gấp gáp của một cuộc điện thoại, trong những câu nói bình thường, trong sự cách biệt múi giờ quái lạ, trong sự khác biệt nơi chốn. Họ cố rút ngắn khoảng cách giữa họ, trong vài phút. Họ chẳng hề lo lắng, họ sẽ sớm gặp lại nhau, đâu phải lần đầu tiên họ xa nhau.

“Chồng em là kiến trúc sư. Anh ấy làm việc nhiều với khách hàng người Mỹ. Anh ấy đã học một thời gian ở Berkeley. Anh ấy thường xuyên quay lại nơi đó. San Francisco gần giống như nhà anh ấy. Anh ấy đã xây dựng nhiều tòa nhà ở đó. Em không biết liệu chúng còn sừng sững ở đó nữa không, hay là chúng cũng đã biến mất cùng khoảnh khắc anh ấy biến mất. Em đã không đặt câu hỏi về chuyện đó.”

Anh nghĩ đến điều trớ trêu này: người xây dựng tòa nhà rốt cuộc bị chôn vùi dưới đống đổ nát của chính tòa nhà ấy. Anh không đùa cợt về chuyện này, cười thế nào được? Anh để ý rằng những sự trùng hợp thường bi thương. Nhưng cái ý nghĩ người đàn ông và khối bê tông cùng đổ sụp xuống trong cùng sự kiện ấy, rằng bọn họ trộn lẫn vào nhau tạo thành một đống vỡ vụn duy nhất giống như trong tiểu thuyết. Giả dụ một người thân của anh chết trong những tình cảnh như vậy, ý nghĩ giống như trong tiểu thuyết hẳn không xuất hiện trong đầu anh.

“Em đã không chợp mắt trong suốt hai mươi bốn tiếng đồng hồ đầu tiên sau đó. Em để ti vi mở, dành hết thời gian dán mắt xem tất cả các kênh truyền hình trên thế giới, tìm kiếm mọi thông tin dù là nhỏ nhất, tìm một hy vọng dù là mong manh nhất, tìm một dấu hiệu, bất cứ thứ gì đó. Có những người đông cứng vì lạnh. Còn em, người cứng đờ vì lo sợ.”

Anh tái hiện lại trong đầu mình người phụ nữ dán mắt vào những hình ảnh cứ lặp đi lặp lại: mặt đường nứt toạc, vết nứt rộng hoác, mặt đất vỡ tan hoang và những dòng nước cuồn cuộn cuốn phăng tất cả mọi thứ trước khi rút xuống, tựa như lời đáp của một thảm họa. Anh thấy cô như bị thôi miên, không thể rời khỏi cái ghế, sững người vì kinh hãi, đành phải chịu đựng thử thách ấy, bởi không làm gì khác được, nhưng vẫn mang theo hy vọng, bởi vẫn muốn tin rằng nhiều người sống sót sau thảm họa, vẫn nhớ rằng số người thoát chết nhiều gấp bội so với số nạn nhân. Thế nhưng chuyện là như vậy, chỉ có sự im lặng. Chắc hẳn chỉ là sự im lặng của anh ấy, không có dấu vết sự sống, không một cuộc điện thoại gọi đên.

“Cứ mười lăm phút em lại gọi cho anh ấy vào điện thoại di động và mỗi lần em chỉ nghe tiếng hộp thư thoại. Lúc đầu em đã nghĩ: mạng bị nghẽn hoặc bị rối loạn nên anh ấy không thể bắt máy. Rồi sau đó nỗi sợ càng lớn dần. Em vẫn kiên trì gọi, không nản lòng. Em cũng gọi cho khách sạn anh ấy ở. Nhưng, cũng chẳng ai trả lời, chuông cứ reo trong thinh không. Thật quá khủng khiếp, cái thịnh không ấy.”

Cô kể những chiếc điện thoại của mình, cố định và di động, ở ngay đấy, ngay trước mặt. Cô luôn trong tư thế sẵn sàng. Cô nhìn chằm chằm vào những màn hình tinh thể lỏng. Chúng reo lên thường xuyên. Những người thân, họ hàng gọi hỏi tin tức, cô cứ trả lời đi trả lời lại rằng cô không biết tin gì, cô bảo họ đừng gọi lại, để tránh làm nghẽn đường dây. Đó là những cuộc nói chuyện rất ngắn, và giống như những cú chuông reo lừa đảo bởi giọng người gọi không phải là giọng người cô mong chờ.

“Bạn bè ngỏ ý muốn đến nhà em, để em không ở một mình nhưng em đã từ chối. Đấy chỉ là chuyện giữa em với chồng em, anh hiểu không? Chẳng ai có thể can thiệp vào chuyện giữa hai người.”

Anh hiểu. Anh đã biết rằng ta gần như thường sai lầm khi chọn ở một mình với sự lo lắng, tuy nhiên anh cũng hiểu rằng ta thường có phản ứng này, ta muốn tự vệ như thế, rằng sự trống rỗng chung quanh ta giống như một kiểu tự hành hạ bản thân. Chắc hẳn anh cũng phản ứng như cô. Anh cũng sẽ từ chối sự hiện diện của những người khác, sự ồn ào của họ.

“Người ta bắt đầu xem những đoạn phim do người dân tự quay, từ máy của những người đi nghỉ hè, từ những điện thoại di động. Thật là một cú sốc kinh khủng. Những hình ảnh mờ hơn, xám xịt, không được chắt lọc góc quay, lộn xộn, nhưng những hình ảnh đó chân thực hơn nhiều. Người ta thấy sự hung bạo của thảm họa bất ngờ. Mặt đất rung chuyển, những bức tường đổ sụp, thành phố bị giày xéo tan hoang trong nước biển. Nhưng nhất là ta nghe thấy những tiếng la thét, những ‘Lạy Chúa tôi!’ thất thanh với đủ mọi tông giọng. Thật quá sức chịu đựng. Phần em, em chỉ nhận được sự im lặng, im lặng của chính em, im lặng của điện thoại.”

Họ vẫn không động đến món khai vị mà phục vụ đã dọn ra. Thậm chí chẳng nhìn người phục vụ đang đặt đồ ăn lên bàn cho họ. Cô chìm đắm trong câu chuyện của mình. Còn anh lắng nghe cô, anh hoàn toàn chìm sâu trong sự chú tâm lắng nghe, bỏ mặc không gian bên ngoài, không gian trở nên phi thực tại. Duy chỉ có ánh sáng dịu nhẹ chiếu lên khuôn mặt cô, tỏa một quầng sáng. Một cảnh tượng đầy chất điện ảnh.

“Đúng vậy, thật hãi hùng, trong phút chốc, sự thật trần trụi, tàn nhẫn phát ra từ những đoạn phim nghiệp dư ấy. Em đã nghĩ: làm sao ta sống sót được trước cơn thịnh nộ thiên nhiên kia? Làm sao ta kháng cự được sự ồ ạt như vậy? Em có cảm giác như nhìn thấy những cuộc nổi dậy, một đất nước hỗn loạn, tồi tệ hơn cả chiến tranh. Thật ngu xuẩn, nhưng chính khi ngồi trước những hình ảnh ấy, lần đầu tiên em mới nghĩ đã có chuyện gì xảy ra với Vincent. Trước đó, em từ chối nghĩ đến điều đó. Nhưng từ lúc ấy, chuyện đã trở thành có thể. Nỗi khiếp sợ xâm chiếm em, nó đã ở mãi trong em.”

Cô thốt ra những lời gây choáng váng ấy mà không hề lên giọng điệu, với sự thản nhiên vô cùng, với âm vực đều đều. Và chính sự bình thản đó càng khiến chuyện vừa được kể ra hãi hùng hơn.

“Nhưng em đã tự lặp đi lặp lại: nếu có điều gì xảy ra, nhiều khả năng anh ấy sẽ sống sót dù bất cứ chuyện gì. Có thể anh ấy chỉ bị thương, được chữa trị ở một bệnh viện dã chiến, cách xa thành phố. Có thể anh ấy bất tỉnh. Anh có hình dung được chuyện đó không? Có thể dám hy vọng người bạn đời của mình bị tổn thương hoặc bất tỉnh. Anh có tưởng tượng những khác biệt ta trải qua chỉ trong khoảng thời gian ngắn kỷ lục?”

Chỉ vài giờ đã đủ cho cô xóa bỏ hoàn toàn sự vô lo và ngây ngô. Vài giờ đủ cho cô bước đến gần sự kinh hãi. Và sau vài giờ ấy, cô chuyển sang hy vọng chồng mình đang bị thương, bị mê man, bị bất tỉnh. Gì cũng được miễn là không chết. Cô đã thôi hy vọng tìm thấy anh ấy không thương tích gì.

Cô ngừng kể. Có lẽ để chắc chắn rằng mình đã không kể sót chi tiết gì cho tới lúc này. Hay là để tìm bên trong cô những câu từ kế tiếp. Hay kìm nén cảm xúc choáng váng. Trong khoảng lặng ấy, anh để ý thấy những người phục vụ di chuyển chậm quanh bàn của họ, những ánh mắt lo lắng liếc nhìn mấy đĩa thức ăn vẫn còn nguyên vẹn. Bằng ánh mắt thoáng nhìn nhanh, anh ra dấu với phục vụ rằng hai người họ sẽ không ăn những món đã dọn ra, rằng phục vụ có thể dọn đi. Anh quyết định thay cho cả hai.

Cô không tiếp tục câu chuyện độc thoại của mình khi phục vụ làm việc xoay quanh họ. Những người khác không được nghe những gì cô muốn kể. Chỉ có người đàn ông ngồi đối diện với cô, người đàn ông hoàn toàn xa lạ này, là được quyền nghe sự thật. Cô không cố tìm hiểu tại sao lại là anh ấy mà không phải là người khác. Cô để mình bộc bạch mà không cần suy nghĩ thực sự, chỉ đơn giản cô buông xuôi theo trực giác của mình, theo khoảnh khắc yếu lòng, theo vẻ đẹp hương xa của nơi họ gặp gỡ.

Còn anh, anh chờ đợi những lời bộc phát tiếp theo.

Trong tâm trí anh hiện lên hình ảnh của sự hỗn loạn, những cáng cứu thương, những cáng khiêng người sống sót. Và thật kỳ lạ, sự tinh tế của nơi chốn này đối lập với hình ảnh cơn bão hoành hành trong đầu anh, những cử chỉ chậm và thuần thục của bồi bàn đối nghịch với chuyển động rầm rộ của đội cứu hộ trong trí tưởng tượng của anh. Lúc các bồi bàn đã đi xa, anh lại nhìn chăm chú Hélène Villedieu, nhìn khuôn mặt thánh thiện của cô.

“Rất nhanh, họ thiết lập một số điện thoại khẩn cấp, một ban Xử lý khủng hoảng ngay tại Quai d’Orsay. Ta có thể gọi đến để biết thông tin nếu ta có người thân ở bên ấy. Em đã nhiều lần gọi vào số đó, em vẫn còn nhớ như in số điện thoại ấy, nhưng rồi lần nào em cũng dập máy ngay khi giọng ở đầu dây bên kia nói a-lô, một giọng phụ nữ, lần nào cũng vậy, em đã không đủ can đảm nghe những gì người ta có thể nói với mình. Em đoán người ta sẽ chẳng có gì để thông báo cho em, hẳn người ta không có thông tin thực sự đáng tin cậy. Nhưng em hoàn toàn hiểu rằng đó chính là sự yếu đuối.”

Anh có một ý niệm khá rõ ràng về nỗi lo sợ thầm kín ấy, về sự hèn nhát khi đối mặt với những tin xấu. Anh vẫn còn nhớ trong ký ức những giây phút khi anh đã cố tình không nghe, khi anh đã nhìn đi chỗ khác. Thông thường đó chỉ là những nỗ lực khổ sở để trì hoãn điều không tránh khỏi. Anh nhớ đã kéo dài thời gian. Anh chẳng hề tự hào về chuyện đó. Thế nhưng, anh có thể làm gì khác?

“Tuy nhiên em là kiểu người phụ nữ muốn tìm hiểu sự thật. Em kinh sợ những người che giấu khuôn mặt họ, những người không muốn đối mặt sự thật. Em luôn nghĩ rằng không nên che giấu tình trạng đối với những người bệnh sắp chết, không nên nói dối những đứa trẻ mất mẹ. Chỉ có điều, chuyện là vậy, bởi vì đó là em và em không muốn người ta kể cho em chuyện khó nghe.”

Anh đã đoán là cô thật bướng bỉnh, quả thực, cô cần mẫn không diễn kịch, ép mình phải sáng suốt, thực tế, cố gắng tỏ ra khách quan, nghiêm khắc. Anh không nghĩ cô là người yếu đuối, tính khí thất thường, né tránh. Cô có đôi mắt nhìn thẳng, thân người thẳng, những lời cô nói ra đều hợp lẽ, cô không phải là kiểu người muốn quyến rũ, cô muốn thuyết phục thì đúng hơn, cô nói thẳng vào vấn đề. Anh thử hình dung các tình huống khiến cô từ bỏ tính nghiêm khắc ấy, sự kiên quyết ấy. Trước những sự kiện như vậy người ta yếu đuôi. Anh hiểu sự suy sụp của riêng cô.

“Và phải đến sân bay Roissy, chờ đón chồng em vào ngày và giờ trở về như dự định ban đầu. Em phải nói với anh: Vincent đã đi một tuần và anh ấy phải trở về Pháp vào buổi sáng ngày 31 tháng Một. Chuyến bay của anh ấy cất cánh vào buổi tối ngày 30. Em tự nhắc lại: anh ấy đã không thể gọi điện, nhưng anh ấy sẽ lên máy bay, mọi chuyện sẽ ổn, cơn ác mộng này sẽ chấm dứt.”

Một lần nữa, anh nhìn thấy người phụ nữ này bướng bỉnh, kỳ vọng một chuyện không hiển nhiên, cố tình không muốn biết điều tồi tệ, và mặc dù cô đã thất bại rồi, đã bị đánh gục rồi. Anh nghĩ đến sự phản kháng trong tuyệt vọng, những trận chiến vô vọng ta vẫn theo đuổi. Anh nhớ mình đã từng nhiều hơn một lần thất bại và nhớ mình đã không chấp nhận thua cuộc. Anh nhìn thấy chính mình trong sự bướng bỉnh của cô, trong ước muốn bi thương không chịu chấp nhận của cô.

“Người ta thông báo giao thông rất xáo trộn, nhưng sân bay San Francisco vẫn không đóng cửa, thật kỳ diệu là sân bay không bị ảnh hưởng trong khi tình trạng khắp nơi bị tàn phá, chuyến bay về Paris vẫn được duy trì. Em đến sớm hai tiếng đồng hồ. Em nhìn thấy đông đảo những thân nhân, những bố mẹ chờ đón người con trai, những người vợ trông ngóng chồng. Theo bản năng, em không muốn giống như những người đó. Em đứng riêng lẻ ở góc xa.”

Cô quay mặt đi, giả vờ như chờ đợi một hành khách của một chuyến bay khác, cô nói dối khi người ta hỏi cô, và một số người, hẳn nhiên, đoán được cô nói dối. Sự hoảng loạn của cô hiện lên quá rõ. Tuy nhiên, cuối cùng họ cũng để cô yên. Mỗi người đều phải đối mặt với sự lo lắng của riêng mình.

“Cuối cùng một người đàn ông cũng đi về phía em. Ông ta nói thẳng luôn rằng ông thuộc đội hỗ trợ tâm lý, rằng ông ở đây để cung cấp thông tin cho em, để giúp đỡ em. Ban đầu, em từ chối sự giúp đỡ của ông ấy. Ông nói mình có danh sách những hành khách đã lên máy bay. Vậy là em đồng ý đi theo ông. Tên của chồng em không có trong danh sách ấy.”

Cô nói, ngay khoảnh khắc ấy mặt cô tái nhợt. Đúng vậy, tái nhợt. Cô bảo kể từ giây phút cô biết rằng điều mình chờ đợi sẽ không đến, rằng anh ấy đã không hề lên máy bay. Trong một khoảng tích tắc mắt cô hoa đi, như người ta bị lóa mắt bởi ánh đèn flash máy ảnh hoặc đèn pha của xe hơi, ta cảm thấy như một con mồi săn bị vây hãm. Cô kể mình bị choáng váng, chao đảo, không đứng thẳng nổi, không đứng vững trên hai chân nữa, cô sợ sẽ khuỵu xuống, sẽ ngã nhào. Cô bảo mình nghẹt thở, hơi thở rít một phát qua phổi, nhịp tim dồn dập, một luồng hơi lạnh chạy dọc xương sống. Cô nghe lùng bùng trong tai, ù đi, và máu dồn lên hai thái dương. Trong một tích tắc cô rã rời thân thể, như một người chết.

“Nếu hoàn toàn thật lòng với anh, em sẽ thú nhận rằng chính vào giây phút ấy em đã hiểu ra sẽ không bao giờ gặp lại chồng em sống sót trở về. Mặc dù em đã phủ nhận việc anh ấy mất tích trong nhiều tuần, mặc dù sau đó em cầu trời vái đất trả anh ấy lại, thì em cũng đã chịu chấp nhận kể từ phút giây ấy, em đã cảm nhận bộ dạng góa phụ của mình.”

Lúc này đây, anh nhìn thấy người phụ nữ luống cuống, trong khung cảnh lạnh lùng của một nhà ga hàng không, hai cánh tay thõng thượt và đôi mắt đờ đẫn. Cô đã chờ đợi hàng giờ đồng hồ. Chẳng được gì. Cô đã chờ đợi và chẳng ai trở về. Mọi người tất bật xung quanh cô, phát ra những lời xoa dịu, nhưng cô không nghe thấy, nhiều người làm những cử chỉ an ủi, nhưng cô không nhìn thấy. Cô lánh xa trong nỗi cô quạnh của mình, trong sự ruồng bỏ ấy. Cô cảm thấy chút lạnh lẽo. Đóng băng trong lòng. Cách đó vài trăm mét, nhiều gia đình đi nghỉ đến những vùng đất phương xa, bao nhiêu là vali, những doanh nhân vội vàng đang tìm đúng số cổng họ phải xếp hàng, tiếp viên và người quản lý tổ bay đi thành hàng dài để lên máy bay, nhưng cô cũng không nhìn thấy họ. Cô chỉ nhìn thấy một bé gái nhỏ đang khóc, tay cầm một búp bê lủng lẳng, bé gái bị lạc mất cha mẹ. Cô giống như bé gái nhỏ ấy.

Những người phục vụ lại đến gần, cầm trên tay, những đĩa thức ăn đã được gọi trước đó. Mathieu nhận ra nét lo sợ trong mắt họ, cái cảm giác chứng tỏ họ ngại làm phiền; họ thấy không thoải mái. Họ có lẽ đã nghe lỏm những mẩu nói chuyện đứt quãng, mặc dù khách hàng của họ nói bằng tiêng nước ngoài, về những người chết và mất tích, về mong đợi và sợ hãi, bởi vì đó là những điều phổ quát nhất, họ, đứng đằng sau một cột đá cẩm thạch kín đáo quan sát nỗi đau buồn khi nó làm ủ dột nét mặt mọi người. Có lẽ họ đã hỏi ý quản lý nên làm gì cho đúng, đợi hay là vẫn dọn món, và quản lý đã bực dọc, bảo họ: “Dọn món lên, tất nhiên rồi,“bởi vì những kẻ ấy, họ cười nhạo nỗi đau buồn làm ủ dột nét mặt hai người. Thế là các bồi bàn làm theo lệnh, họ mang đến những đĩa thức ăn có đậy nắp bạc hình chuông, đặt chúng trước mặt thực khách, và rút lui nhanh chóng, không giải thích gì về món vừa dọn ra. Họ đã quyết định làm như vậy, giữa những người phục vụ: không nói chuyện, càng kín đáo càng tốt, lùi xa nhanh chóng, để hai người với nhau, với những chuyện họ cần kể cho nhau.

Mathieu đề nghị ăn thử những món đã được bưng ra cho họ. Sẽ thật tiếc khi đến một nhà hàng có món ăn ngon nổi tiếng mà lại không đụng vào món nào. Cô đồng ý. Im lặng lại bao trùm, chỉ có tiếng lách cách của dao dĩa va vào đĩa và tiếng lào xào trong nhà hàng quấy rầy họ. Cả hai giả vờ đang thưởng thức những đồ ăn đưa lên miệng, nhưng lại giống như nở nụ cười gượng gạo. Thực ra, việc họ ăn thử, chỉ giống như tạm nghỉ, tạm dừng lại.

Cô đã quên thành phố, sự náo nhiệt của thành phố. Mặc dù cô biết mình sẽ tìm thấy ánh sáng nhấp nháy của đèn khí đốt, những bức tường hắt ánh sáng vàng của những cột đèn, hình dáng an nhiên của tháp Belém, đám đông trên vỉa hè, mùi hương hoa nhài. Nhưng điều đó với cô là không thật, vô hình. Chỉ còn lại khoảnh khắc dày đặc này, khi cô một mình đối diện người đàn ông ấy. Chỉ khoảnh khắc đó thôi cũng đầy đủ rồi.

Cô tranh thủ nhìn kỹ anh. Cô đã không thực sự để ý đến anh cho tới lúc này và cô tiếc vì đã không để ý. Ban đầu, cô chỉ để tâm việc anh cố gắng tiếp cận cô trong khu vườn của khách sạn. Sau đó, cô chú tâm vào giãi bày nỗi lòng riêng. Bây giờ cô mới có một chút thời gian và len lén quan sát anh giữa những khoảng gián đoạn khi ăn. Anh có đôi tay thanh tú vô cùng, những ngón tay đài, làn da rất trắng. Anh có gương mặt sáng rỡ, nổi bật đôi mắt xanh màu ngọc lục. Điều gì đó rất nữ tính tỏa ra từ anh. Hoặc điều gì đó mong manh.

“Anh vẫn chưa kể cho em nghe về anh.”

Anh biết đích xác, rồi sẽ đến lượt mình, anh sẽ phải kể, anh sẽ không trốn tránh được. Khi đi đến gần cô, khi tham gia vào cuộc đàm thoại xoay quanh chuyện riêng tư của họ, anh cũng ngầm chấp nhận biểu lộ con người mình. Tuy nhiên, anh vẫn hy vọng trì hoãn chuyện đó. Anh nghĩ rằng vẫn chưa đến lượt mình. Anh cũng nghĩ rằng những dằn vặt của anh không nặng nề, chưa đủ nặng nề. Rằng những mất mát trong anh không đáng kể. Rồi nhiều năm qua, anh đã quen che giấu chúng. Anh đang cố tránh né.

“Chẳng có gì hay ho để kể. Và còn có gì quan trọng hơn chuyện của em nữa đâu?”

“Em cũng phải được ngưng nói chứ, anh không thấy à? Sự mất cân đối giữa chúng ta khiến em ái ngại, anh hiểu không? Em ngồi đây, kể chuyện của em, không giấu anh chuyện gì, vậy mà em chẳng biết tí nào về anh. Cho đến lúc này đây, anh vẫn còn là người hoàn toàn xa lạ với em, thật không công bằng.”

Không thể trì hoãn lâu hơn. Anh đang đối mặt với sự kiên định của cô bạn, lời cầu xin hẳn nhiên là lịch sự nhưng khẩn thiết. Làm sao anh có thể từ chối điều cô yêu cầu? Làm thế anh sẽ lẩn tránh được ư? Dù sao thì anh cũng tin tưởng cô. Anh không có gì để sợ. Chỉ đơn giản là anh khó lòng để lộ những tổn thương của mình.

Anh đưa mắt nhìn xung quanh, kiểu phản xạ xưa cũ của người đàn ông ưa quan sát hoặc là ký ức cũ của chàng trai bị dằn vặt. Anh không hổ thẹn về bản thân mình, thế nhưng anh ghét đem mình ra làm đề tài. Anh nhìn xuống, giống như một vận động viên chạy vượt rào vẫn làm trước khi lấy đà. Và khi anh ngước lên, cô bắt gặp đôi mắt anh nhìn sâu vào mắt cô, cô chờ đợi. Mẹ anh cũng từng nhìn anh như vậy khi anh buộc phải thú nhận lỗi lầm với bà.

“Thật ra, không có gì thật sự hấp dẫn để biết. Ngoài chuyện anh đã từng hạnh phúc ở Lisbon, lúc trước.”

Chính anh cũng ngạc nhiên khi nghe câu này. Anh chưa bao giờ nói ra như thế trước đây, ngay cả trong thầm lặng, ngay cả trong đau đớn. Đúng vậy, anh chưa từng nói thành câu như vậy. Và rồi cái từ lúc trước, nó chẳng giống anh chút nào, nó không thuộc về vốn từ vựng của anh. Thế mà câu nói ấy trỗi lên như một sự hiển nhiên, như thể nó vẫn luôn nằm sẵn đâu đó và chỉ cần nhặt nó ra, hoặc như thể nó đã bị nghẹn lại trong cổ họng anh và chỉ cần khạc nó ra. Anh đo lường được một sự thật tuyệt đối chứa trong câu nói ấy, nó gói gọn trọn vẹn sự tồn tại của anh.

Còn cô, cô không thể ý thức được điều đó. Có lẽ cô nghĩ đó là câu nói của sự chán chường, hay là một kiểu nói khéo léo. Hoặc có thể cô đợi nghe đoạn tiếp theo, vì không đoán được tất cả ý nghĩa nằm trong những từ ngữ ấy. Dĩ nhiên, cô nhìn thấy mơ hồ trong mắt anh toát lên một chút đau đớn. Cô nghe thấy giọng nói, không phải giọng thổn thức, mà một giọng tắt dần ở những âm sau cùng. Cô ấn tượng bởi cách bắt đầu câu chuyện như vậy. Người ta hiếm khi nhấn mạnh niềm hạnh phúc của mình khi phải nói về bản thân. Người ta thường bám vào những điều bình thường, những ước định. Anh đã có thể bắt đầu bằng giới thiệu tuổi tác, nghề nghiệp. Nhưng không. Anh nói anh đã từng hạnh phúc. Lúc trước.

“Và anh không hạnh phúc nữa sao?”

“Người ta không hạnh phúc hai lần.”

Bất chấp cả lý trí, bất chấp những khả năng có thể, anh vẫn tin chắc rằng mỗi người chỉ gặp được một cơ may hạnh phúc một lần duy nhất. Cơ may của mình, anh đã gặp, anh đã trải qua, thậm chí đã lãng phí. Giờ đây, kết thúc rồi. Anh không thực sự quá đau buồn. Người ta đã hạnh phúc đến mức không ý thức được cơ may được trao cho họ ngày nào đó, đến mức không nắm bắt được mức độ hạnh phúc họ được tận hưởng. Những người ấy, đồng thời, lại không cảm thấy nuối tiếc những gì họ mất đi, những người may mắn.

“Sau này, không giống như vậy nữa. Người ta có những niềm vui, những thỏa mãn, và thậm chí những khoảnh khắc đáng yêu. Người ta cười, người ta nhẹ nhàng, cuộc sống có thể ngọt ngào với ta, dĩ nhiên là như vậy. Nhưng vẫn là điều gì đó khác. Không phải là niềm hạnh phúc ấy.”

Cô muốn tỏ ra không đồng ý, muốn đáp trả lại anh, giải thích cho anh rằng sự khước từ của anh là vô lý, là nông nổi, rằng cuộc sống không diễn ra như vậy, rằng người ta có thể hạnh phúc dài lâu và hạnh phúc ở những thời điểm khác nhau trong suốt cuộc đời, hoặc không bao giờ, dù anh là thi sĩ, hoặc một kẻ khờ, thế nhưng làm sao cô nói được khi chính cô cũng tự bao bọc mình trong bất hạnh, khi chính cô không tìm thấy lối ra, khi chính cô không biết làm sao để một ngày nào đó không đau khổ nữa? Thành thật mà nói, cô không phải là người phù hợp để thuyết phục anh đừng từ bỏ hy vọng.

Vẫn còn thoáng mơ hồ ấy trong mắt anh, họa lên sắc ủ ê, khiến màu mắt xanh ngọc lục kém lấp lánh hơn, như thể sắc ngọc lục ấy bị ủ màu. Còn có sự mất mát khoảng thời gian được ân sủng, mà anh sẽ không bao giờ nguôi ngoai hẳn. Còn có nỗi u buồn, nhẹ nhàng hơn so với nỗi sầu đau của cô, mà anh vẫn chưa thể buông tay.

“Ai đã làm anh hạnh phúc ở Lisbon này?”

Bởi lẽ chính xác là vì chuyện ấy. Bởi lẽ anh còn ôm ấp tình yêu đã đánh mất. Bởi anh đã không vượt qua được sự chia ly. Cô hiểu thấu sự khổ sở và sự vỡ mộng của những người đàn ông khi họ bị bỏ rơi. Cô luôn thu hút những người bị tổn thương, cô đã biết cách nhìn thấu khoảng trống tâm hồn họ. Và cô sẽ thấy dễ chịu nếu được nghe kể một chuyện tình yêu, dù cho câu chuyện ấy đã kết thúc.

“Diego Oliveira. Chính là tên của cậu ấy.”

Với cái tên này, anh bỗng dưng nhớ lại những hình ảnh ngày trước, hai cơ thể quấn nhau dưới chăn, những lần thức giấc cạnh nhau buổi chiều, những lần tạt nước vào nhau ở các đài phun nước, những buổi tối tháng Bảy trên những chuyến phà cuối cùng ra cảng biển Cacilhas, những ánh đèn điện chớp nháy trên sàn khiêu vũ Finalmente, những ôm ấp vuốt ve mọi lúc mọi nơi, những lần chia tay âm thầm khi anh phải về Pháp, những lần đoàn tụ hân hoan khi họ chờ nhau ở sân bay, một cuộc sống lứa đôi nhịp nhàng theo những chuyến đi-về. Và cả những cuộc điện thoại đường dài vào lúc nửa đêm, những khi cãi vã thoáng qua, những thề nguyền mãi mãi, những bực tức và thiếu vắng, những khoảnh khắc chia sẻ khẩn thiết.

“Em thậm chí còn không thấy kinh ngạc.”

“Em phải kinh ngạc vì điều gì đây?”

Chắc hẳn anh đã chọn cô cũng vì điều này, dù anh không hoàn toàn chắc chắn, hơi mù quáng nhưng vẫn còn chút tự tin. Anh đã ngờ rằng người phụ nữ này sẽ đón nhận anh như chính con người anh vậy, không đặt nhiều câu hỏi, không chất chứa những xét đoán.

Anh cũng đoán cô không nhượng bộ, có khả năng quyết đoán, không tìm cách làm vui lòng, quả là phù hợp. Vậy càng tốt, anh chỉ thích những người với họ chuyện trở nên đơn giản, với họ chuyện tự nhiên như nó vốn thế. Anh nhìn cô chăm chú, miệng nhoẻn cười, nụ cười đồng điệu, mà không cần quá lố: chắc chắn cô không thích người ta biểu lộ quá rõ. Cô không phản ứng đáp lại sự nhân từ ấy của anh, không có cảm giác mình phải được mang ơn.

“Xin anh, đừng nói với em là cậu ấy đã chết.”

Nét biểu cảm trìu mến trên gương mặt cô bỗng dưng biến mất. Anh không mong đợi sự việc diễn tiến như vậy. Chỉ một câu trả lời, anh đã mang trở lại sự trầm trọng, sự nặng nề mà người phụ nữ ấy đã chất chứa. Rõ ràng cô không mong rằng họ có cùng nỗi đau góa bụa. Cô ý thức rõ cái tình cảm anh em kết nối họ, nhưng họ, người này người kia, có thể nào cùng dằn vặt vì người đã chết không? Trông họ đều bị tổn thương, không nghi ngờ gì về điều đó, thế nhưng cô không thoải mái lắm khi cả hai người đều phải đau khổ trên một nấm mồ. Hoặc là cô không cam lòng khi anh có cùng nỗi đau khổ như cô.

“Không, cậu ấy không chết. Chỉ là bỏ đi.”

Đôi khi, anh những muốn Diego chết thì hơn. Cái suy nghĩ ấy thật kinh khủng, nhưng nó khiến cho sự chia ly bớt đau đớn hơn, anh tin như vậy. Biết cậu ấy còn sống, và như vậy có thể đang yêu, có lẽ đang ở trong vòng tay người khác, điều đó hành hạ anh. Một vài đêm, khi nỗi đau trĩu nặng, đó là bởi nó quá sức chịu đựng của anh. Biết cậu ấy gần đâu đó nhưng không thể với đến được, điều đó tra tấn anh. Đúng vậy, thật vậy, đôi khi, anh có ước muốn Diego không còn trên thế giới này nữa thì hơn. Thế nhưng nói ra những từ ngữ này trước mặt cô là điều cấm kỵ, hai từ góa phụ.

“Bọn anh đã trải qua năm năm cùng nhau. Năm năm trong sự ngắt quãng, bởi vì anh thường ở Paris còn cậu ấy thường ở đây. Dù vậy, bọn anh cũng đã có những tháng liên tục bên nhau: khi cậu ấy mất việc và dọn đến sống ở nhà anh, khi anh nhận một chuyến công tác ở Lisbon, khi có những kỳ nghỉ. Nhưng thời gian còn lại bọn anh xa nhau. Ban đầu, anh thích khoảng cách hàng trăm cây số đường chim bay ngăn giữa hai người. Anh luôn ngờ vực những cặp đôi, những người không bao giờ rời khỏi nhau, luôn cùng nhau làm mọi chuyện. Và thật tốt, cái vẻ giống như tự do. Ta không giống như mọi người khác. Và khi bọn anh thiếu vắng nhau, bọn anh tự nhủ, sẽ khiến khao khát mãnh liệt hơn, em hiểu điều này không? Nhưng rồi sự xa cách rốt cuộc đã chiến thắng bọn anh.”

Anh hối hận vì đã tỏ ra kiêu ngạo, đã tự cho mình có nghị lực nhất, đã tin anh sẽ thành công trong việc mà nhiều người khác thất bại. Và cũng hối hận vì đã chơi với lửa, vì đã tự xưng là người nghệ sĩ, khi mà lẽ ra phải nắm giữ chặt hạnh phúc bên mình. Hối hận vì để mất cảnh giác, vì không nhận thấy có sự rạn nứt giữa Diego và anh, đang dần đổ vỡ một cách nguy hiểm, vì không để ý những tín hiệu cảnh báo, hiện ra quá rõ ràng trước mắt anh, khi nhìn lại. Thật dễ dàng khi để sự ích kỷ chế ngự mình, rồi chỉ cần xuôi theo chiều hướng. Cũng thật dễ dàng chùn bước trước những đòi hỏi của tình huống, không nhận ra điều quan trọng trong cái thứ yếu.

“Có rất nhiều lý do để trở nên mù quáng.”

Và trong khoảng cách giữa hai con người, dù chỉ rất nhỏ, trong sự bất cân xứng ấy, dù chỉ rất nhẹ, chứa đựng những điều tệ hại.

“Khi anh nhận ra mọi chuyện, thì đã quá muộn. Bất hạnh đã xảy ra.”

Một ngày, anh trở lại Lisbon và người kia không ở đó. Là vậy, Diego không đón anh ở sân bay nữa. Anh đã quen được ôm hôn sau khi ra khỏi cửa Hải quan, quen việc cùng đi về bằng taxi, cửa sổ xe mở, tay người này đặt trên đùi người kia, gió thổi qua mặt, những lời nói bình thường hòa lẫn những giai điệu Fado⦾ buồn phát ra từ đài phát thanh. Anh đã gọi điện thoại, rơi vào hộp thư thoại, anh để lại một tin nhắn vờ như giận dỗi, có chút lo lắng. Lần đó, xe taxi bị mắc trong đám kẹt đường. “Giờ cao điểm,“tài xế xe nhắc lại. Nhưng lúc nào ở Lisbon cũng là giờ cao điểm. Rồi anh gấp gáp trả tiền xe, không đòi tài xế trả lại tiền thừa, anh không biết tại sao chi tiết ấy lại khắc sâu trong trí nhớ anh. Khi vào trong căn hộ, không cần mất thời gian để anh nhận ra nó trống rỗng. Anh nghe giọng mình vọng trong những gian phòng vắng vẻ, anh gọi tên và không người trả lời. Anh mở cửa sổ, không khí bên ngoài bị kìm nén ùa vào thổi tung tấm rèm. Anh đã không nhìn thấy ngay phong thư nằm trên bàn trong nhà bếp. Đôi khi người ta có cái kiểu không nhìn thấy thứ sẽ làm ta tan nát.

“Em có thấy tất cả thư chia tay đều giống nhau không? Thật ra, anh nói vậy thôi, anh không từng trải mấy, anh mới chỉ nhận một thư chia tay duy nhất trong đời. Tạm thời cứ cho rằng bức thư ấy cũng giống như mọi thư khác.”

Bằng dòng chữ đẹp nắn nót và với kiểu viết tiếng Pháp dở tệ, Diego viết rằng cậu mệt mỏi, thời gian trôi qua và không thể sửa chữa được, những câu hỏi chua xót, những hụt hẫng vì khoảng cách giữa hai thành phố. Đương nhiên cậu cũng bảo đã từng là yêu, một tình yêu đẹp, biết ơn vì niềm hạnh phúc, vì những lời ngọt ngào. Cậu không nói tới việc muốn đến với người con trai khác, tổn thương thêm nữa thì được lợi gì? Nhưng anh chỉ đọc lướt. Cậu ấy kết thư bằng những lời xin lỗi vụng về. Cậu ấy kết thúc tệ hại.

“Anh đã đứng trước bàn ăn để đọc bức thư. Khi gấp nó lại, anh đã ngồi xuống ghế vì đơn giản là anh không thể đứng tiếp nữa.”

“Đó là cảm giác mà em hiểu được.”

Anh nhìn cô. Anh đáp, như thể để bào chữa:

“Không, chuyện của em chắc chắn là đau đớn hơn. Đau đớn hơn nhiều.”

Đến lượt cô, cô nhìn sâu vào anh. Rất nhẹ nhàng, cô nói:

“Anh biết em nghĩ gì không? Có nhiều mức độ của đau khổ, nhưng không có cạnh tranh hơn thua giữa những nỗi đau. Hoặc là, trong mọi trường hợp, không có sự so sánh hơn thua ấy. Nỗi buồn của một bé gái khi người khác kéo đứt cánh tay con búp bê của bé, là cảm xúc vô cùng chân thực. Nỗi buồn của một quý bà lớn tuổi có chú chó vừa mới qua đời cũng cần đến vài tháng, thậm chí là vài năm để nguôi ngoai. Nỗi buồn của cậu chàng mười sáu tuổi mơ trở thành, em không biết là gì, chẳng hạn cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp rồi có người bảo cậu: ‘Mơ đi, cậu chẳng đủ năng khiếu,’ nỗi buồn này, có khi cậu ta mang theo cả đời. Còn em thì sao? Có phải em nên bớt đau khổ không, bởi vì, trong vụ động đất sóng thần ấy, có người đàn ông đã mất cả vợ lẫn ba người con của mình? Chuyện đã xảy ra, anh biết mà. Em buồn cho người đàn ông ấy, nhưng điều đó không an ủi được em, điều đó không giúp em giảm nhẹ đau đớn chút nào, không một chút nào cả.”

Thế rồi, đột nhiên, họ có cùng ánh mắt giống nhau, nói chính xác, ánh mắt của những người bị bỏ rơi. Họ là những người bị đẩy vào tình huống bị bỏ rơi và đang cố gắng xoay xở với bất hạnh, cố giữ thể diện cho mình. Nhưng nỗi đau bị bỏ rơi cứ luôn trở lại, vào lúc họ không mong đợi nhất hoặc vào lúc để mình giãi bày nỗi lòng. Và giống như trên những bức tranh kia những đường nét cơ thể không rõ ràng, cảm xúc mơ hồ. Họ lấy bình tĩnh lại rất nhanh, nhưng cũng kịp có thời gian nhận ra sự lạc lối của riêng mình, cũng kịp nhìn thấy điều đó ở người kia. Là vậy đó: Họ đã hiểu cảm xúc bắt nguồn từ đâu, đã hiểu thứ tình anh em giữa hai người.

Họ không dùng đến những món ăn đã nguội lạnh, họ đặt dao dĩa xuống cùng lúc, để ngầm thông báo đến lúc dọn đĩa đi. Họ suy nghĩ về những điều đã được chia sẻ, điều đã kết thúc, điều đang bắt đầu. Họ nhìn nhau mỉm cười, yếu đuối.

Phải chi họ chọn không tâm tình cùng nhau, dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn, họ đã có thể thấy hiển hiện trước mắt những bức tranh ghép màu thanh nhã gắn trên tường, những hình thù màu xanh trên đồ sứ mẻ, những ô cửa có khung hoa sắt, những ô kính vuông mờ đục ngăn cách họ với đường phố. Và những cánh cửa bằng gỗ đặc thô nặng, chẳng biết chúng có từ niên đại nào? Vậy mà họ không nhìn những gì vây quanh, họ quên đi nơi chốn này, quên cả thành phố huyên náo, ngoài kia, ngay bên ngoài những bức tường ấy. Họ trú ẩn trong câu chuyện buồn lê thê về những ký ức của họ.

Cô kết luận: “Và như vậy, chúng ta có một điểm chung, mất người yêu.”

Mặc dù Mathieu đã nghe lý lẽ của cô, anh vẫn nghĩ rằng anh nhường cô, rằng nỗi cô đơn của họ không thể đem so sánh với nhau, rằng cái chết hẳn nhiên phải đau đớn hơn sự tan vỡ tình yêu, ta không thể để trên cùng bàn cân một người chồng chết trong thảm họa với một người yêu bỏ ra đi. Vì lịch sự, anh sẽ phải thừa nhận kiểu như thất bại nếu như phải đem hai nỗi đau buồn ấy chiến đấu với nhau. Tuy vậy anh chấp nhận đến gần cô. Một người biến mất là một người biến mất. Có quan trọng gì đâu tình huống của sự biến mất. Cuối cùng, điều quan trọng là chúng ta cô đơn, cô đơn khủng khiếp. Đơn lẻ. Trơ trọi.

“Em nói: đã mất tích. Em không nói: đã chết. Điều đó không chỉ bởi vì Diego của anh còn sống. Cũng bởi vì em vẫn không thể nghĩ về chồng em như nhớ về một người đã chết.”

Cô muốn kể tiếp về chồng, thêm lần nữa, người chồng đã bị sóng thần cuốn đi. Cô không làm sao ngăn mình kế chuyện đó. Cô đã lắng nghe chuyện của Mathieu kể, quan tâm đến nỗi đau khổ của anh, xúc động vì sự thẳng thắn của anh, nhưng bây giờ, đến lượt cô, thêm lần nữa. Và trước hết bởi vì cô nhận ra rằng mình hầu như chưa kể gì về chồng. Cô nhận ra điều này khi Mathieu làm cô thổn thức về người yêu của anh. Cô thì chỉ nói về những sự kiện, tình huống, những chuyện bên lề. Vả lại, dường như thật đáng giận khi cô chỉ chú tâm vào sự kiện, điều đó làm xao nhãng phần quan trọng, hoặc điều đó giúp cô không phải kể hết tâm tình. Nhưng cô phải đề phòng điều gì? Tại sao cô phải tự kiểm soát điều gì là cần nói hay không? Thôi thì cứ trải lòng ra hết.

“Trong suốt thời gian dài, người ta thông báo Vincent đã mất tích. Cho đến lúc ấy, em vẫn nghĩ rằng đó là một kiểu nói hay, có chút lãng mạn. Anh thấy không đúng sao? Thế nhưng kiểu nói ấy đáng sợ biết bao, khi ta suy nghĩ về nó, khi ta xem xét kỹ. Với cách nói ấy, ta đi trong đêm và hy vọng, dù sao đi nữa, tìm lại ánh sáng một ngày nào đó. Hoặc hơn thế nữa, ta bị dẫn xuống đáy đại dương, anh biết không, giữa lòng sâu đen tối và ta không biết có ngoi lên mặt nước được không. Mỗi giây trôi qua, ta thở càng khó khăn hơn. Dù ta vẫn còn hít thở.”

Phải từng bị gần như mất đi thị giác, bị trói trong màn tối mờ ấy, chỉ nhìn cố định vào một tia sáng rất mờ, ở phía trên cao, rất xa, nhấp nháy từ bên ngoài, mới hiểu được những lời cô vừa nói. Phải từng bị nhận chìm mới hiểu được thế nào là hơi thở yếu dần và thời gian ngắn lại. Dòng nước cuồn cuộn cuốn trôi thân xác cô, như đã cuốn phăng chồng cô, vậy mà cô tin chắc rằng chính cô cũng vậy, đã trải qua sự nhận chìm ấy. Không nhất thiết cần phải có nước mới bị chết đuối.

“Em giằng co giữa việc dùng thì quá khứ và hiện tại khi nói về anh ấy. Thường xuyên nhất, em cố tình nói ở thì hiện tại. Cứ mỗi lần quá khứ trở lại, em kiềm chế mình ngay lập tức. Em không muốn bị chùn bước. Không muốn từ bỏ.”

Cô trông thấy ánh nhìn phản ứng của người khác, vì cô dùng sai thì của động từ. Họ không chỉ ra lỗi sai, nhưng họ bỗng dưng phản ứng: dè dặt. Một vài người buồn bã bởi vì quá khứ phản ánh một hiện thực, vật chất hóa sự thiếu vắng. Một số khác lại thấy an tâm hơn, khi thấy cô bạn của họ đang dần hồi phục, vì cuối cùng cô cũng đã thôi không phản kháng chống lại sự việc hiển nhiên. Và ngay khi cô sửa lại, ngay khi cô dùng lại thì hiện tại, những người buồn bã lẫn những người an tâm, đều cảm thấy còn nặng lòng hơn nữa. Họ kiên quyết không nói gì, có ích gì đâu?

“Nói về anh ấy ở hiện tại, là vẫn còn sắp xếp anh ấy bên cạnh những người đang sống. Và nếu anh ấy còn sống, vậy thì em hoàn toàn không chết.”

Cô bám víu vào điều mình có thể hy vọng, cô không có lựa chọn nào khác. Cô bám víu vào những chi tiết nhỏ, vào việc chia thì của động từ, đề không vuột mất cái chấm ánh sáng nhỏ xíu trên mặt nước.

Điều kinh ngạc nhất, cô đã không hề khóc. Không nức nở. Không nước mắt đọng bờ mi. Cô trải lòng, đôi mắt ráo hoảnh, không để đau buồn điều khiển mình, cũng không chờ đợi sự thương xót. Cô muốn mọi thứ được nói ra, không khoan nhượng, với lòng chân thành. Mathieu ấn tượng vì điều đó. Anh, anh thì nỗ lực để không chùn bước. Anh không cần phải ngạc nghiên: đàn ông vẫn thường yếu đuối. Luôn luôn như vậy.

“Anh có như em không? Anh cũng không thể từ bỏ hy vọng đúng không?”

Hy vọng, một điều tệ hại. Đúng, nó duy trì sức sống. Nhưng nó cũng làm mòn mỏi, nó gây tổn thương, thật nguy hiểm, niềm hy vọng ấy. “Như một đợt sóng cứ trở lại không thôi,”đập vào vách núi đá rồi rút ra xa. Cô tự nhiên sử dụng những phép ẩn dụ về biển. Cô nghĩ rằng nỗi ám ảnh về nước sẽ không bao giờ buông tha cô.

“Tất nhiên anh cũng đã không thể từ bỏ hy vọng. Ta không bao giờ thực sự bỏ cuộc. Ta cần tin rằng mọi thứ không mất đi, ta bám vào một sợi dây, cho dù là sợi mảnh nhất, cho dù là sợi mong manh nhất. Ta tự lặp đi lặp lại rằng người kia rốt cuộc rồi sẽ quay về. Ta chờ đợi. Ta ghét phải chờ đợi, nhưng chờ đợi thì ít đau đớn hơn sự từ bỏ, hơn bỏ cuộc hoàn toàn. Vậy đó.”

“Ta chờ đợi một người không bao giờ trở về.”

Anh cũng vậy, anh có thể kể về những giờ khắc chậm chạp trôi khi tự nhốt mình trong những căn phòng, trong căn hộ lặng thinh. Nói về những suy nghĩ anh tự hình thành trong đầu, khi nằm uể oải trong chiếc ghế bành hoặc trong khoảnh khắc đi ngủ, về những cuộc tái ngộ mà anh tưởng tượng trong đầu: đôi khi anh tỏ vẻ xa cách, không để cho người kia chiến thắng quá dễ dàng, thông thường nhất thì anh mở rộng vòng tay ngay từ cái nhìn đầu tiên, ngay khi có ham muôn ôm ấp.

Còn cô, cô chỉ cần tưởng tượng một cuộc điện thoại, một ngày nào đó. Những người từ văn phòng Quai d’Orsay. Từ ban Xử lý khủng hoảng. Một giọng nói đều đều, giọng nhân viên hành chính thông báo với cô: “Chúng tôi đã tìm thấy dấu vết của chồng cô,“có chút tương đồng với dịch vụ Thất lạc tư trang gọi điện cho ta, vào một buổi sáng, để báo rằng đã tìm thấy bóp tiền bị mất mấy tháng trước đó. Cô chẳng nuôi giấc mơ to lớn nào. Cô không có cơ may đó.

Không để lạc mất đức tin. Giữ lấy niềm tin, bất chấp sự thật hiển nhiên. Nuôi dưỡng cái khát vọng bất thường ấy. Sống trong kỳ vọng, rốt cuộc, dù sao vẫn còn sống.

“Dù vậy, em không biết điều gì khiến em mất ngủ: là hy vọng hay là thiếu vắng.“Bởi cô gần như không ngủ vào ban đêm nữa. Mặc dù cô lên giường sớm, sau nhiều ngày cô thức trắng làm việc quá độ, sau khi tích lũy biết bao mệt mỏi. Nhưng giấc ngủ cũng không đến. Mỗi khi cô sắp chìm vào giấc ngủ, anh ấy lại hiện ra. Những đêm trắng tràn ngập hình ảnh mà cô không thể thoát khỏi, khiến cô ôm chất chứa trong đầu.

Cô cố gợi nhớ về những khoảng thời gian hạnh phúc, trước khi thảm họa xảy ra. Cô thấy những lần đạp xe chốn đồng quê ngày Chủ nhật, những bữa ăn tối với bạn bè, những lần xếp hàng trước rạp phim, những buổi tối yên tĩnh và ngọt ngào, những bữa ăn sáng hấp tấp, những từ biệt qua cửa kính taxi, những ngày nắng ở các đất nước xa xôi, thật êm dịu và đau đớn. Nhưng tất cả biến mất, bị quét sạch sau một cơn hồi tưởng trận thiên tai. Nhất là với một hình ảnh không thể chịu đựng được: thân thể của Vincent mục rữa trong dòng nước sẫm, trôi dạt đập vào một cây cột của một tòa nhà bị đổ sụp một nửa. Thế nên, đương nhiên, giấc ngủ không thể đến với cô.

Tuy nhiên, cô đã thử hết mọi cách. Cô mua một cái giường mới, vì tin rằng mình không thể ngủ được trên chiếc giường cô từng nằm ngủ cùng với chồng mình. Nhưng điều này cũng chẳng làm thay đổi được gì. Cô đã ngốn bao nhiêu thuốc ngủ, dược sĩ của cô vốn thông cảm cho cô, bà ấy bán thuốc cho cô không cần có toa của bác sĩ. Nhưng những viên thuốc chẳng có tác dụng gì, cô kháng thuốc.

Trên thực tế, cô chỉ ngủ thiếp đi vào khoảng đêm về sáng, ngay trước lúc bình minh. Thật nhanh chóng, cô giống như một bóng ma, người khác nhìn phải sợ. Sắc diện nhợt nhạt như xác chết, hai quầng thâm quanh mắt, và sự suy nhược tỏa ra khắp cả người cô, thật xót lòng. Cô không cố gắng che giấu bất cứ điều gì, cô đã thể hiện đúng bản thân mình như mọi khi. Lừa dối để làm gì? Dù là để làm vui lòng người khác.

Cô cũng bắt đầu ăn ít đi. Một vài ngày, cô không ăn gì cả. Cô thật sự không thấy thèm ăn. Có khi, những ngày ấy, nếu ăn vào cô sẽ nôn ra tất cả, cô chắc chắn như vậy. Hoặc cô không còn nghĩ đến ăn trưa, không nghĩ đến ăn tối, chuyện ăn biến mất trong đầu cô. Rốt cuộc, cô gầy đi, gầy đi rất nhiều và sự gầy gò ấy cũng khiến người khác sợ, khiến họ lo lắng. Mọi người không dám mở lòng với cô, họ không dám, vậy mà họ chỉ nhìn thấy mỗi điều đó, người phụ nữ suy sút, đang héo mòn đi, đang buông bỏ. Một người phụ nữ trong cơn nguy hiểm mà không ai dám tự cho phép cứu giúp, bởi vì cô có sự sắc lạnh trong ánh mắt, khiến người ta phải giữ khoảng cách.

“Em đã quen xoay xở với rất ít phương tiện. Ý em là: ngủ rất ít, ăn rất ít. Cơ thể em thích ứng. Giống như những phép lạ, cơ thể ấy, khi cơ thể từ chối cái chết.”

Bỗng nhiên, anh đã tìm ra lời đáp, một lời giải thích cho khuôn mặt gầy guộc ấy, những đường nét vô cùng thanh mảnh, lần đầu tiên anh để ý đến xương đòn gánh nổi dưới họa tiết của chiếc đầm mỏng nhẹ, khuôn ngực sâu, đôi bắp tay ngắn thịt không mấy săn chắc. Anh tự trách mình đã không chú ý hơn với vẻ bề ngoài của phụ nữ, đã nhầm lẫn dáng gầy gò của một người bệnh với vóc dáng khung xương mảnh mai. Nhưng anh cũng nhớ rõ rằng chính vì lý do này anh đã đi về phía cô: vì sự mong manh của cô, sự mệt mỏi của cô. Từ bây giờ, anh chỉ để ý thấy cô thôi.

Trông họ có vẻ thiếu ăn, còn đói bụng lắm sao, đến mức người ta mang đến, ngay lúc ấy, một thực đơn tráng miệng? Cô nghe thấy từ um bolo doce⦾. Họ từ chối đề nghị với cùng một chuyển động lắc đầu đồng thời. Họ mỉm cười vì sự nhịp nhàng ấy. Họ cũng mỉm cười vì sự trùng hợp ấy. Họ gọi cà phê, bằng một giọng nói giống nhau. Cô có thể uống cà phê vào bất cứ giờ nào, cô biết rõ mình sẽ không ngủ.

Họ vẫn giữ lấy sự im lặng, từ lúc cô nói ra những lời vừa nãy: “Cơ thể từ chối cái chết”. Họ chờ đợi cà phê. Cô lăn lăn một mẩu ruột bánh mì bằng đầu ngón tay, mắt đăm đăm nhìn xuống khăn trải bàn. Còn anh vờ như đảo mắt, thật chậm rãi, nhìn quanh căn phòng. Người thanh niên trẻ thanh nhã ngồi trong một góc phòng, người lúc đầu đã dán mắt nhìn khi họ đến ngồi vào bàn, nay đã đi khỏi. Có phải anh ta đã hòa mình vào đêm của Lisbon, tìm kiếm âm nhạc điện tử hay là những lạc thú dễ dãi? Hay anh ta chỉ đơn giản là trở về phòng khách sạn, một doanh nhân mệt mỏi vì những chuyến đi liên tục? Mathieu thích thú từ lâu cái việc tưởng tượng ra cuộc đời cho những người mà anh nhìn thấy.

Người phục vụ đặt những chiếc tách trước mặt họ. Trong phút chốc, họ bưng tách lên, vẫn khép kín trong sự im lặng. Họ uống cà phê một cách giống nhau, nhanh gọn. Mặc dù trong cử chỉ họ không có sự gấp gáp, chỉ là một thói quen cũ. Ta dễ dàng hình dung họ ngồi một bàn ngoài sân của một quán bistro ở Paris: họ là những người uống nhanh một hớp tách cà phê đen nhỏ khi đang lật giở những tờ báo và rồi nhanh chóng đi khỏi. Cho dù thời gian làm nhạt nhòa đi nhiều điều, dạy cho họ phải học cách sống chậm lại. Phải tin rằng nhiều nỗi ám ảnh rồi sẽ qua đi.

“Em rất muốn tiếp tục trò chuyện cùng anh, nhưng em cảm thấy không còn sức nữa. Anh có phiền không nếu chúng ta trở về?”

“Không, anh rất hiểu em mà. Anh sẽ đưa em về.”

Họ đứng lên. Mathieu thanh toán hóa đơn còn Hélène khoác lên vai chiếc áo len mỏng, vì sợ cái se lạnh bất ngờ của đêm. Cả hai rời khỏi nhà hàng, vẫy taxi, rồi chui vào trong mà chẳng nói với nhau một lời. Chẳng hề có sự ái ngại nào giữa hai người. Họ chất chứa nhiều tâm sự buồn, mặc dù không cảm thấy nặng trĩu. Thậm chí là ngược lại: họ dường như cảm nhận một sự xoa dịu, có chút mệt mỏi.

Về đến khách sạn, họ đẩy hai cánh cửa xoay, bước vào và đứng trong sảnh, mặt đối mặt, anh có một cảm giác ngổn ngang trong cơ thể, còn cô, mệt mỏi mà nhẹ nhàng.

“Vậy anh sẽ đến xó xỉnh kinh khủng nào cho qua hết đêm nay?”

“Anh sẽ để tâm trạng anh dẫn lối, như thường lệ. Anh không thực sự quyết định những chuyện này. Anh tin vào sự tình cờ.”

Cô mỉm cười với anh và họ tạm biệt nhau. Anh muốn ôm hôn tạm biệt cô, nhưng kỳ lạ thay anh lại kiềm chế mình. Cái tư thế tiền về phía cô của anh tự dưng khựng lại. Ngay cả cô cũng có thoáng e dè khi thấy anh tiến gần sát mình, và rốt cuộc cô quay người đi về phía thang máy. Ngay vào giây phút ấy anh quyết định nói với cô một câu cuối.

“Mai mình gặp lại nhau.”

“Phải, đi dạo một chút sẽ thú vị đó. Anh sẽ dẫn em đi xem Lisbon nhé, anh biết nó rõ quá mà.”

Cô chỉ vừa kịp xoay người để đáp lời anh thì cánh cửa thang máy đã vội khép lại trước mặt. Anh giữ lại hình ảnh khuôn mặt nhìn nghiêng của cô, hình ảnh về sự quay đi của cô. Anh đứng lại vài giây giữa gian sảnh rồi cuối cùng bước đi. Anh quay lại hòa mình trong đám đông đi bộ trên những vỉa hè, anh thèm gặp những cô nàng lả lơi hoặc những chàng trai nóng bỏng, ở những khúc đường hẹp quanh co.

Ngày hôm sau, trời nắng chói chang, cái nóng thiêu đốt. Lẽ ra họ có thể từ bỏ việc dạo chơi, anh đã đề nghị với cô vào phút cuối sẽ đi dạo một lúc khác, nhưng cô vẫn tha thiết đi “bởi vì chúng ta đã nói là sẽ đi”.

Cô hỏi: “Trời chẳng bao giờ mưa ở thành phố này nhỉ?”

Không, không bao giờ, lúc nào cũng có mặt trời, mạnh mẽ, chói chang. Mùa hè càng không chịu nổi. Nếu người ta muốn thấy mưa, chỉ nên đến vào mùa đông, thành phố xám xịt, ẩm ướt, thì còn có thể tưởng tượng ra mưa. Ngay khi mùa xuân trở lại, mặc dù có biển, mặc dù có gió từ bờ biển thổi vào, nhiệt độ vẫn tăng lên một cách đáng sợ và không khí khô nóng một cách tuyệt vọng. Như thể một thiên tai hạn hán châu Phi đang ập xuống những đường phố, những mái nhà.

Họ đi chầm chậm đến Quảng trường la Praça do Comércio. Cô va nhẹ vào cánh tay anh, anh để cô làm thế như một va chạm tự nhiên. Họ dừng lại ở một khoảng sân rộng đẹp mà ngày xưa từng có cung điện Hoàng gia Paço da Ribeira.

“Anh có biết cung điện đã biến mất trong một trận động đất, vào năm 1755 nếu trí nhớ em không nhầm lẫn? Em chưa từng đến đây, nhưng em biết lịch sử nơi này, anh thấy không. Phải nói rằng em biết tất tật về những trận động đất.”

Cô nói ra những từ ấy có chút gì đó mỉa mai, ẩn giấu một xíu ở nhịp ngắt quãng của những âm tiết cuối cùng. Anh nhìn cô chăm chú, không biết nên cười, hay nên chấm dứt chủ đề, hay là tự nhiên xử sự như thể không nghe gì. Anh không thể nhìn thấy đôi mắt cô, ẩn giấu sau cặp kính màu đen. Cô bảo vệ đôi mắt trước ánh nắng mặt trời, cô cũng tự bảo vệ mình tránh những lời gây bối rối. Họ lại tiếp tục đi dạo.

Quảng trường hướng ra sông Tagus và có lối dẫn đi xuống thành phố phía thấp. Thông thường, Mathieu chẳng thực sự thích những không gian quá rộng lớn, quá mở, anh thích những con đường hẹp hơn, thích những ngõ hẻm hơn, thế nhưng ở đây, tầm nhìn khiến anh rất thích thú. Anh đã nghĩ rằng Hélène cũng sẽ thích giống như anh. Tuy nhiên, cô chẳng nói gì. Cô là người phụ nữ biết tất tật về động đất.

Anh bảo cô đi dọc theo phố Prata, sau đó lại rẽ sang phố Palma, để đi đến Quảng trường Martim Moniz, nơi có trạm xe điện số 28.

“Em sẽ thấy, đó là tuyến xe đi ngang qua những ngọn đồi, chỉ toàn những lên dốc và xuống dốc. Và chúng ta sẽ được che nắng, ngồi trong mát. Chúng ta cũng sẽ được hít thở không khí qua những cửa kính mở.”

Trong khi chờ đợi, cô nắm lấy cánh tay anh, bảo anh dẫn cô đi đến những đường phố chính của thủ đô. Cô không chú ý đến mặt tiền những cửa hàng, cũng không để ý dòng xe cộ đông đúc hỗn loạn, cũng không nghe hợp âm inh ỏi những tiếng còi ô tô. Cô chú tâm để tránh va phải những người đi bộ ngược chiều. Không quan tâm đến những khuôn mặt ủ rũ hay tươi đẹp ngang qua trước mặt mình. Cảm thấy nhẹ nhõm khi tiếng ồn ào giảm đi một chút, nhưng không biểu lộ điều gì. Cô đắm chìm trong những suy nghĩ của riêng mình, vẫn đang nắm chặt tay của người bạn đi cùng.

Còn anh, giả dụ như bọn họ có vẻ tình tứ, người ta có thể hiểu nhầm là một cặp đôi và anh không thấy phiền, ngoại trừ lúc một chàng trai nhìn anh không rời mắt từ đằng xa, bước chậm lại và đi đến gần, liếc nhìn anh một cái trước khi đi vượt qua anh. Vì thế, anh muốn có thể gỡ mình ra khỏi cái thân người đang vướng mắc vào người anh, kiến tạo ra hình ảnh khác về anh, tước đi của anh một cuộc gặp gỡ, nhưng rồi sự không thoải mái ấy nhanh chóng tiêu tan, ham muốn lắng xuống và anh kéo sát cánh tay cô vào mạng sườn anh để cảm nhận rõ ràng hơn sự hiện diện của người phụ nữ này. Họ cùng đi bộ dưới ánh mặt trời.

Khi họ đến trạm xe điện số 28, anh mạn phép để mình hỏi cô một câu cứ hiển hiện trong tâm trí anh từ khi họ bắt đầu đi dạo: “Xin lỗi nếu như điều anh sắp hỏi em có gì sai trái, nhưng chắc em cũng thấy rằng Lisbon, cũng giống như San Francisco, có những con đường dốc và những xe điện màu sắc đúng không? Thậm chí cả cây cầu treo lấy cảm hứng từ Bay Bridge?”

Cô đáp trả không kiêng nể: “Anh nghĩ tiềm thức của em sẽ trả lời anh à?”

Và rồi cô mỉm cười như để trả lời rằng cô không thực sự nhận thấy điều đó.

Chiếc xe điện Eléctrico xuất hiện cùng âm thanh cót két chói tai, đã chật ních khách du lịch, vai đeo máy ảnh và tay cầm điện thoại di động, mặc áo thun T-shirt suôn rộng có in chữ Lisbon, nói lớn tiếng, mồ hôi nhễ nhại. Mặc dù vậy họ vẫn leo lên xe. Anh đã hứa cho cô xem những khung cảnh rộng lớn, những khu phố huyền thoại, một hành trình quả thật quanh co khúc khuỷu. Cô đi theo anh. Cô bị choáng váng vì cái nóng, vì sự náo nhiệt, vì sự hỗn loạn, thế nhưng, khi cô suy nghĩ lại, giam mình trong gian sảnh có máy lạnh của một khách sạn sang trọng, rốt cuộc sẽ khiến cô không mấy thích thú.

Cuối cùng cô cũng phải chấp nhận sự chen chúc, mồ hôi túa ướt trán, cảm giác dợm buồn nôn khi xe qua những đoạn cua tay áo. Cô chấp nhận điều mà bản thân vẫn thường chạy trốn, bởi vì cô đang ở bên anh, bởi vì chen lấn làm khuây khỏa sự bất động trong cô, bởi vì những điểm mốc của cô bị xáo trộn. Chính vì vậy, cô nói nhỏ với anh rằng cô muốn xuống xe điện trước trạm Nghĩa trang. Cô không thích thấy sắc màu đá lát mộ. Hai người họ rời khỏi xe điện trước khi đến ga cuối và đồng lòng đi bộ quay về khách sạn, một đoạn đường dạo bộ dài chờ đón họ.

“Anh chưa kể em nghe anh đã trải qua hết đêm qua như thế nào?”

“Em thực sự quan tâm chuyện đó sao?”

Thêm lần nữa anh lại cố gắng trốn tránh câu hỏi của cô. Anh không chắc câu chuyện về những chuyến chơi đêm của mình là phù hợp. Anh không xấu hồ về bản thể của anh khi ánh sáng ban ngày kết thúc, và khi ánh đèn đường chiếu lên cơ thể trẻ trung và run rẩy hoặc khi các vũ trường đầy đẫy những tấm thân trần. Chỉ đơn giản là anh đoan chắc cô khác biệt với những thực tế này, anh sợ khiến cô có chút hoang mang, anh lo lắng khoét sâu thêm khoảng cách giữa hai người.

“Anh biết không, có hôm em đã nhìn thấy anh trở về vào buổi sáng sớm. Lúc ấy chỉ vừa 7 giờ, em thì đã thức dậy từ lâu, em đã kể anh nghe rằng em bị mất ngủ, em ngồi một mình trong phòng ăn sáng và lúc ấy anh đã đi ngang qua sảnh. Có thể thấy rõ anh đã vui chơi thâu đêm. Anh có mái tóc rối bù, quần áo thì nhàu nhĩ và anh còn có vẻ chếnh choáng. Đi cùng anh, còn có một chàng trai, hai mươi tuổi, có thể là trẻ hơn, cũng say chuếnh choáng, rõ ràng là trông rất vui vẻ. Và bọn anh có cái kiểu dìu nhau, cái kiểu bá lấy nhau, không giống như kiểu của bạn bè, đúng hơn là giống những người mới yêu nhau. Em nghĩ rằng anh đã qua đêm với cậu ấy, và anh đưa cậu ấy về phòng mình. Đừng xem em là một người ngây thơ.”

Cô tiếp tục lối suy nghĩ của mình. Cô xét đoán những do dự của anh và cô cho rằng thật trẻ con. Anh xem cô là ai? Một góa phụ khóc sướt mướt, không có khả năng gần gũi những kẻ vui tươi? Một bà tư sản bị mắc kẹt và cảm thấy sốc vì sự khêu gợi nhục cảm? Một người phụ nữ vô tri kết hôn quá lâu rồi? Có thể cô là tất cả những con người ấy, từ trong sâu thẳm. Nhưng cô cũng xem mình là một người sắc sảo, biết lắng nghe những nhịp đập, những rung động. Cô biết rõ những kẻ đau khổ sẽ ôm xiết nhau, khi thiếu vắng tình yêu.

“Ừ phải, đã có một chàng trai, cả đêm qua nữa. Một chàng khác nữa. Rất nhiều chàng. Đôi khi anh còn chẳng biết đến tên của họ.”

Vẫn mãi một câu chuyện giống nhau. Vẫn như vậy. Những đôi mắt nhìn nhau, trong bóng tối. Những cơ thể áp sát nhau. Những lời hét vào tai vì tiếng nhạc quá lớn hoặc những thì thầm trong một cuộc gặp gỡ ở khúc quanh một con phố. Một sự đồng thuận chớp nhoáng, mỗi người đều biết người kia mong đợi điều gì. Bàn tay đặt lên bờ hông, những nụ hôn mãnh liệt ngấu nghiến. Những thân mình đè lên nhau. Sự sa ngã từ hai phía, trong một đêm Lisbon. Những say sưa. Những ly bia trên bàn ở sân quán cà phê ngoài trời mở cửa đến khuya. Những cốc rượu gin trong hộp đêm. Những điếu thuốc lá thắp trên môi người kia. Những tiếng cười giòn tan. Những im lặng vô hạn. Những ánh mắt liếc nhìn xung quanh. Rồi lại những nụ hôn, bởi phải làm gì cho hết thời gian. Và sau đó chao đảo trở về trong những ánh sáng mờ ảo của rạng đông. Những cánh cửa phòng đẩy ra, buông người xuống giường, lao vào chiếm lấy thân thể nhau, lạc thú lên đỉnh từ miệng, những chuyển động chậm rồi nhanh của những bờ hông ấn trên những bờ mông, tinh dịch tràn xuống ga giường rồi nguội lạnh nhanh chóng. Và cuối cùng chìm vào giấc ngủ, kiệt sức sau một cuộc chơi. Rồi khi tỉnh giấc, một chút xấu hồ, cảm thấy khó khăn khi đụng chạm nhau, nói chuyện với nhau, nhìn thẳng vào mắt nhau. Những lời từ biệt vội vã. Những con số điện thoại viết ra trên mảnh giấy, sẽ bị quẳng vào sọt rác ngay khi cánh cửa khép lại. Một khuôn mặt đáng thương hiện ra trong gương. Hiếm khi hối hận. Và rồi thêm một ngày mới phải phung phí trước khi đêm xuống. Vẫn mãi một câu chuyện giống nhau. Vẫn như vậy.

“Đôi khi với một phụ nữ. Nhưng như vậy, chắc chắn, vẫn là một người xa lạ.”

Đúng, chuyện đó cũng đã xảy ra. Chuyện cũng đã lâu rồi. Anh cũng đã bắt đầu với phụ nữ. Chuyện vẫn lưu giữ trong anh. Thi thoảng anh vẫn quay lại với phụ nữ. Và thật dễ chịu. Thật mới mẻ. Anh thích bờ hông nhỏ thanh của phụ nữ, làn da mềm mại, bầu ngực nảy nở, những tiếng rên rỉ thầm thì khi quấn chặt nhau, sự buông lỏng của cô ấy. Điều duy nhất anh sợ hãi, thực sự, đó là sự gắn bó. Chí ít, những chàng trai không mê đắm nhau, họ không có cảm xúc gì khác, không mong chờ điều gì, bọn họ không chung thủy với một người. Phụ nữ, đôi lúc, họ ở lại, tựa đầu lên ngực anh, vuốt ve bụng anh, điều đó khiến anh sợ hãi. Còn anh, trong những tình huống ấy, kéo cánh tay và bờ vai tròn trịa ra khỏi thân thể mình, cố tách rời hai thân thể ra, bỏ đi tắm, những người phụ nữ ấy hiểu. Tuy nhiên, anh có thể nhớ màu mắt của các cô ấy. Còn với các chàng trai, anh thậm chí còn không có những kí ức đó.

“Nhưng phải là những người trẻ, hình như vậy…”

Đúng, tốt hơn là như thế, cơ thể tươi trẻ, mạnh mẽ, chưa từng trải qua tôi luyện hay chưa được mài giữa, bởi vì tuổi trẻ chính xác là sự dễ dãi, đẹp mà không cần nỗ lực, một sự ngạo mạn. Rồi những đêm trắng, thà bị kiệt sức dật dờ còn hơn là say khướt, hơn là nốc rượu nho vào họng. Và sự vô lo, có tư tưởng rằng chẳng gì quan trọng, mọi thứ đều có thể.

“Họ là những gì anh đã mất đi, họ có thứ mà anh không còn cơ hội tìm lại được.”

Những cô nhân tình, những chàng tình nhân nhìn anh có chút khinh thường, có chút cao ngạo, anh biết điều đó. Họ đôi khi ngạc nhiên về sức lực của anh, nhưng họ tin rằng anh đang bốc cháy những ngọn lửa cuối cùng. Họ không sai. Bọn họ nói chuyện với anh, bọn họ không có thói quen nói chuyện ấy, đó là cách của những người già, nói chuyện, điều đó khiến họ buồn cười khi tham gia cuộc chơi, nhưng họ cũng nhanh chóng chán ngán. Họ thích sự lãnh đạm, những lời gió thoảng mây bay, không thành thật, họ không tin một lời thề thốt nào, một lời hứa nào, một lần nữa, họ không sai. Còn anh, nhìn chăm chú và mỉm cười, mỉm cười đau đớn. Anh ôm hôn họ và chuyện ấy giúp anh xóa đi nụ cười lẫn nỗi đau.

“Anh không thấy tất cả những chuyện ấy thật trống rỗng sao? Vô ích sao?”

“Có chứ, chắc chắn vậy rồi.”

Anh không bịa ra câu chuyện. Anh hoàn toàn biết mình đang lãng phí thời gian với những người không mang lại ích lợi gì, chẳng mang đến cho anh điều gì ngoài sự vui thú dễ dãi, chóng qua, với những người ấy, anh cũng chẳng dâng hiến gì, ngoài cái ôm xiết trong một đêm dài vô tận. Anh không che giấu bộ mặt của mình, anh không đủ sức để giấu nó. Hoặc không cần giấu nó nữa. Anh thừa nhận rằng tất cả những thịt da ân ái trong đêm không giải quyết vấn đề tâm lý của anh, rằng những khoảnh khắc hư hỏng ấy không giúp trả lời bất kì câu hỏi nào của anh, rằng những buổi thâu đêm lang thang tràn ngập bia và nhạc ấy không mang trả lại hạnh phúc anh đã có trước đây, cũng không mang cho anh một hạnh phúc mới để thay thế. Nhưng anh thích như vậy hơn là sự trống trải vì thiếu vắng, những tổn thương của sự tìm kiếm. Sự trốn chạy này không cứu trợ anh điều gì, nhưng giúp anh đi qua những ngày tháng và chờ đợi đến khi anh được chữa lành. Anh mặc kệ họ thương xót anh hay họ coi khinh anh như một người buông thả. Anh học cách không quan tâm đến ánh mắt của người khác.

Cô nói: “Anh không hạnh phúc, điều này hẳn đã rõ, nhưng ít nhất vẫn còn sự rung động trong thân thể anh, vậy cũng còn tốt.”

Và có phải anh đã đi đến gần cô chính vì điều đó? Bởi cô thậm chí còn vô cảm hơn cả anh, từ bên trong. Bởi vì cô vẫn còn kháng cự hơn anh.

Và cũng bởi vì cô không phán xét anh. Đúng, có điều đó, rất rõ ràng: cô nhìn thấy sự lang thang u uẩn của anh, vậy mà không nghĩ đến việc trách móc anh. Đó không chỉ vì cô không biết rõ về anh. Cô hiểu anh, tin tưởng anh và nghe những điều anh tâm sự với cô, không bận lòng đến việc phải xem xét cân nhắc những chuyện ấy dưới lăng kính đạo đức. Cô không đánh giá những lựa chọn của anh. Hoặc có thể cô đã có quá đủ những dằn vặt của riêng cô.

Họ tiếp tục bước đi dưới ánh mặt trời, trong cái nóng khó chịu. Họ đi bên cạnh nhau, mà chẳng trao nhau một ánh mắt, chỉ hài lòng với việc nhìn một điểm vô định trước mặt, hay là lén nhìn theo một chú chim bồ câu bay lên, nghe giọng sang sảng của một người bán hàng rong, tiếng xe điện di chuyển, nước bắn tung tóe từ một đài phun nước nơi có bọn trẻ đang nhảy nhót, màu đỏ tươi bên trong tủ kính, những bảng tin tức mới trong ngày được treo trước một sạp báo. Rồi họ lại thường xuyên nhìn vào điểm vô định ấy, lạc hướng trong mơ hồ, rồi trở nên lơ đãng, không còn chú ý đến thế giới chung quanh họ, chỉ tập trung nghe những lời nói của người cạnh bên, quan tâm đến những câu hỏi tò mò thiếu tế nhị, và những câu trả lời không gây hiệu ứng gì mấy.

Chẳng cần quay nhìn anh, cô không thể không nhận thấy những ánh mắt chăm chú của những chàng trai trẻ đứng bất động hay những cô gái trẻ hấp tấp nói chuyện với bạn trai đi cùng. Cô đoan chắc, không cần phải nhìn kỹ anh, rằng anh cũng thấy họ chú ý đến anh, và anh không thờ ơ với chuyện đó. Cô biết điều đó có liên quan đến vẻ đẹp của anh, sự hờ hững của anh và vẻ lịch thiệp của anh, vốn đã khiến cô chú ý ngay lần gặp đầu tiên. Anh có sự quyến rũ của những người đàn ông tuổi ba mươi thuần thục, luôn phơi bày vẻ lẳng lơ của họ, và tỏ vẻ không quan tâm đến ngoại hình, bằng kiểu làm cho người khác tin rằng họ không chăm chút mấy đến ngoại hình. Còn cô, cô không hề để ý, cô không nhận ra điều đó, tự nó đến với suy nghĩ của cô. Nếu như chẳng ai dừng lại nhìn cô, thì bởi vì họ nhận ra nỗi buồn của cô, cái cảm xúc bị bỏ rơi toát ra từ người cô luôn khiến họ hơi e sợ.

“Anh chàng kia cũng không tệ nhỉ!”

Cô không biết gốc gác của anh ta. Cô chưa bao giờ giỏi trong việc nhận ra khác biệt về gốc gác, cô chưa từng quan tâm đến việc nhận diện về khuôn mặt. Anh ta là người lai, chắc chắn vậy. Còn không, có thể anh ta có xuất xứ từ phía bên kia bờ biển. Anh ta có cái nhìn đen tối, góc lõm ở mũi chia khuôn mặt thành hai phần cân đối nhau, đôi môi dày, râu quai nón phủ che hai má, có lẽ khoảng hai mươi lăm tuổi. Anh ta nhìn chằm chằm Mathieu, với một cái nhìn không hề che giấu. Mathieu cũng làm như vậy. Cô không biết là ai trong hai người họ đã bắt đầu trước. Chuyện xảy ra rất nhanh, chỉ vài giây, nhưng cái ham muốn trỗi dậy đột ngột ấy đã khiến cô chú ý.

“Không tệ, cậu ta hôn khá giỏi.”

Trong vài giây ngắn ngủi, cô nghĩ đến cái thế giới không thuộc về cô, đến những gì đang diễn ra bên ngoài quanh cô, những trái tim đang rung động trong khi tim cô thì chậm nhịp đầy rủi ro, về cuộc sống vẫn tiếp diễn trong khi cô ngồi lại bên lề, về những con người đang tìm kiếm nhau và tìm thấy nhau, trong khi cô thì mất đi người duy nhất quan trọng trong sự hiện hữu của mình. Và điều đó khiến cô đau đớn.

Đúng vậy, điều đó như một vết thương. Như một sự hờn ghen. Giờ đây cô dễ dàng có cảm giác khó chịu – thế nhưng cô sẽ miễn cưỡng chấp nhận điều này – khi cô nhận ra một số người vượt qua nỗi đau tốt hơn mình, ngay cả khi bọn họ không quá thích hợp. Đôi khi, cô cũng thích nhượng bộ với sự dễ dãi. Cô đặc biệt muốn thu hút sự chú ý, dù phải đẩy họ ra xa. Muốn được đề nghị tham gia vào vòng xoay ấy, dù cô sẽ từ chối làm thế.

“Còn bao lâu nữa thì về đến khách sạn?”

“Chúng ta sắp tới rồi.”

Cô muốn cuộc dạo chơi của họ kết thúc ngay lúc này. Cô mệt vì đi bộ, cái nóng, bầu trời quá xanh, thiếu không khí. Cô muốn có một làn không khí mát mẻ, dù chỉ một làn gió nhân tạo, thậm chí máy lạnh cũng được, và nghỉ ngơi, những chiếc ghế bành êm ái ở khách sạn sẽ rất thích hợp lúc này. Cô muốn ở một mình, muốn buông cánh tay đang dìu cô như dìu một người tàn tật, như dìu một bà lão, muốn trở về với sự cô độc phù hợp với chính bản thân mình. Cô vội vàng bước, họ không nói thêm với nhau lời nào.

Trong sảnh, khách du lịch đông đúc, đầy ắp với những nhịp điệu của người đến và người đi, đây là khoảng thời gian tệ hại. Tiếng ồn ào làm cho họ khó chịu ngay lập tức. Một sự hỗn loạn, âm thanh thô bạo của những kẻ thiếu kiên nhẫn, tiếng chỉ trích của những người mệt mỏi, sự kiêu ngạo của người thanh toán tiền và cơn phẫn nộ vì phải xếp hàng. Cô đã mong muốn có một không gian yên tĩnh, vậy mà không thể. Thế nên, họ chia tay nhau, vội vã, để thoát khỏi cái nóng bức này. Họ rất vụng về, riêng cô thì cúi đầu, họ không sắp xếp một cuộc hẹn mới. Cô vội vàng bước vào thang máy đang chất đầy vali, còn anh thì đứng tại chỗ, bất động giữa đám đông chuyển động.

Anh tự hỏi liệu những lời của anh có khiến cô tổn thương. Đáng lẽ anh không nên nói cụ thể chi tiết. Anh cần gì phải kể lại những đêm chơi bời của một gã trai? Dù sao thì cô là người đặt ra câu hỏi, anh chỉ trả lời, anh đã cố gắng kiềm chế nhưng cuối cùng thì anh không muốn nói dối. Mà lời nói dối thì cần quá nhiều nỗ lực để nói ra. Hay là cô bị sốc vì cách mà anh tìm quên để “nhận chìm nỗi buồn”. Có lẽ cô đã hy vọng anh thanh cao lịch thiệp như những góa phụ, nhưng rồi phát hiện ra anh chỉ là người tận hưởng niềm vui như kẻ yếu đuối. Anh không hối hận gì cả. Anh đã qua rồi cái độ tuổi sống không thật với con người mình.

Cô quyết định không rời khỏi phòng, kéo màn cửa sổ lại, để bảo vệ mình trước thế giới bên ngoài, với những tin đồn, với thứ ánh sáng độc địa. Cô nằm trên giường, trong phòng nửa sáng nửa tối, lưng thẳng đuột, chân duỗi thẳng, tay gấp để trên bụng, cô giống như một bức tượng nằm, cô còn giống thứ gì khác? Cô vẫn nằm như thế nhiều giờ, không thực sự mất đi ý thức, không thấy buồn ngủ, thậm chí không nghỉ ngơi. Nhiều giờ trôi qua, trong tư thế như một xác chết. Cô không thể biết đã nằm đó bao lâu, cô không đếm thời gian, xua đuổi từng suy nghĩ một dồn dập trong cô và cố để làm rỗng đầu óc, nhưng rồi những ám ảnh dai dẳng vẫn trở lại không thôi. Cùng lúc đó, người dọn phòng gõ cửa. Vì không nhận được câu trả lời, cô ta đẩy cánh cửa. Vừa khi Hélène quay về thực tại, thấy cô dọn phòng đi vào bên trong nhìn thấy sự ngạc nhiên của cô, Hélène từ chối sự xuất hiện của cô ta, một cách thô lỗ, không một lời nào, chỉ với một cử chỉ tức giận của mình. Sau đó cô hối hận về hành vi thô lỗ của mình nhưng đã quá muộn. Rồi cô trở lại nằm như bức tượng, gần như một xác chết.

Bên ngoài, chắc chắn vẫn còn là mùa hè, vẫn màu xanh trong thành phố, cả một màu xanh ấy, bóng râm quá ít dưới những mái vòm trong quảng trường Praça do Comércio, sự mệt mỏi của những vị khách du lịch mà cô không quan tâm. Cô nằm đó cùng sự im lặng theo những giờ đồng hồ vuột qua.

Và đột nhiên, không có bất cứ điều gì báo trước, cô đứng bật dậy, bị một điều gì đó hiển nhiên cấp bách hay một sự khẩn thiết xâm chiếm. Cô với lấy điện thoại bàn và bấm số phòng của Mathieu. Cô tự thuyết phục mình rằng anh ấy sẽ không trả lời. Cô tưởng tượng cảnh anh đang lang thang khắp những đường phố, không mục đích rõ ràng, dừng lại trước một quán cà phê ngoài trời để ăn kem, đọc những tờ báo Pháp của ngày hôm trước. Hoặc đang bước chân trần ngập trong cát, quần của anh sẽ xắn lên tận đầu gối, trên một bãi biển gần Cacilhas, và ngắm những thanh niên trẻ chơi bóng hoặc nhảy múa trong những cơn sóng. Hoặc đi dọc bến tàu Tagus, gần bến cảng để xem những chuyến tàu cập cảng, những thuyền buồm vượt biển khơi. Cô đang chuẩn bị để lại cho anh một tin nhắn thoại, để bày tỏ mong muốn được gặp lại anh, nếu anh có thời gian, nếu anh muốn. Cô sẽ đề nghị anh một cuộc hẹn, cho anh một giờ cụ thể anh có thể gọi lại cho cô, và để anh tự do được từ chối cuộc hẹn. Cô sẽ cúp ống nghe điện thoại, trở về nằm trong im lặng. Thế nhưng anh đã bắt máy ngay từ hồi chuông đầu tiên. Cô bối rối, tìm từ ngữ. Cô đã sẵn sàng nghĩ được vài câu tin nhắn, rồi cúp ống nghe, rồi chờ đợi. Cô không có cuộc đối thoại.

“Em tưởng anh không có trong phòng.”

Cô nói lắp bắp. Mặc dù cô biết chính xác những gì mình muốn nói. Cô cần người đàn ông này, cần sự hiện diện của anh, cần nói chuyện với anh. Chỉ cần một chút can đảm để thú nhận với anh. Hoặc đơn giản là thôi không nói chuyện nữa. Hoặc là từ bỏ, ngưng lại cái trò chơi xuất hiện này. Anh cảm nhận được sự ngạc nhiên và lúng túng của cô.

Anh nói đỡ cho cô: “Anh cũng đã hy vọng em sẽ gọi.”

Anh cũng vậy, không ra khỏi phòng. Anh cưỡng lại lời gọi mời của thành phố, tạm hài lòng với việc đùa nghịch cái điều khiển ti vi như một đứa trẻ, bật từ kênh này sang kênh khác, không tập trung coi kênh nào, ngồi nghe nhìn mà không thực sự chú tâm vào những câu thoại, những lời cảm thán tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Đức. Anh ngồi vào bàn, cầm file bìa da màu đen rất đẹp chứa nhiều tờ giấy có in tên khách sạn, rút ra một tờ, định viết một bức thư, cuối cùng lại từ bỏ. Viết cái gì và viết cho ai đây? Anh đứng dậy đi soi khuôn mặt mình trong gương phòng tắm, hai quầng thâm dưới mắt, râu ria lởm chởm và một làn da xấu xí. Một lần nữa, anh từ bỏ, mất quá nhiều công sức để chăm sóc lại với khuôn mặt này. Nói vậy, nhưng anh tự hỏi làm sao mình có thể quyến rũ ai nữa, với vẻ bề ngoài này, sự lố bịch này. Anh tự hỏi những gì người khác nhìn thấy mà anh không nhìn thấy. Anh tự hỏi mình còn bao nhiêu thời gian ở đây nữa. Anh ở hoài trong phòng tắm, anh muốn ngâm làn da trần trong nước, muốn bôi nhiều gel tắm nổi bọt trên tấm thân trần, chung quanh chỗ kín. Bởi anh muốn loại bỏ bụi bẩn, cái thứ mồ hôi dính bết sau lưng, nhưng đương nhiên anh cần nhiều thứ hơn nữa để cảm thấy bản thân sạch sẽ. Anh nghĩ đến việc gọi một hay hai cuộc điện thoại, anh sẽ tìm được một cô Manoel hoặc một nàng Anna nào đấy đến với anh, nhưng anh không nghĩ mình còn có thể đóng kịch. Khi chuông điện thoại reo lên, anh đã chắc chắn đầu bên kia sẽ là giọng của Hélène, anh đã hy vọng cô sẽ gọi.

Họ chốt một cuộc hẹn, sẽ gặp nhau trong khu vườn của khách sạn, ở nơi lần gặp đầu, như thể sẽ là hợp lẽ hơn nếu họ khởi đầu lại từ nơi ấy, trở lại sự ngây thơ của khởi đầu, với sự trong sáng trước khi có những lời nói. Mặc dù cả hai đều biết nỗi đau của người kia. Dù sao họ cũng không viện cớ cho sự vô tri. Chỉ đơn giản, không cần ai trong hai người phải mạnh dạn nói thành lời, họ cảm thấy tốt hơn nên tìm lại sự tĩnh lặng của lần gặp đầu, sự u buồn khiến người ta dễ cởi mở những tâm tình, bất chấp những mạo hiểm. Một tiếng nữa thôi sẽ đến giờ hẹn.

Cô mở cửa chớp ra, để ánh sáng rọi vào phòng, cái nóng rung động, kéo thẳng tấm ga giường chỗ lúc nãy cơ thể nằm ì lên.

Cô tìm kiếm trong tủ chiếc áo đầm mà cô sẽ mặc, một chiếc đầm mỏng nhẹ, trung tính. Cô chải lại mái tóc trước gương và cũng không mất thời gian lâu cho việc bôi ít kem dưỡng da ban ngày có phớt phấn hồng khiến sắc mặt cô tươi như thường lệ, cô hài lòng với làn da trắng nhợt nhạt, những nếp nhăn hiện trên hai thái dương, đôi môi để mộc, tại sao cô phải trang điểm, tại sao phải cố gắng giấu đi con người thật của hiện tại với người đàn ông đã biết mọi thứ về cô?

Còn anh, anh nhanh chóng bước vào phòng tắm, lưng trần, rốt cuộc mở vòi nước nóng ở lavabo, làm nước bắn tung tóe cả lên hông, anh bôi kem lên hai má, cạo râu một cách tỉ mỉ và khéo léo như thường lệ. Anh chải chuốt lại mái tóc bù xù của mình. Sau đó mặc một chiếc áo sơ mi trắng, quần jean màu da. Lẽ dĩ nhiên, anh không có ý định dù nhỏ nhất, là quyến rũ người phụ nữ đã hẹn anh, quan hệ của họ không phải kiểu ấy, cô và anh, thế nhưng anh vẫn có ý muốn, dù thực ngốc, làm đẹp vì cô.

Anh cẩn thận xuống sớm hơn một tí, là người đến đầu tiên, để đón cô, để đứng dậy khi cô xuất hiện. Anh không băn khoăn gì về ý muốn biểu hiện trang trọng ấy, chỉ cảm thấy đó là thái độ thích hợp. Cô đi về phía anh, nở nụ cười nhẹ nhàng, không tỏ ra gượng ép. Lúc ấy anh chìa tay ra nắm tay cô, còn cô hôn lên má anh, chỉ một bên má rồi ngồi xuống. Họ ngồi đối diện nhau một lần nữa, mong muốn kể tiếp câu chuyện dang dở về những nỗi đau của họ.

“Thật kì lạ, nhưng phải nói là hơi khủng khiếp, khi nhiều tiếng đồng hồ trôi qua em không biết chúng ta còn gặp nhau nữa không.”

Cô không kiềm chế, không ngăn mình nói ra sự hoài nghi khiến cô nghẹt thở. Cô đã có thể im lặng, không hề để lộ chút nào sự suy sụp thoáng qua của mình, sự yếu đuối của mình, nhưng cô đã chọn phơi bày sự thật. Cô đang lục tìm bên trong sự thật. Còn anh, anh nghĩ về nụ hôn trên má, về sự dịu dàng lúc nãy, dấu hiệu của sự trìu mến. Anh lại quan sát người phụ nữ ấy như ngày đầu tiên gặp, tràn ngập nỗi u sầu. Anh cũng thổ lộ về nỗi lo sợ rằng những điều có giữa anh và cô, những điều gần như không thể lý giải, rồi sẽ kết thúc. Tệ hơn: dứt bỏ. Và giống như cô, anh cảm thấy nhẹ nhõm khi được nói chuyện lại. Thực tế, họ là hai người gặp nạn, đang dìu dắt lẫn nhau. Ta chỉ thấy rõ điều này, sự tổn thương của họ, sự nương tựa nhau của họ, sự đồng hành của những người bị tổn thương.

“Em nghĩ mình cần kể ra những gì đã trải qua, những gì mình cảm nhận. Nhưng quan trọng hơn tất cả, em nghĩ rằng mình phải kể với anh. Anh hiểu, đúng không?”

Tiếng người phục vụ tiến gần khiến anh không trả lời câu hỏi. Việc gọi món diễn ra nhanh chóng. Khi họ trở lại là hai người mặt đối mặt, không còn cần thiết trả lời lại câu hỏi ấy. Họ biết mình đang chờ đợi điều gì. Họ nói với nhau những điều bình thường, để trở lại thân thiết với nhau. Và cô bắt đầu trước, cô nóng lòng và rồi uể oải:

“Em đã nghĩ sẽ bay sang San Francisco. Người ta cho phép bọn em – gia đình của những nạn nhân được sang hiện trường. Em tự nhủ: Em sẽ đến xem tận nơi. Thật không thể chịu đựng được khi em không hình dung ra nơi ấy. Dĩ nhiên, đã có những hình ảnh liên tục trên truyền hình, nhưng không chắc chắn là những nơi chồng em đến thường xuyên, và hình ảnh thoáng qua, quá nhanh, quá hỗn độn. Còn có một điều khác: em có ước muốn được bước đi trên nền đất ấy, cảm nhận dưới đôi chân mình và nhìn thấy những tòa nhà sụp đổ, những đống hoang tàn nghi ngút khói, những con đường tan hoang để hiểu được sự thảm khốc của thiên tai. Em phải đối diện điều tồi tệ nhất, với nỗi đau buồn. Đích thực. Không phân loại hình ảnh, không màn hình. Thực tế tàn nhẫn. Em cũng muốn đi xem biển, đứng trước biển, ngắm thật lâu sự bình yên của biển và đoán xem làm thế nào mà biển tạo ra những đợt sóng chỉ thoáng chốc. Nhưng tật cả mọi người đều khuyên em không nên.”

Có những người nhắm mắt để quên đi, có những người quay lưng để không đối mặt với điều không chấp nhận được, lánh xa nỗi bất hạnh để không phải chịu đau đớn vì nó. Và cũng có những người khác, họ chọn cách đi xuống đến địa ngục, truy bức sự thật bất chấp cả nguy cơ bị tổn thương, tiến lên trước mặt nguy hiểm. Cô hình dung mình là một trong số những người ấy, những người có dũng khí, những người không biết sợ.

Nhưng rồi cô buộc phải từ bỏ ý định đi đến vùng đất đã chôn vùi chồng mình. Rốt cuộc cô đã lắng nghe những người muốn cô suy nghĩ tỉnh táo, đã cầu xin cô đừng tự tìm thêm một nỗi đau khác, và chỉ trải qua thử thách bằng lý trí. Cô nghe người ta chỉ trích việc cô thích tự làm mình đau đớn, sự điên cuồng của cô. Cô đáp trả lại những luận cứ mà Bộ Ngoại giao đưa ra, để ngăn cản cô thực hiện chuyến đi ấy. Cô thấy sự cố chấp của họ thật đáng nghi ngờ, có cảm tưởng họ đang cố che giấu cô điều gì đó, nhưng họ lại có chất giọng nhẹ nhàng và thông tuệ của những người xử lý thiên tai mỗi ngày trên trái đất. Cô đã không đi. Một vài buổi sáng, cô thấy hối tiếc chuyện này kinh khủng. Cô chấp nhận từ bỏ, trái với nguyện vọng của mình, chính điều ấy đẩy cô đến bên bờ điên loạn.

Đúng vậy, cô đã có thể đi tìm kiếm trong các bệnh viện, cô đã có thể hỏi những người tham gia cứu hộ, tìm kiếm một thi thể trong những nhà xác, lật từng cuốn số ghi chép danh sách nạn nhân. Cô đã có thể lang thang trong nhiều tiếng đồng hồ, nếu cần thiết, để tìm kiếm manh mối, bất cứ là gì, một luồng ánh sáng để bám víu vào. Cô đã có thể liên lạc những người sống sót, những người thoát nạn, phản đối những con số xác suất, một cách tình cờ, cô có thể nhờ họ kể lại, lặp lại những điều họ đã nhìn thấy, những điều họ đã cảm nhận. Hẳn nhiên, cô sẽ thất bại, giống như tất cả, hoặc hầu hết những người mạo hiểm đi đến nơi ấy. Và giả dụ cô có thành công – thành công ư? – thì lẽ nào cô sẽ giống như những xác không hồn xuất hiện trên truyền hình kia, những con người nháo nhác vì nhìn thấy cái chết của người thân ngay trước mắt, những người ánh mắt thờ thẫn với dáng đi lủi thủi của những phạm nhân?

Anh tin chắc rằng, thật sự cô có thể tìm thấy sức lực để vật lộn với tất cả những điều này, những đống đổ nát nghi ngút khói bụi, những đại lộ vỡ nát, mùi của chết chóc, những thân thể người chết rất lâu sau mới được phát hiện, được lôi ra từ đống đồ nát không còn toàn thây, lời kể lắp bắp của người sống sót, lời giải thích mệt mỏi của người cứu hộ, sự bực dọc của lực lượng an ninh, nỗi tang tóc của con người. Cho dù cô yếu đuối, mảnh mai trong chiếc đầm suôn, gương mặt mệt mỏi, nhưng anh đoán cô có tính chiến đấu phi thường. Anh cũng thấy như người khác, anh nghĩ tốt hơn cho cô là đừng đi đến nơi ấy. Vì trong những tình huống đó, sự can đảm và cá tính thôi không đủ. Chỉ đơn giản có những tình huống mà người ta không nên đối mặt, để tránh rủi ro mất đi cả lí trí. Những hình ảnh mà võng mạc không có khả năng định hình.

“Vậy là em đành lòng ở nhà. Em thường xuyên gọi đến ban Xử lý khủng hoảng chỉ để họ cung cấp những thông tin giống nhau mỗi ngày, và họ lặp lại cùng một câu mỗi ngày: ‘Chúng tôi phải tiến hành đối chiếu nhiều nguồn,’ ‘Tất cả những chuyện này rất phức tạp,’ ‘Bà không thể tưởng tượng được sự hỗn loạn,’ ‘Ngay khi chúng tôi có nhiều thông tin hơn chúng tôi sẽ liên lạc với bà,’ ‘Mọi diễn biến đều rất chậm, hãy tin tưởng những người làm việc ở bên đó,’ ‘Chúng tôi không giấu bà bất cứ điều gì,’ ‘Những thông tin thu được rất nhỏ giọt,’… Khi em đã quá chán nghe những lời ấy, em đã gọi trực tiếp Lãnh sự quán Pháp ở San Francisco. Người ta đã không nói với em nhiều thông tin hơn, nhưng ít nhất em đã có cảm giác gần gũi hơn với nơi xảy ra thiên tai. Thật ngớ ngẩn nhưng điều đó đã thay đổi mọi thứ.”

Cô luôn luôn cần được biết, được hiểu, được đẩy lùi bóng tối, đề không có cảm tưởng là một con rối bị người xa lạ thao túng. Luôn luôn muốn đến gần thực tại, như thể để tìm giải pháp, và để nắm bắt chút ít thực tại. Để từ đó bắt đầu chế ngự nỗi đau của riêng mình. Cảm nhận mạch đập của người chết, tự tạo sự thiết thân với thảm họa, một giai đoạn không thể thiếu trước khi muốn quên đi thảm họa. Rồi tiếp tục tiến lên với việc không tránh khỏi: để tang. Anh đọc những điều này trong mục Tâm lý học của mấy tạp chí phụ nữ, anh đã chẳng bao giờ tin.

“Bất chấp mọi thứ, em đã chiến đấu chống lại những thủ tục hành chính. Anh không thể hình dung được những rào cản người ta đặt ra trên hành trình của chúng ta, những trở ngại phải vượt qua. Người ta làm mình nản chí trong tất cả mọi phương tiện, trông thì tưởng không có gì. Anh không biết được, chẳng hạn như biết bao lần em phải đánh vần tên mình trên điện thoại, phải chứng minh nhân thân mình. Tất cả bắt đầu từ nhân thân. Thoạt đầu ta luôn bị nghi ngờ. ‘Ta phải cung cấp những đảm bảo trước khi người ta đồng ý chuyển cho gặp một người có chức trách.’ ”

Đây là hình ảnh anh có về cô, con ngựa nhỏ bướng bỉnh. Nhảy qua từng cái hàng rào một, vận dụng sức mạnh đáng kinh ngạc để bật lên khỏi mặt đất, chinh phục một độ cao tăng dần, không ngừng có nguy cơ ngã gục và dừng hành trình của mình lại một cách đau đớn, vì sai lầm của một kẻ quyết đoán quá chú tâm vào tiểu tiết. Anh e ngại những sự lăng nhục mà cô đã phải chịu đựng, trong suốt thời gian qua với tất cả năng lượng đổ dồn vào cuộc chiến mà chẳng được kết quả gì, ngoài việc sống qua được một ngày nữa, vượt qua những giờ đồng hồ nữa, và như thế để xóa nhòa thảm họa ấy, càng tạo nên khoảng cách giữa cô và anh.

“Nhìn lại, em nghĩ rằng mọi chuyện đều là cố ý. Em phải tập quen dần với mất mát, với chịu đựng.”

Làm sao khiến cho cha mẹ, người thân của các nạn nhân dừng cuộc chiến, buông vũ khí, cuối cùng là câm lặng, đến lượt họ phải chôn vùi. Họ chỉ còn thinh lặng, trơ lì, bởi lẽ mọi lời nói đều bất lực, mỗi chuyển biến đều thất bại. Đưa họ đến với một niềm tin duy nhất có giá trị: đối mặt với cái chết một người thân, ta không thể làm được gì, nhưng phải chữa lành nỗi đau ấy. Cô đã buông xuôi hai tay, ngày hôm nay, đôi tay ấy của cô buông xuôi dọc theo thân người, đôi tay không còn chút năng lượng sống, chúng giống như những dây leo bò quanh những thân cây đã chết.

Anh ngắm nhìn sự thất bại trên người cô, sự buông bỏ. Dù cho cô là người thanh tao, phẩm giá, nhưng rồi mớ hỗn độn ấy vẫn chiến thắng. Anh muốn có một cử chỉ hướng về phía người phụ nữ, ôm chặt cô trong lòng anh chẳng hạn, để chứng tỏ sự gắn bó, thế nhưng anh biết một hành động như vậy sẽ không phù hợp, sẽ là vụng về, sẽ bị xem như lòng thương hại. Cô muốn anh lắng nghe, chứ không muốn anh thương hại cô. Anh vẫn giữ nguyên tắc bất thành văn ấy giữa hai người họ.

Khi nhìn kỹ cô, anh thấy đôi mắt cô trở nên thẫn thờ; cô như đi lạc vào nơi khác, một ý nghĩ xâm chiếm tâm trí anh.

Và đột nhiên, một câu nói thốt ra, từ chính miệng cô.

“Vincent đã không trở lại.”

Một câu kể lại bi kịch ấy, hẳn nhiên rồi, nhưng tách biệt với cuộc trò chuyện, một câu dường như thốt ra chỉ vì quá nặng trĩu để ôm mang trong lòng. Một câu đã được phát âm ra, đã được nghe thấy. Một câu thông thường, đơn giản, thậm chí không là một giải thoát, đúng hơn là một hơi thở hắt, tựa như hơi thở cuối cùng của người chết. Những từ tầm thường và khủng khiếp, như lời kinh cầu.

“Vincent đã không trở lại.”

Trong vườn, không có lấy một làn gió. Không khí ẩm thấp bất thường, vẫn luôn như vậy. Một mái che kim loại. Có cảm giác như một nhà kính. Thật ngột ngạt. Anh nhìn thấy những giọt mồ hôi vương trên trán cô, bên khe mũi của cô. Anh đoán chắc làn da mình cũng đang bóng lưỡng như vậy. Những giọt mồ hôi ấy lấp lánh trên cánh tay cô. Phải chi cái nóng hạ nhiệt một chút. Phải chi có cơn giông ùa đến, với sấm sét, một lần cho xứng đáng, phải chi có mưa xuất hiện vào buổi tối. Anh khẽ ra dấu với người phục vụ, yêu cầu họ mang nước khoáng tới. Cô không để ý đến cử chỉ ý tứ này của anh, lúc ấy đôi mắt cô nhìn chăm chú lên các cành cây cọ bất động.

Cô đề nghị họ di chuyển đến quầy bar. Họ ngồi vào chiếc ghế bành nhung đỏ, dưới chân là những tắm gương phản chiếu. Vết hoen gỉ đã hằn dấu trên bề mặt gương và làm biến dạng khuôn mặt của họ đôi chút, nó tạo nên những đường nét không rõ ràng trên khuôn mặt họ. Xung quanh họ, những bức trướng phủ tường nặng nề, đèn trang trí Art-déco, những mảng kính sơn màu tím nhạt và vàng, đó là một khoảnh khắc lỗi mốt.

Đó là sự yên tĩnh của một buổi chiều tà, vào lúc mọi người đã đi ra bãi biển hoặc ngủ trưa trong bóng mát.

Đó là lúc vắng khách trong các quán bar của khách sạn và là lúc người phục vụ nhàm chán, lúng túng trong bộ đồng phục trắng và ta tưởng tượng ngay khi vừa hết giờ làm việc, anh ta phi nhanh xe máy đi về với vị hôn thê. Đúng vậy, sự nhàn rỗi của anh ta, vào lúc những kẻ lạc lối thì thầm chuyện trò hoặc lật giở những tờ báo tiếng Anh.

Hélène và Mathieu không lật giở những tờ báo, họ không trò chuyện, họ là những người lạc lõng.

“Dường như em biết rõ về San Francisco, dù chưa từng đặt chân đến nơi ấy. Em đã dành hàng giờ đồng hồ, đắm mình trong máy tính của em, ngắm nghía những bản đồ của thành phố ấy, để cố gắng hiểu. Nhưng hiểu gì đây?”

Tất nhiên, thật khó khăn từ bản đồ mà hình dung ra các ngọn đồi, những con đường dốc, nhưng cô đã xem những bộ phim, cô vẫn nhớ, còn giữ nhiều đoạn trong đầu. Cũng thật khó để hình dung ra sương mù, làn sương mù dai dẳng mà cô nghe kể đầy cả hai tai, nhưng cô vẫn cứ vận dụng trí tưởng tượng. Còn những thứ khác, cô đã học tên những khu phố: Union Street, North Beach, Telegraph Hill, Pacific Heights, Chinatown, Union Square và đi xuống thấp hơn một chút, Castro, Mission, Potrero Hill, Twin Peaks. Nếu hiểu được, cô sẽ có thể xác định vị trí mà không gặp vấn đề gì, cô sẽ không cần phải hỏi lại đường đi. Cô hiểu rằng những ngôi nhà đẹp và những khung cảnh đẹp nằm ở phía Russian Hill, Lower Haight là cái nôi của phong trào contre-culture (phản-văn-hóa), Fisherman’s Whart là khu nhộn nhịp du khách, dù cũng thấy được sư tử biển. Cô cũng biết vị trí của những công viên, Lincoln về phía tây, Stadium Ở trung tâm và Harding Park ở phía nam. Và dĩ nhiên, cô biết cầu Golden Gate và Thái Bình Dương, cầu Oakland, trạm phà và vịnh. Những thứ đó đều không còn tồn tại.

Cô biết tỏ tường một thành phố vừa bị gạch tên trên bản đồ.

Và rồi cô không thể ngăn mình tìm vị trí khách sạn của Vincent. Khách sạn Majestic, ở số 1500 đường Sutter ngay góc với đường Gough. Một tòa nhà tuyệt đẹp theo phong cách kiến trúc thời Nữ hoàng Victoria, cô đã nhìn thấy những hình ảnh tòa nhà trên Google, những hình ảnh rất rõ ràng. Nằm trên đỉnh của một ngọn đồi. Một lối trang trí cổ điển, cô sẽ thích thôi. Cô biết rằng tòa nhà này đã được xây dựng vào năm 1902, rằng nó đã đứng vững trong trận động đất cực mạnh vào năm 1906, trận động đất đó đã phá hủy ⅘ thành phố. Lần này thì tòa nhà ấy đã không đứng vững.

Số 1500 đường Sutter. Chồng cô có lẽ đã chết tại địa chỉ này.

“Em nhớ ra là chưa kể với anh: em đã nhận một bức thư, một vài ngày sau thảm hoạ. Một bức thư được viết trên giấy viết thư có in tên của khách sạn. Chỉ một vài từ nguệch ngoạc, gần như không đọc được. Những điều ngớ ngần và ngọt ngào. ‘Anh sẽ về nhà thứ Năm. Anh đang nghĩ về em.’ Vincent lúc nào cũng gửi thư như thế. Viết những lời ngắn ngủi từ khắp nơi trên thế giới, những nơi anh ấy đến công tác. Ban đầu, mục đích là để lưu giữ lại những địa điểm và thời gian. Và sau đó, qua nhiều năm, việc đó đã trở thành một trò chơi hoặc một thói quen truyền thống, một cái gì đó đại loại như thế. Em đã nghi ngờ anh ấy không từ bỏ thói quen này. Tuy nhiên, khi em mở hộp thư ra, khi em nhìn thấy phong bì ấy, em ngã khuỵu.”

Lần đầu tiên, cô nhắc đến ngã khuỵu, một biểu hiện thể chất bề ngoài của việc đau buồn, sự chịu đựng của thân thể. Cho đến lúc này, cô nói thẳng không úp mở, không tìm cách vòng vo. Anh đã có thể đo được sự nghiêm khắc của cô, sự chăm chút không nói dối anh, không tự dối mình, nhưng cô luôn tránh nhìn thấy những hình ảnh cho thấy sự tàn phá và thiệt hại. Cô đã vượt lên một nấc. Hoàn toàn hợp lý là khi ai đó khóc than, buông xuôi khi mất đi một nửa yêu thương của mình. Nếu ngược lại, thậm chí sẽ gần như không thể hiểu nổi. Nhưng bởi vậy, khi anh chỉ muốn tin cô mạnh mẽ, thì anh lại phát hiện sự mong manh dễ tổn thương của cô. Anh cũng giả định rằng mấy tháng qua, kế từ khi trận động đất xảy ra, nhất thiết đã xoa dịu sự nhạy cảm của cô với nỗi đau, nhưng vết thương vẫn còn đau, và những ký ức, vẫn chất chứa đau khổ.

Cô ở đó, với bức thư trong đôi tay run rẩy. Cô nhận ra chữ viết của chồng mình. Cô còn biết chữ viết nào rõ hơn cái chữ viết ấy? Cô xem kỹ con tem, lá cờ Mỹ, dấu bưu điện. Mắt cô nhìn kỹ vào ngày tháng, hai ngày trước khi trận động đất xảy ra nhận chìm mọi thứ. Cái cách viết ngày tháng kiểu Anglo-Saxons, phải đặt tháng trước ngày sau. Cô ở đó, với bức thư vô lo, không có bất kỳ linh cảm nào, không có sự sợ hãi nào. Người đàn ông hoàn toàn không biết mình sẽ chết trong bốn mươi tám giờ nữa, anh ấy ở trong trạng thái bất tri tuyệt vời, sự ngây ngô mà sau khi chuyện xảy ra, khiến ta rợn người. Cô ở đó, với vết tích cuối cùng của tình yêu, những lời cuối cùng, những lời mà sau đó hai người họ sẽ không còn những hứa hẹn nữa. Bởi vì sau đó, đúng, là sự im lặng, sự im lặng vô hạn. Cô ở đó, cùng với giọng nói từ-hầm-mộ, nó vang vọng một cách kỳ lạ, nó đè nén lồng ngực cô, cô thở hơi thở ngắt quãng. Cô muốn hét lên nhưng không hét ra được. Cô ngã khuỵu.

Cô từ từ ngã xuống, trên sàn nhà, trên nền gạch hoa lạnh lẽo ở đại sảnh của tòa nhà. Đầu của cô đập xuống nền gạch vuông. Cô không mất ý thức ngay. Đôi mắt của cô vẫn mở, những giọt nước mắt đọng lại trong khóe mắt cô, và cô cảm thấy những giọt nước mắt ấy đang lăn dài trên má mình. Và ở hai bên thái dương, cô thấy hơi nóng. Đó là một chút máu. Đó là cú ngã của cô. Máu và nước mắt hòa quyện cùng nhau. Cô nhắm mắt, ngủ thiếp đi. Một người đứng gần phát hiện cô nằm thõng thượt ở lối vào, bất động, anh ta giúp cô tỉnh lại. Anh ta nhặt bao thư lên, không đặt câu hỏi nào. Câu hỏi là vô nghĩa khi người chết viết cho ta để giải thích họ đang sống tốt, rằng họ nghĩ về ta, rằng họ sẽ sớm trở về.

“Em đã cất bức thư ở trong ngăn kéo, khuất tầm mắt em. Có vài ngày, em mở ngăn kéo, em không thể làm khác được, nhưng em không đọc bức thư, em không bao giờ đọc lại nó một lần nào nữa, nó vượt quá sức chịu đựng của em. Em có thể xé bỏ bức thư đi, để không làm mình đau lòng thêm nữa. Nhưng xé bỏ cũng vượt quá sức chịu đựng của em.”

Cô đang mắc kẹt ở giữa, không thể gặp lại chồng mình, không thể thoát ra khỏi thảm kịch mất chồng. Cô bơi qua bơi về liên tục từ bờ này sang bờ kia, ấp ủ ký ức về người đã biến mất đồng thời vẫn muốn gắn bó với ký ức ấy. Cô không biết liệu có nên để mình đắm chìm trong dòng chảy ngọt ngào của buồn đau hay là bơi ngược dòng với hy vọng chạm đến đất liền, cô mãi dao động giữa lòng trung thành và sự nổi dậy.

Tạm thời, cô không tìm ra lối thoát.

“Xin lỗi anh, rốt cuộc em sẽ khiến anh chán nản với chuyện của em.”

Cô nói ra điều tầm thường ấy, điều vô vị ấy và anh gần như muốn trách cô. Đó là những lời trơn tru của những kẻ không có gì để nói với nhau. Hoặc những người muốn rút ngắn cuộc trò chuyện. Hai người họ không thuộc về nhóm đó. Cho đến giờ này, họ tránh đưa ra những lời nhận xét ước lệ. Họ đã không vấp váp, tránh tất cả những cạm bẫy lúc ban đầu, tất cả những lỗi lầm do thẹn thùng không đúng chỗ. Bất chấp những tục lệ, họ đã chọn nói rõ, nói sự thật. Vậy tại sao cô lại nói những lời mông lung ấy, cái câu vô nghĩa ấy? Anh đoán rằng cô chỉ tìm cách lấy lại một chút sĩ diện. Thực tế thì cô không muốn chìm đắm trong sự thống thiết giả tạo, ghét việc phải nắm giữ cái sợi dây mong manh mà nhiều người đều đi lên đó. Cô không muốn mang ơn sự đồng cảm dễ mủi lòng. Anh thấy dường như vào lúc này, sự đánh lạc hướng của cô là phương cách tốt nhất để thoát khỏi lòng trắc ẩn và tính hay chiều lòng người khác của anh.

“Anh thích nghe em nói.”

Anh dám đưa ra một câu trả lời có hơi không thích đáng, rồi cô sẽ hiểu. Tất nhiên, anh không từ chối việc giãi bày những bất hạnh của mình. Điều quan trọng là họ chia sẻ sự thân thiết và việc kể về mình cho người kia, sự quan tâm họ dành cho nhau, sự trìu mến trong câm lặng mà họ dành cho nhau. Cô mỉm cười để cảm ơn anh vì bao dung đến thế.

“Anh thật tốt. Hẳn người khác thường không nói với anh như vậy nhưng đó là sự thật: Anh rất tử tế.”

Cô ấy nói đúng, người ta thường không nói với anh như vậy. Nói chung, người ta dè chừng anh. Người ta nghĩ anh có một bí ẩn cần giải mã. Đó là vì ánh mắt mờ ảo của anh, và vẻ đẹp nham hiểm của anh: đó là lời của một phụ nữ trẻ đã nói khi rời xa anh vào một buổi sáng, trong một căn phòng khách sạn, mà không có ý định gặp lại anh lần nữa, cô ta đã sử dụng cụm từ ấy vô cảm như người ta viết một danh sách người chết, hay một quyết định đuổi việc không bồi hoàn, đó không phải là một lời khen ngợi từ miệng cô ta, đúng hơn là một nhận xét cay đắng, hẳn cô phải nghĩ rằng sự nham hiểm vượt trội hơn cả nét quyến rũ, cô hối hận vì đã dễ dàng bị chinh phục bởi sự quyến rũ, cô ta đóng sầm cánh cửa phòng ngay khi nói xong câu ấy, anh không còn gặp lại cô ta, anh đã nghĩ rằng có thêm một người nữa anh sẽ không gặp lại và còn trách anh vì chính cái điều thu hút cô đến với anh. Không, anh không có dáng vẻ bề ngoài của một người tử tế, anh hấp dẫn nhưng cũng là người đáng phải dè chừng, anh biết điều đó, nhưng anh chẳng thể làm gì, không thể thay đổi cái nhìn của cô ta. Người phụ nữ góa chồng đã hiểu hoàn toàn điều đó, cô nói mà không có ý đồ thầm kín nào, không nghĩ đến làm tổn thương, đưa ra một nhận xét và tự hài lòng với mình vì đã chạm sâu ở trong anh tấm lòng nhân ái, tình người. Cô không dừng lại ở vẻ bề ngoài.

Bỗng dưng, họ cảm thấy rất bối rối. Trong ngần ngại. Nếu như trải bày những nỗi đau không còn là điều tế nhị giữa hai người họ, thì họ có chút vụng về ngay khi xích lại gần nhau. Để thoát khỏi sự bối rối này, cô lại nhắc đến người chồng đã mất của mình, cô đặt người chồng đã mất ấy giữa anh và cô.

“Em phải kể anh rằng, Vincent và em, bọn em cũng từng có vài xích mích vợ chồng. Đôi khi bọn em cũng cãi nhau. Bởi vì không ai thực sự tin một hôn nhân không có những lúc cãi vã. Nếu không thì quá giống chuyện cổ tích. Nhưng vậy đó, bọn em đã thực sự hạnh phúc bên nhau, từ ngày đầu đến ngày cuối, không có khủng hoảng, không mệt mỏi. Nhiều khi người ta may mắn gặp được người đàn ông của đời mình.”

Không cố ý, cô nhắc đến Diego trong cuộc trò chuyện của họ. Mỗi chúng ta đều có người đàn ông của đời mình. Đột nhiên, họ nhớ về những người yêu đã mất của họ, đối mặt với bóng ma và ảo ảnh của những người ấy. Một điều không thể tránh khỏi, Mathieu vẫn nhớ lại chuyện cũ, trong một tích tắc, anh nhớ về người yêu biến mất của anh. Anh thấy lại đôi mắt xanh ngọc của cậu ấy, mái tóc đen, dáng vẻ e dè của cậu ấy. Anh thấy lại thân hình uể oải, và chiếc áo thun mà cậu ấy thường mặc, một chiếc áo thun vàng có hình con bò mộng màu tối, anh cũng đã thấy chiếc áo ấy trên người chàng trai tóc vàng trong một bộ phim của Gus Van Sant.

“Dĩ nhiên anh ấy không phải là một người đàn ông hoàn hảo. Anh ấy hội tụ đầy đủ các khuyết điểm, lơ đễnh, vụng về, hơi ích kỉ, đôi khi anh ấy có tính khí thất thường của đứa trẻ được nuông chiều, anh ấy có thể khiến em mệt mỏi, anh ấy thường vắng mặt và không nghĩ rằng sự cô đơn đè nặng em, anh ấy biết cách xây những ngôi nhà và những cây cầu, nhưng anh ấy lại không thể nấu chín món mì ống, anh ấy không phải là người đàn ông của cuộc sống hàng ngày. Nhưng anh ấy đã tỏ ra là người dịu dàng, chu đáo, anh ấy làm em cười, và trên tất cả, anh ấy không bao giờ thôi khiến em ngạc nhiên. Ngay cả sau chín năm chung sống, anh ấy vẫn tiếp tục khiến em ngạc nhiên.”

Khi nói về Vincent, cô sử dụng những từ mà Mathieu có lẽ cũng sẽ dùng để nói về Diego. Điều này công kích anh. Anh cố nhắm chặt đôi mắt lại để kìm nén không cho những giọt nước mắt rơi xuống. Cô nhìn thấy đôi mắt nhắm nghiền của anh, trong phút chốc cô khựng lại, cô đã nhận ra những nét đau đớn, khiến mặt anh nhíu lại, làm biến đổi những đường nét trên khuôn mặt, khiến nó méo mó trong vài giây.

Sự im lặng bao trùm nơi đây, hẳn là như vậy, ở trong một quán bar vắng vẻ. Nhân viên phục vụ đứng phía đằng sau quầy mà không phải bận làm gì cả, anh ta bắt chéo hai cánh tay lại với nhau, đầu nghiêng về một bên, anh ta đang thấy chán, không thể đoán ra điều gì về hai con người đang tuyệt vọng cách đó vài mét. Thêm một hoặc hai giờ đồng hồ nữa, anh ta sẽ cởi bỏ bộ đồng phục ra, mặc một chiếc quần jean, áo sơ mi mỏng, đề tiện cho việc lái xe máy và sẽ chạy đến chỗ cô gái đang đợi anh ta ở quán cà phê trên những ngọn đồi cao của thành phố, hoặc tại một quán ngoài trời gần bãi biển, anh ta sẽ ôm hôn cô ấy, còn cô ấy sẽ mỉm cười khi được hôn, anh ta sẽ ôm chặt cô bạn gái và kể rằng mình đã buồn chán làm sao suốt cả buổi chiều. Anh ta sẽ nói: chẳng có khách nào cả. À, cũng có, một người đàn ông và một phụ nữ, có thể một cặp đôi, nếu đó là một cặp đôi, trông họ không hạnh phúc lắm. Bạn gái của anh ta sẽ nói: “Có những người như thế, anh làm gì được đây?” Rồi họ sẽ nói qua những chuyện khác.

Làm như để an ủi nỗi buồn hiện rõ trên khuôn mặt của Mathieu, hay bởi vì hạnh phúc bao giờ cũng đi kèm một bất hạnh, Hélène quyết định nói một điều nhẹ nhàng hơn: “Em cũng muốn nói với anh: bọn em không có con. Nhưng chí ít thì ngày hôm nay cũng không có thêm một đứa trẻ mồ côi.”

Rồi ánh mắt cô bỗng chốc thẫn thờ, cô kể lại đã bao nhiêu lần cố gắng để mang thai, nhưng cũng bấy nhiêu lần thất bại, cô kể về sự phát hiện trễ chứng vô sinh của cô, kéo theo đó là sự hành hạ bản thân, trạng thái ngây dại suốt nhiều tuần liền, những an ủi từ Vincent, những chuyến du lịch để quên chuyện buồn ấy, dự định việc nhận con nuôi, và cuối cùng là dần dần cô cũng từ bỏ ý định, cô tự nhủ với bản thân rằng mình sẽ không bao giờ làm mẹ. Và từ nay trở đi, cô sẽ sống không chồng, không con; có vài ngày, thật không chịu đựng được nổi. Cô tự an ủi bản thân bằng cách lặp đi lặp lại với chính mình rằng một đứa trẻ không bao giờ chịu đựng nổi cái chết của cha hay mẹ nó, rằng nó sẽ bị khuyết mất một phần con người nó. Cô không muốn điều đó cho con trai, con gái mình. Đó là một sự an ủi mỏng manh, ít ra cũng giúp cô tránh được sự bại hoại vì điên loạn, có lẽ vậy.

“Quả thật em không thể thoát khỏi điều đó.”

Anh chỉ có thể thốt ra cái câu hiển nhiên ấy thôi, lòng nặng trĩu phải nghe kể từng thử thách cô đã vượt qua. Anh chỉ có sự đồng cảm nhỏ nhoi này dành cho cô, anh bối rối vì tất cả những xui rủi mà cô đã gánh chịu. Còn cô nhìn thấy sự mệt mỏi nơi anh, đôi vai rũ xuống, cơ thể chùng xuống. Cô đã quá quen với những biểu hiện này nơi những người đã từng nghe chuyện cô kể. Ngay lập tức, cô cố gắng nói rằng mỗi người đều phải gánh lấy một chuỗi những bất hạnh, cô không cảm thấy mình là người bất hạnh hơn, cô biết rằng nỗi đau là điều được chia sẻ tốt nhất trên đời này. Cô lại nhắc đến những người vắng mặt.

“Ta nhớ những người yêu của chúng ta khủng khiếp.”

“Khủng khiếp.”

Và làm thế nào chế ngự nỗi thiếu vắng? Ta phải làm sao đây? Làm thế nào để ta không nghĩ đến, mỗi ngày, mỗi giờ, một người không còn ở đó nữa? Làm sao ta cự tuyệt với những chi tiết không đáng kể, âm nhạc, nơi chốn, mùi hương, cử chỉ, nhắc ta nhớ lại ngay lập tức người không còn ở đó? Ta xoay xở thế nào, khi lòng đau thắt, khi chẳng còn muốn ngủ? Dù ta cố để trí óc bận rộn, cố lao theo những cuộc phiêu lưu mới, hoặc thậm chí quan tâm đến những điều tầm thường, thì nó vẫn luôn trở lại, giống như cơn đau nhức xương khớp, căn bệnh của người lớn tuổi. Ta nói chuyện với nhiều người (nhưng khi ta quay lại, người ấy đã không còn ở đó để đồng tình với ta hoặc tranh luận với ta), ta mỉm cười trong những bữa tiệc (nhưng ngồi bên cạnh là một người khác ta không thực sự quen), ta đi mua sắm (nhưng ta không còn mua cho hai người nữa), ta khiêu vũ (nhưng lại nhảy một mình), ta đi máy bay, xe lửa (nhưng khi trở về và xem các bức ảnh của chuyến đi, ta không thấy nét rạng ngời trên khuôn mặt, không thấy trời xanh, chỉ những tàn tích lộ thiên: điều đập vào mắt là không còn người ấy, trên những hình ảnh anh ấy vẫn ở đấy).

Và dù sao đi nữa, trong sự cô độc, trong bóng tối, nỗi thiếu vắng lại dày vò, nó lại tiếp tục gặm nhấm dần dần.

“Anh biết không, em đã đi gặp bác sĩ tâm lý. Chỉ một lần. Em không quay lại đó nữa. Chẳng tác dụng gì. Không giúp ích được gì cả.”

Cô nhớ về căn hộ kiến trúc kiểu Haussman, những bức tường trắng theo thời gian đã hơi xỉn màu, không được rõ nét lắm, lò sưởi đá cẩm thạch, chiếc bàn kính, tắm ảnh bọn trẻ con đặt trên bàn kính, hai đứa trẻ vừa mới bước lên khỏi hồ bơi và mỉm cười, sách giáo khoa xếp thẳng hàng trong tủ thấp có chiều dài phủ hết độ dài của bức tường, anh ta mặc áo cổ cuộn tròn kiểu như áo mặc trong áo vét, có đôi bàn tay dài, tay trái đeo nhẫn cưới, cách cư xử nhẹ nhàng nhưng cũng không giấu được vẻ khinh khỉnh. Anh ta bảo cô giải thích lý do vì sao cô đến đây với một giọng nói khá nhỏ nhẹ, cô đã có cảm giác như một cô nàng thất nghiệp hết hạn trợ cấp phải đối mặt với một nhà tuyển dụng mệt mỏi. Cô đã cố gắng trình bày những điều đơn giản nhất trên thế giới, anh ta đã không tỏ vẻ khó chịu gì cả, cô đoán đó là một kiểu tính cách nhân vật, hoặc một liệu pháp, yêu cầu không bày tỏ sự ngạc nhiên nào cũng không chứng tỏ chút lòng trắc ẩn nào, nhưng điều đó khiến cô hoang mang, một sự bình thản đến mức ấy, cô xem như là một sự thờ ơ, cô tự hỏi liệu anh ta có thực sự lắng nghe cô, hay là đối với anh ta, tất cả các chứng hoảng loạn thần kinh là giống hệt nhau, hoán đổi được cho nhau. Cô chưa bao giờ cảm thấy thoải mái. Hẳn nhiên, tình huống ấy đặc biệt và cô đã chuẩn bị sẵn sàng hết mức có thể để đối mặt với nó, thế nhưng không tạo được lòng tin cho nhau, thậm chí còn không có sự đồng cảm ở ngoài mặt. Tuy nhiên cô cũng không ngần ngại kể chuyện của mình, đồng ý trút bầu tâm sự. Nhưng đơn giản là không có sự đồng cảm. Cô đã tỏ ra lịch sự cho đến khi kết thúc buổi tư vấn, họ đã tạm biệt nhau với lời hứa hẹn là sẽ sớm gặp lại, một cuộc hẹn đã được ấn định, nhưng ngày hôm sau, cô đã gọi điện để nói rằng sẽ không tới nữa. Từ đó cô đã biết chắc rằng nỗi đau không thể chế ngự được bằng cách này.

Mathieu nghĩ rằng anh sẽ không trải lòng với ai. Sự mệt mỏi, anh giữ lại cho riêng mình, anh không tìm kiếm người bạn nào để gánh bớt giùm anh. Tất nhiên, người thân cũng nhìn thấy anh suy nhược, nhìn thấy sự não nề nơi anh, tuy nhiên họ đứng bên ngoài, họ đã quá quen với sự cự tuyệt, sự từ chối được giúp đỡ của anh. Đó thậm chí không phải sự kiêu ngạo của anh. Có lẽ đó là sở thích tự làm đau mình, muốn ở một mình với nỗi sầu đau bởi vì nỗi sầu đau vẫn chính là Diego. Hoặc là ý thức sâu sắc được rằng không có sự giúp đỡ nào đủ cả, vì bất cứ nơi nào anh chạm vào, dường như anh không cầm nắm được. Vô phương cứu chữa.

Rõ ràng, họ chẳng kiên cường chút nào, cả hai người ấy. Họ đối mặt với nhau, có chút run rẩy, thật sự mất mát. Hai kẻ suy sụp thảm thương. Hai con người bị cắt tứ chi đáng thương và đáng cười nhạo.

Người phục vụ đi đến gần, đặt hóa đơn những thứ họ đã gọi xuống bàn, anh ta đã hoàn thành ca làm việc của mình, đã sắp đến lúc anh ta đi gặp người yêu, hôn lên cổ cô ta, có nhiều người xoay xở rất tốt.

Mathieu viết vội số phòng của mình, ký tên, đưa trả chiếc khay cho anh ta, nói với nhau lời cảm ơn theo phép lịch sự thông thường, chỉ liếc nhìn nhau tí xíu. Với sự xuất hiện của kẻ thứ ba này, hai người bạn tâm tình cũng chấp nhận đã đến lúc họ phải chia tay. Đúng vậy, đã quá đủ cho ngày hôm nay.

Cô nói: “Chúng ta đã không mấy vui vẻ, lại như vậy nữa rồi. Chắc cũng nên để ý hơn: không thì chuyện sẽ thành thói quen mất.”

Họ lại hẹn gặp nhau vào ngày hôm sau. Lại một cuộc hẹn mới, cô ôm hôn anh, và lần này anh đã dang tay ra để ôm lấy cô. Anh nhận ra mùi nước hoa của cô, mặc dù anh không thể nhớ được tên của mùi nước hoa ấy. Anh sẽ giữ mùi hương này của cô cho đến tối, trước khi đi săn tìm, trong bóng đêm, những mùi hương kích thích, ở phía bến tàu. Ở đó sẽ có những thủy thủ đang say sưa nhưng không dữ dằn, những cô gái lả lơi đặt tay lên người họ và thả người theo thân mình lấm tấm mồ hôi với vài nụ hôn. Chuyện rồi sẽ ổn.

“Em biết, anh sẽ bảo em nên đi bộ đến trung tâm của thành phố, ở phố Baixa – phát âm như vậy có đúng không? – bởi vì những mặt tiền ở đó không có hoa mĩ lắm và ta có thể dừng chân ở những quảng trường duyên dáng hơn. Hay là về phía khu phố Alfama, các hướng dẫn viên du lịch bảo rằng đây là nơi không thể bỏ qua, Alfama, đó mới đích thực là thành Lisbon, nhưng đích thực có ý nghĩa gì? Với lại em đã đến đó, em đã thấy cung điện và những vọng lâu và tất cả những con đường chật hẹp, đúng vậy, chắc chắn như vậy, sẽ rất thú vị. Nhưng hôm nay là một ngày đặc biệt với em, kỷ niệm ngày cưới của em và Vincent, vì vậy em muốn đi đến nghĩa trang, nếu như anh không cảm thấy phiền. Người ta bảo em rằng nghĩa trang Anh quốc là một nơi nên đến thăm. Anh có đồng ý đi cùng em không?”

Quả thực, có điều gì bình thường hơn không, khi đến nghĩa trang vào hôm kỉ niệm ngày cưới của mình?

“Hôm ấy trời nóng, một cái nóng khủng khiếp, hơi giống với ngày hôm nay. Em mặc một chiếc đầm ngắn, hồi ấy chẳng mấy ai mặc đầm ngắn. Và em đã từ chối đội mũ, mang tấm voan che mặt, em cảm thấy hơi buồn cười, quá trịnh trọng. Anh ấy đã phải thuyết phục em thực hiện nghi lễ kết hôn, nên em sẽ không nhường nhịn với những phong tục khác. Còn Vincent, anh ấy buồn cười khi nhìn thấy em mặc trang phục trắng, với bó hoa màu nhạt trên tay, đứng trong văn phòng của ông Thị trưởng. Cả anh ấy và em, chẳng ai mong đợi cảm xúc dâng trào. Thật ngốc, nhưng vào giây phút hai người nói đồng ý, cho dù rất nghi thức, rất theo kiểu Cộng hòa, anh biết đó, tuyên bố các điều khoản của Bộ luật Dân sự, một diễn văn khó hiểu, bọn em không buồn cười nữa, có gì đó như sự trang trọng, và cũng nghiêm trọng. Tuy nhiên, em không cần một nghi lễ như vậy để hiểu bọn em sẽ gắn bó cả đời. Điều em không biết là cuộc sống bên nhau của hai đứa ngắn ngủi đến vậy. Chúng ta không lường trước cái chết của người mình yêu.”

Trong xe taxi đi đến đường São Jorge, phía nam quận Rato, cô kể lại những lời chúc mừng bông đùa của bạn bè, những giọt nước mắt của cha mình, điệu vũ farandole của trẻ em, những nụ hôn của Vincent và chiếc nhẫn cưới trên ngón tay làm cô thấy ngượng ngùng, cô không bao giờ thích đeo đồ trang sức, tuy nhiên cô vẫn luôn đeo nhẫn cưới, bởi mê tín hơn là lòng chung thủy. “Vậy mà, chẳng còn điều gì bất hạnh hơn thế xảy ra với em. Thật ngu ngốc, sự mê tín ấy, em phải thừa nhận với anh như vậy.“Cô kể về bữa tiệc và tiếng cười say khướt, những điều làm cô sợ hãi trước đây và đến lúc ấy không khiến cô ghét nữa, màn đêm buông xuống đôi vai trần, và Vincent ôm ghì lấy cô. Cô kể về lần thức giấc vào buổi sáng đầu tiên ấy, ý nghĩ về điều gì đó không thay đổi và điều gì đó không còn như trước.

Anh không biết gì về những lời thề nguyền nghi thức ấy, những lời ta hứa cho mãi mãi, ngay cả khi, theo thống kê, ½ số cặp đôi sẽ từ bỏ nhau trong những năm tiếp theo. Trong bất kỳ trường hợp nào, anh đã không hề nghĩ về việc ký tên vào phần dưới cùng của những giấy tờ hành chính, ngay cả khi mỗi người đều có quyền ấy. Đã không hề đặt cược vào cái gọi là trường tồn, đã không hề thực hiện hoặc yêu cầu một sự cam kết. Anh đã luôn tin vào sự bấp bênh, tin vào giây phút hiện tại, không nghĩ đến ngày mai. Anh nghi ngờ những cặp đôi, sự gắn bó sẽ biến thành nghĩa vụ, mối liên kết sẽ biến thành trở ngại. Với Diego, anh chưa bao giờ bàn về một tương lai chung. Mặc dù vậy, rốt cuộc anh cũng đã tin, mà không tự mình thú nhận, không nói thành lời, cái bến đỗ của họ theo thời gian. Một tờ giấy đăng kí sẽ không bảo vệ họ khỏi sự chia ly, hẳn nhiên rồi, nhưng đôi khi anh hối tiếc vì đã không vạch ra một con đường rõ ràng cho cả hai. Giá anh đã làm điều đó, có lẽ người kia sẽ không bỏ đi.

Khi họ đi ngang qua những song cửa sắt của nghĩa trang Anh quốc, họ gặp hai người phụ nữ vận đầm vải cotton màu đen ôm sát cơ thể. Một trong hai bà đang lần tràng hạt trong tay. Họ bước đi, chậm chạp và trang nghiêm. Những viên sỏi kêu lạo xạo dưới chân họ. Họ trông thật bình tĩnh, có lẽ họ đã phải sống một mình trong nhiều năm qua, hoặc là họ rất tin tưởng vào một vị thần khoan dung độ lượng, đến mức họ không còn bị giày vò bởi đau đớn. Họ nhìn hiếu kỳ và có ý chê trách hai người khách du lịch, ăn mặc như những người đi nghỉ hè, đeo mắt kính đen, đi thăm những ngôi mộ tựa như người ta len lỏi đi qua những gian hàng hội chợ. Hai người phụ nữ ấy tin chắc rằng người ta không thể mặc những bộ trang phục màu sáng khi đang có tang. Hélène đoán được sự miệt thị của họ, cũng muốn giải thích cho họ hiểu, nhưng cô có thể nói điều gì với họ đây?

“Hai bà ấy có lẽ tưởng chúng ta là khách du lịch. Giá mà họ biết em có cảm giác giống như họ thế nào.”

Mathieu cúi đầu. Chiếc quần tây vải lanh rộng thùng thình bao bọc đôi cẳng chân gầy gò của anh, nó tụt hẳn xuống dưới hông, làm lộ cả phần dưới thắt lưng, bởi vì sáng nay anh đã mặc một chiếc áo quá ngắn. Anh có cảm giác mình không chỉnh tề, trái lệch hoàn toàn với sự nghiêm trang của hai phụ nữ vận đồ đen, với sự trang trọng của khoảnh khắc ấy, với sự tưởng niệm. Giá mà anh được báo trước, anh sẽ ăn mặc kiểu khác hoặc sẽ từ chối cuộc đi dạo này. Nhưng Hélène khoác lấy cánh tay anh và hòa cùng âm thanh của hai góa phụ Bồ Đào Nha, vậy nên anh ngẩng đầu lên lướt nhìn những ngôi mộ màu xám và trắng, nhìn những cây cối và các khóm cây xanh đã khiến nơi chốn của chết chóc này thành một ốc đảo xanh tươi.

Họ cùng nhau đọc danh sách những cái tên trên bia mộ, ngày sinh và ngày tử, họ nán lại để ngắm nhìn những bức ảnh trắng đen trên những khuôn khắc đã sứt mẻ, họ để ý người ta chết rất trẻ ở đầu thế kỷ trước; họ suy nghĩ về những căn bệnh đã giết chết nhiều trẻ em, những cuộc chiến tranh đã từng xảy ra ở đây, lao động cực nhọc đã giết chết con người ở độ tuổi sung mãn. Họ cũng bắt gặp dấu vết của chế độ độc tài lâu đời đã tiêu diệt những người nổi loạn. Trên đá cẩm thạch, ở đây và ở đó, những bó hoa tươi cắm trong bình nhựa, đa số còn lại là không có gì. Thời gian đã chiến thắng những người đã khuất, không còn ai vinh danh ký ức về họ, họ đã bị người sống bỏ rơi, các gia đình ly tán, từng mảng địa y bám trên những cây thập giá hoen gỉ, có vài nỗi cô độc không thể đánh bại được. Vậy nỗi cô độc đến từ đâu, trong khi cả hai người đều cảm thấy, cùng một cảm giác, nơi ấy đang có người ở, đang rung động? Đúng vậy, điều gì đó đang rung động nơi đây, hay đúng hơn là một cái gì đó vẫn còn tồn tại, mà không thể định nghĩa được và đang bao trùm quanh đây.

“Em đã hiểu rõ hơn về sự bình an ta nhìn thấy trên khuôn mặt hai người phụ nữ lúc nãy.”

Họ đi len lỏi, chậm chạp, trên những lối đi vắng ngắt trong khu nghĩa trang Anh quốc, bao quanh bằng những hàng cây bách và cây thông. Đi ngang qua các ngôi mộ, đó là một khoảnh đất nhiều cây cỏ, một thiên đường mát mẻ trong bóng râm những cây cao. Họ đến ngồi trên một băng ghế dài làm bằng gỗ, ở đó những vệt sơn xanh đã bong tróc, thoải mái tận hưởng sự nghỉ chân này như thể trước đó họ đã làm việc hết sức cố gắng. Họ ngồi cạnh nhau, vờ như mệt mỏi, hốc hác, cầu nguyện trong im lặng để một làn gió nhẹ thổi qua, rốt cuộc thì gió cũng thổi lên, dù chỉ trong một vài phút, xua tan cơn nóng nực bất động. Chiếc quần vải lanh của anh bị móc vào một mảnh gỗ vỡ, nhưng Mathieu không quan tâm, anh đang ở bên cạnh những người chết.

Anh quay đầu, chăm chú ngắm khuôn mặt nhìn nghiêng của Hélène: cô nhắm mắt lại. Cô có đang nhớ lại những năm tháng chung sống từ sau lễ cưới không, cô có nhẩm một lời kinh cầu nào không, cô vốn chẳng tin vào bất kỳ vị thần nào, hay là cô có tìm trong màn đen của đôi mắt nhắm một sự trì hoãn nỗi đau?

“Họ đã không trả cho em thi thể ấy.”

Cô nói những lời ấy không hề chớp mắt, những từ ngữ choáng váng mà không run rẩy. Còn anh, anh suy sụp trong phút chốc với những từ như vậy. Mọi thứ ngay lập tức trở nên sáng tỏ: sự hiện diện của họ ở nghĩa trang, cuộc đi bộ dọc theo các bia mộ, cô đã không dựng bia mộ cho chồng bởi cô không có một cái xác để liệm vào trong hòm, bởi cô thậm chí không có được một phần thi thể để hỏa táng, để hóa thành tro trong bình đựng cốt. Anh đã có thể đoán được sự thể là như vậy, bởi cô đã kể cho anh nghe những cố gắng thủ tục uổng công của cô để tìm hiểu tình huống xảy ra cái chết của chồng cô, tuy nhiên, chuyện vẫn còn mơ hồ, anh đã tức giận với sự ngoan cố không kết quả, với sự bướng bỉnh vô ích của cô, anh đã không nghĩ đến những sắc thái khác của sự thiếu vắng, không nghĩ rằng chắc hẳn cô đã phải chấp nhận từ bỏ việc tìm lại cơ thể không còn sự sống. Và vì vậy, đã không có tang lễ, không có nghi lễ, không vòng hoa với mùi hương khó chịu, không bài thuyết giảng, không khuôn đất nào bị xới lên, không quan tài được chôn xuống, không lời chia tay cuối cùng, không có lời vĩnh biệt nào.

“Thật kinh ngạc, anh biết không, sao có thể hy vọng người ta gọi đến cho em một ngày nào đó để nói rằng: ‘Chúng tôi đã xác định được thi thể, hoặc thậm chí đã tìm thấy một mẫu thi thể của chồng bà.’ ”

Vẫn là khuôn mặt nhìn nghiêng bất động, một tia nắng rọi lên má cô, thân người trên hơi nghiêng phía trước, hai tay đặt thẳng trên đùi, đờ đẫn, giọng nói không cảm xúc, gần như là trung tính, không sướt mướt, không than vãn cũng không kêu gào. Và cái băng ghế dài bằng gỗ, màu xanh lá, bị bong tróc, quần vải lanh móc vào thớ gỗ.

Anh suy nghĩ lung tung về các tình huống phi lý kiểu Kafka, về những mức độ của sự kinh hoàng, về sự liên kết của cái khủng khiếp với phi lí, tại thời điểm điều không chịu đựng nổi trở thành điều được mong muốn, khi điều không được nghe cứu lấy sự im lặng. Anh nghĩ về tất cả những gì mà cô đã chịu đựng, những điều cô không chuẩn bị để đón nhận, bản lĩnh hay là tiềm thức cần phải có để vượt lên thử thách nặng nề đến vậy. Biết bao lần cô té ngã, vì cú sốc quá dữ dội? Biết bao lần cô đứng lên? Cô có cầu xin một ơn huệ? Hay thậm chí chỉ là một chút thời gian nghỉ ngơi trước khi những thảm họa khác sẽ ập tới? Cuối cùng, hẳn nhiên ta phải hứng chịu bởi vì ta đã chịu đựng tất cả mọi chuyện, bởi lẽ chẳng có gì giết chết được ta.

“Phải khủng khiếp lắm khi nhận một cú điện thoại và nghe nói: Chồng bà đã chết. Đó là một khoảnh khắc kinh hãi, thuần là sự khiếp hãi, không dấu vết gì. Nhưng giờ đây em đã biết, còn khủng khiếp hơn nữa khi phải chờ đợi một cuộc điện thoại không bao giờ gọi đến và không nghe những lời, hẳn nhiên đó là những lời đâm vào tim ta, nhưng bằng cách nào đấy, lại giúp giải tỏa phần nào. Nhiều tuần trôi qua, người ta chẳng nói với em những lời ấy. Làm sao có thể để tang trong tình huống này?”

Những người phụ nữ vận đồ đen, những phụ nữ bước qua khỏi cổng rào ấy có lẽ đã chứng kiến chồng họ bị hành hạ bởi cơn đau, bị gặm nhấm âm thầm bởi những con vật nhỏ bé thần kỳ, hoặc thấy con trai họ bị nhiều mảnh kim loại đâm nát thân người, hoặc bị tê liệt vì một liều thuốc độc đã tiêm vào người, rồi trong những tình huống ấy, những hình ảnh sẽ đeo bám họ cho đến cuối đời, họ sẽ không bao giờ dứt khỏi ám ảnh ấy, nhưng vậy thì, những phụ nữ ấy, ít nhất, họ đã được nhìn thấy. Và họ quỳ gối trên những băng ghế nhà thờ, họ đã đặt những nụ hôn lên phiến đá cẩm thạch lạnh lẽo, từ đó họ thường mang đến những bó hoa để ký ức còn mãi. Còn Hélène, cô đã xoay xở thế nào với sự mụ mị trong đầu và sự trống rỗng? Đúng vậy, cô đã làm thế nào, khi chẳng có gì cả?

Trong nghĩa trang Anh quốc, luôn là sự tĩnh lặng bao trùm. Phải nói rằng người nước ngoài thích cái nghĩa trang có tên Prazeres – vui vẻ, nằm cạnh đường Saraiva de Carvalho hơn là nghĩa trang này. Ngày hôm trước, hai người họ cũng đã đến gần nghĩa trang này, nhưng rồi lại tránh xa làm như thời điểm thích hợp chưa đến, làm như cần phải có một lý do hợp lý để đến đối mặt với những cây thánh giá và các ngôi mộ. Ở đó đa phần người ta trồng cây bách, chúng mọc vươn cao trên thung lũng Alcântara và một vài hầm mộ ở đó đồ sộ hơn cả, vì vậy người ta vội vã tới đó. Thật là một cái tên buồn cười để đặt cho một nghĩa trang: Vui vẻ. Không ai muốn đến nơi này, chỉ một vài người lạc lõng hay những người trẻ vô lo đi tìm kiếm một chút tươi mát. Ngày hôm nay, những người yêu nhau đã không đến. Hélène và Mathieu hoàn toàn lẻ loi.

“Em đã đấu tranh để nhận được tờ biên bản mất tích. Có tồn tại một loại biên bản đó, em cam đoan với anh, đó là một giấy tờ hành chính, người ta hay khám phá những điều kỳ lạ.”

Không có tờ giấy đó, không thể thực hiện những bước tiếp theo, ngoại trừ phải chờ đợi mười năm, mà cô không thể tưởng tượng mình chờ được lâu như vậy. Ví dụ, không thể đóng tài khoản ngân hàng, không thể đến gặp công chứng viên. Chẳng gì to tát, nhưng không có tờ biên bản ấy, đời sống vật chất là địa ngục hàng ngày. Cô đã phải giải quyết chuyện đó để cuộc sống của mình không rắc rối vô ích và đã phải đấu tranh, vẫn phải chống chọi với những thủ tục hành chính. Mọi người tỏ ra thông cảm, linh hoạt trong đa số tình huống, cô đã không gặp phải những người đáng ghét nào, không hề. Chỉ đơn giản là có những quy tắc, những thủ tục và những người ấy có nghĩa vụ phải áp dụng chúng và thực thi chúng, chuyện thật bình thường. Họ rất muốn giúp đỡ cô, rõ ràng là như vậy, nhưng họ bị ràng buộc vì quy định phải có loại giấy này hay mẫu giấy kia, và đặc biệt phải có bằng chứng về cái chết.

“Bằng chứng về cái chết.”

Cô đọc từng chữ và mỗi một từ vang vọng lại từ nghĩa địa, một nơi hoàn toàn phù hợp để tích lũy bằng chứng của cái chết. Và tạo ra kiểu như một cơn rùng mình trong buổi chiều không có lấy một làn gió hôm ấy. Người đàn ông cảm nhận hơi lạnh chạy dọc sống lưng, anh ngồi cứng đờ trên băng ghế để xua đuổi cơn ớn lạnh ấy đi. Còn cô giả vờ không nhìn thấy dáng ngồi cứng đờ, sự bất an của anh.

“Đúng vậy, phải chứng minh được rằng chồng em đã có mặt ở đó, khi mặt đất nứt ra.”

Đầu tiên cô nghĩ về việc đặt phòng khách sạn, thanh toán vé máy bay. Thế nhưng Vincent đã không sử dụng dịch vụ thông qua hãng du lịch, anh ấy đã tự mình làm mọi thứ, vả lại chuyện cũng chẳng mấy khó khăn, anh ấy đã gọi trực tiếp khách sạn Majestic, đã đặt mua vé trực tuyến, anh làm được những chuyện ấy mặc dù anh lơ đãng, dù luôn ngơ ngác như chim non. Rõ ràng là không thể tìm thấy dấu tích gì tại chỗ vì bất hạnh thay không có một người nào sống sót và người ta chỉ lôi được từ đống đổ nát những màn hình máy tính cháy đen, những tài liệu không thể khai thác được. Không gì và không một ai có thể chứng minh sự hiện diện của Vincent. Với công ty hàng không những bước kiểm tra diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, dù hệ thống của hãng hàng không có chỉ ra rằng Vincent đã bay đến San Francisco, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy anh ấy đã ở đó vào thời điểm xảy ra trận động đất vào bốn ngày sau. Chừng đó thôi cũng đủ khiến phát điên.

Do đó Hélène đã chấp thuận lục tìm trong phòng làm việc của chồng, dù rằng cô đã luôn giữ quan điểm không bao giờ xâm phạm không gian làm việc của anh ấy, không bao giờ bước vào cái hang động chất đầy những bản vẽ, những bản phác thảo lộn xộn, những mô hình chưa hoàn thành, những phác họa gắn trên tường, những giá bảng vẽ, những thước thẳng và êke, những cuốn sách chuyên ngành và những chiếc cúp danh hiệu. Chỉ có cô giúp việc trong nhà mới được quyền mang bỏ những cốc cà phê, dọn dẹp những mẩu bánh sandwich sót lại, đổ hết những thứ chồng chất trong thùng rác. Ngay lúc ấy, cô tự cảm thấy mình là kẻ xâm nhập. Cô bước đi trên một lãnh thổ xa lạ nhưng cũng nhận ra mỗi một lúc những dấu ấn của người đã sống cùng cô nhiều ngày đêm. Đó là những dấu hiệu ít ỏi, nhân chứng của người đàn ông đã từng sống. Cô nghĩ rằng mình không thể. Cô đã phải quay trở lại đó nhiều lần.

Sau đó cô tìm kiếm trong máy tính dự phòng của chồng, phát hiện ra những tài liệu mà cô không biết có tồn tại cho đến lúc bấy giờ, những tệp tin mang những cái tên không gợi lên cho cô điều gì, cô kinh tởm việc mở những tệp tài liệu ấy vì nó không ngừng khiến cô tự xem việc khám phá của mình là một sự xâm phạm. Dù cô đã sống bao năm với chồng mình, nhưng cô đã luôn chấp nhận có những chuyện diễn ra đằng sau cô. Thế nên, đó là một nỗi dằn vặt với cô khi tìm đến nơi mà cô lẽ ra chẳng bao giờ đến nếu chồng cô không chết.

Cô cũng sợ hãi khi phải mang vác những kỷ niệm. Cô đã không muốn nối lại với những giây phút quá khứ của họ theo cách này – kỳ lạ, có thể hơi thô lỗ. Mọi thứ đều gợi cô nhớ về người đã mất: những tấm hình họ chụp chung được lồng khung đặt rải rác trên tủ, kệ hay bàn ghế, những cuốn sách trong thư viện, áo quần trong tủ, những album nhạc jazz, cả hàng nghìn chi tiết mỗi ngày. Cần gì phải kết nối thêm nữa? Và kiểm kê những thứ đó có tạo cho cô rủi ro phát hiện những bí mật nào không? Cô chắc chắn không tìm thấy điều gì xúc phạm mình nhưng cô cũng biết trong mỗi người có một phần bí ẩn không thể thỏa hiệp. Cô cố lục tìm trong những phương tiện mà cô không hề có nghi ngờ nào để chấp nhận tiếp cận sự bí ẩn ấy. Đôi khi cô cũng quyết định không tìm kiếm thêm nữa. Có những thử thách ta có quyền không đương đầu với nó. Có những người đã chết, ta không nên giết họ thêm lần nữa.

Trong tuyệt vọng, cuối cùng cô cũng gửi đến những điều tra viên người Mỹ một cây lược chải tóc, áo quần bẩn của chồng cô, những thứ cần thiết để đối chiều ADN. Cô hiểu rõ hơn về những tiến bộ của Giám định hình sự mà cô đã nghe nói đến trên truyền hình. Cô đã hiểu con người vẫn có thể ở lại bằng những mẫu da thịt của họ.

“Và rồi một ngày, vài tháng sau thảm họa, nhân viên của trụ sở Bộ Ngoại giao đã gọi đến và nói rằng, bằng từ ngữ rất chính xác, em đã không quên bất kỳ từ nào: trong số những gì còn sót lại đã được thu thập trong phạm vi của khách sạn nơi chồng bà cư trú và đã được đội ngũ y tế giám định, chúng tôi tìm thấy một số tương đồng với mẫu ADN lấy từ các đồ vật bà đã gửi cho chúng tôi trước đó.”

Họ không biết cách để nói những điều ấy một cách đơn giản, trong sự trần trụi kinh khủng. Những người đó không thể sử dụng ngôn ngữ nào khác ngoài ngôn ngữ ấy, quá máy móc, ngoại giao, phức tạp. Có vẻ như họ đang cố gắng để nói vòng vo một chuyện hiển nhiên, có lẽ mục đích là muốn bảo vệ cô. Hoặc giả bởi vì thật điên rồ khi phải thông báo: chồng bà đã chết.

Họ không sai: thông báo của họ không phải là thông báo duy nhất đã khiến cô khuỵu gối. Cô đã phải ngồi xuống ở mép ghế, cô không gác ống nghe điện thoại bàn mà đã cầm nó lơ lửng trên tay. Cô nhìn chằm chằm vào một điểm trên bức tường đối diện, hoảng hốt và suy sụp. Cô đã rơi vào trạng thái lả người một hồi lâu.

“Em không chắc chắn em đã thực sự bình tâm trở lại.”

Cô đã không tưởng tượng được rằng có một khoảng cách rất lớn giữa trực giác và xác thực, giữa giả thiết và sự thật. Những khoảng cách trông bề ngoài không đáng kể nhưng mở ra một vực thẳm sâu ở nơi người ta mất hết lí trí. Cô đã tin mình đi gần hết chặng lớn nhất của con đường, nhưng cô lại hiểu ra những mét cuối cùng là những đoạn khó khăn nhất, làm suy kiệt nhất. Cô nhớ lại những người chạy marathon đã chạy hơn bốn mươi cây số và cho một ấn tượng là họ đã nỗ lực phi thường để vượt qua đoạn đường về đích. Cô đã tự nhủ mỗi lần: quá ngu ngốc, tại sao bây giờ lại trở nên yếu đuối, những bước cuối cùng sao lại khó khăn hơn? Ngược lại, lẽ ra họ phải cảm thấy đang được chắp cánh, bởi vì đã sắp chạm tới sự giải thoát. Nhưng không phải. Sự so sánh khập khiễng ấy xuất hiện trong tâm trí cô, cô không thể làm được gì, cô đã không rời bỏ được.

“Có nhiều ngày, em vẫn còn gặp lại tình trạng mệt lả. Điều đó xảy ra không báo trước. Như một cơn hôn mê, một sự đờ đẫn mặc dù ý thức vẫn nguyên vẹn đó.”

Cô bảo đó là cái mệt rũ rượi. Thế là, đôi khi cô cảm thấy kiệt quệ và cô cần hàng giờ đồng hồ để trở lại với thế giới.

“Giá như ít nhất thông tin ấy giúp em mở sang một trang khác, nhưng không hề. Người ta nghĩ đã kết thúc, nhưng chuyện không bao giờ kết thúc cả.”

Bông nhiên với lời thú nhận cuối cùng này, anh nhận thức rõ hơn ý nghĩa của việc liên tục đi về, thông suốt và nhầm lẫn, giữa quá khứ chưa hoàn thành và hiện tại, giữa người mất tích và người chết, giữa hy vọng và từ bỏ. Đằng sau vẻ lạnh lùng, cô vẫn che giấu một sự hỗn loạn và sự bấn loạn thường trực. Mặc dù cố tỏ vẻ bình thản ngoài mặt, cô vẫn tiếp tục sống với biến cố lớn nhất trong đời mình.

“Dù thế nào đi nữa, theo những gì em nghe được từ lời lẽ rườm rà của Bộ Ngoại giao đó là em sẽ không bao giờ nhận được thi thể chồng mình.”

Cô bỏ qua những cảm xúc đau buồn, trở lại với sự việc, cảm thấy thoải mái hơn với sự việc, cô có thể kể sự việc mà không run rẩy, ngay cả khi là những sự việc rất nghiêm trọng. Vì cô không can dự vào sự việc, những sự việc không vướng mắc gì cô, không lệ thuộc vào cô. Vì vậy, không chút cảm xúc nào cô kể lại rằng những thông tin mà cô nhận được từ ban Xử lý khủng hoảng rốt cuộc cũng cho phép lập một biên bản chứng nhận chồng cô mất tích. Vậy đó, cuối cùng, cô cũng sắp có tờ giấy mà cô đã phải đấu tranh mới có được. Nó giống như một chiến thắng phi nghĩa, với hương vị của tro tàn, dù sao cũng là một chiến thắng sau nhiều thất bại, sau nhiều hỗn loạn.

Một hôm, tờ giấy đã được gửi theo đường thư tín. Cô nhớ lại buổi sáng hôm ấy. Trong thùng thư, một bao thư giấy kraft, kiểu giấy tờ hành chính. Và đột nhiên, nhiều cảm xúc lại dâng lên cao. Mathieu, đã nhận ra điều này, đôi môi trắng nhợt, cô không còn biết phải đặt đôi bàn tay luýnh quýnh ở đâu, cô để tay lên đầu gối rồi vịn lên băng ghế, rồi lại đặt lên đầu gối. Đó là một lá thư đánh máy, tất nhiên, với phần tiêu đề dài liên miên, những câu tôi, ký tên dưới đây, những câu thông báo theo mẫu hành chính, con dấu nước Cộng hòa, không có gì là cá nhân cả, ngoại trừ người mất tích là chồng của cô.

Chuyện được xác thực kể từ đấy, được viết lên giấy. Câu chữ ở đấy, in rõ trên giấy. Có đầy đủ thông tin, ngày tháng và nơi sinh, tên đệm, có chữ thường trú tại, như trên giấy căn cước. Và sau đó ngày mất giả định. Chi tiết.

Lần này, cô không ngã quy. Cô đã không ngã quy như cái ngày tìm thấy bức thư cuối cùng của Vincent. Lúc ấy là một sự tàn nhẫn kiểu khác, xâm chiếm hơn, lạnh lùng hơn, giống như những cơn giận dữ. Lúc ấy là một cú sốc, nhưng đã được chuẩn bị trước. Lần này giống như một cú đấm nhịp độ chậm. Cô vẫn có thể đứng thẳng. Không cần người nào đứng bên cạnh để dìu cô dậy. Cô không cần phải chữa lành một vết thương đã hở.

Tuy nói vậy, có một chi tiết ám ảnh cô: đối với cơ quan Hành chính, Vincent qua đời ngày 29 tháng Một. Thời gian được ghi lại là thời gian thiên tai xảy ra, ngay tại nơi nó xảy ra. Vậy nghĩa là theo giờ Mỹ, giờ Thái Bình Dương. Tại Pháp, vào thời điểm ấy, ta đã sang ngày hôm sau, ngày 30 tháng Một. Chỉ là chênh lệch múi giờ rất nhỏ, một khoảng cách dễ dàng được chứng minh. Tuy nhiên, trong khoảng cách tượng trưng ấy, cái khoảng chênh lệch thời gian ấy, dù là nhỏ, vẫn gieo thêm một sự mơ hồ. Một sự lưỡng lự, một sự lầm lẫn. Khiến mọi thứ càng mong manh hơn, bấp bênh hơn.

“Em nợ anh một sự thật. Thực ra, cuộc gọi từ trụ sở Bộ Ngoại giao ấy, em mới nhận cách đây chưa đầy một tháng. Ngày hôm sau em nhận tờ biên bản. Ba ngày sau nữa, em bay đến Lisbon.”

Và sau đó là những đêm không ngủ trong một căn phòng xa lạ, những lần đi dạo buổi sáng trong thành phố, những ngày trắng bệch và nhàn rỗi trong khu vườn khách sạn, những giờ đồng hồ trôi qua vô cùng chậm chạp, sự cô lập mà cô hy vọng chữa lành cho bản thân, sự tha hương mà cô tin sẽ cứu giúp mình. Và rồi một người đàn ông xuất hiện trước mặt. Cô đã nhìn thấy anh trước đó, ba hoặc bốn lần. Ngay từ đầu, cô đã biết anh không có ý quyến rũ cô. Anh có vẻ không ổn. Cô đã để anh tự đến với cô. Bây giờ đây, anh ngồi đó, ngay cạnh cô, trên chiếc ghế băng gỗ sơn màu xanh lá, ở chỗ nước sơn bị tróc. Anh làm cho nỗi đau của cô bớt nặng nề đi một chút. Một vết bẩn dính trên quần tây vải lanh của anh.

“Chúng ta về thôi, em muốn về chưa? Không nên kỷ niệm những chuyện quá đau buồn.”

Họ đứng dậy cùng một lúc, như cái máy cô nắm chặt vào cánh tay anh. Họ đi bộ trong tĩnh lặng, họ lặng lẽ rời khỏi nghĩa trang Anh quốc. Giờ đến lượt họ có vẻ mặt bình tĩnh và buồn bã như những người phụ nữ vận đồ đen mà họ đã chạm mặt lúc nãy, khi mới đến.

“Tối nay anh đưa em đến một trong những nơi có những chàng trai anh thích nhé.”

Anh bất ngờ trước yêu cầu của cô. Cô nhìn thấy sự ngạc nhiên của anh, và thấy buồn cười vì điều đó.

Điều này khiến cô an tâm là mình không phải lúc nào cũng dễ đoán. Đúng vậy, cô muốn nhìn thấy thành Lisbon vào ban đêm, sao lại không, những con hẻm ban đêm le lói ánh đèn neon, những cửa hiệu sáng trưng, những cánh cửa cũ kĩ, những đám người cúi gằm say xỉn tiệc tùng, những khuôn mặt không rõ ràng, những cơ thể lảo đảo, không gian mờ ảo khói. Người ta kể với cô rằng những người trẻ tuổi nhảy nhót ở sân phía sau, rằng đôi khi phải băng qua những lối đi cổng vòm hoặc sân trong để tìm được những nơi hợp thời, nghe nhạc, hòa lẫn trong sự ô hợp.

“Được rồi, nếu em không ngại làm quen với bọn thanh thiếu niên ở trần vừa trở về từ bãi biển, những fan hâm mộ đội Benfica quên bẵng mãnh lực của sân vận động, những thủy thủ chán đời, hoặc những gã đáng thương như anh đây chỉ biết ngồi tuyệt vọng nhìn quanh.”

Anh biết nằm lòng tất cả sự lộn xộn hiện đại ấy, cửa hàng kinh doanh đồ gợi cảm, những phơi bày da thịt dâm đãng, các va chạm của những kẻ cô đơn. Anh biết rõ các thân hình bị quyến rũ bởi những nhịp độ công nghiệp, những nụ hôn mãnh liệt, những cái ôm ấp qua đường. Anh cho rằng cô không thể chịu được điều đó. Anh đã hiểu, ngay cả khi cô không nói với anh, rằng cô ghét phải hét lớn khi nói chuyện: cô chắc chắn sẽ cảm thấy lạc lõng giữa đám đông ấy, lẽ ra anh nên thuyết phục cô đừng đi. Tuy nhiên, anh đồng ý cuộc dạo ban đêm này cùng cô, không cần kỳ kèo.

Anh chưa hề nhìn thấy cô vào ban đêm.

Anh quyết định dẫn cô đến Lux, dọc theo đại lộ Infante Dom Henrique, con đường quay hướng ra sông Tejo. Người ta bảo ở đó trước kia là một nhà kho. Nơi đây đã được trang trí lại, sơn màu hồng và xanh, những chiếc bàn thấp và tròn, những trần nhà cao khiến nơi đây trở nên sang trọng mơ hồ. Ta có thể dùng thức uống, và thậm chí, nếu bạn có khuynh hướng lãng mạn, có thể đến tận hưởng mặt trời lặn trên biển đằng sau hàng cây cọ.

Khi họ bước vào, gian phòng vắng ngắt, hãy còn quá sớm, những người khách quen và những người đi chơi đêm phải vài giờ nữa mới đến đây. Chỉ có vài người nước ngoài, những người bị nỗi buồn chán lôi ra khỏi chỗ họ ở, những người đang tận hưởng khoảnh khắc nhàn hạ trước khi những người kia đến. Một người bồi bàn nhìn xa xa và có dáng vẻ hợp thời ngay lập tức đến để ghi yêu cầu của khách. Họ ngồi xuống mà không cần nói gì với nhau, đã quen với sự mờ ảo nhân tạo, tràn ngập những vệt khói.

Cuối cùng anh lên tiếng: “Em nhìn anh chàng đứng đằng kia, người mặc áo thun ba lỗ trắng. Diego trông giống cậu ta đấy.”

Cô nhìn người đàn ông trẻ, hai mươi tuổi, có thể lớn hơn một chút, vận chiếc quần jean trễ xuống hai bên hông để lộ lưng chiếc quần lót, thương hiệu Mỹ. Cô nhìn theo bàn tay đang loay hoay mở nắp chai bia, đôi bờ vai tròn, tỏ vẻ uể oải. Như thể cậu ta đã đoán có người đang theo dõi mình, cậu quay về phía cô, liếc nhìn cô bằng ánh mắt tối sầm, gần như thù nghịch, nhưng nét mặt khó chịu của cậu ta dịu lại sau vài giây khi nhìn thấy người bạn đi cùng cô. Tiếp theo đó, cậu rời khỏi ghế và tiến đến gần họ. Khi cậu ta đến ngang bàn của hai người, cậu chào hỏi nhanh Hélène và ôm hôn Mathieu. Trong nụ hôn họ trao nhau, cô chợt thoáng thấy những đêm mà hai người ấy đã đến với nhau. Và con người ấy quay đi, không hỏi thăm đến sự hiện diện của cô.

“Anh đã gặp Diego trong quán này à?”

Anh không hứng thú lắm kể lại những tình tiết cuộc gặp gỡ giữa hai người. Trò chơi ký ức ấy khiến anh đau lòng hơn là thư giãn. Bằng cách tránh nhắc lại người vắng mặt, anh làm người ấy càng mông lung hơn. Cũng như cách va chạm với nhiều thân thể xa lạ, anh dễ dàng quên đi cái thân thể anh đã biết, đã luôn ám ảnh anh. Nhưng lại một lần nữa, làm sao anh có thể không trả lời câu hỏi của người đã trải lòng quá nhiều với anh? Làm thế nào giữ mãi chuyện của riêng anh khi mà cô dần dần tâm sự hết với anh, mỗi ngày một chút? Anh biết rằng giữa họ không phải tình trao qua tình gửi lại, rằng anh không nợ cô điều gì, rằng cô không đòi hỏi anh điều gì, và anh sẽ trở thành đểu giả nếu anh không làm chuyện này. Và nếu như cô đưa anh đến nơi chốn của anh thì cũng để anh thổ lộ một chút, chắc hẳn là vậy.

“Không, có lẽ điều này thật bất ngờ, chuyện không xảy ra ở nơi này, mà ở một nơi nghiêm túc hơn, em tưởng tượng được không, ở trường đại học.”

Anh lúc ấy là giảng viên trẻ, dạy một học kỳ ở khoa Ngữ văn ở Lisbon, đứng lớp môn Văn học Pháp. Diego là một trong số những sinh viên của anh, học năm cuối. Không có nhiều sinh viên đăng ký vào môn anh dạy, khoảng chừng ba mươi người. Anh quá bận tâm để làm tốt công việc, để hoàn thành trách nhiệm của mình, nên không quá chú ý đến cậu học trò ấy. Thực ra, chính Diego đến gặp anh, bắt chuyện, tạo nên sự liên hệ. Những trao đổi của họ ban đầu rất nghiêm túc về chuyện học hành. Họ thành lập một nhóm, một ngày cậu ấy đề nghị đi uống nước ở một trong những quán cà phê ở gần trường đại học. Anh đã đồng ý. Dù sao, anh cũng hơn họ có bốn tuổi và anh lại đang ở trong một vùng đất xa lạ. Ngày hôm ấy, cuối cùng anh đã để ý thấy Diego nhìn anh say đắm, thấy cậu ấy im lặng khi những người khác tranh nhau nói trong niềm phấn khích ồn ào, cậu ấy ngồi bất động khi những người khác khoa chân múa tay, và để nói cách đơn giản hơn thì: cậu ấy khao khát anh khi những người khác tôn trọng anh. Lẽ ra anh có thể ngăn cản cái khao khát ấy. Bởi lẽ anh đã tự hứa với mình, vì khía cạnh đạo đức, không yếu lòng trước sự quyến rũ của một trong số sinh viên của mình. Anh đã có Thomas ở Paris đang chờ đợi anh. Và anh không thích thú lắm mối quan hệ không hề có tương lai, anh đã hoài phí sức quyến rũ cho những mối quan hệ trước đây, ít nhất anh tin là như vậy. Có lẽ vì những trở ngại đó, vì tất cả những lý do chính đáng ấy, mà cuối cùng anh để mình vương vào cuộc phiêu lưu ấy.

“Vào một buổi tối, Diego bấm chuông căn hộ của anh, cậu ấy biết địa chỉ, vì anh đã cho một cô gái trong nhóm khi cô ta hỏi anh.”

Mathieu nhớ rõ chàng trai trẻ mà anh nhìn thấy qua lỗ nhòm cửa, không nói một lời nào, đứng im ở đó không cử động, mang một chiếc balo nhỏ trên vai trái và chỉ mỉm cười, không phải là nụ cười hằn sâu, không phải, đúng hơn là nhoẻn cười, một thái độ kênh kiệu. Mathieu biết rất rõ rằng nếu anh để cậu ấy vào nhà, anh sẽ không thể ngăn điều gì nữa cả, câu chuyện sẽ bắt đầu. Anh nói: “Cậu vào đi.” Anh chàng kia bước qua ngưỡng cửa, từ tốn. Cậu ấy chỉ rời khỏi căn hộ bảy mươi hai giờ sau đó, khi mỗi người họ phải quay lại với nghĩa vụ của mình.

“Lúc ấy vào tháng Tư, anh phải trở về Paris vào tháng Sáu, anh nghĩ: bọn anh cứ ở cùng nhau những tuần này mà không phải hỏi nhau câu nào; tất cả chuyện này sẽ không lâu dài.”

Đã có sự vô lo tươi đẹp, không mặc cảm tội lỗi. Cũng đã có những lần lét lút, giống như một trò chơi. Mathieu nói dối Thomas qua điện thoại, trốn tránh những ánh mắt ở Lisbon. Diego thì không hề thay đổi thái độ, cậu ấy vẫn đến lớp học, vẫn gia nhập vào trong nhóm, uống một cốc bia trong quán cà phê với những người khác mà không bao giờ để lộ chuyện bản thân, không lộ chuyện hai người. Họ quyết định im lặng, giấu giếm, đó là chuyện hiển nhiên mà họ không cần quy ước, họ nhận thấy như vậy đơn giản hơn, và thoải mái hơn. Họ thích bí mật.

“Diego đến với anh vào buổi tối, bọn anh ở cùng nhau ban đêm, rồi anh đánh thức cậu ấy dậy vào buổi sáng, cậu ấy lúc nào cũng khó khăn lắm mới dậy nổi, thế nhưng anh luôn là người ra khỏi nhà sau cùng, vài phút sau cậu ta.”

Anh tạm ngừng phút chốc chuyện kể của mình. Tỏ vẻ đau buồn khi nhớ lại chuyện hạnh phúc của anh. Cô nhận ra sự ngắt quãng ấy. Chính cô cũng từng bị xáo trộn khi nhớ lại những hình ảnh đẹp quá khứ, khi phải so chúng với giây phút đau buồn hiện tại, khi so chúng với nỗi tuyệt vọng của họ mặc dù cờ hiệu phấp phới vui tươi trên biển và mặc cho dư vị rượu vodka trong cổ họng hai người.

“Rồi tháng Sáu cũng đến, anh nhận ra câu chuyện ấy không phải là không quan trọng. Và Diego đã làm cái điều phi thường ấy, điều anh chẳng máy may hoài nghi mà không nghĩ cậu ấy có thể làm: cậu ấy bảo anh ở lại.”

Cậu ấy đã bày tỏ lời thỉnh cầu không chút trang trọng, giống như để không tỏ rõ cái nguy cơ được mất. Cậu nói hết tất cả trong một lần nói chuyện thông thường, không dám nhìn thẳng Mathieu. Giọng nói cậu có chút run rẩy, rung cảm. Thoạt đầu, Mathieu không trả lời gì. Sau đó, vào buổi tối, anh chỉ nói: “Anh không thể ở lại, nhưng anh sẽ trở lại, anh hứa với em.” Cô đã hiểu đoạn tiếp theo: năm năm đi – về giữa Pháp và Bồ Đào Nha, rồi một ngày nọ, một lá thư đặt ngay trên bàn trong phòng bếp trong căn hộ trống rỗng.

“Anh muốn nhắc lại, nỗi buồn của anh không sánh được với đau buồn của em, Hélène. Anh thấy không phải phép khi kể với em chuyện này.”

“Em đã nói rằng anh đã nhầm. Rốt cuộc, chúng ta đều trong sự đau khổ của chia ly. Đó là nỗi mất mát như nhau với mọi người.”

Anh rất biết ơn cô đã dám nói những lời ấy. Dù đó chỉ chứng tỏ tình cảm của cô. Cho dù cô có đáp lại vì lịch sự với anh. Cho dù họ đã uống hơi quá so với khả năng của họ. Anh ghét người ta thương xót thân phận anh, nhưng anh đã xúc động khi người phụ nữ bướng bỉnh này tỏ lòng độ lượng trước nỗi đau của anh. Và lần đầu tiên anh không tự trách mình đã giãi bày, đã nói ra một cách dễ dàng nỗi tiếc nuối điều anh đã vuột mất.

Càng lúc càng đông những chàng trai lên sàn nhảy, chen chúc đứng dọc theo các quầy bar, đứng chật các lối đi, ngồi lên cả những thành ghế bành, cười rất lớn tiếng, nâng ly mừng chiến thắng mà họ tự nghĩ ra, bước đi lắc lư một mình hoặc áp sát hai mông, hai lưng vào nhau, nghêu ngao hát những câu tiếng Mỹ theo các bài hát bật lên, họ chìm khuất trong làn khói, cởi áo thun và cột vào thắt lưng mình, họ nhắm mắt lại với hy vọng người ta không chỉ nhìn say đắm họ nữa. Anh chàng trông giống Diego đang hôn đắm đuối một anh chàng lớn tuổi hơn, đầu trọc và cùng lắc lư theo điệu nhạc. Trong ánh điện đêm, người ta có thể dễ dàng nhầm lẫn giữa phù phiếm và tuyệt vọng.

Mathieu đang quan sát họ, anh nghiêng qua Hélène và hét vào tai cô: “Có một bài hát của Céline Dion, đúng vậy, anh biết, nó rất tầm thường hoặc có thể nói rất đồng tính, có điều, làm sao ta sửa lời được, bài đó có câu: Người ta mời mọc em, người ta khao khát. Và em nhảy và em đi ra. Nhưng trong lúc nhảy, em chỉ nghĩ đến anh. Anh luôn nghĩ về bài hát này mỗi khi vào đây. Anh không thể ngăn được sự liên tưởng này.”

Cô mỉm cười với anh. “Em vui vì anh đưa em đến đây. Phải đi đến nơi làm ta bồi hồi, học cách xem nhẹ sự việc, nhìn thấy thế giới vẫn tiếp tục, thoát khỏi tĩnh lặng một đôi lần.”

Cô ngả lưng tựa vào ghế, buông mình theo sự uể oải, thả mình vào trống rỗng. Nhắm đôi mắt lại và không còn cười nữa. Rượu đã khiến cô chếnh choáng một phần, âm nhạc khiến cô ngất ngây thêm nữa. Những lời thú nhận của Mathieu, ngay cả khi cô nhận ra rằng cả cô và anh đều có những nỗi đau và những nỗi đau này cũng sẽ được xoa dịu một cách kỳ diệu. Cô thích sự gần gũi giữa cô và anh, có lẽ là lần đầu tiên trong những tháng vừa qua mà cô không còn sợ màn đêm đang kéo về.

Gần 3 giờ sáng, họ đi dạo dọc theo bờ sông. Các cột đèn bật sáng dõi theo bước chân của họ. Những sợi dây điện quấn quanh mấy chiếc xe điện giống như những vòng hoa. Ở xa xa, họ bắt gặp những ánh đèn neon nhấp nháy quảng cáo cho Coca Cola được treo trên các tòa nhà, dòng chữ trên những chai nước bằng thủy tinh đang trình diễn trong đêm. Trong không khí vẫn còn thoang thoảng mùi hương của cá kiếm nướng, trộn lẫn với mùi hương của cá tươi và bùn đất. Họ cũng ngửi thấy mùi hương của những người phụ nữ đi bộ dọc theo đại lộ, một ít hương quế và hoa hồng. Tiếng ồn ào phát ra từ những quán cà phê truyền tới họ với tiếng bùm bùm của thể loại nhạc dance điện tử. Và đột nhiên, những giọt mưa đầu tiên của mùa hè bắt đầu rơi nặng hạt xuống tạo thành những vệt đốm trên áo của họ, trong khi họ không mong đợi điều đó, họ đã không mong đợi vào nó nữa. Có thể nó sẽ thành cơn giông, tiếng sấm xuất hiện trong nháy mắt. Họ nhanh chóng đón taxi về khách sạn. Sau tấm kính xe, những cành cây cọ đang đung đưa bởi gió biển thổi.

Mắt nhìn xa xăm, cô thì thầm, như tự nói với chính mình: “Em tin rằng sẽ không khó để em chìm vào giấc ngủ, đêm nay.

“Em không bao giờ đi ngắm biển.” Cô chỉnh lại câu nói. “Trên thực tế, em đã ra biển một lần. Và em đã không trở lại đó nữa.”

Anh đã không khỏi nhận ra sự lạ thường này: đến Lisbon và không tới bờ biển. Không nhiều thủ đô có biển chảy qua. Nếu ta quyết định đến đây, một trong những điều đầu tiên phải làm là đi ngắm biển. Cô thì không. Lúc đầu, anh đã nghĩ cô không thích sự nhộn nhịp của những ngày hè, tiếng la hét của trẻ con trên bãi biển, sự đông đúc của những người phơi nắng, những hàng dù che nắng. Rõ ràng, cô là một trong những người thích tách biệt khỏi đám đông, khỏi những buổi tụ họp, những nơi có không khí ồn ào, ngột ngạt. Sáng nay, trong khi họ đang cùng nhau ăn một bữa sáng muộn và khi cô thốt ra những câu nói ấy trước mặt anh, nó hiện lên như một điều hiển nhiên và anh tự trách đáng lẽ mình phải hiểu sớm hơn, trách mình đã không biết sự thật này: Ở San Erancisco cũng có biển và chính biển ở nơi đó đã giết chết chồng cô.

Như thể đã đi theo suy nghĩ trong đầu anh, cô tiếp tục nói: “Em không sợ biển, em chưa bao giờ sợ biển.” Và dù sao, loại thiên tai này cũng không xảy ra hai lần.

Anh không thể tưởng tượng, thậm chí trong một giây, Lisbon bị tàn phá bởi những dòng nước dữ dội. Thực sự, điều này vượt quá khả năng tưởng tượng của anh. Đối với anh, thiên tai vẫn là một thảm họa còn xa vời. Anh biết rằng nó vẫn tồn tại, nó có thể xảy ra, nhưng anh chỉ nhìn thấy nó trên truyền hình. Cho đến khi anh gặp Hélène, anh thậm chí chưa bao giờ gặp bất kỳ ai phải trả giá cho một trong những thiên tai ấy. Đó là để nói rằng những thiên tai hay nhân tai là những sự việc khó có thể xảy ra đối với anh. Nếu anh có thêm nhiều kiến thức về thành phố Lisbon thì những sự việc này cũng là điều mà anh không bao giờ tưởng tượng ra. Những con đường, quảng trường, đài phun nước, khu vườn, nhà thờ, bức tường có phủ tranh thảm, xe điện, tấm vải lanh trên cửa sổ, hiển nhiên tất cả điều này là bất biến, không thể bị tấn công, không thể bị nhấn chìm. Và tháp Belém. Nó sẽ luôn ở đó, vẫn là tháp Belém. Làm sao có thể khác đi được?

Tuy nói vậy, ở San Francisco, dù cho hệ thống thường xuyên báo động, những sấm chớp, những biến động thường xuyên, thì người dân ở đó cũng chỉ nghi ngờ về những lời cảnh báo được lặp đi lặp lại.

“Em không sợ bị nhấn chìm. Đó là một cách để chết đi mà em không sợ hãi lắm. Không, điều em muốn biết là liệu ta có linh cảm về thảm họa không.”

Cô thừa nhận điều đó và tự hỏi bản thân mình: ta có thể cảm nhận được sự xuất hiện của thảm họa trước hay là thảm họa ập đến khi không ai mong đợi điều này? Người ta kể với cô rằng động vật nhận biết được nguy hiểm sắp xảy ra. Đến tận khu công viên Yosemite, sóng xung kích lan rộng và họ đã thấy những con chó sói rống lên, những con hươu hốt hoảng, toàn bộ động vật hoang dã, hàng nghìn chú chim bay đi, và chúng bay về hướng đông. Các chuyên gia đã giải thích rằng một số động vật có ăng ten mà con người không có. Cô thấy an tâm khi biết con người không thể nhìn thấy trước những điều sẽ xảy ra. Rằng chồng cô đã không cảm nhận được cái chết trước khi nó ập đến với anh ta.

Cô cũng thừa nhận điều đó, cô đã không thành công trong việc loại bỏ hoàn toàn giả thiết ấy. Trong những câu hỏi sâu sắc được đặt ra, trong khoảnh khắc cô lúng túng, ý nghĩ ấy thoáng qua trong cô, dù cô không muốn nghĩ đến. Cô nhớ bản thân mình đôi khi đã trải qua những trực cảm xấu và một trong số nhiều trực cảm xấu ấy đã thành sự thật. Đúng vậy, có những điểm báo mà chúng ta không xem là quan trọng ngay tại một thời điểm và rồi nó ập đến nhanh như chớp đúng lúc bất hạnh xảy ra. Vincent có nhận được dấu hiệu cảnh báo và anh đã phớt lờ chúng phải không? Tối hôm ấy, trước khi mặt đất nứt ra, anh có linh cảm trước hay không? Khi thảm họa xảy ra, liệu bộ não của anh có cảm nhận được cơ thể, những tế bào trên cơ thể có cho biết dấu hiệu sớm hơn? Nhưng rồi lần nào cũng vậy, cô kết thúc bằng việc tự thuyết phục mình rằng chồng cô đã bị cuốn phăng đi trong một vài giây bởi sự hỗn loạn không thể diễn tả.

Mathieu muốn lưu ý với cô rằng một trận động đất và một cơn sóng thần có thể giết chết hàng trăm nghìn người chỉ trong vòng vài phút. Nó là một sự thách thức đối với chuẩn mực và thậm chí là kiến thức con người. Trong một vài phút đủ để hiểu được cái chết đang đến gần.

“Em chắc chắn điều đó: cái chết ập đến bất ngờ với anh ấy. Anh ấy còn không kịp thời gian để gọi tên em, một lần cuối cùng.”

Cũng về chuyện này, cô tự hỏi: Nếu anh ấy nhìn thấy cái chết đến gần, nếu anh ấy hiểu rằng cái kết của cuộc đời đang cận kề và không tránh khỏi, thì lời cuối cùng anh sẽ nói là gì? Chẳng hạn, một số người sống sót hiếm hoi sau những vụ tai nạn máy bay kể rằng trước lúc máy bay chạm đất, khi nó đang trên đà rớt nhanh xuống, các hành khách chỉ biết gào thét, một âm thanh khản đặc, một biểu hiện của nỗi sợ bản năng, điều đó hết sức bình thường. Những hành khách khác thì làm dấu, đúng vậy, họ làm dấu thánh giá, hay hôn lên mặt dây chuyền ngôi sao David đeo trên cổ, hay mặt dây chuyền hình bàn tay Fatma. Những người khác nhắm mắt để không thấy điều xảy ra hoặc cố tìm lấy một khuôn mặt, một kỷ niệm mà họ sẽ mang theo. Những lời thốt ra thì luôn giống nhau: “Mẹ ơi!” như một sự hồi tưởng thời thơ ấu, “Lạy Chúa tôi!” như một cách thu hút sự chú ý, “Ôi không!” như một lời phủ nhận sau cùng, như sự chối bỏ tính phi lý của chuyện đang xảy ra. Nhưng những cái tên thì hiếm khi được nhắc, người ta thường giữ chúng cho riêng mình. Hélène tin rằng chính sự e ngại khiến họ giữ lại chúng. Cô tin vẫn còn có sự e ngại trong khoảnh khắc hỗn loạn trước những cái chết đau đớn. Trái lại, trong cô đơn hay trong bệnh tật, ngay trước khi họ bước sang bên kia ranh giới, không gì cản trở họ gọi một cái tên, tên của người họ thương yêu. Khi nào đến lượt cô, nếu cô có đủ tỉnh táo, cô sẽ thì thầm tên “Vincent!”

Rồi im lặng bủa vây họ. Chỉ còn lại âm thanh của chiếc thìa đang khuấy tách cà phê, tiếng kêu ken két quen thuộc có thể nhanh chóng gây khó chịu, giống như chiếc móng tay nhọn cào lên tấm bảng. Rồi âm thanh ngưng bặt. Mathieu đặt thìa của anh lên đĩa lót tách cà phê của mình. Anh uống cà phê có đường.

Trong cùng một cử động, họ quay nhìn theo hướng vịnh mở ra trước mặt. Anh ngắm nhìn những ngọn đồi của Lisbon, những đường xe điện và những đường dây cáp treo. Còn cô, trong cái nhìn hoán chuyển tệ hại, tưởng tượng lại những ngọn đồi ở San Francisco, những con đường quanh co, những hình ảnh trước trận tàn phá. Tất cả vẫn luôn là vấn đề về viễn cảnh và góc nhìn.

“Có nhiều ngày, em muốn kết thúc tình yêu này.”

Cô tự trách mình vì suy nghĩ như vậy, cô quá bận lòng về việc chung thủy với người đã mất, dù sao đi nữa, không thể nào dứt bỏ thực sự điều đó. Cô không quên rằng tình yêu này là điều cuối cùng giữa họ còn lại với cô. Nếu cô ném bỏ nó vào thùng rác, giống như người ta làm với một món đồ đã sử dụng, với một tờ báo cũ ngày hôm trước, thì đầu óc cô sẽ trống rỗng và đôi tay cô sẽ trống trải. Nhưng ai biết được liệu sự cùng quẫn này phải chăng không có nghĩa là dập tắt những nỗi day dứt? Cô ước mình thôi không đau khổ nữa.

“Cái chết ấy là không phải kết thúc, anh hiểu vậy không?”

Mỗi lần cô vượt qua một giai đoạn trong những thời khắc đau khổ, trên chặng đường đầy mất mát, cô đã hy vọng đó sẽ là lần cuối, nhưng rồi lại có những tin xấu ập đến, một vết thương nữa cô phải hứng chịu. Cô nghi ngại rằng những chuyện đau thương sẽ không bao giờ dừng, luôn có điều gì đó làm cô nhớ về quá khứ, làm cô nhớ về những gì diễn ra trong vài tích tắc vào cái đêm tháng Một ấy. Và khi sự yên lặng xuất hiện, cô chính là người gây xáo trộn, làm cản trở sự yên tĩnh với những ký ức đau đớn của mình.

“Tình yêu, nó kéo dài đến khi nào?”

Anh có ý muốn trả lời cô, bằng một câu mỉa mai phũ phàng, rằng có đôi khi tình yêu kết thúc, chính anh cũng có kinh nghiệm cay đắng, nhưng cô đã không chờ câu trả lời, cô chỉ là tự đặt câu hỏi cho chính mình, hay cô buột miệng hỏi giống như bọn trẻ lỡ tay làm tuột quả bóng bay ra khỏi bàn tay mình ở hội chợ rồi nhìn chúng bay cao qua những vòng quay, những bánh xe quay lớn, những khoảng trời.

Cô cố hỏi thêm: “Tại sao tình yêu lại không mất đi cùng cái chết của một trong hai người?”

Cô vẫn cố chấp trong những câu hỏi phiến diện của mình, trong những thắc mắc phi lý, ép mình vào một thử thách không có ích lợi. Có lẽ sẽ thật đơn giản nếu tình yêu cũng biến mất ngay vào thời điểm khi người yêu ra đi. Thế nhưng, điều đó cũng sẽ vô cùng khủng khiếp. Hẳn nhiên, sẽ không có đau khổ, đặc tính của nó vốn bùng nổ nhanh chóng. Nhưng rồi cũng sẽ không có ký ức về hạnh phúc, về những điều vững chắc trong quá khứ. Dù thế nào, đó là những điều không thể tự quyết định, dĩ nhiên, chúng ta cũng không điều khiển chúng được. Tâm trạng dễ tổn thương, bị chi phối vì nhạy cảm này chính là điều tạo nên nhân tính, chắc chắn là vậy.

“Chuyện đó khiến em đau khổ, anh không thể tưởng tượng đâu. Em nghĩ rồi một ngày, vì chuyện đó, em sẽ không thể yêu ai khác. Thậm chí đó là triển vọng khiến em thấy chán chường, mỗi khi em nghĩ đến.”

Cô sai rồi. Cô bao bọc mình trong sự tang tóc, cô quên rằng thời gian sẽ thay đổi mọi thứ. Rằng thời gian xóa sạch bộ nhớ, rũ sạch sự chung thủy. Và tình cờ sẽ tạo ra các cuộc gặp gỡ. Thời gian đã trôi qua vẫn chưa đủ và duyên vẫn chưa gõ cửa, chỉ là vậy, nhưng rồi cũng sẽ đến. Cô không cần làm gì, chỉ cần chờ đợi. Mathieu cũng không làm gì khác hơn. Chỉ đơn giản, anh đã giải quyết bằng cách đánh lừa sự chờ đợi khi ở trong vòng tay những chàng trai khao khát hay những cô gái trong một đêm.

Chắn chắn Hélène không thoát khỏi những dằn vặt thời niên thiếu: “Yêu một người khác có phải là phản bội không?”

Chúng ta không phản bội những người đã mất. Chính họ mới phản bội chúng ta. Bởi vì họ vắng mặt, họ đã đi mất, trong khi ta cần họ, bởi vì họ đã vuột đi không báo trước, vì họ để ta lại trong sự trống vắng mà chẳng phương cách nào chữa lành được. Và khi họ buông tay ta, ai trách được khi ta nắm lấy tay người khác?

Anh hạ thấp giọng: “Có lẽ nên học cách thoát khỏi một vài hào nhoáng bề ngoài, em không thấy đúng sao?”

Những từ ngữ ấy như một cái tát giáng mạnh vào mặt. Bởi lẽ, từ sâu trong lòng mình, cô hiểu anh hoàn toàn đúng. Cô thậm chí còn hoảng sợ khi thấy mình nuông chiều nỗi bất hạnh, hài lòng trong nỗi đau tang tóc của mình. Không phải cô không biết rằng giải thoát nằm trong sự rời bỏ từ từ, chứ không ở trong sự chung thủy mù quáng với đoạn thời gian đã qua ấy, với điều không tồn tại nữa, không ở trong trầm ngâm u ám về những gì đã bị phá hủy. Hẳn nhiên cô cần tách xa khỏi những gì còn vướng mắc ở nơi cô, cần sống nhẹ nhàng hơn, sẵn sàng đón nhận chuyện sẽ xảy ra, gần gũi với những người đang sống hơn.

Anh nói tiếp với một nụ cười buồn: “Em không thấy anh chỉ giỏi cho những lời khuyên, còn bản thân anh không có khả năng làm theo đó sao?”

Mathieu đi bộ một mình giữa Lisbon, vào đầu giờ chiều, khi ánh sáng mặt trời gay gắt nhất. Hơi nóng bốc lên từ mặt đường nhựa. Những công nhân cầm mũi khoan máy đang đào vỉa hè lên. Anh ngắm nhìn một cách máy móc, lén lút, những tấm thân trần của họ, làn da bóng lưỡng lấm bụi vàng, cơ bắp hằn rõ. Đúng lúc ấy một người trong nhóm công nhân quay lại nhìn khi anh đi ngang qua, cậu ta là người trẻ nhất trong bốn người họ, cậu ta có đôi mắt xanh một cách kỳ lạ, mái tóc đen, và trong phút chốc, lạc thú trỗi dậy. Mathieu vốn dĩ đã có thể bỏ qua không để ý cậu đến từng chi tiết, lẽ ra đã quên ngay cậu ta vài giây sau đó thì bỗng dưng không cưỡng lại được cái nhìn đeo bám của người đàn ông trẻ ấy. Còn người kia, cậu ta chỉ thấy mỗi chuyện đó, lạc thú trỗi dậy, không thể kìm nén. Cậu ta biết hiệu ứng mình tạo nên và nhận ra được, không bao giờ nhầm lẫn, bằng trực giác của những chàng trai chỉ thích con trai. Mathieu thì không biết điều anh cần phải hiểu: khi cơ thể xoay đổi hướng, đó là một trò chơi chăng, hay một sự khiêu khích, một sự tình cờ hay là sự khinh miệt? Và lối ẩn ngữ ấy chỉ càng tăng thêm sự gợi tình trong khoảnh khắc. Anh đi chậm lại, nhìn xoáy vào ánh mắt anh chàng công nhân, nhìn sâu hơn để chứng tỏ rằng anh có khả năng kiểm soát chính bản thân mình và giải mã ẩn ngữ của cậu ta. Không ai nhường ai, và trong cảnh tượng quay chậm này, những cái liếc mắt vẫn bám lấy nhau. Đột nhiên, một giọng vang lên phá vỡ khoảng kéo dài ấy: chàng công nhân trẻ bị quản lí gọi trở lại với trật tự của công việc, ta không thể từ tốn khi cả tá việc phải hoàn thành. Mathieu đi trên con đường của anh. Mang theo mình sắc xanh của đôi mắt, sự trần trụi của làn da.

Tình cờ trên đường đi, anh bắt gặp những mảnh đời nhỏ bé và đáng thương, bắt gặp những đồn đại kể về các bí mật của thành phố này, thả ánh mắt lãng du khắp những mái nhà sắc đỏ từ đỉnh cao những ngọn đồi. Anh thưởng thức những khoảnh khắc chẳng mấy đáng kể ấy, sự nhàm chán nơi chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng là nơi mọi khả năng đều có thể. Anh nhớ lại lần đầu tiên đến Lisbon, lúc ấy anh còn là thiếu niên. Chính từ chuyến đi đầu tiên này, anh đã quyết định học tiếng Bồ Đào Nha, mà không biết trước mình sẽ quay lại để giảng dạy ở đây, và yêu nơi đây. Nhiều năm đã trôi qua, với anh dường như không gì thay đổi thực sự. Tất nhiên, sự hiện đại đã bao trùm, cho dù anh vẫn bước từng bước như trước đây qua những đường phố chằng chịt và mặt tiền của các hàng thịt, hàng bánh ngọt, quán cà phê, không quá khác biệt so với những gì anh đã nhìn thấy năm mười sáu tuổi. Bọn thiếu niên thời ấy đã được thay bằng thế hệ những người em của họ, duy chỉ có anh là già đi. Anh tự trách bản thân đã không tận hưởng tuổi trẻ của mình, để cho nó trôi vuột qua, để giờ đây trở thành người đi dạo buồn bã thế này, người đi bộ mệt mỏi như vậy. Anh chấp nhận sự phũ phàng đó bởi lẽ vẫn chỉ ở thành phố này anh mới ít có cảm giác tha hương nhất.

Anh nghĩ về Hélène, dự cảm rằng cô sẽ sớm ra đi. Cô không nói gì với anh, nhưng trực giác cho anh biết cô đã sẵn sàng quay về Paris, có lẽ là như vậy. Những ngày ở Lisbon từ nay sẽ không đem lại thêm điều gì cho cô nữa, cô đã hưởng những điều mà cô xứng đáng hưởng ở thành phố này rồi. Cô đã mạnh mẽ hơn một chút, anh tin vào điều đó, có dũng khí hơn để đối mặt với thực tại, với sự trống vắng. Anh muốn tin rằng chính thành phố Lisbon đã tiếp cho cô sự mạnh mẽ này chứ không phải cuộc gặp gỡ giữa hai người họ, hay có thể là, nếu phải nói theo một cách khác, gặp gỡ giữa họ không thể diễn ra ở một nơi khác hơn, những lời tâm tình không thể được kể ra ở một nơi khác hơn, rằng chính sự diệu kỳ của thành phố này đã sắp đặt mọi thứ.

Phần mình, anh không biết sẽ ở lại bao lâu nữa. Anh có thể ở thêm đến hết mùa hè. Rồi sẽ đến thời điểm trở về Pháp, ở nơi chẳng ai chờ đợi anh. Anh sẽ lại bắt đầu một chuyến đi mới, nhưng anh sẽ tìm thấy gì ở nơi xa hơn, bên kia những biên giới, bên kia những đại dương? Mặt trời và nỗi đau mất mát cũng sẽ thiêu đốt anh như thế thôi. Chí ít ở đây, anh có những điểm mốc của mình, những thói quen sẽ an ủi anh.

Anh tiếp tục đi lang thang một mình, không cần biết sẽ đi đến đâu. Vào giây phút cuối cùng, anh chọn rẽ phải, rẽ trái. Anh đi qua khu thảo cầm viên, nhìn thấy những cụ già đang lầm bầm ngồi trên những băng ghế, đôi bàn tay đan vào nhau và chống trên đầu cây gậy, những phụ nữ trẻ mặc đồ ngắn không chú ý đến anh, họ cười đùa và đi thành cặp đôi, bọn trẻ rượt đuổi nhau, la hét và quên bẵng đi những bà mẹ đang ngồi bất động dưới bóng râm của các tán cây, thỉnh thoảng họ nhìn sơ mấy đứa nhỏ. Anh vốn thích khoảng thời gian này, những khoảnh khắc bình dị. Anh an nhiên tận dụng trọn vẹn.

Trong lúc ấy, Hélène ngồi vào bàn làm việc trong phòng của mình. Cô đã để sẵn trước mặt tờ giấy viết thư của khách sạn và cô viết. Cô viết cho những người bạn ở Pháp để báo cho họ biết cô đã khá hơn rồi, rằng họ không phải lo lắng cho cô, rằng sự ra đi của cô không phải là một cơn bốc đồng, nhưng là cơ hội để giữ khoảng cách với chuyện xảy ra. Cô kể rằng mình đã gặp một người bạn Pháp, người đã đưa cô đi tham quan Lisbon, với người ấy cô đã trút hết tâm tình, và cô sẽ không bao giờ gặp lại người ấy nữa một khi cô rời đi. Cô viết rằng sự ngẫu nhiên đôi khi làm tốt mọi chuyện, cô nói một cách khéo léo cái câu quen thuộc này bởi điều đó có lẽ lần đầu tiên đúng với cô. Cô nói mình sẽ sớm trở về nhà. Và khi cô đã viết hết, khi đã gập dán đằng sau bao thư, cô đứng lên.

Cô có việc gì đó cần phải làm.

Ở rất xa chỗ của hai người, đang có những đứa trẻ được sinh ra và có những người khác chết đi, những cuộc đánh bom trong các thủ đô và những con đường được vẽ ra giữa sa mạc, những bệnh tật tấn công và những con người được cứu sống, tuổi thọ tăng và nạn đói cũng gia tăng, người ta vẫn kể những câu chuyện phi thường trên các tờ báo, thế giới vẫn tiếp tục sống.

Ngày hôm sau, họ cùng ngồi ở khu vườn trong khách sạn, giống y như khu vườn nơi lần đầu họ đã gặp nhau. Hầu như họ không nói chuyện với nhau và sự im lặng đó không gây ra chút nào bối rối. Họ cảm nhận như được tận hưởng một sự thư giãn xứng đáng với họ. Dù không cố tỏ vẻ gì để giải thích điều đó, họ chỉ đang cố gắng vượt qua những thử thách. Trong lúc hai người họ đang ở trong trạng thái buông lơi, trong sự uể oải, Hélène nhìn sang hướng khác và đột nhiên thoáng thấy có một người đang đến gần, một người đàn ông trẻ mắt màu xanh ngọc, môi đỏ au. Hay đúng hơn cô chăm chú nhìn anh ta. Đúng vậy, cô chăm chú nhìn người thanh niên ngăm đen và quyến rũ, đang tiến về phía cô với vẻ e dè vì sợ làm phiền và với vẻ lo lắng khiến cho dáng đi anh ta vụng về, dáng đi của cậu chàng thiếu niên chân chất. Anh ta vận quần tây trắng vải tôn, áo thun ba lỗ màu đen. Anh ta nhìn Hélène và đáp trả nụ cười e sợ. Rồi anh ta nhìn chằm chằm vào gáy của Mathieu, ngay khoảnh khắc ấy, Mathieu đang ngồi quay lưng lại với anh ta.

Rốt cuộc Mathieu để ý đến sự phân tâm của Hèlène, với đôi mắt cứ nhìn về một điểm phía sau lưng của anh. Anh nhìn thấy sự xoay chuyển nhẹ nhàng của khuôn mặt nhìn nghiêng và những chớp mắt của cô, để lộ một sự tập trung trên khuôn mặt cô. Anh lưỡng lự chưa muốn ngoái nhìn ra sau để biết có gì sau lưng anh mà thu hút sự chăm chú của cô. Và chính sự lưỡng lự này khiến cô nhìn anh, với một nụ cười đồng lõa, trong nụ cười ấy là lòng nhân hậu vô biên.

Qua nụ cười của người phụ nữ, vì nó tỏa ra một sự thông đồng, anh dần dần đoán được câu chuyện – và điều đó làm cho anh có cảm tưởng đang ở trong căn phòng tối làm việc trước khay rửa ảnh, và chi tiết hình ảnh dần dần lộ ra, càng trở nên rõ ràng hơn, cho đến khi nhiếp ảnh gia đưa hình lên cẩn thận, bằng một cái kẹp, anh đoán có người đứng ở kia, cách anh một vài bước ở đằng sau lưng. Anh hầu như không tin nổi, thế nhưng, ánh mắt của người đang đứng đối diện anh giờ đây quá chăm chú, nụ cười quá thản nhiên, và chắc chắn phải là chuyện đó, chắc chắn phải là cậu ấy. Mathieu ngoái nhìn ra sau, mặt anh biến sắc.

Thoạt đầu, Diego không nói gì. Anh ta im lặng vài giây, hai tay buông dọc theo thân người. Vẻ đẹp của cậu ấy khiến người ta nghẹt thở. Ai mà không nhìn thấy được một nét đẹp như vậy, sắc ngăm ngăm của làn da, sắc đỏ son của đôi môi, khuôn đầy đặn của bờ vai? Đây chính là khoảnh khắc choáng ngợp trước vẻ đẹp ấy.

Mathieu đứng sững, chờ một giọng nói, một cử chỉ. Rồi giọng nói cất lên.

“Hélène – xin phép cô cho tôi gọi cô bằng tên Hélène nhé? – Cô ấy đã đến gặp tôi. Tôi vẫn không hiểu làm thế nào mà cô ấy tìm được địa chỉ của tôi để đến, chỉ biết rằng cô ấy đã đến. Chính cô ấy nói với tôi rằng anh sẽ có mặt ở đây hôm nay.”

Mathieu quay nhìn về phía người phụ nữ với vẻ đầy nghi vấn. Dường như anh bật nói với cô: “Sao em dám? Sao em làm được chuyện thế này?” Bởi lẽ đoán được những câu hỏi của anh, cô đáp với một giọng tinh nghịch: “Em có một sự ám ảnh, đó là tìm kiếm những người mất tích.” Ngay lúc ấy, đôi mắt anh nhòe đi. Nhưng từ sâu thẳm, ngay lúc này, điều đó không quan trọng nữa. Và anh sẽ không trách cô vì đã tự ý để xảy ra tình huống mà từ bấy lâu nay anh vẫn thầm mong nó sẽ xảy ra.

Chuyện đến đây, anh tò mò muốn biết làm thế nào cô tìm ra nơi cậu ta đang sống. Tuy nhiên anh không cần phải ngạc nhiên về chuyện này: Lisbon là một thế giới nhỏ bé, ở đây mọi người gặp gỡ nhau, ở đây những câu chuyện đan xen nhau. Một ngôi làng cô đặc nơi nhiều tin đồn lan truyền, nơi mọi chuyện rốt cuộc sẽ đều được biết đên.

Anh cũng muốn biết cuộc gặp gỡ của họ diễn ra thế nào. Hélène hẳn đã rất ngượng ngùng, nhưng sự nhút nhát đã biến mất nhờ vào quyết tâm của cô. Còn Diego, cậu ta đã phản ứng như thế nào? Lúc đầu cậu ta có nghĩ người phụ nữ xuất hiện bất ngờ này là một người điên đáng thương? Và sau đó cậu ta có cảm thấy lòng mình quặn thắt lại? Cậu ta có thấy những kỷ niệm ùa về?

“Em không biết phải nói với anh thế nào: em thực sự đã không ngạc nhiên khi nghe anh trở lại Lisbon. Anh hãy yên tâm, em không nghĩ anh trở lại đây vì em; chỉ đơn giản em đã không quên rằng anh thích nơi này đến thê nào.”

Mathieu ghi nhớ câu này: “anh yên tâm.” Nó khiến anh xúc động: có phải là anh bất nhã lắm không khi cố tìm lại cậu ta? Trên thực tế, chắc chắn Diego cố ý nói rằng cậu không tưởng tượng được người bạn cũ đã bố trí tìm kiếm mình và có chút nhụt chí. Cậu biết rất rõ về tính cách và sự từ bỏ của anh.

“Nhưng Hélène đã nói với em rằng anh đã kể cô ấy nghe về em. Còn em đáp lại cô ấy rằng em không có ai để kể về anh và em nhớ anh.”

Mathieu run run. Anh tự hào và xúc động vì lời thú nhận ấy. Anh nghĩ về những gì còn lại, bất chấp sự xa cách. Về những điều không mất đi, bất chấp sự chia ly. Về những điều không thể bị đè bẹp, mặc cho nhiều ngày đã trôi qua.

Với lời thú nhận đó, anh cũng hiểu rằng sẽ không có những lời mào đầu, không có những câu khách sáo, không có những lời vòng vo mà là đi thẳng vào vấn đề chính. Việc cậu ta đứng đó, ngay trước mặt anh, loại trừ đi những yếu tố mang tính điệu bộ thông thường.

Trong tình huống này, Hélène muốn để họ lại với nhau, tự thấy mình không nên tham gia thêm vào sự thân mật giữa hai người họ. Cô đã hoàn thành điều cô phải hoàn thành và dường như cô đã không sai khi làm như vậy vì họ giống như hai thỏi nam châm đang hút lấy nhau; chuyện còn lại không liên quan đến cô nữa. Chính vì điều đó, nên làm cách nào để chào từ biệt mà không phá vỡ sự cân bằng mong manh của cuộc hội ngộ giữa hai người họ? Làm thế nào để đi khỏi mà không phiền nhiễu? Cô chỉ biết cúi mặt xuống đất, nhìn chăm chú những cây cỏ dại mọc giữa những khe đá lát đường trong khu vườn tươi xanh.

“Nhưng thật không dễ dàng để quyết định đến đây.”

Sự im lặng lại tiếp tục. Đột nhiên, có một sự nặng nề. Như thể mọi thứ đang ngừng chuyển động quanh đây. Qua nét mặt của Diego dường như cậu ta bị tổn thương. Có một sự lúng túng, xúc động và thẹn thùng cùng lúc với sự cô độc và quyết tâm mãnh liệt.

Mathieu cảm thấy xáo trộn bởi dáng vẻ ấy. Anh có cảm giác được nhìn thấy con người trần trụi của Diego như trong buổi tối đầu tiên, với sự ngạo mạn và cả sự mong manh của cậu ta.

“Em không biết em còn muốn gặp lại anh không”

Đấy nhé, là sự ngạo mạn. Để bắt đầu. Diego thoạt đầu nghĩ đến bản thân mình. Cậu ta cho rằng tình cảm của mình sẽ chinh phục lí trí của Mathieu. Rằng những hoài nghi của cậu ta phải được đặt ra trước khi cân nhắc sự phản kháng có thể có nơi người kia với cuộc hội ngộ mới này. Rằng điều quan trọng là xác định rõ ước muốn của riêng cậu và sự ưu tiên đối với cậu. Khi nói như vậy, cậu ta cư xử như đứa trẻ đã làm cho mẹ giận dữ, nhưng từ chối nhận lỗi lầm về nó, và hờn dỗi một chút với hy vọng rằng mẹ nó sẽ nhường bước trước khi nó chịu thua. Cậu ta là một đứa trẻ.

Cậu ta lập tức sửa lại câu nói: “Em không biết anh còn muốn gặp lại em không.”

Đến đây, là sự mong manh. Để tiếp nối. Anh vẫn nhớ rằng chính cậu ta đã rời bỏ, một cách tàn nhẫn, không có bất kỳ lời giải thích thực sự, không lời báo trước nào. Cậu ta vốn là người đã gây ra đau khổ. Là người hèn nhát, thậm chí không dám nhìn vào mắt người kia. Cậu ta vốn là người vụt thoát nhanh như một tên trộm. Cậu ta thừa nhận mình có thể sẽ không được tha thứ, xóa bỏ lỗi lầm chẳng phải chuyện đương nhiên, và cậu ta sẽ phải lấy lại lòng tin của người mà cậu đã làm mất lòng tin ấy. Cậu ta sợ Mathieu không muốn mình nữa. Ngay phút chốc này cậu ta vẫn còn sợ. Thực tế thì cậu ta đang run rẩy vì lo sợ.

“Em có thể ngồi đây không?”

Ngạc nhiên bởi lời đề nghị này, nhưng tất cả đều tự nhiên, Mathieu gật đầu đồng ý. Hélène dự định tận dụng sự thay đổi này để tránh đi:

“Em để các anh ở lại.”

Ngay lúc đó, hai người đàn ông trẻ nói cùng một câu: “Không, hãy ở lại đây!” Họ đồng lòng mỉm cười, rồi sau đó không nở thêm nụ cười nữa.

Diego tiếp tục: “Rất nhanh chóng, em nhận ra sẽ thật đau khổ nếu cuộc đời không có anh.” Cậu ta nhìn sang hướng khác để nói những lời này. Cậu không phải kiểu người ưa giãi bày những ưu phiền. Cậu ta thích đau khổ trong im lặng hơn, không để lộ sự yếu đuối của mình, cái thói kiêu hãnh của người Bồ Đào Nha, phản xạ của đàn ông. Cho nên cậu ta chỉ biết cách tuôn ra những lời đáng thương, mắt nhìn xuống đất, giọng hạ thấp, đằng hắng. Giống như lúc cậu ta phải xin lỗi ở trường học, trước lớp, vì tội đã kéo bím tóc của một bạn gái. Và dĩ nhiên, thật là dễ thương, kiểu xin lỗi ngượng ngùng ấy.

“Ban đầu, thật thư thái khi nghĩ rằng mọi thứ lại có thể bắt đầu. Đi tìm đến những khuôn mặt mới. Không còn cảm giác bị một trói buộc nào. Cho dù cuộc sống chung của hai chúng ta không nặng nề với em, nhưng anh hiểu điều em muốn nói chứ: ta luôn kiềm chế mình ít nhiều khi chúng ta không sống một mình.”

Đúng, anh hiểu thế nào là những ràng buộc ta tự tạo cho bản thân, dù đôi khi ta không muốn; những khác biệt ta tự ngăn cản vì tôn trọng người kia; những thói quen ta có, cho dù tự thân ta không muốn; một chiếc lồng dát vàng ta tự nhốt mình lại ở trong đó, dù cho ta hô hào quyền tự do của mình. Anh biết cái bẫy đang đóng lại, từ từ. Và sự đè nát của đời sống thường nhật, bất chấp sự xa cách. Anh biết rằng ngày nào đó, ta sẽ bị cám dỗ để thoát khỏi nó, ta có tư tưởng như vậy, ban đầu gần như lúc nào cũng bỉ ổi, sẽ trở thành ám ảnh sau đó: thoát khỏi sự phai nhạt lứa đôi. Và những người cưỡng lại được nó, những người giữ được mình dù có thế nào, những người chung thủy, những người mẫu mực, liệu họ có hạnh phúc hơn những người dễ thay đổi, những người chấp nhận rủi ro phá hủy mọi thứ?

“Hơn nữa, nói ra thì hơi ngốc, nhưng em mới hai mươi tuổi khi chúng ta gặp nhau: tuổi trẻ của em đã vụt bay trong khoảng thời gian chúng ta ở bên nhau. Em đã phải sống vội nếu muốn giữ lại chút tuổi trẻ cho mình.”

Những lời giải thích đơn giản nhất gần như là những lời đúng đắn nhất. Mathieu vốn đã cố tìm hiểu lý do cho sự chia tay của họ, hiểu rằng họ tan vỡ cũng như mọi cặp đôi khác, rằng họ đã không đủ mạnh mẽ hơn những kẻ khác, rằng câu chuyện của họ kết thúc chỉ đơn giản là do nhàm chán, hết tình cảm. Và do ham muốn tìm gặp người khác.

“Vì vậy, những gì còn lại của tuổi trẻ, em đã đi phung phí hết ở nơi không có anh trong ánh sáng chói lòa và trong đêm tối. Điều đó khiến em ngày hôm nay… (cậu ta cố tìm những từ ngữ) có một cảm giác mơ hồ của sự thô bỉ, lỗi lầm, phản bội. Anh thấy không, em đã không quên đoạn văn trong cuốn sách của Guibert mà anh đã đọc cho em nghe.” Những mái tóc quăn xiết, những mơn trớn sau gáy, những nụ hôn lên cổ, những lần úp mặt lên bờ vai, những vuốt ve cuồng nhiệt lên lưng trần, những bờ hông lắc lư qua lại, những cặp mông bám xiết lấy nhau, những vòng eo lưng uốn cong, những cọ xát da thịt, hẳn nhiên đó luôn là để thỏa mãn sự cô đơn của chúng ta.

“Em đã định gọi cho anh, viết thư cho anh. Mỗi lần em đều từ bỏ ý định. Em không biết em muốn điều gì. Và em tự nhủ rằng anh hẳn là rất giận em.”

Đã có những buổi tối, Diego quay số điện thoại và dập tắt máy trước khi nghe hồi chuông đầu tiên. Những buổi sáng cậu ta đặt một tờ giấy trắng trên bàn trong nhà bếp, đúng trên chiếc bàn nơi đã để lại bức thư chia tay và cố tìm từ ngữ, mà không thể tìm ra, hay là cậu ta đã gạch xóa chúng, hay là ném chúng vào thùng rác. Những ngày ấy khi cậu ta cố gắng tìm gặp lại Mathieu nhưng cuối cùng lại lao vào vòng tay một người khác.

“Chỉ là khi em nghe anh đang ở đó, gần chỗ em, thì em tự nhủ phải làm điều gì đó. Em đã hơi lưỡng lự và cuối cùng đã quyết định đến.”

Đúng thật là con người cậu ta, sự chần chừ tránh né ấy, sự trì hoãn ấy rồi đột ngột, không dự tính trước, chỉ một hành động, một chuyển động. Cậu ta vừa có khả năng điềm đạm như vậy lại vừa đường đột đến thế. Mathieu đã tìm lại người ấy giống như khi cậu ta rời bỏ anh.

“Và sẽ thật tuyệt nếu anh vẫn muốn gặp lại em.”

Hélène nghe những lời nói sau cùng ấy khiến cô buồn bã và đau khổ. Cô nghĩ những người đã lặn mất tăm đôi khi trồi lên lại và đề nghị ta sống lại đoạn thời gian mà họ đã từng bỏ lại, rằng một vài người có được cơ hội thứ hai, rằng chỉ có cái chết mới lấy hết hy vọng. Cuối cùng, chẳng phải cô đã đi tìm Diego vì điều đó: tin vào một chiến thắng có thể vượt lên trên số phận? Cô không biết mình đang buồn hay đang vui. Cô vẫn kiên trì nhìn chăm chú sàn lát đá, những cọng cỏ dại.

Mathieu vẫn không nói lời nào. Anh lắng nghe Diego, không ngắt lời cậu ấy. Từ bây giờ đến lượt anh lên tiếng. Để đưa ra sự lựa chọn. Trên thực tế, sự lựa chọn này anh đã quyết định rồi, vào giây phút anh cảm nhận sự hiện diện của người yêu cũ đứng sau lưng anh. Anh nhìn đôi môi đỏ, bờ vai đầy đặn. Anh mỉm cười, một nụ cười hiền hậu thể hiện sự đồng thuận.

Vậy đó, anh trả lời tất cả các câu hỏi bằng một nụ cười. Và người kia hiểu, anh ta hiểu ngay rằng chuỗi gián đoạn của câu chuyện giữa họ vừa được kết nối lại, tất cả có thể bắt đầu lại. Anh muốn đặt tay lên má cậu ấy, nhẹ nhàng hôn lên môi cậu một cách say đắm, làm những cử chỉ mà anh đã thuộc lòng nhưng lần này anh muốn thực hiện như một người mới bắt đầu. Cậu ấy muốn bày tỏ sự biết ơn, cậu vẫn giữ ánh nhìn với Mathieu như khi giữ thăng bằng.

Cậu ta không thể cử động bởi có sự có mặt của người phụ nữ. Những cử chỉ ấy là những cử chỉ thân mật, họ không bị phát hiện bởi người nào hết. Ngay lập tức Mathieu thấy được sự bối rối của Diego, anh thấy sự cuồng nhiệt đã chững lại. Ngay chính anh không cảm thấy có quyền được ôm. Chuyện này sẽ là trơ trẽn, bất lịch sự và anh từ chối làm như vậy. Còn cô, cô đã hiểu điều đó. Lần này, không cần phải hỏi ý kiến gì, cô đứng lên: “Tôi về phòng đây. Đã đến lúc người thứ ba trở nên quá thừa thãi.”

Họ đỏ mặt, mỉm cười.

Cô bước đi vài bước và quay lại: “Mathieu, nếu anh muốn, chúng ta sẽ gặp nhau ngày mai, trước khi em ra đi.”

Cô ấy vừa nhắc đến sự ra đi, vừa quyết định một cách dứt khoát. Cô vừa hiểu ra, vừa nhận thấy, như một sự hiển nhiên, rằng sự quay trở lại của Diego chính là dấu hiệu cho việc đó, rằng đã đến lúc cô phải rời khỏi thành phố này, đến lúc trở về Paris. Bỗng dưng, cô cũng thấy “trút bỏ đi sự hào nhoáng bề ngoài,” nói theo kiểu của Mathieu. Cô đã hoàn thành chuyến tha hương của mình, điều đó hiện rõ trên khuôn mặt của cô.

Người đàn ông đã nghe thấy thông báo về sự ra đi. Anh không ngạc nhiên, dù anh đoán rằng cô phải ra đi gấp gáp. Anh nhìn Hélène hồi lâu, một cách bình thản. Anh đứng dậy và nắm lấy hai tay cô, hai bàn tay bất động nằm trong hai đầu cánh tay anh, anh cố gắng truyền thêm một lần cuối một chút sức sống, một chút năng lượng lên đôi cánh tay này, trong cơ thể này và truyền đến cô. Anh cũng bày tỏ lòng biết ơn với cô. Một sự biết ơn vô hạn. Anh muốn nói rằng những ngày qua bên cô đã rất quan trọng, rằng sự tình cờ đã để mọi chuyện diễn ra thật tốt. Đôi khi, những quỹ đạo giao nhau, chẳng vì lý do gì, và vẫn tiếp tục sau khi tách khỏi nhau, nhưng định hướng ban đầu đã bị lệch đôi chút và bởi tại sự chỉnh sửa khó nhìn thấy được ấy, bởi sự thay đổi tí xíu ấy thôi, làm tất cả trật tự sau đó bị thay đổi theo.

“Anh sẽ đưa em đến sân bay.”

Hélène đi khuất dần, hai người đàn ông nhìn theo bóng của cô đang đi xa và biến mất sau tấm kính cửa sổ, chỉ còn hai người đối mặt với nhau. Một lần nữa, mọi thứ lại bắt đầu.

Lần này không như mọi khi, giao thông có vẻ thông thoáng, chiếc taxi màu be sẽ mất chưa đầy hai mươi phút để đến sân bay Portela. Chiếc xe chạy chậm rãi hướng về cửa ga quốc tế. Qua cửa kính mở, ngồi trong xe lắc lư, Hélène nhìn chăm chú hàng cây cọ dọc bên đường. Cô không nhớ đã nhìn thấy chúng vào ngày cô đến đây. Cô cho rằng đó là do sự thẫn thờ của mình vào thời điểm ấy, chỉ mới một tháng nay và giờ cô gần như chắn chắc có thể nhìn thấy những gì mà cô đã không nhìn thấy hôm trước.

Mathieu ngồi cạnh cô, tay trái của anh đặt trên băng ghế, mắt đăm đăm như khi người ta chẳng nhìn cụ thể một điểm đặc biệt nào, khi ta là chính ta. Cô đoán là anh đang bận lòng về Diego, cảm thấy mệt mỏi sau một đêm không ngủ, và cô muốn tin rằng có lẽ anh buồn khi để cô ra đi. Hơi nước chảy xuống cửa kính và văng tóe vào tóc cô. Cô nhận ra anh thật đẹp, cô hiểu tại sao những anh chàng như Diego đều thèm muốn anh, muốn sống khoảng đời còn lại với anh.

Người tài xế mang hành lý xuống để Mathieu đặt lên xe đẩy của sân bay. Những cánh cửa mở ra trước mắt, họ bước đi dưới những bóng đèn tròn trắng treo lơ lửng trong đại sảnh giống như hồi ức của những năm 1970, họ đi về phía quầy làm thủ tục. Trước phòng an ninh, một chàng trai trẻ trong bộ quân phục tỏ vẻ để ý Mathieu mà anh lại không nhận thấy điều đó. Cô luôn biết rằng khi ta yêu một người đàn ông, khi ta thực sự yêu người đàn ông ấy, mọi thứ xung quanh dường như chỉ là một quầng sáng, những đường vòng không rõ ràng.

Họ đứng xếp hàng trong im lặng. Họ có thể nói những điều bình thường ít ra cũng để tin rằng khoảnh khắc ấy rất bình thường. Nói ra những điều tầm thường cho sự ra đi trở thành tầm thường. Cố gắng tỏ ra vui cười để khiến người kia cười. Vậy mà, cho đến cuối, họ tránh những cách cư xử đã dự tính trước. Lẽ ra cô có thể bảo anh để cô ở đó ngay lúc này, cô sẽ biết cách tự xoay xở một mình, nhưng rồi giống như một phép xã giao, họ phải đi cho đến cùng, cho đến cổng vào khu kiểm tra an ninh.

Cô nghĩ về Paris, về căn hộ với mùi ẩm mốc, về cái nóng khi cô quay về, những lá thư chất đống, những cánh cửa sổ cần phải mở ra, phải dọn dẹp lại cho ngăn nắp, cô không thấy lo sợ, cô cảm thấy sẵn sàng. Cô giống như những bệnh nhân đã được phẫu thuật, có lẽ đã được cứu sống và đang phục hồi, tập lại cách bước đi, ăn uống, vệ sinh, đi ra vườn, hãy còn yếu đuối nhưng đầy tự tin. Cô yếu đuối và tự tin.

Còn anh, anh nghĩ về Diego, chốc nữa đây anh sẽ về và gặp lại, cậu ấy đang chờ anh. Anh sợ, sợ lại thấy những căn phòng trống khi cậu ấy bỏ đi ngày nào, căn bếp nơi anh biết tin cậu ấy đi xa, căn phòng nơi họ đã yêu nhau không nghi ngại rằng một ngày kia tình yêu ấy sẽ kết thúc. Nhưng anh cảm nhận rằng những khoảnh khắc hạnh phúc cũng sẽ quay trở lại với anh, họ sẽ mang theo nó, rằng chỉ có họ tạo nên hạnh phúc mới. Anh mong manh và mất kiên nhẫn.

Anh muốn nói với Hélène rằng anh thương cô, vâng, đúng như vậy, thương cô theo cách riêng của anh không giống như cách của mọi người. Muốn hét lên những lời ngưỡng mộ của anh dành cho cô, khi tìm thấy cô đứng vững vàng giữa những hỗn loạn ấy và khi nhìn thấy cô chuẩn bị lên máy bay ngay bây giờ. Cô muốn cảm ơn anh đã ở đó khi cô không còn ai, và giúp cô ra khỏi cô độc và u sầu. Muốn nói anh biết rằng sáng hôm nay, trước lúc ra đi, cô đã lén mua một cuốn tiểu thuyết của Pessoa, bằng tiếng Bồ Đào Nha, tất nhiên – cô sẽ không thể đọc được nó, nhưng điều quan trọng là cô mua nó cho riêng mình. Chỉ có điều, chuyện là họ không biết làm sao nói hết những điều đó. Kể về những người đã mất, họ có thể kể, nhưng còn những cảm xúc là một chuyện khác. Họ không khéo lắm với những cảm xúc của mình.

Họ đứng ngay trước lối vào khu vực kiểm soát hành lý. Mathieu rồi sẽ không đi xa hơn. Chính tại đây những đường đi của họ rẽ lối. Nhiều lời vẫn còn chưa nói. Tựa như có một sự ngại ngùng quá mức. Hay cảm xúc quá mức. Và đột nhiên, trước khi cô vội vã bước vào phòng kiểm soát, những từ ngữ cuối cùng cũng bật ra, cùng một câu nói vào cùng một khoảnh khắc, chỉ đơn giản mà ý nghĩa: “Hãy tự chăm sóc mình nhé.”

Hết

← Một điệu nhạc trữ tình truyền thống của Bồ Đào Nha.

← Tiếng Bồ Đào Nha: bánh tráng miệng.