Date: 0101-01-01 00:00:00+00:00
Publisher: NXB Hội Nhà Văn

NGUYỄN MỘT

ĐẤT TRỜI VẦN VŨ

Tiểu thuyết

NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN 2015

CHƯƠNG 1

Khó tin nhưng có thật. Mà không có ai tin
cũng chẳng hề gì, bởi nó vẫn tồn tại.

- Cái chết của Tư Ngồng thật kỳ lạ, trái tim của ông ta bể ra thành từng mảnh nhỏ.

Ở quán cà-phê ngay bên mép phải của cù lao, Bảy Tánh nâng ly trà đá và kể với mọi người như vậy. Người đàn ông trung niên ngồi kế bên, áo lụa cũ, thẳng nếp, dân cù lao gọi anh là nhà thơ. Anh nhìn ra sông, Lụa dịu dàng đặt ly cà-phê trước mặt anh. Anh khe khẽ hát: “Ta thấy em trong tiền kiếp với cọng buồn cỏ khô...”

Lụa - tên cô chủ quán cà phê - gương mặt tròn và trắng, áo rộng hơi trễ xuống, bầu ngực căng cứng gợi cảm. Da trắng như lụa, mắt đen, tóc dài óng mượt. Nhà thơ là nhân vật kỳ lạ nhất ở vùng này, anh không phải là dân cù lao. Lụa còn nhớ, buổi sáng, giữa mùa hoa bưởi nở, mặt trời ló dạng sau hàng gừa, Lụa mở cửa quán, cô nhìn thấy anh đứng sẵn trước cửa. Gương mặt rắn rỏi đầy nam tính, anh mỉm cười, nụ cười quyến rũ, anh đọc câu ca dao thay lời chào: “Nước sông trong đổ lộn sông ngoài / Xin hãy thương người xa xứ lạc loài tới đây...” Lụa sững người, anh quen thuộc và thân thương lạ lùng, cô có cảm giác đây chính là người đàn ông mà cô mơ hồ chờ đợi.

- Anh cần gì? - Lụa dịu dàng hỏi.

- Tôi muốn thuê một chỗ trọ tại đây.

- Nhà em còn một phòng trọ phía sau, anh ở tạm nhé.

Dân trong vùng ai cũng biết Lụa. Cô sinh ra trên đất cù lao, năm mười hai tuổi cha mẹ đắm đò trên sông qua đời, Lụa theo bà dì ra phố làm ăn, thời gian sau, trở về cù lao mở quán cà phê và xây phòng trọ cho khách lỡ đường thuê.

Ngày trở về, cô đẹp lộng lẫy như hoa hậu, không còn ai nhận ra cô bé đen đúa con của hai vợ chồng thuyền chài ngày xưa. Lụa có nhiều tiền, cô mua lại mảnh đất ngay bến đò Trạm, nơi cha mẹ cô từng neo thuyền sau mỗi lần giăng câu. Quán cà phê của Lụa lúc nào cũng đông khách. Người trong làng, khách lai vãng, ra vào thường xuyên.

Lúc đầu có nhiều người đàn ông trong làng mon men tán tỉnh, nhưng không ai được ưu ái đặc biệt, Lụa dịu dàng với tất cả những người khách đến đây. Đàn ông trong vùng đều nhìn cô với ánh mắt thèm muốn nhưng chưa ai chạm được vào người cô. Dân cù lao đồn Lụa rất giàu vì trúng số trên thành phố. Ba năm mở quán, Lụa cưu mang khá nhiều người dân lưu vong đến lập nghiệp tại cù lao.

Quán của Lụa đông người đến uống hơn kể từ lúc có nhà thơ. Họ thích thú với vẻ ngây ngô chất phác và dễ gần gũi của anh, họ cũng thích nghe anh đọc thơ, những bài thơ đầy sự ám ảnh khốc liệt của chiến tranh và tình yêu, họ thích nghe anh kể chuyện, những câu chuyện cổ kỳ lạ. Không chỉ làm thơ, anh còn là người sưu tầm chuyện cổ tích và những câu chuyện lịch sử thú vị. Họ thích thú nghe anh kể câu chuyện về vùng đất của họ đang sống, dù có thể do chính anh bịa đặt ra.

Nghe đâu anh là nhà văn có thể hẳn hoi. Lụa cho anh tá túc, cho anh vay tiền mua chiếc thuyền, hàng ngày anh đi giăng câu và sưu tầm chuyện xưa dọc theo bờ sông Thanh Long hoang dại và hùng vĩ này, con sông lớn nhất miền Đông Nam bộ, êm đềm, từng trải và kiêu hãnh với dòng dõi thuần Việt của mình.

Bảy Tánh lấy từ trong túi áo ra cục đường tán bỏ vào miệng, nhai xong cục đường, Bảy Tánh nhắc lại thông tin y đưa ra:

- Cái chết của Tư Ngồng thật kỳ lạ, trái tim của ông ta bể ra thành từng mảnh nhỏ.

Lụa hỏi:

- Sao chú Bảy biết trái tim ông ta bể ra từng mảnh nhỏ?

Không trả lời câu hỏi chính của Lụa, Bảy Tánh nheo mắt:

- Sao gọi anh bằng chú hả cô em, chẳng thà gọi bằng chó chứ gọi chú thì làm ăn được gì?

Lụa hất mái tóc dài, cười:

- Chú này!

- Đùa với cô em chút đừng giận, anh mới gặp tay bác sĩ pháp y, bác sĩ bảo cả đời khám xác chết, ông ta chưa thấy có chuyện kỳ lạ như vậy bao giờ.

Làm nghề bán quán, kiểu đùa như Bảy Tánh, Lụa rất quen thuộc nên thấy bình thường. Nhưng nhà thơ nhíu mày tỏ vẻ khó chịu, anh nhìn ra sông. Thái độ của nhà thơ khiến Bảy Tánh bực dọc, y nghĩ thầm: “Nhà thơ là cái thá gì!?”

Bảy Tánh là người có số má trong vùng, y làm nghề buôn bán heo bò, đôi khi kiêm luôn việc thiến heo và thụ tinh cho heo. Y là người giàu, người có tiền luôn có tiếng nói quan trọng trong cộng đồng dân cư, nhất là nông dân, những người dân nghèo nàn, nên sự giàu có đối với họ là thước đo của sự thành công, nhưng họ cũng khinh khi sự giàu có. Chính vì lẽ đó mà thái độ của nhà thơ làm y điên tiết. Thoáng qua trong đầu y, một ý nghĩ tàn bạo, là cho gã nhà thơ này một nhát dao vào cuống họng, một nhát dao đâm xéo từ chỗ lõm trên cổ, xuyên tận tim, máu sẽ tuôn ồng ộc, như đâm một con heo, y khoái trá với ý nghĩ đó. Y khó chịu với nhà thơ, một phần cũng vì sự ưu ái của Lụa dành cho anh. Bảy Tánh đã có một vợ chính và ba người vợ lẽ, nhưng hễ thấy gái đẹp là Bảy Tánh híp cả mắt. Y đeo đuổi Lụa cả năm trời nhưng không có được chút cảm tình từ cô. Vậy mà nhà thơ mới đến đã được ở chung nhà. Bảy Tánh ước gì có thể cho gã nhát dao. Tuy nhiên Bảy Tánh cũng biết chắc y không bao giờ làm được điều đó. Giết con vật thì dễ chứ giết một con người là chuyện cực kỳ khó. Nghĩ điều ác thì dễ nhưng không phải ai cũng làm được điều ác. Không làm được nên khi kể chuyện Tư Ngồng, y kể với giọng khoái trá, y khâm phục kẻ đã giết Tư Ngồng và làm bể trái tim của hắn ra từng mảnh nhỏ. Nhiều lần nhìn thấy bộ mặt trắng bóng, đỏ lựng của Tư Ngồng bước từ xe hơi xuống, y đều có ý nghĩ như đã từng có với nhà thơ. Bảy Tánh tiếp tục câu chuyện:

- Cái chết của Tư Ngồng thật kinh khủng, kẻ sát nhân làm cách nào để có thể làm bể trái tim của hắn?

Mọi người lắng nghe nhưng không hưởng ứng, không ai bình phẩm cùng Bảy Tánh. Con người ở đây rất dung dị, nhân hậu và độ lượng như dòng sông chảy qua vùng đất họ, tạo ra vùng đất họ, nên dù người chết là kẻ mà họ không thích thì họ vẫn dành cho người đã mất một chút trân trọng, không bao giờ nghe người dân ở đây nói xấu người khuất mày, khuất mặt. Họ tôn trọng quỷ thần, Bảy Tánh là trường hợp ngoại lệ.

Bảy Tánh trả tiền cà-phê, đứng dậy phủi đít bỏ đi, cái động tác phành phạch đầy vẻ giận dỗi, nhiều lần giúp y mua được heo với giá rẻ. Những người nông dân sợ y không mua, sẽ phải chở qua sông để bán, chở về thành phố, cái nơi mà họ khinh bỉ bởi sự phồn vinh của nó. Sự phồn vinh làm nổi rõ hơn sự nghèo khổ của họ.

Cái chết bất ngờ của Tư Ngồng khiến cho vùng quê nằm giữa dòng sông này có xôn xao một chút. Giả sử Tư Ngồng là một người dân bình thường và cái chết cũng bình thường, thì cái chết cũng chẳng có gì ầm ĩ, hàng ngày có biết bao nhiêu người chết, bằng cách này hay cách khác, họ không còn hiện hữu trước mắt mọi người, thế là chết.

Cù lao Dao là vùng nông thôn hiền lành, nó tồn tại lạc lõng giữa thế giới vội vã. Cách một nhánh sông, bên kia là thành phố công nghiệp phồn vinh và tạp nham. Con người phì nhiêu về thể xác và mục ruỗng trí tuệ bởi những dục vọng. Cù lao, nhìn bề ngoài vẫn là vùng quê như cả trăm năm trước, có vẻ như nó nằm ngoài sự biến động của cuộc sống vội vã. Khó tin nhưng có thật, mà không có ai tin cũng chẳng hề gì bởi nó vẫn tồn tại. Mà sao lại có thể không tin khi thế giới này quá rộng lớn, vũ trụ này quá bao la, con người sống được bao nhiêu, đi được bao nhiêu mà có thể kiêu hãnh khẳng định rằng không có chuyện này, hoặc chẳng bao giờ xảy ra chuyện kia.

Cù lao ở miền Nam không phải là thẻo đất nhỏ, mà cả vùng đất rộng nằm giữa hai nhánh sông như một hòn đảo ngoài biển khơi, cù lao Dao rộng hơn một ngàn mẫu; nhìn từ đỉnh núi Châu Long, hoặc Hắc Long sẽ thấy cù lao có hình như lưỡi dao chĩa về phía thượng nguồn. Vùng đất trù phú và màu mỡ bởi phù sa bồi đắp hàng năm, có vườn có ruộng và có cả hàng ngàn gia đình sinh sống.

Tên gọi cù lao có nguồn gốc ngôn ngữ Mã Lai, chỉ sử dụng nhiều ở miền Nam Việt Nam. Cù lao Dao thuộc miền Đông Nam bộ, nên con người ở đây lọc lõi và khôn ngoan hơn miền Tây Nam bộ, họ có một chút khôn ngoan của người miền Bắc, một chút khốc liệt của người miền Trung, một chút phóng khoáng của người miền Tây và một chút lọc lừa của người Tàu, một tính cách đặc thù của miền Đông. Vượt qua nhánh sông bên trái gặp vùng quê với cánh đồng lúa trù phú và cảnh sắc gần giống những làng quê khác trên đất nước, đó là xã Vĩnh Thanh. Nếu cù lao Dao hình thành bởi lớp phù sa mới, thì cánh đồng Vĩnh Thanh được bồi đắp bởi lớp phù sa cổ. Phía trên cánh đồng là vườn cây trái và đồn điền cao su ngút ngàn được trồng từ thời Pháp thuộc.

Quanh khối đất bazan, những cánh rừng trùng trùng, điệp điệp gỗ quý: dâu, săng đá, cẩm lai, trắc. Rừng nguyên sinh kéo dài tận Cao nguyên Langbiang. Càng về phía thượng nguồn rừng càng thâm u huyền bí. Nơi đây - địa bàn cư trú của nhiều cư dân Việt cổ: Mạ, Chơ Ro, Kơ Ho. Toàn bộ vùng đất này, từ đồng ruộng đến núi rừng là chiến trường lý tưởng cho tất cả các cuộc chiến tranh. Những cuộc giao tranh ác liệt, giành dân, lấn đất, hủy diệt đều diễn ra trên vùng này suốt chiều dài lịch sử. Những cánh rừng che chắn cho quân khởi nghĩa, không có quân đội nào có thể kiểm soát, hàng vạn tấn đạn bom và chất độc da cam cũng không hủy diệt được.

Theo nhà thơ thì từ đèo Hải Vân trở vào không còn khái niệm làng như miền Bắc, làng đã biến mất trong hành trình mở đất của dân tộc. Làng để làm gì, một khi mà cái vườn bưởi của Tư Ngồng đã lớn hơn một cái làng của phía Bắc. Khái niệm dòng họ cũng trở nên lỏng lẻo, không có dân ngụ cư, bất cứ ai đến đây một thời gian cũng thành dân địa phương. Đa số dân ở đây là cư dân vùng Ngũ Quảng vào khai khẩn.

Nhà thơ là người uyên bác nhứt vùng này, dù anh không phải là người sinh ra và lớn lên ở đây, anh nói thao thao về lịch sử của vùng đất, mà nhiều người dân cù lao không biết đến:

- Nhiều người cho rằng vùng này mới được khai phá vài trăm năm là sai. Thực tế người Việt đã sinh sống hàng ngàn năm nay. Tuy nhiên dân cư trở nên đông đúc khi miền Đông tiếp nhận bốn cuộc di dân lớn: cuộc di dân đầu tiên là của người Hoa theo chân Trần Tướng quân vào mở đất phương Nam, cuộc di dân thứ hai quy mô hơn là của người Việt miền Trung theo chân Lễ thành hầu, cuộc di dân thứ ba là những người công giáo vào Nam, cuộc di dân thứ tư diễn ra sau biến động thay đổi chế độ, các cư dân ồ ạt theo chân chính quyền mới thoát khỏi vùng quê chật hẹp giữa trùng điệp của núi non phía Bắc miền Trung. Những cư dân trong đợt cuối này khôn ngoan hơn, họ nhanh chóng sở hữu những mảnh đất màu mỡ và nắm giữ những chức vụ quan trọng trong chính quyền.

Dần dần giới cầm quyền cảm nhận thiệt thòi ấy nên âm thầm thay ngôi đổi chủ. Cuộc thay ngôi có thể thấy rõ từ “triều đại” của Tư Ngồng, bằng một thứ quyền lực bí mật, ông lần lượt loại bỏ những cán bộ gốc người di dân trong đợt cuối. Bây giờ hầu hết cán bộ là những cư dân có nguồn gốc từ đợt di dân thứ hai. Tuy nhiên sự thay ngôi trong nội bộ chính quyền, cũng không hề làm thay đổi bộ mặt của đời sống những người dân.

CHƯƠNG 2

Mùi nhang trầm trên bàn thờ, mùi
dầu phụng phảng phất trong không
gian át đi mùi thơm của hoa bưởi.

Khu vườn lớn nhất nằm giữa cù lao mà Tư Ngồng đang sở hữu, theo lời nhà thơ thì ba trăm năm trước là khu vườn của tổ tiên ông, dòng họ Trương Phước. Sau nhiều lần đổi chủ, khu vườn trở về với cha của Tư Ngồng, hậu duệ của dòng họ Trương Phước. Ông Trương Phước Tư, tên là Tư chứ không phải thứ tư, vì ông là con trai duy nhất. Từ năm mười lăm tuổi, ông đã cao lớn chồng ngồng, nên có biệt danh là Tư Ngồng.

Nhà thơ cũng đưa ra lời tiên đoán rằng, ông là người cuối cùng của dòng họ Trương Phước và là người tạo ra biến động lớn lao nhất cho vùng đất hình lưỡi dao này.

Mười tám tuổi, Tư Ngồng có bằng tú tài toàn phần. Ông là người thừa kế duy nhất của vườn bưởi lớn nằm bên bờ sông Thanh Long. Mẹ ông bỏ ra mười lượng vàng để Bảy Tánh lo cho cái giấy miễn quân dịch, nhưng đùng một cái, ông nhảy núi theo cách mạng. Mẹ ông buồn rầu khóc hết nước mắt, nhưng chẳng thể nào cản được ông.

Bà âm thầm lo lót cho gã trung sĩ cảnh sát Bảy Tánh và thông qua bà Năm Trầu tiếp tế cho con trai. Khi bệnh nặng, bà gởi khu vườn lại cho bà Năm Trầu cai quản chờ con trai bà về giao lại cho nó. Tư Ngồng quay về cù lao tiếp quản, khu vườn vẫn xanh tốt, bưởi vẫn trĩu quả. Ông trở về trong đoàn quân chiến thắng giữa rực rỡ cờ hoa, nụ cười luôn nở trên gương mặt, dáng cao to, trắng trẻo, ông nổi bật giữa trùng trùng màu xanh áo lính, vợ ông ẵm con đi cuối đoàn người, chị cũng cười tươi, dù đôi mắt vẫn buồn thăm thẳm.

Chị đang ngồi tụng kinh, giọng đều và buồn bã, mùi nhang trầm trên bàn thờ, mùi dầu phụng cháy dưới quan tài phảng phất trong không gian át đi mùi thơm của hoa bưởi. Bà Năm Trầu tất tả sai khiến đám đàn bà chuẩn bị bữa cơm khuya, để những người đàn ông canh thức ăn đêm, họ quần tụ bên mấy sòng bài và các bàn cờ tướng mặt mày đỏ gay vì sát phạt. Không ai đoán được tuổi của bà già ăn trầu này, ba mươi năm nay, hoặc lâu hơn nữa, người ta thấy bà già này vẫn vậy, vẫn ăn trầu, vẫn bà ba đen, vẫn khăn rằn quấn cổ và vẫn nhanh nhẹn dẫn đầu đám đàn bà con gái trong cù lao.

- Bảy Tánh, mây nhớ mổ bụng con gà cho khéo, tréo cánh cho đàng hoàng để cúng cơm cũ mơi, mây có biết làm gà cúng không? - Bà ra lệnh cho gã đồ tể.

- Má cứ lo, con là dân mổ bụng chuyên nghiệp.

- Mây mà mổ cái bụng toạc hoạc theo kiểu mổ heo thì mây mang dể ăn luôn đi.

- Dạ con biết rồi thưa bà tướng. Mà này má Năm ơi, cô Ba Thược không qua hả má?

- Nó chạy qua bên Lộc Hòa đặt mấy cái nhà lầu, xe hơi cho thằng Tư Ngồng rồi.

- Mua chi tới mấy cái lận?

Tư Nghĩa đi tiểu sau vườn vừa vào tới, đùa với Bảy Tánh:

- Mai mốt tới phiên chú Bảy, má nhớ biểu chị Ba mua thêm mấy cô gái nữa.

- Thế còn chủ tịch thì gởi xuống mấy cái sừng hả?

Ý Bảy Tánh châm chọc chuyện vợ Tư Nghĩa bị bắt quả tang về tội ngoại tình rồi bỏ nhà theo trai qua sống bên thành phố Lộc Hòa. Tư Nghĩa đỏ mặt, tính tìm câu hiểm để trả đũa gã lái heo, bà Năm Trầu mắng át đi:

- Bây đừng giỡn nhây, Bảy Tánh lẹ tay lên, thằng Tư Nghĩa dô trỏng dới anh em đi.

Không biết bà Năm Trầu ở cù lao từ thời nào mà nói tiếng Nam rặt, vô thành dô, trong kia thành trỏng.

Tư Nghĩa hậm hực bỏ đi, anh vừa tức gã đồ tể Bảy Tánh, vừa tức bà Năm Trầu, đường đường là chủ tịch xã, ở trên ủy ban anh oai phong lắm, mà hễ cứ đến đám ma hay các hội hè trên cù lao, là anh phải chịu lép với bà Năm Trầu. Ở những chỗ ấy, bà Năm Trầu thực sự là người chỉ huy, dân cù lao chỉ nghe bà già ấy. Bà như quỷ thần, cái gì cũng biết, cũng sắp đặt đâu vào đó.

Bảy Tánh quệt bàn tay dính máu gà vào quần, hỏi bà Năm Trầu:

- Ủa mua chi xe hơi, nhà lầu hả má?

Bà già, nhổ bãi nước trầu, chép miệng:

- Tội nghiệp! Ở trên này thằng Tư Ngồng sống sung sướng quen rồi, xuống dưới không có xe đi thì khổ lắm.

- Sao đồ mã hồi trước người Tàu làm ngựa mà bây giờ toàn xe hơi?

- Thì thời thế tuy có đổi thay, nhưng dương sao âm dậy, bây giờ ai đi ngựa nữa, ngay cả giấy tiền dàng bạc, người ta cũng thay bằng đô la đó mây không thấy sao?

Bảy Tánh nhớ hôm liệm Tư Ngồng, chủ tịch xã Tư Nghĩa biểu cạy miệng ông ra bỏ vào đó chỉ vàng, bà Năm Trầu dứt khoát không chịu, bà nói phải bỏ vô bảy hột gạo theo tục lệ của tổ tiên, không được cho ngậm vàng. Bảy Tánh hỏi bà Năm:

- Má hiện đại vậy, sao hôm liệm Tư Ngồng má lại không cho thằng Tư Nghĩa bỏ vàng?

- Bây đầu xanh tuổi trẻ biết gì? Dàng là của cải trần gian, gạo mới là hột ngọc của trời, người xưa ngậm ngọc, chứ ai ngậm dàng bao giờ, tuy thời thế đổi thay, nhưng có cái cũng phải giữ theo nếp cũ của cha ông.

- Chà, má thiệt giỏi!

- Thôi mầy dể bắt mấy con heo làm thịt đi để mơi đãi các quan khách trên tỉnh với trên nhà nước về. - Bà Năm Trầu vẫn quen gọi các cán bộ trung ương là nhà nước.

Bảy Tánh băng vườn về nhà, chuẩn bị mổ heo. Gà eo óc gáy báo hiệu bước qua canh một, ánh trăng mờ dần, tiếng gõ mõ tụng kinh của ni cô Diệu Lan vẫn đều đều xen lẫn tiếng cười nói của chiếu bạc, tiếng cãi nhau của bàn cờ tướng, một thứ âm thanh đặc trưng của đám ma Nam bộ. Khi ni cô Diệu Lan ngừng tiếng mõ, thầy giáo Nguyễn Hữu Trí kéo đờn cò hát Lục Vân Tiên:

Diệt rồi lũ kiến chòm ong

Hỏi ai than khóc ở trong xe này

Thưa rằng tôi thiệt người ngay

Sa cơ nên mới lầm tay hung đồ...

Nhà thơ ngồi trầm ngâm bên gốc bưởi trước sân, trong mùi hương trầm váng vất, trong tiếng đờn cò nỉ non, anh nhớ tuổi thơ của mình.

Quê anh có ngôi nhà thờ nhỏ nằm cạnh nghĩa địa bên bờ sông, con sông nghèo nàn và trong vắt, chứ không như dòng Thanh Long ắp ứ phù sa. Sau này, đi nhiều nơi anh mới biết ngôi nhà thờ không lớn lắm, chứ lúc ấy, đối với anh đó là ngôi nhà kỳ vĩ nhất. Ở đó chim sẻ nhiều vô kể, chúng sinh sôi nảy nở, làm tổ dày đặc trên nóc nhà thờ. Mỗi trưa trốn ngủ, anh rủ Chi băng đồng để trèo lên nhà thờ bắt tổ chim. Vị linh mục già nua, luôn ngước nhìn hai đứa trẻ với đôi mắt buồn bã. Có lần anh đánh rơi một con chim non từ nóc tháp chuông xuống đất. Con chim bị vỡ đầu, ngực còn thoi thóp thở. Linh Chi nâng con chim nhỏ trên bàn tay bé bỏng, khóc nấc. Vị linh mục cúi xuống vuốt đầu em tỏ vẻ thông cảm. Hết bắt chim, cả hai thơ thẩn xung quanh nhà thờ. Có khi anh theo Chi vào bên trong, quỳ trước mặt tượng Đức Mẹ Maria. Anh len lén nhìn vẻ mặt thành kính của Chi, anh thấy em thật đẹp. Năm đó anh mười ba tuổi, cái tuổi mà anh bắt đầu có khao khát sẽ đi ngược dòng sông. Buổi sáng mùa đông mưa phùn xám trời, Chi rủ anh đi theo một đám ma vào trong nhà thờ, thấy mọi người khóc, Chi cũng khóc theo. Còn anh, anh tỏ ra ngạc nhiên, chẳng hiểu tại sao người ta lại khóc nhiều đến thế?

Đám ma của Tư Ngồng anh chưa nghe tiếng khóc, kể cả ni cô Diệu Lan, người đã từng là vợ ông.

Tư Ngồng cũng biết điều đó, không ai khóc, trừ bà Năm Trầu. Bà già là người duy nhất khóc cho ông, dù nước mắt của người già không nhiều. Ông kịp thấy giọt nước mắt hiếm hoi ấy trước khi ánh trăng dẫn ông đi.

CHƯƠNG 3

Chuyện kể của nhà thơ:

...Lưỡi dao được rèn từ sắt trong bụng của con
rồng đất và ngâm trong máu của ngàn trinh nữ.

Vùng đất nơi xảy ra cái chết của Tư Ngồng, trước kia, có nghĩa là từ xa xưa lắm rồi, là lãnh thổ của một vương quốc cực kỳ văn minh và hùng mạnh. Con người ở xứ này biết buôn bán giao lưu với các nước lân bang, bên cạnh sự phồn thịnh và giàu có họ còn sở hữu những bí quyết luyện các pháp thuật và họ biết sử dụng những điều thần bí vào đời sống. Nhà thơ khẳng định họ cũng là người Việt, trong nhóm Bách Việt di dân từ Tây Tạng đợt đầu tiên xuống phương Nam và lập ra vương quốc ở đây. Bao biến động lịch sử làm thay đổi vùng đất này, nhưng những người dân vẫn là dân Việt, chứ không phải đến khi Trần Tướng quân đến đây vùng đất này mới có người Việt.

Công của Trần Tướng quân là đã tạo ra một thương cảng sầm uất. Dân Việt không coi trọng chuyện buôn bán, những người Hoa theo chân Trần Tướng quân đến đây đã nhanh chóng khai thác nhược điểm của dân địa phương. Mua một bán mười, những người Hoa phất lên như diều.

Một người ngoại quốc đến xứ này từ những ngày đầu hình thành cù lao đã mô tả cách buôn bán đầy gian xảo của người Hoa: Nếu có cơ hội lường đảo là họ lường đảo ngay, khó có thể đối phó với những mánh khóe của họ. Khi người ta bán cho họ cái gì mà họ thấy thị trường không có lợi, họ sẽ trả bằng loại bạc kém chất lượng, thế là toi công chở hàng đến đây mà không bán được. Thật ít thấy nơi đâu trên thế giới có hạng lái buôn tinh ma như vậy.

Với nhiều mánh khóe trước đám dân địa phương thật thà nên họ nhanh chóng giàu có. Có tiền lập tức thành người cai trị, những người dân địa phương bắt chước đám dân chúng của Trần Thượng công, nên họ tỏ ra sùng kính, họ không dám mặc màu áo của ông ta, họ không dám làm khác điều ông ta đã làm.

Những người dân đi theo Trần Tướng quân đã mang tới xứ này rất nhiều nghề thủ công, trong đó có một số người giỏi nghề đục và tạc những pho tượng bằng đá.

***

Buổi sáng, khi mặt trời vừa lên khỏi ngọn núi Hắc Long, Trần Thượng công gỡ cánh tay nuột nà của người vợ mới, một cô gái trẻ dân bản xứ mà ông vừa cưới, sau gần hai mươi năm đến cù lao. Ba người vợ cưới tại cố quốc mà ông mang theo, đều không có con trai. Ông vươn vai choàng lên người chiếc áo màu đỏ quen thuộc và bước ra sân. Bữa điểm tâm đã được dọn sẵn. Tráng miệng xong bằng múi bưởi đường ngọt lịm, ông ra lệnh:

- Hãy mang ngựa đến cho ta!

- Bẩm ông đã sẵn sàng.

Gã người hầu mặc áo chẽn màu lục vừa khúm núm trả lời vừa phẩy tay ra lệnh cho gã mã phu đang đứng chờ sẵn ngoài sân. Con ngựa đực còn tơ với bộ lông màu tía, đã được đóng yên cương hướng về phía mặt trời hí một tràng dài. Trần Tướng quân lên ngựa, con ngựa rảo những bước chân êm ái đi về phía dòng sông. Khi còn ở trên thuyền ông đã nhìn thấy vùng đất này có thể đất hình con rồng. Dọc bờ sông những bụi gừa buông rễ trắng xóa, lũ chim tranh nhau ăn trái chín, cá quẫy ì oạp tạo ra âm thanh hiền hòa và dịu ngọt. Ông nhớ những ngày khói lửa trên quê hương ông. Từ thời thơ ấu cho đến khi trưởng thành, ông luôn sống trên lưng ngựa. Khi còn nhỏ xíu ông được cha mang theo ra chiến trường, dạy cho ông đánh trận, tập cho ông đối diện với sự chém giết, ông chẳng thích thú gì những cảnh tượng ấy. Nhưng sinh ra thời chiến mà không biết cách chiến đấu sẽ khó mà sinh tồn. Quê ông nghèo, đồi núi trập trùng, lương thực chủ yếu là những bụi cao lương căn trên sườn núi. Dân chúng phải nhọc nhằn mang từng gùi đất lên bỏ vào hốc đá để trồng cao lương. Những hạt cao lương làm thành những cái bánh bao nhỏ và đen. Chỉ có những gia đình quý tộc như gia đình ông mới có cơm ăn, còn dân chúng chủ yếu là ăn cháo và bánh bao đen. Đến phương Nam ông ngạc nhiên với sự phung phí lương thực của dân chúng, họ nấu những nồi cơm to tướng, ăn không hết trộn với rau nuôi gia súc, họ sử dụng đôi đũa khá thành thạo. Ông nhớ ngày xưa cha ông nói; việc phát minh ra đôi đũa là một trong những tiến bộ trong đời sống ẩm thực của người Trung Quốc. Điều này cần xem xét lại - ông nghĩ vậy - Tại sao người Trung Quốc cần phải phát minh đôi đũa để làm gì trong khi những thức ăn của họ không cần đến đôi đũa.

Không! Đôi đũa chính là phát minh của các dân tộc có nền văn minh lúa nước ở phương Nam. Quá trình đô hộ một ngàn năm thì không có phát minh nào có thể còn thuộc về các dân tộc bị đô hộ. Từ lý thuyết về đôi đũa ông nghiệm ra điều ấy, có lẽ người Việt không chỉ mất có đôi đũa. Suy tư về xứ sở này, ông cay đắng nhớ lại sự cai trị của người Mãn trên đất nước ông. Cho dù các ông vua của nền văn minh du mục, trên các thảo nguyên mênh mông phía Bắc có tài giỏi đến mấy, thì cách sống của họ cũng khác xa Hán tộc, ông không thấy cái bím tóc có gì là đẹp. Rồi đây khi những kẻ tiếm quyền hùng mạnh thì những phát minh của Hán tộc sẽ thành của Mãn tộc, đó là quy luật xâm lăng. Ở miền đất khoáng đạt mà ông đặt chân đến không quá câu nệ những tiểu tiết trong đời sống. Họ kiếm lương thực quá dễ dàng nên trong cuộc sống họ đối xử với nhau rất dễ dãi. Trai gái đùa giỡn ngoài đồng, trong những căn chòi giữ vịt bên sông. Thậm chí họ có thể qua đêm với nhau một cách hồn nhiên. Họ dễ dàng tiếp nhận cái mới, ông dạy họ những lễ nghi của dân tộc ông, họ nghe nhưng không làm theo hoàn toàn, họ chỉ thực hành những điều chính yếu mà họ cảm thấy hợp với phong thổ và tập tục. Ông yêu mến lòng hiếu khách và sự hồn nhiên của họ.

Lẽ ra ông có thể hưởng cuộc sống an nhàn ở cái xứ đẹp đẽ này, nếu trong đầu ông không nóng bỏng ý nghĩ phục thù. Ông không thể nào chịu nổi bọn mọi rợ phương Bắc lại có thể cai trị đất nước ông, cai trị dòng dõi chính thống của ông. Xứ sở này quá đẹp, ông không hiểu sao Chúa Thượng phương Nam lại bỏ hoang và sẵn sàng ban cho ông. Ông nhớ lại những ngày đầu đặt chân đến đây, ông đã tốn bao nhiêu xương máu của những tên cận vệ trung thành để chiến đấu với thú dữ và bọn thổ dân. Ông còn nhớ những người dân địa phương hát rằng:

Đến đây xứ sở lạ lùng,

Dưới sông sấu lội trên giồng cọp um...

Rất nhiều cọp, chúng nhởn nhơ ngoài đường như lũ mèo hoang, vô người nhẹ nhàng như vô con chuột nhắt.

Ông còn nhớ lời viên cận thần trẻ tuổi của vị Chúa phương Nam, khi ông xin tá túc xứ này:

- Tâu Chúa Thượng! Họ đến đây rất đông người và tàu chiến. Người Hoa vốn không đáng tin cậy. Tuy nhiên, nếu không chấp nhận họ dễ nổi loạn, sẽ làm ta hao binh tổn tướng. Xin Chúa Thượng hãy cho họ đến khai phá vùng đất mới rồi ta sẽ đến cai quản sau.

- Chuẩn tấu!

Vị Chúa phương Nam gương mặt cương nghị và hiền từ nói với viên cận thần trẻ tuổi:

- Khanh thông dịch lại cho họ rằng, ta rất vui lòng đón tiếp họ, nhưng đất kinh thành quá chật hẹp, cho phép họ vào định cư tại miền đất mới ở phương Nam. Họ cần phải giữ lòng trung thành với triều đình.

Viên cận thần dịch xong, tấu trình bằng tiếng phương Nam:

- Muôn tâu Chúa Thượng, họ rất vui lòng và biết ơn chúng ta, họ hứa sẽ trung thành.

Anh ta biết rõ là ông biết tiếng Nam, đủ để hiểu lời tấu trình. Anh ta tấu trình bằng lời lẽ khá trịch thượng, ông buồn, nhưng tự an ủi, dù sao ông cũng chỉ là kẻ “ăn nhờ ở đậu”, ông chẳng sợ gì gian khổ hay bị coi thường. Trước khi tiễn ông lên tàu ra khơi, viên cận thần trẻ tuổi mời ông về tư dinh để cùng ông đàm đạo văn thơ và địa lý, ông kinh ngạc với kiến thức uyên bác của anh ta. Ông có thiện cảm khi hiểu được lời tấu trình của vị cận thần, có thiện ý muốn Chúa Thượng chấp nhận ông. Trước khi ông cập bến với đoàn quân vài ngàn con người, Chúa Thượng tỏ ra không hài lòng, dân tộc này và dân tộc của ông vốn có mối thù truyền kiếp. Viên cận thần kể cho ông nghe, mỗi khi có vị Chúa mới lên ngôi, dân chúng làm lễ ăn thề rất lớn và trong lời thề của họ là kề vai sát cánh với Chúa để chống lại kẻ thù chung là Trung Quốc. Họ không coi Đàng Ngoài là kẻ thù, dù hàng năm hai bên vẫn có chiến tranh. Đối với họ, chỉ có quân xâm lược mới là kẻ thù đáng sợ nhất, chứ những cuộc nội chiến chỉ là sự bất hòa giữa anh em trong nhà với nhau. Sau mỗi lần tranh chấp hai bên đều làm lễ cầu siêu cho những người lính cả hai bên đã ngã xuống.

Ông còn nhớ, cha ông đã kể cho ông nghe về xứ này: “Ngày xưa tại vương quốc cổ phía Nam Đại Việt do một nữ hoàng cai trị. Nữ hoàng sở hữu lưỡi dao kỳ dị do một thuật sĩ từ xứ Thiên Trúc qua, lưỡi dao được rèn từ sắt trong lòng của con Rồng đất và ngâm trong máu của ngàn trinh nữ, đó là lưỡi dao mang đến quyền lực bí mật cho chủ nhân của nó.”

Lưỡi dao nằm đâu đó trên dải đất rộng mênh mông và cong như hình hài của một mỹ nữ, ông mỉm cười vì sự so sánh đẹp đẽ này. Giá như ông có thể tìm được lưỡi dao ấy, ông sẽ quay về phục quốc.

Đang miên man suy nghĩ, ngọn núi Hắc Long đã hiện sừng sững ra trước mắt, gương mặt ông thoáng buồn vì ngọn núi như đầu con rồng lại hướng về phương Nam. Như vậy có lẽ nghiệp phục quốc của ông sẽ khó mà thực hiện. Ông cột ngựa vào gốc cây bằng lăng và chậm rãi trèo lên đỉnh núi. Cuộc truy hoan với người vợ mới làm cho gối ông hơi run khi ông cố rướn lên mỗi khi trèo. Dưới chân núi là cả rừng tre, đám dân địa phương chặt tre chan chát, họ vừa chặt vừa hát:

Tre xanh
tre xanh xanh
anh chặt
anh đốn
anh đan mành, phơi bánh nuôi quân
tre xanh xanh
tre đánh giặc
tre làm nhà...

Họ hát say sưa bài hát với lời lẽ ngô nghê khiến ông mỉm cười. Ông lên đến đỉnh núi, từ trên cao nhìn xuống, dòng sông mà dân địa phương gọi là Bù Cháp đang uốn lượn như thân của con rồng, ôm dọc sườn núi. Ngọn núi sừng sững, trên đỉnh, dòng thác tung bọt trắng xóa là đầu rồng, ông phát hiện bên cạnh rừng tre có núi đá nhỏ nhấp nhô như đám vảy bạc dưới cuống họng của con rồng. Ông đưa mắt nhìn về phía cù lao, nơi đoàn quân, dân của ông đang buôn bán tấp nập. Ông khẽ rùng mình, cù lao như hình lưỡi dao chọc thẳng vào tim con rồng, hèn gì dân địa phương gọi là cù lao Dao.

Rừng tre lấp lóa nắng, bỗng xuất hiện một kỵ sĩ áo trắng thắt chẽn màu lục đeo thanh kiếm sáng lóa, thả nước kiệu giữa hai hàng tre, gương mặt trắng trẻo, trông chàng giống như một thư sinh hơn là chiến binh.

Khi người ấy lại gần, Trần Tướng quân giật mình, ông nhận ra ngay đó là viên quan trẻ đã kết bạn với ông, khi ông diện kiến nhà Chúa. Viên quan đó là Trương Phước, đồn rằng chàng là cháu của khai quốc công thần Trương Nhân, chàng đã từng đi học khoa địa lý bên Tàu.

Chàng là người giỏi thơ phú nên khi tâm sự cùng ông trong buổi tiệc tại kinh thành, chàng muốn từ quan để rong chơi trên khắp đất nước. Trần Tướng quân đi lần xuống núi, lại gần chàng trai. Gặp Trần Tướng quân, Trương Phước cung tay:

- Kính tướng quân, tiện dân rong ruổi trên đường thiên lý, không ngờ lạc bước đến địa phận của tướng quân.

- Thật vinh hạnh được đón tiếp quý quan tại nơi bĩ lậu này, chẳng hay cớ sao quý quan lại chỉ có một mình đến đây?

- Tiện dân đã từ quan!

“Sao lại từ quan?” - Trần Thượng công tự hỏi, ông đến đất này đã lâu chưa thấy người dân Nam nào mà không thích làm quan, bởi tại đây đối với người dân làm quan là mục đích cao nhất của đời người. Nhiều nhà ky cóp cả đời, sẵn sàng dốc tài sản để mua chức quan nho nhỏ. Chính vì lẽ ấy mà khi làm quan họ lại ra sức vơ vét để bù lại gấp nhiều lần những gì đã bỏ ra. Dân chúng xứ này rất lầm than nhưng lại kính trọng quan chức, họ dạy con phấn đấu làm quan, cái vòng lẩn quẩn ấy hành hạ dân tộc Việt suốt mấy ngàn năm. Ông khá ngạc nhiên khi chàng trai trẻ từ quan, lặn lội đến tận xứ khỉ ho cò gáy này. Dù không tin thì ông cũng phải tiếp đón chàng như thượng khách. Trần Tướng quân chắp tay:

- Quý hóa quá! Kính mời quý quan đến tệ xá của lão gia.

- Xin tuân lệnh tướng quân!

Không khách sáo, Trương Phước đáp lễ.

Gã mã phu nhanh chóng mang con ngựa đến cho Trần Tướng quân, hai người, một già một trẻ sóng bước dưới rừng tre xanh biếc, kẽo kẹt khúc hát đồng quê, một khúc hát buồn như thân phận của dân tộc.

Trương Phước cũng không thể thoát khỏi tình yêu cây tre, từ thuở nhỏ chàng đã nghe nhịp điệu của cây tre, giữa trưa hè ở quê nhà. Chàng không biết trên thế giới này có điệu nào buồn như điệu buồn cây tre trên đất nước của chàng không!? Bà ngoại chàng cho rằng điệu hát của người Chàm còn buồn hơn. Từ khi họ mất nước, đêm đêm những người đàn bà cất tiếng than não ruột, hỡi hời... Vì vậy mà người Việt gọi họ là dân Hời. Bà ngoại chàng còn cho rằng ca dao lục bát là của người Chàm. Trước khi các vua chinh phục Chiêm Thành, không ai tìm thấy dấu vết của lục bát trong các bài thơ Nôm. Ông ngoại của chàng không tin điều ấy, ông bảo sở dĩ mãi đến thời cụ Nguyễn Trãi vẫn chưa xuất hiện lục bát trong thơ Nôm của các sĩ phu, bởi dù gì thì đó cũng là thể thơ của giới bình dân nên dân Nho học không quan tâm. Nhưng ông ngoại của chàng tin rằng người Chàm có chôn vàng trong các tháp mà dân Nam gọi là vàng Hời. Cha chàng đã đi tìm vàng Hời, trong các ngọn tháp của người Chàm và cũng vì chuyện ấy mà ông phải bỏ mạng nơi thâm sơn cùng cốc. Lần này chàng vào miền Nam, không phải từ quan để rong chơi, mà để thực hiện một sứ mệnh...

- Quý quan đang ưu tư điều gì?

Trương Phước giật mình khi nghe Trần Tướng quân lên tiếng.

- Thưa tướng quân, phong cảnh nơi đây thật hữu tình, đi giữa rừng tre tôi bỗng nghĩ về dân tộc của tôi.

- Dân tộc của ngài là dân tộc vĩ đại và anh hùng.

Trương Phước khẽ mỉm cười trước câu đãi bôi của Trần Tướng quân, chàng nhìn thấy sự giễu cợt trong đôi mắt ông. Chàng biết dân tộc nào cũng tự tạo cho mình niềm kiêu hãnh để mà yêu nước và chẳng có dân tộc nào thừa nhận sự vĩ đại của dân tộc khác, tất cả chỉ là xã giao. Chàng quay lại trao đổi với Trần Tướng quân về tình hình đời sống của vùng đất mới. Càng nói họ càng thân thiện hơn. Chẳng mấy chốc họ ra tới bờ sông.

Chàng nhận ra con sông Bù Cháp mà Trần Tướng quân gọi là dòng Thanh Long, rất hiền hòa, độ lượng. Tìm hiểu về địa lý, chàng nhận ra tính cách con người mỗi vùng miền như tính cách của dòng sông mà họ đang sống. Nhưng con sông Đàng Ngoài khó lường, khi thì hung hãn nhấn chìm tất cả, khi thì hiền hòa dịu dàng như thôn nữ ngây thơ và tính cách của người Đàng Ngoài cũng khó lường. Những con sông miền Trung quê chàng thì dại dột, khốc liệt và eo hẹp, tính cách người Trung cũng vậy. Còn con sông vùng đất mới này thật bao dung, con người ở đây cũng vậy. Bất cứ người ở đâu đến đây cũng được đón nhận, chở che và chỉ một thời gian ngắn họ thay đổi tính cách theo đặc thù thổ nhưỡng. Trần Tướng quân cũng vậy. Ông là quan chức, là kẻ sĩ của nước lớn, sự khắt khe đã thành máu thịt mà bây giờ ông trở nên phóng khoáng.

Chẳng mấy chốc vùng đất sầm uất hiện ra trước mắt chàng. Trương Phước thầm nghĩ: “Công lao của Chúa thật to lớn, không biết đời sau con cháu sinh sống trên những vùng đất trù phú này có nhớ ơn của các vị không?”

CHƯƠNG 4

Con người không dễ dàng quên được quá khứ của mình. Quá khứ đôi khi như lưỡi dao bén ngót cứa vào trái tim đau buốt để lại vết thương mãi mãi không lành miệng.

Ni cô Diệu Lan đứng tần ngần dưới gốc ngọc lan, nhiều đêm rồi mùi hương quyến rũ của nó dẫn cô ra vườn. Ngôi chùa Thanh Long chìm dưới ánh trăng bàng bạc, chìm trong mùi hương ngọc lan, một cây cau sau chùa cô độc vươn lên buồn bã dưới ánh trăng. Nhiều lần sư bà đã có ý định chặt bỏ cây cau, nhưng ni cô đã thuyết phục bà để lại, mỗi lần như vậy, sư bà nhìn cô với ánh mắt hiền từ và lắc đầu.

- Con vẫn chưa thoát nợ hồng trần.

Ni cô biết ơn sư bà, sau những tháng ngày hoảng loạn tìm đến ngôi chùa nằm ngay vùng đất cô ở, nơi thời tuổi thơ cô có những giây phút yên bình hiếm hoi. Diệu Lan đã trở thành nữ tu mà sư bà yêu quý nhất bởi ngộ tính cao, cô tiếp nhận đời sống tu hành nhanh chóng. Nhưng con người không dễ dàng quên được quá khứ của mình. Quá khứ Diệu Lan như lưỡi dao bén ngót cứa vào trái tim đau buốt để lại vết thương mãi mãi không lành miệng. Vào những đêm trăng sáng như thế này cô không tài nào ngủ được. Những cơn ác mộng hiện về hành hạ cô, những giấc mơ màu máu đỏ quạch, trùm lên cô và cô bật dậy đi lang thang trong vườn suốt đêm.

Những giấc mơ... và đó cũng là chuyện thật, những chuyện thật trong quá khứ luôn hiện về trong những giấc mơ.

***

Bục... hú... hú... hú... Những quả đại bác từ trên chi khu Lộc Hòa rót xuống nổ sau vườn, đất đá văng tung tóe rớt lộp độp trên mái nhà. Tạch... tạch... tạch... đạn trung liên, tiểu liên vãi như trấu xuống cánh đồng cù lao. Lâu lâu viên đạn lửa xé bầu trời đen kịt bằng vạch vòng cung đỏ lòm. Lại đánh nhau, bom rơi đạn nổ, dân chúng phải chui ra, chui vào trong hầm không biết bao nhiêu lần. Lính ngoại quốc kéo đến, hành quân về các vùng lân cận thành phố Lộc Hòa. Những cuộc chạm trán thường xuyên giữa quân ngoại quốc và đoàn quân giữ nước, không ít người dân vô tội ngã xuống, máu loang đỏ những cánh ruộng. Lúa đang thì con gái dập nát, tanh nồng tử khí. Sự yên ắng tạm thời từ lúc gà gáy.

Buổi sáng thật đẹp, những đám mây trắng như bông gòn, nhởn nhơ giữa bầu trời cao lồng lộng, trong xanh. Sau mùa gặt, cánh đồng trơ gốc rạ, những con trâu hững hờ gặm cỏ trên bờ, những chú mục đồng chơi trò đánh trận giả, lâu lâu có tiếng súng nổ phía chiến khu. Trên con đường đất hun hút bụi mù, năm người lính ngoại quốc vừa đi vừa vung vấy máy rà mìn. Dân cù lao nhận ra đó là lính công binh sư đoàn Châu Á, đội quân đồng minh của quân đội Sài Gòn, những người lính xuất thân từ xứ sở thích ăn tỏi, ớt, các thức ăn cay và nóng nên tính tình nóng nảy và khá tàn bạo. Dân rất sợ đụng phải họ, nên khi họ chuẩn bị hành quân là cánh đồng vắng ngắt, đàn cò cũng ủ rũ trốn trên những bụi gừa ven sông, bọn trẻ vội vã lùa bầy trâu về chuồng. Ông Mân đưa tay che mắt nhìn về phía con đường, ánh nắng vẩn đục bởi đám bụi mờ do máy rà mìn sục xuống đất. Âm... Âm... Hai tiếng nổ lớn của mìn clâymo, đây là loại mìn do người bấm nút điều khiển, năm người lính tung lên trời, xương thịt bay lả tả. Ông Mân hốt hoảng, kinh nghiệm cho ông biết những người lính này tử trận, sẽ có cuộc trả thù khủng khiếp diễn ra trên cù lao. Ông ôm con gái lao về phía bờ sông, nhảy lên chiếc xuồng và chèo vun vút qua làng Vĩnh Thanh. Dân làng nháo nhào tìm đường trốn khỏi cù lao, nhưng đã trễ. Chỉ nửa giờ sau, cả sư đoàn Mãnh Hổ đóng bên Lộc Hòa tràn qua cù lao. Những gương mặt đằng đằng sát khí, đoàn quân lùng sục vào trong các ngôi nhà tranh, đàn ông, đàn bà, trẻ con lếch thếch đi sau những họng súng đen ngòm...

Tạch tạch tạch..., khẩu đại liên khạc đạn trên đầu họ, bất kể già trẻ trai gái.

Buổi sáng đẫm máu, cánh đồng tanh tưởi, xác chết ngổn ngang chồng chất trên những gốc rạ.

Những người lính ngoại quốc rút đi với gương mặt lầm lì.

Ông Mân ôm Lan trở về, mặt trời chìm dân xuống phía sau lưng, đặt con trên cánh võng treo giữa nhà, ông vác cuốc ra đồng. Những người đàn ông lặng lẽ đào huyệt. Tiếng khóc ri rỉ lẫn vào tiếng côn trùng uất nghẹn, cù lao đặc quánh mùi tử khí.

***

Nông thôn luôn là chiến trường cho các cuộc chiến tranh, những người dân hiền lành cam chịu, hứng trọn những đau thương do chiến tranh mang lại. Ngày xưa cũng thế, bây giờ cũng thế và chắc là sau này cũng thế. Không chỉ hứng chịu sự chết chóc mà họ còn gánh vác cả việc nuôi quân. Họ khổ ngay từ khi lọt lòng mẹ. Những đứa trẻ ở thành phố lớn lên trong nhung lụa với đủ loại sữa. Những đứa trẻ nông thôn uống nước cơm và ngủ trên những manh chiếu rách, nhầy nhụa ruồi nhặng. Lan đã lớn lên như thế, từ ngày mẹ cô chết đi, cha mang cô đi bú nhờ hàng xóm. Những hôm đi làm ruộng, ông treo chiếc võng dưới gốc cây duối để cho cô nằm. Những tia nắng len qua tàn duối rọi gương mặt bé bỏng của cô. Khi cô khóc, ông nâng cô trên đôi bàn tay thô ráp vụng về và “hờ hờ...” thay cho lời ru, những tiếng “hờ” phát ra cùng với hơi thở nặng nhọc, như tiếng gừ của con chó cái đang cho con bú. Ông nhét những muỗng nước cơm nhạt thếch vào miệng cô. Những tiếng “hờ” của ông làm cho cô nhớ đến những giọt sữa của con chó cái. Con chó đã cho cô bú cùng với hai đứa con của nó. Khi ông ra vườn, ông đặt cô nằm trên manh chiếu rách, cô đã bò lại bên bầu vú của con chó, bằng phản xạ tự nhiên cô ngoạm vào bầu vú căng tròn của nó. Con chó thoáng giật mình rồi nằm xuống, nhẹ nhàng vuốt ve cô bằng cái lưỡi đỏ và thô ráp. Bú no, cô ngủ ngon lành trong lòng con chó đến khi cha cô vào và ẵm lên. Giữa cô và con chó đã hình thành tình mẫu tử thiêng liêng. Một sợi dây vô hình ràng buộc khiến cô yêu thương nó vô hạn. Cha cô cũng yêu quý và biết ơn con chó, nên cho phép nó ngồi ăn cùng mâm như một thành viên của gia đình. Ông nhặt được nó hom hem bên vệ đường ngày cô vừa chào đời. Nó đã được mẹ cô nặn sữa để nuôi, bà âu yếm gọi con chó là bé, nó lớn lên bằng dòng sữa của mẹ cô và sau này, khi đã trở thành chú chó to lớn, nó đã trả ơn mẹ cô! Ni cô Diệu Lan giật mình thoát khỏi dòng hồi ức đau buồn, khi nghe có tiếng vỡ của lá khô trong vườn.

- Bạch thầy! Ni cô chắp tay cung kính đón sư bà. Vị sư già phúc hậu tay lần tràng hạt tiến về phía cô:

- Mô Phật, con đang nghĩ về chuyện ngày xưa ư? Thưa thầy, thật khó quên quá khứ!

- Quá khứ của mỗi con người chứa đựng nỗi buồn và thân phận của tất cả chúng sinh. Thưa thầy, giá mà con có thể quên được!

- Mô Phật!

Sư bà chậm rãi đi vào chùa. Ni cô Diệu Lan bước theo thầy. Mùi hương ngọc lan và ánh trăng tiễn chân họ. Sư bà chợt rùng mình, khi nhìn thấy vẻ đẹp u buồn của Diệu Lan dưới ánh trăng. Một vẻ đẹp tiềm ẩn nghiệp chướng nặng nề...

Ngôi chùa Diệu Lan đang tá túc là ngôi chùa cổ nhất của người Việt, sư bà kể cho cô nghe một câu chuyện tình vào thuở xa xưa, một chuyện tình buồn của một thiền sư:

“Thiền sư trụ trì xưa kia của chùa là người có kiến thức Phật học uyên thâm. Danh tiếng vang tận kinh thành. Vua vời ông về kinh để giảng dạy cho hoàng tộc. Tại kinh đô, bà cô ruột của vua thọ giới Bồ Tát. Trong những ngày theo học đạo, bà yêu say đắm nhà sư. Khi sư phụ của ông viên tịch, ông trở về cù lao chịu tang rồi ở lại chùa luôn. Những tưởng tránh được oan tình ràng buộc, nào ngờ vị hoàng cô si tình tìm đến tận nơi. Ông quyết định nhập thất hai năm, tránh không gặp mặt người đàn bà si tình, nhưng hoàng cô quyết liệt xin được nắm tay ông. Cảm động trước tấm tình ấy, ông đưa tay ra cửa sổ cho bà hôn. Đêm ấy ông tự thiêu sau khi ghi lại bài kệ trên vách để bày tỏ tấm lòng trong sạch của mình. Điều lạ là mọi thứ cháy hết nhưng bài kệ ông ghi trên vách vẫn còn. Ba ngày sau khi an táng thiền sư, hoàng cô cũng uống độc dược quyên sinh tại chùa”.

Ngôi chùa này có tên là Chùa Tượng, sư bà giải thích: Chữ “tượng” ở đây không phải là tượng Phật mà là voi, vì ngày xưa có vị vua lưu lạc tá túc trong chùa, khi phục quốc ngài đã cho đàn voi đến chở đất đắp sân xây lại chùa, khi công trình hoàn thành ngài cho thợ tạc pho tượng Phật Di Đà bằng gỗ quý cao gần hai mét, đến nay vẫn còn thờ tại chính điện.

Trong bầu đoàn thê tử của ngài có công chúa Ngọc Lan là người uyên thâm về Phật học, công chúa xuất gia đầu Phật và ở đây cho đến khi vua cha lên ngôi và triệu hồi về kinh. Đó cũng là lý do tại sao chùa này luôn trồng cây ngọc lan".[1]

Từ nhỏ, Diệu Lan hay vào chùa này chơi. Cô tha thẩn nhặt hoa ngọc lan, những ngày hiếm hoi không có bom rơi đạn nổ. Mỗi khi bước chân vào chùa, cô cảm giác thế giới này không hề có chiến tranh, cô không ngờ cuộc đời cô gắn liền với ngôi chùa cổ trên đất cù lao.

CHƯƠNG 5

Văn hóa khai khẩn, con người sống rộng rãi, độ lượng, không lễ nghi rườm rà.

Tư Ngồng chết, chuyện đó cũng tất yếu thôi, ai mà chả đến lúc phải chết, nhưng vì cái chết của ông quá khó hiểu nên người ta mới bàn tán. Vùng quê mang nặng nền văn hóa khai khẩn, con người sống rộng rãi, không lễ nghi rườm rà. Người ta biết nhau rất rõ. Đất ở đây thế, bao dung và độ lượng, dân chúng đối xử với nhau như người thân.

Tư Ngồng đã chết vào đêm trăng sáng, đó là đêm trăng huyền hoặc nhất trên cù lao, bầu trời vằng vặc và liêu trai, mặt trăng chập chờn dưới những đám mây lãng đãng bay qua. Trẻ con còn quả quyết rằng, trong những đám mây ấy có đám giống y hệt gương mặt ông Tư Ngồng.

Lúc sinh thời, ông là người có quyền lực. Với trang trại rộng hàng chục mẫu đất bên sông trồng toàn bưởi, cùng với một chức vụ trong chính quyền, Tư Ngồng sống ung dung, nhàn nhã và phong lưu. Mỗi khi chiếc xe hơi lăn bánh qua những con đường đã được bê tông hóa giữa những vườn bưởi ngào ngạt hương thơm, mấy đứa trẻ chạy theo để ngửi mùi khói xăng.

Cù lao hình lưỡi dao nằm giữa hai nhánh sông Thanh Long, đi bộ từ đầu này qua đầu kia phải mất nửa ngày đường, vùng đất rộng ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Đi trên cù lao, không ai nghĩ vùng đất này đang nằm giữa sông nước và nếu đứng chót mũi cù lao, nhắm mắt lại sẽ có cảm giác đất dưới chân mình chuyển động nhẹ và dựng dần lên ngược chiều dòng chảy của con sông Thanh Long. Đầu nhọn của “lưỡi dao” là cánh đồng, mỗi năm hai mùa lúa xanh tốt mà chẳng cần phân tro. Đi hết cánh đồng, màu xanh ngút ngàn của những vườn bưởi tiếp nối nhau, mùi thơm dịu nhẹ trùm lên không gian ngây ngất, thấp thoáng sau những tàng cây, lấp lóa nụ cười của các thôn nữ. Những trái bưởi tròn căng lúc lỉu trên các cành cây khỏe mạnh như cánh tay lực sĩ. Mùi hương bưởi chưa kịp tan vào những cơn gió từ dòng sông mơn man, thì cù lao ngập tràn với mùi mật mía ngọt ngào, cánh đồng mía chiếm trọn phần “cán dao” đủ để gần chục lò đường thủ công, với những ống che to bằng cột đình của đền thờ Đức Ông, chạy suốt cả tháng giáp Tết.

Sau khi leo lên địa vị nghe đâu khá cao trong bộ máy chính quyền, Tư Ngồng đã chỉ đạo xã cho quy hoạch vùng mía tập trung và ông ta thuyết phục cấp trên bỏ ra số tiền khá lớn của nhà nước, xây cho cù lao cái nhà máy đường. Dân chúng yêu thích lò đường thủ công hơn, trước đây, mía làm ra, họ bán cho các lò đường thủ công. Họ thích nhìn hai con trâu thở phì phò kéo ống che to để cán những cây mía, lâu lâu chúng phẹt ra bãi phân to tướng hăng hắc mùi cỏ non và mật đường, một cái mùi mà ngày còn nhỏ Tư Ngồng rất thích, còn bây giờ thì ông ghê sợ nó. Những người nông dân được nhìn những chảo nước đường sủi bọt, một dãy chảo đặt trên ống lò dài, đun bằng bã mía. Chảo thứ nhất sôi lên và sủi bọt, họ múc nước mía đổ sang chảo thứ hai, chảo đường này họ gọi là nước chè hai và cứ thế họ chuyển sang chảo thứ ba... Khi chảo cuối cùng quánh lại họ đổ ra những cái chén dùng làm khuôn và cuối cùng họ sẽ có những cục đường lớn màu vàng hổ phách với mùi mật dịu ngọt đầy quyến rũ. Những người dân cù lao thích múc bát nước chè hai, uống để thưởng thức vị ngọt của nó thấm dần vào bao tử. Họ ghét cái nhà máy đường của nhà nước xây dựng. Họ không thể vào được bên trong để xem sản phẩm của họ làm ra như thế nào. Họ gọi nhà máy ấy là nơi để bọn áo trắng ăn cắp mồ hôi nước mắt của họ. Cán bộ nhà máy mua mía bằng cách đo độ ngọt và gọi tên là “chữ đường” trong khi họ chẳng biết “chữ đường” là cái quái gì. Họ chỉ biết những cây mía mà họ làm ra bị bọn chúng mua rẻ hơn những lò đường thủ công. Họ cũng chẳng được vào bên trong để thưởng thức bát nước chè hai, bởi những gã bảo vệ to cao, mặt mày sưng sỉa, mỗi khi nhìn những người nông dân chân lấm tay bùn như họ.

Sáng nay, như thường lệ, họ tập trung rất đông tại nhà máy đường để chờ cán bộ cân mía và chờ lấy tiền bán mía. Những chiếc xe tải sắp thành hàng dài chờ chạy lên cân.

Tin tin tin...

Tiếng kèn xe hơi gắt gỏng và đầy quyền uy đã xô dạt những người dân qua một bên. Chiếc xe hơi màu đen từ từ lăn bánh vào nhà máy, bất ngờ dừng lại giữa đám đông. Tư Ngồng đường bệ bước xuống xe. Gương mặt đỏ ửng, miệng tươi cười, ông đưa tay chào những người nông dân:

- Bà con phấn khởi chứ? Im lặng.

- Rất mừng là xã ta được mùa mía, bà con có thu nhập khá lên rồi. Tuy nhiên nhà máy đường cần rất
nhiều mía mới hoạt động hết công suất, bà con nên tăng cường diện tích. Tôi lớn lên ở vùng này nên tôi hiểu rõ đất đai quê mình.

Ban giám đốc nhà máy đã chuẩn bị cờ hoa, băng rôn, khẩu hiệu, để chuẩn bị đón vị lãnh đạo cấp cao, người địa phương, người có công mang tiền về xây nhà máy cho quê hương. Những cô gái chân dài, da trắng như bông bưởi, chuẩn bị sẵn những nụ cười trắng lóa với bó hoa trên tay, sắp hàng dài trong sảnh. Họ chờ vị lãnh đạo đến thăm. Từ đêm hôm trước, họ đã được ban giám đốc nhà máy chỉ đạo cho họ phải ướp trong mùi hương bưởi cả đêm, vì vị lãnh đạo rất thích những cô gái có mùi hương hoa bưởi.

Bất ngờ thấy vị lãnh đạo đứng giữa đám nông dân, cả ban giám đốc ùa chạy ra.

- Báo cáo anh Tư!

Vị lãnh đạo phẩy tay, cho họ đứng vây quanh sau lưng và ông cao giọng:

- Bà con biết không? Thời đại chúng ta là thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà cái làng quê của ta còn lạc hậu quá. Bà con phải đổi mới tư duy. Cả nước đang đổi mới tư duy!

Những người nông dân ngơ ngác nhìn nhau: “Tư duy là cái quái gì?” Họ vẫn thường nghe cán bộ từ ấp đến xã, cứ mở miệng ra là “đổi mới tư duy”. Họ cảm thấy cách nói chuyện của những người “áo trắng” này quá xa lạ đối với họ. Nó còn khó hiểu hơn những câu thơ của gã nhà thơ. Lạ lùng ở chỗ những ngôn từ khó hiểu xa lạ với cách nói của họ, đôi khi lại có khả năng làm cháy bùng lên những ngọn lửa trong cuộc sống của những con người chất phác. Họ đổ xô đi làm những chuyện mà chính họ không biết làm thế để làm gì? Thật khó hiểu! Họ còn lạ gì Tư Ngồng, trong số họ ngày xưa có những người là bạn của Tư Ngồng, họ từng cùng đi chăn trâu, làm ruộng, ở truồng tắm sông với Tư Ngồng, có người đã nuôi dưỡng Tư Ngồng trong những ngày kháng chiến, vậy mà khi làm cán bộ, Tư Ngồng lại nói chuyện khác với họ, hoàn toàn khác.

Những người dân bán mía cho nhà máy đường không phải vì họ “đổi mới tư duy”, mà họ nghe lời cán bộ trồng quá nhiều mía, khiến các lò đường thủ công không làm kịp, họ buộc lòng phải bán cho nhà máy. Có vậy thôi!

Thấy đám nông dân im lặng nhìn mình, Tư Ngồng hơi khó chịu trong lòng, nhưng ông không chấp họ, Tư Ngồng quay lưng đi theo đám cán bộ nhà máy và những cô gái sực nức mùi hương hoa bưởi.

Tư Ngồng nhìn quanh rồi ngồi vào bàn họp.

- Dạ báo cáo anh Tư! - Tay giám đốc xum xoe.

- Làm việc đi! - Tư Ngồng ra lệnh.

- Dạ báo cáo anh Tư! Hiện nay đường bán không được, không có tiền trả cho nông dân, họ làm dữ quá.

- Sao không vay ngân hàng?

- Dạ ngân hàng ngưng cho vay!

- Vì sao?

- Dạ mình đã vay quá mức tài sản thế chấp!

- Ngày mai lên chỗ con Biển, Giám đốc Ngân hàng Công nghiệp, tôi sẽ nói chuyện với nó, bằng mọi giá phải mua bằng hết mía trên cù lao Dao này, đừng làm nhân dân mất lòng tin vào tôi.

- Dạ! Cám ơn anh Tư!

- Thôi tôi về!

Tay giám đốc nháy mắt, một cô gái trẻ sực nức mùi hoa bưởi mang tới cái phong bì dày cộp, Tư Ngồng thản nhiên cho vào cặp rồi bước thẳng ra cổng.

- Tư! Tư!

Tư Ngồng giật mình, ai dám gọi mình với giọng trịch thượng như thế? Bà già băng ra từ đám đông.

- Má Năm, lâu quá mới gặp, má vẫn khỏe chứ?

- Mấy lần tính rẽ qua thăm má mà công chuyện nhà nước lu bu quá!

- Đợi mày ghé thăm tao chết mất xác, tao vẫn ở trên cù lao này chớ xa xôi gì, chắc phải đợi giặc nó quay lại mới mong gặp được tụi bây, nhưng thôi chuyện đó tao chẳng chấp làm gì! Tao canh mãi mới gặp mày, hôm nay tao hỏi thử, mày làm cán bộ lớn mày có biết cái mảnh dườn của tao nằm trong diện quy hoạch gì đó không?

- Má để tôi xem lại, tôi không để ý, mấy đứa nhỏ nó làm, mà hình như đất của má là đất công thổ mà.

- Công thổ cái con mẹ mày! Đất của cha tao khai phá chứ công thổ gì, cái mảnh đất hồi đó có mấy cái hầm bí mật tụi bay ăn dầm nằm dề cả tháng, hồi đó tao có nghe đứa nào nói công thổ hay tư thổ gì đâu!

Bà Năm Trầu nhổ toẹt bãi nước trầu trước mặt Tư Ngồng, kéo cái khăn rằn chùi miệng. Tư Ngồng nhíu mày.

- Má để tôi xem lại, tôi phải đi họp gấp. Nói xong Tư Ngồng quày quả bước lên xe, má Năm lầm bầm rồi quay trở lại phân bua với những người nông dân:

- Hồi đó nó bị thương, lão Mân cứu nó, sau hầm bí mật nhà lão bị lộ, lão đẩy nó sang nhà tao, suốt ngày má má, con con, bây giờ làm cán bộ rồi giở giọng, đúng là cái đồ dô ơn bạc nghĩa.

Anh Tư Nghĩa cười khà khà:

- Công lao của bà có xíu mà bà kể hoài, tôi thấy mấy người có công như bà hàng năm cũng có được người mang đường sữa tới thăm hỏi còn đòi gì?

Cái giọng của Tư Nghĩa chói tai, sau này trúng cử làm chủ tịch xã, anh ta phát huy rất tốt cách nói bội bạc ấy. Bà Năm Trầu dằn dỗi:

- Tao mà thèm ba cái thứ ấy, chúng nó mang tới tao quăng ra đường, tao không cho chúng nó thì thôi, thèm lấy của chúng nó làm gì!

- Vậy thôi kể lể làm gì?

- Tao ghét chúng nó khi có chức, có quyền rồi nói một đường làm một nẻo, chính thằng Tư Ngồng này đang tính bán cái mảnh đất cù lao thiêng liêng này cho bọn Tây làm dự án dự iếc gì đó, rồi đây dân cù lao ra sông mà ở. Đó là chưa biết chúng nó có đụng đến đền thờ Đức Ông không nữa.

Nghe nhắc đến chuyện quy hoạch mọi người thẫn thờ ra về...

CHƯƠNG 6

Chuyện kể của nhà thơ: Nàng là món hàng mà ông đã mua, nhưng cơ thể của nàng lại hồ hởi đón nhận ông bằng tất cả lạc thú.

Trần Tướng quân thức dậy sau một giấc ngủ dài, không chút mộng mị, giấc ngủ bình an nhất, kể từ ngày ông rời xứ sở đến nay. Chuyến leo núi hôm qua và cuộc đàm đạo với chàng trai trẻ hậu duệ của vị khai quốc công thần Trương Nhân khiến ông cảm thấy sảng khoái hơn với những gì mà ông biết về xứ sở này. Ông vươn vai bước ra ban công, nhìn đoàn quân của ông chuẩn bị lên đường để phá đá về xây dựng nơi ông đã dừng chân. Dù có phục quốc được hay không, thì cũng nhờ mảnh đất này, ông sẽ xây dựng nơi đây thành trung tâm mua bán lớn nhất vùng, ông sẽ được sử sách xứ Nam hà lưu danh. Dân địa phương chưa hề biết buôn bán là gì cả. Họ sản xuất và trao đổi với nhau mà sinh sống, chả trách gì xứ sở của họ rất trù mật nhưng họ không thể làm giàu lên được. Ông nhận ra nơi đây có nhiều sản vật mà xứ sở của ông không có, hoặc rất quý hiếm, muốn có được phải đổi rất nhiều vàng bạc. Như nhung hươu chẳng hạn, ở xứ ông là vị thuốc đặc biệt giúp cho con người tráng kiện hơn, muốn có được cặp nhung hươu phải bỏ ra vài trăm lượng bạc, còn ở đây người dân đổi miếng lụa, hoặc nấu canh để ăn.

Gấm - người thiếp trẻ bước ra ban công, choàng vai ông nũng nịu:

- Sao tướng quân dậy sớm thế?

Ông khoác vai nàng. Ánh mắt long lanh, nàng đẹp và trong xanh như dòng nước con sông Thanh Long. Sau đêm đầu tiên với Gấm, ông nhận ra con gái xứ này, mềm mại và ngọt ngào hơn những người đàn bà quê ông. Ông khe khẽ ngâm câu thơ phong tình. Gấm khâm phục khả năng ái ân của vị tướng quân mà nàng có diễm phúc hầu hạ. Ngày cha mẹ gả bán cho ông, nàng đã khóc hết nước mắt, nàng đã chia tay và trao thân cho Việt, người yêu của nàng bên bờ sông lồng lộng gió. Lần ấy, với khổ đau chồng chất và sự vụng về của người yêu, nàng chưa biết cảm giác của ái ân. Tướng quân đã cho nàng cảm giác tuyệt vời nhất, ông giúp nàng khám phá tận chân tơ kẽ tóc của ái ân, ông giúp nàng nghe được tiếng nói của cơ thể mình. Ở bên ông, nàng nhận ra Việt, chàng trai mà nàng từng yêu bằng tất cả trái tim, thật quê mùa. Hình ảnh của Việt dần dần mờ nhạt trong trái tim của nàng. Đôi lúc nàng giật mình tự hỏi: “Chẳng lẽ nàng đã yêu ông?” Không, không phải như vậy, nàng bị gả bán, nàng là món hàng mà ông đã mua. Nhưng cơ thể của nàng lại hồ hởi đón nhận ông bằng tất cả lạc thú. Ông đã không đối xử với nàng như món hàng, nàng nhìn thấy điều đó trong ánh mắt nồng nàn mà ông dành cho nàng. Ông khoác trên người nàng vàng ròng, lụa là, những thứ mà cả đời làm lụng vất vả, cha mẹ của nàng cũng chưa hề chạm được vào nó, kể cả trong giấc mơ. Nàng sung sướng bởi sự cung kính của thuộc cấp ông đối với nàng. Dần dần nàng không nhớ gốc gác nông dân của mình nữa. Nàng thay đổi dáng đi, kiểu ngồi, cách ăn nói để xứng đáng với sự quý phái của ông. Những người bạn gái thuở hàn vi, gặp nàng đều cúi đầu bỏ đi. Họ ra vẻ khinh bỉ nàng, vì nàng bán thân cho ngoại bang, nhưng trong ánh mắt của họ lại thể hiện sự thèm khát cuộc sống của nàng. Lúc đầu nàng đau đớn, sự lạnh nhạt của họ làm nàng có cảm giác bị bỏ rơi ngay trên chính quê hương mình. Nhưng rồi dần dần nàng kiêu hãnh bởi những thứ mà nàng được thụ hưởng. Thấy ánh mắt ông mơ màng hướng về phía dòng sông, Gấm hơi lo lắng, cuộc đời ông có quá nhiều ham muốn và tham vọng. Nàng ngước nhìn ông:

- Có khi nào tướng quân chán thiếp không?

- Đừng bao giờ bắt ta phải nói trước điều gì.

Ông khẽ khàng đáp, nhẹ nhàng gỡ vòng tay của Gấm đi về phía đoàn quân của ông.

Những người thợ hăm hở xuống thuyền cùng với những dụng cụ đào đá. Vùng đất mới hấp dẫn họ, ở đây có quá nhiều cái để ăn, những thứ mà ở quê họ không có. Họ chỉ cần mang muối, còn thức ăn kiếm ở đâu cũng có. Họ bẻ măng, thò tay xuống những ao nước nhỏ, bắt vài con cua con ốc. Ném lưỡi câu không mồi để câu cá, những con cá ngược to bằng bắp chân người lớn phơi bụng trắng hếu, mỡ chảy nhều nhạo trong đống lửa rơm, thơm nhức cả vùng. Mùa mưa, rau dền gai, rau sam, rau sâm đất, cải tàu bay, lá mướt rượt như da thịt gái dậy thì. Đất đai màu mỡ, cắm cây sắn xuống đất vài tháng sau củ to như cẳng chân. Mía thanh diệu, vỏ mềm, ruột trắng lốp, cắn một miếng, nước ngọt tràn ra khỏi miệng, chảy lai láng xuống cổ. Trong rừng, tre thỏ rừng gặm cỏ ngơ ngác đứng đợi con người đến nắm tai xách về. Nai hươu xuống sông uống nước từng đàn, lâu lâu rộ lên tiếng tác bởi chú nai con bị cá sấu tợp vào cổ.

Thức ăn luôn có sẵn trước mặt, hồi còn ở quê, họ phải vất vả mới kiếm được. Họ nhanh chóng yêu vùng đất này, không như tướng quân của họ. Họ theo ông không phải vì căm thù triều đại mới, họ theo ông vì ở quê họ quá đói nghèo, chứ đối với họ, thì ai cai trị cũng vậy thôi. Ai cai trị thì họ cũng chỉ là kẻ phục dịch, bị bắt phu, bị đi lính, họ cần cái ăn. Khi ông tuyển mộ họ, ông hứa cho họ điều đó và thế là họ nhanh chóng lên đường theo ông. Sống bên ông, họ kính trọng đức độ và công lao của ông.

Đi về phía những người dân, ông nhìn thấy chàng trai trẻ Trương Phước đang trò chuyện với họ. Chàng dễ dàng trở nên thân thiện với nhiều người nhờ vào cách nói chuyện uyên bác và vui vẻ.

Như lời hứa, sáng nay, Trần Tướng quân đưa Trương Phước đến vùng núi đá mà những người dân của ông đang khai phá. Chàng muốn xem kỹ thuật điêu khắc đá của người thợ. Ở núi Non Nước chàng cũng đã từng chứng kiến những người thợ đá tạc thành những pho tượng rất đẹp, chàng đã ghi chép tỉ mỉ công việc của họ. Nhưng đá Non Nước mềm và dễ tạc, còn đá ở đây xanh và cứng như thép. Trần Tướng quân tận tình chỉ bảo cho chàng những kỹ thuật đặc biệt, mà người dân của ông đã sử dụng. Trương Phước sửng sốt trước con sư tử đá do người thợ vừa hoàn thành sau một năm
miệt mài. Chàng đi quanh, cặp mắt sư tử luôn nhìn theo hướng đi của chàng, đôi mắt của nó ánh lên màu xanh của thép, thật kỳ lạ. Chàng chưa thấy loại đá nào có màu xanh như vậy. Giữa hàng trăm bức tượng, rồng phục, hổ ngồi, voi quỳ, ngựa chạy, chàng thấy con sư tử đá này như chúa tể của vườn thú đá. Trương Phước như bị hút hồn bởi cặp mắt kỳ lạ của con sư tử đá. Trần Thượng công, thân thiện hỏi người thợ đá:

- Người lấy tảng đá ở đâu để tạc ra con sư tử này?

Người thợ nhìn tướng quân với gương mặt u sầu:

- Thưa tướng quân, tiện dân đã tình cờ gặp khối đá tròn xanh biếc này trong lúc đào móng xây dinh của tướng quân giữa cù lao Dao. Tiện dân mang nó về nhà, nó rất cứng, chạm lưỡi đục vào là tóe lửa, tiện dân đã tốn hàng trăm lưỡi đục và chay tịnh hàng tháng trời nhưng vẫn không làm gì được tảng đá.

Trần Tướng quân và Trương Phước trố mắt nghe người thợ đá kể.

- Vì sao nhà ngươi có thể tạc được pho tượng này?

- Thưa tướng quân, đó là câu chuyện buồn và bi thảm!

Người thợ đá cúi đầu buồn bã:

- Tiện dân nghĩ sẽ bỏ cuộc, ai ngờ khi con gái của tiện dân lao đầu vào tảng đá này tự vẫn, tảng đá bỗng mềm ra.

Trần Tướng quân khẽ rùng mình:

- Hãy mang con sư tử này về dinh thự ta sẽ trọng thưởng.

Người thợ đá nhìn đăm đăm vào con sư tử có vẻ như ông không muốn kể lại câu chuyện của con gái. Trần Tướng quân thở dài, quay gót. Trương Phước tiếc rẻ đi theo Trần Tướng quân.

CHƯƠNG 7

Các thân thể trắng lóa lượn lờ, những bộ ngực trần loang loáng, những bài hát cuồng dại.

Buổi chiều, nắng như tấm lụa vàng phủ xuống dòng sông, tràn qua vườn bưởi ngạt ngào hương đưa, hoa bưởi trắng rung rinh trong gió, thoảng mùi hương đằm thắm. Những buổi chiều, có nghĩa là trước khi chết rất lâu, Tư Ngồng thường hay ngôi nhà mát bên sông, nhắp ly rượu bưởi để ngắm nắng trên sông, ông rất ghét mưa, ông chỉ thích nắng. Ông thích hưởng thụ, người ta lên án ông tham nhũng, chiếm đoạt, nhưng chẳng có bằng chứng nào để bắt tội ông. Kẻ chiến thắng phải được thụ hưởng những chiến lợi phẩm mà họ đã bỏ xương máu ra đổi lấy, đó là lẽ tự nhiên thôi, từ xưa đến giờ là thế, chế độ nào cũng vậy thôi. Khi được nhận một sự cung phụng ông cảm thấy lương tâm bình thản, chẳng cắn rứt như người ta tưởng tượng.

Trong những ngôi nhà của ông đều có hầm rượu ngoại đồ sộ, nhưng ông không thích uống. Rượu bưởi của dân cù lao chưng cất, có vị ngọt, không cần thức nhắm, dễ uống nhưng say đằm thắm. Những thứ thức uống của “quân xâm lược” nặng đô quá, ông chỉ dùng rượu ngoại để tiếp khách và ban cho cấp dưới. Ông bận trang phục thể thao trắng, nổi bật giữa màu xanh cây cối, trên bắp đùi trắng lốp bên trái, một vết thẹo sâu do viên đạn xuyên qua phần mềm, ông tự hào với vết thẹo ấy, nó chứng minh thời trai trẻ oai hùng, ông hay kể cho thuộc cấp của mình nghe về những tháng ngày ông tham gia chiến đấu trên chiến trường miền Đông “gian lao mà anh dũng”. Ông lắng nghe tiếng chim chìa vôi hót líu lo trên cây bưởi. Ông nhẹ nhàng đưa ly rượu lên mũi.

- Hu ú... ú hà..., giết chết nó!

Tiếng tru dài cùng tiếng hét từ sau vườn làm ông nhíu mày, hắt ly rượu xuống sông. Trong căn nhà nhỏ rào kín bằng song sắt sau vườn, một con người to lớn và lông lá như con vượn đang gào lên nhảy choi choi trong chiếc lồng, đầu hắn nghiêng qua một bên.

- Hú ú... ú hà..., giết chết nó!

Đôi mắt điên dại của hắn long lên sòng sọc, hắn cào cấu vươn tay về phía người đàn bà đẩy bát cơm vào lồng sắt. Hắn bốc cơm ném vào người đàn bà. Người đàn bà dịu dàng:

- Mẹ đây mà Thắng, ăn đi con!

- Hú ú... u hà..., giết chết nó!

Hắn vươn tay chụp được mái tóc của bà kéo về phía chuồng và nức nở khóc:

- Mẹ! Mẹ ơi! Hãy thả con ra, hu hu hu...!

Người đàn bà cam chịu để hắn níu mái tóc của mình và khóc theo con. Tư Ngồng đứng lên đi về phía chuồng, đánh mạnh vào tay hắn, thấy ông, hắn buông người đàn bà và hú lên:

- Hú ú... u hà..., giết chết nó!

Ông đỡ người đàn bà, đầu tóc rối bù, nhưng gương mặt của bà đẹp lạ lùng, đôi mắt buồn thăm thẳm.

Ông gầm lên với bà:

- Hãy giết nó đi!

Ông giận dữ, vào nhà thay quần áo và bỏ đi.

Chiếc xe hơi màu đen bóng lộn lăn bánh ra khỏi cổng, bà Lan lặng lẽ đi theo xe chồng đóng cánh cổng sắt nặng nề lại, ông đi thẳng không hề quay nhìn lại.

Gã tài xế đưa ông đến ngôi biệt thự nhỏ trong khu vườn bên kia cây cầu, thuộc địa phận thành phố. Một cô gái trẻ xinh đẹp trong chiếc váy ngủ mong manh ra mở cổng, nàng ôm ông hôn đánh chụt vào má.

Tư Ngồng đi vào nhà buông mình trên salon, Diễm thả thân hình nuột nà và mềm mại trên người ông, cô đưa tay xoa nhẹ nhẹ vết thẹo trên đùi ông. Tư Ngồng lim dim tận hưởng cảm giác khoan khoái. Sau nhiều lần ân ái với người tình lớn tuổi, Diễm phát hiện ra nơi tạo cảm giác hứng thú cho ông chính là vết thẹo này, thoáng sau cô nhận ra sự động đậy trong cơ thể của ông, cô vít đầu ông xuống bộ ngực đồ sộ của mình. Ông tham gia vào trò chơi ân ái, đó là cách ông cần xả đi những bực dọc ở gia đình và cơ quan.

Ông gặp Diễm trong một lần đi uống bia ôm ở nhà hàng karaoke Hạnh Phúc.

Bà chủ nhà hàng có gương mặt hiền lành, trắng trẻo, không vẻ gì là tú bà tươi cười đưa ông và thuộc cấp vào phòng VIP, máy lạnh dịu dịu, bia, rượu ngoại sắp xếp gọn ghẽ và khá đẹp mắt. Trên bàn ngoài mấy cái micro không dây còn có bình hoa hồng tỉa tót cẩn thận cắm vào bình thủy tinh trong suốt. Sau khi yên vị, cánh cửa hé mở, năm cô gái tuổi độ mười tám, đôi mươi, váy ngắn chân dài nhẹ nhàng bước vào ngả trên người họ. Bà chủ đẩy về phía Tư Ngồng, cô gái đẹp nhất trong đám, bà cung kính:

- Hàng mới bóc tem đó anh Tư.

- Hừ... - Tư Ngồng hắng giọng ra vẻ hài lòng, ông choàng tay ôm cô gái.

- Em lau mặt cho ông nhé! - Cô gái nũng nịu, ông ngửa người ra gối lim dim tận hưởng sự chăm sóc của đôi bàn tay mát lạnh và thơm phức.

Sau vài chai bia, các cô gái lần lượt thoát y, ông sững sờ trước cơ thể đẹp và hừng hực sức sống của Diễm. Bia chảy như suối, các thân thể trắng lóa lượn lờ, những bộ ngực trần loang loáng, những bài hát cuồng dại, giọng nói Nam bộ ngọt lịm của các cô gái, làm ông ngây ngất. Cao hứng mở cặp lấy ra mấy thẻ vàng lá ném ra bàn. Hiểu ý chủ, gã tài xế nhanh nhảu ra lệnh:

- Anh Tư cho các em đó, nhưng không phải cho hết, cho phép các cô cắn mỗi người một miếng, ai cắn được bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu, nhất thiết phải cắn, ai không căn coi như từ chối lòng tốt của anh Tư.

Ông cười khoái trá với sáng kiến của gã tài xế. Là người có học ông biết loại người này khá nguy hiểm, hắn luôn hiểu ý ông, luôn làm ông hài lòng, nhưng ông biết hắn cũng sẵn sàng bán đứng ông, nhưng ông không sợ, ông có quyền lực bí mật mà người khác không thể có, bất kỳ ai phản bội ông cũng đều trả giá.

- Nhanh đi các em! Gã tài xế giục các cô gái.

- Nhanh đi không anh Tư đổi ý bây giờ!

Các cô hơi sững một chút vì cách cho tiền "boa" kỳ lạ của ông khách, sau đó các cô hứng thú tham gia trò chơi, các cô ra sức cắn xé các thẻ vàng, nhiều người bị rách miệng nhòe nhoẹt máu. Bia, rượu ngoại ngồn ngang, những cái miệng đỏ lòm máu rỉ xuống sàn nhà, vàng sáng lóa. Những người đàn ông trong phòng khoái trá gào lên, hoan hô sự chịu chơi của sếp. Các cô gái cũng rú lên. Diễm sững sờ đứng nhìn. Ông lấy thẻ vàng mới đưa vào miệng Diễm, cô hất tay ông, ôm quần áo quay lưng, Tư Ngồng níu tay cô lại, cô vùng ra và bỏ đi. Phản kháng bất ngờ của Diễm, khiến Tư Ngồng mất hứng, ông phẩy tay ra lệnh cho đám em rút lui.

Hành động kỳ lạ của cô gái bia ôm, khiến ông vừa bực dọc vừa thích thú, không lẽ trong thế giới ăn chơi đây trụy lạc như thế, còn có người biết tự trọng hay sao? Đêm hôm ấy, bộ ngực nõn nà của Diễm lấp đầy giấc mơ của ông, thái độ giận dỗi phụng phịu trên gương mặt xinh đẹp của cô làm cho ông trằn trọc suốt đêm. Hôm sau, ông gọi cậu tài xế đưa ông trở lại nhà hàng Hạnh Phúc. Bà chủ xum xoe, xoa tay hỏi ông:

- Anh Tư cần gì ạ? Gã tài xế nhanh nhảu: Gọi con bé đêm qua ra đầy gặp sếp.

- Dạ! Dạ!

- Bà muốn chết hả!? Gọi nó ra đây!

- Dà! Anh Tư đừng giận, em đã phạt nó rồi.

Gã tài xế nạt:

- Gọi nó ra đây, đừng nói nhiều!

Bà chủ ngước mặt lên lầu:

- Bây đâu, đưa con Diễm xuống đây có người gặp.

Một thanh niên lực lưỡng nắm tay Diễm đưa xuống cầu thang, Diễm vùng vằng tự đi, gương mặt tím bầm, đôi mắt đen láy ngây thơ. Tư Ngồng bật dậy, năm cánh tay Diễm quát lên:

- Sao thế này!?

Nước mắt chảy dài, cô phụng phịu:

- Tại hôm qua em giận ông nên...

- Hừ! - Bà chủ hắng giọng.

Từ Ngồng mở cặp lấy cọc đô-la quăng lên bàn và ra lệnh với bà chủ:

- Tôi mua con bé này!

Ông quay qua Diễm:

- Em là người ở đâu?

- Em sinh ra ở cù lao Dao.

Thoáng sửng sốt, Tư Ngồng dịu giọng:

- Em đi theo tôi nhé?

Cô khẽ gật đầu đi theo Tư Ngồng ra xe.

CHƯƠNG 8

Trong đầu của một đứa trẻ, mọi sinh vật đều có thể nói chuyện được.

Ni cô Diệu Lan luôn bị hành hạ bởi những giấc mơ khủng khiếp nhất...

Con chó Bé đã chết vào một chiều mùa thu nắng vàng rực rỡ. Chết tức tưởi, đôi mắt mở trừng, bầu sữa vẫn căng cứng. Cô bé Lan đang ngoạm đầu vú của nó và lim dim tận hưởng sự ngọt ngào của dòng sữa. Bỗng có tiếng sột soạt ngoài vườn. Con Bé gừ lên và lao ra. Đoàng!... Đoàng!... Hai tiếng nổ liên tiếp. Lan khóc thét. Những người lính mặc đồ rằn ri bước qua xác của con chó và đi vào nhà. Một người lính cúi xuống bế Lan bỏ lên giường, những người còn lại lục tung nhà cửa. Con bé vẫn khóc. Sau khi lục soát chán, những người lính bỏ đi. Anh lính trẻ chần chừ quay lại nhìn con bé một chút, lén nhìn người chỉ huy đi ra cửa, anh lấy hộp thịt để trên giường. Buổi tối, người cha trở về mở nắp hầm bí mật dưới bàn thờ kéo ra một chàng trai trẻ, tuổi trạc mười tám, bộ quần áo màu đen, trên bắp đùi một viên đạn xuyên qua phần mềm để lại vết thương sâu hoắm. Ông cẩn thận dùng kéo cắt ống quần và băng bó vết thương. Chàng trai mặt xanh rớt, nghiến răng. Bé Lan im lặng nhìn lên xà nhà, một con nhện chơi đùa với bé, nó rớt xuống bằng sợi dây nhỏ xíu rồi lại đu lên và rớt xuống, bé Lan nhìn chăm chú con nhện. Trong đầu óc non nớt của Lan, chưa phân biệt được con vật và con người. Con chó, con nhện, người cha và người đàn ông trẻ tuổi bị thương và cả những người lính, đều giống nhau trong mắt nó; trong đầu của một đứa trẻ, mọi sinh vật đều có thể nói chuyện được, nói bằng thứ ngôn ngữ mà sau này lớn lên loài người không còn nhớ được, không biết được. Con nhện bảo với Lan:

- Ta đang đánh đu giữa hai bờ hư thực, nhưng ta có bảo hiểm bằng sợi dây tơ này, còn các người đánh đu mà không có bảo hiểm.

Lan đưa mắt hỏi:

- Các người là ai?

Con nhện trả lời:

- Là con, là cha con và những người khác.

- Đánh đu để làm gì?

- Không để làm gì cả, trời bắt thế. Loài nào càng có trí khôn thì càng phải đánh đu nguy hiểm nhiều hơn.

- Thể loài nào có trí khôn nhất?

- Loài người.

Những cuộc đối thoại như thế giữa Lan và con nhện khiến cho thời gian trôi qua rất nhanh và cô bé ngủ tự lúc nào không biết.

Khi thức giấc, Lan nghe cha mình nói với người đàn ông trẻ tuổi bị thương ở chân:

- Ăn đi, ăn một miếng đi!

Chàng trai thều thào:

- Tôi không thể ăn thức ăn của kẻ thù.

- Đừng dại dột, con người đối địch với nhau, nhưng thức ăn là của chung thiên hạ.

Lan đưa mắt nhìn, thì ra cha cô đã lấy hộp thịt của người lính để lại nấu cháo cho người đàn ông bị thương, cô nói với cha:

- Con đang đói, người ấy không ăn thì thôi sao cha ép làm gì?

Tiếng nói của Lan bật ra ngoài bằng tiếng oe oe, mà cha cô và nhiều người gọi là tiếng khóc. Ông đứng lên ôm cô vào lòng:

- Nín đi con, cha sẽ cho con ăn.

- Con đói bụng và con nhện đã bỏ đi.

Lan lại nói bằng ngôn ngữ của trẻ thơ, dường như cha cô hiểu, ông nhìn lên trần nhà, rồi mang chén cháo đút từng muỗng cho cô. Lan ăn ngon lành, lần đầu tiên cô thấy thức ăn ngon như vậy.

Chàng trai nhìn bát cháo nuốt nước miếng, cục yết hầu chạy lên chạy xuống. Cha bé Lan bước xuống đất bón cháo cho anh, anh chịu ăn.

Sáng nay, sau khi bị thương, anh kịp lê vào vườn, cha Lan kéo anh xuống hầm bí mật, vừa dọn dẹp xong dấu vết thì những người lính ập đến, ông vác cuốc ra ruộng để tránh mặt. Cũng may những người lính chỉ lục soát qua loa rồi bỏ đi nên không phát hiện hầm bí mật đào dưới bàn thờ. Hầm bí mật này ông đào để giấu anh của Lan. Thằng con trai thứ hai của ông trốn đi lính Cộng hòa dưới hầm bí mật suốt mấy năm trời, cho đến khi bị quân cảnh bắt, trong lần chui ra đi thăm người yêu. Ông chẳng có lý tưởng chính trị gì cả, là người nông dân, ông yêu ruộng đồng và ghét chiến tranh, cuộc chiến liên miên trên quê hương ông, người chết như rạ. Chiến tranh cướp mất vợ và con trai của ông. “Thấy chết phải cứu!”, đó là đạo lý dân tộc mà ông được dạy ngay từ nhỏ.

Bé Lan ngủ, ông đưa chàng trai xuống hầm bí mật.

***

Lan sinh ra giữa thời kỳ đạn bom ác liệt nhất của đất nước, lớn lên giữa các cuộc đối thoại với thế giới loài vật và cây cỏ quanh mình, tất cả nói chuyện với Lan và nhìn cô lon ton đi vào cõi người cơ cực. Như bao đứa trẻ khác trên đất nước chìm đắm trong cuộc chiến này, Lan trưởng thành rất sớm, sáu tuổi Lan đã biết làm việc nhà và ra đồng bắt con cua, con ốc, hái ngọn rau nấu cho cha bát canh. Cái chết trong thời chiến là chuyện thường tình. Trong một lần đi hái rau, Lan nghe lũ trẻ chăn trâu reo lên chạy theo như rồng rắn.

- Việt cộng, Việt cộng, tụi bay ơi!

Lan cũng nhập bọn. Lần đầu tiên cô thấy Việt cộng, đó là xác của bốn cô gái còn rất trẻ, mặc đồ bà ba đen, họ được khiêng đi trên những chiếc cáng. Các cô đều trắng trẻo xinh đẹp, nhưng mũi và tai của họ rỉ máu.

Bà Năm Trầu, đi theo xác của các cô Việt cộng, bà vừa đi vừa khóc. Cha của Lan đi tìm cô, ông nắm tay kéo cô ra khỏi đám trẻ. Ông khẽ hỏi bà Năm Trầu:

- Chuyện gì thế bà? Bà Năm kéo khăn rằn chậm nước mắt trả lời:

- Họ khui hầm bí mật dưới gốc đa thần, mấy đứa không chịu đầu hàng, bị ném lựu đan cay, chết cả, tội nghiệp quá! Tôi đi theo xin xác tụi nhỏ về chôn. Ông là ấp trưởng, ông nói giùm tôi một tiếng.

Cha của Lan đi theo đám trẻ và bà Năm Trầu, tay ông vẫn nắm chặt tay của con gái. Đến sân đình, tạm thời được trưng dụng để làm nơi đóng quân của những người lính Cộng hòa, cha của Lan tiến đến trước mặt người lính trẻ đeo trên ve áo cái hoa mai.

- Thưa thiếu úy!

- Chuyện gì thế ông ấp trưởng?

- Thưa thiếu úy, nghĩa tử là nghĩa tận, xin thiếu úy nói với mấy ông lính ngoại quốc, cho tụi tôi mang xác các cô về chôn cất, cũng là con em trong xóm, bị mấy ông giết tội nghiệp quá!

- Mấy cô này lì lắm, gọi mãi không lên còn ném lựu đạn làm bị thương mấy anh em tụi tôi, chứ tôi cũng chỉ muốn bắt sống. Thôi ông đợi trên quận về chụp hình rồi tôi nói họ cho mang xác về chứ để làm chi? Mà ông Mân này, ông liệu mà lấp cái hầm bí mật dưới bàn thờ đi kẻo mất mạng đó!

- Dạ thiếu úy cứ nói chơi!

- Nói chơi gì, tôi biết tỏng ông Mân ạ, nể cậu con trai đầu của ông đi lính biệt động quân, cậu thứ hai mất tích ngoài Quảng Trị, không thì tôi lật tẩy ông từ lâu rồi. Thôi ông về đi, lát tôi cho bà Năm Trầu mang xác mấy cô này về.

- Dạ, cám ơn thiếu úy!

Cha Lan lí nhí cám ơn và đưa Lan về. Lan ngoái đầu nhìn lại mấy chị Việt cộng, lần đầu tiên cô biết thế nào là Việt cộng. Đêm hôm ấy, cha của Lan hì hục vác đất vào lấp cái hầm dưới bàn thờ, cái hầm đã giấu người lính trẻ, con người mà sau này gắn chặt vào cuộc đời cô, như định mệnh nghiệt ngã.

CHƯƠNG 9

Chuyện kể của nhà thơ: “Gặp gỡ chừng như chuyện liêu trai..."

Không ai biết tên thật của anh. Có lần nhà thơ kể cuộc đời anh như giấc ngủ dài mê muội, trong những bài thơ anh ký tên Miên Trường, nên dân cù lao gọi anh là Trường nhà thơ. Nhà thơ Miên Trường gần như chính thức trở thành cư dân của cù lao Dao. Dân trong vùng coi anh là người của họ, anh không chỉ biết chèo đò, mà còn biết làm ruộng rất giỏi, như thể là nông dân chuyên nghiệp, anh nói, mọi nghệ sĩ trên đất nước này đều là nông dân. Họ yêu mến anh.

Đêm, trong quán nước bên sông, rả rích côn trùng và cá quẫy, cơn mưa lây rây, không gian buồn, nhưng không quá ảm đạm. Lụa và Miên Trường ngồi bó gối nhìn ra sông. Miên Trường đọc bài thơ say của Vũ Hoàng Chương:

Gặp gỡ chừng như chuyện liêu trai

Ra đi không hẹn một ngày mai

Em ơi lửa tắt bình khô rượu

Đời vắng em rồi say với ai!...

Không nhìn nhà thơ, Lụa hững hờ nói:

- Anh kể chuyện đi.

Miên Trường dõi mắt về phía ánh đèn mù mờ của chiếc thuyền câu trên sông và kể.

***

Đôi mắt buồn thảm của người thợ đá đã ám ảnh Trương Phước suốt cả đêm. “Một câu chuyện buồn và bi thảm!” Chàng thức giấc đi lang thang ngoài vườn, khu vườn trong cơ dinh của Trần Tướng quân ngào ngạt mùi hương cây trái. Mùi hoa bưởi dịu ngọt, mùi ngọc lan ngào ngạt, dẫn bước chân của chàng đến bên pho tượng sư tử của người thợ đá đã được mang về trong dinh thự Trần Tướng quân. Chàng chạm tay vào pho tượng và khẽ rùng mình, pho tượng lạnh toát, đôi mắt sáng quắc chiếu thẳng vào mặt chàng.

- Thiếp chờ chàng đã lâu. - Tiếng nói nhẹ như hơi thở thoảng bên tai Trương Phước

- Nàng là ai? Từ đâu đến? - Chàng mê muội hỏi lại.

- Thiếp là nữ hoàng của vương quốc Phù Nam, thiếp là con gái người thợ đá, thiếp là người yêu của chàng.

- Con gái người thợ đá? Nữ hoàng? Người yêu của ta ư?

- Dạ!

Một bóng trắng nhẹ nhàng lướt đến bên Trương Phước, chàng ngẩn ngơ trước vẻ đẹp thuần khiết và hiển dịu của nàng, gương mặt thanh tú, thân hình tròn trịa, da ngăm đen, đôi mắt long lanh nấp dưới hàng mi cong vút..

- Thiếp vừa được tái sinh bên dòng Thanh Long, hàng ngày thiếp cùng mẹ vào rừng tre để hái măng, cha thiếp là người thợ đá tài hoa.

Ta có biết ông ấy.

- Trong một lần đi hái măng trong rừng tre, nơi mà chàng và Trần Tướng quân dạo bước, thiếp đã gặp một nhà tiên tri người bản xứ, ông ta là thần dân của thiếp. Ông già không có tuổi và đi lại giữa hai thế giới hàng triệu năm qua. Ông nói cho thiếp biết tiền kiếp của mình. Ông ấy đưa thiếp đi tìm măng và những ổ nấm mối. Chàng đã dùng thử nấm mối chưa?

- Rất tiếc ta chưa có dịp.

- Đó là loại nấm tự nhiên, mọc ở các gò mối, ăn rất ngon. Vào mùa nấm, những người thợ đá và những thợ rừng gói vào lá chuối nướng ăn, ngọt lịm như tổ yến vậy. Chàng ở đây đến mùa mưa, chàng sẽ được thưởng thức. Nấm mối là món quà tặng của thế giới song song dâng tặng cho thế giới vật chất. Những ai được dẫn đường mới tìm được nấm, nếu không ở ngay trước mắt cũng không nhìn thấy.

Cô gái dịu dàng ngả đầu lên đùi chàng, hương thơm từ cơ thể nàng tràn ngập cả không gian, Trương Phước ngây ngất trong mùi thơm quyến rũ ấy. Chàng đặt nụ hôn lên môi nàng.

- Ông già tiên tri quả quyết rằng, đến khi thiếp lớn, chàng sẽ đi tìm thiếp, chúng ta có duyên tiền định.

Chàng sẽ đến xứ này và cùng thiếp se duyên. Ông tả cho thiếp hình ảnh của chàng, trong những giấc mơ của thiếp, luôn hiện lên hình ảnh của chàng. Hôm chàng đến rừng tre trên lưng con bạch mã, thiếp đã nhận ra chàng.

- Vậy ta với nàng đã biết nhau từ tiền kiếp à?

Nàng tên gì?

- Tạm thời chàng gọi thiếp là A Múi - một cái tên mới nhất của thiếp. Kiếp trước chàng là hoàng tử của vương quốc láng giềng, thiếp là nữ hoàng, chúng ta đã được hứa hôn, nhưng chiến tranh xảy ra, hai quốc gia thành kẻ thù của nhau, chúng ta không thể thành hôn được. Trải qua nhiều trăm năm, thiếp tái sinh trong gia đình người thợ đá, còn chàng tái sinh trong gia đình của người Nam hà danh tiếng, lẽ ra chúng ta đã trở thành phu phụ...

Trương Phước khẽ rùng mình.

- Thú thật ta không biết chuyện này.

- Nhưng tiếc thay, thiếp chọn nhầm chỗ, nên tái sinh vào gia đình mà hai dân tộc muôn đời không thể hòa hợp được, mối hận thù đã ăn sâu vào máu thịt của mọi người. Phụ thân thiếp chắc chắn không bao giờ cho thiếp làm vợ chàng, cho dù gia đình thiếp đang ngụ cư trên vương quốc của chàng.

- Ta không hiểu tại sao con người luôn thù hận và các dân tộc lại thích xâm lăng như vậy?

- Ông già tiên tri nói cho thiếp biết đó là sự sắp đặt của Thượng Đế. Ngày xưa dân Lạc, người Hoa đọc chệch là Lai, nên sau này có người gọi là Mã Lai. Dân tộc này di cư từ cao nguyên Tây Tạng về các vùng đất phương Nam, sau những cuộc chiến với dân du mục, họ sống rải rác nhiều nơi. Các dân tộc khác còn giữ được tính cách của người Việt cổ, riêng dân của chàng thì bị ngoại bang cai trị quá lâu nên mất dần bản sắc. Sự xâm lăng là điều không thể tránh khỏi. Sau này con cháu chúng ta cũng luôn bị xâm lăng như thế. Những cuộc xâm lăng diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, có khi dùng vũ lực, có khi bằng con đường ngoại giao, có khi bằng tiền bạc.

Các dân tộc bị xâm lăng bên cạnh thân phận nô lệ, họ còn phải tiếp nhận nền văn hóa của nước đã xâm lăng họ.

- Nhưng ngày trước dân tộc ta đâu có xâm lăng vương quốc của nàng, lịch sử có chép như thế mà.

- Chúng ta có đánh nhau, nhưng không phải quốc gia của chàng đã tiêu diệt dân tộc thiếp, chúng ta cùng nguồn gốc mà. Đất nước của thiếp bị diệt vong là ý muốn của Thượng Đế, do sai lầm của thiếp, khiến ngài nổi giận.

- Vậy sao!?

- Thiếp đã sở hữu một vật biểu trưng cho quyền lực của ma quỷ, mà thiếp coi như báu vật, đó là một sai lầm không thể tha thứ của một người cai trị vương quốc như thiếp.

- Đó là vật gì?

- Một lưỡi dao chứa đựng quyền lực u ám. Thiếp đã coi nó như báu vật... Rất tiếc...

Trương Phước sửng sốt trước câu chuyện của A Múi. Chàng vuốt nhẹ mái tóc của nàng.

- Chúng ta có duyên từ tiền kiếp thì chúng ta sẽ có nhau thôi.

A Múi lắc đầu buồn bã:

- Rất tiếc, thiếp đã tái sinh nhầm chỗ, chúng ta không thể vượt qua mối thù truyền kiếp của hai dân tộc. Khi thiếp đến tuổi tròn trăng, phụ thân thiếp đã quyết định dâng thiếp cho Trần Tướng quân, người đồng hương của ông ấy, nên thiếp đã hủy bỏ thân xác mà thiếp đã mang mười sáu năm qua. Thiếp phải chờ đợi thêm một thời gian nữa, để hội tụ năng lượng Ranaga mới tái sinh trở lại.

- Trần Tướng quân?

- Dạ! Chính ông ấy. Những cư dân theo chân Trần Tướng quân đều coi người là ân nhân và luôn muốn dâng cho người những thứ tốt nhất mà họ có.

Trương Phước thở dài nghĩ thầm: “Con người đôi lúc quá mê muội, cái chữ Trung quân, theo chân ngoại bang len lỏi vào đất nước chàng đôi khi làm tan nát nhiều số phận của những người dân”.

- Thiếp không muốn như vậy, cho dù thiếp rất kính trọng Trần Tướng quân, thiếp phải chờ đợi chàng.

- Ta muốn hỏi nàng chuyện này...

- Chàng hỏi đi.

- Người thợ đá có kể cho ta nghe rằng, tảng đá mà ông ta nhặt được trong cù lao rất cứng và nó chỉ mềm khi con gái của ông ta đập đầu vào đó tự vẫn.

- Vì bên trong tảng đá ấy có lưỡi dao quyền lực.

Ngày trước, khi vương quốc của thiếp bị hủy diệt, trước khi bước vào thế giới song song, thiếp không thể mang lưỡi dao ấy theo, lưỡi dao đã phải để lại trên đất này.

Lưỡi dao lưu lạc trong thế giới vật chất nhiều ngàn năm và nó gây ra rất nhiều tội ác. Một hôm, có viên quan địa phương nhặt lưỡi dao. Ông già tiên tri giải thích cho hắn tác dụng ghê rợn của lưỡi dao. Biết chuyện, hắn hí hửng mang dâng cho quốc vương với hy vọng được bổng lộc. Sau khi nghe viên quan địa phương giải thích về cái mà gã gọi là “báu vật”, quốc vương giận dữ quát: “Báu vật của đất nước là người hiền tài, báu vật của nhân dân là mễ cốc, cái thứ giết người này sao gọi là báu vật được!” Vị quốc vương anh minh hiểu được ý của Thượng Đế mà ngày xưa thiếp không hiểu. Quốc vương ném lưỡi dao xuống sông và nguyền rằng “loài quỷ vật hãy ở trong lòng đất ngàn năm”. Không ngờ khi lưỡi dao vừa ném xuống, đất rùng rùng chuyển động và hiện lên doi đất hình lưỡi dao tách dòng sông làm đôi, đó chính là cù lao Dao. Mới đó mà ngàn năm trôi qua, con dao trở lại trần gian, nó nằm trong phiến đá mà phụ thân của thiếp đã tạc ra con sư tử này đây. Vì lưỡi dao được rèn trong máu của một ngàn trinh nữ nên tảng đá bao quanh nó chỉ mềm đi khi có máu của trinh nữ thấm vào.

Kể xong câu chuyện kỳ lạ, cô gái nhìn Trương Phước và nói:

- Vì chàng có duyên tiền định với thiếp, nên chàng và dòng họ của chàng sẽ là chủ nhân của lưỡi dao trong tượng đá này. Thiếp có ghi lại bài thần chú bằng chữ cổ, đó là thứ ngôn ngữ mà chàng có thể đọc được.

- Ta cần lưỡi dao để làm gì?

- Thiếp không biết, đó là chuyện của chàng, thiếp chỉ biết cơ duyên là chàng sẽ làm chủ lưỡi dao quyền lực.

Bỗng có tiếng gà eo óc gáy, A Múi bật dậy:

- Thiếp phải đi đây. Chàng về đi, nhớ nhé, lưỡi dao được rèn trong máu trinh nữ.

Bóng trắng phất phơ của A Múi biến mất sau con sư tử đá. Trương Phước dụi mắt, chàng vẫn thức, mà tại sao có chuyện kỳ lạ như vậy? Từ khi đến trước con sư tử đá này chàng trở nên mê muội như là giấc mơ, khi không còn A Múi chàng tỉnh lại và lạnh toát cả người, hóa ra chàng giao tiếp với người cõi âm!

***

- Sao anh biết được chuyện ma này?

- Đó không phải là chuyện ma. Câu chuyện này anh được kể lại khi lạc vào thế giới song song.

- Sao giống chuyện ma quá vậy? Thế giới song song là gì?

- Ma là cách gọi của người đời nay, trong thực tế có một thế giới song song với thế giới chúng ta. Ở thế giới ấy, con người không tồn tại dưới dạng vật chất. Nếu muốn trở lại thế giới chúng ta, họ phải chuyển năng lượng vi tế vào thể xác vật chất như chúng ta. Ông già trong câu chuyện của nữ hoàng chính là ông già người Mạ ở thượng nguồn sông Thanh Long. Ông già ấy là người làm chủ được năng lượng Ranaga nên luôn đi lại giữa hai thế giới hàng triệu năm nay. Ông ta biết tất cả mọi chuyện tiền kiếp và tương lai.

- Anh đã lạc vào thế giới song song ấy như thế nào?

- Đó là câu chuyện dài, anh sẽ kể cho em nghe vào dịp khác.

- Ở thế giới ấy con người cũng có tình yêu sao?

- Họ không có hận thù, chiến tranh, và những tranh chấp vật chất như chúng ta, nhưng tình yêu thì vẫn tồn tại, bởi tình yêu không phải là dạng vật chất. Người của thế giới song song biết rõ chúng ta, nhưng chúng ta không biết họ. Không phải họ tài giỏi hơn chúng ta, nhưng họ sở hữu một năng lượng vi tế có tên gọi là năng lượng Ranaga, như vị nữ hoàng đã nói với tiền nhân Trương Phước.

- Vậy là ma rồi còn gì? Em luôn tin là có ma, em cũng đã từng thấy ma.

Miên Trường lắc đầu cười:

- Những người nhạy cảm, hoặc những người được Thượng Đế ban cho năng lực đặc biệt, hoặc giây phút ngẫu nhiên nào đó của trời đất, năng lượng Ranaga hội tụ và những người ấy tình cờ thấy được thế giới song song với thế giới chúng ta.

Lụa mỉm cười vu vơ.

CHƯƠNG 10

Linh hồn tồn tại dưới dạng sóng, như sóng truyền hình hoặc sóng điện thoại.

- Người ta đang điều tra về cái chết của Tư Ngồng.

Bảy Tánh mở đầu câu chuyện tại quán cà phê của Lụa. Nói xong y đưa mắt nhìn nhà thơ, cứ như anh là thủ phạm sắp bị lôi ra ánh sáng.

Nhà thơ nhiều lần khẳng định có một thế giới phi vật chất song song với thế giới chúng ta và họ đang quan sát chúng ta. Không biết có phải vì ý nghĩ khác thường ấy không mà Miên Trường từ bỏ vinh hoa để đến vùng quê này sưu tầm chuyện cổ.

Bảy Tánh trêu nhà thơ:

- Nhà thơ ơi! Ông bảo có linh hồn, vậy các người chết rồi linh hồn của họ ở đâu?

- Ở ngay trước mặt chúng ta - Miên Trường bình thản trả lời - Linh hồn tồn tại dưới dạng sóng như sóng truyền hình hoặc sóng điện thoại vậy. Chúng ta đâu nhìn thấy sóng, đúng không? Nhưng nó đang tồn tại và cái ti vi nhận ra nó. Những nhà ngoại cảm đi tìm mộ do họ được Thượng Đế ban cho họ khả năng như cái ti vi, họ bắt được sóng của linh hồn, tất cả linh hồn tồn tại ở thế giới song song. Đó là một thế giới tồn tại ở chiều thứ tư của không gian. Anh biết có không gian ba chiều sao không tin có chiều thứ tư?

Bảy Tánh khẽ rùng mình, y sợ ý tưởng của anh. Bảy Tánh thường tỏ ra không tin vào quỷ thần và linh hồn, y không theo bất kỳ tôn giáo nào cả. Mỗi lần nghe Miên Trường nói, y thấy tội ác của mình ngập tràn. Mỗi ngày, y giết hàng chục con heo, nếu chúng nó có linh hồn thì y sẽ vô cùng khổ sở trước sự trả thù của chúng. Thực ra trong tiềm thức y luôn tin tưởng vào thần linh, mỗi lần cầm dao chọc vào cổ con heo là y khấn nguyện tất cả các đấng quyền năng xin phép hóa kiếp cho con vật bị loài người khinh bỉ này. Ừ! Con người lạ thật, khi nuôi con heo, thì họ nâng niu như đứa con, phục vụ nó tận tụy, cho nó ăn, tắm rửa, dọn chuồng, mỗi khi nó trở mình là họ mất ngủ, chạy đôn, chạy đáo, vậy mà mỗi lần chửi ai, họ lại mang con heo ra để ví, nào là: ngu như heo, dơ như heo, tham ăn như heo và khi coi phim sex họ gọi là phim con heo. Rồi khi mà tống khứ được con vật ấy cho y, họ hể hả ra mặt.

Y cũng đâu muốn làm nghề đồ tể làm gì, thời thế đưa đẩy buộc y phải cầm dao vậy thôi. Nhiều khi bị người đời chửi, y tự an ủi: “Dù sao ta cũng chỉ cầm dao giết heo, khối thằng đồ tể cầm dao giết cả người thì sao?"

Đưa ly cà phê bỏ nhiều đường ngọt lịm lên miệng, y nhìn Lụa, nhấp một ngụm, thưởng thức vị ngọt dễ chịu, vị mà Bảy Tánh ghiền còn hơn thuốc phiện.

- Cho anh điếu Con Mèo đi cô em.

Lụa vươn cánh tay nõn nà về phía Bảy Tánh, y chụp điếu thuốc, cố ý chạm vào cổ tay cô chủ quán. Lụa nhẫn nại chịu đựng sự suồng sã của y, nhìn đôi mắt đượm buồn của Lụa, Bảy Tánh cúi mặt áy náy. Nhà thơ nhìn ra sông, khe khẽ ngâm:

Em còn đứng bên bờ sông mát lạnh

Cho đầy hồn mơ ước viễn vông

Ta còn đứng bên bờ sông mát lạnh

Cho mưu toan tự tử âm thầm[2]

Bảy Tánh buông lời bình phẩm không ăn nhập đến bài thơ:

- Tất nhiên Tư Ngồng không thể tự tử, ai mà có thể tự làm bể tim của mình được?

Rồi y hỏi vu vơ:

- Ai làm bể tim của mình được nhỉ?

- Có đấy - Nhà thơ trả lời - Phụ nữ có thể làm bể tim bất kỳ gã đàn ông nào.

Bảy Tánh cười khùng khục.

- Cũng có lý, nhưng chỉ có những trái tim yếu đuối như nhà thơ thôi, chứ trái tim của một quan chức như Tư Ngồng, phụ nữ nào có thể làm bể cho nổi?

Nhà thơ bình thản trả lời:

- Không có trái tim nào có thể chịu nổi trước tình yêu và lòng thù hận.

Lụa đưa mắt ủng hộ nhà thơ:

- Anh nói đúng.

Mọi người trong quán lắng nghe cuộc trò chuyện giữa ba người như một thú vui, ở nhà ai cũng có cà phê nhưng họ thích ra quán vì nghiện những cuộc tán gẫu vô bổ như vậy.

Miên Trường biết, những người nông dân không hiểu những điều anh nói, nhưng họ thích nghe. Con người đôi khi như thế, có những điều họ không hiểu được, nhưng họ thích nghe, như âm nhạc và thơ ca chẳng hạn, bởi họ cảm nhận được sự gần gũi của nó trong đời sống tâm hồn họ, ngôn ngữ đối với họ có những lúc hoàn toàn vô nghĩa, nhưng những gì chứa đựng bên trong ngôn ngữ lại có ý nghĩa nào đó trong đời sống của họ, với điều kiện nó phải thật. Những người dân lao động dày dạn kinh nghiệm đời sống, nhanh chóng nhận ra sự giả dối trong ngôn từ. Nhân dân cần gì ở thơ ca?

- Thôi nhà thơ ở lại với các linh hồn của anh, bái bai người đẹp, anh đi đây.

Bảy Tánh tếu táo rồi lên xe Honda vù đi, chiếc xe Honda 67 tồi tàn là phương tiện mưu sinh của y. Trước đây, chiếc xe này là niềm kiêu hãnh của y. Thời chiến tranh, cả cù lao chỉ có một chiếc xe máy.

Đó chính là chiếc xe của trung sĩ cảnh sát Bảy Tánh. Bây giờ có nhiều xe các loại, chiếc Honda của Bảy Tánh thành đồ cổ, y dùng nó để chở heo.

CHƯƠNG 11

Mọi cuộc chiến nhìn từ phía trước đều là chính nghĩa.

Đó là buổi chiều ngun ngút gió, những cánh diều bay lượn trên không trung, bầy sẻ nâu ríu rít sà xuống cánh đồng vừa gặt xong. Khung cảnh thanh bình ấy, nhìn bề ngoài là vụ lừa đảo ngoạn mục, hoặc trò đùa của thiên nhiên giữa những ngày tang tóc của cuộc chiến tranh. Mọi cuộc chiến nhìn từ phía trước đều là chính nghĩa. Trần Đình có may mắn được nhìn cuộc chiến từ phía trước. Anh đã tham gia cuộc chiến với tất cả lý tưởng và sức lực của thời trai trẻ, hoặc ít ra anh đã biện hộ như vậy. Trong buổi chiều thanh bình giả tạo ấy, Trần Đình từ rừng trở lại cánh đồng sau đợt càn quét, khủng bố ác liệt của đối phương. Anh là người chỉ huy của đội quân du kích giữa vùng chiến sự ác liệt nhất của miền Đông. Sự tỉnh táo và gan dạ của anh khiến cho đối phương kinh hồn bạt vía. Quân đội Cộng hòa đã từng đặt mua cái đầu của anh với số tiền tương đương ba ký lô vàng, nhiều lần bị lọt vào ổ phục kích nhưng anh đều thoát nạn. Khẩu súng ngắn Trần Đình đeo bên hông là món quà tặng của cấp trên, món quà anh nhận được sau trận đánh “đơn thương, độc mã”, một mình, một tiểu liên xông vào phá hoại cuộc bầu cử của đối phương. Đó là trận đánh tạo ra nhiều huyền thoại xung quanh cuộc đời “vị anh hùng” xuất thân từ đứa trẻ chăn trâu như Trần Đình. Nhân dân đồn thổi rằng khi đối phương chào cờ và mời các quan chức bỏ lá phiếu đầu tiên để bầu Tổng thống, anh hùng Trần Đình bất ngờ hiện ra như vị thần, tay tung lựu đạn tay kẹp tiểu liên xả đạn vào đám quan chức, phá vỡ cuộc bầu cử, giết chết hơn mười người lính dân vệ và biến đi như có phép thuật. Thật ra trận đánh ấy, anh nhờ vào một người phụ nữ. Sau trận đánh, cấp trên hết lời khen thưởng và gởi tặng Trần Đình khẩu súng với sắc lệnh: “Mỗi viên đạn một mạng thù”. Nhìn món quà anh rất cảm động. Ở chiến trường ác liệt này, với vai trò của người chỉ huy du kích như anh, thì “mỗi viên đạn một mạng thủ”, làm sao thắng được đối phương có hỏa lực mạnh gấp trăm lần. Anh chỉ mới sử dụng có một viên trong khẩu súng ấy, một phát súng lệnh đúng lúc, tiêu diệt gọn trung đội biệt kích của địch. Nhớ chuyện ấy, anh mỉm cười.

- Anh cười gì thế? - Cậu lính trẻ đi cạnh bên hỏi.

Trần Đình nói tránh:

- Ta cười vì nghĩ đến buổi gặp gỡ với bà ấy, ta rất vui. Đời ta có thể thiếu mọi thứ nhưng không thế thiếu đàn bà.

Cậu lính trẻ cười lớn.

- Mày cười gì?

- Em cười vì anh cái gì cũng giỏi, đánh giặc cũng giỏi mà khoản đàn bà cũng giỏi.

- Mày thấy mấy con gà trống thiến có làm nên trò trống gì không? Cấp trên chỉ thị cái gì cũng đúng, riêng việc cấm cái khoản ấy là không đúng.

Không để ý lời cấp trên, anh lính nhìn về phía cánh đồng, sao im lặng quá vậy? Anh chợt nhớ câu hát trong bài ca mà anh nghe lén từ đài phát thanh của đối phương: “Đời người sao im vắng như đồng lúa gặt xong”.

Mấy bài hát của Trịnh Công Sơn, ông nhạc sĩ phản đối chiến tranh này anh rất mê, nhưng cấp trên cấm, anh không hiểu vì sao lại cấm những bài hát hay như thế.

Anh sợ hãi chiến tranh, anh đã thấy những đứa trẻ bị tung lên trời thịt xương lả tả, bàn tay bé xíu co giật liên hồi như cố níu cuộc sống. Anh tưởng tượng đứa trẻ tan ra như quả pháo, khiếp! Chiến tranh chẳng có gì đáng ca ngợi. Anh đã nhiều lần chứng kiến những người lính đối phương, cũng khóc thét lên khi bị thương, hoặc trước khi bị giết. Nhiều lần phát biểu linh tinh, anh bị Trần Đình rút súng ngắn đòi bắn, để loại ra khỏi cuộc chiến tên trí thức nửa mùa phá hoại tinh thần chiến đấu. Trần Đình dọa vậy thôi chứ chưa bao giờ bắn lính. Chúng nó sai thì sửa, đời người thằng nào chả sai, bắn hết lấy lính đâu mà đánh giặc.

Tạch tạch tạch...

Bất ngờ tàu rọ xuất hiện phía bờ sông, Trần Đình và cậu lính lao vào bụi tre. Trần Đình đặt tay lên khẩu súng và quả lựu đạn đeo bên hông. Cậu lính ghếch mũi súng lên bờ ruộng. Loại tàu rọ thường xuất hiện bất ngờ giữa đồng không để quăng lưới bắt Vi Xi - là tên gọi của lính ngoại quốc gọi đội quân giữ nước. Chiếc tàu rọ lượn vòng và xả đạn vào bụi tre. Nhanh như chớp, Trần Đình lia loạt AK, chiếc tàu bay chao đảo hai vòng rồi cắm xuống ruộng bốc cháy.

Một loạt ca-nông rót dồn dập cày nát vùng đất xung quanh khu vực chiếc tàu rọ vừa bị bắn. May là Trần Đình và cậu lính trẻ đã kịp vọt xuống bờ mương chạy ngược về phía thác Đá Bàn.

Vài phút sau, một chiếc máy bay trực thăng nhỏ rảo vài vòng trên làng Vĩnh Thanh, ngôi làng nằm sát bìa rừng chiến khu. Truyền đơn lả tả như bầy bướm trắng năm hạn hán. Mặt sau tờ truyền đơn vẽ ngôi nhà bốc cháy với dòng chữ hăm dọa “Nếu các bạn che giấu cho VC, ngôi làng của các bạn sẽ như thế này.” Mặt kia của tờ truyền đơn kêu gọi mọi người nhanh chóng rời khỏi làng vì quân đội đồng minh sẽ ném bom hủy diệt nơi ẩn náu của VC trong làng. Dân làng nhốn nháo gồng gánh. Trần Đình biết được nội dung của tờ truyền đơn, anh lẩm bẩm:

- Mẹ! Bọn mũi lỏ này ngu như heo, thả bom mà báo trước, còn lâu mới diệt được Vi Xi.

Nửa giờ sau khi truyền đơn thả xuống, máy bay gầm rú trên bầu trời Vĩnh Thanh và trút xuống những quả bom hung hãn, cả làng đỏ rực, dân làng dồn ra đồng nhìn về những ngôi nhà của mình và khóc!

- Đù mẹ!

Trần Đình nhỏ bãi nước bọt và chửi đổng:

- Bọn chó này làm mất toi một buổi băng rừng của tao. Thế nào tao cũng lấy mạng vài thằng phi công.

Trần Đình chửi thề không chỉ vì hậm hực với chuyện hỏng cuộc hẹn, mà thực sự tức giận vì cuộc chiến tranh, tức giận thực sự với những kẻ thù xâm lược.

Vào buổi chiều bầu trời đỏ rực như máu của nhiều năm sau, linh hồn Trần Đình bay về vùng đất đầy chiến tích này để tự vấn: mình đã thực sự tức giận bọn ngoại xâm hay mình chiến đấu vì cá nhân? - Đó là chuyện của nhiều năm sau.

Trần Đình rê mũi súng theo chiếc máy bay FAC đang quần đảo trên bầu trời của làng Vĩnh Thanh, ngôi làng tan hoang sau đợt bom. Anh lính trẻ run rẩy:

- Anh nổ thằng này, em sợ chúng rải bom nữa, cả làng sẽ chẳng còn gì?

- Mẹ kiếp! Mày câm đi! Chẳng có lập trường tư tưởng gì cả.

Mũi súng rê theo chiếc máy bay và khạc ra lăn đạn, chiếc máy bay chao vài vòng, phựt lửa và chúi xuống giữa cánh đồng gần chỗ những người dân đang tụ tập nhìn về ngôi làng của mình, một ngọn lửa phụt lên rồi những tiếng la khóc của dân làng.

Trần Đình vọt chạy về phía cánh rừng, vài phút sau bầu trời gầm rú, những con người yếu đuối rách rưới, bị coi là Vi Xi, đau đớn nhúi nhụi giữa đám ruộng máu, thịt xương của họ tan ra dưới trận mưa bom, những mẩu thịt tung lên trời, bờ tre vắt lòng thòng những đoạn ruột, những cái đầu be bét mắt mở trừng, cuống họng đứt toạc phì phò bọt khí. Trần Đình lầm lì đi vào rừng, anh lính trẻ vừa đi vừa khóc, anh nôn thốc, nôn tháo. Đây là vụ thảm sát kinh hoàng lần thứ hai mà anh chứng kiến. Lần trước bọn lính Đại Hàn bắn những người dân cù lao cũng man rợ không kém vụ thả bom lần này, chúng lùa dân ra ruộng, bắt ngồi xuống và xả đại liên, không một ai bỏ chạy được. Lần ấy, anh và Trần Đình nhìn xuống từ đỉnh núi Hắc Long, anh chứng kiến tất cả sự man rợ của vụ thảm sát. Căm Trần Đình bạnh ra đầy vẻ căm thù, cho dù chính Trần Đình là người gài mìn giết chết năm người lính Đại Hàn. Lần ấy, anh biện hộ cho người chỉ huy của mình: Trần Đình không hình dung được kẻ thù man rợ như vậy!

Những vụ thảm sát ám ảnh anh nhiều năm sau, ám ảnh trong những bài thơ buồn vật vã của anh bên bờ sông mà anh lang thang đi tìm chuyện cổ tích.

Những thịt xương tan tành như lịch sử

Những con người tàn bạo như chiến tranh

Những nấm mồ xanh màu địa ngục

Những cuộc đời khô khốc còng queo!

CHƯƠNG 12

Chuyện kể của nhà thơ: Bằng cách này hay cách khác, hễ cứ ngoại bang đến đất nước này là xâm lược.

Ngày đầu xuân, năng dát vàng trên cù lao, trên dòng sông và những vườn cây xanh mượt mà. Cù lao nhộn nhịp tất bật cho ngày mới, tàu thuyền tấp nập dưới sông, quang gánh rộn ràng trên bờ. Những đoàn người lụng thụng khăn áo, mang những gói quà bọc giấy hồng điều đi về phía dinh thự. Con đường lát bằng đá hộc vào dinh của Trần Tướng quân hai bên trồng hai hàng cau cao vút, những phiến đá hoa cương trắng, lấp lánh dưới nắng. Những phiến đá được làm ra bởi nhóm người đi theo Trần Tướng quân đến xứ này. Từ các tảng đá to được phá ra từ trên ngọn Hắc Long, họ tạo nên những phiến đá vuông vức để làm những con đường rất đẹp trong cù lao. Trước dinh thự của Trần Tướng quân là hai con sư tử đá khổng lồ, ngồi ở tư thế chồm về phía trước như chuẩn bị vồ mồi. Những người yếu bóng vía đi ngang, không khỏi toát mồ hôi, khi thấy cặp mắt của con sư tử đá cứ nhìn theo mỗi bước chân của họ. Trên hai hàng cau trước dinh thự, hai dãy đèn lồng đỏ được giăng lên, ngay cổng chiếc đèn kéo quân quay chẩm chậm, người ngựa, Hằng Nga, chú Cuội lần lượt diễu qua trước mặt khách. Bên trong dinh thự ồn ào huyên náo, tiếng gọi nhau í ới, tiếng heo kêu, bò rống, tiếng giã giò rộn rịp, tạo ra chuỗi âm thanh vui tai. Hôm nay là ngày tròn năm của công tử Trần Đại. Nàng Gấm rạng rỡ nhìn con trai lụng thụng trong chiếc áo màu đỏ. Từ ngày công tử ra đời, Trần Tướng quân vui ra mặt, dù là người sống giản dị, nhưng hôm nay ông quyết định tổ chức bữa tiệc lớn để mừng người nối dõi tông đường.

Trần Đại khôi ngô tuấn tú, khi sinh ra đời bên vành tai trái có bớt son màu đỏ, Trần Tướng quân cho là quý tướng nên rất nâng niu.

Trần Tướng quân thong thả dạo quanh dinh trại để xem mọi người làm việc. Thấm thoát ông đến xứ cù lao này đã mười tám năm trời, mười tám năm mở đất, dựng phố, miền đất mới đã trở thành thương cảng sầm uất. Thuyền buôn các nước Tây dương, Nhật Bản, Chà Và tụ tập giao thương ngày càng đông đúc. Ông đã giúp cho triều đình thâu tóm dân miền đất này về cho xứ Đàng Trong. Kinh tế của ông ngày càng mạnh, nhưng tin tức ở quê nhà ngày càng buồn hơn. Tổ chức “Thiên địa hội” của ông ngày càng phân hóa, chính quyền mới củng cố ổn định và có quân đội mạnh. Nhà Thanh tiêu diệt hầu hết những mầm mống phản loạn. Với đà này thì dù có tìm được lưỡi dao thần linh, ông cũng khó làm gì được kẻ thù! Nhưng không sao! Ông vuốt râu, ông đã có con trai nối dõi, sau bao năm chờ đợi ông cũng đã có thằng con trai. Ông đi dần về phía những người lính đang đẵn cây dựng rạp, ông hài lòng với những người lính địa phương mà ông mới tuyển vào dinh trại.

Họ ngây thơ và làm việc cần cù, gần như chẳng ai phân biệt ông là ngoại bang. Ông ngập ngừng định nói với họ điều gì, nhưng rồi bước tiếp.

Bất ngờ ông nghe tiếng rít của cây rựa vung lên phía sau lưng. Với phản xạ của võ tướng ông nhảy sang một bên, lưỡi rựa bén ngót sạt bên vai, cắm phập xuống đất, rợn người. Ông xoay mình đá thốc vào giữa bụng chàng trai vừa chém ông, anh ta hơi chúi về trước, nhanh như chớp ông phóng cạnh bàn chân vào yết hầu, anh ta đổ gục xuống như cây chuối bị chặt ngang thân. Động tác của ông nhanh gọn, trước khi quân lính ập tới bắt tên thích khách. Ông ra lệnh:

- Đừng giết hắn, trói hắn lại giam vào ngục chờ ta xét hỏi. Mọi người làm việc tiếp đi.

Những người lính trung thành của ông bồi tiếp cho tay thích khách mấy cú đạp vào mạn sườn, vào mặt, khiến người anh ta đầy máu.

- Đừng đánh hắn, giam hắn ngay đi kẻo phu nhân biết chuyện không vui trong ngày đại hỷ.

Ông quay lưng bỏ đi như chưa hề có chuyện gì xảy ra.

Nghe huyên náo, Gấm trao con cho người vú nuôi bước ra ban công nhìn xuống. Người vừa âm mưu hành thích Trần Tướng quân bị giải đi, anh ngước nhìn nàng, đôi mắt anh ta buồn như buổi chiều bên sông ngày xưa, Gấm khẽ rùng mình - Việt - nàng nhận ra anh. Nhớ ngày chia tay bên bờ sông, đôi mắt rực lửa của Việt đã nhìn về phía dinh trại của Trần Tướng quân và rít lên:

“Ta sẽ giết hắn!”.

Đã ba năm trôi qua, từ ngày chia tay bên bờ sông đến nay, nàng không biết tin tức của Việt, nàng nghĩ anh đã yên bề gia thất. Nào ngờ...! Thật ra từ lâu nàng nhận ra tình yêu đầu đời giữa nàng và Việt là thứ tình yêu trẻ con. Người mà nàng thực sự ngưỡng mộ là Trần Tướng quân. Càng gần ông, nàng càng thấy ông vĩ đại. Việt không như nàng, anh căm thù ngoại bang, anh không quan tâm đến những gì mà người nước ngoài mang lại.

Nền văn hóa, kinh tế, đối với anh là thứ bỏ đi, chỉ có đất nước, tổ tiên là quan trọng. Anh cho rằng, dù thế nào ông cũng là tên xâm lược, bằng cách này hay cách khác, hễ cứ ngoại bang đến đất nước này là xâm lược. Ít nhất anh đã mất người yêu của mình vào tay ông, anh phải trả thù. Ba năm nung nấu ý định đó, Việt trà trộn vào đội quân của ông để chờ đợi ngày hôm nay, nhưng anh đã thất bại. Gấm vừa thấy thương hại anh, vừa cám ơn trời đất đã cứu người chồng mà nàng vô cùng ngưỡng mộ. Dù sao cũng phải tìm cách cứu Việt.

Trương Phước nhìn thấy tất cả mọi chuyện diễn ra, từ trên lầu chàng không bỏ sót chi tiết nào cả. Hóa ra người dân ở đây không phải ai cũng ngưỡng mộ Trần Tướng quân như chàng nghĩ. Đây là chi tiết quan trọng chàng sẽ tấu trình về triều đình. Chàng chẳng hề từ quan. Chàng được Chúa phái vào vùng đất này để tìm hiểu dân tình, chuẩn bị cho đợt di dân do Lễ thành hầu chủ xướng.

CHƯƠNG 13

Hắn thích thú cảnh người rụng xuống như chim. Giết! Giết! Đó là chuyện bình thường của con người. Đó là thứ trò chơi thú vị nhất mà tại sao mẹ hắn lại khóc?

- Hú hú hà... Giết chết nó!

Thằng Thắng lại rú lên từng chặp, sau cơn động kinh, mặc dù những bắp thịt cuồn cuộn giống cơ bắp của con dã nhân, nhưng người hắn còng queo, vặn vẹo như rễ cây cổ thụ, nước mắt tuôn xối xả, bọt và máu sùi ra hai bên mép. Hắn giương đôi mắt dài dại nhìn ra vườn, nơi người đàn ông đang ngồi uống rượu với một người đàn bà không phải mẹ hắn. Tên hắn là Trương Quyết Thắng, nhưng hắn đã thất bại hoàn toàn trước định mệnh. Hắn biết, mẹ hắn đã sinh ra hắn trong địa đạo giữa rừng, cha hắn cúi hôn hắn sau một trận đánh còn khét mùi thuốc súng và máu. Ông đặt tên hắn là Trương Quyết Thắng, nếu định mệnh không khắc nghiệt với hắn, thì giờ này chắc hắn cũng sẽ phóng chiếc Mẹc-xi-đì bóng lộn với những cô gái xinh đẹp sực nức mùi nước hoa đắt tiền.

Tự dưng hắn gào lên:

- Hú hà...! Giế...t!

Diễm giật mình buông miệng khỏi vết thẹo trên đùi Tư Ngồng, nhìn về phía chuồng sắt. Diễm tròn mắt kinh ngạc, trước hình hài kỳ dị đang nhìn chằm chặp vào khoảng hở giữa hai bầu vú tròn trịa của nàng. Tư Ngồng đưa tay vít đầu nàng xuống.

- Kệ mẹ hắn, đồ quái vật!

Diễm thẫn thờ hôn vào vệt thẹo trên đùi Tư Ngồng, nàng đã mất hết hứng thú với trò chơi cùng người đàn ông quyền lực này.

- Hú hà...! Giế...t!

Hắn lại gầm lên, người ta nghĩ hắn sống đời sống thực vật, hắn vô thức, thực sự hắn biết hết và hắn thực sự muốn giết. Hắn nhớ những ngày thơ ấu, hắn được mẹ hắn nâng niu, cha hắn lâu lâu mới về nhà cho hắn nghịch cây súng, lúc đó hắn đã muốn giết ai đó. Nhiều hôm hắn ôm cây súng thật chỉa vào cha hắn:

- Pằng... pằng... pằng... pằng!

Cha hắn cười ngặt nghẽo và khen hắn có máu nhà binh. Mẹ hắn giật cây súng nhìn cha hắn trách móc.

Đêm nằm cạnh mẹ, hắn thì thầm:

- Lớn lên con sẽ giết người!

Mẹ hắn ôm mặt khóc.

Tại sao lại khóc, hắn nhớ những ngày còn ở trong địa đạo, hắn đã thấy cha hắn ôm cây súng vọt lên bắn vào đám người nhảy từ trên máy bay xuống. Hắn thích thú cảnh người rụng xuống như chim. Giết! Giết! Đó là chuyện bình thường của con người! Đó là thứ trò chơi thú vị nhất mà tại sao mẹ hắn lại khóc?

Hắn lớn lên bình thường như những đứa trẻ khác trong chiến tranh, mà đồ chơi chính là súng đạn, cho đến khi chiến tranh chấm dứt. Một cơn sốt quật hắn và từ đó hắn không còn hình hài của con người, những mụn thịt và lông mọc tua tủa khắp người, hắn thích thú ăn tất cả áo quần có trong nhà. Càng lớn hắn càng thích thú nhìn thấy máu. Hắn còn nhớ một buổi chiều mẹ hắn ngất xỉu, khi bà thấy hắn lao vào bóp chết con chó và dùng đôi tay lông lá xé con vật ra thành từng mảnh.

Hắn đã bị nhốt vào trong cái lồng sắt này từ buổi chiều ấy. Hắn thực sự muốn giết. Hắn thốt lên thành tiếng ước muốn ấy hàng ngày. Hắn muốn giết người đàn bà đang ngả ngớn với cha hắn và hắn cũng muốn giết người đàn ông mà hắn được dạy là phải gọi bằng cha. Từ khi người đàn bà ấy bước vào căn nhà này, mẹ hắn trở thành con ở. Hắn thường xuyên nhìn thấy cảnh cha hắn túm tóc và đánh đập dã man người đã sinh ra hắn, rồi bình thản vuốt thẳng nếp áo quần bước lên chiếc xe bóng lộn có người đàn bà kia ngồi sẵn. Hắn nhìn vào cái lõm ngực ấy không phải hắn khao khát tình dục. Hắn ước lượng vị trí quả tim nếu hắn xé toang được lồng ngực của người đàn bà.

Diễm không hề yêu Tư Ngồng, điều đó nàng hiểu rõ, nàng thích tiền bạc và quyền lực của ông. Trong đời mình, nàng chưa bao giờ thấy một người đàn ông nào có uy quyền như ông, tất cả mọi người đều thần phục ông, kể cả người vợ chính thức của ông. Ngày ông đưa nàng về ngôi biệt thự này, nàng cũng cảm thấy sợ.

Nhưng người vợ của ông, một thiếu phụ đẹp và có đôi mắt u buồn, lấm lét phục vụ nàng như chủ nhân mới. Dần dần nàng biết cách hành xử như thế nào cho hợp với vị trí của nàng.

Diễm tựa vào ông, nhìn những con thuyền chậm rãi trôi trên sông, không gian chậm chạp ngưng đọng lại giữa mùi hương hoa bưởi. Không gian như tấm vải lụa thỉnh thoảng bị xé toang ra bởi tiếng thét của con quái vật trong cái lồng sắt.

- Hú hà...! Giế...t!

Diễm nũng nịu ngả vào lòng Tư Ngồng, mỗi khi có tiếng rú của Thắng. Trước đây Tư Ngồng rất khó chịu với tiếng rú của đứa con oan nghiệt. Nhưng từ khi có Diễm về, ông thấy dễ chịu hơn và khoan khoái với động tác nũng nịu của cô gái trẻ. Diễm cũng thường rú lên mỗi khi ông đi vào trong người nàng. Ông khuyến khích nàng hãy hét lên nếu cảm thấy sung sướng. Sự cực khoái của Diễm, khiến khoái lạc của ông đạt đến tột đỉnh. Ông không hề có cảm giác đó mỗi lần cùng vợ, người đàn bà mà ông cưới trong chiến tranh quá khô cứng, người đàn bà được giáo dục độ lượng và chịu đựng, đã làm cho ông chán chường từ nhiều năm qua. Công bằng mà nói thì những ngày đầu trong chiến khu ông cũng có được những giây phút thích thú với sự dịu ngọt của cô gái quê, nhưng bây giờ thì khác, sự đòi hỏi hưởng thụ của ông tăng dần theo thời gian, chức vụ và sự giàu sang.

- Giết... giế...t!

Con quái vật lại rú lên man rợ, hai tay cào vào song sắt tóe máu, đôi mắt hằn học nhìn vào lõm giữa hai bầu vú của người đàn bà. Bầu trời sụp dần xuống, mặt trời đỏ sẫm trên sông. Tư Ngồng bất giác rùng mình, bầu trời giống y hệt những ngày đẫm máu trong quá khứ, lâu lắm ông mới nhớ chuyện cũ.

- Mẹ kiếp! - Ông chửi thề.

Diễm nũng nịu:

- Có chuyện gì thế anh yêu?

Ông gạt tay Diễm ra, đôi mắt hằn lên những tia máu, ông đi về phía chuồng sắt, gầm lên với con quái vật.

- Tao sẽ giết mày!

- Giết! Giết! Giế...t!

Con quái vật gầm lên trả lời ông. Diễm sợ hãi co rúm cả người lại. Gương mặt của Thắng, bất ngờ trở nên hung hãn, nó đưa hai ngón tay về phía Tư Ngồng.

- Pằng! Pằng!...

Đôi mắt lạnh và ác như đôi mắt loài cá. Tư Ngồng khẽ rùng mình, đôi mắt giống y hệt đôi mắt của Trần Đình trước mũi súng của ông.

CHƯƠNG 14

Cù lao Dao là vùng đất tồn tại ở chiều không gian khác mà lịch sử không chạm tới được.

Thầy giáo Hải lục tìm tư liệu lịch sử để dạy cho học sinh của trường nơi thầy đang công tác và cho vợ đi thi giáo viên giỏi, trong sử sách thầy thấy chép rằng:

“Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, là khai quốc công thần của triều đình nhà Nguyễn. Ông sinh tại huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, con thứ ba của danh tướng Nguyễn Hữu Dật. Mẹ ông là bà Nguyễn Thị Thiện.

Dưới thời Chúa Nguyễn Phúc Chu, ông được xem là người xác lập chủ quyền cho người Việt tại vùng đất phương Nam. Kể từ thời điểm đó, Biên Hòa - Gia Định chính thức trở thành một đơn vị hành chính thuộc lãnh thổ Việt Nam. Năm Mậu Dần, ông được Chúa Nguyễn Phúc Chu cử vào kinh lược phía Nam. Ông đã lập Gia Định phủ, huyện Phước Long, dựng dinh Phiên Trấn và đặt các chức vị quản trị. Do công lao này, ông được coi là người đặt nền móng cho công cuộc mở đất phương Nam: chiêu dân, lập ấp, thiết lập nền hành chánh cai trị và gìn giữ biên cương.

Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất mà Chúa đã chỉ định cho bọn Dương Ngạn Địch, Hoàng Tiến, Trần Thượng Xuyên và Trần An Bình, vốn là các di thần nhà Minh, trước đó không chịu thần phục tân triều nhà Thanh, nên họ đã đem ba ngàn quân cùng gia quyến và năm mươi chiến thuyền đến cư trú, xin làm dân Đại Việt.

Vùng đất này ngày ấy bao gồm từ khu vực Cù lao Phố Biên Hòa đến Mỹ Tho. Giữa vùng này có các đồn binh trấn giữ, làm luôn nhiệm vụ thu thuế thương chánh cho cả vùng này. Lúc bấy giờ nơi này đã được khoảng bốn chục ngàn gia đình, bao gồm cả người bản địa và lưu dân.

Khi vào đến nơi, Nguyễn Hữu Cảnh đã ra sức ổn định dân tình, hoạch định cương giới xóm làng, "lấy đất Nông Nại đặt làm Gia Định phủ, lập xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên, lấy đất Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn.

Ông tâu Chúa Nguyễn điều thêm dân từ miền Trung vào khai hoang, người Việt kéo vào rất đông. Bởi vậy Đàng Trong truyền tụng những câu:

- Nhà Bè nước chảy chia hai

Ai về Gia Định Đồng Nai thì về

- Làm trai cho đáng nên trai

Phú Xuân đã trải, Đồng Nai cũng từng

Năm Kỷ Mẹo, rộ lên nhiều vụ đánh cướp người Việt tại nhiều nơi hẻo lánh dọc theo sông Cửu Long. Nguyễn Hữu Cảnh nhận lệnh đem quân dẹp loạn. Tình hình tạm yên, Nguyễn Hữu Cảnh kéo quân về đóng ở cồn Cây Sao, báo tin thắng trận về kinh.

Ở đây một thời gian ông bị “nhiễm bệnh, hai chân tê bại, ăn uống không được. Gặp ngày Tết Đoan ngọ ông miễn cưỡng ra dự tiệc để khuyến lạo tướng sĩ, rồi bị trúng phong và thổ huyết, bịnh tình lần lần trầm trọng. Ngày 14 ông kéo binh về, ngày 16 đến Sâm Giang thì mất. Khi ấy chở quan tài về tạm trí ở dinh Trấn Biên, rồi đem việc tâu lên, Chúa Nguyễn Phúc Chu rất thương tiếc, sắc tặng là Hiệp tán Công thần, thụy là Trung Cần. Người Cao Miên lập miếu thờ ông ở đầu châu Nam Vang. Nơi cù lao ông nghỉ bệnh, nhân dân cũng lập đền thờ, được mạng danh là Cù lao Ông Lễ. Còn chỗ đình quan tài ở dinh Trấn Biên cũng lập miếu thờ”.

Trong các sách "Hoàn vũ ký”, “Nhất thống dư địa chí”, “Đại Nam nhất thống chí”, “Đại Nam dư địa chí ước biên”, “Nam Kỳ địa chí”... đều có ghi rõ những nơi lập đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh như Biên Hòa, Long Xuyên, Châu Đốc, Sài Gòn, Nam Vang... Trong đó đền thờ lớn nhất tại Cù Lao Phố, là nơi ông dừng chân khi đến phương Nam và cũng là nơi dừng linh cữu ông trước khi đưa về cố hương.

Sau khi Đức ông Nguyễn Hữu Cảnh mất, những nông dân vùng Ngũ Quảng xưa kia theo chân Đức ông đến cù lao Phố, đã ngược dòng sông đến một cù lao khác, để lập làng, lập ấp.”[3]

Thầy suy nghĩ mãi, sử sách không hề nói đến cù lao nào tên là cù lao Dao, nơi thầy đang công tác. Trong sử sách chỉ nói đến một cù lao không tên nào đó, mà những cư dân Ngũ Quảng đã đến, liệu đó có phải là cù lao Dao. Chức năng của người thầy, không cho phép thầy bịa ra lịch sử để dạy cho học sinh. Lịch sử cần phải trung thực, không nên vì lý do gì mà bóp méo lịch sử. Cù lao Dao có lịch sử như thế nào? Thầy Hải băn khoăn với câu hỏi này.

Không có cách nào khác, thầy tìm đến quán cà phê của chị Lụa, chị vợ của thầy, để tìm nhà thơ và nhờ anh ta giúp thầy những tư liệu về lịch sử. Chị Lụa đon đả chào thầy:

- Hải, hôm nay em không đi dạy hả?

- Dạ! Hôm nay em đi tìm anh Trường có việc, ảnh có nhà không chị?

- À sáng nay anh Trường đi sưu tầm cái gì đó chị không biết, chút nữa thế nào ảnh cũng về, em chờ chút!

Lài có khỏe không em?

- Dạ! Vợ em đang học bài để chuẩn bị đi thi giáo viên giỏi.

- Trời ơi! Khổ vậy! Đã giáo viên mà còn thi cử cực quá vậy! Nó đang bầu bì sao không nghỉ ngơi cho khỏe!?

- Dạ, không được đâu chị. Năm nào cũng phải thi giáo viên giỏi, giáo viên bây giờ không khổ vì thiếu ăn như hồi trước mà khổ vì chuyện vẽ vời của mấy ông lãnh đạo bên giáo dục chị ạ.

Lụa đặt trên bàn Hải một ly nước ép bưởi, đặc sản của cù lao, thì nhà thơ cũng vừa đưa con thuyền cập bến. Giúp nhà thơ đưa cá lên bờ, Lụa nói:

- Có thầy Hải qua tìm anh.

Miên Trường cười với Lụa:

- Thầy muốn hỏi về lịch sử cù lao Dao chứ gì?

Lụa giật mình, nghĩ thầm: “Quả thật con người này có nhiều điều kỳ lạ!”

- Mời anh ngồi! - Hải kéo ghế mời nhà thơ. - Chị ơi, cho em ly bưởi ép!

- Cám ơn thầy! Nhà thơ uống ngon lành ly nước ép bưởi:

- Thầy muốn hỏi tôi về lịch sử cù lao Dao à?

- Dạ! Em không tìm thấy cái tên này trong bất kỳ tư liệu lịch sử nào, nghe nói anh sưu tầm chuyện cổ vùng đất, anh cho em biết với được không? Em cần dạy học sinh, với lại bà xã em cũng cần biết để đi thi giáo viên giỏi.

Nhà thơ khẽ cười:

- Cù lao Dao có phải cù lao Phố ngày xưa mà trong sử sách đã chép lại hay không? Đó là câu hỏi của nhiều người dân cù lao Dao khi đọc lịch sử. Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược phương Nam là có, cù lao Phố là có, thầy cứ dạy cho học sinh những điều thầy đọc được trong sách. Cù lao Dao là vùng đất tồn tại ở chiều không gian khác mà lịch sử không chạm tới được. Thầy thấy đó, cù lao Dao là tên gọi dân dã. Tên gọi này, ngay cả trong hệ thống giấy tờ bây giờ cũng không tồn tại, chứ nói chi ngày xưa. Cù lao Dao là vùng đất tồn tại ở chiều không gian khác mà lịch sử không chạm tới được, thầy hiểu không?

- Như vậy cù lao Dao không phải cù lao Phố sao?

- Phải cũng đúng mà không phải cũng đúng!

- Em không hiểu?

- Thầy không thể hiểu, khi thầy lớn lên trong nền giáo dục với hệ thống tư duy của không gian ba chiều.

Lụa dọn mâm cơm với bát canh chua nghi ngút nấu từ những con cá mà nhà thơ đã bắt được từ sông Thanh Long. Bát canh chua hấp dẫn với những bông so đũa trắng và bạc hà thơm ngát.

- Mời hai anh em ăn cơm, nói chuyện xa xưa chi cho mệt, “có thực mới vực được đạo!”

Hải chịu, anh không hiểu nổi chuyện nhà thơ nói, thôi đành dùng lịch sử cù lao Phố để dạy cho học sinh vậy! Lịch sử đôi khi cũng mù mờ, bởi chủ quan của người viết ra. Anh nhớ chuyện cười ra nước mắt ở trong trường anh. Một thầy giáo dạy lịch sử, bữa nọ nhà học trò có giỗ, mời thầy, chiều thầy đến lớp trong trạng thái mơ mơ, màng màng vì hơi men. Thầy dạy:

“- Trong chiến dịch Điện Biên Phủ liệt sĩ Phan Đình Phùng lấy thân mình lấp lỗ châu mai.

Cậu lớp trưởng đứng lên nhắc nhở:

- Thưa thầy, thầy nói lộn rồi, Phan Đình Giót chứ không phải Phan Đình Phùng ạ!

Thầy tự ái đập bàn và sửng cổ:

- Em tưởng ta say à? Trong tình huống dầu sôi lửa bỏng ấy, Phan nào cũng phải lấp lỗ châu mai!”

Thế đấy, đôi khi lịch sử có thể bị sửa lại bởi tự ái của ông vua nào đó. Thầy không tin lắm vào sách lịch sử nhưng thầy tin vào nhân dân. Nhân dân không sai bao giờ, khi dân đã thờ ai thì người ấy nhất định có công trạng và đức độ, dù sử sách có công nhận họ hay không, thì họ vẫn ở trong lòng dân. Nhưng khổ nỗi ai cho phép thầy dạy những điều nhân dân tin, những điều nhân dân nói?

Thầy đi về giữa con đường làng, hẹp và quanh co như con đường của ba trăm năm trước, đi giữa ngạt ngào của hoa bưởi và mật mía. Cù lao Dao có phải cù lao Phố không? Nếu đúng thì ba trăm năm trước ai đã đặt chân trên con đường này, Ngọc Vạn Công chúa hay Lễ thành hầu? Ngọc Vạn Công chúa, nàng “Huyền Trân” phương Nam, một người phụ nữ có công lớn trên vùng đất này. Vì sứ mệnh Tổ quốc giao phó phải bang giao với phương Nam, Công chúa Ngọc Vạn đành gạt lệ ra đi, bỏ lại sau lưng lầu son gác tía để vào miền sông nước này. Thời gian đã xóa đi dấu vết của người. Thầy Hải còn nhớ thầy đọc trong cuốn sách cũ có đoạn như sau:

“Nếu nói người có công đầu xác định lãnh thổ phương Nam thì chính là Ngọc Vạn Công chúa. Theo gia phả của Chúa Nguyễn, được Tôn Thất Hân sưu nghi, thì Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên, Vương phong bà Mạc Thị Giai làm Chánh hậu. Bà này sanh hạ ba lịnh nữ: Công chúa Ngọc Vạn là con thứ hai. Lúc ấy Lạp Vương Chây-Chét-Ta II xin cầu hôn hoàng nữ nước Việt. Sãi Vương thuận gã công chúa Ngọc Vạn cho Chân Lạp. Về sau bà là Hoàng thái hậu. Nhân lúc tình hình Chân Lạp rắc rối, nhân dân cầu cứu, bà đã nhờ Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần can thiệp. Vua Chân Lạp là Nặc Ông Chân xin nhượng đất Nông Nại cho phủ Chúa. Kể từ đây các cư dân Đại Việt đặt chân đến vùng “gạo trắng nước trong" dưới sự bảo trợ của bà Ngọc Vạn”[4]

Cù lao toàn mùi thơm, thầy bỗng thấy mảnh đất này thật đáng yêu cho dù nó chẳng có lịch sử chính thống, cho dù nó tồn tại trong bất kỳ chiều không gian nào cũng chẳng quan trọng. Thầy ghé lại bên đường bẻ cây mía, tước vỏ nhai ngon lành để vị ngọt thấm dần vào bao tử.

CHƯƠNG 15

Miếng ngọt của anh đôi khi mang lại đắng chát cho người khác.

Bảy Tánh là người thèm đường một cách kỳ lạ. Bất cứ lúc nào y cũng có thể ăn đường. Ly cà-phê của y uống bao giờ cũng bỏ đường nhiều gấp ba lần người khác. Dân cù lao, ngay từ nhỏ đã sống trong mùi hương bưởi và mùi mật mía nên họ thích ăn ngọt, riêng Bảy Tánh nghiện đường như người ta nghiện thuốc phiện. Mỗi lần nhìn thấy chảo đường sôi ùng ục, y hét lên:

- Đường là Thượng Đế!

Lúc Bảy Tánh đi học tập cải tạo ở miền núi phía Bắc, cái trại cải tạo nằm giữa rừng sâu heo hút, mỗi lần đi lao động, những người dân ném đá vào Bảy Tánh cùng các tù binh và mắng chửi thậm tệ:

- Đồ liếm gót giày ngoại bang!

- Đồ phản bội!

- Đồ bán nước!

- Đồ rác rưởi!

Đoàn người bại trận, âm thầm nhục nhã, lê bước, dẫn đầu là trưởng buồng Nguyễn Hữu Hà, người bị ném đá nhiều nhất. Nguyễn Hữu Hà, sĩ quan cấp úy ở chi khu Lộc Hòa, phụ trách kỹ thuật hàng không ở sân bay. Nguyễn Hữu Hà người cù lao, theo gia phả thì ông thuộc dòng họ của những người đi mở đất phương Nam. Khi còn ở trong quân đội Cộng hòa, anh rất có cảm tình với cách mạng. Nhiều lần anh tìm cách móc nối với Việt cộng, nhưng chưa kịp thì quân Cộng hòa thất trận và anh đi cải tạo cùng trại với Bảy Tánh.

Chiều, miền sơn cước lành lạnh, đoàn tù lặng lẽ đi hàng một về trại. Nguyễn Hữu Hà thấy cô bé đang chơi nhảy dây trong sân của dãy nhà cán bộ trại giam. Gương mặt bầu bĩnh, mái tóc tung lên theo bước nhảy, một hình ảnh ấm áp giữa chiều đông lạnh. Anh lấy trong túi ra chùm trái dủ dẻ vừa hái được trong rừng, gọi cô bé:

- Cháu ơi cháu, chú cho nè!

Cô bé dừng nhảy dây, tay chống nạnh, mắt trợn ngược, hét lớn:

- Mày gọi ai là cháu, đồ phản quốc, mày biết bà là ai không? Bà là con gái của giám thị đấy nhé, cút xéo đi!

Viên sĩ quan sửng sốt, giấu chùm trái cây vào túi và lầm lũi bỏ đi trong nỗi buồn vô hạn. Anh không ngờ đất nước tài ba có chiến công rực rỡ, chiến thắng các cường quốc như Pháp, Mỹ và chiến thắng cả những người lính miền Nam được đào tạo chính quy như anh, lại có nền giáo dục tồi tệ đến như vậy!

Đó là những ngày cả đất nước ấu trĩ và đói khổ, nên những tù binh chẳng khá gì hơn. Mỗi bữa họ được phát hai củ mì (sắn) trong cái bát sắt cũ kỹ với con cá khô không còn chút mùi vị.

Nỗi khổ lớn nhất của Bảy Tánh, trong những ngày ấy là thèm đường. Y thèm đường quằn quại như người thèm thuốc phiện. Vật vã sùi bọt mép. Một hôm, y liều mạng làm quen với cán bộ coi tù.

Anh cán bộ trẻ tên Nhiên, dân Hà Nội, không như những anh cán bộ gốc nông dân khác, anh coi trọng những người tù là sĩ quan của đối phương. Ngày nhận công tác ở trại cải tạo này, giám thị trại giam gọi anh lên và lệnh:

- Đồng chí đã tốt nghiệp cấp ba, đồng chí tổ chức lớp dạy cho các trại viên về văn hóa và đường lối. Mỹ, Ngụy thi hành chính sách ngu dân, đồng bào miền Nam không được học hành, đặc biệt là những sĩ quan. Trại tổ chức lớp bình dân học vụ, cử đồng chí làm thầy giáo.

Lần đầu mang sách giáo khoa đến lớp, nhìn những gương mặt sợ hãi, anh thấy thương hại họ. Lỗi tại chiến tranh, tại ngoại bang, chứ không phải tại đồng bào anh. Anh nói chuyện và bắt đầu dạy, khi anh bước xuống xem họ viết, anh kinh ngạc thấy các tù binh viết rất đẹp và họ len lén trao đổi với nhau bằng tiếng Anh. Lúc còn học sinh, anh cũng học tiếng Anh nhưng không giỏi bằng họ. Sau khi tìm hiểu, anh báo cáo với giám thị, nghe anh kể ông cười xòa:

- Thì tớ đâu có biết, nghe cấp trên bảo như thế. Nhưng mà cậu cần cảnh giác, đừng quá gần chúng nó. Lũ bán nước ấy cũng rất khó tin!

Từ đó trở đi, anh quý trọng và thân thiện với những người tù.

- Chào cán bộ!

Bảy Tánh lân la lại gần, y là người ít học và chức vụ thấp nhất trong số tù binh, chỉ là trung sĩ cảnh sát, nhưng có tội ác dẫn lính đi khui hầm bí mật mới phải tập trung ở trại này.

- Có gì không anh Bảy?

- Cán bộ Nhiên à, em thèm đường đến chết mất, em bị bệnh nghiện đường, em còn cái đồng hồ mạ vàng, cái này của vợ em mua tặng hồi mới cưới, đây là tài sản duy nhất em được mang vào trại cải tạo. Cán bộ Nhiên ơi, em biết cán bộ thương người, cán bộ cầm lấy, đổi cho em ít đường, không em chết mất.

Nhiên nhìn người tù, nhìn những người bạn coi tù của anh, họ đang ngồi tụm trong gốc cây hút thuốc. Nhiên nói nhỏ với Bảy Tánh:

- Anh cất đồng hồ đi, tôi không lấy đâu, tối nay lại chỗ nhà vệ sinh nhé!

Nhà vệ sinh trong trại cải tạo là cầu tiêu hai ngăn, tức một cái hộp bề rộng chừng hai mét, chia làm hai ngăn, bề cao một mét, miệng cầu là cái lỗ tròn chừng một tấc, mỗi lần đi vệ sinh, tù bỏ tro lên phủ lại. Khi một hố đầy, tù nhân được phân công vòng ra phía sau lùa qua hố kế bên để ủ, làm phân bón rau xanh.

Buổi tối, Bảy Tánh nằm thao thức, nhìn đăm đăm về phía nhà cầu. Nghe tiếng gõ nhẹ, y lao tới. Anh cán bộ đưa cục đường qua cửa nhà cầu phía sau. Bảy Tánh thò tay qua cái lỗ tròn, cầm lấy cục đường. Kỳ lạ quá, cục đường ngoài này to gấp đôi cục gạch lại hình vuông, anh cán bộ buông tay và bỏ đi, y kéo cục đường lên thì bốn cạnh của nó vướng lại. Y dở cười, dở khóc, buông ra thì rớt vào phân, mà kéo lên không được. Bạn tù xúm lại hồi hộp không biết làm cách nào. Cuối cùng một anh bạn tù nghĩ ra cách:

- Anh Bảy cọ nhè nhẹ vào thành cầu cho nó bào mòn mấy cái cạnh của cục đường đi sẽ kéo lên được.

Bảy Tánh hì hục kéo lên, hạ xuống, cứ như thế gần một tiếng đồng hồ, mồ hôi mướt như tắm. Khi cục đường được đưa lên, mọi người mừng như bắt được vàng. Sau khi chia mỗi người một miếng ngậm cho đỡ thèm, Bảy Tánh ăn lấy ăn để những cục đường ngọt lẫn với mùi phân người. Y vừa ăn, vừa khóc một cách thỏa thuê.

- Đường là Thượng Đế!

Bảy Tánh hét lên, tiếng hét chấn động cả khu trại giam. Công an chạy đến rầm rập.

Lách cách... két két...

Cánh cửa nhà tù bật mở.

- Có chuyện gì thế? Muốn làm loạn hả?

- Dạ thưa cán bộ, anh Bảy Tánh nỗi cơn điên.

- Điên à?

- Dạ.

- Lâu chưa?

- Dạ mới.

Anh công an nghi ngờ nhìn Bảy Tánh.

- Ông ta mới hét gì thế?

- Hét gì?

- Dạ ông ấy hét: Đường là Thượng Đế!

- Đường à? Đường gì?

- Dạ đường ngọt ạ!

Anh công an nhìn vào miệng Bảy Tánh:

- Đường ở đâu anh ăn vậy, ăn cắp của dân à? Các anh vẫn không bỏ thói du đãng cướp bóc của nhân dân!

Người tù trưởng buồng, viên sĩ quan đã bị con gái ông giám thị mắng, nổi tự ái khi bị anh công an sỉ nhục, nghiêm giọng trả lời:

- Chúng tôi không ăn cắp.

- Vậy đường ở đâu ra?

- ...

- Ở đâu ra? - Anh công an gằn giọng.

- Dạ của cán bộ Nhiên cho.

- Điêu! Anh Tánh đi theo chúng tôi!

Bảy Tánh líu ríu đi theo anh cán bộ.

Băng qua khu buồng giam âm u, trăng miền sơn cước mờ ảo và liêu trai hoang dại chứ không bàng bạc như cù lao quê anh. Anh công an thúc cây súng vào lưng Bảy Tánh. Bàn làm việc trong Văn phòng Giám thị làm bằng gỗ quý, do các tù binh chạm trổ khá đẹp. Giám thị hất hàm:

- Anh ngồi xuống, cho hai tay lên bàn.

Bảy Tánh làm theo.

- Đường ở đâu anh có?

- Dạ! Cán bộ Nhiên cho.

- Anh đổi gì cho anh ta?

- Dạ! Không có gì.

- Sao anh ta lại cho anh đường?

- Dạ! Em không biết.

Giám thị đập bàn:

- Anh đừng ngoan cố, khai đi, anh cho anh ta cái gì?

- Dạ! Cái đồng hồ mà anh ta không lấy.

- Hừ! Cái đồng hồ à?

- Dạ, nhưng anh ta không lấy.

- Hừ!

Giám thị quay qua anh công an lập biên bản:

- Ghi vô! “Thượng sĩ Nguyễn Quang Nhiên, mất lập trường quan điểm, có quan hệ mật thiết với trại viên...”

- Anh ký vô.

- Dạ.

- Đưa anh ta xuống phòng biệt giam.

- Xin cán bộ thương!...

- Đi!

Tuần sau, cán bộ Nhiên bị kỷ luật, trả về địa phương. Miếng đường ngọt của Bảy Tánh đã mang lại đắng chát cho cuộc đời của anh công an tốt bụng.

Ngày tự do, về đến cù lao, y lao vào lò đường của bà Năm Trầu, ăn như ma ám. Ăn xong mặt mày đỏ bừng lảo đảo.

Bảy Tánh là người đầu tiên biết rằng ăn đường cũng say như uống rượu. Bảy Tánh phá khu vườn của mình trồng mía, lạ thay ở đất này ai trồng mía cũng tốt, cũng nhiều đường, riêng mía của y cứ tong teo và lượng đường rất ít. Bảy Tánh làm lò đường, mẻ nào cũng hư. Ba năm, hùng hục với nghề mía đường, thành trắng tay, ngân hàng xiết nợ, đất đai lần lượt ra đi, chỉ còn hơn một công đất quanh nhà và cái xe Honda 67 cà tàng. Cuối cùng, Bảy Tánh đành bỏ nghề mà y yêu thích, xoay qua nghề mua bán và giết heo. Nghề này y hái ra tiền và trở nên giàu có. Dù không thiếu cao lương mỹ vị trong miệng, nhưng y vẫn thèm đường. Trong túi y lúc nào cũng có mấy thẻ đường tán, khi lên cơn, y bỏ một cục vào miệng nhai ngấu nghiến một cách ngon lành.

CHƯƠNG 16

Cuộc đời của nhà thơ Miên Trường như một truyện ngắn buồn anh đã từng viết khi tích tụ năng lượng Ranaga.

Nhà thơ Miên Trường sinh ra ở miền Trung Việt Nam, nơi nắng và gió hun đúc con người cô đặc như những gốc cây cổ thụ, rắn chắc và giỏi chịu đựng. Cuộc đời của Miên Trường như một truyện ngắn buồn, anh đã từng viết một phần của cuộc đời anh, cái phần đời mà trước khi anh lang thang vào miền Phù Nam trong tiền kiếp để tìm kiếm phẩm hạnh mà loài người đã đánh mất. Cái tên truyện ngắn là “Miệt mài sông trôi”. Câu chuyện như sau:

“Từ năm mười ba tuổi tôi đã có ước muốn đi ngược dòng sông. Ngày ấy, ông ngoại thường dắt tôi ra sông. Mặc cho tôi nghịch cát, ông lặng lẽ đứng nhìn về phía thượng nguồn. Dọc triền sông là dãy đồi thấp mọc chen chúc những cây sim, tháng Bảy cả vùng tím ngát màu hoa, mênh mang, buồn! Lác đác vài bụi chà là thấp lè tè đầy gai góc. Lẻ loi giữa rừng hoa một ngọn đồi trọc cô độc nhô lên, mỗi chiều về đất đỏ sẫm như máu. Ông tôi bảo, dưới ngọn đồi có vàng hời, “Kim khắc Mộc” nên cây cối không mọc được, chỉ có mỗi loài hoa trắng nhỏ nhoi tinh khiết, mọc rải rác sườn đồi. Loài hoa ấy là “linh hồn của các trinh nữ”. Ngày xưa, trước khi dời kinh đô về Phan Rang, vua Chiêm Thành chôn các cô gái còn trinh theo các kho tàng để làm thần giữ của cho họ. Ông còn bảo, vào những đêm trăng cả bẩy heo bằng vàng đủng đỉnh trên sườn đồi để ăn những bông hoa trắng.

Tôi hỏi:

- Loài hoa ấy tên gì hả ông ?

- Nó không có tên - Ông trả lời.

- Hôm nào lớn cháu sẽ lên đồi!

- Lên chi? Tìm vàng hả? “Của hoạnh tài bất phú” đừng có ham cháu ạ! Ngày trước ông nội thằng Trầm bắt được con heo vàng, về đến nhà hộc máu chết, cha của nó bài bạc hết sản nghiệp phải đi ăn mày, đến đời nó mới khá được.

- Không, cháu không tìm vàng, cháu hái hoa, cháu sẽ đặt cho hoa một cái tên, lớn lên cháu sẽ làm nhà thơ như ông cố vậy.

Ông nhìn tôi, lắc đầu lẩm bẩm: “Thằng này rồi sẽ khổ đời chẳng ra gì, không hiểu sao cha nó lại cho nó xem tập thơ của ông Tú Hiệu, kẻ ngang tàng bị Pháp chém ngang lưng, sao cha nó không biết rằng chính ba cái thơ thẩn đưa người ta đến máy chém!”

Tôi muốn hỏi tại sao, nhưng ông lơ đãng nhìn dòng sông. Tôi cũng nhìn theo và lúc ấy tôi nảy ra ý định sẽ ngược dòng sông.

***

Không ngờ ước muốn tưởng chừng vu vơ ấy lại lớn dần theo tuổi đời của tôi. Dĩ nhiên ước muốn không dừng lại ở ngọn đồi hoa trắng, tôi muốn về tận ngọn nguồn con nước dòng sông.

Từ năm mười bảy tuổi đến nay, tôi đã quần nát mấy ngọn đồi sim, mỗi ngày chặt hai gánh bổi. Hàng ngày, tôi đứng trên đồi để nhìn về phía thượng nguồn, trập trùng đồi núi, tầm mắt của tôi xa hơn, rộng hơn, vì không còn bao nhiêu cây lớn che khuất. Tôi tin rằng trên tận cùng của dòng sông vẫn còn nhiều điều kỳ diệu mà con người chưa khám phá.

Ngày đầu đi chặt sim, đưa lưỡi rựa bén ngọt vào gốc sim đang mùa nở hoa, tôi nghe rờn rợn như đang cắt cổ ai đó. Dần dần tôi thành tên đồ tể tàn ác, chặt không nương tay. Thấy tôi xốc vào hai đầu cây đòn hai bó sim lớn, ai cũng lè lưỡi. Tôi chặt sim bán cho ông Trầm đốt lò gạch, bao nhiêu tiên tôi đưa cả cho chị Hai. Chị tôi quán xuyến gia đình thay mẹ. Chị không chồng mà có con, chuyện ấy bây giờ không còn hiếm ở quê tôi. Trai làng lần lượt bước vào cái “cối xay thịt” của cuộc chiến tàn bạo, gái lỡ thời đẩy đồng, đi cấy con gái mà đi cày cũng con gái. Nghe đâu thời trẻ, chị cũng có người yêu, anh ấy tử trận ở Hạ Lào. Năm năm sau chị có bầu, người làng xầm xì “Chắc lại con của thằng cha Trầm!”.

Ông Trâm, “con của kẻ mày”, bây giờ là người giàu nhất làng tôi, ông ta có bốn lò gạch, mỗi ngày xuất cả chục vạn viên gạch đủ loại. Ông Trâm xấp xỉ lục tuần mà còn trẻ như thanh niên, tướng cao lớn, mũi to và đỏ ứng như mũi lân, miệng rộng, môi dày. Đến nhà chơi, ông Trầm thường nói với cha tôi: “Xứ này chó ăn đá gà ăn muối, chỉ có đất và củi là sẵn, bán hai thứ ấy thì làm giàu được”. Cha tôi bảo: “Bán đất là bán tổ tiên”. Ông Trầm cười khẩy bỏ đi. Ông tôi ngồi trầm tư trên sập gụ uống trà nhìn theo ông Trầm, nhận xét: “Thằng ấy tướng sang mà dâm!” Quả thật, cả làng có gần chục phụ nữ có mang với ông ta, chẳng ai kêu ca phàn nàn gì cả. Họ lặng lẽ sinh nở, lặng lẽ nuôi con.

Mỗi chiều, khi những cánh chim xao xác bay về núi, chị tôi hát ru con “Âu... ơ đói lòng ăn nửa trái sim. Uống lưng bát nước đi tìm người thương!” Lòng tôi chùng xuống, tôi ra sông, nơi tôi cùng ông trò chuyện ngày xưa và những lúc ấy, tôi lại dậy lên ham muốn đi về phía thượng nguồn của dòng sông.

***

Tôi đặt tên cho loài hoa trắng trên ngọn đồi “Kim khắc Mộc” là hoa Linh Chi, tên của người yêu tôi. Thực ra tên nàng là Nguyễn Thị Chi, thế thôi, nhưng tôi ghép thêm tên chữ Linh cho ra tên của loài hoa. Chi sống với mẹ trong căn nhà tranh ở xóm Gò. Chi đẹp và thánh thiện như loài hoa trắng mà ông tôi gọi là “Linh hồn các trinh nữ”. Mẹ tôi dường như không hài lòng lắm với mối tình của tôi, thấy tôi thân mật với Chi, bà lấp lửng nói, “nuôi heo chọn nái, kiếm gái chọn dòng”. Tôi chẳng bao giờ cất công tìm hiểu gia cảnh của ai, sự tồn tại bất hạnh của làng quê này có từ bao năm qua và sau này chắc cũng thế. Kẻ có cha không mẹ, người có mẹ không cha, thậm chí mồ côi cha lẫn mẹ vốn là chuyện bình thường ở làng tôi. Trong cuộc chiến tranh, mảnh đất này mỗi tấc đất một tấc bom đạn. Vì thế chuyện Chi sống với mẹ không có gì lạ, tôi nghĩ vậy.

Tôi là gã trai cày hiếm hoi còn sót lại giữa cuộc chiến nỏng bỏng, là con trai một, học xong tú tài một, cha mẹ bỏ ra gần mười lượng vàng ky cóp cả đời chạy được cái giấy miễn quân dịch để tôi ở nhà thờ phụng tổ tiên. Tôi giúp mẹ con Chi cày ruộng, gặt lúa, gánh phân, chặt bổi. Tình yêu của chúng tôi cũng mộc mạc như rơm rạ.

Chúng tôi ra sông, sau một ngày nhọc nhằn, Chi bám vai, áp bầu ngực trinh nguyên săn chắc vào cánh tay tôi. Tôi biết Chi đang mơ ước về một mái nhà tranh nho nhỏ và những đứa con xinh xắn. Còn tôi, tôi chưa bao giờ nghĩ đến điều ấy, tôi đau đáu một ý nghĩ khác, một ý nghĩ mà mẹ tôi bảo “oan nghiệt!”. Cha tôi chẳng hể quan tâm đến tôi, ông suốt ngày lặng lẽ bên bàn thờ Phật, ăn chay trường. Tôi nghe nói trước đây ông từng là thợ săn khá nổi tiếng. Có lần ông Trầm nói với tôi: “Cha mày là thằng khó chơi!” Tôi hỏi: "Tại sao?". "Trong khi mọi người đang còn sắp hàng dưới trần gian, cha mày đã lo giành một chỗ ở trên niết bàn.” Tôi đem chuyện này kể lại với cha, ông không nói gì, chỉ nhìn lên khẩu súng săn hai nòng đen bóng treo trên bàn thờ và bỏ đi.

Chi níu nhẹ vai tôi.

- Này anh!

- Có chuyện gì hả em?

- Hôm qua thằng Quân đón đường em.

- Nó làm gì?

- Nó bảo, nó yêu em, nếu em chịu, nó đưa về thành phố. Tôi tức tối đá viên sỏi xuống dòng sông.

- Anh ghen hả?

- Không, nó là thằng đểu.

Quân là con trai của ông Trầm, có tiền chạy chọt được làm cảnh sát trên thành phố lâu lâu mới về làng, nó mang trong mình dòng máu dâm đãng của cha nó. Hồi còn đi học nó đã biết giở trò với bọn con gái. Bây giờ nó càng lưu manh tợn. Một thoáng lo sợ mơ hồ trong lòng tôi. Chi ngả đầu vào vai tôi nũng nịu.

- Em chỉ yêu mình anh thôi.

- Thôi mình về! - Tôi ra lệnh.

Chi ngoan ngoãn bước theo, sự ngoan ngoãn cam chịu như thân phận của những người phụ nữ ở quê tôi.

Gặp Quân phóng xe trên bờ đê, đến trước mặt chúng tôi, nó dừng lại, chống chân xuống đất nhìn tôi cười cười trông rất mất dạy. Nó hất hàm hỏi:

- Người yêu mày hả?

Tôi không trả lời, trừng mắt nhìn nó, Quân rút bao thuốc thơm hờ hững chìa trước mặt tôi:

- Bạn bè lâu ngày không gặp, hút với tao điếu thuốc.

Tôi gạt tay Quân kéo Chi bỏ đi, Quân nhếch mép cười.

***

Tôi đi ngược dòng sông, nắng gay gắt, mồ hôi nhễ nhại. Hai bên dòng sông đồi núi trọc hết cây cối trơ đất như hoang mạc, dòng sông là cái khe nước đem ngòm, sâu hun hút. Những con thú còm cõi trơ xương nhảy nhót cuồng loạn, có con chỉ còn bộ xương, hàm răng trắng ởn, nhìn rõ các chân răng cắm vào xương sọ. Giữa đám thú, một bóng người cao lớn vung khẩu súng bắn ra những luồng lửa đỏ như máu. Khuôn mặt xương xẩu, dữ tợn, tôi bàng hoàng nhận ra người đàn ông ấy. “Ch...a!” Tôi gào lên, tiếng kêu tắc nghẹn trong họng... ú... ớ.

- Dậy! Dậy... đi em.

Tôi giật mình tỉnh giấc, chị Hai lắc vai, tôi chồm dậy, cổ họng khô khốc.

- Dậy ăn miếng cơm đi em, chưa ăn uống gì mà ngủ như vậy hại lắm.

Lúc chiều đi làm về, chưa kịp tắm rửa, mắt ríu lại, tôi leo lên bộ phản ngủ say như chết. Chị Hai đặt tay lên trán tôi: xông.

- Nóng quá, chắc bệnh rồi, để chị nấu lá cho em

- Khỏi, không sao đâu.

Tôi vươn vai đứng dậy ra lu múc gáo nước tu ừng ực, dòng nước mát thấm hút vào cơ thể. Tôi đưa mắt nhìn về phía dòng sông, dòng sông lấp lánh và êm đềm chảy. Mặt trăng đã lên cao. Chợt nhớ tối nay có hẹn với Chi, tôi lao ra bờ sông.

Sững lại, một thoáng thôi, tôi hiểu tất cả, mãi sau này tôi không lý giải được tại sao lúc ấy tôi lại bình tĩnh đến vậy. Tôi chậm chạp tiến dần về phía Quân, hai tay nắm chặt, sự bình tĩnh của tôi khiến Quân chôn chân tại chỗ. Tôi trút lên Quân tất cả sức mạnh và lòng căm thù trai trẻ, cho đến khi hắn gục xuống trên bãi cát. Tôi quay lại dựng Chi lên, Chi run rẩy vòng cánh tay ôm lấy ngực, quần áo tả tơi, tôi nhìn thấy vệt đỏ nhờ nhờ trên bắp vế trắng. Tôi dìu Chi về nhà, đầu óc mụ mẫm...

***

Trong lúc mọi người nhộn nhịp đón Tết, tôi lặng lẽ thu xếp đồ đạc. Mẹ tôi khóc lóc níu tay tôi, cha tôi gỡ tay mẹ ra và bảo “Hãy để nó đi!” Tôi lặng lẽ đi, lầm lũi và cô đơn, bên tai văng vẳng tiếng hét hoảng loạn của mẹ Chi trước khi bà ngất xỉu. “Thằng Quân, trời ơi! Đồ loạn luân, con Chi là em ruột của nó! Ông Trầm ơi!... Ông Trầm!"

Tôi đi vào một ngày cuối năm, dòng sông vẫn miệt mài trôi về phía của muôn đời.

***

Cái ngày cuối năm định mệnh ấy tôi đã vào miền Nam. Tôi gia nhập vào đoàn quân giữ nước dưới sự chỉ huy của Trần Đình. Nếu tôi là người bình thường có lẽ cuộc đời tôi đã khác, nhưng trái tim tôi quá yếu đuối. Tôi sẽ chiến đấu cho đến ngày hòa bình như những người lính khác, nhưng tôi âm thầm đào ngũ trước khi Trần Đình bị hành hình và lặng lẽ đi ngược dòng sông Thanh Long, con sông này còn huyền thoại và âm u hơn con sông ở quê tôi. Dòng sông thúc giục ước muốn thời trai trẻ của tôi.

Tôi đã gặp ông già người Mạ, kẻ đã đưa tôi vào thế giới song song để tránh cuộc chiến mà tôi chán ghét và sợ hãi. Ông đã dạy cho tôi tích tụ năng lượng Ranaga, nguồn năng lượng ấy đã giúp tôi trở lại thế giới vật chất và thành nhà thơ.

Tôi cũng biết, Chi - người yêu của tôi - đã treo cổ sau ngày tôi bỏ đi ít lâu. Ông già Mạ cũng cho tôi biết, Chi đã tái sinh.

CHƯƠNG 17

Thế giới song song: Con người có khả năng xây dựng những công trình kỳ vĩ bằng tâm năng.

Tôi đã chứng kiến những cái chết quá thê thảm trong cuộc chiến, tôi không muốn tham gia cho dù tôi có đứng về phía chính nghĩa. Sau khi chứng kiến những đợt thảm sát kinh hoàng, tôi quyết định đào ngũ, tôi sẽ đi về phía thượng nguồn của dòng sông Thanh Long. Bỏ lại súng đạn, lương thực, áo quần, tôi đi.

Ngày tháng bắt đầu không còn hiện hữu trong hành trình của tôi. Núi rừng hoang vu, cây cối chằng chịt, rậm rạp, có những thân cây to hàng chục vòng tay ôm, thú rừng nhởn nhơ đi lại, chúng hững hờ nhìn tôi, không ác ý, không thiện cảm. Bầy chim bay về núi vẫn vũ đen kịt bầu trời, tôi ôm đầu khi tưởng tượng đàn chim là bầy máy bay đã trút bom xuống làng mạc của tôi, xuống các ngôi nhà tranh xiêu vẹo, xuống những người dân bé bỏng trên quê hương tôi. Tôi đã đi bằng đôi chân và trái tim đau đớn rỉ máu, máu nhỏ từng giọt, từng giọt xuống bao tử, khi tôi nằm xuống, những giọt máu ngưng đọng trái tim nặng trĩu, thời gian đã không tồn tại trong hành trình đi ngược thượng nguồn. Tôi không biết mình còn tồn tại trong thế giới vật chất này hay không? Tôi không học nhiều, nhưng đủ để phân biệt được sự tồn tại và không tồn tại. Thời gian không còn hiện hữu, nhưng trong ký ức tôi vẫn nhớ như in buổi tối buồn bên dòng sông với vết máu nhờ nhờ trên bắp đùi trắng của Chi. Nhớ như in những thịt xương lả tả trên ngọn tre, nhớ như in những đoạn ruột lòng thòng, nhớ như in đôi mắt trẻ thơ mở tròn trước khi chết. Tôi đi dần vào một thế giới dường như không phải của tôi, những người đàn ông, đàn bà, trẻ con và những cụ già đi lướt qua tôi, đúng ra là họ đi xuyên qua tôi.

Một ông già nhìn tôi và quay lưng, tôi lướt theo ông ta và lúc này mới nhận ra mình không phải bước đi, như đã từng bước đi. Tôi theo ông vào một tòa lâu đài rực rỡ dưới những tàng cây trĩu quả, ngào ngạt hương thơm, những đứa bé có cánh bay lượn trên các vòm cây. Tôi ngồi đối diện với ông già, ông nói, chất giọng lơ lớ nhưng dịu dàng và thuần hậu:

- Chào mừng anh đã đến với thế giới song song.

- Là thế nào?

- Một thế giới song song tồn tại cùng thế giới vật chất của loài người.

- Nghĩa là tôi đã chết?

- Anh là một trường hợp đặc biệt, anh đã mang cả thể xác vào thế giới của chúng tôi.

- Tôi không hiểu?

- Anh không thể hiểu được! Thế giới của anh, con người không hiểu được chính mình làm sao anh hiểu được chúng tôi.

Vì sao tôi đến được nơi này?

- Vì một hội tụ bất ngờ của năng lượng Ranaga ở thượng nguồn dòng sông mà anh đã đến.

- Nghĩa là tôi đang ở ngoài trái đất?

- Không, vẫn ở trong trái đất, một thế giới song song phi vật chất ở chiều không gian thứ tư. Anh hiểu không?

- Không!

- Rồi anh sẽ hiểu, khi anh tích tụ đủ năng lượng Ranaga.

- Ranaga là gì?

- Là năng lượng vi tế, tích tụ từ vũ trụ, hàng triệu năm trước. Trong thế giới vật chất con người cũng làm chủ được năng lượng này, nhưng sau này thì đã không còn. Loài người đầy tham vọng dùng năng lượng này giết nhau và tự nhận mình là Thượng Đế, nên Thượng Đế đã lấy đi, đúng hơn Ngài đã hủy diệt loài người có năng lượng Ranaga. Những công trình cổ như các pho tượng, các cổ tháp, các ngôi mộ đá mà con người các anh đang cố lý giải, đã được loài người thuở xưa xây dựng bằng năng lượng Ranaga.

- Thật vậy sao?

- Thật vậy! Ngày nay ở thế giới của anh đều lý giải người ta xây tháp thế nào, xây mộ đá thế nào... Tất cả đều ngớ ngẩn. Ngày xưa tổ tiên chúng ta đã xây dựng nó bằng năng lượng Ranaga, khi làm chủ được năng lượng này con người cổ đã sai khiến vật chất bằng tâm năng, chứ không phải lực năng như ngày nay. Mọi lý giải sẽ vô ích. Rồi anh sẽ hiểu. Bây giờ anh theo tôi, tôi được lệnh đi đón anh.

- Ai ra lệnh đó?

- Nữ hoàng của chúng tôi.

- Cho tôi gặp Người.

- Bây giờ anh theo tôi và tạm thời gởi thân xác lại trong hầm mộ, cho đến khi anh tích tụ đủ năng lượng và khi ấy anh sẽ được gặp nữ hoàng.

Ông già đưa tôi vào hầm mộ lạnh buốt, ở đó tôi được ông dạy cách tích tụ năng lượng Ranaga. Đến một ngày tôi có thể rong chơi bên ngoài thể xác và trở lại bất kỳ lúc nào tùy ý, giống như những giấc mơ. Thế giới song song có đời sống thật kỳ lạ. Con người không có hận thù, không tham vọng. Vì là thế giới phi vật chất nên họ không cần trành giành bất cứ thứ gì, họ cũng không có hôn nhân, nhưng tình yêu vẫn tồn tại. Con người được tự do chọn lựa cuộc sống của mình. Ai cần cuộc sống hôn nhân thì phải tích tụ đủ năng lượng Ranaga để tự hóa thân trở lại đời sống vật chất. Khi tôi đang học với ông già tại hang động, thì người yêu của tôi - Linh Chi - đã trở lại thế giới vật chất, ở vùng đất mà sau này tôi sẽ đến theo lời chỉ dẫn của ông già. Nàng hiền lành, thánh thiện nên nàng tái sinh nhanh. Trong thế giới song song nhẹ nhàng này, nàng không ngừng yêu tôi - ông già bảo thế. Ông già người Mạ, một nhà tiên tri, một người hiểu biết cả hai thế giới kể cho tôi nghe nhiều chuyện, đọc cho tôi nghe hàng ngàn các bài thơ cổ và mới. Chính ông già đã kể cho tôi nghe những câu chuyện kỳ lạ về vùng đất mà tôi sẽ đến sau này.

Chúng tôi ngồi xếp bằng trong hầm mộ, giọng của ông già xa xăm, môi chỉ dường như mấp máy nhưng tiếng nói rất rõ:

- Hàng triệu năm trước, tại miền Đông Nam bộ ngày nay là vương quốc cổ do một nữ hoàng cai trị, đó là người phụ nữ vĩ đại đang cai trị thế giới song song hôm nay. Con người thời ấy, có khả năng xây dựng những công trình kỳ vĩ bằng tâm năng. Nhiều công trình còn lại ngày hôm nay như đá ba chồng ở Định Quán, hay mộ đá ở Hàng Gòn, những khối đá chồng lên nhau một cách kỳ lạ mà con người đời sau không thể lý giải được. Miền Đông Nam bộ, nằm dưới chân cao nguyên Langbiang đổ dài xuống biển Đông và châu thổ sông Cửu Long, gồm các bề mặt cao nguyên thấp và những ngọn đồi lượn sóng do các núi lửa hoạt động hàng ngàn năm hình thành. Núi lửa, đại hồng thủy, bão... là sự trừng phạt của thiên nhiên trước tham vọng của con người.

- Vì sao con người ngày ấy còn hoang sơ cũng bị trừng phạt? - Tôi hỏi.

- Ở thế giới vật chất, khi con người làm chủ được năng lượng vi tế Ranaga, con người sẽ dùng nó để tranh giành vật chất và họ tự hủy diệt nhau, điều đó làm thiên nhiên nổi giận. Năng lượng Ranaga chỉ có giá trị với từng người sở hữu mà thôi. Với tham vọng lớn lao của mình, nữ hoàng muốn chuyển nó vào một vật chất cụ thể, mà bất kỳ ai sử dụng nó cũng có thể phát huy nguồn năng lượng này. Nữ hoàng đã cùng thuật sĩ dùng sắt trong lòng con rồng đất và máu của ngàn trinh nữ để tạo ra lưỡi dao quyền lực. Bất kỳ ai sở hữu nó với một bí quyết nho nhỏ đều có thể dùng được nó với mục đích tàn bạo: giết người! Lưỡi dao ấy còn tồn tại trong thế giới vật chất ở miền đất mà anh sẽ tới.

- Miền Đông Nam bộ?

- Đúng vậy, người cần hiểu vùng đất này một chút trước khi đến đó.

Tôi vẫn im lặng và chờ đợi, nhà tiên tri nói tiếp:

- Vùng đất đó được hình thành bởi các dạng núi lửa phổ biến trong vùng, đỉnh núi là những hình như chiếc nón lá úp cân đối, miệng núi lõm xuống. Trước khi núi lửa hoạt động, địa hình nguyên thủy là khối đá granite, nhấp nhô xen kẽ, giữa những lõm sâu là nơi trồng lúa và sinh sống của các cư dân Phù Nam. Sau khi núi lửa hoạt động, các dòng dung nham lấp bằng các lõm sâu và tạo ra vùng đất bazan màu mỡ, để các cánh rừng già phát triển. Tất cả điều đó do con người ở thế giới song song điều khiển bằng tâm năng.

Tôi bất chợt thốt lên câu hỏi không ăn nhập với câu chuyện của ông già:

- Lịch sử ghi rằng: Vương quốc Phù Nam mới mất đi khoảng vài ngàn năm, người ta giả định vương quốc này bị tiêu diệt là do núi lửa hoạt động, hoặc do Chân Lạp thôn tính.

- Đó là sai lầm, người của thế giới vật chất chỉ tin vào sự tồn tại của vật chất, nên tính toán của họ dựa vào các cổ vật mà họ tìm được. Thực tế không phải như vậy. Dấu tích xưa nhất của vương quốc này là những công trình được xây dựng bằng tâm năng mà ta đã nói. Những ngọn đồi thoải rộng từ vùng hạ lưu của dòng sông chính của vùng đất này là do lớp phù sa cổ tạo thành, chứ không phải do dòng sông như bây giờ con người đang dự đoán. Nó là bậc thềm của nhiều dòng sông cho đến khi nó được nâng lên thành đồi núi, bởi những con người làm chủ nguồn năng lượng vi tế của vũ trụ. Cho đến hiện nay, từ vùng trung lưu đến thượng nguồn của dòng sông này đang được tiếp tục nâng dần lên và đến một ngày, tất cả miền này sẽ dựng đứng lên, nghiêng hẳn ra biển, lúc ấy loài người hiện nay sẽ bị hủy diệt một lần nữa.

- Thật đáng sợ!

- Không có gì đáng sợ bởi loài người vẫn còn tồn tại dưới dạng phi vật chất.

- Tất cả loài người ư?

- Không phải tất cả, chỉ có những người có khả năng tích tụ được nguồn năng lượng Ranaga, số còn lại sẽ tan vào hư không và mất đi vĩnh viễn.

- Những người như thế nào thì có khả năng tích tụ được nguồn năng lượng?

- Những người không phung phí năng lượng đời sống vào lòng hận thù, khi mới bước vào thế giới song song, ai cũng có khả năng tích tụ năng lượng vi tế, nhưng vì nuối tiếc cuộc sống vật chất và cũng vì sân si nên họ mất dần khả năng ấy và chỉ thời gian ngắn, những người ấy sẽ tan vào hư không!

CHƯƠNG 18

Nó chỉ lặp lại trong những giấc mơ nhạt nhòa ba mươi năm sau, không hoảng loạn, không sợ hãi, chỉ là những giấc mơ buồn...

Ni cô Diệu Lan lại giật mình lúc nửa đêm, cô chưa bao giờ có thể ngủ trọn giấc.

"Giế...t"

Tiếng thét của đứa con trai tật nguyền luôn dựng cô dậy giữa đêm trường tĩnh mịch trong ngôi chùa cổ dưới chân núi Hắc Long. Trước khi từ giã cuộc đời cay đắng và đau khổ, nó đã nhìn cô với đôi mắt sâu thẳm, đôi mắt như muốn hỏi: “Tại sao con lại sinh ra trên đời này?” Đôi mắt y hệt đôi mắt của Trần Đình trước họng súng ngày xưa. Đôi mắt ấy, như muốn hỏi: “Tại sao tôi bị tử hình?”

Trần Đình vẫn không chấp nhận những tội lỗi của mình là đáng chết. Ông đã chiến đấu hết mình vì đất nước, vì Tổ quốc, ông đã tiêu diệt hàng trăm địch quân trước khi bị hành hình, chẳng lẽ những công trạng ấy không đủ để chuộc lỗi hay sao? Ông có tội háo sắc, có tội hủ hóa. Đúng. Nhưng tội đầu hàng thì không, ông chỉ trá hàng, nếu ông thực sự đầu hàng thì ông còn trở về chiến khu làm gì để cho bị xử bắn. Ông đã dùng trăm phương ngàn kế để thoát khỏi kẻ thù và trở về với đồng đội. Người yêu của ông đã trở thành vợ của người đồng đội. Trong con mắt của Trần Đình, Tư Ngồng chẳng là cái thá gì, một tên cơ hội và nhát cáy, nghe tiếng súng của đối phương là run bần bật. Ông không hiểu tại sao Lan lại có thể làm vợ của hắn được.

Sinh ra trong thời chiến, giữa những trận mưa bom, Lan chưa có một ngày sung sướng, tuổi trẻ của cô là chuỗi dài đau đớn và nhục nhã. Dòng sữa của con chó nuôi cô bé nhà quê lớn lên với cơ thể thon thả và chắc nịch. Năm mười lăm tuổi, Lan thành thiếu nữ. Cô chặt củi, gánh phân, nhổ mạ, leo cây, như thằng con trai. Con gái miền Đông trắng trẻo, săn chắc và nồng nàn.

Một buổi chiều...

Buổi chiều, nắng dát vàng những bụi gừa và hàng dứa dại ven sông, buổi chiều rực rỡ trên cánh đồng lúa chín, buổi chiều ngút ngàn gió mang mùi thơm đồng ruộng tràn ngập trên những mái tranh quê mộng mị dưới làn khói bếp mỏng manh. Buổi chiều thơ mộng ấy bị xé toang bởi tiếng gầm rú của trực thăng, của xe bọc thép, của đoàn quân rằn ri, súng ống đẩy mình, cánh đồng dập nát dưới những gót giày đinh. bom.

Đoàn người tan tác, chạy dưới những trận mưa

Cô gái mười lăm tuổi, ngã dúi dụi bên bờ dứa, mái tóc bị giật ngược bởi tên lính da đen.

Thân thể mơn mởn dậy thì lộ dần ra dưới những mảnh áo quần bay lả tả... Vệt máu loang ra giữa hai đùi.

Bụp... bụp! Hai tiếng súng nổ gọn, gã da đen ngã ập xuống người cô gái, cái quân lính vừa kéo ngang gối. Máu từ cổ ông ộc tuôn, nhuộm đỏ cơ thể cô.

Đoàn quân ngoại quốc rầm rập đi tới. Trần Đình nhô lên từ mặt nước, kéo cô xuống lòng sông.

Khi anh đưa cô lên bờ, máu đã được rửa sạch, tòa thiên nhiên nõn nà hiện ra dưới bóng hoàng hôn. Màu năng chuyển sang đỏ quạch sau đợt càn quét, bầu trời vần vũ những đám mây màu máu, mặt trời quằn quại lặn dần bên kia sông.

Trần Đình lầm lì, cởi áo choàng lên người cô. Bóng đêm dần phủ xuống, anh đốt đống lửa nhỏ, hâm hộp thịt. Đêm ấy, cô đã ngủ ngon lành trong vòng tay của anh. Cô không hề hoảng loạn, thời chiến tranh những tai họa như vậy, thậm chí cả cái chết, chẳng xa lạ gì với người dân quê cô, họ sẵn sàng đón nhận điều tồi tệ nhất sẽ xảy ra trong cuộc đời. Ở cái tuổi mười lăm, mọi thứ nhanh chóng qua đi... Nó chỉ lặp lại trong những giấc mơ nhạt nhòa ba mươi năm sau, không hoảng loạn, không sợ hãi, chỉ là những giấc mơ buồn...

Trần Đình giao nhiệm vụ cho Lan liên lạc móc nối với các cơ sở cách mạng và tiếp tế cho chiến sĩ. Mỗi lần gặp nhau cô lấy ra thuốc ký ninh, đá lửa giấu kỹ càng trong mái tóc dày mượt được nuôi dưỡng bằng nước gội từ hoa bưởi, rồi giấu vào dây lưng quần những cuộn giấy nhỏ mà Trần Đình gọi là mật thư mang về cho bà Năm Trầu.

Cô thành tình nhân của Trần Đình sau chuyến băng rừng về hậu cứ. Chẳng còn gì để giữ gìn khi anh ôm cô trong vòng tay rắn chắc của mình, họ ngã xuống bãi cỏ dưới gốc cây bằng lăng đang mùa trổ hoa...

Anh đã cùng với cô bất kể nơi nào có thể, trên giường, trong núi và cả trong hầm bí mật. Lan không ngờ mình còn có cảm giác hồ hởi đón nhận sau lần bị cưỡng hiếp bên bờ sông năm trước. Anh đã cho cô biết sự hiến dâng vì tình yêu khác với sự cưỡng hiếp.

***

Đêm cuối năm! Giữa mùa trăng, anh đã về bên cô, cha cô bỏ nhà đi trong lúc có mặt anh, ông đã nhiều lần như thế, ông biết rõ tất cả nhưng không nói gì. Khi xong việc, bất ngờ tiếng chân chạy sầm sập, anh chụp vội cây súng vọt ra cửa sau. Một loạt súng nổ, anh chạy về phía bờ sông, quay mũi súng về phía những người lính dân vệ đuổi theo và tiếng gõ cò khô khốc, băng đạn đã bị lấy ra mất từ trước. Anh chạy như con báo giữa cánh đồng. Bất ngờ chiếc tàu rọ xuất hiện. Một tấm lưới phủ xuống, Trần Đình nằm gọn trong tấm lưới.

Những người lính phía bên kia kịp quật anh xuống và mang đi.

Lan nhìn cha ngồi trên chõng tre hút thuốc với gương mặt đăm chiêu, dưới chân ông là băng đạn AK trong khẩu súng của Trần Đình. Lan chợt hiểu ra, cô chạy vào phòng ôm mặt khóc. Đêm ấy, cô rời bỏ cha mình và vào ở hẳn trong rừng. Người chỉ huy trực tiếp của cô, chính là chàng trai mà mười bảy năm trước, cha cô đã chữa thương cho anh trong hầm bí mật. Cô đã thuộc về anh sau tờ truyền đơn có in hình Trần Đình béo tốt ngồi bên cạnh một người lính ngoại quốc...

***

Ni sư Diệu Lan, ngồi xếp bằng trên tấm phản gỗ nhìn ra vườn. Cây cau cô độc vươn lên dưới ánh trăng, mùi hương ngọc lan len lỏi bay vào chùa. Diệu Lan quờ chân xỏ dép và đi ra vườn như một kẻ mộng du.

Trần Đình dựa gốc ngọc lan mỉm cười nhìn cô, gương mặt anh xanh xao, như tàu lá chuối.

- Anh xanh quá! - Diệu Lan thì thầm.

- Người anh đâu còn máu. Máu đã tuôn hết từ phát súng xuyên qua tim.

Giá như ngày ấy anh không bị địch bắt và anh không đầu hàng thì mọi việc đã khác.

- Anh không hề đầu hàng.

- Anh có biết sau khi anh bị bắt, một thời gian dân làng nhận được những tờ truyền đơn có in hình của anh với lời kêu gọi các chiến binh phiến loạn quay về với chính nghĩa. Em đã khóc hết nước mắt với tờ truyền đơn ấy, em đã căm thù anh.

Hừ! Không lẽ những người như Tư Ngồng không biết đó là trò tâm lý chiến, hắn đã muốn anh chết từ lâu.

- Sống chết là lẽ thường, anh đã giết nhiều người.

- Anh chỉ có điều nuối tiếc, lẽ ra anh phải chết giữa chiến trường chứ không phải chết dưới họng súng của đồng đội. Bản án sơ sài của Tư Ngồng đã không cho anh biện hộ, hắn cũng không cho anh chết một cách oanh liệt như một chiến binh. Anh vừa gặp thằng Thắng trong thế giới song song. Nó không phải là con của em với Tư Ngồng, nó là hình hài của cuộc chiến!

Diệu Lan bật khóc.

- Mô Phật!

Trần Đình biến mất sau cây ngọc lan.

Giọng sư bà trầm ấm, nhẹ mà vang xa trong âm u của khu vườn:

- Mô Phật! Hãy trở về với bản ngã.

Sư bà ôm vai cô đưa vào chùa. Cô đang sống giữa trần gian, hay địa ngục, sư bà là người hay thần tiên...

CHƯƠNG 19

Cô không biết người đàn ông đó như thế nào. Nhưng cô linh cảm người đàn ông đó sẽ đến tìm cô. Và anh đã đến...

Ngày xưa, trên con đường từ Bắc vào Nam, nhiều đoạn đường chỉ là rừng núi hoang vu không có người ở. Vì vậy phải lập ra những trạm nghỉ chân, dùng cho ngựa đưa thư hoặc cho quan quân di chuyển đến đó mà nghỉ. Cứ mỗi đoạn đường dài bằng một ngày ngựa chạy thì có một trạm nghỉ chân như vậy. Giữa mỗi trạm nghỉ chân có một đồn lính gọi là “thủ”, ngày nay còn những tên gọi địa phương như Thủ Đức, hay Thủ Dầu Một là xuất phát từ đó. Bến đò trên cù lao, cũng là một nơi người ta nghỉ chân trước khi vượt nhánh thứ hai của dòng Thanh Long, nên có tên là bến đò Trạm.

Bến đò Trạm thưa khách từ khi có cây cầu bắc từ thành phố Lộc Hòa qua cù lao Dao.

Buổi chiều.

Bến đò vắng, ngõ nhỏ buồn tênh. Con đò nhỏ sắp sửa cặp bờ. Chị em Lụa, Lài ùa ra. Người đàn ông dừng tay chèo, quăng sợi dây neo lên bờ, Lụa đón và cột vào gốc duối. Người đàn bà dùng cây sào dài đưa dần con đò vào bến. Trên chiếc ghe nhỏ, có đống lưới và một ít cá tôm.

- Có nhiều cá không cha?

- Ít con ạ, dạo này cá càng ngày càng hiếm.

Hai chị em bưng rổ cá phân loại, tôm để riêng, cá lớn để riêng, cá nhỏ để riêng, những con cá bé xíu Lụa chuyển qua cái rổ nhỏ cho em bưng xuống sông rửa để kho tiêu cho bữa cơm chiều.

Buổi chiều.

Mâm cơm có một dĩa rau muống luộc, một bát nước rau, và dĩa cá lòng tong kho tiêu. Hai vợ chồng, hai đứa con gái, khung cảnh êm đềm. Người đàn ông hỏi con gái lớn:

- Hôm nay, con có dạy em học không?

- Dạ có, em học giỏi lắm cha.

Cô em phụng phịu:

Chị Lụa đánh con đó cha.

- Sao vậy?

- Tới giờ học mà em cứ tắm sông, con tức quá, phết cho nó một roi.

- Đừng đánh em con ạ, dỗ em, còn Lài phải nghe lời chị. Cha mẹ nghèo không có tiền cho con đi học thêm, con phải nghe lời chị chứ con.

- Dạ con xin lỗi cha.

Cô chị:

- Con cũng xin lỗi, con không đánh em nữa, con sẽ dạy em học cho tới lớn.

- Các con giỏi lắm.

- Tối nay cha có đi làm cá nữa không cha?

- Tối nay cha mẹ đi chuyến nữa, trời chuyển mưa, mong sẽ có cá ngược về, trúng được vài con cha mẹ may cho tụi con mấy bộ đồ đi học.

Đó là lần cuối Lụa có bữa ăn cùng gia đình, đạm bạc nhưng hạnh phúc.

Buổi tối.

Bầu trời chuyển màu đen, mưa bắt đầu lây rây trên sông, hai chị em ngồi ôm gối, nhìn ra sông.

- Sông mưa buồn quá ha chị?

- Ừ buồn quá, thương cha mẹ quá!

- Mai mốt lớn em phải làm thật nhiều tiền để cha mẹ đỡ khổ.

- Chị cũng nghĩ vậy.

Mưa nặng hạt dần, sấm sét chớp giật, bầu trời đen ngòm, mưa mù mịt. Căn nhà mỏng manh oằn mình dưới cơn mưa. Lài ôm chặt chị. Hai chị em bỗng dưng cảm thấy sợ hãi. Lài khóc, Lụa khóc. Trời đã khuya, mưa vẫn nặng hạt.

Buổi tối.

Người đàn bà cố tát nước mưa trút vào thuyền, nước vơi, bà khua mái chèo giữ cho con thuyền mỏng manh thăng bằng, mưa quất rát rạt. Người đàn ông kéo lên thuyền tấm lưới trĩu nặng cá. Người đàn bà dừng tay chèo, gỡ cá phụ chồng. Một con, hai con, ba con cá ngược, mỗi con to bằng bắp chân giãy đành đạch trên khoang, vảy trắng loang loáng, cá ngược là quà tặng riêng cho những người dân sống trên sông Thanh Long, mỗi con cá nặng vài ký, thịt thơm, nó chỉ xuất hiện khi mưa lớn và bơi ngược dòng sông vùn vụt. Người đàn bà muốn reo lên, nhưng cơn mưa không cho bà mở miệng. Tiếng nổ ành ành của chiếc xà lan hốt trộm cát. Người đàn bà buông con cá chụp mái chèo, nhưng đã trễ...

Buổi sáng.

Hai chị em mặc đồng phục đeo khăn quàng, đứng ngóng ra sông, chờ con thuyền nhỏ nhoi cập bến. Cả đêm cha mẹ không về, lạ lắm. Chưa bao giờ như thế. Lài bắt đầu cảm thấy sợ hãi. Lụa trấn an em:

- Chắc trúng nhiều cá lắm, cha mẹ chở qua sông để bán luôn rồi.

- Em sợ quá!

Thời gian trôi qua, một ngày, hai ngày, bà con trong cù lao tụ tập bên bến đò Trạm. Hai đứa trẻ khóc sưng cả mắt. Ngày thứ ba, họ vớt xác của người đàn ông và người đàn bà dưới chân cầu...

***

Trong quán cà-phê bên bến đò Trạm, Lụa bó gối nhìn ra sông, thói quen có từ nhỏ, mỗi lần nhìn ra sông, cô lại cho hai chân lên ghế và hai tay ôm chân, tựa cằm lên gối. Câu chuyện buồn mười lăm năm qua, như đoạn phim quay đi, quay lại mỗi khi mưa về trên sông. Lụa đã giữ lời hứa bên mâm cơm ngày xưa.

Bắt đầu từ việc buôn gánh bán bưng, cô dành dụm, rồi buôn chuyến, công việc làm ăn phát đạt, cô lo cho Lài ăn học và em đã thành cô giáo, em dạy ngay trong cù lao. Em yên bề gia thất, chồng em cũng thầy giáo. Họ sống thanh bẩn và hạnh phúc. Lụa sang tiệm tạp hóa trên thành phố, gom tiền về lại cù lao. Đêm đêm, cô vẫn nghe tiếng gọi của dòng sông. Lụa trở về mua miếng đất bên bến đò Trạm mở quán.

***

Vợ chồng Lài qua thăm chị. Lài ôm cắn vào vai chị, bờ vai tròn lăn:

- Trời ơi! Chị đẹp quá! Sao chị không lấy chồng?

Đồ quỷ, buông chị ra, cô giáo rồi mà còn giỡn, dượng Hải cười cho kìa.

Thầy giáo Hải, cười hiền từ, anh là giáo viên mẫu mực và điềm đạm, giáo viên dạy văn, ăn nói nhỏ nhẹ.

Lài dạy toán, sôi nổi hồn nhiên. Họ là cặp đẹp đôi nhất cù lao. Lài vẫn không buông tha cho Lụa:

- Chừng nào chị lấy chồng?

- Chị đang chờ một người!

- Người nào? Sao em không biết?

- Chị cũng chưa biết.

- Trời ơi! Chị em đang sống trong tiểu thuyết à?

Lài quay qua chồng:

- Thầy giáo văn ơi! Chuyện này nên giải thích thế nào, chờ một người chưa biết?

Hải cười:

- Chờ người trong tiền kiếp.

- Bó tay! Em không hiểu?

***

Lụa vẫn chờ người của tiền kiếp.

Cô không biết người đàn ông đó như thế nào. Nhưng cô linh cảm người đàn ông đó sẽ đến tìm cô. Và anh đã đến...

CHƯƠNG 20

Chuyện kể của nhà thơ: Chẳng lẽ ở đời chí phục thù lại mạnh hơn chí phục quốc?

Cù lao rần rật lửa cháy và phèng la, dinh thự của Trần Tướng quân bốc cháy tứ bề, mọi người nháo nhác. Dù dạn dày trận mạc, Trần Tướng quân cũng trở tay không kịp trước sự tấn công bất ngờ và vũ bão của quân Chân Lạp, được dẫn đường bởi những người bản xứ. Tiếng la khóc vang trời, mấy chục năm qua, đất cù lao không có chiến tranh nên quân lính thất bại ngay khi giáp mặt kẻ thù. Đội quân Chân Lạp mình trần, đen trũi hung hãn, chúng vung mã tấu loang loáng, chém tất cả người mà chúng gặp, bất kể trai gái. Đội quân tiên phong do Trần Việt dẫn đầu, anh không giết đàn bà trẻ con, chỉ xăm xăm tấn công vào dinh thự của Trần Tướng quân, nhưng đàn bà và trẻ con không thoát được bàn tay tàn ác của quân Chân Lạp.

Trần Việt được Trần Tướng quân tha chết, theo thỉnh cầu của Gấm và Trương Phước. Trước khi rời khỏi cù lao để trở về bản quán, Trương Phước chỉ xin Trần Tướng quân cho chàng con sư tử đá và tha tội cho người dân của chàng - Trần Việt. Bản thân Trần Tướng quân cũng muốn tích đức cho Trần Đại công tử, nên không xử tội mưu sát ông của Trần Việt, không ngờ ông thả hổ về rừng, dân xứ này thật ngoan cố. Mười tám năm trôi qua, Trần Đại công tử đã trở thành chàng trai khôi ngô tuấn tú, ông không ngờ Trần Việt âm thầm lên rừng chiêu binh mãi mã nuôi chí phục thù, để chắc ăn Việt còn cầu viện quốc vương Nặc Ông của Chân Lạp giúp sức. Kể ra hắn cũng đáng nể thật, hắn hơn hẳn ông về chuyện này, chí phục quốc của ông đã tàn lụi theo thời gian và sự giàu có. Chí phục quốc không còn ám ảnh ông như lúc mới đến. Chẳng lẽ ở đời chí phục thù lại mạnh hơn chí phục quốc.

Cuộc tấn công xô dạt cha con Trần Tướng quân qua bên kia sông, quân Chân Lạp và quân khởi nghĩa hoàn toàn làm chủ cù lao.

Trần Việt xông vào hậu cung, Gấm không theo kịp cha con Trần Tướng quân, tỏ vẻ bản lĩnh nàng trấn an các nữ tì đang rúm ró vì sợ hãi. Gặp Trần Việt, nàng không mừng rỡ như anh mong đợi.

- Em Gấm! Ta đây!

Gấm lạnh lùng:

- Ông là ai?

- Trần Việt của em đây, em không nhớ sao?

- Sao ông lại đưa quân Chân Lạp về tàn phá xứ sở của mình?

- Ta vì nàng mà báo thù.

- Những người dân có tội gì?

- Nàng hãy đi theo ta rồi nói chuyện sau.

Trần Việt nắm tay nàng Gấm lôi đi. Sau khi vơ vét đốt phá cù lao, đoàn quân Chân Lạp ở lại trên cù lao, họ cướp bóc và hãm hiếp phụ nữ. Người dân cù lao căm oán Trần Việt. Gấm nhất định không tiếp anh, Trần Việt vô cùng đau khổ. Khi quân Nam triều tiếp viện, cha con Trần Tướng quân tấn công trở lại. Đoàn quân Chân Lạp thua tan tác. Người dẫn đầu đội quân Nam triều chính là Trương Phước. Trước khi quân triều đình tái chiếm cù lao, Trần Việt rút đi, anh mang theo nàng Gấm.

Trần Tướng quân và Trần Đại công tử trở về xây dựng lại cù lao, Trần Đại vô cùng đau đớn vì mất mẹ. Trần Tướng quân buồn bã vì cơ nghiệp ông gây dựng bao năm qua bị tàn phá, nguyên nhân chỉ vì một người đàn bà, dù Gấm là nguyên nhân gián tiếp nhưng cũng do nàng. Biết bao nhiêu cuộc chiến tranh trên thế giới này nguyên do chỉ vì người đàn bà. Mấy mươi năm cầm quân, ông từng đuổi quân Chân Lạp vào tận sào huyệt của chúng mà lần này vì chủ quan, bị tấn công bất ngờ ông đã thua đau đớn. Ông đi dạo trên cù lao với nỗi buồn vô hạn. Ông đã quên chuyện phục quốc, nhận chức tước của triều đình Nam hà, ông đã tốn bao công sức cho xứ sở này. Nay chỉ vì một chút hận thù của chàng trai người địa phương và sự thiếu cương quyết của ông mà cù lao ra nông nỗi này. Ông đến thăm những cư dân theo ông từ quê hương đang than khóc người thân và nhặt nhạnh của nả từ đống tro tàn, ông có lỗi với họ. Đêm ấy, Trần Tướng quân ngã bệnh, Trần Đại túc trực bên giường cha. Sau khi kể cho con trai nghe về chuyện lưỡi dao trên đất cù lao và ước mơ phục quốc của mình, Trần Tướng quân dặn con trai:

- Chuyện phục quốc của ta kể như hết hy vọng, con đừng nghĩ về chuyện ấy. Nếu con có nhặt được lưỡi dao thì hãy dâng cho Chúa Thượng, dòng họ ta chịu ơn xứ sở này, con hãy vì ta mà xây dựng lại đại phố.

Trăn trối xong ông trút hơi thở cuối cùng.

***

Trương Phước cai quản toàn vùng Biên Trấn theo lệnh của Chúa. Khi Trần Tướng quân mất, Chúa phong cho Trần Đại chức Đô đốc Thống binh, tước Định viễn hầu. Trần Đại nối nghiệp cha, chàng đã xây lại cù lao thành đại phố sầm uất. Chàng sánh duyên cùng Mạc tiểu thư và quên hẳn chuyện phục quốc. Trong người chàng có dòng máu Việt, chàng yêu quê mẹ.

Buổi sáng đẹp và thanh bình, Trần Đại cùng Mạc tiểu thư đang đàm đạo bài thơ mới của chàng, thì nhận được lệnh của Thống suất Vĩnh trường hầu Trương Phước, Thống suất tư cho chàng biết quân Chân Lạp lại xâm lấn bờ cõi, lệnh cho chàng phải ra trận. Đây là cơ hội để chàng phục thù. Chàng nắm tay Mạc tiểu thư.

- Làm trai ra trận lành ít dữ nhiều, nàng ở nhà cố giữ giọt máu của họ Trần, nếu ta có mệnh hệ gì thì nàng về với phụ thân nàng nhé.

Mạc tiểu thư ràn rụa nước mắt:

- Xin chàng an tâm báo quốc, thiếp quyết đợi chàng về, chàng hãy để phòng Trương Thống suất, thiếp thấy không an tâm về ông ta.

- Nàng chớ phạm thượng, Trương Thống suất từng là bạn chí thân của phụ thân ta, ngài lệnh ta tiên phong, ngài sẽ tiếp ứng.

- Thiếp thấy ông ta rất lạ, đôi mắt của ông ấy ít nhìn thẳng, người quân tử không có đôi mắt như vậy.

- Thôi xin nàng đừng bàn chuyện quân cơ, ta đi chuyến này chưa hẹn ngày về, nàng hãy bảo trọng!

- Chúc chàng thượng lộ bình an!

Vợ chồng chia tay bên hồ sen. Trần Bình, người em họ, cũng là cận vệ trung thành của chàng, đã sẵn sàng xuất binh. Trần Đại lên ngựa. Đoàn quân của chàng rầm rập vượt cầu treo qua dòng sông Thanh Long. Mạc tiểu thư nhìn theo cho đến khi đám bụi mù khuất sau đỉnh núi Châu Long.

Qua khỏi Biên Trấn, đến Vườn Trầu, quân chàng gặp quân Chân Lạp. Hai bên dàn quân, thấy quân Chân Lạp đóng quân bên bờ sông để chiếm nguồn nước, chàng mỉm cười: “Bọn Man này đúng là không biết binh pháp!"

Lại nói quân Chân Lạp do nhiếp chính Nặc Tha, kết cấu với quân Lào Xá tấn công Phiên Trấn. Lâu ngày không có giặc, quân dân lơ là nên giặc vào chiếm dễ dàng. Trương Thống suất lịnh cho Định viễn hầu cầm quân dẹp loạn. Nhận thấy quân giặc đóng quân hớ hênh, Trần Đại gọi Trần Bình vào trướng bàn quân cơ:

- Giặc Man vốn hung dữ nhưng không học binh pháp nên không biết bày trận, chúng chỉ lợi dụng sơ hở của quân ta nên mới thừa cơ cướp phá. Nay giặc đóng bên sông không đề phòng mặt sau. Đệ đưa đội quân thủy chiến lặn xuông sông, bất ngờ tấn công. Ta dồn quân từ phía chính diện ắt phá được.

- Xin tuân mệnh đại huynh! Ngay trong đêm, Trần Bình cho những người bơi lặn giỏi lặn xuống nước. Khi có pháo lệnh, chàng cho quân tấn công mặt trước. Quân Chân Lạp chống trả quyết liệt, không chú ý mặt sau. Chúng nghĩ rằng đã có mặt sông che chắn. Bất ngờ quân Trần Bình tràn lên từ sông như những thủy thần. Quân Chân Lạp rối loạn hàng ngũ và bị giết vô kể. Trần Đình đuổi theo chúng gần một trăm dặm mới cho quân đóng trại.

Hôm sau, quân Chân Lạp đã dựng trại rợp bên kia Cầu Nôm. Trong đêm, chúng đã kịp điều quân tiếp viện tới. Thống binh Trần Đại biết sức mình chống không lại, chàng cho ngựa trạm cấp báo cùng Trương Thống suất. Quân Chân Lạp không dám vượt sông, nhưng quân của Trần Đại cũng chỉ phòng thủ chờ tiếp viện. Một con trăng trôi qua, vẫn chưa thấy quân tiếp viện đâu. Trần Đại than thở với Trần Bình:

- Trời hại ta rồi!

- Không lẽ họ Trần của ta lại thảm bại trên đất Cầu Nôm này!

Trần Bình rầu rĩ không kém gì anh.

- Ta chỉ tiếc là không tiếp bước phụ thân của ta!

Quân lính hết lương thực, đào ngũ quá nửa, số còn lại than thở suốt đêm khiến Trần Đại như đứt từng đoạn ruột.

Trần Bình ghé tai Trần Đại:

- Đệ nhận được tin của Mạc tỷ tỷ là Trương Thống suất âm mưu hãm hại đại huynh, nên báo về cho triều đình: Đại huynh vì tình riêng ngỡ là mẹ đang ở đất Chân Lạp nên tư thông với vua Chân Lạp không chịu tiến quân qua Vũng Gù, hiện cả nhà đại huynh đang bị Trương Phước giam giữ chờ lịnh của triều đình!

Trần Đại thở dài vì nguồn tin ấy.

Huây... huây... Quân Chân Lạp bất thần vượt sông từ phía thượng nguồn, tấn công đội quân của Trần Đại, trong nháy mắt đội quân của chàng tan tác. Trần Bình và Trần Đại vừa kịp xuống thuyền. Trần Bình đã chuẩn bị con thuyền này từ trước, chàng biết âm mưu của Trương Thống suất muốn hãm hại Trần Đại để chiếm vùng cù lao giàu có, nhưng Trần Đại quá tin vào Trương Phước, nên Trần Bình có nói cũng như không. Chiếc thuyền giong buồm ra khơi, quân Chân Lạp bắn tên theo như mưa, nhưng con thuyền lớn, được đóng với kỹ thuật của người Tây dương nên chạy rất nhanh.

Trăng sáng như ban ngày, từng bầy cá bay vun vút trên mặt biển, lân tinh lấp lánh. Trần Đại lững thững trên khoang thuyền nhìn về phía Nam, nơi đó có mộ của phụ thân chàng, có giọt máu của chàng để lại, không biết phu nhân của chàng bây giờ ra sao? Chắc không sao, nàng là con nhà võ tướng nên rất bản lĩnh, hẳn nàng biết cábảo vệ mình. Chàng ngước nhìn, bầu trời trong vắt tịnh không một bóng chim. Bỗng chàng giật mình gọi lớn:

- Trần Bình! Trần Bình!

- Dạ, đại huynh gọi đệ!

- Người đi đâu mà xa bờ như vậy?

- Dạ! Thuyền đang hướng mũi về cố quốc.

- Sao lại về, ta lệnh phải ra kinh đô để tấu trình Chúa Thượng, sao người không tuân lệnh ta? - Trần Đại giận dữ - Ngươi có còn coi ta là tướng của ngươi nữa không?

- Bẩm Đô đốc, ta về kinh đô là chết chắc, vì thế nào Trương Phước cũng sàm tấu, với lại ở đó toàn đồng môn của ông ta, chúng ta làm sao nói được!

- Ngươi thật bất nghĩa, Chúa đối đãi với họ Trần ta thế nào ngươi rõ mà. Cha ta được ân dày, triều đình đã dụ rằng Nguyễn vi Vương, Trần vi Tướng, đời đời không dứt tước công hầu, điều đó thật vinh hạnh. Cha ta đã có lời thề cùng Chúa là sống làm tôi họ Nguyễn, chết làm ma họ Nguyễn. Nay nhất thời bị viên biên soái cố tình hãm hại, nếu không về triều đình bày tỏ, tất có tội phản nghịch. Nay ta phản bội lời thề, tất đem sự nghiệp của cha ta đổ xuống biển, như thế là tôi bất trung, con bất hiếu, còn đứng giữa trời đất này sao được?

Nói đoạn Trần Đại gầm lên:

- Quay thuyền lại!

- Mong đại huynh nghĩ lại, rõ ràng khi về già Trần Tướng quân đã lú lẫn, làm sao một dân tộc lớn như dân tộc ta mà có thể làm tôi bọn man di này được?

- Phạm thượng!

Trần Đại quát lớn, tay chàng nắm chặt chuôi gươm. Trần Bình không tin Trần Đại dám giết mình. Trần Bình là con chú ruột Trần Đại, chàng làm quan dưới triều Mãn Thanh. Sau thất bại trước quân Chân Lạp, Trần Tướng quân đã viết thư nhờ sang Nam hà để giúp đỡ Trần Đại. Chàng đã xây dựng quân đội hùng mạnh cho Trần Đại. Chàng cũng thấy rõ dã tâm của Trương Phước mỗi khi ông ta về cù lao. Ánh mắt thèm thuồng của ông không chịu dừng lại chỗ nào trong dinh thự của Trần Đại. Trần Bình biết trước ngày hôm nay. Chàng cần quay về, chắc chắn triều đình sẽ dùng lại, các ông vua Mãn không quá cực đoan như các triều đại trước. Trần Đại cũng sẽ được trọng dụng. Trần Bình nhìn thẳng vào Trần Đại:

- Xin đại huynh nghĩ lại, hãy về cố quốc, đệ tin rằng nhà Mãn sẽ dùng anh em ta. Sau này ta đưa quân đội Trung Hoa qua chiếm lại, khi ấy đại huynh có cả vương quốc phía Nam này, chứ kể chi thẻo đất nhỏ xíu như lưỡi dao ở phương Nam bẩn thỉu này. Dù Mãn Thanh làm vua thì cũng là người Trung Quốc, họ đáng cho ta thờ phụng hơn bọn vua chúa man di nhỏ bé này. Nói xong, Trần Bình quay qua ra lệnh cho gã tài công:

- Tiếp tục cho hướng về cố quốc.

- Loạn ngôn!

Trần Đại vừa gầm lên, cùng lúc ánh thép loang loáng dưới ánh trăng, một dòng máu vọt lên, thân hình không có đầu từ từ ngã xuống. Cái đầu Trần Bình lăn lông lốc, đôi mắt mở trừng, hẳn trước khi chết chàng không ngờ Trần Đại ra tay nhanh như vậy.

- Quay thuyền vào bờ!

Trần Đại vung gươm ra lệnh, đoàn quân lẳng lặng kéo buồm quay hướng thuyền vào bờ.

Khi mọi người đã quay về với công việc, Trần Đại ôm xác em khóc nức:

- Sao em lại ép ta phải ra tay?

Chàng trịnh trọng dùng hai thanh tre nẹp đầu Trần Bình vào thân, rồi dùng mảnh vải trắng bó xác của Trần Bình lại. Chàng lẳng lặng thực hiện tang lễ, choàng mảnh khăn trắng qua vai, dùng gươm vót ba thanh tre làm nhang. Chàng ngước nhìn bầu trời tràn ngập ánh trăng. Chàng cúi xuống từ từ nâng xác Trần Bình lên và thả xuống biển. Chàng nhìn theo bóng trắng chập chờn cho đến khi nó chìm hẳn vào lòng biển...

CHƯƠNG 21

Trở về một bữa hôm nay Nhớ ngàn xưa đã về đây một lần.

Tôi trở về với thế giới vật chất sau ngày chấm dứt chiến tranh, ông già tiên tri đã xua tôi ra khỏi thế giới song song. Ông không đuổi, tôi cũng ra đi. Tôi chưa thể rời bỏ thế giới vật chất vì ở đó em đang chờ tôi. Tình yêu tồn tại kỳ lạ xuyên suốt các chiều của không gian và thời gian, đã liên kết hai thế giới này lại với nhau. Ông già nói tôi có tố chất của nhà thơ, vì tôi đã sinh ra ở thế giới vật chất mà lại có thể đặt chân đến thế giới song song. Điều đó hiếm hoi và hầu hết xảy ra với các nhà thơ.

Tôi hỏi:

- Sao lạ vậy? Tôi làm sao có thể là nhà thơ? Tôi chưa bao giờ làm thơ. Tôi làm ruộng, bắt cá, chặt củi đủ hết, nhưng chưa bao giờ làm thơ. Tôi chỉ có đọc tập thơ của ông cố tôi, cái tập thơ mà vì nó ông cố tôi bị Pháp chém ngang lưng. Tôi làm sao có thể là nhà thơ?

Tôi lặp lại câu hỏi ấy, ông già lắc đầu nói với tôi:

- Nhà thơ không có nghĩa là làm ra thơ, có những người làm ra thơ nhưng chưa bao giờ là nhà thơ. Ở thế giới vật chất, những người đứng hai chân trên mặt đất, nhưng tâm hồn anh ta bước vào thế giới của chúng tôi, anh ta là sứ giả của tâm linh, sứ giả của tình yêu. Có người bước hẳn vào thế giới song song mà không cần chết đi như anh chẳng hạn, có người từ thế giới song song bước thẳng vào thế giới vật chất mà không cần tái sinh như nhà thơ Bùi Giáng chẳng hạn.

- Bùi Giáng là ai?

- Là nhà thơ mà ở thế giới vật chất gọi là nhà thơ điên, nếu có cơ duyên anh sẽ gặp ông ấy. Bùi Giáng biết rõ mình không phải là người của thế giới vật chất.

Ông già ngưng nói và ngân nga:

Trở về một bữa hôm nay

Nhớ ngàn xưa đã về đây một lần.

Khi trở lại thế giới của chúng ta, tôi mới biết đó là hai câu thơ trong bài Trở lại trần gian của thi sĩ Bùi Giáng, một sinh thể kỳ lạ và thậm chí là kỳ quặc ở trong thế giới mà mỗi con người đều trang bị cho mình bộ mặt phẳng phiu. Tôi tìm Bùi Giáng và đứng nhìn ông từ xa, vì nếu đến gần có thể ông sẽ nhận ra tôi - một con người đã từng lạc đến thế giới của ông.

Tôi bắt đầu hành trình làm người trở lại, sau khi tôi đã lớn lên từ cuộc chiến, từ ruộng đồng. Hành trình lần này nhọc nhằn hơn, vì tôi không thể trở lại quê hương, ở đó tôi đã bị từ chối. Dòng sông, bờ tre, núi đồi, hoa sim, hoa mua đã không nhận ra tôi. Tôi biết, chị tôi còn ở quê. Mỗi chiều tắt nắng, chị lại ra gò thắp hương cho cha mẹ tôi. Ngôi mộ của các đấng sinh thành, ẩm nhang khói bởi đôi bàn tay gầy guộc của chị. Chị không biết tôi đã từng gặp các vị ấy ở thế giới song song.

Linh Chi yêu dấu!

Tôi trở lại thế giới vật chất và bước vào hành trình làm người đầy chông gai. Bao nhiêu cạm bẫy, bao nhiêu lọc lừa, tôi cố quên nhiều thứ, để vất vả tồn tại. Nhưng tôi không quên được thời thơ ấu gian khổ và khốc liệt, tôi vẫn nhớ quê, nhớ em và nhớ chị. Có những lúc ngồi nhìn nắng vàng phủ xuống cù lao, tôi da diết nhớ cái nắng miền Trung. Em biết không tôi đã từng viết những câu thơ:

Anh ngồi nhớ nắng miền Trung

Nhớ con sông nhỏ lạ lùng

Nhớ em

Nắng trưa vàng gót chân mềm

Nắng vương mắt mẹ bên thềm đợi cha

Cánh đồng xa

Cánh đồng xa

Chơi vơi cò trắng điểm hoa lên trời...

Những câu thơ chưa hẳn đã hay, nhưng buồn em ạ! Em nhớ không!? Ngày xưa hai đứa ngồi dưới bụi tre, để chờ chị tôi đi chợ về, cánh đồng bỏng rộp như bánh tráng nướng. Những người đàn bà khô khốc, với đôi quang gánh nặng trĩu nắng vàng, nhễ nhại mồ hôi, uể oải bước đi giữa trưa hè. Hàng dứa dại, bụi tre gai, những đồi sim tím ngát, buồn mênh mang, dường như vẫn lặng lẽ trụ lại giữa dòng chảy của thời gian. Chị tôi cũng vậy, chị vẫn khắc khoải tồn tại trước khốc liệt của đời sống.

Tôi không thể trở về quê hương, khi tôi chưa gặp được em, đó là sứ mệnh buộc tôi trở lại trần gian, một thế giới đôi lúc xa lạ đối với tôi, em có biết không?

Tôi vất vả tồn tại, vì miếng cơm manh áo hàng ngày. Tôi khao khát rằng, tôi không cần ăn, tôi không cần mặc, nhưng không thể được. Tôi không bắt chước Bùi Giáng được! Vì tôi mang nặng thể xác của thế giới vật chất nặng nề.

Ở cái thế giới này, ai gặp tôi cũng hỏi: “Lúc này làm ăn có khá không?” Tôi buồn kinh khủng em ạ! Sao không ai hỏi tôi: “Có tồn tại tình yêu đích thực nào trong cuộc đời này không?” Sao không ai hỏi: “Con người có cống hiến gì để thế giới vật chất này bớt hận thù không?"

Tôi ngơ ngác, vật vạ. Tôi đi học, tôi làm bốc vác, tôi đi dạy. Đó là những ngày tôi cần tồn tại để đợi em lớn và đi tìm em; tiền kiếp của tôi. Ông già tiên tri nói cho tôi biết, em ở cù lao Dao, vùng đất tồn tại theo chiều thẳng đứng nếu nhìn từ thế giới song song, tôi mang khái niệm mơ hồ trở về tìm em. Trong thời gian đợi em lớn sau cuộc tái sinh, tôi phải sống cái đã, cuộc sống cực nhọc em hiểu không?

Tôi đã trải qua những buổi chiều buồn dưới chân núi Kung Pô trên thượng nguồn của dòng Thanh Long, nơi tôi đi lạc vào lãnh thổ của thần linh và bị đẩy trở lại thế giới vật chất đây hệ lụy này. Tôi trở về đó sau khi tốt nghiệp sư phạm, không hiểu sao tôi lại về đó em ạ. Có lẽ định mệnh, thực ra khi tốt nghiệp tôi đã xung phong đi bất cứ nơi đâu, vì tôi chẳng có nơi để lựa chọn và ngẫu nhiên tôi được điều về ngôi trường nghèo nàn dưới chân đỉnh Kung Pô.

Tôi vẫn còn nhớ như in, dù thời gian trôi qua khá lâu, nhớ ngày còn đi dạy học dưới chân núi, cứ mỗi chiều sau giờ tan học xuất hiện một ông già, chắp tay sau lưng dạo quanh sân trường, bộ râu bạc bay phất phơ trong nắng chiều vàng quạch, rải thành những vệt dài từ núi đến đồng ruộng băng qua đường ray và đổ thành vệt dài xuống sân trường. Chao ôi, sân trường lúc ấy mới buồn làm sao! Sự hiu quạnh trống trải choán hết các lớp học thênh thang. Trên đường, những nông dân lầm lũi bước đi chậm chạp sau lưng bầy trâu lấm lem bùn đất. Cứ như vậy, đôi mắt buồn mênh mang, ông già thong dong dạo quanh sân trường. Cho đến lúc những mảng nắng vàng thu hẹp lại, ông đi dần về phía ngôi nhà lá sau trường và đứng lại nhìn ngôi trường trước khi mặt trời khuất núi. Thời gian như dừng lại. Ngày ấy, tôi con quá trẻ để hiểu được việc làm kỳ quặc của người thầy giáo già. Ông là một thầy giáo, hay nói chính xác hơn ông đã từng là một thầy giáo, nguyên trước khi tôi được điều về dạy học ở vùng bán sơn địa này thì ngôi trường này vẫn chưa hình thành, người thầy giáo già đã tự mình làm một ngôi trường và tự nguyện làm người chèo đò chở chữ đến cho học sinh. Về sau, khi nhà nước xây trường ông được cử làm hiệu trưởng cho đến lúc về hưu, nhưng không muốn xa trường ông xin ở lại trường và làm bảo vệ. Hình ảnh kỳ lạ của ông giáo già cứ ám ảnh tôi mãi suốt thời gian dài và nó chỉ bị mờ dần khi tôi phải đối chọi với cuộc sống cơ cực và bụi bặm bươn chải trên đường đời.

Những tháng ngày đó, tôi, bạn bè tôi và đất nước tôi cơ cực bần hàn. Chúng tôi ăn những bữa cơm hẩm từ hạt gạo mục nát, độn sắn lát và bo bo, với nồi canh chuối xanh chát ngắt. Tôi lên lớp rao giảng những giáo điều trái với thực tế cuộc sống. Đám học trò ngây thơ ngồi trên mấy chiếc bàn tre mục nát để nghe tôi nói, nuốt từng lời của tôi, còn tôi nuốt sự cay đắng cùng với bụi phấn mịt mù. Em biết không, chúng tôi đã hằm hè nhau vì vài lạng thịt tiêu chuẩn mà bà giáo viên đời sống chia không đồng đều. Tôi cũng hùng hục tranh giành miếng ăn, để rồi đêm về nằm khóc trong tủi nhục. Nhiều lần tôi đã muốn hủy bỏ thân xác cặn bã này để trở về với thế giới song song, nếu không có em và tình yêu của chúng ta từ trong tiền kiếp.

Sau giờ dạy học, tôi giết thời gian bằng rượu và boléro, những bài hát buồn như thân phận con người vậy em ạ. Tôi đã bị khiển trách, bị kiểm điểm vì đã hát cho học trò nghe những câu hát ủy mị ấy. Không uống rượu và không boléro thì tôi làm thơ và tôi đi tìm em. Em đã lớn, tôi cũng đã đến cù lao Dao và gặp em.

CHƯƠNG 22

Hận thù ngùn ngụt đốt cháy mọi lý tưởng, đốt cháy những bài học về lòng nhân ái.

Lòng hận thù đã cướp đi của Trần Đình những tố chất tốt đẹp mà ông đã được giáo dục khi tham gia đoàn quân cứu nước. Ông nội của Trần Đình là Trần Khả, nổi dậy kháng chiến chống Pháp lừng lẫy cả miền Đông Nam bộ. Cụ tổ của Trần Đình, chính là Trần Việt, người Việt đầu tiên ở xứ này nổi loạn san phẳng dinh thự của Trần Thượng công. Trần Đình chăn trâu cho địa chủ Trần Thượng Nhu, ông Nhu là cháu bảy đời của Trần Thượng công, người được coi là đã khai sanh ra cù lao Dao. Trần Thượng Nhu không có chức quyền gì trong xã hội. Thời Pháp ông làm việc làng, nên được gọi là Hương Nhu. Ở Nam bộ, địa chủ không quá tàn ác như sách vở thường mô tả. Từ thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, nếu coi sông Gianh là giới tuyến chính trị, thì đèo Hải Vân là giới tuyến văn hóa. Từ thuở xa xưa, vùng đất này đã quyết liệt thay đổi văn hóa của Bắc hà, từ cái bánh chưng họ chuyển qua bánh tét để tiện sử dụng trong đời sống. Từ việc ăn uống cầu kỳ họ chuyển qua cách ăn to nói lớn. Họ tạo ra nền văn hóa đặc trưng, đó là nền văn hóa khai khẩn. Dấu hiệu của văn hóa khai khẩn là sự bình đẳng, trong khi ở xứ Bắc, còn chuyện chồng ăn nhà trên, vợ ăn nhà dưới, thì tại các vùng đất Nam bộ chồng và vợ cùng ăn ngoài bờ ruộng. Họ bình đẳng đến nỗi trong truyện thơ Lục Vân Tiên nổi tiếng của cụ Đồ Chiểu, có chuyện chàng Lục Vân Tiên không phân biệt được giữa Kiều Nguyệt Nga và Kim Liên, ai là chủ, ai là tớ: “Hai nàng ai tớ, ai thầy nói ra // Thưa rằng tôi Kiều Nguyệt Nga / Này con tỷ tất tên là Kim Liên.” Vì vậy, giới địa chủ miền Nam cũng không cách biệt lắm so với người làm. Riêng gia đình Hương Nhu, vốn dòng dõi người Hoa mở đất, nên ông còn giữ chút nền nếp, trong gia đình chỉ có ông là ăn riêng, còn vợ con ăn chung với người làm. Trong số các người vợ của ông, thì Thăm là người trẻ và đẹp nhất. Con gái miền sơn cước của vùng trung lưu sông Thanh Long, Thăm mang hai dòng máu người Mạ và người Kinh, mày rậm, mắt long lanh, cơ thể săn chắc tròn lắn, mỗi khi nhập cuộc ái ân nàng mạnh mẽ như con hổ rừng Cát Tiên. Ông rất say mê Thăm, nhưng không thể dành cho nàng đặc ân riêng. Nàng cũng phải ăm cơm chung với mọi người.

Trong vai trò người tớ của gia đình địa chủ Hương Nhu, Trần Đình được đối xử như người nhà, anh giữ trâu nhưng được ngồi cùng mâm với chủ. Mẹ anh, người đàn bà góa được cất nhà trong khu vườn bưởi rộng của Hương Nhu. Chính sự gần gũi ấy đã nảy nở tình yêu giữa Trần Đình và người vợ thứ của ông địa chủ. Nhiều đêm Trần Đình lẻn vào phòng Thăm để tư tình. Cho đến một đêm trăng sáng, Thăm gục đầu vào vai anh, sau cuộc truy hoan:

- Em không muốn lén lút như thế này mãi.

- Biết làm sao bây giờ? Chúng ta trốn đi anh nhé!

- Đi đâu?

- Em nghĩ ở phía thượng nguồn, bên kia sông, làng cũ của em, vùng đó là vùng trắng không có chính quyền, chúng ta sẽ xây dựng lại.

Trần Đình không biết anh có yêu Thăm hay không? Nàng mới ngoài ba mươi, lớn hơn Trần Đình khoảng mười tuổi, vẻ đẹp mặn mà của thiếu phụ hút hồn Trần Đình. Thăm thật tuyệt vời trong những cuộc truy hoan. Chỉ cần hai ngày không được gần gũi nhau là cả nàng và anh đếu muốn vỡ tung. Hương Nhu bắt đầu nghi ngờ mối quan hệ của Trần Đình và Thăm.

Thăm cởi trần vai áo:

- Anh xem đây!

Cái gì thế này?

Trần Đình hỏi khi nhìn thấy những vết bầm trên bờ vai tròn trịa của Thăm.

Đêm qua lão Hương Như đã cắn em, lão nghi ngờ em ngoại tình nên hành hạ em suốt đêm. Mình trốn đi nhé anh.

- Đi thì đi.

Trần Đình dứt khoát trốn đi. Vừa rời khỏi vườn bưởi, bất ngờ có tiếng ồn ào và tiếng phèng la, ông Hương Nhu phát hiện, lệnh cho người làm đốt đuốc sáng cả cù lao để đuổi theo hai kẻ gian phu và dâm phụ.

Bọn chúng kia rồi.

Những đầy tớ phát hiện và đuổi theo họ. Họ nắm tay nhau chạy nhúi nhụi về phía bờ sông, con sông mênh mông trước mặt, Thăm rùng mình đứng lại, cô không biết bơi, Thăm đẩy vai Trần Đình:

- Anh chạy đi kẻo lão bắt được thì chết.

Em làm sao?

Lão sẽ không làm gì em đâu, em sẽ tìm cách đến với anh sau.

Trần Đình ngập ngừng cho đến khi đoàn người rầm rập chạy đến, Trần Đình nhảy ùm xuống sông. Đám đầy tớ vây quanh Thăm, nàng kiêu hãnh ngẩng cao đầu. Thăm đẹp rạng rỡ dưới ánh sáng chập chờn của ngọn đuốc. Ông Hương Nhu vừa đến, ông đưa cây gậy lên rồi hạ xuống. Trên cù lao Dao, ông là vua, một vùng đất gần như được chính quyền Sài Gòn cho tự trị. Hương Nhu là hậu duệ của Trần Tướng quân, nên dân chúng coi ông như người cai trị vùng đất, quyền sinh sát trong tay ông. Chính quyền chỉ hỗ trợ ông cảnh sát và lính để giữ trị an và ngăn chặn sự xâm nhập của phía bên kia, còn mọi chuyện do ông quyết định. Việc làm của Thăm là một sự sỉ nhục lớn đối với ông và tổ tiên của ông.

- Hãy đưa cô ta về nhà.

Những người đầy tớ hùng hồ xông vào trói tay nàng. Cái bọn đầy tớ này lạ thật, hàng ngày chúng sợ nàng một phép, mỗi khi gặp bà Ba chúng len lét như rắn mồng năm, nhưng hễ có chút quyền hành là chúng như ác thú. Thăm cúi gầm mặt lê bước trước những cặp mắt khinh bỉ của dân cù lao, trẻ con rồng rắn theo đằng sau, lúc này nàng mới thấm thía nỗi nhục nhã của người đàn bà ngoại tình. Dân cù lao vốn không ưa nàng, trong dòng máu của họ luôn ngấm ngầm sự phân biệt giữa người Kinh và người Mạ, dù tổ tiên của họ chính là tổ tiên của mẹ nàng. Những tiếng xì xầm như cố ý lọt vào tai nàng:

- Mọi vẫn hoàn Mọi, y như cái thời chúng còn ăn lông ở lỗ.

- Con Mọi cái dâm đãng.

Dân làng nhổ vào mặt nàng.

Thăm cắn chặt môi, lúc này nàng thể hiện rõ dòng máu ngang bướng của dân tộc nàng, một dân tộc khai sinh ra xứ sở này, chứ không phải tổ tiên của Hương Nhu, như lão thường khoe khoang. Tổ tiên lão chỉ đến đây chiếm đất. Mẹ nàng là con gái của trưởng bản người Mạ. Nếu không vì cha nàng, một người Kinh đàng điểm và bài bạc đến phá sản phải gả bán nàng cho Hương Nhu, thì nàng vẫn là cô gái tự do miền sơn cước. Nhan sắc của nàng đưa nàng lên bậc nữ chúa trong đám trai làng. Ngày Hương Nhu đến đưa nàng về dinh, ông phải nhờ đám cảnh sát hộ vệ, nếu không ông đã trúng tên độc của các chàng trai người Mạ. Không phải nàng chỉ say mê thân thể cường tráng của Trần Đình, mà chính tiếng bló của Trần Đình đã cuốn hút nàng. Trần Đình học được cách thổi bló của đám trẻ người Mạ khi anh đi chăn trâu với chúng. Tiếng bló réo rắt hàng đêm cuốn nàng ra khỏi chăn êm, nệm ấm.

Hương Nhu trằn trọc suốt đêm, ông tức tối, tại sao người như Thăm lại có thể để cho một thằng chăn trâu như Trần Đình giày vò thân xác. Ông biết đàn bà xứ này mạnh mẽ, nhưng ông không tin họ lại dễ dàng trao thân cho người đàn ông khác như vậy. Ông nhốt Thăm vào trong nhà kho, đó là điều ông không muốn, nhưng “quốc có quốc pháp, gia có gia quy”, ông không đủ can đảm đánh nàng, nhưng vẫn phải trừng phạt. Ông đã nhốt Thăm cả tháng nay, để mai phục Trần Đình. Lúc đầu Thăm cũng nghĩ Trần Đình sẽ về cứu nàng, nhưng anh ta vẫn bặt tin, nếu anh ta là người Mạ thì sẽ như thế nào? Chắc chắn anh ta sẽ đến cứu nàng, những chàng trai người Mạ rất dũng cảm. Nàng rất tiếc cuộc đời của mình, cuộc đời của mẹ. Mẹ nàng đã bị phá hư bởi đàn ông người Kinh và đời nàng cũng vậy. Ngồi nhìn qua chấn song ngoài vườn, nàng nghe rõ âm thanh côn trùng trong đêm trường tịch mịch, tiếng côn trùng của xứ này ẽo ượt chứ không hùng hồn như xứ của nàng. Nàng nhớ những chàng trai người Mạ, nhớ tiếng bló của họ. Nàng nhớ câu chuyện cổ của mẹ nàng:

“Vào thời xa xưa khi Yang K' Bôong tạo nên vùng đất mênh mông từ núi cao, người tạo ra con lươn để sắp đặt ao hồ, con heo rừng để khổng lồ đào đất làm núi non. Người khổng lồ lut giúp Yang K' Bôong phân cách trời đất. Đồi núi bị cựa của con gà khổng lồ xé ra thành thung lũng. Nak Grai là con rắn khổng lồ làm chảy sông và thác nước...

Trước khi lui về bên kia trái đất, K' Bôong sai các con là Doot, Doi tạo ra cô nàng K' Yôo và nàng K' Ôong xinh đẹp để tạo ra con người. Khổng lồ lut cai quản mặt đất. Các bộ tộc của người Mạ đi dần về xuôi nơi có những cánh rừng thưa và những dòng sông. Họ đến nơi có rất nhiều con nai xinh đẹp do K' Bôong tạo ra, ở đó có dòng sông nhỏ, nước trong vắt, họ biết trồng cây lúa bên dòng sông này và tại nơi đây có chuyện tình cảm động của nàng K' Ôong và chàng K' Yae. Chàng K' Yae có tài thổi bló. Tiếng bló của chàng vừa dìu dặt réo rắt, vừa hùng tráng hoang dại như tiếng gió thổi qua rừng đại ngàn. Nàng K' Ôong đẹp rực rỡ khiến cho rừng lặng gió mỗi khi nàng đi qua, sắc đẹp của nàng K' Ôong được chim rừng mang đến tận tai của khổng lồ Iut. Bất chấp luật lệ của Yang K' Bôong, khổng lồ lut đã rời nơi cư trú của mình trên núi cao để đến bắt nàng K' Ôong ép nàng làm vợ của mình. Khổng lồ lut tạo ra ngọn thác trên con sông hiền hòa và gọi cá sấu về canh giữ nàng suốt ngày đêm. K' Yae nhớ thương người tình, chàng ngồi bên này dòng sông, trên ngọn thác để thổi bló gọi bạn tình. Vào một đêm trăng khi người khổng lô Iut đi kiếm ăn, nàng K' Ôong nghe tiếng bló của bạn tình, nàng đã chạy ngược lên trên ngọn thác lớn và nhảy xuống sông để trốn. Thấy những con cá sấu đuổi theo nàng, chàng K' Yae đã nhảy xuống sông. Những con cá sấu vây quanh. Mặc dù K' Yae đã dũng cảm chiến đấu, nhưng cuối cùng sức người không địch nổi cá sấu, máu đỏ loang mặt sông và hai người đã chết. Khi Yang K' Bôong biết chuyện, người quay về trừng trị khổng lồ Iut và cho linh hồn họ biến thành hai dòng thác quấn quýt bên nhau suốt ngày đêm nơi mà nàng K' Ôong đã nhảy xuống. K' Bôong đã biến khổng lồ Iut thành tảng đá bên cạnh để chứng kiến cảnh hạnh phúc của họ.”

Câu chuyện trên khiến nàng mất hy vọng vào Trần Đình, mẹ nàng đang vẫy gọi nàng bên ngọn thác Đá Bàn tung bọt trắng xóa...

***

Trần Đình tham gia đội quân du kích trong rừng. Sau chuyến vượt sông đêm ấy, anh đã trở thành con người huyền thoại nhờ lòng dũng cảm và tài xuất quỷ nhập thần. Anh mong có ngày trở về cù lao để trả mối thù với lão Hương Nhu, người gây ra cái chết của Thăm, nhưng chưa có dịp. Trong lòng anh sự hận thù đốt cháy mọi lý tưởng, đốt cháy những bài học về lòng nhân ái cách mạng mà cán bộ Trương Phước Tư, biệt danh Tư Ngồng, đã dạy cho anh. Chính lòng căm thù bắt anh phải trả giá!

CHƯƠNG 23

Chuyện kể của nhà thơ: Thái độ của anh, hành động của anh, tình yêu của anh, khiến nàng hoang mang. Đâu là tình yêu đích thực?

Trần Việt chiếm cứ vùng thượng lưu dòng Thanh Long, đó là xứ sở của những người Mạ. Ông già tiên tri cho chàng biết nơi đây là lãnh thổ của thần linh, nhưng chàng chưa gặp thần linh bao giờ, chàng chỉ gặp ông già tiên tri, không có tuổi. Ông ta đã chọn chàng là người cai trị của vương quốc Mạ sống dọc thượng nguồn dòng sông Bù Cháp. Sau ngày Trần Tướng quân thả ra, Trần Việt đã đi về phía thượng nguồn của dòng sông với lòng hận thù ngùn ngụt, chàng thề sẽ trở lại cù lao, sẽ đốt nó thành tro bụi và chàng đã làm được. Nhưng cái Trần Việt cần: Tình yêu! Tình yêu dường như đã chết trong Gấm. Nàng đi theo chàng mà đôi mắt đẫm lệ. Đoàn người trở về với trạng thái mệt nhọc, những con ngựa chiến hừng hực khí thế rủ bờm chậm chạp lê bước.

Trần Việt nhìn Gấm, trái tim đau đớn. Mười tám năm, thời gian dài đằng đẵng nuôi chí phục thù để có được nàng, nàng có biết không? Chẳng lẽ nàng đã không còn yêu ta, không chờ đợi ta? Chẳng lẽ nàng đã quên lời thề thốt bên bờ sông năm nào? Nàng có nhớ gì không? Ta không thể nào quên. Ngày ấy, ta chìm ngập trong mùi hương hoa bưởi từ mái tóc của nàng, từ cơ thể trinh nguyên của nàng. Khi choàng tỉnh ta đã quỳ sụp trước mặt nàng, ta xin lỗi, ta van lạy, ta đấm ngực. Dưới ánh trăng thượng tuần lung linh trên mặt sông, đôi mắt nàng lóng lánh, ngời sáng hạnh phúc, nàng ôm đầu ta vào lòng, dỗ dành như em bé: “Anh có lỗi gì đâu, em sẽ không bao giờ hối hận, em rất mãn nguyện khi anh là người đàn ông đầu tiên của em”.

Trần Việt đã thề là cho dù tan xương nát thịt chàng cũng sẽ về cứu Gấm khỏi tay lão già ấy. Gấm cũng thể sẽ mãi mãi thương người đàn ông đầu tiên trong đời nàng! Dòng sông rì rầm chứng kiến lời thề non hẹn biển của hai người.

Ngày xưa, nàng không nhớ sao, chính nàng đã hát cho ta nghe câu hát quê mình:

Sông dài con cá lội biệt tăm,

Người thương có ngãi (nghĩa)

trăm năm cũng tìm về.

Trong giấc mơ hàng đêm giữa đại ngàn, ta mơ thấy nàng lao vào vòng tay ta. Ta đã tìm về với nàng đây, nhưng chỉ nhận được ánh mắt lạnh lùng, nàng quên câu hát xưa rồi sao?

Trần Việt cúi gầm đầu như bờm của con ngựa chiến mà chàng đang cỡi. Những gì chàng đã làm trong suốt mười năm qua, chỉ để dành cho người con gái mà chàng đã yêu thương và đã được yêu thương.

***

Nhìn bụi đường đỏ quạch mái tóc rễ tre của Trần Việt, gió lộng tơi bời, Gấm dâng lên niềm thương cảm. Suốt ba ngày qua, ba ngày băng rừng lội suối, chạy trốn quan quân triều đình, anh chưa hề để nàng đặt chân xuống đất. Thái độ của anh, hành động của anh, tình yêu của anh, khiến nàng hoang mang. Đâu là tình yêu đích thực? Gấm không biết mình yêu Trần Việt hay Trần Thượng công? Hai mươi năm ở bên ông, nàng được đối xử quá tốt, nhưng nàng không bao giờ là mục tiêu cuối cùng của Trần Thượng công, ông có quá nhiều người đàn bà, quá nhiều tham vọng. Nàng sanh cho ông một đứa con, nhưng không vì thế mà địa vị của nàng cao hơn những bà vợ cố quốc của ông. Nàng đã từng kính trọng ông, đó có phải tình yêu không? Trước đây không ai nói cho nàng biết thế nào là tình yêu đích thực. Dân tộc nàng vốn rất tự do trong chuyện nam nữ cho tới khi ông đến. Ông đã mang đến xứ sở nàng thứ lễ giáo nghiệt ngã. Cha mẹ nàng tin ông, dân chúng cũng tin ông và cha mẹ dâng nàng cho ông, theo tục lệ của ông; cha mẹ đặt đâu con ngồi đó. Cha mẹ đã cấm nàng sống như trước đây. Nàng có yêu ông hay không? Câu hỏi xoay mãi trong đầu nàng. Phải chăng nàng đã ngộ nhận bởi nhung lụa và hoan lạc. Mười lăm năm nay, ông đã bớt mặn nồng với nàng. Có đêm nàng cũng nhớ đến Việt, nhưng chỉ thoảng qua. Nàng không ngờ anh trở về, nàng chỉ giận sao anh trở về trong tư thế của kẻ cướp? Nàng giận vì anh đã đưa ngoại bang về để tàn sát đồng bào của mình.

- Mời nữ hoàng xuống ngựa.

Gấm giật mình, người lính kê lưng cho nàng bước xuống. Trần Việt cũng đã xuống ngựa. Doanh trại của quân khởi nghĩa nằm giữa rừng già, khá khang trang. Những cô gái Mạ ùa ra chào đón đoàn quân, họ chuẩn bị những con heo rừng nướng thơm phức, để đón những người đàn ông của họ. Những người lính lấy vòng vàng cướp được ở cù lao trao cho các cô gái. Hai cô gái người Mạ, ngực trần, lộ ra bầu vú tròn trịa săn chắc, đón nàng vào ngôi nhà sàn, dưới những tàn cây lớn. Ngôi nhà sàn làm bằng những cây gỗ to, mái nhà cao vút, cong theo hình cánh cung được lợp bằng thứ lá dày to bằng bàn tay, đan chằng chịt vào nhau, công phu và khéo léo. Cầu thang trang trí cầu kỳ. Trần Việt đứng sẵn dưới chân cầu thang. Anh đưa tay mời nàng:

- Ngôi nhà này anh đã làm và để cho em, nó là của em.

Nàng không nói gì, nhưng dành cho anh cái nhìn ấm áp hơn. Bên trong ngôi nhà, mùi trầm hương thơm phức. Sàn nhà được trải lớp đệm da cọp. Gấm không ngờ Trần Việt yêu nàng đến như vậy. Tắm rửa xong, nàng ngủ vùi đến tận sáng hôm sau. Nàng vươn vai, bên ngoài sân, tiếng cồng chiêng và nhã nhạc tưng bừng. Nàng bước ra hành lang, khoảnh sân được trang hoàng rực rỡ và thơm nức bởi hàng ngàn loại hoa rừng, những chàng trai người Mạ đánh chiêng, những cô gái ngực trần múa theo nhịp chiêng. Họ chào đón nàng như nữ hoàng. Trần Việt xuất hiện giữa đám rước như một ông vua. Anh đội mão lông chim trĩ trắng. Anh ngước nhìn nàng và vẫy tay, mười cô gái người Mạ tiến lên cầu thang, choàng lên người nàng chiếc áo lông công sặc sỡ. Trần Việt chậm rãi xuống ngựa và đi lên từng bậc cầu thang. Gương mặt nghiêm nghị, anh nói với nàng:

- Anh xin được cầu hôn em!

Một chút ngập ngừng, Gấm đặt tay lên tay Trần Việt. Tiếng cồng chiêng vang lên.

Sao anh oai phong như vậy? Mãi sau này Gấm mới biết, anh được làm tù trưởng người Mạ nhiều năm qua, nhờ vào sự chọn lựa bởi thần linh mà người Mạ rất tin. Giữa sự sùng kính còn mê muội hơn những người dân cù lao dành cho Trần Tướng quân, Trần Việt vẫn không chọn bất kỳ cô gái nào trong bộ tộc. Anh nói với họ rằng một ngày nào đó nữ hoàng của họ sẽ trở về. Họ đã làm căn nhà cho nàng trong mười năm trời. Tình yêu thực sự đã trở lại với Gấm, nàng nghĩ vậy.

***

Đêm, lễ hội tưng bừng diễn ra giữa khu rừng già, dưới bập bùng ánh lửa. Những chú nai rừng quay vàng trên đống lửa, rượu cần bày khắp nơi, mùi rượu, mùi thịt nướng, mùi núi rừng hòa quyện thơm phưng phức. Các cô gái nhảy múa quanh nàng, trong tiếng chiêng u... u... hoang dại được vọng lại bởi đại ngàn, họ choàng vào người nàng những vòng hoa và nâng nàng lên trong tiếng bló réo rắt. Trần Việt ngồi trên gốc cây lớn được đẽo gọt như ngai vàng, xung quanh những người lính lực lưỡng cầm ngang ngọn giáo. Chàng nhìn Gấm, nàng thật xinh đẹp, một vẻ đẹp rực rỡ của thiếu phụ tuổi ba mươi. Gấm ngất ngây giữa không gian huyền ảo và sự tung hô của các thần dân hoang dã. Khi còn ở với Trần Thượng công, nàng cũng được cung phụng nhưng chính ở đây nàng mới cảm thấy mình được tôn kính. Nàng không nghĩ Trần Việt ngờ nghệch bên bờ sông năm nào lại có thể là Trần Việt ông vua không ngai giữa rừng già hôm nay. Gấm cảm thấy mình thật may mắn khi đã có người chồng như Trần Thượng công và một người yêu như Việt. Nàng biết rất rõ phụ nữ cùng thời không có ai được như mình. Nhất là từ khi Trần Thượng công áp đặt luật lệ của ông lên xứ nàng. Những cô gái đã không còn được yêu. May ra tình yêu và sự tự do chỉ còn tồn tại trong rừng sâu như ở đây.

Nhận ra tình yêu và sự tự do đích thực, Gấm đã không còn băn khoăn việc mình đã bị Trần Việt bắt đi và vì anh mà nàng rời bỏ Trần Thượng công.

Dòng họ Trần Việt đã hình thành trên vùng thượng nguồn dòng sông Thanh Long từ hôm ấy.

CHƯƠNG 24

“Cù lao Dao có lịch sử hay không?” Chẳng còn quan trọng đối với anh nữa.

Mặt trời đã lên cao, Hải xếp gọn đống sách vở vào tủ rồi đi ra vườn. Anh vươn vai hít thật sâu làn không khí trong lành. Ngày hôm qua, nhà trường đã làm lễ tổng kết năm học, kỳ nghỉ hè đúng vào dịp mùa trái chín. Các thầy cô giáo có một tháng nghỉ ngơi, trước khi vào mùa hành xác với những giáo trình nhàm chán, được đặt tên “bồi dưỡng nghiệp vụ”. Cù lao đã nhộn nhịp từ sáng sớm, những người hái trái cây làm việc từ lúc những tia nắng hồng vừa ló dạng phía dòng Thanh Long. Trai gái cù lao hái bưởi, chặt mía. Họ trèo cây thoăn thoắt, vừa làm việc vừa hát chọc ghẹo nhau. Ghe thuyền nườm nượp dưới sông chở hàng lên chợ lớn, sang Trung Quốc, mọi người làm việc không ngơi tay, chỉ có bọn trẻ con là sướng. Mùa hè, chúng tha hồ rong chơi. Cù lao rộn rã tiếng hát, tiếng rì rào của dòng sông, tiếng răng rắc của cành khô gãy vụn dưới chân người, mùi mật mía găn gắt thơm nồng, mùi bưởi nhè nhẹ thoảng trong gió.

“Cù lao Dao có lịch sử hay không?” Chẳng còn quan trọng đối với anh nữa. Anh yêu cù lao, bởi con người chân chất, đất đai hiền hòa. Vợ anh, cô giáo Lài siêng năng mẫn cán, vừa đảm việc nhà, vừa giỏi việc nước. Lúc rảnh anh cũng phụ vợ làm việc nhà. Ai lại bắt phụ nữ vừa “đảm việc nhà lại giỏi việc nước”. Câu này ác quá! Anh nghĩ vậy. Sáng sớm, vợ anh về chơi bên chị Lụa. Thấy thau quần áo đầy ắp, anh bưng xuống bờ sông để giặt. Anh chỉ lén giặt khi vợ vắng nhà, Lài không cho anh làm việc này. Mỗi lần anh giặt đồ hay nấu cơm là chị giành:

- Đàn ông ai làm ba cái việc kim chỉ này, nhỏ nhen con người ra, để đó cho em.

- Anh thấy áy náy quá.

- Trời sinh ra đàn ông để làm việc lớn.

- Đó là những người tài, chứ như anh, gõ đầu trẻ, kiếm sống qua ngày, khi rảnh phụ vợ chứ làm gì?

- Rảnh thì đọc sách, nâng cao kiến thức. Giáo viên văn mà không đọc sách có gì mà dạy, dân toán tụi em học ở sư phạm thừa để dạy cấp hai. Còn dân văn khác, không cập nhật không được.

Đàn bà xứ này được giáo dục ngay từ nhỏ, là không để chồng làm việc nhà, lạ thật, họ không bị ảnh hưởng chút nào với quan niệm mới “giúp việc nhà cho phụ nữ là văn minh".

Cha Hải, dân Hà Nội vào miền Nam lập nghiệp, cha anh từng làm trong ngành công an, bị kỷ luật. Miền Bắc thời sổ gạo mà bị kỷ luật là bi kịch lớn. Ba năm, chạy vạy đủ cửa ở thủ đô, xin việc không được, gia đình đói khổ. Ông quyết định vào miền Nam sinh sống. Xuống bến xe miền Đông, chưa biết về đâu, số phận run rủi thế nào ông gặp lại người tù vừa ra trại. Người tù mà vì anh ta, ông mất việc. Bảy Tánh đưa ông về cù lao và cắt bán thiếu cho ông mấy sào vườn, giá gần như cho không. Từ mảnh vườn nhỏ trên cù lao, ông đã nuôi con ăn học, dựng vợ gả chồng. Khi Hải lấy vợ, ông cho anh mảnh vườn này và về ở với con gái lấy chồng miệt vườn Long Khánh.

Nhờ người vợ đảm đang, Hải tìm hiểu đọc những sách lịch sử, triết học, văn học và anh vỡ ra nhiều điều mà nhà trường không dạy cho anh.

Anh nhận ra miền Nam có dòng văn học thật đặc biệt. Văn học miền Nam không có “thiên tính nữ” như miền Bắc. Suốt cả thời gian dài, văn chương miền Bắc không có nhân vật cho ra đàn ông, nhân vật nam mềm yếu, nhợt nhạt. Còn ở miền Nam những nhân vật rất “khai khẩn”, nào Lục Vân Tiên, nào Hớn Minh, nào Vương Tử Trực. Anh nhận ra tại sao học sinh chê tác phẩm bất hủ của cụ Đồ. Khi viết: “Ai ơi lẳng lặng mà nghe” cụ Đồ khẳng định Lục Vân Tiên phải đọc lên, chứ không phải “Cảo thơm lần giở trước đèn” như cụ Nguyễn Du. Thơ cụ Đồ phải đọc hùng dũng, chứ không phải đọc diễn cảm ẻo lả. Anh đã thành công khi giúp cho học sinh của anh yêu và hiểu giá trị của dòng “văn học khai khẩn”.

Anh làm cả đề tài khoa học về vấn đề này, nhưng rất tiếc không được chấp nhận. Ngành giáo dục, các quan chức giáo dục quá bảo thủ. Anh chỉ còn biết chia sẻ chuyện này với nhà thơ Miên Trường.

Học trò rất mê giờ dạy của Hải. Nhưng chưa bao giờ anh đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi. Bao nhiêu lần hội giảng, thanh tra xếp loại “khá” là hết sức. Các thầy thanh tra phê bình anh không bám sát sách giáo khoa, mà “sách giáo khoa là pháp luật!”. Chỉ có thầy tổ trưởng tổ văn là ủng hộ anh. Thầy bỏ phiếu “giỏi” nhưng một mình thấy không chống lại được các thầy thanh tra của phòng giáo dục cử về.

Hải ra trường, trước khi được về gần nhà anh đã dạy học ở vùng quê, cách nơi anh ở gần hai trăm cây số. Những tháng ngày ở đó anh đã vượt qua nỗi cô quạnh nhờ tình yêu. Anh tìm cách về lại quê hương để cưới vợ và sinh sống. Nghe đâu, cha anh phải tốn mấy cây vàng anh mới được đổi về gần nhà. Anh buồn lắm, thời buổi gì mà đến ngành giáo dục cũng có tham nhũng thì còn ra cái thể thống gì! Về cù lao, Hải bắt đầu tiếp cận cuộc sống theo hướng khác và anh tin những gì nhà thơ nói. Có một thế giới song song tồn tại với thế giới vật chất này, đó là điều mà trước đây anh không hề tin.

- Hải ơi! Hải! Mày đang làm gì đó?

Bảy Tánh ló mặt qua hàng rào dâm bụt kêu lớn. Bảy Tánh, người đàn ông lái heo, nhiều người trong làng không ưa ông. Trước kia ông làm cảnh sát cũng bị người ta ghét, bây giờ làm cái nghề người ta không ưa. Nhưng Hải thích ông, phần vì ông là ân nhân của gia đình anh, mặt khác anh thấy ông chơi rất Nam bộ, tính cách rất Nam bộ, chơi hết mình.

- Dạ cháu đang phơi đồ. - Vừa trả lời ông, anh vừa giũ chiếc áo sơ-mi treo lên.

- Hôm nay mồng tám tháng ba, tôi giặt giùm bà cái áo của tôi hả? Chú Bảy nhiễm nhà thơ rồi sao?

- Ha ha... Thơ gì tao, con cóc cho vui, sao sánh được với nhà thơ Miên Trường. Thôi qua nhà tao làm ly cho vui, có thầy Trí nữa đó. Hôm nay, tao kiếm được cái dồi trường ngon lắm!

- Dạ! Chú đợi con phơi xong ba cái đồ.

- Ừ! Mày được đó, để con Lài chửa vượt mặt còn bưng đồ ra sông tao thấy tội nghiệp quá. Hôm trước tao thấy nó cực, tao nói, thằng Hải hư quá, hôm nào tao qua cho một dao chọc tiết. Con Lài bảo, tự nó muốn giặt, nó binh mày quá xá!

- Thiệt đó chú Bảy, hôm nay tranh thủ cô ấy về thăm chị Lụa, cháu làm đại đó chứ.

- Qua nghen.

Bảy Tánh xăm xăm đi về nhà. Vườn của anh, chính là vườn của Bảy Tánh ngày xưa để lại cho cha anh, lúc làm đường thua lỗ Bảy Tánh bán thêm mớ nữa, thành chẳng còn bao nhiêu.

Bàn rượu có ba người, Hải, Bảy Tánh và thầy Trí. Bình rượu Hòa Long, dĩa dồi trường hấp hành nóng hổi. Bảy Tánh ngắt khúc bỏ vào mồm nhai:

- Dzô! Dzô! Ha ha..., uống đi quý thầy! Hai thầy là niềm tự hào của Bảy Tánh này đó, ai ngờ thằng đồ tể cũng có hai ông bạn là thầy giáo.

Thầy Trí lên tiếng:

- Đồ tể cũng là người, có gì đâu anh Bảy cứ nói quá!

Bảy Tánh vừa nhai, vừa tự mỉa mai mình:

- Nửa người, nửa ngợm thì có.

Hải lẳng lặng rót đầy ly cho hai người lớn. Thầy Trí là người anh kính trọng, thầy là tổ trưởng tổ văn, suốt đời “an bần lạc đạo” không dạy thêm, tận tụy với nghề, bị kỷ luật đuổi khỏi ngành, thầy vẫn cọc cạch xe đạp dạy mấy đứa nhỏ lớp tình thương bên chùa. Vợ la, thầy bảo: “Ở nhà nhớ học sinh lắm, chết sớm!” Thầy chỉ có mỗi nhược điểm là hay uống rượu. Thầy rất thân với Bảy Tánh. Vì mối thâm tình và vì cái nghèo mà nhiều thầy cô trong trường coi rẻ thầy. Mỗi khi rượu say, thầy lại khóc, ôm bất kể người nào kế bên để khóc. Ba người làm xong bình rượu Hòa Long, mặt mày đỏ kè, thầy Trí ôm Hải:

- Hải ơi! Tôi thương em quá, đời dân mình khổ quá, đất nước mình nghèo quá! Thầy giáo nghèo quá! Hu hu!

Hải quen với cảnh này. Nhớ hồi mới chuyển về đây, Bảy Tánh mời thầy Trí và anh qua nhậu, mới gặp nhau, thầy say và cũng ôm anh khóc như vậy. Anh cảm động lắm. Hôm sau, anh lên trường, gặp thầy giờ thao giảng, thầy lạnh như băng, y như chưa quen biết anh vậy. Sợ quá anh chạy qua nhà Bảy Tánh hỏi:

- Chú Bảy ơi! Chú Bảy! Hình như hôm qua con làm gì cho thầy Trí giận hay sao đó chú?

- Ủa sao mày hỏi vậy?

- Hôm qua, thầy mới ôm con, nói thương con, mà hôm nay thầy lạnh như băng vậy?

- Ha ha..., tưởng gì, mỗi lần lão ấy say là lão ấy thương cả thế giới, chứ giận đéo gì mày. Khi tỉnh lại lên trường lão nghiêm khắc với bọn giáo trẻ như mày ngay, đừng lo.

Ra thế! Anh thở phào nhẹ nhõm. Quả thật, mỗi khi uống rượu, thầy Trí lại ôm người ngồi gần để khóc kể về thân phận con người, thân phận dân tộc, thân phận đất nước.

- Thầy Hải?

- Dạ!

- Hồi xưa, tôi đi dạy học mỗi tháng lãnh có mười ba ký bắp mà yêu nghề lắm em biết không?

- Dạ!

- Thằng con trai tôi bệnh không có tiền chữa, nếu nó còn sống cũng bằng tuổi em.

- Dạ!

- Hồi xưa...

- Thôi uống đi ông thầy giáo già, hồi xưa hoài.

Trong số ba người, Bảy Tánh là người uống khá nhất, rất ít thấy ông say túy lúy như thầy Trí. Ực ly rượu, Bảy Tánh quay qua Hải:

- Mày biết không? Đời người có năm cái hồi.

Hồi thứ nhất là hồi nhỏ, rồi lớn biết yêu là hồi hộp, lúc trung niên là hồi đó, già như thầy Trí là hồi xưa và cuối cùng là hồi trống.

Tùng! Tùng! Tùng!...

- Đó! Mày có nghe tiếng trống bên nhà Tư Ngồng không? Hồi trống để đưa mình ra nghĩa địa. Thầy Trí sắp tới hồi cuối cùng rồi. Ha ha... Uống đi!

Bảy Tánh nói về cái chết nghe vô cảm, khiến Hải rùng mình. Nhà ông Tư Ngồng, sát bên trường anh dạy, ông mới qua đời đêm hôm qua.

- Thôi cháu xin phép.

- Sao mày về sớm thế?

- Cháu chạy qua đám ma nhà bác Tư chút, chắc bây giờ khâm liệm rồi, mới đánh trống đó.

- Mày cứ bình tĩnh, hồi còn sống lão có coi đám giáo viên như mày ra cái gì đâu mà mày nôn nóng.

- Dạ “nghĩa tử là nghĩa tận” mà chú Bảy.

- Nói vậy thôi, chứ đợi tối, tao với mày qua.

Nhưng thôi, mày về đi để con Lài nó về bất tử, nó thấy mày nhậu, nó la.

Hải đứng lên.

Tùng... tùng... Tiếng trống trầm buồn vang lên từ phía sau trường học.

CHƯƠNG 25

Lục Vân Tiên chết rồi. Mà Hớn Minh, Vương Tử Trực cũng chết cả rồi.

Theo lời dạy của cha, Nguyễn Hữu Trí theo học ngành sư phạm, chưa hết năm thứ nhất trường Đại học Sư phạm thì có lệnh “tổng động viên”. Hàng ngày, cảnh sát dã chiến và quân cảnh lùng sục khắp hang cùng ngõ hẻm, học sinh các trường đại học đều phải tham gia lớp dự bị sĩ quan. Trí bị bắt đưa vào trường hạ sĩ quan Đồng Đế. Cha anh đã phải cắn răng cắt mẫu đất trong khu đất hương hỏa, chạy cho Trí khỏi phải đi quân dịch. Miếng đất nằm bên bờ sông, hàng năm đón nhận phù sa từ thượng nguồn đổ về nên trái bưởi to như đầu người, ngọt lịm. Anh ruột của Trí đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp trên rừng Mã Đà, anh thứ hai thì lại đi lính Cộng hòa, không biết sống chết lúc nào. Cha cố giữ thằng con trai duy nhất, để sau này có người thờ cúng tổ tiên. Ba tuần trong quân trường, Trí được cho về địa phương với cái giấy miễn dịch. Sau bốn năm dùi mài kinh sử, Trí tốt nghiệp sư phạm với tấm bằng loại ưu. Anh xin về dạy ngay trên cù lao, nơi ngày xưa ông sơ, ông cố, ông nội anh đã từng dạy học. Ngày chế độ thay đổi, cùng thầy cô giáo, Trí nô nức đón mừng niềm vui đất nước thống nhất. Lúc đầu Trí cũng lo không biết mình còn được đứng trên bục giảng nữa hay không, nhưng ít hôm sau Ủy ban Quân quản mời thầy cô giáo tập trung cải huấn, để chuẩn bị khai giảng năm học mới. Trí vui mừng khôn xiết, thế là anh vẫn được chính quyền mới tin dùng. Cuộc đời của Trí hẳn sẽ êm ả trôi đi với “bảng đen phấn trắng, hoa phượng sân trường” nếu anh không quá cả nể. Gia đình có truyền thống, anh ruột là liệt sĩ nên thầy Trí được đưa vào diện “quy hoạch”. Ông Bí thư Chi bộ xã, năm lần bảy lượt mời thầy Trí tham gia chính quyền địa phương và rồi anh tham gia chính quyền mới. Buổi sáng làm việc ở xã, buổi chiều đứng lớp, ban đêm dạy bổ túc cho cán bộ, thầy Trí rất khổ sở với lớp học “không biết ai lấy nỏ thần của An Dương Vương!” Thời bấy giờ các thầy cô giáo gọi các lớp bổ túc như thế, nó xuất phát từ câu chuyện lan truyền trong giáo giới rằng: “Thầy giáo dạy văn, tranh thủ sau giờ giảng thầy thử kiểm tra kiến thức đám học trò, thầy hỏi:

- Các anh chị có biết ai là người lấy cắp nỏ thần của An Dương Vương không? Sau một hồi im lặng, một học viên đỏ mặt đứng lên quát:

- Thầy hỏi thế là có ý gì? Lớp chúng tôi toàn cán bộ đi học có ai tham nhũng như thế đâu!”

Lớp thầy Trí chủ nhiệm, do đồng chí Chủ tịch xã làm lớp trưởng, ông là người “triệt để cách mạng” nên học hành khá nghiêm túc, chỉ tiếc lâu quá không cầm viết nên bàn tay cứ cứng quèo. Lớp trưởng có giọng nói oang oang như chuông đồng, giờ làm việc cũng như giờ học, lúc nào ông cũng kè kè cây súng ngắn bên hông, trông phát khiếp! Ba Chuông có sở thích uống máu bò nóng, trong xã có ai làm đơn xin mổ bò, ông xin họ bát tiết đầu tiên, ông xuống tận nơi cầm bát tiết nóng uống đánh ực rồi đưa tay chùi hai mép đỏ lòm. Trẻ con trong xã khóc nhè dỗ không nín, bà mẹ hét lên: “Ông Ba Chuông kìa!”, thế là trẻ nín khe, đố đứa nào dám tỉ tê. Khi có ai làm cho ông giận dữ, ông hăm dọa bắn nát óc người đó, nhưng chưa ai thấy ông bắn bao giờ. Có lần đám thanh niên đánh nhau, can không được ông rút súng nhưng không bắn mà chọi vào giữa đám trẻ, khiến chúng hoảng sợ bỏ chạy tán loạn. Khẩu súng văng ngay vào hũ nước mắm của bà Tư bánh bèo, làm ông phải chùi rửa hàng giờ liền. Tính tình bộc trực và đôi khi thô lỗ nên ông không được lòng cán bộ trong xã. Ông Ba Chuông rất kính trọng thầy Trí, việc gì cũng hỏi ý kiến thầy, thầy góp ý, ông cẩn thận ghi chép vào sổ tay. Dạo ấy mọi thứ đều quốc doanh hóa, muốn giết thịt con heo cũng phải xin phép, nhưng ở cù lao Dao, ông Ba Chuông cho phép nhân dân tự do mổ bò, mổ heo để cung cấp cho dân trong xã. Nhiều cuộc họp trong Ủy ban ông bị chỉ trích về tội hữu khuynh! Ba Chuông đứng lên gay gắt:

- Thời chiến tranh dân đói đã đành, bây giờ hòa bình dân muốn ăn miếng thịt cũng không được hay sao?

Buổi chiều, ngồi uống rượu với thầy Trí, ông kể:

- Thầy biết không, hồi trong căn cứ Bàu Hàm giặc bao vây ba tháng, anh em ăn chuối xanh vàng cả mắt, tôi mò về ấp mang theo khẩu B40 dộng thẳng mấy quả vô trong đồn lính địa phương quân, bọn chúng sợ vỡ mật, tôi vào ấp nhờ cơ sở của ta móc nối, mua cả đoàn xe cam nhông gạo. Lúc ấy phải linh động như thế mới thắng được giặc, chứ cứng ngắc như giờ có mà ăn cám.

Đùng một cái ông Ba Chuông bị bắt về tội tổ chức vượt biên, khi bị còng tay, ông nói với thầy Trí:

- Tôi bị oan, tôi không có sao đâu thấy đừng lo.

Hai hôm sau, thầy Trí cũng bị còng tay vì có chứng cứ thầy là đồng bọn của Ba Chuông. Sau hai năm bị giam cầm, vụ án sáng tỏ, ông Ba Chuông và thầy Trí được tha về. Ông Ba Chuông hàng ngày chèo thuyền đi câu lươn ven sông không màng chuyện thế sự. Khu vườn thầy Trí đã được trưng dụng gần hết chia cho cán bộ xã. Mấy năm liền hỏi xin lại đất nhưng cán bộ xã cứ hẹn lần. Thầy vác đơn kiện khắp nơi, tỉnh chuyển về huyện, huyện chuyển về xã, xã bảo để chờ xem xét. Thầy không được bố trí công tác, vì có án tù và có anh trai làm lính Cộng hòa, cải tạo về rồi vượt biên, không có việc làm, thầy Trí ngồi nhà viết đơn thuê cho dân cù lao. Văn hay chữ tốt, được dân tin cậy nên thầy viết hàng chục lá đơn từ chuyện tố cáo cán bộ xã tha hóa đến chuyện ly dị của những cặp vợ chồng “cơm không lành canh không ngọt”. Năm sau, thầy Trí bị bắt lại vì chuyện xúi giục dân chúng gây rối! Bảy tháng tám ngày ở tù, thầy lại được cho về với lệnh tạm tha! Không bỏ cuộc, thầy tiếp tục theo kiện đòi lại mảnh đất hương hỏa. Hàng chục năm trôi qua, nợ nần chồng chất, thầy Trí vẫn kiên trì đi tìm công lý...

Ba Chuông bị bắt, Tư Nghĩa lên làm chủ tịch xã, thầy Trí tuyệt vọng, vì Tư Nghĩa cũng được chia miếng đất trong khu vườn của thầy. Bất đắc chí thấy kết bạn với Bảy Tánh và bà Năm Trầu, xã xếp thầy vào loại công dân cứng đầu.

Mỗi chiều, sau một chầu rượu say túy lúy, thầy vừa đi vừa hát, lũ trẻ chạy theo sau lưng la lớn:

- Thầy ơi thầy hát Lục Dân (Vân) Tiên đi thầy!

- Dân Tiên, dân tiền, dân tiền

Ai cho tôi tiền, tôi hát Dân Tiên...

Xong câu mở đầu thầy vứt xe đạp ngồi bên vệ đường, lũ trẻ ngồi xếp bằng xung quanh. Thầy bẻ cây mía giả làm đờn kìm và hát:

Dân (Vân) Tiên ghé lại bên đàng

Bẻ cây làm gậy nhắm làng xông dô (vô)

Miệng kêu bở đảng hung đồ

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân...

Phong Lai mặt đỏ rần rần

Thằng nào lại dám lẫy lầng (lừng) vào đây

Phong Lai chưa kịp trở tay

Bị Tiên một gậy, thác rày mạng dong (vong)...

- Thầy hát về Vương Tử Trực đi thầy:

Vợ Tiên là Trực chị dâu

Chị dâu em bạn dám đâu lỗi nghì

Chẳng hay người học sách chi

Nói ra những tiếng dị kỳ khó nghe...

- Chẳng có đánh nhau gì cả, thầy hát về Hớn Minh đi thầy.

Đi dừa (vừa) đến huyện Tây Mi...nh

Có con quan huyện Đặng Sinh là chàng

Giàu sang ỷ thế dọc ngang

Gặp con gái tốt cưỡng gian không nghì

Tôi bèn nổi giận một khi...

cái mà tôi bèn nổi giận một khi

Vật chàng xuống đất... mà... bẻ đi một giò

Mình làm nỡ để ai lo

Bó tay chịu trói, nộp cho huyện đàng... [5]

- Hay quá, hoan hô ông Hớn Minh. - Lũ trẻ ngây thơ reo lên...

Nhìn những đôi mắt trong veo của đám trẻ, thầy khóc:

- Các cháu biết không? Hu hu..., Lục Vân Tiên chết rồi. Mà Hớn Minh, Vương Tử Trực cũng chết cả rồi.

Thầy lượm chiếc cặp rách mà thầy để bên vệ cỏ lên, những lá đơn rơi ra, cả chồng đơn xin lại đất. Thầy vừa khóc, vừa tung chồng đơn lên trời:

- Hu hu... Lục Vân Tiên chết rồi, Hớn Minh chết rồi!

Thầy loạng choạng đi về. Lũ trẻ ùa vào lượm những tờ giấy, chúng xếp máy bay ném trắng xuống mặt sông Thanh Long đang lững lờ trôi...

CHƯƠNG 26

Chuyện kể của nhà thơ: Dục vọng như dòng nước chảy xiết của thượng nguồn dòng Thanh Long hùng vĩ, nó dễ dàng cuốn trôi tất cả những bông hoa đẹp đẽ nhất, nếu tình cờ rơi vào dòng xoáy của nó.

Trương Phước tước Hầu, Thống suất cả Biên Trấn và Phiên Trấn nhưng ông ước muốn được sở hữu cù lao Dao, một vùng đất sầm uất nằm giữa con sông màu mỡ. Ông vốn là một nhà thơ, một nhà địa lý, là kẻ sĩ của đất nước, không nhiều tham vọng, nếu ông không có cuộc gặp gỡ định mệnh với nữ hoàng của thế giới song song. Lưỡi dao quyền lực đã làm cho ngọn lửa dục vọng bốc cháy, nó hủy hoại tất cả những tố chất tốt đẹp trong ông. Từ cù lao về lại xứ Quảng, đêm đêm thế lực huyền bí thúc giục ông chẻ pho tượng đá. Quả nhiên trong pho tượng có lưỡi dao và tấm da dê hướng dẫn cách sử dụng. Ông mang con dao và tấm da dê vào vùng đất của vương quốc cổ trong núi Chúa, nơi mà cha ông đã từ quan đi tìm vàng và vĩnh viễn nằm lại cùng với giấc mơ hoàng kim. Cha ông đã có thể sống cuộc đời bình an với chức quan nhỏ mà bổng lộc đủ nuôi sống cả gia đình, nếu người không quá mê vàng. Vàng! Vàng! Cha ông thường kêu lên như vậy trong những giấc mơ. Cha ông tin rằng người Chàm để lại vàng trong các hoang tháp, dưới hình dạng những đồ vật hoặc con vật. Người dân kể rằng vàng Hời ai nhặt được sẽ gặp tai nạn vì người Chàm đã ếm vào những thỏi vàng ấy.

Bầu trời đỏ sẫm, mặt trăng ló dạng, những bụi sim nở hoa tím ngát, chuyển mình dưới những cơn gió nhẹ, các Chiêm nữ đang lướt đi trên những ngọn cây chà là um tùm xung quanh tháp. Ông ngồi xuống và đọc câu thần chú: Ranaga...

Thời gian trôi qua, ông nghe luông hơi lạnh lẽo chuyển từ lưỡi dao lên đầu ông. Ông nghĩ tới viên quan mà ông rất căm ghét trong triều đình. Hôm sau, về đến nhà, ông nghe tin viên quan ấy đã chết. Ông rùng mình: “Thật khủng khiếp!"

Ông đã thành công khi dùng được lưỡi dao. Bằng quyền lực mà nó mang lại, ông leo dần lên nấc thang danh vọng và bằng quyền lực bí mật ấy, ông đã dần loại trừ các đối thủ của ông trên quan trường. Ông bắt đầu phát phì thể xác và mục ruỗng trí tuệ bởi những dục vọng tầm thường của đời sống. Đôi khi lương tâm của ông cũng lóe lên nuối tiếc những tháng ngày thánh thiện khi ông còn trẻ, nhưng dục vọng như dòng nước chảy xiết của thượng nguồn dòng Thanh Long hùng vĩ, nó dễ dàng cuốn trôi tất cả những bông hoa đẹp đẽ nhất, nếu tình cờ rơi vào dòng xoáy của nó. Ông đố kỵ với thành công rực rỡ của cha con Trần Thượng công trong công cuộc mở đất. Ông đố kỵ với sự ưu ái thái quá của Chúa dành cho cha con họ. Tài năng của ông chưa chắc đã thua họ, chỉ tiếc ông là người đến sau. Trước khi vào miền Nam nhậm chức, Chúa nói riêng với ông: “Công trạng của cha con Trần Tướng quân rất lớn với Nam hà của ta. Người vào miền Nam tuy chức vụ cao hơn, nhưng cũng không nên tỏ ra hống hách với họ Trần".

Lời của Chúa khiến ông nảy ra ý định làm cho cha con Trần Thượng công thân bại danh liệt. Chứ giết họ thì quá dễ.

Dinh Biên Trấn, tối nay đèn đuốc sáng rực. Quân lính tấp nập ra vào, chuẩn bị đón tiếp đại thần triều đình. Theo chiếu chỉ, thì ngày mai, Vĩnh ân hầu Nguyễn Triêm sẽ đến Biên Trấn điều tra về sự vụ của Định viễn hầu Trần Đại. Nghe tin, Trương Phước giật mình, ông cứ ngỡ rằng với tấu trình của ông cùng sự bỏ trốn của Trần Đại thì âm mưu của ông hoàn tất. Không ngờ Trần Đại lại quay về triều đình. Từ khi có lưỡi dao đến nay, ông chưa để ai qua mặt. Trong lời hướng dẫn trên miếng da dê, thì lưỡi dao có thể giết bất kỳ ai, trừ những người có chân mạng đế vương. Ngày mai, Nguyễn Triêm đến, tai họa cũng sẽ đến với ông. Là bạn đồng môn, Trương Phước biết rõ tính khí Nguyễn Triêm, một con người cương trực và ngay thẳng. Nhờ đức tính đó Nguyễn Triêm được Chúa Thượng tin cẩn và thay mặt Chúa đi kinh lý nhiều nơi trong nước. Các tham quan ô lại, nghe tên Nguyễn Triêm là chết khiếp.

Để Trần Đại sống, tai họa khó lường! Trước khi Nguyễn Triêm đến, Trần Đại cần phải chết, nếu không cuộc đối chất của ông với triều đình sẽ vô cùng nhục nhã. Trương Phước lấy lưỡi dao từ dưới chân tượng của bàn thờ. Ông ra vườn, hướng mặt về dòng sông...

Sáng hôm sau, Trương Phước chọn người hầu hạ Nguyễn Triêm. Những cô gái Nam hà trắng trẻo và màu mỡ như phù sa vùng đất mới, được tuyển lựa kỹ càng. Trương Phước tin rằng, đàn ông bao giờ cũng có nhược điểm lớn là khó qua ải mỹ nhân.

Nguyễn Triêm đến, cù lao cờ hoa rợp trời, các cô gái xiêm y rực rỡ đón ông xuống thuyền, Nguyễn Triêm nhíu mày. Trương Phước vồn vã đón rước vị đại thần.

Nguyễn Triêm lắng nghe Trương Phước trình sự việc Trần Đại thông đồng quân Chân Lạp, giả thua để quân Chân Lạp chiếm Vũng Gù và Cầu Nôm. Nghe xong Nguyễn Triêm không có thái độ gì, ông nói với Trương Phước:

- Đất đai của quốc gia là quan trọng, chuyện của ngài và Định viễn hầu ta sẽ tìm hiểu cặn kẽ sau. Ngay bây giờ ta yêu cầu ngài thả ngay gia quyến của Định viễn hầu ra rồi tập trung quân binh, hợp với đoàn quân triều đình trừng trị bọn Chân Lạp.

- Xin tuân mệnh.

- Ông đưa Định viễn hầu phu nhân lên gặp ta ngay.

- Bẩm vâng! Bay đâu, đưa Định viễn hầu phu nhân lên đây!

Mạc tiểu thư ủ rũ được hai thị tỳ dìu lên đại sảnh đường. Mạc tiểu thư quỳ lạy, Nguyễn Triêm lật đật đứng lên đáp lễ.

Mạc tiểu thư ràn rụa nước mắt:

- Xin tướng quân cứu phu quân của thiếp, cả nhà thiếp và nhà phu quân luôn trung thành với triều đình.

- Ta hiểu, hiện triều đình đang tìm hiểu vụ việc, xin phu nhân bớt âu sầu giữ gìn ngọc thể. Trong lúc chờ kết quả, xin phu nhân theo ta, về tạm tá túc tại nhà của Mạc Tổng trấn.

- Đa tạ tướng quân, họ Mạc và họ Trần đời đời tận trung triều đình và ghi ơn tướng quân.

Đoàn quân triều đình, rầm rập tiến về Vũng Gù, quân Chân Lạp vừa thấy bóng quân triều đình đã bỏ chạy tán loạn. Nguyễn Triêm đuổi theo đến tận thủ đô đối phương. Ông bắt vua Chân Lạp khai ra việc của Trần Đại và ông đủ chứng cứ cho thấy Trương Phước vu hại trung thần. Ông phế truất vua Chân Lạp, lập vua mới rồi mới kéo quân về. Xong việc ông đưa Mạc tiểu thư đến gởi cho Mạc Tổng trấn, rồi lệnh giải Trương Phước về kinh đô.

Trần Đại bay theo đoàn quân đến tận thủ đô Chân Lạp và đến tận Hà Tiên, tất nhiên không ai nhìn thấy chàng, chỉ một lần, một lần duy nhất Mạc tiểu thư nhìn thấy chàng, trong đêm trăng khi nàng hạ sinh Trần Cơ, giọt máu của gia tộc họ Trần - người sau này sẽ quay lại cù lao gầy dựng cơ nghiệp của cha ông. Trần Đại nhìn nàng với ánh mắt dịu dàng và khuất dần trên mặt nước mênh mông của Đông Hồ, Hà Tiên trấn...

CHƯƠNG 27

Người cuối cùng của dòng họ Trần Tướng quân bị bắn bảy phát đạn vào đầu.

Tùng tùng... tù...ùng... tùng...

Một hồi trống vang lên từ phía nhà dài, vọng lại u... ù... rồi tỏa đi khắp các nương rẫy. Lũ làng lần lượt kéo nhau về tụ tập dưới chân nhà dài. Lâu rồi, lâu lắm rồi, tiếng trống của người Mạ mới vang lên như thế. Kể từ dạo lính ngoại quốc đổ quân về đây, dọc quốc lộ ken đặc những người lính cao to giắt đầy vũ khí quanh người. Hàng ngày, bom rơi, đạn nổ. Người Mạ không đủ cơm ăn, mùa lúa về không còn lễ hội cúng Yang. Đây là ngôi làng cũ của Thăm, khi vượt sông theo đoàn quân giữ nước, Trần Đình không ngờ mình chiến đấu trên quê hương của Thăm.

Ngôi nhà dài, nơi diễn ra lễ hội thâu đêm, đã đổ xuống sập xệ, bụi phủ đầy xà nhà và mặt trống. Con gái quên bài hát, con trai quên đánh chiêng. Vậy hôm nay ai đánh trống? Đánh trống để làm gì giữa tháng bảy mưa dầm này? Trái bắp ngoài rẫy đã đóng sữa, bí rợ nở bông vàng rực. Người Mạ sắp có cái ăn, giữa ban ngày gọi lũ làng về làm gì? Bao nhiêu câu hỏi dồn dập trong đầu của dân làng. Khi nóc nhà dài thấp thoáng hiện ra, bầu trời bỗng rung lên tiếng gầm rú của máy bay trực thăng ầm ào, cánh quạt chém gió phành phạch, cây bắp ngã rạp. Quá quen cảnh tượng này nên dân bản thản nhiên tiến về phía nhà dài. Họ ngước cặp mắt vô cảm nhìn những người lính ngoại quốc ngồi bên cửa máy bay. Trên cầu thang viên sĩ quan người ngoại quốc và viên thông ngôn đang nói chuyện với trưởng bản. Viên thông ngôn dịch lại:

- Ngài Giôn yêu cầu ông hãy bảo mọi người, ngay bây giờ phải theo quân đội về ấp mới, ở đó chính phủ đã làm nhà sẵn, sẽ phát cái ăn cho họ. Hãy về ấp mới cho an toàn, vì lúc này bọn VC đang lẩn lút trà trộn trong dân chúng để chống phá chính phủ và quân đội đồng minh.

Trưởng bản quay về dân làng lí nhí:

- Quan lớn ra lệnh ngay từ bây giờ dân làng phải về sống trong ấp chiến lược, không được tiếp tế cho Việt cộng.

Đoàn người ủ rũ nặng nhọc bước đi.

Nơi ở mới của dân làng có tên gọi là ấp Đức Thắng, xung quanh được rào nhiều lớp dây kẽm. Những đứa con núi rừng quen sống giữa thiên nhiên, quen vẫy vùng trong dòng nước mát của dòng suối Cà Đú, nay phải khép mình trong dãy nhà tôn nóng hầm hập. Trần Đình lên về ấp chiến lược, đây là cơ hội tốt để anh chiêu dụ những chàng trai người Mạ theo anh vào đội du kích.

Sau đận ấy, lính ngoại quốc đổ quân về tràn ngập núi rừng, thôn xóm. Mỗi người ra khỏi ấp không được mang theo bất cứ thứ gì. Đội du kích tạm rút sâu vào rừng, lúc này Trần Đình được cấp trên giao nhiệm vụ làm xã đội trưởng. Không hề biết mùi cơm, chỉ củ mì và rau rừng vậy mà Trần Đình vẫn sừng sững rắn chắc như gỗ lim, nhanh nhẹn như con beo rừng.

Leo lên ngọn cây quan sát, từ đàng xa, lính ngoại quốc tràn vào bản cũ, Trần Đình bình tĩnh ra lệnh cho mai phục. Đội du kích toàn những chàng trai người Mạ dũng cảm, anh giao cho họ cài mìn dọc bờ suối. Sau đợt quần đảo của máy bay, lính ngoại quốc tràn lên.

Ầm...

Ầm... Vướng mìn của du kích bên bờ suối, hàng chục người lính ngoại quốc ngã lăn. Bầm... bầm... Súng của du kích nổ ran, đạn từ trên trời rớt xuống, từ núi đá bắn ra, từ suối bay lên, những người lính ngoại quốc ngơ ngác giữa xứ sở nhiệt đới xa lạ. Họ tháo chạy như ong vỡ tổ. Lần ấy đội du kích của Trần Đình thắng lớn, thu được vô số chiến lợi phẩm.

Sau thắng lợi, Trần Đình bàn với toàn đội:

- Chúng ta phải tìm ra cách hạ máy bay của địch, không thể để chúng làm chủ bầu trời được.

- Nhưng làm sao bắn tới máy bay, chúng ta đâu có cao xạ.

- Chúng bay thấp, ta cần khẩu súng này là đủ.

Trần Đình đưa lên trước mặt đồng đội khẩu súng trường tự động có tám viên đạn của lính ngoại quốc mà anh vừa thu được qua trận chống càn. Để chứng minh cho lời nói của mình, tám giờ sáng hôm sau, Trần Đình dẫn một tổ ba người nằm phục kích trên cánh đồng Chót. Cánh đồng này gần sân bay quân sự dã chiến, nhiều vũng lầy lâu nay không được canh tác, lau sậy mọc um tùm. Để bảo vệ cho chi khu, máy bay trinh sát thường bay rất thấp để kiểm tra. Đúng như dự kiến của anh, chừng nửa tiếng sau, một chiếc Đầm già (loại máy bay trinh sát L19) xuất hiện trên bầu trời. Đảo vài vòng rồi chiếc máy bay liệng qua cánh đồng rà xuống thấp, đám lau sậy ngã rạp do sức gió từ cánh quạt. Trần Đình tựa lưng vào gò đất, dán mắt, rê nòng súng theo đường bay. Đợi chiếc máy bay đảo vòng thứ hai, anh đón đầu và bóp cò. Đoành... Đoành... hai tiếng nổ đanh gọn. Chiếc máy bay trúng đạn chao đảo, phụt cụm lửa rồi lao đầu xuống ruộng, một làn khói đen nghịt bốc lên cuồn cuộn.

Sau chiến công hiển hách ấy, Trần Đình được điều về chiến trường vùng hạ lưu gần cù lao để chiến đấu.

Đây là cơ hội trả thù tốt nhất của mình!

Lòng hận thù cá nhân bùng lên mãnh liệt.

Trần Đình về Vĩnh Thanh cùng với anh lính cận vệ, người miền Trung. Sau khi nghiên cứu tình hình, Trần Đình đột nhập cù lao. Ngay trong đêm ấy, Trần Đình tìm đến cơ sở cách mạng là người bạn chăn trâu ngày xưa. Trần Đình được nghe kể về cái chết thương tâm của mẹ anh:

“Sau khi cô Thăm tự tử, Hương Nhu lồng lộn, ông ta bắt mẹ Trần Đình nhốt ngoài bãi sông, bỏ tiền thuê lính cài mìn dày đặc quanh chòi. Lão vứt vào đó ít đồ ăn thức uống. Lúc này tên tuổi của người chỉ huy du kích nổi như cồn cả xứ miền Đông, nên lão quyết định nếu giết được Trần Đình, không những trả được mối thù cướp vợ mà còn lập được công lớn. Không hiểu sao bà già chết sớm hơn dự định của lão. Một tuần sau, người trong cù lao nghe mùi thúi lợm giọng, họ yêu cầu Hương Nhu ra xem, thấy bà già đã chết, nhưng không ai dám vào. Mìn cài xung quanh chòi, lớ ngớ nổ chết ngay, phải chờ công binh trên tỉnh về gỡ. Nhưng công binh chẳng rảnh hơi đi gỡ mìn, nhiệm vụ của họ là cài mìn chứ không phải gỡ. Xác chết của bà già rã dần, những con dòi to như ngón tay bò lúc nhúc, mùi thối trùm cả cù lao. May sao, vào một đêm giữa tháng Mười, bầu trời đen kịt, mưa trút nước như cầm chỉnh đổ, dòng sông Thanh Long đỏ ngầu cuồn cuộn tràn qua cù lao, dòng nước cuốn trôi căn chòi và xác bà cụ ra biển. Từ đó hàng đêm người ta thấy bóng của bà ngồi bên sông, nơi anh đã bỏ trốn.”

Mắt Trần Đình hằn tia máu, đêm ấy dân cù lao nghe loạt súng nổ, sáng ra cả làng xôn xao, đêm qua Việt cộng đã về xử ông Hương Nhu, người cuối cùng của dòng họ Trần Tướng quân bị bắn bảy phát đạn vào đầu, cái đầu toác ra như trái dưa hấu bị xe cán. Trên ngực Hương Nhu còn gắn tờ giấy có dòng chữ: Tên Nhu ác ôn đã bị xử bắn bởi Trần Đình.

Vụ xử bắn tùy tiện của Trần Đình là một trong những tội mà anh phải trả lời khi đứng trước tòa án binh.

CHƯƠNG 28

Không thể tưởng tượng được là con người có thể tàn bạo đến như vậy, khi không có cái ăn.

Nguyễn Hữu Hà, anh ruột Nguyễn Hữu Trí, một sĩ quan quân đội Sài Gòn, cải tạo cùng với Bảy Tánh. Khi về cù lao, ông không dễ dàng thích nghi như Bảy Tánh. Ông không chịu được sự lạc hậu và ấu trĩ của đất nước. Ông không thể chấp nhận một đất nước nông nghiệp giàu có và trù phú mà mỗi tháng chỉ được mua có vài ký đường, ít bột ngọt và mười ba ký lương thực. Lịch sử miền Nam kể từ những người dân di thực từ miền Trung và miền Bắc vào đây, suốt ba trăm năm qua chưa bao giờ lại có cuộc sống tồi tệ như vậy!

Ra tù, ở nhà Nguyễn Trí một thời gian, ông nhận ra đứa em của mình thật ngây thơ. Trí hồ hởi đón nhận cuộc sống mới với lòng nhiệt tình của tuổi trẻ. Sau thời gian âm thầm móc nối và chuẩn bị, ông Hà kéo thầy Trí vào buồng và nói:

- Chúng ta phải vượt biên thôi em ạ!

- Tại sao phải bỏ nước ra đi, khi mà điều chúng ta mong đợi đã đến, một đất nước hòa bình, một dân tộc tự do, không còn chết chóc.

- Đúng! Đó là điều chúng ta mong đợi, nhưng anh mong đợi một cuộc sống ổn định và một xã hội công bằng. Anh không ngờ nó quá tệ như vậy. Các thầy giáo, những trí thức của đất nước như em mà hàng tháng tranh giành nhau cái lốp xe đạp theo phân phối. Các cô giáo hàng tháng được phát hai tấc vải mùng để làm băng vệ sinh, xài xong giặt phơi và để dành các tháng còn lại may mùng để ngủ, anh chưa thấy ở đâu trên thế giới này, con người sống nhục nhã như thế?

- Anh Hà, anh quá cực đoan, chuyện cá nhân là chuyện nhỏ, để xây dựng xã hội mới, con người phải hy sinh quyền lợi cá nhân.

- Anh đành chịu, không hiểu nỗi lý luận của em, nhưng thôi em ở lại với lý tưởng của em, anh đi đây. Nếu em có suy nghĩ lại thì tối em đến bờ sông nhé. Anh đã chuẩn bị tất cả.

- Cám ơn anh. Em ghi nhận chân tình của anh, nhưng mỗi người chọn con đường của mình đi. Chúc anh thượng lộ bình an.

Đêm ấy, đám mây màu đen kéo ngang mặt trăng. Nguyễn Trí cảm thấy lo lắng khi nghĩ về người anh của mình, đang lênh đênh giữa biển khơi mênh mông.

Đúng như lo lắng của thầy Trí, cơn bão bất ngờ ập đến, chiếc thuyền vượt biên mỏng manh, dồi lên sập xuống như chiếc nón lá rách giữa cơn bão. Cuối cùng nó rách bươm, cũng may chiếc thuyền được con sóng quăng lên bờ của một hòn đảo hoang. Đoàn người lóp ngóp tỉnh dậy, giữa đảo hoang toàn đá là đá. Họ bò vào hang, ướt, lạnh, run cầm cập. Họ nhìn nhau, không ai có lửa, không ai chuẩn bị hộp quẹt. Con người hiện đại không lo xa như tổ tiên của họ. Hôm sau, đoàn người mò ra thuyền để kiếm cái ăn. Chiếc thuyền như cái áo rách, không tìm thấy chút gì để ăn. Chỉ sót lại con dao. Họ tìm con cua, con ốc, nhai sống. Nguyễn Hữu Hà nghĩ ra sáng kiến bắt cá, lóc thịt dán lên đá cho khô chín đi để ăn. Nhưng cá không dễ bắt, một tuần trôi qua, biển vẫn vắng lặng, không có bóng con tàu. Ba người đàn bà, hai đứa trẻ, bốn người đàn ông sống quần thể trong hang đá. Họ sống và ngủ với nhau như người tiền sử. Đàn bà dùng thân xác mình để đổi con sò, con ốc hiếm hoi mà những người đàn ông tìm được. Những ngày đầu, mọi người còn thương yêu nhau, còn kể chuyện ngày xưa, còn đùa giỡn và còn làm tình. Đến ngày thứ bảy khi cái ăn không còn kiếm được trên hoang đảo, thì họ bắt đầu hầm hè nhau. Đứa trẻ đầu tiên qua đời, người mẹ điên dại ôm con dùng tay cào cát để chôn, đôi tay tóe máu. Ba ngày sau, thêm một đứa trẻ qua đời. Những người đàn ông lao vào giằng đứa bé, lóc thịt phơi trên đá để ăn. Người mẹ nhất định không ăn thịt con, nằm chờ chết. Ăn hết đứa con, người mẹ chết, trở thành lương thực cho những người còn lại. Mãi sau này mỗi khi nhớ lại cảnh ấy, Nguyễn Hữu Hà lại ôm đầu. Ông cũng ăn thịt người, ông không thể tưởng tượng được là con người có thể tàn bạo đến như vậy, khi không có cái ăn. Có đúng “nhân chi sơ, tánh bổn thiện” như Khổng Tử nói không? Ông lang thang ra bờ biển với cái bụng quặn đau vì đói, trên đảo còn ba người đàn ông và hai người đàn bà, chưa ai chết, không còn ai đủ sức để giết nhau ăn thịt. Bất ngờ ông nhìn thấy con tàu tiến vào đảo, ông lính quýnh chạy trên cát, dồn chút tàn lực cuối cùng hét lớn:

- Cứu! Cứu!

Ông ngã gục trên bãi cát, vừa lúc chiếc tàu cho ca-nô vào bờ.

Thấy những con người kỳ dị và rách rưới trên đảo. Họ lăm lăm cây súng. Nguyễn Hữu Hà, nói tiếng Anh với họ về tình trạng của đoàn người trên đảo. Những người Đan Mạch, đưa năm người lên tàu cho ăn và mặc. Khi đã khỏe, họ hỏi ông là người nước nào? Ông trả lời:

- Việt Nam.

- Việt Nam ư?

- Đúng vậy!

- Sao các ông ra nông nỗi này?

- Thật khó nói cho các ông hiểu được.

Nguyễn Hữu Hà đến định cư ở Đan Mạch. Những người đàn ông và đàn bà sống sót trong đoàn đã tránh mặt nhau kể từ khi lên tàu. Họ sợ hãi khi phải nhớ tới những miếng thịt người phơi lên những tảng đá, bốc mùi!

Ông cũng không hiểu sao mình có thể ăn thịt người? Câu hỏi ấy ám ảnh ông. Ông đã ăn thịt người, ăn sống. Ông cũng nhớ hồi ở trại cải tạo, anh em tù thèm thịt quá, bắt được con tắc kè, họ nhai sống, rùm rụp, máu xịt ra mép, ông rợn cả người...

Mười tám năm ở xứ người, làm viên chức dán tem cho một công ty quảng cáo, ông sống khép kín, không dám quen ai. Những tháng ngày cô độc trôi đi lặng lẽ như mùa đông lê thê buồn bã không thấy ánh mặt trời của xứ Bắc Âu. Đất nước tự do, mọi người nhàn nhã thả bộ trong thành phố đẹp như công viên, muốn đi xe đạp cứ lấy mà đi, người dân để xe đạp tự do, như một thứ của công. Một tuần họ nghỉ hai ngày và làm việc mỗi ngày có sáu tiếng đồng hồ. Ông biết đất nước của ông còn lâu mới được như vậy. Sống như thiên đường, mà ông vẫn buồn!

Mặt trời lên rực rỡ sau chuyến ngủ đông gần ba tháng, ông rời nhà đi bộ dọc công viên, chợt nghe có người kêu tên mình, ông quay lại, nhận ra cô gái, đúng hơn là người đàn bà, một trong năm người sống sót trên đảo hoang ngày xưa. Hương, tên của người đàn bà. Khi cô lên tàu cùng ông, cô vẫn còn con gái, nhưng khi vào đảo hoang cô thành đàn bà và ông là người đầu tiên trong đời cô. Ông nhìn thấy vệt máu loang ra giữa hai đùi khi họ đứng dậy đi kiếm cái ăn. Lần đầu tiên ông phá trinh của một cô gái trên đảo hoang, trong hang đá. Họ nhìn nhau, không gian như đặc quánh lại nặng nề. Ông lên tiếng phá tan sự im lặng khó chịu:

- Em thế nào?

- Em đang làm ở gần đây, em tìm những người còn sót lại sau những ngày kinh hoàng trên đảo nhưng không gặp ai cả. họ.

- Tôi cũng không gặp ai và tôi cũng không kiếm

- Thực ra em kiếm họ để hỏi về anh, không ngờ ở chung thành phố mà không gặp nhau.

- Tôi cũng bắt đầu quên họ.

- Cả em nữa à?

- Giá mà tôi có thể quên được tháng ngày kinh hoàng đó. Em đã lập gia đình chưa?

- Chưa nhưng coi như đã có đời chồng.

- Vậy à? - Ông dửng dưng hỏi.

Hương khóc, bờ vai thiếu phụ gầy guộc rung lên. Ông im lặng nhìn cô và ông hiểu tất cả. Chạm tay vào vai cô:

- Về nhà tôi nhé!

Cô đi theo ông và sau bữa cơm tối, cô buồn rầu nói:

- Sau một tháng đến Đan Mạch em biết mình mang thai, em sanh được một đứa con trai khá bụ bẫm.

Không giống những đứa trẻ khác, thằng bé mới chào đời đã có răng. Em cứ rờn rợn, mới mười ba tuổi nó đã làm bị thương bạn học. Mười tám tuổi giết người, bị tử hình.

Ý nghĩ buồn rầu thoáng qua đầu ông, “một đứa trẻ hoài thai bởi hai kẻ ăn thịt người thì làm sao lương thiện cho được!”.

Hôm sau, Hương dọn đến nhà ông. Cô nghĩ rằng cô tìm được hạnh phúc với người đàn ông đầu tiên của đời cô, nhưng cả hai đều cảm thấy nặng nề. Sự gặp mặt hàng ngày làm cho họ nhớ lại những ngày trên đảo hoang, nhớ lại những miếng thịt người phơi trên đá. Ám ảnh quá khứ làm cho họ già đi nhanh chóng. Làm việc xong, họ đi lang thang và cố tránh mặt nhau. Cuối cùng Hương đã tự động ra đi.

Về già, Nguyễn Hữu Hà về sống tại quê hương với em trai của mình, nhưng đó là chuyện sau này, khi chính quyền trả đất lại cho dòng họ của ông. Những tháng ngày cuối đời, sống trên quê nhà, ông mới nguôi ám ảnh về những tháng ngày trên đảo hoang. Trước khi về nước, ông có tìm bà Hương rủ bà cùng về, nhưng bà đã có cuộc sống êm ấm với người đàn ông Đan Mạch tốt bụng.

CHƯƠNG 29

Tôi nhận ra thế giới vật chất, nơi mà chúng ta lạc mất nhau, quá nhiều khổ đau và muộn phiền.

Linh chi Yêu dấu!

Tôi đã làm những bài thơ vì tình yêu của em. Tôi đã làm đủ nghề kiếm sống để đi tìm em. Tôi cũng đã bị dằn xé vì tôi hiểu cả hai thế giới. Tôi nhận ra thế giới vật chất, nơi mà chúng ta lạc mất nhau, quá nhiều khổ đau và muộn phiền. Em biết không? Ở đời này, chuyện chết - sống là chuyện tương đối. Vì vậy, tôi tin vào sự phục sinh của Chúa Ki-Tô, người ta đóng đinh thể xác Ngài vào cây thánh giá, nhưng triết lý “yêu thương loài người” vĩ đại của Ngài, giúp cho Chúa “phục sinh” trong lòng con người “như bây giờ và hằng có và đời đời chẳng cùng”. Mọi người đối xử tàn ác với nhau vì họ không tin vào thần thánh và linh hồn. Họ không may mắn như tôi, họ không có cơ duyên để lạc vào thế giới song song để biết kiếp người là phù du. Nhưng chỉ cần họ tin có thần thánh, cho dù điều đó có tồn tại hay không thì thần thánh và linh hồn cũng giúp cho con người sống tốt hơn em ạ.

Tôi luôn di chuyển giữa hai thế giới nhờ năng lượng Ranaga và sự giúp đỡ của ông già tiên tri. Trong một lần, ông già đưa tôi trở lại thế giới song song, tôi đã gặp những con người mà khi ở cả hai thế giới họ đều đớn đau. Tôi đã gặp chàng trai mười tám tuổi, cậu ta chẳng thanh thản chút nào khi đến với thế giới song song cả em ạ. Cậu ta hoài thai giữa hoang đảo, trong hang đá ẩm ướt, hoài thai trong bụng của kẻ ăn thịt người bất đắc dĩ. Mẹ cậu đặt tên cho cậu là Nguyễn Hoang Đảo. Tôi gặp cậu ta lang thang trong khu rừng thần tiên với đôi mắt xanh thẳm vời vợi. Tôi hỏi:

- Vì sao em còn trẻ, mà em đã đến đây?

- Em đã bị loại bỏ khỏi thế giới vật chất, vì em căm ghét loài người ở thế giới ấy.

- Vì sao em căm ghét họ?

- Em không hiểu.

- Em có tình yêu không?

- Không.

- Vậy em sẽ không thể trở lại thế giới vật chất.

- Em không cần trở lại.

Linh Chi yêu dấu!

Nguyễn Hoang Đảo đã trả lời đầy hằn học như vậy, nhưng chiều nào cậu ta cũng nhìn về thế giới vật chất với cái nhìn khao khát và khắc khoải.

Nguyễn Hoang Đảo đã ra đời trên đất nước không đến nỗi tồi tệ. Ở đó mọi người có đời sống khá tốt. Người mẹ đã nhốt con trong căn nhà lạnh lẽo. Căn nhà rộng và âm u như mùa đông của xứ sở mà cậu đang sống, không gian u buồn đã ngốn tất cả tuổi thơ của cậu. Khi cậu đến trường, nhìn thấy loài người, cậu căm ghét họ vô cùng. Lần đầu đi học, thằng bé da trắng giành dĩa thức ăn của Nguyễn Hoang Đảo, cậu giằng lại, thằng bé da trắng mắng:

- Thằng mọi da vàng!

Không nói, không rằng, Nguyễn Hoang Đảo đâm thẳng cái nĩa vào mặt thằng da trắng. Nó rú lên ôm mặt đầy máu. Cậu ta bị đưa vào trại giáo dưỡng. Năm mười tám tuổi cậu ra trại. Trong quán rượu, cậu để ý cô bé tóc vàng. Cậu lại gần mời rượu, bất ngờ một thằng da trắng to cao xuất hiện, hắn hất ly rượu và mắng cậu:

- Thằng mọi da vàng!

Như lần trước, cậu rút trong áo khoác ra cây tiểu liên bá ngắn, cậu đã mua khi mới ra trại giáo dưỡng. Trước những đôi mắt xanh hốt hoảng, những cái miệng há hốc, cậu xả súng vào bọn chúng.

Nguyễn Hoang Đảo đã ngơ ngác trong thế giới song song vì chưa hề có tình yêu. Còn tôi có em và tôi biết em đang chờ tôi. Ngày tôi chia tay để trở lại thế giới vật chất, Nguyễn Hoang Đảo đã khóc, những giọt nước mắt không có hình hài gì cả, nó cứ loang loáng như ảo ảnh trên sa mạc. Tôi đã rất buồn, nhưng chẳng làm gì được em ạ.

Tôi trở về tìm em.

Tôi đã chán dạy học sau khi bị kiểm điểm, tôi làm thơ, nhưng làm thơ sao có thể kiếm sống được. Tôi đi làm rẫy thuê để đợi em lớn lên, đợi ngày đi tìm em. Tôi xin vào vườn trái cây, bà chủ đưa cho tôi cây cuốc với ánh mắt nghi ngờ. Lâu rồi tôi chưa cầm cuốc, nhưng tôi không quên công việc đơn giản của một nông dân, mà tôi đã quen thuộc từ lúc chiều cao của tôi còn ngắn hơn cán cuốc. Em còn nhớ không, ngay từ nhỏ, tôi và em đã được trao cây cuốc vào tay cùng với lời dặn dò: “Hãy cố lên, quê mình nghèo cần phải trở thành một người nông dân giỏi mới sống được các con ạ!"

Ngày ấy, vết thương chiến tranh làm lở loét cả đồng ruộng. Mất mùa liên miên, nắng như đổ lửa, lúa ngậm đòng chết khô ngoài ruộng, bướm trắng bay rợp trời. Bà nội của tôi nhìn đàn bướm, đôi mắt già nua nhăn nheo hướng về phía cánh đồng. Bé Ba, đứa con không cha của chị tôi ốm tong teo, da nhăn như hạt ươi rừng, khóc nhèo nhẻo, bà cất giọng khàn đục ru cháu: “À ơi! Chiều chiều bướm trắng bay vô. Ba năm trời hạn cây khô lá vàng. Nấu cơm ghế những cọng lang...” Lời ru buồn như buổi chiều ngợp nắng trên cánh đồng khô hạn, vàng vọt.

Tôi muốn kể cho em nghe, trên đất nước này không phải nơi nào cũng nghèo như quê mình đâu em, ở miền Nam nơi tôi đang làm rẫy mướn là vùng đất giàu có và xinh đẹp. Vườn nối tiếp vườn, mùa trái chín chôm chôm đỏ rực xòa ra cả mặt đường, đưa tay bứt một quả bóc vỏ bỏ vào miệng ngọt lịm. Sầu riêng nặng trĩu trên cành, mùi thơm ngào ngạt phủ kín cả không gian. Những trái măng cụt e lệ nép mình dưới những tàn lá xanh um. Tôi ao ước khi gặp em, chúng ta sẽ đưa nhau về đây sinh sống, em sẽ sanh cho tôi những đứa con khỏe mạnh, như em đã từng ước ao và tôi - chắc chắn sẽ không còn muốn đi ngược thượng nguồn của dòng sông nữa. Vì ở đó tôi đã biết tất cả và cũng ở đó tôi nhận ra tình yêu của em dành cho tôi bây giờ và mãi mãi vĩ đại hơn mọi thứ quý nhất trên cuộc đời.

Người của thế giới vật chất không đoán được tuổi của tôi và em cũng vậy. Không thể đoán được vì sao em biết không? Vì tôi đã sống trong thế giới song song một thời gian dài. Ở thế giới đó con người không có tuổi.

CHƯƠNG 30

Chuyện kể của nhà thơ: Liệu ở triều đình có trung thực không, hay họ đều dã tâm như câu chuyện của gã hoa tiêu?

Trần Đại ra lệnh quay vào bờ, có lẽ con thuyền đã đi khá xa, các thủy thủ vất vả với những con gió lớn. Mùa này không thuận lợi cho việc quay trở lại. Trần Đại buồn rầu trước những mất mát quá lớn vừa xảy ra trong cuộc đời của chàng. Chàng không thể tin hơn nửa thế kỷ gầy dựng ở miền Nam, biết bao xương máu của đồng bào chàng, công sức của cha chàng lại bị mất đi trong chớp mắt bởi sai lầm của chàng. Đến giờ này khi phải lênh đênh trên biển cả mênh mông, chàng mất thêm người em thân yêu nhất - Trần Bình. Cuộc đời của chàng rồi cũng sẽ bị lịch sử lãng quên, không như cha, chàng biết rõ điều đó. “Tiền hiền khai khẩn, hậu hiền khai canh”, nhưng các vị “tiền hiền” bao giờ cũng xứng đáng được lịch sử ghi nhận hơn, “hậu hiền” phải thật sự tài giỏi mới được chú ý. Chàng không quan tâm lịch sử nói gì về chàng, nhưng vốn được giáo dục từ nhỏ về đạo đức của người quân tử, nên chàng không thể phản bội lời thề, không thể vô ơn.

Biển ầm ào dưới mạn thuyền, hung hãn và đe dọa. Những cánh buồm trắng cô độc, mỏng manh. Giữa biển cả mọi thứ luôn mỏng manh, cho dù ở đất liền nó có to lớn đến mấy. Con người cũng vậy, mọi quyền lực đều nhỏ nhoi trước biển.

- Bẩm Đô đốc!

Trần Đại giật mình quay lại:

- Có chuyện gì?

- Thưa Đô đốc, mây đen vần vũ cuối chân trời, bọt biển trắng, có dấu hiệu cơn bão lớn đang tới.

Trần Đại sực tỉnh, lúc này chàng mới chú ý những luồng gió lạnh khác thường, đám mây đen đang cuồn cuộn che khuất ánh trăng. Chàng ra lệnh cho gã hoa tiêu hãy tìm hòn đảo để tránh bão. Bằng kinh nghiệm già dặn của hơn mười năm vượt biển, gã hoa tiêu cho thuyền quay mũi về hướng Tây. Khi hòn đảo hiện ra trong tầm mắt thì cơn bão ập đến, gió gào thét, chiếc thuyền nhồi lên, hụp xuống liên tục. Các thủy thủ hò hét cuốn dây buồm. Cột buồm gãy răng rắc. Những con sóng hung hãn liên tục quật mạn thuyền, nước bắn tung tóe lên thuyền. Nhiều lần hất văng người lính xuống biển. Đoàn quân hơn trăm người nháo nhác, họ cố đưa con thuyền vào hòn đảo trước mặt. Cuối cùng con thuyền cũng tấp vào vịnh, cơn bão dịu dần. Đoàn quân lên bờ, lướt thướt và tả tơi. Trần Đại điểm danh quân sĩ, chỉ mất năm người. Chàng vui mừng tập hợp đoàn quân lại kiếm hang đá trú ẩn.

Gã hoa tiêu lôi trong người ra bùi nhùi và đá lửa. Đây là vật bất ly thân của gã. Đối với cuộc sống của thế giới vật chất không có gì quý hơn lửa. Mọi người quây quần bên đống lửa ấm áp trong hang đá rộng rãi trên hòn đảo. Họ nghe gã hoa tiêu truyền đạt lại kinh nghiệm chống bão và cách sống trên hoang đảo. Dòng họ gã hoa tiêu vốn người Việt ở miền Trung, cũng thuộc loại danh gia vọng tộc, vì lý do chính trị nên cụ tổ của gã vào Nam sinh cơ lập nghiệp. Khi Trần Tướng quân đến cù lao thì dòng họ của gã đã được bốn đời. Gã theo Trần Tướng quân và trở thành hoa tiêu cừ khôi trong đoàn quân của ông. Câu chuyện cụ tổ của gã hoa tiêu họ Nguyễn, làm ấm áp hang đá. Trần Đại lắng nghe say sưa. Qua câu chuyện chàng hiểu được sự ngoan cường của người Việt, dân tộc mà chàng có diễm phúc mang một nửa dòng máu.

Gã hoa tiêu khẽ đẩy cây củi vào đống lửa, hắng giọng:

- Câu chuyện của ông tổ nhà tôi được cha tôi kể lại cho con cháu nghe và dặn dò con cháu muốn sống phải biết giữ lửa.

- Kể đi!

Những người lính nóng ruột thúc giục.

- Tôi họ Nguyễn.

- Biết rồi, kể đi.

- Câu chuyện như sau:

“Trước khi mặt trời khuất sau ngọn núi, Nguyễn phải vượt qua được khu rừng này. Đây là khu rừng nổi tiếng nhiều cọp nhất miền Nam Trung bộ. Hơn mười ngày ròng rả Nguyễn băng rừng chạy về hướng Nam. Sư phụ của chàng, vị sư già chùa Quảng Long, giúp chàng trốn thoát khỏi sự truy nã của quan quân.

Ông nói với Nguyễn:

- Hướng Nam là con đường sống duy nhất. Cứ theo con đường này mà đi, không được quay trở lại với bất cứ lý do gì.

Ông đặt vào tay chàng dây cương của con ngựa ô hoang dã vùng sơn cước mà ông đã thuần phục và dặn:

- Con hãy đi mãi, đi cho đến khi nào con tuấn mã này gục ngã, con có thể định cư ở đó. Hãy cưới vợ, sinh con, mở mang bờ cõi, hãy quên mọi hận thù. Đừng làm chuyện dại dột nữa, dòng họ chỉ còn một mình con.

Nguyễn quỳ lạy thầy, rồi lên đường Nam tiến. Hàng chục ngày đường, chàng chỉ men theo cánh rừng, đi đường chính, chàng sợ quan quân bắt gặp. Trong hành trang mà người thầy kính yêu chuẩn bị cho Nguyễn, có một thứ ông dặn chàng phải hết sức cẩn thận giữ gìn. Cái vật tạo ra lửa, vị sư già tốn khá nhiều công sức để chế ra. Ngày ấy, muốn có lửa, mọi người phải dùng con dao chẹt vào đá để lửa bắt qua bùi nhùi. Dựa trên nguyên lý ấy, vị sư già chế ra cái bật lửa mà chỉ cần quay nhẹ thanh sắt, viên đá sẽ phát những tia lửa mạnh, có khả năng đốt cháy dây bùi nhùi rất nhanh. Nhờ cái vật kỳ diệu ấy cùng lưỡi kiếm sắc và cánh cung trên vai, chàng đã sống được những ngày qua. Ban ngày chàng đốt lửa nướng thịt, ban đêm chàng đốt lửa xua đuổi thú rừng. Bất kỳ giống thú dữ nào thấy ánh lửa cũng tránh xa. Vị sư già vừa là cha, là mẹ vừa là thầy của chàng. Lớn lên Nguyễn mới biết, thầy đã cứu chàng, giọt máu duy nhất của dòng họ một thời lừng lẫy, thoát khỏi họa tru di vì tội phản loạn. Ông chăm sóc, dạy dỗ cho Nguyễn chu đáo, nhưng dứt khoát ông không cho chàng xuống tóc, ông bảo chàng còn một sứ mệnh quan trọng phải thực hiện trong cuộc đời này. Khi Nguyễn được truyền dạy những tuyệt kỹ võ học “Thiếu lâm Bắc phái”, ông mới tiết lộ cho chàng biết thân phận của mình. Ông cho Nguyễn xuống núi và dặn chàng hãy cố duy trì dòng họ của chàng, một dòng họ oanh liệt không đáng bị diệt vong. Khi xuống núi, ông trao cho Nguyễn một bức thư và dặn chàng tìm đến nhà thầy đồ Ngạn, để đưa tận tay cho người. Sau khi đọc thư, thầy đồ Ngạn bảo con gái thu xếp cho Nguyễn một căn phòng bên nhà ngang. Thầy đồ Ngạn là bạn tâm giao của sư thầy, mỗi lần ông lên núi đánh cờ và đàm đạo với sư thầy, Nguyễn vẫn hầu bên cạnh. Nay không hiểu sao sư thầy lại cho Nguyễn về ở với thầy đồ Ngạn. Suốt đêm Nguyễn trằn trọc trong căn nhà vách đất. Chàng không ngủ được vì ánh mắt long lanh và đôi má ửng đỏ của nàng Gấm lúc dọn phòng cho chàng. Từ nhỏ đến giờ, sống trong lời kinh tiếng kệ, Nguyễn chưa có dịp đứng gần một cô gái, hóa ra ngoài vẻ duyên dáng, phái nữ còn có mùi thơm kỳ diệu, Gấm ra khỏi phòng từ lâu mà trong phòng còn phảng phất mùi hương”.

Gã hoa tiêu ngưng kể, đẩy thanh củi vào đống lửa, đây là thói quen của gã, từ nãy giờ chỉ mình gã chăm chú làm việc này.

Trần Đại giật mình: “Tên người con gái trong chuyện kể của gã hoa tiêu giống tên mẹ mình quá!"

Chàng nhớ mẹ, không biết bây giờ Người lưu lạc phương nào? Không như gia đình quý tộc khác, bỏ mặc các công tử cho gia nhân, mẹ chàng chăm sóc chàng rất chu đáo.

Bà ru chàng bằng những câu ca dao của quê hương Việt, chính nhờ những câu ca dao ấy mà chàng yêu đất nước này, cho dù chàng là gốc người Hoa.

- Rồi sao nữa anh Hòa?

Một cậu lính trẻ nóng ruột giục anh hoa tiêu Nguyễn Hòa.

- Khi vào bờ các cậu cho tớ đi uống rượu ở các thanh lâu ngoài kinh thành nhé, tớ sẽ kể tiếp.

- Ừ uống thì uống, đang khúc hấp dẫn lại ngưng kể.

- Mình kể đến đâu rồi nhỉ?

- Đến chỗ nàng Gấm ấy. - Anh lính trẻ nhanh nhảu.

- Nghe tiếp nhé:

“Nguyễn nghĩ, chả trách sao trong sử sách chàng đọc có biết bao nhiêu anh hùng mất nước vì mỹ nữ. Sáng hôm sau, thầy đồ Ngạn gọi Nguyễn lên nhà trên, chàng quỳ bên án thư. Sau khi miễn lễ, ông nói:

- Theo lời giao ước giữa ta với thầy con, kể từ hôm nay con là rể nhà này. Nhà ta có ba mẫu ruộng, con hãy học cách trở thành nông dân, sau khi thành thạo con gái ta thuộc về con.

Nguyễn mấp máy:

- Thưa thầy...!

Ông khoát tay:

- Những điều con đã học được ở sư thầy để làm người, chứ không phải để làm quan. Con phải nhớ sứ mệnh của mình mà sư thầy đã dặn dò chứ, hãy phục hồi lại dòng họ, tên con là Phan Nguyễn, nhưng con họ Nguyễn chứ không phải họ Phan, nhớ lấy điều này!

Nguyễn vâng dạ lui ra. Lúc đầu chàng cũng buồn, những năm tháng trui rèn võ nghệ và học chữ thánh hiên, Nguyễn không ngờ cuối cùng trở thành một nông dân. Chàng nén tiếng thở dài khi nghĩ về nàng Gấm, dù sao thì Nguyễn cũng có một người vợ đẹp. Thế rồi từ đó, Nguyễn trở thành chàng trai cày. Hàng ngày, sau giờ lao động vất vả, Nguyễn được chăm sóc bởi bàn tay dịu dàng của người con gái xinh đẹp nhất làng. Thời hạn ở rể ba năm đã gần hết, Nguyễn mơ ngày chàng cùng Gấm nên vợ nên chồng. Nhưng số mệnh đã không cho chàng sống một cuộc đời bình lặng. Một hôm, đang cày nốt đám ruộng, bỗng trong làng có tiếng la hét, ngôi nhà của cha vợ lửa bốc ngùn ngụt. Nguyễn vứt cày chạy về, quan quân lố nhố trước hiên nhà, Gấm bị ba bốn tên lính vác bỏ lên xe ngựa. Cha vợ Nguyễn nằm gục trên vũng máu, một tên quan đặt chân lên người ông, ngạo nghễ nói với dân chúng:

- Những kẻ âm mưu phản loạn phải chết.

Không kềm chế được, cụ hương trưởng buột miệng:

- Muốn chiếm đoạt con gái người ta, nên mới vu vạ, chứ thầy Ngạn mà phản loạn gì, quan quân gì mà tàn ác vậy?

Xoẹt... lưỡi gươm sáng loáng bay qua cổ cụ già khi cụ vừa dứt câu, cụ gục xuống, đôi mắt mở trừng trừng.

Â... y! - Nguyễn hét lên một tiếng lớn, chàng giật phắt lưỡi gươm từ tay một tên lính, ánh gươm loang loáng như sao băng, tên tiểu quan gục ngay tại chỗ bởi nhát gươm thần tốc. Bọn lính tháo chạy tán loạn, nhưng trước khi rút đi chúng kịp mang theo nàng Gấm và giết chết một số dân làng. Với lòng căm phẫn cực độ, sau khi chôn cất cha vợ, Nguyễn tụ tập dân làng rút vào núi lập căn cứ, chuẩn bị đối phó với tên tuần phủ tàn ác mà chàng biết thế nào hắn cũng trả thù dân làng. Cuộc khởi nghĩa kéo dài chưa được một tháng thì tan rã. Những người nông dân không quen xa rời ruộng đồng và chưa được rèn luyện đã dần bỏ đội ngũ. Trận quyết chiến cuối cùng với quân của quan phủ, quân Nguyễn đã thất bại thảm hại, may mắn chàng thoát chết...

Miên man với chuyện cũ, Nguyễn đã ra đến bìa rừng. Hoàng hôn vừa buông xuống, trước mặt chàng là làng mạc, chàng đã đến được nơi có người ở. Lác đác khói lam dè dặt bay lên từ những nóc nhà tranh ven sông. Dòng sông rộng mênh mông, ghe thuyền tấp nập, nhưng tuyệt nhiên không hề thấy bóng một quân lính nào của triều đình. Nguyễn an tâm buông cương, có lẽ đến nay chàng đã thoát khỏi vùng tầm nã của tên quan phủ. Dừng ngựa bên sông, Nguyễn định bụng sẽ vào nhà chùa nào đó xin nghỉ qua đêm. Không biết đây là xứ nào mà con gái ăn mặc rất lạ, áo quần gọn gàng khỏe mạnh, không mớ bảy mớ ba như quê chàng. Họ chèo thuyền trên sông, chở đầy những chiếc nồi đất, lại có thuyền chở nhiều loại trái cây trông rất lạ. Dưới sông bỗng vang tiếng hò lanh lảnh: À... ơi Bàn Lân gạo trắng nước trong... Ai đi đến đó lòng không muốn về... Những câu hò dìu dặt làm xao động lòng chàng trai trẻ. Thì ra đây là xứ Bàn Lân, một nơi mà trước đây lúc còn hầu rượu sư thầy, chàng nghe thầy đồ Ngạn nói loáng thoáng về vùng đất trù phú này. Đang phân vân không biết đi về đâu trong lúc trời tối dần, bỗng một cụ già lại gần hỏi chàng với giọng thân thiện:

- Con từ đâu tới mà trông xơ xác thế kia?

Nguyễn lễ phép thưa:

- Dạ! Con từ xứ Quảng đến đây.

Đoạn chàng tóm tắt hoàn cảnh của mình cho cụ nghe, cụ vuốt râu cười:

- Thế thì con nên ở lại đây mà lập nghiệp, miền đất này bao dung lắm, chứa chấp hết thảy ai muốn đến với nó...

Nói xong ông đưa chàng xuống thuyền, chở qua bên kia sông. Nơi ông lão ở là cù lao màu mỡ, cây cối xanh tốt. Thuyền cập bến, ông nói:

- Đất ở đây còn rộng lắm, con tha hồ mà khai phá làm ruộng làm nương.

Nguyễn trở thành người của vùng cù lao từ đấy.

Sau bảy năm cật lực khai phá, chàng đã tạo nên một cơ ngơi khá khang trang, cả một vùng đất mênh mông giờ là của Nguyễn, khu vườn của chàng trồng đầy đủ cây trái miền Nam. Ông lão đưa Nguyễn về đây đã gã cô con gái út cho chàng. Lễ cưới xứ này diễn ra nhẹ nhàng, chứ không lễ mễ như ở quê chàng. Nhẹ nhàng như ngày đầu về đến căn nhà của ông, ông nói với bà:

Tôi đã tìm được chồng cho con Út rồi bà ơi!

Bà hỏi lại:

- Người tốt chứ?

Ông cười khà:

- Chỉ cần nhìn qua là biết người tốt.

Vợ chàng không đẹp bằng Gấm nhưng nàng rất khỏe mạnh và mắn đẻ, nàng sinh cho chàng cả thảy bốn trai, ba gái, đứa nào cũng tròn trúc như trái bưởi và khỏe mạnh như cá sấu sông Bù Cháp. Dòng họ Nguyễn được phục hồi ngay trên mảnh đất nằm giữa dòng sông này..."

- Chuyện hay quá!

Anh lính trẻ hỏi:

- Người Việt mình có trước khi Trần Tướng quân đến ư?

- Tất nhiên có trước - Nguyễn Hòa tự tin trả lời - Không những có trước mà trước rất lâu nữa. Có trước cả khi bà công chúa có mặt ở phương Nam. Thực ra vùng đất này vốn của người Việt chúng ta.

- Thật không?

- Thật.

Trần Đại rời khỏi hang khi những người lính của chàng ngủ la liệt, chàng miên man nghĩ về câu chuyện của gã hoa tiêu. Chàng không chú ý đến chuyện cái bật lửa như các thủy thủ, mà chàng nghĩ đến các quan lại trong câu chuyện. Chỉ mới bốn đời, như vậy các quan lại cũng chính là quan lại của triều đình mà chàng sẽ diện kiến. Liệu ở triều đình có trung thực không, hay họ đều dã tâm như câu chuyện của gã hoa tiêu?

CHƯƠNG 31

Mỗi linh hồn đến với thế giới song song bằng nhiều con đường khác nhau tùy theo tiền kiếp của họ.

- Chào đồng chí!

- Rất tiếc chúng ta đã không còn là đồng chí - Tư Ngồng điềm đạm.

- Xin lỗi! Chào cán bộ.

Tư Ngồng ngồi đối diện với Trần Đình, trước mặt họ là chiếc bàn ghép bằng những cây gỗ. Căn nhà lợp bằng lá trung quân nấp dưới cánh rừng già, bầy chim bồ chao cải nhau inh ỏi trên tàn cây bằng lăng đang mùa trổ bông. Phía sau Trần Đình là hai anh lính trẻ bồng súng, gương mặt non choẹt, cố làm ra vẻ nghiêm nghị. Họ không phải là những du kích trong đội quân của Trần Đình, mà là những người lính chính quy vừa được tăng cường vào chiến trường miền Đông. Tư Ngồng lấy từ cái xắc cốt ra cuốn số và cây viết.

- Chúng ta làm việc nhé!

Im lặng.

- Anh hãy khai thật, anh đã báo cho kẻ thù những chuyện gì?

- Tôi không báo gì cả.

- Vì sao sau khi anh bị bắt thì khu ủy bị oanh tạc?

- Tôi không biết.

- Anh đừng ngoan cố, hãy khai thật sẽ được khoan hồng.

- Tôi chẳng làm gì sai để mà xin khoan hồng.

Trần Đình chồm dậy, anh lính trẻ khẽ ấn vai anh xuống. Trần Đình tỏ ra khó chịu với Tư Ngồng, hắn là cái thá gì mà hoạnh họe anh. Một người vào sinh ra tử như anh mà nay phải cúi đầu trước gã cán bộ này, nhưng trong tình thế này anh không thể làm gì khác hơn.

- Anh giải thích thế nào về tờ truyền đơn in hình anh đang nâng cốc chạm ly với thằng Giôn ở chi khu Lộc Hòa?

- Hắn mời tôi uống bia khi tôi mới bị bắt, tôi đành phải giả bộ với hắn, không ngờ hắn lợi dụng, đó chỉ là trò tâm lý chiến.

- Anh có thể từ chối như một người cộng sản chân chính!

- “Binh bất yếm trá”. Chính anh đã dạy cho tôi điều đó, tôi phải trá hàng với chúng, mới có cơ hội trở về hôm nay.

- Cơ sở quân báo của ta cho biết anh được địch thả về để làm thám báo.

Trần Đình bật dậy:

- Ai? Ai đã báo như thế?

- Anh bình tĩnh, bí mật quân sự không thể tiết lộ, nếu anh không được địch cài trở lại, vì sao chuyện phá ngục, nhiều đồng chí ta bị bắn chết mà anh vẫn thoát?

- Anh hỏi thế là hỏi khó cho tôi, làm sao tôi giải thích được, có lẽ một phần do may mắn, một phần do tôi nhanh nhẹn.

- Câu trả lời của anh cho thấy anh vừa thiếu lập trường quan điểm, vừa kiêu ngạo. May mắn là sao, là nhờ trời, anh đã học duy vật biện chứng chưa? Còn anh nhanh nhẹn là ý anh giỏi hơn các đồng chí khác à?

- Ông đừng chụp mũ tôi!

Trần Đình thay đổi cách xưng hô.

- Anh hãy bình tĩnh, chúng ta làm việc vì đất nước, chứ không phải vì tư thù cá nhân, tôi với anh cùng đứng chung chiến hào, tôi chụp mũ anh làm gì? Anh giải thích như thế nào về việc anh đã giết Hương Nhu?

- Hắn là một kẻ tàn ác, hắn đã giết chết mẹ tôi.

- Ai ra lệnh anh xử bắn ông ta?

- Chính tôi.

- Anh không coi đó là hành động vô tổ chức sao?

Im lặng.

- Đó là chưa kể ngày trước anh hủ hóa với vợ của ông ta.

- Chuyện đó xảy ra trước khi tôi tham gia cách mạng.

- Vậy vì sao anh bị địch bắt? Anh đang chiến đấu hay đang làm gì? Chuyện quan hệ của anh với nhiều phụ nữ nơi anh chiến đấu là trước hay sau khi anh tham gia cách mạng?

- Đó là chuyện tình cảm cá nhân, không ảnh hưởng gì đến tổ chức.

- Anh nghĩ vậy là sai, việc làm của anh gây mất lòng tin trong nhân dân.

- Nhân dân đã từng coi tôi là một anh hùng.

- Anh lại rơi vào chủ nghĩa cá nhân.

- Không có cá nhân sao có tập thể?

- Thật tệ, anh lệch lạc quá, tôi không tranh cãi với anh, anh giải thích thế nào về cậu lính đào ngũ của anh?

- Gã tú tài một ở miền Trung vào mà các anh gán cho tôi ấy à. Tôi biết hắn rất tệ không huấn luyện được, lập trường của hắn rất ầu ơ, chuyện hắn đào ngũ không liên quan đến tôi.

- Hắn đã để lại bức thư tố cáo anh.

- Trần Đình lại chồm lên:

- Hắn?

- Đúng vậy, nhưng chúng tôi đã xác minh những điều hắn viết, anh có nhớ vụ thảm sát ở cù lao và vụ máy bay ném bom ở Vĩnh Thanh không?

- Bọn chúng thật man rợ.

- Anh có biết trước hậu quả của chuyện ấy không?

- Nhiệm vụ của người lính là tiêu diệt kẻ thù, tôi không quan tâm hậu quả.

- Anh không biết rằng nhiệm vụ của cách mạng là chiến đấu để bảo vệ hạnh phúc của nhân dân à? Mọi việc làm của người lính phải nghĩ đến dân.

- Hừ! Các ông chỉ giỏi lý thuyết, các ông hãy thử đối diện với chúng, chẳng lẽ chúng mang dân ra dọa, chúng ta phải đầu hàng?

- Nhưng chúng ta có thể tính toán để tránh thiệt hại cho dân, anh có biết anh ăn hạt gạo của ai để chiến đấu không?

- Im lặng.

- Trần Đình! Tất cả tội ác anh gây ra làm thiệt hại đến hình ảnh người cách mạng là rất lớn, có thể anh sẽ bị xử bắn.

- Có thể tôi sai, nhưng tôi không đầu hàng giặc.

- Anh không có gì để chứng minh cho điều ấy?

- Tôi đầu hàng thì tôi về đây làm gì?

- Anh được bọn địch thả về để phá hoại căn cứ.

- Tao không hiểu sao tổ chức lại dùng loại người cơ hội và ngu ngốc như mày?

- Loạn ngôn, trói anh ta lại, chờ cấp trên thành lập tòa án để xét xử cái tội làm gián điệp.

Trần Đình đưa tay cho người lính trói. Mặt trời chiến khu đã lên cao, những đốm sáng lổ đổ trên mặt lá khô, bầy bồ chao bay đi, hàng ngàn loại chim đua nhau líu lo. Khung cảnh thật đẹp và thanh bình. Trần Đình đã từng nằm đong đưa trên võng hàng buổi liền nghe tiếng chim hót, sau mỗi trận đánh, thiên nhiên đã nuôi dưỡng tâm hồn người lính. Nhiều ngày cả đơn vị không có hột muối, mọi người vẫn vui vẻ sống và chiến đấu. Anh không tin rằng từ đây anh không còn cơ hội để nghe tiếng rừng, để thở hơi thở của rừng và chiến đấu với cái oai phong dũng mãnh của rừng. Trần Đình bị trói vào gốc bằng lăng đang mùa trổ bông tím ngát. Nắng bắt đầu hừng hực trên cánh rừng, nắng tràn qua các tàn cây rọi lên mặt anh. Trần Đình bình thản dõi theo những mắt lá đung đưa trên cơ thể của cặp vượn đang âu yếm nhau trên ngọn cây. Trần Đình nghe người nóng hừng hực, anh xấu hổ bởi đòi hỏi khó chịu của thể xác ngay lúc anh có thể phải giã từ cuộc sống. Bên kia bụi trung quân, một phụ nữ lén nhìn anh gạt nước mắt...

***

Trần Đình nhắm mắt, tuổi thơ buồn bã lần lượt hiện về. Anh không phải được sinh ra ở cù lao Dao. Nơi anh sống nằm phía bên kia sông, làng Vĩnh Thanh là nơi trồng mía, lúa và những cánh rừng cao su bạt ngàn nổi tiếng. Cụ tổ Trần Việt luôn nhắc nhở con cháu quê hương chính của mình là ở cù lao Dao, vùng đất màu mỡ nằm giữa hai nhánh sông của dòng Thanh Long hùng vĩ. Đó là con sông kiêu hãnh và thiêng liêng. Cụ tổ muốn con cháu trở về nơi “chôn nhau cắt rốn” để làm ăn lương thiện, nhưng dòng máu kiêu hùng cứ truyền lại từ đời này qua đời khác và đời nào cũng có người vùng lên chống lại những bất công của xã hội. Không chính quyền nào có thể chấp nhận cái kiểu ngang ngạnh ấy, nên họ luôn bị coi là kẻ cướp, cho đến lúc cách mạng về thì ông nội anh, một kẻ cướp khét tiếng vùng sơn cước đã thành một anh hùng cứu nước. Cha anh sinh ra giữa rừng già, nhưng ông lặng lẽ quay về Vĩnh Thanh sống cuộc đời hiền lành của nông dân. Sự an nhàn không thể có trong một đất nước bị nô lệ!

Rừng cao su mùa thay lá, cành cây vươn lên bầu trời đầy ắp ánh trăng, như hàng ngàn đôi tay gây khẳng khiu của những công nhân cùng khổ, đưa lên kêu trời dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Ông Doanh nhìn cậu con trai Trần Đình, giọt máu cuối cùng của dòng họ đang nằm co quắp trong căn chòi trống huơ trống hoác, giữa rừng cao su lạnh lẽo. Gió lùa từng đợt tung lá cao su khô xào xạc, ánh trăng rọi qua mái lá loang trên mặt thằng bé. Mấy cái niêu đất chỏng chơ đựng đầy ánh trăng. Ông thấy thương con trai quá đỗi, mới từng tí tuổi đầu mà đã phải vất vả. Pháp về ủi đất Vĩnh Thanh làm cao su, ông xin làm công nhân, tưởng rằng cuộc đời khá hơn, nhưng ông đã lầm, đời sống của công nhân chẳng khá hơn gì so với những người nông dân.

Gần đến ngày cướp chính quyền, không khí trong các đồn điền sôi sục hẳn lên. Ông Doanh cùng các anh em công nhân đã sẵn sàng đánh Pháp, đuổi Nhật. Ông kéo chiếc chiếu đắp lên người thằng bé, rồi cầm cây tầm vông rón rén ra cửa. Đình nằm yên để cha âu yếm, khi ông đưa tay sờ lên mặt, cậu muốn hôn lên bàn tay chai sạn của cha, cậu cắn môi rướm máu. Mấy hôm nay cha đi vắng luôn. Cha đi rồi, hai mẹ con ngồi thu lu ngóng ra rừng cao su. Đoàng...

Đo...àn...g... Một loạt súng nổ phía mà cha vừa đi. Mẹ ôm mặt khóc. Đúng như linh cảm của me, cha bị Pháp bắn. Đêm ấy, mẹ đưa Trần Đình vượt sông trở về cù lao như ước nguyện của dòng họ. Hai mẹ con vào làm thuê cho gia đình của địa chủ Trần Thượng Nhu. Nhờ siêng năng chăm chỉ, hai mẹ con được gia đình ông Nhu thương và cho ở nhờ trong khu vườn rộng của họ.

***

“Tôi mệt mỏi âm thầm rảo bước trên con đường rừng mấp mô, hun hút và tối tăm. Bỗng bầu trời đen kịt, đất nghiêng hẳn trút tôi vùn vụt, tôi lạc vào khu rừng âm u, rộ lên những tiếng hú dài. Những bóng người đen đúa từ các cành cây bám theo các sợi dây rừng, thoăn thoắt bay đến trước mặt. Không nói không rằng, họ phóng những ngọn lao bằng tre rừng vạt nhọn về phía tôi, những ngọn lao xuyên qua người đau nhói, nhưng không chảy máu. Họ hành động như thể tôi là con thú chứ không phải con người. Những tiếng hú mỗi lúc càng thê lương và ma quái hơn. Những bóng đen trần trụi ngày càng đông, chúng bám những sợi dây rừng đuổi theo. Tôi chạy, mặt đất chao đảo, bầu trời tăm tối, lũ người rừng vẫn nườm nượp đuổi sau lưng, họ cười khùng khục miệng đỏ như máu..."

Trần Đình đã kể lại cho nhà thơ khi gặp anh ở thế giới song song câu chuyện trên đây.

Ông đã thấy mình như vậy. Sau khi vượt qua khu rừng âm u, ông đã đến được vùng đất thoạt nhìn như cù lao Dao, nhưng lại thẳng đứng theo dòng sông chảy từ trời xuống. Không giống như khi ông còn sống, cù lao quá rực rỡ, có rừng cây trái, tòa lâu đài và những đứa trẻ bay lượn với đôi cánh thủy tinh. Ông già tiên tri giải thích cho nhà thơ rằng:

- Mỗi linh hồn đến với thế giới song song bằng nhiều con đường khác nhau tùy theo tiền kiếp của họ.

CHƯƠNG 32

Mầm sống xuất hiện giữa lằn ranh của cái chết.

- Theo quy hoạch thì cù lao sẽ là thành phố sầm uất như ba trăm năm trước, bà con cần phải chấp hành.

Chủ tịch xã ôn tồn nói với bà con cù lao.

- Những con đường sẽ như ô bàn cờ, những ngôi nhà cao tầng, và rồi siêu thị sẽ mọc lên. Chúng ta không thể chấp nhận vùng quê lạc hậu như thế này giữa thành phố công nghiệp. Trong sự phát triển chung của đất nước, cù lao cũng phải phát triển. Cù lao này ba trăm năm trước từng là thành phố đầu tiên của phương Nam, lẽ nào hôm nay lại chấp nhận sự lạc hậu?

Cứ như vậy, chủ tịch xã Tư Nghĩa, diễn thuyết hùng hồn trong cuộc họp dân, trước cán bộ cấp trên đang ngồi chứng kiến. Vị cán bộ ấy chính là Trương Phước Tư, tức Tư Ngồng. Chủ tịch xã diễn thuyết một mình, trước sự im lặng của những người nông dân hiển lành chất phác. Mọi người nhìn nhau.

Bà Năm Trầu từ từ tiến lên đưa khăn rằn quệt môi, bà nhìn Trương Phước Tư và từ tốn nói:

- Tư à, mấy nghĩ lại đi, mầy không chừa được chỗ này lại để thờ phụng tổ tiên hay sao? Cánh đồng bên kia sông, bây biến thành khu công nghiệp, chúng đổ nước thải ra đầy dòng sông. Con sông Thanh Long ngày xưa mầy có nhớ không, nó xanh ngắt, chỗ nào cũng có con tôm con cá. Hồi đó, đêm đêm tụi bây mò dề tao dúi vào tay nải của tụi bây nào gạo, nào đường, nào cá tôm. Bây có biết ở đâu ra không? Ở trên cù lao này, ở con sông Thanh Long này, bây giờ chẳng còn gì, chẳng may có giặc trở lại bây ăn cái gì để chiến đấu?

- Má Năm à! Xin má nghĩ lại!

Tư Ngồng dỡ giọng ngọt ngào, đây là sở trường của Tư Ngồng, cũng nhờ sự bình tĩnh hiếm có mà Tư Ngồng thăng tiến vùn vụt trên con đường hoạn lộ.

- Xin má nghĩ lại. Má cứ nhắc chuyện ngày xưa làm gì!? Má có công với cách mạng, thì cách mạng cũng trả công cho má rồi. Chuyện của đất nước má để tụi con lo.

- Mày cứ lo chỗ khác, chứ cù lao này có đáng gì mà mày nhúng mũi vào. Mày dại quá, chẳng lẽ nơi chôn cha mày cũng quy hoạch luôn hả?

Tay chủ tịch xã chen ngang giải thoát cho cấp trên:

- Không phải quy hoạch cả bà Năm ạ. Có những chỗ phải chừa lại, xung quanh đền thờ của Đức Ông phải giữ lại chứ.

Bà Năm Trầu quay lại phía những người nông dân:

- Đó! Bà con thấy chưa? Đất của cán bộ thì không quy hoạch lấy lý do quanh đền thờ Đức Ông, còn đất của bà con thì bị quy hoạch ráo trọi.

Bà quay qua Tư Ngồng:

- Tao nói, là nói cho bà con, chứ tao có quan trọng gì, mày nên nghĩ lại!

Tay chủ tịch xã, bước xuống trước mặt bà Năm Trầu, quát lên:

- Bà già này ngoan cố quá, có gì mời bà lên xã làm việc, cán bộ thành phố xuống làm việc mà bà rắc rối quá. Tôi cho công an gô cổ bà bây giờ.

Từ phía đám đông, một thiếu phụ nhào lên:

- Tao đố cha mày dám đụng vào bà già tao, đồ bất nghĩa, thượng đội hạ đạp, đả đảo chính quyền ép dân.

- Đả đảo! Đả đảo! - Cả đám đông nhao nhao.

Các anh bảo vệ kèm Tư Ngồng ra xe, trước khi đi, Tư Ngồng nhíu mày hỏi gắt với tay chủ tịch:

- Thời này là thời nào?

Thiếu phụ có thái độ hùng hổ ấy là chị Ba Thược, còn gọi là Ba Xung Phong, sở dĩ gọi vậy vì con trai chị tên là Nguyễn Sơn Phong, dân ở đây thường gọi người mẹ theo tên đứa con đầu, bà con đọc trại chữ Sơn Phong thành Xung Phong, từ đó chết danh luôn. Ba Thược, một con người ngang ngạnh nổi tiếng cù lao. Đang học bậc trung học đệ nhị cấp bên phố, chị bỏ vào rừng theo cách mạng. Sau ngày đất nước thống nhất, chị mang bụng bầu về cù lao. Bà Năm Trầu bù lu, bù loa xấu hổ vì con gái. Chồng hy sinh, có được mụn con gái không nên thân. Mặc cho bà Năm lu loa, chị hớn hở ra mặt và tự hào chuyện mình sắp có con. Bà Năm nhiếc mãi, nào là con gái có thân không biết giữ, nào là mất mặt... Bực mình quá chị gắt lại mẹ:

- Bà lên trên đó mà giữ, cả một rừng đàn ông, tối đi vấp một người cũng đủ có bầu.

- Đúng là rau nào sâu nấy.

Bà Năm Trầu đành đấu dịu với con gái. Chị Ba nói ngang với mẹ như vậy, nhưng thực ra chị vẫn nhớ người đàn ông của chị, người đàn ông lái xe của đại đội mở đường Trường Sơn nổi tiếng. Nguyễn Phong đã có vợ, nên chị không muốn vướng bận anh, khi chị mang thai cũng là ngày đất nước thống nhất, chị lặng lẽ rời anh, rời đồng đội để về với mẹ trong miền Nam. Nhiều năm trôi qua, chị vẫn nhớ như in cái lần đầu gặp gỡ anh.

Đường Trường Sơn được coi là “vành đai trắng”, mỗi mét đường đều là cao điểm. Sáu đại đội thanh niên xung phong hầu hết là thiếu nữ trong độ tuổi “bẻ gãy sừng trâu”. Chị em sống rất vui vẻ, hồn nhiên. Cuộc chiến càng ngày càng ác liệt. Không thể làm ban ngày được, nên các đơn vị phải làm ban đêm. Chiếc C100 do Phong phụ trách luôn xung phong đi đầu. Tại trọng điểm cua chữ A đã chịu hàng trăm lần B52 rải thảm. Với khẩu hiệu “Lấy tim đường làm chiến trường, quyết chiến điểm làm trận địa, máu chúng ta có thể đổ, nhưng đường không thể tắc”, C5 đã bám trụ cua chữ A tranh giành từng phút thời gian quý báu giữa hai trận bom để làm nhiệm vụ thông đường. Thược chú ý chàng lái xe đẹp trai dũng cảm ấy trong những lần mở đường cùng nhau. Ngày ấy, cánh lái xe Trường Sơn, anh nào cũng bị lác. Buổi sáng tranh thủ ăn một miếng lương khô, rồi cầm lọ thuốc đi tìm chỗ vắng vẻ để trị ghẻ và hắc lào. Gần chỗ đóng quân của lực lượng thanh niên xung phong miền Nam, trên núi có một hang đá rộng. Hôm ấy, Phong leo lên hang đá rồi cởi quần áo ra xức ghẻ cho dễ chịu. Đang trong tư thế “cha sinh mẹ đẻ” bỗng có một em thanh niên xung phong xuất hiện. Anh hốt hoảng chụp vội quần áo che vào người rồi hét tướng lên:

- Trời, con gái mò lên chi đây?

Cô bé hồn nhiên giải thích:

- Em đi xem Phật sống chứ bộ.

Nói xong cô quay lưng bỏ chạy xuống núi, ném lại phía sau chuỗi cười giòn và mắng yêu bằng giọng Nam bộ ngọt lịm.

- Các anh, đồ khỉ!

Phong lúng túng mặc vội quần áo, trước những tràng cười như pháo nổ của đồng đội trong hang đá.

Sau mới biết cô gái đó tên Thược, Ba Thược, em là y tá vào lán chữa bệnh cho cánh lái xe. Thấy em có vẻ ngây thơ, anh em nghịch bảo: “Trên núi có ngôi chùa của người Lào có thờ Phật sống, lên mà coi”.

Khoảng một tháng, sau lần gặp gỡ “dở khóc, dở cười” ấy, Phong mải mê đuổi theo con thỏ rừng và lạc mất đường về. Đang lang thang bất ngờ anh gặp Thược cũng đang đi lạc trong rừng, gùi rau rừng trên vai Thược đã héo nhưng Thược vẫn cố giữ bên mình.

- Em đi đâu đây?

- Em đi kiếm rau rừng về cải thiện bữa ăn cho thương binh, bị lạc trong rừng đã hai ngày qua, may mà gặp anh.

Hai người băng rừng, đến đám rẫy sắn của đồng bào dân tộc thì họ phát hiện ra các giao thông hào, họ vui mừng biết rằng đã đến gần đồng đội.

Bục... hú... h...ú... ẩm... Bất ngờ máy bay xuất hiện, một loạt bom ném xuống, đám rẫy mì bị cày tung. Phong ôm Thược lăn tròn xuống chiến hào bên bờ suối, hai cơ thể trẻ trung gắn chặt vào nhau. Bóng trăng vẩn đục bởi bụi và khói, miểng bay rào rào. Sau loạt bom hú họa, bầu trời yên tĩnh lạ lùng. Dưới lòng đất họ tan vào nhau... Mặt mũi lấm lem bùn đất, họ ngồi ôm nhau cười... Mãi sau này mỗi khi nhớ lại, Thược vẫn không thể tin được là họ đã thuộc về nhau trong cái khung cảnh lạ lùng ấy, và chỉ một lần ấy chị không ngờ mầm sống xuất hiện giữa lằn ranh của cái chết. Thằng con trai của chị Ba lớn lên đẹp trai ngời ngời, lại học giỏi, đúng như ông bà nói: “Rau tập tàng ngon, con tập tàng thì khôn”. Nó là học sinh đầu tiên của cù lao Dao đậu vào đại học, ban đầu nó học ngành văn. Không hiểu sao khi tốt nghiệp loại giỏi được giữ lại trường giảng dạy, nó đột ngột bỏ hết, rồi kiếm học bổng đi nước ngoài du học, nó chuyển qua học quản trị kinh doanh gì đó, cái ngành học xa lạ mà thời của chị chưa bao giờ nghe tới.

CHƯƠNG 33

Chuyện kể của nhà thơ: Chàng biết giới cầm quyền ở những triều đại luôn mặc định là phải chiến thắng thì sự thật có thể đưa đến giá treo cổ!

Sau gần một tháng lênh đênh trên biển, chiếc tàu cập vào cửa Hàn. Hình ảnh đầu tiên mà đoàn quân của Trần Đại bắt gặp là một người đàn ông gầy gò và rách rưới, đang giăng câu trên chiếc thuyền thúng. Trần Đại cho thủy thủ thả chiếc thuyền nhỏ chèo lại gần mời ông ta lên thuyền lớn và nhờ ông ta chỉ lạch để vào bến cảng Phố Hàn. Giọng khá nặng, ông ta nói:

- Đi theo đường ni, quẹo qua trái, chứ qua phải sẽ gặp bãi cát.

Gã hoa tiêu dễ dàng nghe được giọng nói của ông lão. Ông hỏi Trần Đại:

- Tướng quân từ nơi khác đến đây à?

- Thưa đúng, chúng tôi từ trong miền Nam ra.

- Vậy thì các ngài phải vào trình giấy cho quan trấn thủ, trước khi đưa thuyền vào cảng, không các ngài sẽ bị bắn.

Trần Đại ra lệnh cho một viên quan thuộc cấp mang thư của chàng vào trình tấu với quan trấn thủ. Trên chiếc thuyền thúng của ông lão có nhiều cá, chàng chú ý đến những con cá dài ánh màu bạc như lưỡi dao, mà chàng không thấy ở phương Nam.

- Những con cá kia rất đẹp, chúng có ngon không?

- Thưa tướng quân đó là cá rựa, ăn rất béo, mùa này biển Hàn là mùa cá rựa và cá chìa vôi.

- Hãy bán cho ta số cá mà ông bắt được!

Ông lão chắp tay, lạy như tế sao:

- Xin tướng quân tha cho già này, ở nhà già các con đang đói, chờ già mang cá về đổi gạo.

Thái độ của lão ngư phủ khiến Trần Đại ứa nước mắt. Qua cung cách của ông, chàng biết đám quan lại ở đây rất tham, hình như họ lấy của người dân mà không trả tiền nên khi nghe chàng tỏ ý mua, ông lão tỏ ra sợ hãi như thế. Chàng cảm thấy nỗi sợ mơ hồ. Có lẽ nào lời Trần Bình nói là sự thật? Có lẽ nào những viên tham quan háo sắc trong câu chuyện của gã hoa tiêu là có thật? Chàng quay lại ra lệnh cho viên quan quản lý ngân khố:

- Hãy trả cho ông ta số tiền gấp đôi giá trị của mẻ cá này!

- Trăm lạy tướng quân, ngàn lạy tướng quân, tiện dân không dám.

Trần Đại tiến lại gần ông già, ôn tồn nói:

- Lão đừng sợ, ta thưởng công cho lão đã chỉ đường cho ta, ta người chốn xa chứ không phải người ở đây, lão cứ yên tâm.

Người lính trao bọc tiền cho ông lão và lấy mẻ cá về. Ông lão hối hả chèo thuyền thúng đi, đôi mắt còn đầy vẻ sợ hãi mỗi khi nhìn lại.

Con tàu của Trần Đại được cập bến. Bờ biển cửa Hàn khá đông đúc, những làng chài nghèo nàn chạy dọc trên bãi cát, chỉ có dinh thự quan trấn thủ là lớn. Lũ trẻ nhìn đoàn quân của chàng một lúc, chúng nhận ra người Nam hà, nên bỏ chạy theo những người phương Tây, bên tàu buôn của Bồ Đào Nha. Trần Đại được quan trấn thủ cửa Hàn đưa đến trình diện quan Tổng đốc Quảng Nam. Những người lính của chàng thì chờ ở tại bờ biển.

Buổi chiều quan trấn thủ trở về gọi các thủy thủ lại:

- Đô đốc các ngươi đã bị giữ lại để tra xét về việc thất trận. Quan trên sức: các ngươi tùy nghi lo liệu, mỗi người các ngươi được giữ lại năm quan tiền, số tiền còn lại của Trần Đô đốc phải nộp vào công khố.

Hoa tiêu Nguyễn Hòa khóc, anh biết trước hậu quả này, những người lính trong đoàn cũng khóc, họ đứng nhìn quân của quan trấn thủ khiêng những hòm tiền trên thuyền xuống ghe. Quan trấn thủ chỉ để cho họ một hòm tiền và những vật dụng lương thực khác. Nguyễn Hòa gạt nước mắt nói với đồng đội:

- Bình nhật Đô đốc đối xử với chúng ta như thủ túc, cha con, dòng họ chúng ta nhờ lộc của Trần lão gia, nay Đô đốc gặp nạn, chúng ta phải ở đây chờ cho tới khi người được minh oan, các người nghĩ sao?

- Chúng tôi ở lại. Chúng tôi ở lại. Chúng tôi nghe theo anh.

Nguyễn Hòa vừa là hoa tiêu vừa là thuyền trưởng, trong lực lượng thủy quân của Trần Đại, anh có quyền chỉ huy nếu Đô đốc gặp nạn.

Đoàn quân rủ nhau lên bờ. Hôm Trần Đại bị đưa vào nhà giam là ngày hội của xứ Quảng. Những rạp hát được dựng lại, giữa chợ đông đúc. Những đám chọi gà, những đám đá banh bằng bong bóng heo. Chỗ thi bắn cung, chỗ hát bài chòi náo nhiệt. Những người lính trẻ nhanh chóng quên nỗi buồn mất chủ tướng, họ hào hứng tham gia vào những trò chơi thú vị. Ở một chỗ khác trong khu chợ, mọi người vây quanh cổ vũ cho cuộc tỉ thí võ thuật giữa anh thanh niên địa phương với võ sĩ Tây dương. Gã võ sĩ Tây dương to lớn nhưng hơi chậm chạp, gã chủ yếu sử dụng đôi tay dồn anh thanh niên vào góc đài. Anh thanh niên nhanh nhẹn né tránh, nhưng không tiếp cận được gã. Nguyễn Hòa chen vào đám đông, anh phát hiện gã Tây cao to trụ chân trước, để lấy thế tung đấm về phía anh thanh niên. Nguyễn Hòa hét lớn:

- Tảo địa, bàn sa, phục long.

Anh thanh niên nghe tiếng hét sực tỉnh, anh quét đòn tảo địa cước vào chân trụ của đối thủ, trúng đòn gã võ sĩ Tây dương lảo đảo, ngay lập tức anh phóng cạnh bàn chân trái vào giữa cuống họng, và tung người quét gót chân trái theo thế phục long. Trúng ba cước liên tiếp, gã võ sĩ Tây dương ngã gục xuống sàn đài trong tiếng hoan hô vang dậy. Trọng tài tuyên bố thắng cuộc, mọi người tràn lên võ đài. Nguyễn Hòa lặng lẽ rời đám đông.

Đang xem đá dế, bỗng có bàn tay rắn chắc đặt lên vai anh.

- Chào cao nhân! Nguyễn Hòa quay lại, anh nhận ra chàng võ sĩ trên võ đài, anh chắp tay:

Không dám, tại hạ vui miệng mà múa rìu qua mắt thợ.

- Anh gốc miền Trung à?

- Cụ cố của tại hạ là người Quảng Nam.

- Hèn chi giọng anh nghe lơ lớ, mình đi làm xí rượu nhé?

Chàng võ sĩ kéo tay Nguyễn Hòa đến quán lá cạnh chợ, cô chủ quán khá xinh đẹp với hàm răng trắng bóng. Xứ Nam hà đã bỏ hẳn tục nhuộm răng kể từ thời Chúa Hiền.

- Cô em cho dĩa bê thui, hai bát mì với bầu rượu Hồng Đào nhé!

- Dạ...ạ...

Nguyễn Hòa phì cười vì tiếng của cô gái. Cô “dạ” mà như “dọa”, lâu lắm anh mới nghe giọng Quảng, cha anh còn nói rặt, đến đời anh thì pha giọng rất nhiều. Họ đàm đạo về võ thuật và thời cuộc. Bầu rượu Hồng Đào đã vơi quá nửa. Nguyễn Hòa kể cho chàng võ sĩ nghe về Trần Tướng quân và Trần Đô đốc. Anh cũng kể về xứ sở miền Nam trù mật. Họ nhanh chóng kết thân với nhau. Chàng võ sĩ tỏ ra hứng thú:

- Em tên là Nguyễn Đại Cục, người Đại Lộc, xin được kết nghĩa huynh đệ cùng anh, khi nào anh về miền Nam cho em theo với nhé, em cũng muốn giang hồ một chuyến...

Họ chia tay nhau khi hoàng hôn buông xuống phố Hàn. Nam thanh nữ tú kéo nhau vào trong các nhà hát để xem tuồng dưới những bó đuốc dầu rái cháy rần rật. Tiếng trống chầu, tiếng chập chõa ầm ĩ.

Bên ngoài là thế, bên trong trại giam, Trần Đại ứa nước mắt đối diện bức tường đá lạnh, mâm cơm từ chiều đến giờ chàng chưa đụng tới. Quan Tổng đốc rất quý chàng, nhưng “quân pháp bất vị thân”. Ông được lệnh phải giam Trần Đại, vì theo trình tấu của Trương Thống suất từ miền Nam gởi về, thì Trần Đại cấu kết với ngoại bang, bị phản, thua trận và bỏ chạy, vi phạm quân pháp. Quan Tổng đốc cho chàng làm trình tấu để gởi lên Chúa Thượng xem xét. Chàng trình bày sự thật rằng chàng đã thất trận vì bị vu hại bởi Trương Phước, nhưng liệu sự thật ấy có được chấp nhận. Chàng biết giới cầm quyền ở những triều đại luôn mặc định là phải chiến thắng trên tất cả các mặt trận, thì sự thật có thể đưa đến giá treo cổ. Những giải trình của chàng, giới cầm quyền có chấp nhận được không? Nhưng chàng cũng phải nói sự thật, vì vong linh của cha chàng.

Két... két... Cánh cửa gỗ lim nặng nề chuyển động. Tổng đốc Quảng Nam bệ vệ đi vào. Ông trịnh trọng chắp tay về hướng Bắc và nói với Trần Đại:

- Chúa Thượng đã nhận được tấu trình của ngài, Chúa cho quan Khâm sai vào miền Nam điều tra lại. Chúa Thượng phán rằng nếu ngài thực sự phản bội Nam hà, thì ngài đã không quay trở lại. Nay tôi được lệnh mời ngài lên dinh thự để đối đãi theo lễ của triều đình.

Cảm kích trước sự bao dung của Chúa Thượng, Trần Đại chuẩn bị quỳ xuống tạ ơn, bất ngờ chàng nghe đau nhói ở ngực trái, lảo đảo.

- Trần Đô đốc! Trần Đô đốc! Ngài làm sao vậy?

Trần Đại nghe tiếng gọi tên mình của Tổng đốc Quảng Nam khi chàng vừa đi xuyên qua bức tường đá. Chàng quay nhìn lại thấy Tổng đốc Quảng Nam đang ôm một người đàn ông trong tay. Tất cả trong suốt dưới mắt chàng, bức tường đá trong suốt, các cơ thể trong suốt. Chàng nhìn thấy chính thi thể của chàng trong trạng thái trong suốt, trái tim của chàng bể ra từng mảnh nhỏ. Một bóng người lướt đến bên chàng. Chàng nhận ra Trần Bình.

- Ôi đệ! Ta đang ở đâu đây?

- Chúng ta đang ở thế giới song song.

- Đệ chờ huynh đã lâu, đệ biết chắc sẽ có ngày hôm nay.

- Nghĩa là ta đã chết?

- Đúng vậy. Huynh và đệ không còn tồn tại ở thế giới của thân xác. Chúng ta đã kết thúc những đọa đày bởi tiền tài, danh vọng, sắc đẹp, tình yêu.

- Vì sao ta phải chết?

- Khi Nguyễn Triêm vào điều tra, Trương Phước biết chắc mọi việc sẽ bại lộ, nên hắn đã giết đại huynh bằng quyền lực bí mật mà hắn có được từ lưỡi dao.

- Lưỡi dao?

- Lưỡi dao mà hắn đã sở hữu nằm trong pho tượng đá, pho tượng này hắn được Trần Tướng quân tặng khi hắn vào cù lao. Hắn đã học được cách phát huy quyền lực từ lưỡi dao, khi muốn giết ai, lưỡi dao sẽ làm bể tim của người ấy, bất kể người ấy ở đâu.

Trương Phước đã giết ta?

- Nói chính xác là hắn hủy hoại thể xác của huynh ở thế giới vật chất.

- Thế còn vợ ta?

- Huynh đừng bận tâm, mỗi số phận đều đã được định đoạt bởi quy luật của vũ trụ. Chúng ta trở về với thế giới của chúng ta.

- Ta cần nhìn thấy nàng.

Chàng nán lại cho đến khi Nguyễn Hòa và những người lính mang xác xuống thuyền khâm liệm. Chàng thấy họ khóc rất nhiều. Trần Bình kéo Trần Đại lướt đi, chàng đi qua các cánh đồng, đi qua các ngọn tháp cổ hoang tàn, đi qua núi non trùng điệp, chàng cảm thấy mình thật nhẹ nhàng khi không phải mang cái thân xác với những tham vọng phù phiếm, với những trung quân ái quốc, với những lễ nghi rườm rà...

CHƯƠNG 34

Nỗi đời cơ cực đi qua vô thường

Có gì anh phải vấn vương...

Trần Đình về dưới gốc ngọc lan, anh chưa đủ năng lượng để tái sinh, nhưng anh vương vấn trần gian, anh còn nhớ ngày ở chiến khu, cậu lính trẻ đọc một bài thơ trước ngôi mộ của một đồng đội:

... Bỗng dưng lòng tôi xót xa

Nỗi đời cơ cực đi qua vô thường

Có gì anh phải vấn vương

Tôi lê bước mỏi, đoạn trường vui chi?

Lạy anh, anh hãy về đi

Theo làn mây trắng thiên di nỗi buồn...

Bài thơ không hay lắm, nhưng từ khi anh bước vào thế giới song song anh luôn nhớ đến.

- Anh xanh quá!

Mỗi lần gặp anh, ni cô Diệu Lan lại nói câu ấy. Anh nhìn nàng bằng đôi mắt sâu thẳm:

- Anh sẽ chờ em tái sinh.

Diệu Lan cúi đầu:

- Em không biết sau này em có muốn trở lại trần gian đầy khổ lụy này nữa không?

- Anh đã gặp Tư Ngồng ở thế giới song song.

Nghe anh nói, Diệu Lan biết Tư Ngồng đã giã từ thế giới vật chất, cô không ngạc nhiên, thời gian trong chùa cô ngộ lẽ sinh tử ở đời. Chết! Đôi khi là sự giải thoát. Tư Ngồng không còn ai, cô phải về làm đám tang cho ông. Dù cô biết cơ quan, chính quyền sẽ làm, nhưng vẫn phải có mặt Lan, trên danh nghĩa Lan vẫn là vợ Tư Ngồng.

Tiếng gõ mõ đều đặn vang lên trong chùa. Ánh trăng sáng sau khi đám mây bay qua.

- Anh đi nhé.

Bóng Trần Đình tan vào hư không, Diệu Lan trở lại chùa. Cô đến phòng sư bà, sư bà nhập thiền, tay cầm tràng hạt, sư bà khẽ mấp máy nhưng cô nghe rõ tiếng nói của sư bà, tiếng nói rõ như được rót từ hư không:

- Con hãy về lo đám tang cho ông ấy. Con nhớ cất lưỡi dao và hãy chôn lưỡi dao theo cho ông ấy.

- Thưa thầy con không hiểu?

Sư bà im lặng, mắt nhắm nghiền, Diệu Lan lạy sư bà và rời chùa đi về phía vườn bưởi. Cô lặng lẽ đi dưới ánh trăng bàng bạc phản chiếu trên dòng sông, ánh trăng vỡ vụn trên cù lao, chập chờn trên các vườn cây, không gian thinh lặng. Lan nhớ những ngày cùng Tư Ngồng chiến đấu, nhớ những ngày vợ chồng mới về cù lao. Thằng Thắng quặt quẹo sau cơn sốt, cũng hớn hở cười với các cô gái vẫy cờ chào đoàn quân chiến thắng.

Bà Năm Trầu đón họ từ đầu ngõ, bà ôm Tư Ngồng, ràn rụa nước mắt, bà đưa tay sờ khắp người ông, kéo khăn rằn lau mặt, bà mếu máo:

- Phước đức tổ tiên! Mày vẫn nguyên dẹn, tội nghiệp mẹ mày.

- Chúng con đã về với cù lao rồi, má đừng lo, hết chiến tranh rồi, hết chết chóc rồi má ơi!

Tư Ngồng ôm vai vợ và các con đến trước mặt bà Năm Trầu:

- Giới thiệu với má, vợ và con trai của con.

Bà Năm Trầu choàng tay ôm mẹ con Lan vào lòng:

- Mồ tổ cha bây, dậy là dợ con đàng hoàng rồi, mẹ mày cứ lo bà không kịp cưới dợ cho mày để mày có con nối dõi tông đường.

Thằng con trai của Tư Ngồng, đưa tay sờ miệng bà Năm Trầu, vừa ngây ngô cười vừa nói:

- Máu! Máu! Hê hê…

- Không phải đâu cháu, là trầu đó.

- Máu! Máu! Hê hê...

Bà Năm Trầu đưa mắt nhìn Lan, Tư Ngồng giật con trai trao cho Lan:

- Thôi qua với mẹ đi đừng quấy bà.

- Máu! Máu! Hê hê...

Bà Năm Trầu nắm tay Lan dắt qua cổng:

- Thôi dô nhà đi, tao giao lại cho tụi bây, coi như đã làm trọn lời hứa dới mẹ mây.

Ngôi nhà ba gian hình chữ đinh, hai mươi cây cột to như cột đình, trính, kèo, rui, mè chạm trổ đầu rồng với nhiều họa tiết công phu, mái lợp ngói âm dương, ngôi nhà dường như đã có mặt trên cù lao hàng trăm năm trước và chủ nhân của nó là một người giàu có.

Lan khẽ khàng thắp nén nhang trên bàn thờ có tấm hình người đàn bà khá đẹp, gương mặt đài các và quý phái, chiếc áo dài kín cổ, ba vòng chuỗi ngọc trai xanh muốt, có vẻ như chụp từ rất lâu. Cô đưa mắt nhìn quanh như muốn hỏi: “Bàn thờ các cụ ở đâu?”

Bà Năm Trầu như hiểu ý Lan, bà chỉ lên gác:

- Chỗ này tao làm tạm để hương khói cho bà già, chờ tụi bây dề, còn bàn thờ tổ tiên ở trên gác ấy.

***

Tư Ngồng hừng hực lao vào công cuộc xây dựng lại đất nước. Lan xin ra quân ở nhà chăm sóc vườn bưởi lớn ven sông. Vốn trước đây vườn bưởi này của mẹ Tư Ngồng, khi ông đi chiến đấu, bà mất, bà con cù lao chôn bà trong vườn. Bà Năm Trầu chăm sóc vườn bưởi cho đến ngày Tư Ngồng trở về. Thời thơ ấu, Lan ở vùng ruộng chót mũi cù lao, cha cô nghèo, mùa nông nhàn ông qua sông đốn củi hoặc làm thuê trong vườn bưởi. Nhiều lần, ông dẫn Lan theo, cô ngây ngất trước vườn bưởi trĩu quả, hít lấy hít để mùi hương hoa bưởi. Lan lon ton đi nhặt hoa bưởi về nấu nước hoa, để xức lên mái tóc vàng hoe của mình. Lan không ngờ có ngày cô sở hữu mảnh vườn mà cả đời cha cô không thể nào có được. Cô thấy ngày xưa mình giận cha, bỏ đi thật là vô lý. Ông khổ cả đời. Ngày ở trong chiến khu nhận tin cha của cô đã chết trong cô quạnh và đau buồn, cô khóc hết nước mắt, đành mang tội bất hiếu không về được. Bà Năm Trầu và bà con lối xóm đã chôn cha bên mũi nhọn của cù lao, nơi suốt đời ông lam lũ kiếm sống. Cô làm bàn thờ nhỏ trong giao thông hào rồi cùng chồng quỳ lạy, xé miếng vải mùng trắng làm khăn tang. Hình ảnh người cha lầm lì ngồi hút thuốc trong căn chòi lá bên sông, đôi mắt ráo hoảnh nhìn cô ra đi ám ảnh cô mãi. Cha! Tại sao cha không giữ con lại? Cha biết không? Ngày ấy nếu cha đưa tay ra có lẽ con sẽ không vào rừng, nhưng cha không làm thế. Ngày đó con còn nhỏ quá. Khi con trở về trong tư thế của người chiến thắng thì cha đã ra đi!

Tư Ngồng đi biền biệt như thời còn chiến tranh, cô lầm lũi chăm sóc vườn bưởi. Gốc nông dân “chân lấm tay bùn” từ nhỏ, có được miếng đất là mơ ước ngàn đời nay của người nông dân. Cô hùng hục lao động như những người dân cù lao, vườn bưởi xanh um. Vài tuần, Tư Ngồng tạt qua nhà đưa cho cô mấy lượng vàng rồi tất tả ra đi. Cô không đụng tới vàng của ông mang về, cô cất hết vào tủ của ông. Khi nào cần thì ông mở ra để lấy. Thằng Thắng càng ngày càng man dại và điên loạn, người đầy lông lá và mụn cóc, nhưng nó vẫn ăn uống và khỏe mạnh. Tư Ngồng không ngó tới thằng Thắng, mỗi lần nó chạy lại ôm chân, ông đá nó văng ra như trái banh. Nghe tiếng con khóc, Lan bỏ cuốc chạy vào ôm con vỗ về. Từ đó về sau, mỗi lần thấy cha, thằng Thắng chạy lại nép vào lòng mẹ. Lan khóc hết nước mắt. Lan đưa con đi khắp nơi nhưng tất cả bác sĩ đều phán câu: “Nhiễm chất độc da cam, không chữa được!” Từ lâu, Lan không để Tư Ngồng chạm vào người. Đêm nằm ôm con với những giấc mơ về những đứa trẻ không hình hài. Nhiều hôm Lan nghe Tư Ngồng bật dậy hét lên:

- Hãy giết nó đi, đồ nghiệt chủng!

Thằng Thắng rúm người lại rúc vào lòng mẹ. Mỗi lần nhà có khách, cô nhốt nó xuống nhà dưới. Càng ngày Tư Ngồng càng đổi khác, ông xa lạ đến nỗi cô không còn ý thức ông là chồng cô, Tư Ngồng là ông chủ, Lan là người ở, cái ranh giới ấy dần dần hình thành.

Bên hông khu vườn là dãy nhà tập thể của các cô giáo trường tiểu học. Thằng Thắng thường tha thẩn ra đó chơi. Đôi lúc các cô giáo còn cho nó kẹo. Thằng Thắng càng lớn càng giống con vượn người. Thắng chỉ quanh quẩn trong vườn nên Lan cũng đỡ lo lắng. Buổi sáng, đầu mùa hoa bưởi nở, đang làm thì cô nghe tiếng rú của các cô giáo ngoài góc vườn, Lan bỏ cuốc chạy ra. Một cô giáo đang ngất xỉu, các cô khác xúm lại bắt gió. Thằng Thắng đang nhai ngấu nghiến miếng vải mùng, mà các cô vừa giặt phơi lên dây sào, bên tường rào nhà Lan.

Thấy mẹ, thằng Thắng vọt chạy, miệng la lớn:

- Hú hú... Giết, giết, giết!

- Thắng! Thắng! Đứng lại mẹ đây!

- Hú, hú... Giết, giết!

Thắng chạy ra cổng gặp Tư Ngồng về, ông và anh tài xế quật Thắng xuống trói lại. Lan ôm con khóc nức nở. Cô nhốt Thắng vào nhà kho và từ đó thằng Thắng ăn tất cả các loại vải mà nó có trong tay. Nó xé cả áo quần. Cuối cùng, Tư Ngồng làm cái lồng sắt nhốt nó lại sau khi nó xé toang con chó trong nhà kho. Mỗi lần nhìn thấy nó là ông rít bên tai Lan:

- Giết nó đi! Đồ nghiệt chủng!

Thời gian trôi qua, thời bao cấp cũng qua, cuộc sống khá dần lên, Tư Ngồng thay đổi. Ông trở thành cán bộ cấp cao. Bà con lối xóm xầm xì về ông và họ xa lánh dần mẹ con cô. Ngay má Năm Trầu và chị Ba Thược là những người đã từng thương yêu mẹ con cô, cũng xa lánh. Cô bị cầm tù ngay trong ngôi nhà của mình, cầm tù ngay trong làng quê của mình. Lan thấy mình không khác gì Thắng, có điều nhà tù của cô rộng hơn, lớn hơn. Cuộc chiến tàn bạo đã để lại những vết thương khủng khiếp trên đất nước, để lại dấu ấn độc ác trên cuộc đời của những sinh linh bé bỏng. Hậu quả của nó còn tàn bạo hơn những vụ thảm sát trong chiến tranh.

Lan lầm lũi bước đi dưới ánh trăng giữa những con đường mòn trắng lạnh, dưới mùi hương ngào ngạt của hoa bưởi, cô trĩu nặng với những nỗi buồn quá khứ. Thời gian tu hành trên chùa chưa giúp cô thoát khỏi những ám ảnh khốc liệt của cuộc chiến để lại. Cô đi qua làng Nồi Đất, dãy nồi đất phơi bên vệ đường như những cái đầu người vừa bị chặt, lăn lóc. Lan khẽ rùng mình nhớ lại câu chuyện của cha về làng nổi trên cù lao:

“Nghe cha ông truyền lại ngày xưa khi các cư dân vùng Ngũ Quảng vào đây lập nghiệp, các cụ tạo ra các sản phẩm từ đất để phục vụ cho cuộc sống. Nhưng nồi làm ra, nung không chịu chín. Các cụ rủ nhau lên núi Châu Thới cầu xin, đêm ấy cụ tiên chỉ nằm mơ thấy một vị thần đầu đội nồi đất, mặt đỏ như lửa hiện về đứng trước lò nung, một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất. Giật mình tỉnh dậy, cụ truyền cho dân làng cách dùng bổi đốt bên dưới lấy lửa ngọn, đổ than bên trên để nung. Mẻ nổi đầu tiên đỏ tươi rất đẹp, từ đó về sau, mỗi khi đốt lò thợ lò đều cúng tổ.”

Có thời gian, cô không tin chuyện thần linh, nhưng bây giờ thì Lan đã hiểu thần linh cũng tồn tại song song với loài người.

Nhìn những cái nồi đất, cô chợt nhớ, trên bàn thờ trên căn gác âm u, Tư Ngồng bày nhiều nồi đất. Ông ta không cúng bằng hoa quả mà cúng bằng nồi đất. Ngày đầu Lan tò mò hỏi:

- Sao không cúng hoa quả mà cúng nồi đất?

Tư Ngồng nạt:

- Đàn bà biết gì mà hỏi, chuyện bí mật của dòng họ.

Lâu lâu, Lan thấy chồng mở cái tủ thờ lấy vật gì đó giấu trong cái nồi đất ra ngắm nghía.

Lan bước đi giữa dãy nồi đất, dưới ánh trăng bàng bạc và vỡ vụn. Thằng Thắng đã ra đi vào đêm trăng như thế này...

Thằng Thắng chết dưới con mắt của mẹ nó, chứ nó không biết nó chết. Nó thấy nó nhẹ nhàng và tự do, nó đi qua cái cũi sắt mà không có gì cản trở. Nó bay trên các ngọn cây bưởi. Nó nhìn thấy mẹ nó ôm xác của con vượn người, khóc ngất:

- Thắng ơi, Thắng sao con bỏ mẹ?

Mẹ gọi tên nó. Nó không nghĩ cái xác người gớm ghiếc mà mẹ nó ôm trong tay chính là nó. Thằng Thắng rong chơi thỏa thích trên cù lao, mà trước đây nó không được tự do. Nó bay qua khu nhà tập thể của các cô giáo. Khu nhà vẫn tồi tàn như hàng chục năm trước. Nó nhìn thấy cô giáo trẻ tắm trong buồng tắm, che tạm bằng mấy tấm tôn cũ. Từ trên cao nó thấy rõ thân thể trắng trẻo, bầu ngực căng tròn, hai đầu vú đỏ hồng. Cô giáo tự xoa ngực mình. Hắn khẽ chạm vào người cô, cô vẫn không biết, cô không nhìn thấy nó, Thắng âu yếm cô. Lần đầu tiên hắn vuốt ve thân thể phụ nữ, hắn không cảm thấy phần bụng dưới của hắn căng cứng như trước đây. Mọi thứ chỉ còn cảm giác. Dường như cô giáo biết có người vuốt ve, cô rùng mình và dội nước liên tục. Nước loang loáng dưới ánh trăng...

CHƯƠNG 35

Em đủ ngón nghề, để làm say đắm đàn ông, nhưng trong vòng tay ai, em cũng nhớ người bạn thời thơ ấu.

Diễm lang thang ra bờ sông, mỗi khi văng Tư Ngồng, Diễm lại ra sông, Diễm yêu dòng sông Thanh Long. Trong trái tim nàng chỉ có hình bóng duy nhất của người bạn trai thời thơ ấu.

Hàng ngày, Phong dắt Diễm ra bờ sông để tìm ổi rài cho Diễm. Loại ổi rài ruột ửng đỏ rất nhiều hột, mùi thơm dìu dịu mà mãi đến bây giờ, sau mấy năm không được ăn lại, Diễm vẫn nhớ như in. Ổi bây giờ trắng nhách, lạt xèo, chán chết. Diễm nằm trên bãi cỏ, nhìn những đám mây bềnh bồng trôi. Mỗi lần nhớ lại những kỷ niệm thơ ấu, Diễm buồn muốn rơi nước mắt. Ngày còn nhỏ mẹ thường hát ru em ngủ. Em không biết mặt cha. Chiều nào mẹ cũng tựa cửa hát những câu hát buồn. Năm lên bốn, một buổi tối đang ngủ, Diễm giật mình tỉnh giấc sờ quanh giường, không thấy mẹ đâu, em chạy ra cửa nhìn về phía cánh đồng. Cánh đồng bàng bạc ánh trăng, một bóng người cắp chiếc nón lá và tay nải vừa đi vừa chạy, em gào lên: “Mẹ! Mẹ!”. Diễm bươn theo bóng mẹ, em ngã dúi dụi trên các bờ ruộng trơn trợt. Bóng mẹ càng lúc càng xa dần. Diễm vừa gào lên, vừa chạy cho đến lúc bà ngoại đuổi kịp, bế xốc em trong tay. Diễm vẫn cứ gào khóc, vùng vẫy cho đến lúc mệt lả, ngủ thiếp trong tay ngoại. Lúc tỉnh lại, ngoại dỗ dành: “Ngoan ở nhà với ngoại, mẹ đi tìm cha vài bữa mẹ về!”. Từ đó em ở với ngoại. Ngoại rất thương Diễm, nhưng em vẫn thấy buồn. Ngoài giờ học, Phong rủ em ra sông và cậu bạn nhỏ hái ổi rài cho Diễm ăn.

Diễm được Phong dẫn đi hái ổi lần cuối cùng trước khi anh về thành phố trọ học. Diễm nằm dài trên bãi cỏ, em bỗng nhớ mẹ, em khóc, Phong mang về cả mớ ổi chín.

- Lại khóc nữa hả? Ăn ổi không?

- Em nhớ mẹ quá!

- Thôi đừng khóc nữa, anh hát cho em nghe nhé!

Diễm lau nước mắt:

- Ừ! Anh hát đi, lớn lên em hát cho anh nghe!

- “Ai biết mẹ buồn vui, khi mẹ kêu ngoại tới gần để mẹ ngồi mẹ nhổ tóc sâu...”

Diễm phụng phịu:

- Thôi anh đừng hát nữa, buồn quá!

- Vậy ăn ổi đi.

Hai đứa ngồi dưới gốc gừa ăn ổi.

Sau này lớn lên, Diễm làm nghề tiếp viên karaoke, em hát cho hàng trăm người đàn ông nghe những bài tình ca buồn, nhưng chưa bao giờ được hát cho Phong nghe.

Bà ngoại của Diễm rất nghèo. Diễm hay ngồi coi bà ngoại làm nồi đất, bàn tay của bà thoăn thoắt, chỉ chút xíu, cục đất sét tròn vo thành cái nồi đất xinh xắn.

Diễm nhõng nhẽo:

- Bà ơi, bà hát cho cháu nghe đi!

- Mả cha mày! Bà đang bận. Không phụ bà lại còn quấy bà, bà đánh đòn bây giờ.

Mắng cháu vậy nhưng bà vẫn hát:

- Hò... ơ chứ giàu như Thạch Sùng xưa còn thiếu mẻ kho, huống chi em bậu lại so đo chuyện đời?...

- Thạch Sùng là ai vậy bà?

- Thạch Sùng là con thằn lằn đó, ông nhà giàu biến thành con thằn lằn, người Bắc gọi là con Thạch Sùng.

- Bà kể chuyện Thạch Sùng cho cháu nghe đi bà!

Bà bốc cục đất sét bỏ lên bàn xoay. Giọng ấm áp, bà kể:

- Ngày xửa, ngày xưa có một người tên là Thạch Sùng xuất thân nghèo khó, sau nhờ gặp thời mà trở nên giàu có. Lúc mới giàu lão cho đầy tớ đập bỏ tất cả vật dụng thuở hàn vi. Sau khi quá giàu lão thị của và thách đấu với một vị công tử. Hai bên thỏa thuận nếu vị công tử đưa ra một vật mà Thạch Sùng không có thì lão sẽ thua cả gia tài, còn ngược lại thì công tử phải thua tài sản cho lão. Vị công tử đưa ra cái gì Thạch Sùng cũng có. Cuộc đấu kéo dài bảy ngày, bảy đêm, khi vị công tử sắp phải thua Thạch Sùng vì cái gì vị công tử đưa ra Thạch Sùng cũng có, lúc đó có vị mưu sĩ hiến kế: “Thạch Sùng là trọc phú chắc chắn khi giàu lão sẽ đập bỏ những thứ đồ gắn liền với quá khứ của gã. Vì vậy chắc chắn lão không có cái mẻ kho, ngài mang cái ấy ra thách đấu, chắc chắn lão sẽ thua”. Quả thật khi vị công tử đưa cái mẻ kho ra lão Thạch Sùng đành thua cả gia tài. Quá tiếc của lão sinh bệnh chết, biến thành loài bò sát suốt ngày bám trên tường nhà mà tắc lưỡi nuối tiếc.

Kể xong bà thường chép miệng than rằng:

- Tiếc chi ba cái của cải trần gian mà khổ như vậy!

Anh Phong về thành phố học, Diễm tiễn anh ra bờ sông, anh vuốt tóc Diễm:

- Anh đi rồi đừng ra bờ sông tìm ổi rủi rớt xuống sông đó.

- Dạ anh đi, học giỏi nhé, mai mốt anh về em hát cho anh nghe.

Phong đi, Diễm buồn vô hạn, khi anh qua sông Diễm chạy về nhà khóc nức nở, khóc như hồi mẹ em bỏ đi.

Phong đi ít lâu, Diễm thành người lớn. Một hôm Diễm đang ngắm mình trong gương thì bà ngoại lảo đảo ngoài sân, khi đang gom mở nồi đất cho vào lò. Diễm chạy vụt ra:

- Bà ơi! Bà làm sao vậy? Ai cứu bà cháu với!

Ông Bảy Tánh chạy qua, bế xốc bà lên bỏ trên chiếc xe Honda 67 cà tàng của ông, chở qua bệnh viện bên kia sông.

Bà bị tai biến mạch máu não, nằm liệt cả năm trời, tiền bạc nhà cửa ra đi. Đang lúc khó khăn thì có một phụ nữ giúp em một số tiền, chị nói:

- Em cứ nhận đi, mai mốt làm được, trả chị.

- Em làm được gì?

- Đẹp như em thiếu gì việc làm, mai mốt chị xin việc cho, em đừng sợ, cứ lo cho bà đi đã.

Chị tên Hằng, mập mạp trắng trẻo, thân hình tròn trịa, hai má ửng đỏ, trang điểm đẹp, chị trạc ngoài bốn mươi.

Chị vào bịnh viện chăm sóc một người đàn ông. Chị nâng đầu người đàn ông đặt tựa vào ngực mình và mớm từng muỗng cháo. Ông ta luôn ngửa cái đầu băng trắng toát, lim dim tận hưởng cảm giác mềm mại từ hai bầu vú lớn của chị.

- Ráng đi cưng, ráng ăn hết bệnh mai mốt về nhà muốn gì em cũng chiều - Chị dỗ dành người đàn ông.

Người đàn ông nhăn nhó và đôi mắt luôn phóng tia nhìn đầy hoài nghi về phía chị. Ông ta nhập viện do tai nạn giao thông. Chiều nào người phụ nữ cũng đến, trang phục khá đẹp như đi hội. Những người trong bệnh viện rất quý chị vì chị hay giúp đỡ mọi người. Chị Hằng có cảm tình đặc biệt với Diễm, chị thường hay chia sẻ thức ăn cho hai bà cháu.

Diễm hồn nhiên nhận tiền của chị. Cho đến khi bà mất, Diễm nhận thêm của chị số tiền lớn để đưa bà về cù lao chôn cất, chị giúp Diễm lo ma chay cho bà. Khi bà mồ yên mả đẹp, chị đưa Diễm đi:

- Đến lúc em phải đi làm để trả tiền cho chị.

- Làm ở đâu chị?

- Ở nhà chị.

Nhà chị chính là nhà hàng karaoke Hạnh Phúc, nơi em đã gặp ông Tư Ngồng.

Đã qua tay vài người đàn ông, nhưng em chưa hể yêu ai. Bà chủ dạy em đủ ngón nghề để làm say đắm đàn ông, nhưng trong vòng tay ai, em cũng nhớ Phong, người bạn thời thơ ấu. “Phong ơi, anh ở đâu?” Những lúc một mình, Diễm thốt lên như thế. Ông Tư Ngồng mua nhà cho em ở thành phố, lâu lâu ông đưa em về cù lao và em đã ở đó hơn nửa năm nay... Lúc nào vắng ông, em lại ra sông. Em nhớ mùi ổi rài, nhưng không ai hái cho em. Và trong một lần lang thang ra sông em đã gặp lại người xưa...

CHƯƠNG 36

Chuyện kể của nhà thơ: Lưỡi dao quyền lực sẽ không chạm được trái tim ông, nếu ông không phạm vào đức hiếu sinh.

Nhà thơ trầm ngâm nói:

- Cù lao Dao là vùng đất bi thảm, vùng đất của những vụ thảm sát kinh hoàng trong mọi cuộc chiến tranh. Hai trăm năm trước, nơi đây đã từng xảy ra vụ thảm sát. anh.

- Anh kể đi.

Vẫn tư thế ngồi bó gối nhìn ra sông, Lụa nói với

Thầy giáo Hải phụ họa:

- Anh kể cho em nghe với.

Lài nằm ôm con trong buồng cũng lắng nghe. Hải đưa vợ về nhà chị để sanh. Anh chăm sóc vợ và tranh thủ trò chuyện với nhà thơ.

***

Vì sàm tấu hại trung thần, Trương Phước bị giáng chức, ông giấu lưỡi dao, nhưng phải đến đời thằng cháu là Trương Phước Loan mới phát hiện được lưỡi dao và nó đã phát huy được quyền lực. Trương Phước Loan leo dần lên chức vụ cao trong triều đình, nhưng Loan không chịu yên bề, mà tham vọng cao hơn. Các đại thần người nào không cùng cánh, đều nhận cái chết thảm. Các quan nhỏ thì bị giết, các quan lớn thì chết một cách bí ẩn ngay trong ngôi nhà của họ. Dân tình ta thán, triều đình thối nát. Đó chính là cơ hội cho sự lật đổ.

Nguyễn Biện làm thu thuế trong Gia Định, ôm tiền xuống cù lao đánh bạc với người Tàu, thua, ông trốn lên miền ngược làm nghề buôn trầu về miền xuôi và đưa muối lên núi. Nhờ mánh khóe và xảo quyệt của nghề thu thuế, thời gian sau ông trở nên giàu có nhất vùng Hỏa Xá. Trang trại Nguyễn Biện rộng ngút ngàn, người ăn kẻ ở có đến cả ngàn. Ông tụ tập người dân tộc rước thầy dạy võ nghệ cho họ, âm thầm rèn đúc vũ khí. Ông dùng muối đổi và tích trữ lương thực. Đặc biệt ông đổi rất nhiều dầu rái, sỏi và tre lô ô, ba thứ sản vật rất sẵn ở Tây Nguyên. Thoạt đầu, không ai biết ông dùng những thứ ấy vào việc gì? Dầu rái, sỏi, lồ ô chính là chất liệu cho thứ vũ khí độc đáo của anh em Nguyễn Biện, tên gọi của nó là cọp lửa. Nguyễn Biện cho người cưa ống lồ ô trộn sỏi với dầu rái bỏ vào. Khi lâm trận những ống lồ ô này được đốt lên ném vào kẻ địch, dầu rái cháy nóng, sôi ùng ục, sỏi mang theo dầu rái văng ra dính vào người cháy rần rật, khiến đội ngũ địch quân rối loạn. Ngay lúc ấy, bộ binh sẽ xung trận, lực lượng này rất dũng mãnh, mỗi khi ra trận họ cởi trần dán giấy tiền vàng bạc đầy mình, liều chết xông vào quân giặc. Thấy ông mang lại cho người thượng cuộc sống khá giả, vua Hỏa Xá nhường ngôi cho ông. Thực chất ở vùng cao, vua cũng như dân thường và không có vương quyền gì cả, dân chúng nộp lương thực để nuôi vua, nhiệm vụ duy nhất của vua là đại diện cho dân trước thần linh. Nguyễn Biện không quý gì ngôi vua của nước Hỏa Xá, vua miền xuôi mới thực sự uy quyền. Ông đã định từ chối, nhưng Nguyễn Long khuyên anh nên nhận để làm biểu tượng tinh thần hiệu triệu dân chúng. Biết nhìn xa trông rộng, nên Nguyễn Biện rất lo lắng với cậu em của mình, cũng chính vì tài năng quá nổi bật của Nguyễn Long mà sau này anh em ông bất hòa.

Cùng với Nguyễn Long và Nguyễn Hạ, Nguyễn Biện làm vua một cõi. Nguyễn Long là thiên tài quân sự, ông cầm quân rất giỏi lại có sức mạnh địch muôn người, cũng chính ông là người phát minh ra cọp lửa, thứ vũ khí mà người đời sau tốn không biết bao công sức để tìm hiểu xem nó là thứ gì và làm ra bằng chất liệu gì? Nguyễn Hạ là thầy tăng chuyên đi cúng bái. Nhân việc ấy Nguyễn Hạ truyền bá về điềm báo một thiên tử mới sẽ xuất thế. Mối quan hệ giữa tiền bạc, tài năng và tôn giáo đã tạo thành sức mạnh vô địch. Với danh nghĩa phò Chúa diệt quyền thần, đoàn quân của ba anh em ông kéo rốc về chiếm thành Kỳ Nhơn. Trước khi lên ngôi, Nguyễn Biện triệu tập hai em đến và bàn bạc chuyện chuẩn bị lên ngôi. Nguyễn Long là người có học chút ít trong ba anh em, ông nói:

- Đại vương muốn lên ngôi phải chiếm được lòng dân.

- Ta đã chiến đấu vì họ, sao còn phải chiếm lòng dân làm gì nữa?

- Đó là cách nghĩ của ta và một số người theo ta, còn đa số lòng dân hướng theo triều cũ, phải mượn ý trời mới thực sự chiêu dụ được họ.

Ba anh em chụm đầu bàn bạc. Hôm sau đám đàn em của thầy tăng Nguyễn Hạ truyền đi câu chuyện:

“Nguyễn Biện được trời sai xuống giúp dân tạo vương triều mới. Được thần linh giúp đỡ, ông tàng hình nhập vào thành Kỳ Nhơn để bất thần chiếm thành.”

Tin đồn lan nhanh, dân chúng về theo nườm nượp. Anh em họ Nguyễn đã khôn ngoan biết cách sử dụng công tác tuyên truyền khá sớm. Tin lan về kinh thành, triều đình rúng động. Chúa thiết triều. Trương Phước Loan tâu:

- Xin Chúa Thượng yên tâm. Trong số ba anh em họ thì Nguyễn Long là đáng sợ nhất. Nguyễn Biện vốn chỉ là con buôn nên có thể dùng vàng và tước vị mua chuộc. Nguyễn Hạ hèn yếu. Chỉ cần giết Nguyễn Long thì có thể dẹp loạn được.

- Giết hắn bằng cách nào?

- Xin Chúa Thượng cứ yên tâm, thần sẽ lo việc ấy.

Các quan nhìn nhau thở phào.

Đêm ấy, Trương Phước Loan sử dụng lưỡi dao quyền lực bảo bối của dòng họ, đối tượng Loan nhắm đến lần này không phải là những quan lại chống đối, mà chính là kẻ thù. Nhưng Loan đã không làm được điều mình muốn, bởi Nguyễn Long có chân mạng đế vương... Con trai Loan đã kịp giấu lưỡi dao và theo phò Nguyễn Phúc, trước khi quân Nguyễn Long tràn về kinh thành.

Lẽ ra số mệnh của Nguyễn Long sẽ còn dài và lưỡi dao sẽ không chạm được trái tim ông, nếu ông không phạm vào đức hiếu sinh của Thượng Đế.

Triều đình tan rã. Quân đội của ba anh em họ Nguyễn nhanh chóng làm chủ cả Nam hà. Nguyễn Biện vốn xuất thân từ con buôn nên ông ta tham tiền và tham quyền. Khi nắm binh quyền trong tay, ông lập triều đình mới tại Kỳ Nhơn và lên ngôi. Ông ra lệnh cho em trai là Nguyễn Hạ trấn thủ phương Nam. Vốn tu hành, Nguyễn Hạ sợ Trời Phật nên nhu nhược và không cai trị được vùng đất mới.

Vị vương tôn cuối cùng của triều đình là người được lòng dân miền Nam, nơi tổ tiên ông bỏ công khai phá. Vương tôn Nguyễn Phúc dựa vào lòng dân thành lập quân đội và ông đã quay về đánh chiếm lại thành Biên Trấn, đuổi Nguyễn Hạ chạy về Kỳ Nhơn. Nghe tin vương tôn cầm binh trở lại, đội quân người Hoa, hậu duệ của Trần Thượng công trước đây vì thế yếu đầu hàng, đã bỏ trốn về miền Nam, đóng quân ở cù lao Dao để làm tiền quân chống giữ quân Nguyễn Biện. Tức giận Nguyễn Biện gọi Nguyễn Long từ Phú Xuân về và ra lệnh:

- Đệ hãy cùng ta đưa quân vào miền Nam làm cỏ đám dân chúng phản bội đó cho ta!

- Tuân lệnh đại huynh!

Nghe đánh nhau là mắt Nguyễn Long sáng rực, ông ta là thiên tài quân sự, bách chiến, bách thắng. Ông say mê trận mạc và chiến tranh như một thứ ma túy. Mỗi khi bình yên ông lại thấy ngứa ngáy.

Nguyễn Long dẫn tiền quân đi. Nguyễn Biện tập hậu, thủy quân đi đến đâu, nước cuồn cuộn như sóng thần.

Lý Quảng, vị tướng gốc Hoa, chỉ huy dân cù lao Dao tử thủ. Ông cho dỡ tất cả đá lát đường và đá lát nhà của đại phố sầm uất để xây thành, nhìn từ xa như thể cả cù lao được dựng lên giữa dòng Thanh Long. Mỗi người dân cù lao đều là chiến sĩ. Họ cắt máu ăn thề quyết chống giặc đến cùng để bảo vệ cho nhà Chúa, bảo vệ cho lời thể của tiền hiền Trần Thượng công, người đã khai sinh ra thành phố đầu tiên của phương Nam.

Họ chiến đấu ngoài lòng biết ơn đối với tiền nhân, còn là sự căm ghét quân Nguyễn Biện và Nguyễn Long. Lần trước khi chiếm được cù lao này, quân của Nguyễn Biện tha hồ cướp bóc. Đội quân ô hợp xuất thân từ nông dân nghèo khổ đã lóa mắt trước sự giàu có của phương Nam. Bất chấp quân luật, họ cướp sạch tất cả những gì lọt vào mắt họ. Nguyễn Biện cũng tham gia vơ vét. Nguyễn Long đánh xuống miền Tây, khi quay về, vị tướng trẻ đã cự cãi anh mình:

- Đại vương quả không biết cầm quân.

- Đệ đừng dạy khôn ta, ta không biết cầm quân sao ta có thể lấy được đất nước này. Quân đội này là những người dân cày và dân thượng du, họ bỏ ruộng vườn theo ta vì điều gì? Họ cần quái gì tự do, lý tưởng, họ cần cuộc sống thoải mái. Họ lấy chút của cải có gì mà đệ rầy ta.

Nguyễn Long đạp chân trên đầu con sư tử đá trong dinh Trần Thượng công, nơi đóng quân của Nguyễn Biện. Tay chống gươm, ông nói:

- Đại vương không hiểu gì về chính trị cả, muốn lấy đất đai thì đừng tơ hào gì của dân, cần lấy lòng tin của họ. Khi bệ hạ chiếm được đất nước này, bệ hạ muốn lấy gì chẳng được.

- Thôi ta sai rồi!

Hôm nay, đội quân ấy trở lại, dân cù lao biết rằng: Hoặc là chiến đấu, hoặc là không còn gì!

Tấn công hai ngày liền, quân của Nguyễn Long vẫn chưa đổ bộ được lên cù lao Dao. Tức giận ông ra lệnh tập trung đội cảm tử quân mang cọp lửa đi thuyền nhỏ tiến vào bờ. Tên bắn ra như mưa, cọp lửa ném vào như sao sa, cù lao cháy rần rật. Hết lớp này đến lớp khác, đội cảm tử quân đã đổ bộ được lên bờ, mở đường cho đại quân tiến vào. Lý Quảng bỏ chạy. Dân cù lao nháo nhác tìm đường trốn nhưng đã trễ, cả cù lao đã bị bao vây. Đoàn quân say máu theo lệnh chủ tướng Nguyễn Biện, gặp ai chém nấy bất kể trai gái già trẻ. Đến chiều khi họ mệt mỏi ngừng tay, thây chất như núi, máu tràn đỏ dòng Thanh Long...

Bầu trời sụp tối, cơn mưa ầm ào ập đến, gió quăng quật cù lao, dòng sông vốn hiền lành bỗng trở nên hung hãn chồm lên cù lao. Tỉnh cơn say máu, Nguyễn Long, vị tướng oai dũng nhất trong lịch sử, bùi ngùi hối hận. Chống gươm giữa cù lao tanh nồng tử khí, mưa gió tơi bời, phần phật chiến bào sạm đen, ông nghĩ: “Anh em ta vì tức giận lạm sát người vô tội quá nhiều, phạm đức hiếu sinh của Thượng Đế, thế nào người cũng trừng phạt ta!"

Hôm sau, ông ra lệnh lập đàn cầu siêu và dọn xác ném xuống dòng Thanh Long, dòng sông nghẹt cứng, ba ngày vẫn chưa trôi hết xác ra biển. Vị tướng Nguyễn Long đã suy nghĩ đúng, vì vụ thảm sát này ông bị mất đi chân mạng đế vương, mà lẽ ra ông có được theo ý muốn của trời đất. Cũng vì không còn chân mạng đế vương, nên một người cháu của Trương Phước theo Nguyễn Phúc, đã phát huy tác dụng của lưỡi dao quyền lực làm bể tim ông và ông chết giữa lúc phát tiết rực rỡ nhất của đời người.

Và từ vụ thảm sát ấy, thành phố đầu tiên của phương Nam bị xóa sổ, cù lao Dao trở lại vùng quê hoang vu như trước khi Trần Thượng công đặt chân tới đây...

***

Thầy giáo Hải lên tiếng:

- Sao chuyện này không thấy lịch sử ghi lại?

- Không phải lịch sử không ghi lại mà thế hệ của thầy không được dạy điều này, vì nó là vết nhơ trong lịch sử dân tộc.

- Lịch sử phải trung thực chứ?

Không trả lời thầy, nhà thơ nhìn ra sông khẽ cười, nụ cười bí hiểm.

Tùng... Tùng... Tùng..., tiếng trống đám ma ở bên nhà Tư Ngồng, âm u vọng lại.

- Oe... oe... oe... Nín... nín đi con... Ầu ơ! Nước sông trong đổ lộn sông ngoài. Thương người xa xứ lạc loài tới đây...

Tiếng ru con của Lài, làm mọi người nở nụ cười sau câu chuyện buồn.

CHƯƠNG 37

Không gì có thể ngăn cản trước tình yêu và tuổi trẻ. Nó mạnh mẽ như thác lũ thượng nguồn của dòng sông Thanh Long, cuốn phăng tất cả những lực cản trên đường nó đi qua.

Nguyễn Sơn Phong trở về cù lao khoảng một tháng trước cái chết của Tư Ngồng. Đó là những ngày cù lao nóng lên bởi những thông tin về quy hoạch. Công ty xây dựng đô thị gì đó bên thành phố về cù lao đo đo, vẽ vẽ, rồi những pa-nô chằng chịt được dựng lên công bố quy hoạch. Những cuộc họp liên miên về bồi thường, về tái định cư. Lo âu, hồi hộp, mong ngóng, đợi chờ... đủ cả. Thật đúng ngoài tình yêu không có cái gì mang lại cho con người nhiều cảm xúc như quy hoạch.

Bà Năm Trầu và chị Ba Thược liên tục bị chính quyền mời lên, mời xuống vì cái tội chống đối chủ trương chính sách. Đề tài quen thuộc của quán cà-phê ven sông xoay quanh chuyện quy hoạch.

Nguyễn Sơn Phong qua sông bằng đò, anh tấp vào quán của chị Lụa. Thấy anh, chị reo lên:

- Kìa, cậu Phong đã về rồi à?

- Chào chị, chị khỏe chứ, cù lao quê mình vẫn bình thường chứ chị?

- Vẫn vậy. Nghe nói bây giờ cậu làm cho công ty nước ngoài giàu lắm hả?

Dạ! Em mới tốt nghiệp. Có công ty mời em, nhưng em chưa nhận lời, tính về nghỉ ngơi ở với bà già và bà ngoại vài hôm.

- Ừ! Cậu về chơi với bà lúc này hợp lắm, hai bà cực với chính quyền xã dữ lắm.

- Chị cứ nói chơi, bà ngoại em là bà mẹ Việt Nam anh hùng, mẹ em là chiến sĩ cách mạng mà ai dám làm phiền.

- Đúng là dân đi học ở nước ngoài về ấm ở quá!

Cậu có biết hôm qua, chú Tư Nghĩa - chủ tịch - nói với bà ngoại cậu sao không?

-?!?

Chú ấy bảo, bà tưởng mấy cái huy chương của bà to lắm hả? Thứ này tôi có cả thúng, bà mà cứ cứng đầu, tôi gồ cổ mẹ con bà tống giam luôn.

Chuyện gì thế hả chị?

- Thì họ quy hoạch cù lao này, muốn làm thành phố ở đây, bà ngoại với mẹ cậu cầm đầu dân đấu tranh nên mới có chuyện.

- Đúng là mấy bà mẹ Việt Nam này khó chịu quá, ưng đấu tranh làm gì cho khổ? Xây thành phố thì thành phố, cho đất nước phát triển, chứ làng quê mãi hay ho gì, các nước người ta phát triển cả, mình cứ ì ạch hoài.

- Đúng là dân Tây học của cậu, quên hết tổ tiên ông bà.

Thấy chị Lụa có vẻ giận dỗi, Phong cười xòa:

- Em nói là nói vậy, chứ em tiếc cù lao này lắm, bây giờ giữa thành phố mà còn cảnh quê mùa như ở đây, còn những con người chất phác như bà con ở đây, quý lắm.

- Ừ! Cậu nói vậy nghe mới phải.

Nhà thơ vừa đưa Phong về bằng con đò nhỏ, lắng nghe hai người nói chuyện, anh mỉm cười vu vơ:

Rồi sẽ có ngày gió gọi tôi đi

Nước sẽ gọi cù lao về lòng đất

Núi gọi đồi, biển gọi sông trôi...

Chẳng còn gì ngoài cuộc đời nông nỗi

Chỉ có tình yêu tồn tại trên đời.

Phong khẽ reo lên:

- Hay quá! Anh là nhà thơ hả?

Lụa trả lời thay anh:

- Ừ! Ảnh là nhà thơ. Ủa mà hôm trước, chị nghe thím Ba nói em cũng học văn mà.

- Dạ! Nhưng tốt nghiệp xong em bỏ rồi, bỏ hẳn, em ra nước ngoài học quản trị kinh doanh chị ạ. Nhờ học kinh doanh mấy cái công ty mới mời em làm việc cho họ lương tháng một ngàn đô, chứ có ai mời nhà văn làm việc mà trả nhiều thế.

- Đúng “lập thân tối hạ thị văn chương”! - Nhà thơ tiếp lời Phong.

- Nhưng cũng buồn lắm anh à, em cố gạt nó đi mà nó cứ ám ảnh mãi, những câu thơ...

- Thích thì cứ làm thơ, nhưng đừng có chọn nó làm sự nghiệp, thơ đôi khi là vàng ngọc nhưng cũng đôi khi nó là thứ bỏ đi.

Lụa đặt ly nước ép bưởi trước mặt Phong, nói chen vào:

- Chị thấy học văn cũng hay, chứ sao lại bỏ đi, hồi trước khi cậu đi du học, lúc ấy, chưa có anh Miên Trường, cậu hay đọc thơ cho chị nghe, chị thích lắm.

Chị nhớ cậu làm cả luận văn về cù lao này mà.

- Dạ, em yêu văn học lắm, cho đến khi em đọc được cuốn hồi ký của một giáo sư, em thất vọng quá.

Trước đây tụi em học tập toàn giáo trình của ông ấy, khi viết sách thì ông hết lời ca ngợi, vậy mà trong hồi ký ông ta bêu xấu tất cả, tất nhiên trừ mình ra, ông bêu xấu cả những nhà văn, những lãnh tụ mà ông ca tụng để có hàm giáo sư, để có giải thưởng. Nếu họ thực sự xấu xa thì tại sao ông phải ca ngợi. Em sụp đổ. Hóa ra lâu nay lũ trẻ bị lừa dối. Cả nền giáo dục bị lừa dối.

Nhà thơ lắc đầu cười trước cái hăng say tuổi trẻ của Phong:

- Cậu không sanh vào thời đó, cậu không biết nỗi khổ của ông giáo sư. Cái thời mà con người bị quản lý chặt chẽ từ trong ý nghĩ, có thể làm gì khác được?

- Kẽ sĩ phải biết từ chối những điều xấu xa và tự nhận trách nhiệm, anh không thể viết những điều anh muốn, thì anh vẫn có quyền từ chối những cái mà người khác muốn anh viết, không nên đổ lỗi cho hoàn cảnh. Em đau nhất là ông ấy chê bai miền Nam, ông phán rằng: “Văn hóa đi từ cao đến thấp”. Tại sao một giáo sư như ông ta mà không biết rằng các nhà văn lớn ở miền Nam đều là những nhà văn hóa, mấy cái công trình được giải thưởng, giải thiếc của ông ấy không bằng cái móng chân của Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam…

- Tuổi trẻ vĩ đại. - Nhà thơ vỗ tay.

- Nhưng mà thôi anh ạ, em bỏ hết rồi, không quan tâm văn chương nữa. Thôi xin phép anh chị em về. Về thăm má với bà ngoại. Tối em ra nói chuyện với anh nhé!

Nguyễn Sơn Phong đứng lên ra đường, anh sững lại, một cô gái đẹp lộng lẫy đang thong thả đi về phía bờ sông.

- Diễm! Diễm!

Phong reo lên, cô bạn thời thơ ấu, mười năm không gặp lại, Phong sững sờ trước vẻ đẹp rực rỡ của nàng.

- Anh Phong!

Diễm lao tới ôm chầm Phong, hai người trẻ hồn nhiên trước mặt Lụa và nhà thơ.

Hai người bạn trẻ nắm tay chạy về phía cây gừa cổ thụ bên dòng sông, nơi mà thời thơ ấu họ đã cùng nhau đi tìm ổi rài. Kỷ niệm ùa về với họ giữa những tiếng va đập của con nước vỗ bờ. Họ nắm tay nhau, ký ức giống nhau như hai sinh thể ấy, chỉ có một linh hồn:

“Bờ sông Đồng Nai với những hàng cây bằng lăng trổ hoa tím ngát. Cây gừa buông bộ rễ hững hờ trên mặt nước như những cô gái ngồi chải tóc bên sông. Mùa hè đến, bờ sông lảnh lót bài hòa tấu rộn ràng của bầy chim chích chòe về ăn trái gừa chín. Phong và Diễm lang thang dọc bờ sông với cái cần câu không có mồi vì cá nhiều vô kể, Phong chỉ cần ném lưỡi câu không xuống nước là có thể câu được những con cá to như bắp tay. Mùa nước lên có thể bắt được những con cá ngược to như thân cây chuối, mùa nước rút cá con bay vun vút, mang rổ hứng chừng vài chục phút về kho tiêu ăn không hết... Lúc rảnh hai đứa đi kiếm ổi rài, mùi ổi thơm suốt cả chiều dài tuổi thơ.”

Bất ngờ Phong ôm Diễm, anh đặt nụ hôn lên đôi môi hồng đào của em. Diễm hưởng ứng cuồng nhiệt như trong những giấc mơ hàng đêm của em, khi em nằm trong vòng tay của Tư Ngồng.

Lẽ ra phải mô tả những diễn biến tâm lý phức tạp từ người bạn nhỏ đến khi gặp lại rồi yêu nhau, rồi dằn vặt như những tiểu thuyết tình cảm thường mô tả nhưng thực tế cuộc tình của hai người trẻ tuổi không xảy ra như vậy.

Ngay trong buổi tối hôm ấy, họ lao vào nhau. Họ cặp tay nhau ngang nhiên giữa bàn dân thiên hạ. Trong khách sạn duy nhất của cù lao, họ làm tình suốt đêm, làm tình trong tình trạng hưng phấn liên tục, ngấu nghiến nhau bằng tất cả sức lực tuổi trẻ.

Biết chuyện, bà Năm Trầu thở dài:

- Đúng là rau nào sâu nấy!

Chị Ba Thược tỏ ra không vui, vì chị biết rõ Diễm là ai, nhưng chị không thể can thiệp. Không gì có thể ngăn cản trước tình yêu và tuổi trẻ. Nó mạnh mẽ như thác lũ thượng nguồn của dòng sông Thanh Long, cuốn phăng tất cả những lực cản trên đường nó đi qua. Ngày xưa chị cũng vậy. Ôi tình yêu và tuổi trẻ! Đó là thứ vàng ròng, thế hệ của chị và của Lan đã ném vào cuộc chiến tàn bạo, hay nói chính xác là chính cuộc chiến này đã hút tất cả tài sản quý báu của thế hệ chị. Nguyễn Sơn Phong, con trai của chị với người lái xe Nguyễn Phong trên đường Trường Sơn đã sống đúng như tuổi trẻ cần sống. Sẵn sàng vứt bỏ những thứ nó không thích, và sẵn sàng chết cho tình yêu. Thế hệ này sẽ sửa chữa những sai lầm của cha ông nó.

Hôm sau, Phong cùng Diễm rời khỏi cù lao. Diễm bỏ lại sau lưng tất cả những thứ mà nàng phải trả giá bằng thời con gái để có. Gặp Phong, Diễm mới thấy trên đời này không có gì quý bằng tình yêu.

CHƯƠNG 38

“Ranaga, umberuta, ramaga…” Ông rùng mình khi nhớ lại câu thần chú mà cha ông đã dạy.

Nếu chịu khó lắng nghe dòng sông nơi ông đã sinh ra, chắc chắn ông đã học được ở dòng sông sự bao dung, chắc chắn dòng sông đã giúp ông trôi đi những phồn tạp, phù phiếm, lòng hận thù mà chiến tranh và cuộc đời đã mang lại cho ông. Khi còn sống với ông, Diễm thường dẫn ông đến một ngôi nhà thờ cổ bên sông, ở đó Diễm đã cầu nguyện. Ông chẳng mấy tin vào tôn giáo, dòng họ ông bao nhiêu đời nay chẳng theo một tôn giáo lớn nào cả. Ông chỉ thờ cúng tổ tiên và tin rằng tổ tiên của ông mới là chủ của vũ trụ, rằng chỉ có cụ tổ nhà ông mới sở hữu được quyền lực từ lưỡi dao mang lại. Ông lướt đi trên sông, đến ngã ba sông, nơi ngày xưa đi học về nấp dưới hang cây đa thần trên bờ cù lao và chứng kiến vụ thảm sát tang thương. Đó chính là động cơ khiến ông bỏ lại sau lưng cái tương lai vào đại học ở Sài Gòn để tham gia cách mạng. Câu chuyện của ngày xưa, mà trong những tháng ngày vật lộn chốn quan trường đã làm ông quên đi mất, chúng quay lại trong ký ức khi ông không còn thể xác. Sau bốn mươi năm hình ảnh kinh hoàng ấy lại rõ mồn một trong trí nhớ của ông:

“Cả một vùng ngã ba sông đẫm màu máu, tiếng gầm rú của máy bay, những quả bom đen trũi trút xuống. Những tiếng nổ long trời, lở đất, nước sông cùng với máu bắn lên bầu trời, thịt xương của những người lính phủ kín cả khoảnh rừng dừa nước ven sông. Sau đợt thả bom lần thứ nhất gần một giờ đồng hồ, loạt máy bay thứ hai xuất hiện khi mặt trời sắp lặn. Lần này máy bay quần đảo liên tục và thả nhiều bom hơn, thời gian lâu hơn. Bầu trời đen kịt vần vũ máy bay, bom, đạn cối.

Máu loang cả khúc sông, xác người chồng chất, đa số là không còn toàn vẹn thân xác. Sau này đi chiến đấu, ông mới biết nguyên nhân vụ thả bom ấy qua các buổi học chính trị. Năm đó, quân đội ngoại quốc đưa ra kế hoạch bình định có trọng điểm miền Nam trong vòng hai năm. Ngã ba sông đoạn dòng sông bị cù lao Dao chẻ làm đôi, là nơi tập kết của bộ đội đặc công. Quân đội ngoại quốc được lệnh oanh kích các mục tiêu di động trong vùng chiến sự. Lần ấy, cả đại đội bị hủy diệt. Sức tàn phá của vũ khí hiện đại, đã tạo ra thảm cảnh kinh hoàng mà ông tin rằng không có nơi nào trên thế giới cuộc chiến lại tàn bạo như vậy.”

Ông đã đi chiến đấu vì lý tưởng, vì tình yêu quê hương đất nước. Khi hòa bình, ông có chức có quyền và đặc biệt nắm trong tay quyền lực bí mật từ lưỡi dao, ông đã thay đổi. Chàng trai đầy lý tưởng cao đẹp ngày xưa đã thực sự chết, trong những tham vọng tầm thường.

Những điều ông đã làm trong cuộc chiến không có gì đáng hối hận. Ông chỉ hối hận là khi làm quan chức, ông đã quá tham vọng và sân si.

Bóng trăng lại dẫn ông đi...

Ngôi nhà thờ cổ nằm giữa vườn bưởi ngạt ngào hương thơm. Khi Diễm ngước lên pho tượng Đức Mẹ để cầu nguyện, em xinh đẹp một cách lạ lùng, nhìn gương mặt thánh thiện ấy, ông lại nghĩ về những chuyện phàm tục. Ông ngạc nhiên với một người đàn bà quần quại trong hoan lạc lại khác xa người đàn bà đang cầu nguyện, dù cũng thể xác ấy.

Ông trở lại ngôi nhà thờ cổ vào một đêm trăng, sau khi ông quyết định giết Diễm, người đã phản bội ông, nhưng ông thất bại. Ông chờ đợi quyền lực từ lưỡi dao mang lại, thì bất ngờ ông nghe đau nhói ở tim và ông thấy mình nhẹ bổng, ông bốc lên cùng ánh trăng. Lúc ấy, ông biết mình đã chết. Lẽ ra ông không bước vào thế giới song song này, nếu ông biết lắng nghe dòng sông. Ông lướt trên mặt sông và bất ngờ ông đến ngôi nhà thờ cổ, nơi ngày xưa Diễm đưa ông tới. Ánh trăng bàng bạc, dòng sông vẫn vậy, êm đềm, từng trải. Mùi hương hoa bưởi đã dẫn linh hồn ông trở lại nhà thờ. Ông giật bắn người khi nhìn thấy cô gái đang quỳ trước tượng Đức Mẹ.

Diễm!

Hóa ra Diễm không đi đâu xa, cô quanh quẩn bên Lộc Hòa và trở về cù lao sau khi ông chết. Diễm đang quỳ với chàng trai trẻ, người đã quyến rũ Diễm bỏ ông. Cầu nguyện xong, họ hôn nhau dưới chân tượng Chúa. Lạ thay, ông không thấy một chút hờn ghen hay hận thù. Ông biết chắc chắn mình đã rời khỏi thế giới vật chất, một thế giới bao dung và độ lượng như dòng sông quê ông. Mọi người đã đến khóc bên thi thể ông, kể cả những người mà khi sống ông đã không phải với họ, như má Năm Trầu, chị Ba Thược... Ông đậu xuống cạnh tượng Chúa, nhìn đôi trẻ âu yếm nhau. Ông ngạc nhiên với vẻ thánh thiện của cô gái. Áo dài trắng, gương mặt ngây thơ. Diễm hoàn toàn khác với cô gái bia ôm diêm dúa trong nhà hàng karaoke Hạnh Phúc. Hoàn toàn khác lúc còn là gái bao của ông. Cô chưa bao giờ hôn ông say đắm và ngất ngây như vậy. Ông không ngờ trên đời lại có tình yêu. Cuộc đời ông, là sự cưỡng đoạt. Ông chiếm đoạt Lan, cô gái quê, từ tay của Trần Đình, bằng thủ đoạn. Ông chiếm đoạt Biển, giám đốc ngân hàng, bằng quyền lực. Ông chiếm đoạt Diễm, bằng tiền. Tham vọng, độc ác khiến ông đã quên mất một thứ còn có quyền lực hơn quyền lực vô hình từ lưỡi dao, quyền lực đó là tình yêu. Bây giờ ông mới biết thì đã quá trễ. Nếu còn được trở lại thế giới vật chất, chắc chắn ông sẽ yêu, ông hứa như vậy.

- Có thể ông sẽ không được trở lại thế giới vật chất.

Tư Ngồng giật mình khi nghe có người nói ra ý nghĩ của mình. Ông quay lại, ông già râu tóc bạc phơ, gương mặt của người dân tộc Mạ, nhìn ông.

- Vì sao thế thưa cụ?

- Ông sẽ hiểu khi tích tụ đủ nguồn năng lượng Ranaga.

- Năng lượng Ranaga!?

"Ranaga, umberuta, ramaga...” Ông rùng mình khi nhớ lại câu thần chú mà cha ông đã dạy cho ông để phát huy lưỡi dao quyền lực. Ngày đó ông không hiểu câu thần chú có ý nghĩa gì. Bây giờ thì ông lờ mờ hiểu. Ông khẽ thốt lên: Ranaga.

Ông già Mạ trầm giọng:

- Ông sẽ mất nhiều thời gian để tích tụ lại năng lượng Ranaga. Ở thế giới vật chất, ông đã tiêu tốn quá nhiều năng lượng cho tham vọng, hận thù, quyền lực và ông chưa hề có tình yêu, chưa hề biết yêu và chưa hề được yêu. Cuộc đời ông bị phủ kín bởi những âm mưu đen tối. Tuy nhiên, ông cũng chỉ có một phần lỗi, bởi nguyên nhân chính là do lưỡi dao quyền lực đã mang lại cho ông.

- Thưa cụ đúng như vậy. Từ nhỏ tôi không hề có tham vọng hận thù, cho tới khi tôi được cha tôi dạy cho tôi cách sử dụng lưỡi dao.

- Ta biết, đó là sứ mệnh của dòng họ Trương Phước, một sứ mệnh nghiệt ngã. Giá như ngày xưa ông tổ của người đủ dũng cảm để từ chối nó, thì dòng họ Trương Phước của người sẽ không rơi vào bi kịch ở thế giới vật chất. Đó là định mệnh.

- Thưa cụ!

- Đã đến giờ chúng ta phải đi.

Ông cụ quay lưng, Tư Ngồng thấy mình lướt đi theo ông cụ không thể cưỡng lại được. Giá như còn ở thế giới vật chất ai kéo ông đi như vậy, ông sẽ trừng trị họ ngay, nhưng ở thế giới này, ông chẳng thấy chút khó chịu nào cả.

CHƯƠNG 39

Chuyện kể cuối cùng của nhà thơ: “Phụ nữ sinh ra những giấc mơ và các vị thần, họ mạnh hơn đàn ông gấp trăm lần...”

Đêm cuối năm, mặt trăng bị đám mây màu bạc che phủ, gió từ sông hun hút thổi dọc theo con đường đất. Hai bên đường, dãy nồi chưa nung đang phơi sương im lìm, bất động như đoàn quân ma trong hoang tháp cổ. Những ngôi nhà lợp ngói âm dương, ẩm thấp rêu phong lặng lẽ bên những hàng cau cao vút. Dưới không gian buồn tẻ ấy, cái bóng to lớn của hắn lồ lộ như con vật thời tiền sử. Trong lòng bàn tay, lưỡi dao ánh lên màu xanh lạnh lẽo, cán dao chạm trổ những hình thù quái dị. Hắn hướng về phía của dòng sông, nơi mặt trăng đang rọi thứ ánh sáng ảm đạm xuống dòng nước.

Hắn quỳ xuống, đúng hơn là hắn ngồi trên hai gót chân, hướng mặt về phía thành phố Lộc Hòa, nơi có ngôi nhà và hai con người đang say sưa trong hoan lạc, đó là ngôi nhà mà hắn đã phạm nhiều tội ác để thỏa mãn sở nguyện của nàng. Ngày đặt chân đến ngôi nhà này, nàng đã reo lên mừng rỡ và thưởng cho hắn một ánh mắt âu yếm, ánh mắt liêu trai ấy khiến cho một kẻ từng “chọc trời khuấy nước” như hắn rũ rượi, gục ngã ngay từ lần đầu gặp mặt. Hắn đắm chìm trong sung sướng của kẻ yêu và được yêu (hoặc ít ra hắn cũng có ảo tưởng như thế). Tinh thần thép mà cha hắn luyện cho hắn trong những ngôi tháp cổ âm u huyền bí ngày xưa đã chảy rũ ra dưới gót chân của nàng. Hắn quỳ xuống, đúng hơn là ngồi trên hai gót chân, lòng bàn chân hướng lên bầu trời, hai bàn tay nắm chặt chuôi dao găm. Đưa ánh mắt văn những tia máu hận thù. Nàng đang âu yếm với một gã đàn ông đốn mạt nhất của vùng này, hắn mường tượng ra cảnh ấy thật dễ dàng.

Ngọn lửa hừng hực cháy trong người, hắn nghe rõ ngọn lửa ấy cuồn cuộn khắp châu thân. Dòng nham thạch chảy dần xuống lòng bàn tay, cả người lạnh dân, hai bàn tay nóng rực lên, lưỡi dao trong tay phát ra màu xanh lạnh lẽo chết chóc đến rợn người. Chỉ vài giờ nữa thôi gã kia sẽ phải chết và nàng cũng phải chết, nàng phải trả giá cho sự phản bội này. Từ khi hắn có quyền lực bí mật trong tay đến giờ, chưa ai phản bội hắn mà có thể sống sót trên cuộc đời này, hắn bắt đầu tập trung vào ý nghĩ ấy.

***

- Nào hãy quỳ trước Người, đấng Hủy hoại, Người thâu tóm cả thế giới vào mình và thấm vào mọi vật

Người đàn ông có gương mặt của xác ướp trong ngôi mộ cổ đã lầm rầm đọc lời cầu nguyện giữa những ngọn tháp đổ nát, trước mặt ông, dưới chân của pho tượng đá vĩ đại, con dao trong tay ông sắc lạnh chỉa mũi nhọn hoắt vào ngay cổ của thằng bé đang quỳ bên cạnh. Lưỡi dao ấn dần vào cổ thằng bé, một giọt máu rỉ ra trên màu da cháy nắng, thằng bé vẫn im lặng bất động, mắt nhắm nghiền. Rừng thẳm âm u xung quanh những ngọn tháp cổ. Trăng thượng tuần rải thứ ánh sáng bàng bạc ma quái xuống những bụi chà là gai góc, những bụi sim nở hoa tím u buồn, những bụi cỏ lau phất phơ và đám cỏ tranh run rẩy dưới ngọn gió đêm lướt qua, lành lạnh, ma quái. Một trung niên, một trẻ quỳ lặng lẽ như thế từ lúc mặt trăng nhô lên khỏi đỉnh núi đá. Người đàn ông vẫn đọc những bài sấm khó hiểu, thằng bé đang cố luyện tập để trở thành pho tượng.

- Vô số thủ cấp kẻ thù của Ngài bị lưỡi kiếm của Ngài chém rụng nơi trận tuyến bay tan tác trên trời cao và hiện ra như những chiếc đầu lìa khỏi xác, kẻ thù của mặt trăng và là mẫu thức ăn cho các thượng đẳng thần.

Đọc xong bài sấm ký, người đàn ông chỉ tay vào trong cánh rừng âm u phía sau những ngọn tháp đổ:

- Con có thấy lưỡi gươm lạnh lẽo bay vun vút, những chiếc đầu vung vãi?

- Thưa cha con nhìn thấy cánh rừng và những trái ươi đang rơi.

Người đàn ông quắc mắt, cặp mắt rực lửa chiếu thẳng vào thằng bé:

- Cần phải biết nuôi dưỡng lòng căm thù! Con có thấy máu và những cái đầu lâu đang rụng không?

- Thưa cha con đã thấy... - Thằng bé run rẩy đáp.

- Kính xin thần linh vĩ đại hãy ban cho con quyền uy sức mạnh làm vỡ tim kẻ thù bằng lưỡi dao này, Ranaga...

Đọc xong lời sấm nguyện, người đàn ông nâng lưỡi dao lên căm phập vào vách đá trước mặt. Khi lưỡi dao rút ra thằng bé dường như trông thấy vách đá rỉ máu trước khi nó kịp lành lại như ngàn năm trước.

Người đàn ông đứng lên và thằng bé đứng lên, cả hai rời khỏi khu tháp cổ, men theo sườn núi cheo leo để trở về làng. Ra khỏi núi, ngôi làng nhỏ hiện ra, dưới ánh trăng mờ ảo những ngôi nhà tranh hiền lành nép dưới những hàng tre. Họ hướng về ngôi nhà tranh nhỏ nằm chơ vơ giữa gò, hai cây cau cao vút vươn lên, một hình ảnh buồn man mác. Khi cánh đồng và làng quê hiện ra, thằng bé bỗng trở nên lanh lợi khác thường. Gương mặt hồn nhiên trong trẻo, ngước cặp mắt ngây thơ nhìn cha mình và nhoẻn miệng cười. Nó tung tăng qua trảng cỏ may và nhảy nhót giữa đám cỏ. Thằng bé ngây thơ ấy sau này lại trở thành kẻ giết người và tự giết chính mình.

***

Hắn nhớ lại những gì đã đi qua tuổi thơ của hắn. Hắn nhìn con dao trong tay. Mẹ hắn đã chết vào một đêm trăng. Bà ấy cùng với người đàn ông khác, hai người chết trong tư thế hỗn mang của thời cổ sơ. Không cần phát huy quyền lực, ông đâm thẳng lưỡi dao vào lưng hai người. Cha hắn nhìn hai người bằng đôi mắt văn lên những tia máu. Con dao trong tay ông ánh lên màu thép xanh lạnh lẽo, màu của tử thần.

Đêm ấy, ông đã ném hắn lên con thuyền và ra khơi, hắn lênh đênh trên biển, nhiều ngày đến nỗi hắn không còn biết thời gian đã trôi qua như thế nào. Những con cá chuồn bay vun vút đập vào mạn thuyền, những con hải âu u buồn đớp sóng. Biển cả rực lên những ánh lân tinh ma quái, mênh mông và cô độc. Cha hắn đã dừng lại ở vùng đất này, cha hắn tách biệt thế giới bên ngoài. Khi con thuyền dừng lại bên sông, ông đưa hắn vào ngôi chùa lợp bằng tranh. Ánh trăng trong vắt soi hàng cau và những dãy nồi đất hai bên đường. Những cái nồi nhảy múa, hắn đã thấy như vậy. Đói! Hắn nghe có mùi cơm cháy, hắn nhai ngấu nghiến một cái nồi đất. Vị sư già, u ám cũ kỹ như chiếc nồi đất hắn đang nhai, ông ằm hắn lên đưa vào trong chùa, hắn thiếp đi. Khi tỉnh dậy, mặt trăng đã chếch rọi vào cửa chùa, hắn len lén nhìn cha hắn và vị sư già ngồi đối diện nhau. Im lặng như xác ướp. Trước mặt cha hắn là con dao. Hắn nghe có giọng nói từ đâu đó vọng lại, không phải của cha hắn, không phải của nhà sư, họ đang ngồi bất động. Giọng nói từ thinh không, từ địa ngục, hoặc một nơi nào đó rất xa.

Vị sư già nhìn cha hắn với ánh mắt lạnh lẽo, chuỗi tràng hạt trong tay trôi chậm rãi trên bàn tay nhăn nheo của ông, giọng nói mơ hồ phát ra từ thinh không.

- Người đã phạm sai lầm rất lớn, đúng hơn là một tội ác, người không được sát hại người phụ nữ, không dành cho họ lòng hận thù, bởi vì phụ nữ sản sinh ra những giấc mơ và các vị thần.

Cha hắn khẽ rùng mình, vị sư già thật chậm rãi đưa lưỡi dao cạo sáng quắc lên đầu của cha hắn. Từng lọn tóc rơi xuống. Hắn trở lại với những giấc mơ về núi đồi huyền bí và dòng sông hắn đã đi qua.

Sáng hôm sau, cha hắn nhìn hắn bằng ánh mắt vô hồn, lạnh và ác như mắt của loài cá.

Hắn đã sống giữa những cuộc đối thoại vô nghĩa giữa cha hắn và nhà sư.

Hắn đã sống nhờ vào dòng sông, hắn lén chạy ra bờ sông để tranh ăn những trái gừa chín với lũ chim. Hắn nướng cá, mùi thơm ngập cả ngôi chùa. Những đêm trăng, hắn bật dậy vào làng đập vỡ những cái nồi đất và nhai ngấu nghiến. Hắn thèm ăn thứ quái quỷ này kể từ đêm đầu tiên đặt chân đến đây, hắn căm ghét ánh mắt hiền từ của nhà sư. Khi cái vật giữa chân hắn cựa quậy, hắn thích thú nấp trong các bụi cây ven sông, để nhìn trộm những người đàn bà tắm. Vào một đêm trăng sau khi đã ăn thỏa thuê món nồi đất, hắn rời chùa không quên mang theo con dao của cha hắn, hắn biết sức mạnh của thứ quái gở này. Hắn sẽ tiêu diệt những kẻ thù của hắn.

***

Hắn vẫn quỳ trên gót chân của mình, tập trung vào một ý nghĩ, nhưng những gì trong quá khứ cứ diễn ra trong đầu hắn.

***

Ra đi với lưỡi dao trong tay, hắn lang thang nhiều ngày, nhiều tháng qua những khu vườn ngờm ngợp cây trái, hắn ăn những trái cây rụng. Khi cảm thấy thèm thịt, hắn tìm cách siết cổ con chó bằng đôi tay tàn bạo và dùng lưỡi dao để lột da, con dao mà hắn thường mang theo bên người. Hắn kiên quyết từ bỏ món “nổi đất” nhưng không thể được, nhiều đêm hắn lẻn vào nhà bếp của các nông dân nhai ngấu nghiến cái nồi đất cũ bên đống tro tàn. Khi sự lạnh lẽo của cuộc sống cô độc tăng dần năm tháng, hắn khao khát một cuộc sống gia đình, bằng cách nào đó, có thể là khơi gợi lòng thương hại của đám đàn bà, hắn đã trở thành đầy tớ trong một gia đình chủ vườn bưởi bên bờ sông. Hắn khỏe mạnh, vạm vỡ, đen trũi, hoang dã. Nữ chủ nhân của khu vườn ở trong biệt thự sang trọng bên sông, bà thường ngồi nhìn ra cửa sổ xem hắn làm việc. Hắn vác những bao tải chứa đầy phân với các cơ bắp cuồn cuộn. Hắn dại người đi trước cặp ngực đồ sộ như hai trái bưởi đường trong khu vườn của bà. Lão chủ vườn đầy kẻ hầu người hạ và tỳ thiếp, nhiều đến nỗi lão không nhớ hết người trong nhà của mình. Nhưng đối với hắn, lão nhớ rất rõ và dành cho hắn sự căm ghét tương đương hoặc có thể nhiều hơn sự ưu ái mà bà chủ dành cho hắn. Đến ngày lão bắt gặp bà chủ xoa tay lên bộ ngực vạm vỡ của hắn, lão tỏ ra nhẹ nhàng hơn với hắn. Cặp mắt cười cười của lão già báo hiệu một tai họa lớn sẽ ập xuống đầu hắn, nhưng hắn không ý thức được chuyện này.

Một ngày mưa bão âm u, đám đầy tớ trong nhà được triệu tập lên nhà trên, chủ nhà thông báo đã bị mất một số tiền lớn. Đám tâm phúc được chỉ định đi lục xét. lão chủ nhà nằm trên bộ ngựa lim dim hút thuốc phiện, lâu lâu ném về phía hắn một tia nhìn độc ác và thù hận.

- Bẩm ông đã tìm thấy tiền.

- Thằng nào lấy?

- Thằng này! - Gã đầy tớ chỉ vào mặt hắn.

- Hừ! - Hắn cười khẩy.

Gã đầy tớ tâm phúc ném cái túi của hắn xuống sàn nhà, trong đó văng ra gói giấy bạc.

- Tiền ở đâu mày có?

Không đợi hắn trả lời, lão chồm dậy ném cái bàn đèn về phía hắn:

- Bọn đầy tớ chúng mày thằng nào cũng mang sẵn trong máu ba tính xấu là ăn cắp, làm biếng và nói dối. Tao còn lạ gì, đánh chết cha nó cho tao!

Đám tâm phúc lao đến quật ngã hắn xuống và thi nhau nện gậy lên người hắn. Hắn không cầu xin, hắn cay đắng nhận ra việc hành hạ hắn đã được chuẩn bị từ trước. Những tên đồ tể lực lưỡng và những cây gậy cũng đã chuẩn bị sẵn. Khi cơ thể hắn mềm nhũn, lão chủ nhà vạch quần đái vào mặt hắn và ra lệnh:

- Mang nó ném ngoài bờ sông.

Đám đầy tớ tâng công với chủ, thi nhau nhổ nước bọt vào hắn.

- Lũ khốn nạn, rồi chúng mày sẽ biết tay! - Hắn thều thào nguyền rủa với đôi môi sưng vều và gương mặt thâm tím.

Những ngọn gió từ dòng sông luồn vào da thịt lạnh buốt, giúp cho hắn tỉnh dậy. Thân thể tơi tả như miếng giẻ rách, hắn chồm về phía tay nải mà bọn đầy tớ của lão chủ nhà ném theo cho hắn. Cặp mắt hắn sáng lên khi con dao vẫn còn trong ấy. Hắn nắm chặt chuôi dao, gầm lên:

- Rồi chúng mày sẽ trả giá!

Hắn lê bước về lại ngôi chùa bên sông. Cha hắn đã chăm sóc hắn bằng tất cả sự tận tụy của kẻ nô bộc. Sau khi khỏe mạnh, hắn bỏ đi, hắn đi về phía thượng nguồn. Cha hắn dõi mắt nhìn theo cho đến lúc vị sư già nhẹ nhàng đặt bàn tay lên vai ông.

Rất lâu cha hắn không biết tin của hắn và cũng không biết hắn đi đâu. Nhiều năm trôi qua, khi vị sư già viên tịch, cha hắn trở thành sư trụ trì của ngôi chùa cổ bên sông. Một hôm, đi hóa duyên qua ngôi nhà của ông chủ vườn bưởi ngày xưa, ông giật mình nhận ra thằng con trai của ông. Hắn đã trở thành ông chủ mới, hắn với bà chủ tươi cười khoác tay nhau đi dạo trong vườn. Chính trận đòn thập tử nhất sinh hắn chịu đựng, khiến bà chủ xiêu lòng và đón nhận hắn trở lại sau khi ông chủ chết bất ngờ trong một đêm trăng. Bà chủ đẻ cho hắn thằng con trai, hắn đặt tên là Trương Phước Tư, nhưng sau đó dường như phát hiện ra hắn có điều gì đó bất thường, bà chủ đã đóng cửa lên gác để tụng kinh gõ mõ hàng đêm, sự lạnh nhạt của bà chủ khiến hắn bắt đầu sa đọa. Nhà sư đứng bên hàng rào và nghe hai người làm vườn nói chuyện với nhau về nó, ông khẽ rùng mình khi ánh thép của lưỡi dao lóe lên trong đầu ông.

Hắn đã trở về sau nhiều năm biệt tích giang hồ, người đàn bà nhận ra hắn ngay. Sau ngày hắn ra đi, bà bị đối xử lạnh nhạt và bà luôn nhớ hắn. Đêm ấy, hắn đã ngồi xếp bằng ngoài vườn suốt đêm với lưỡi dao. Sáng hôm sau, người ta phát hiện lão chủ vườn đã chết, chết bình yên, chết vì đau tim, sau khi hút thuốc phiện lão đi ngủ và mãi mãi không ngồi dậy nữa. Tang lễ hoàn tất, hắn ở lại trong ngôi nhà mà hắn đã từng bị đánh đập và lăng nhục.

***

Hắn sống cuộc đời sung sướng, có đầy đủ, sự lạnh nhạt của bà chủ khiến hắn nhận ra hắn thiếu một thứ đó là tình yêu, hắn chưa yêu và chưa được ai yêu. Trong một lần đến nhà thổ hắn gặp nàng, hắn yêu, lần đầu tiên hắn biết yêu. Nàng nóng bỏng và hoang dại như hắn. Hắn đã chuộc nàng ra khỏi chỗ ấy và lén lút bà chủ cung phụng mọi sở thích của nàng, nhưng cuối cùng nàng đã phản bội hắn để chạy theo một tên khốn nạn. Và đêm nay, lần thứ hai hắn quyết định sẽ sử dụng quyền lực bí mật từ lưỡi dao.

Sau khi dạy cho thằng con trai mười lăm tuổi cách sử dụng con dao, hắn quyết định phải hành quyết nàng.

Hắn nói với con trai:

- Trương Phước Tư, con phải nhớ, không ai được qua mặt người của dòng họ Trương.

Hắn quyết định giết nàng. Nhưng nàng đã không chết, mà hắn chết, chết trong tư thế ngồi, tay nắm chặt lưỡi dao lạnh lẽo, không một vết thương nào trên cơ thể, hắn đã chết vì bể tim. Khi thực hiện nghi thức giết người bởi quyền lực bí mật, hắn không biết rằng hắn chưa đủ nội lực để giết chết phụ nữ, cho dù đó là một cô gái điếm, bởi họ đã sinh ra những giấc mơ và các vị thần, họ mạnh hơn đàn ông gấp trăm lần...

Thằng con trai của hắn cũng không biết điều đó. Thằng con trai âm thầm lấy lưỡi dao trước khi người ta phát hiện xác của hắn.

CHƯƠNG 40

Lưỡi dao ma quái trở lại để hoàn thành sứ mệnh của nó. Nó sẽ hủy diệt nơi đã sinh ra nó. Nhưng tình yêu đã cứu được cả thế giới.

Đám ma của Tư Ngồng linh đình nhất từ trước đến nay ở cù lao. Người xe tấp nập như ngày giỗ của Đức Ông. Trong quán cà-phê của Lụa, mọi người bàn tán xôn xao về cái đám ma của ông ta. Cơ quan pháp luật vẫn chưa tìm ra nguyên nhân của cái chết bí hiểm này, đành tin vào câu chuyện cuối cùng của nhà thơ, một câu chuyện mà chắc chắn không bao giờ được khoa học chấp nhận. Bảy Tánh tếu táo:

- Người ta nói, ăn cơm Tàu ở nhà Tây lấy vợ Nhật, bây giờ phải thêm là: chết ở Việt Nam, linh đình quá!

Lụa cười:

- Người ta làm quan mới được như thế, chứ như tụi mình chết chỉ có bà con xóm giềng, chứ làm gì đông như thế. Xe cộ ngờm ngợp.

Bảy Tánh chép miệng:

- Tội nghiệp cô Lan, đi tu mà chưa thoát nợ. Hôm nay phải lo đám tang cho Tư Ngồng, trông cô ấy buồn lắm. Cái hôm mà thằng Thắng chết, cô ấy nổi điên chạy lung tung, tôi đuổi theo không kịp, tưởng cổ tự tử, ai dè tỉnh lại cổ lên chùa.

- Khi nào chôn Tư Ngồng vậy anh Bảy?

Bảy Tánh thò tay vào túi áo, lượm cục đường bỏ vào miệng và nhồm nhoàm nói:

- Nghe nói tối nay chôn, lão chết cũng lựa ngày có trăng đẹp mới chết.

- Sao lại chôn buổi tối vậy?

- Nghe mấy ông thầy bên thành phố về bấm quẻ nói lão chết trùng nên phải chôn lén.

Ừ! Hồi đó cha ổng cũng chết ngày rằm, rồi thằng Thắng cũng chết ngày rằm, ổng cũng vậy. Lạ thật!

Ủa, nhưng mà gia đình lão còn ai đâu mà sợ chết trùng!? Hết rồi!

- Biết đâu lão có con rơi. Nhớ hôm con Diễm theo thằng Phong, lão lồng lộn như người điên. Biết đâu con Diễm đã mang thai với lão.

Không đâu, bọn trẻ bây giờ khôn lắm, chúng muốn có mới có, muốn không là không, thiếu gì dụng cụ tránh thai.

***

Buổi tối hôm ấy, trước khi Tư Ngồng được chôn.

Buổi tối, trăng sáng, trên chiếc thuyền câu, ánh trăng bàng bạc huyền bí, lãng đãng giữa mênh mông nước. Họ neo chiếc thuyền câu lại giữa dòng. Kể từ ngày cha mẹ mất đến nay, Lụa mới đặt chân lên con thuyền mỏng manh này lần đầu. Lần này có anh, cô thấy tự tin. Cô đã yêu anh ngay từ lần đầu anh đến đất này. Anh quen thuộc lạ lùng, cô không thể hiểu nổi, cô gặp anh tự bao giờ?

Lụa nhìn anh:

- Trước khi anh đến cù lao này, em chưa từng gặp anh, không hiểu sao em lại yêu anh ngay lần đầu ấy?

Nhà thơ mỉm cười:

- Em hãy nhắm mắt lại!

Lụa nghe lời anh, cô khép mắt, gương mặt cô thánh thiện và xinh đẹp lạ lùng dưới ánh trăng. Giọng anh đều đều vang lên:

- Em hãy nghĩ về đồi núi trập trùng với màu tím mênh mang của hoa sim, hoa mua, những bụi tre kẽo kẹt day dứt dưới những cơn gió nồm và mùi hương quyến rũ của hoa dủ dẻ giục giã tuổi thơ trốn ngủ trưa đi lùng sục các bụi bờ cỏ dại, những dòng sông trong vắt giữa đôi bờ cát trắng lóa mắt, dưới cái nắng mùa hè gay gắt.

Lụa bắt đầu nhìn thấy như giấc mơ, cô thấy một khung cảnh xa lạ, một vùng đất mà cô chưa từng đặt chân đến. Cô thấy mình, cô bé tóc vàng đen đúa, đang nắm tay cậu con trai cũng đen đúa như mình chạy giữa cánh đồng đầy những gốc rạ. Chạy dọc bên bờ sông trong xanh, cát trắng lóa mắt. Cô thấy mình lớn lên, cô thấy anh và cô hôn nhau. Thật lạ lùng, cô không thể hiểu được chuyện gì đã xảy ra trong đời mình.

- Em hãy mở mắt ra!

Lụa mở mắt, trước mặt cô là chiếc bàn nhỏ, có ảnh của cha mẹ cô, cha mẹ anh, một bình hoa, bát nhang và hai chiếc nhẫn. Anh nắm tay cô:

- Chúng ta làm lễ thành hôn em nhé.

- Dạ.

Lụa trả lời anh như quán tính. Họ lạy cha mẹ, trao nhẫn và hôn nhau giữa dòng sông.

Đứng trên bờ, Hải và Lài ẵm con theo dõi từ khi hai người lên thuyền. Họ làm gì giữa dòng sông vào đêm trăng sáng huyền hoặc này? Hai người nín thở chứng kiến lễ cưới lạ lùng và có lẽ duy nhất kể từ khi đất cù lao hình thành cho đến nay.

Nhà thơ và Lụa chèo thuyền vào bờ, theo dân cù lao đưa đám ông Tư Ngồng. Trước khi đến đám ma, đôi mắt của anh tăm tối khác thường, Lụa lo lắng hỏi:

- Có chuyện gì vậy anh?

- Sắp có chuyện buồn, nhưng đó là định mệnh!

Lụa rùng mình, cô biết nhà thơ của cô biết rõ chuyện quá khứ và tương lai. Cô tin vào thế giới song song mà anh thường nói cho cô nghe. Nhà thơ trầm ngâm nhìn đăm đăm qua bên sông, anh đang đứng trên cù lao cô độc và mỏng manh, nhìn quầng sáng của thành phố. Anh nhớ cuộc đối thoại của anh với ông già tiên tri trong thế giới phi vật chất:

“- Lưỡi dao sẽ trở lại cù lao, khi nó vào tay ai người ấy sẽ trở nên tham vọng độc ác. Trương Phước vốn là quan văn đầy ưu tư cho đất nước, nhưng chẳng may duyên kiếp khiến y có con dao trong tay. Nó có thể hủy diệt tất cả, trừ tình yêu hay chính xác hơn là những người phụ nữ biết yêu. Tình yêu là một thứ quyền lực cao hơn mọi thứ quyền lực khác. Sau khi giết Trần Đại, bị bãi quan trở về bản quán miền Trung, Trương Phước hối hận giấu kín con dao không cho ai biết. Nhưng lưỡi dao ma quái ấy không chịu ngủ yên, nó trở lại trong tay của một người đàn ông là cháu của Trương Phước và tồn tại cho đến ngày nay. Nó trở lại để hoàn thành sứ mệnh: hủy diệt nơi đã sinh ra nó.

- Nơi lưỡi dao sinh ra?

- Đúng. Đó là cù lao Dao. Nó sẽ được ném xuống mộ của người cuối cùng trong dòng họ Trương Phước, bởi một người đàn bà thánh thiện. Người đàn bà ấy đã bị đọa đày đến tận cùng đau khổ trong thế giới vật chất, nhưng bà ấy là con người thánh thiện.”

Khi về sống ở cù lao, anh kiểm chứng tất cả những điều mà ông già tiên tri đã nói, anh biết hôm nay là ngày cuối cùng của cù lao.

Đám rước bắt đầu khởi động, đuốc và đèn xe hơi ngoằn ngoèo ra nghĩa trang bên bờ sông. Nhìn gương mặt đăm đắm của nhà thơ, Lụa sợ hãi nép vào vai anh. Dường như cô nghe anh thì thầm:

- Em yêu! Em là Linh Chi yêu dấu trong tiền kiếp của anh.

Trước khi huyệt mộ được lấp lại, Bảy Tánh chen vào ném xuống mộ một gói đường lớn. Ni cô Diệu Lan rút trong tay nải ra lưỡi dao ánh lên màu ma quái, cô ném lưỡi dao xuống mộ. Nhà thơ ôm chặt Lụa, anh nhắm mắt nhớ lại mô tả của ông già tiên tri.

“Khi lưỡi dao ném xuống huyệt, cù lao rùng rùng chuyển động, dòng sông Thanh Long tạo ra dòng xoáy khổng lồ, bọt đục ngầu. Vòng xoáy càng lúc càng nhanh, cù lao sẽ dựng lên và cắm vào lòng sông, đúng như cái cách mà lưỡi dao cắm vào trái tim người đang nằm ngủ, vài phút sau dòng sông đỏ ngầu và rộng mênh mông, không còn thấy cù lao đâu nữa. Dòng Thanh Long như con rồng bị lưỡi dao xuyên qua tim và mãi mãi nó không còn xanh trong nữa. Long mạch đã bị cắt đứt.”

Mọi người lần lượt ra về, Miên Trường ôm chặt Lụa giữa nghĩa trang hoang vắng. Những nhân vật suốt chiều dài đau đớn của doi đất giữa dòng Thanh Long diễu qua đầu anh. Miên Trường cảm thấy đất dưới chân mình từ từ dựng lên, mặt trăng mờ dần, bầu trời vần vũ mây đen. Lụa run rẩy trước thái độ kỳ lạ của chồng, cô rướn người gắn nụ hôn say đắm vào môi anh. Đám mây bay qua, ánh trăng huyền ảo lại tỏa xuống cù lao.

Miên Trường sực tỉnh, mọi việc đã không xảy ra như lời tiên tri. Lần duy nhất lời tiên tri của ông già Mạ không đúng sự thật. Hóa ra thế giới vật chất này có quy luật riêng của nó không lệ thuộc vào thế giới song song.

Cù lao vẫn tồn tại với bà Năm Trầu và chị Ba Thược thích đấu tranh, Bảy Tánh thích ăn đường và sư bà tụng kinh hàng đêm với giọng già nua hiền hậu. Thầy giáo Nguyễn Trí vẫn đọc Lục Vân Tiên cho bọn trẻ con nghe. Trăng vẫn sáng bàng bạc trên những vườn bưởi trĩu quả.

Đêm ấy, Miên Trường và Lụa hợp cẩn. Cô nghe dòng máu nôn nao cuồn cuộn trong người và cô biết sẽ có sinh linh mới hình thành trên đất cù lao. Lụa thì thầm bên tai anh:

- Cám ơn người đàn ông đầu tiên của đời em. Em yêu anh!

Anh vào trong nàng quá dễ dàng, anh biết sự tái sinh của nàng vẫn còn hậu quả từ tiền kiếp, sau cái đêm anh bỏ quê hương, xóm làng. Nhưng điều đó đối với anh không quan trọng, bởi anh ngộ ra rằng tình yêu đã cứu thế giới này, tình yêu mới thực sự có quyền lực và sức mạnh.

Viết xong tại Ngõ Hạnh thư quán,
ngày 20/11/2008

N.M

PHỤ LỤC

Phách hồn nhịp kiếp

Tặng Nguyễn Một

Cảm tác nhân đọc “Đất trời vần vũ”

Trong nhau mà thất lạc nhau

Người dạt đâu? Ta bạt đâu? Trùng trùng...

Gào khô khản cái tên chung

Vẫn thăm thẳm... vẫn dửng dưng... Mịt mù!

Tiền thân hạt bụi phù du

Hiện thân hành xác cõi hư phù trầm

Kiếp người đều nhịp xoay vần

Cốt hồn hồn cốt ngỡ gần mà xa

Ma là người. Người là ma

Ta là ai? Ai là ta? Đoạn trường...

Một mai xác chỉ còn xương

Hồn vất vưởng cõi trần truồng trẽn trơ

Âm dương lẩn quẩn bến bờ

Sống ghé chết dạt hư vô kiếp người

Nghĩa tình đọng một chút vui

Sân si hóa thạch ngậm ngùi nhân gian

Lời nguyền man dại hóa vàng

Vết dao thốc ngược bàng hoàng cõi thiêng

Đất trời vần vũ chao nghiêng

Bể dâu đoạn nỗi lại liền bể dâu

Trong nhau mà mãi mất nhau

Phách hồn nhịp kiếp...

đâu đâu...

tìm tìm...

NGUYỄN LIÊN CHÂU

Nguyễn Một, văn chương và vùng đất

PHAN ĐÌNH ΜΙΝΗ

Một không phải nhà nông học mà nói chuyện như một chuyên gia về môi trường. Dòng sông là con người. Một rất giống dòng sông nơi Một đang oằn người vượt dốc - sông Đồng Nai. Đầy đặn, đườn đưỡn, tràn trề... “Nguyễn Một chưa trình làng tác phẩm văn học đỉnh cao nhưng đã trường vô khối vấn đề văn học dáng dấp núi đồi” - Hậu tiên tửu (Votka tửu), nghĩa là cuộc trà dư tửu hậu. Một đàn anh thế hệ trước, xứ Bắc, buông câu.

“Câu nói bất hủ của Paven Cooxaghin"; Con chim nhỏ lao ngực vào gai hoa hồng nhọn hoắt rồi cất tiếng hót hay nhất trong đời - Tiếng chim hót trong bụi mận gai; chiếc lá trên tường dường kéo dài sự sống của cô bé - truyện Henry (điều này là tôi ngẫm)... đấy là gạch vàng xây lên đền đài văn học bất hủ, chủ nhân bất hủ trong đời sống văn học đương đại. Sinh thời, nhà biên kịch Lưu Quang Vũ nói: “Nếu đánh đổi hết những tác phẩm văn học của tôi đã có lấy một câu thơ hay, để đời, tôi cũng sẽ đổi”. Nhà văn mạnh về chi tiết, giầu có vốn sống. Mọi người nói Một vậy, nhưng tôi vẫn thấy Một sống, Một nói chuyện, cái tình... và tính cách thô tháp của Một tuyệt hơn nhiều văn chương Một. Cũng may Một chuyển từ nghề dạy học sang viết văn, cứ, cứ đà làm nghề gõ đầu trẻ, nguy cơ Một sẽ tạo một loạt các cô cậu, mẫu người công tử xứ miền Đông như chơi vậy.

Ngoài Bắc thường thường nhà văn bước ngay từ đời sống làm văn sỹ, nhưng cây bút Đàng Trong hình như đều phải qua bước đệm phải là nhà nghiên cứu, nhà ngôn ngữ, dân gian học... rồi mới trở thành nhà văn. Các nhà văn như Sơn Nam, Nguyễn Quang Sáng, Trang Thế Hy... trước khi trở thành nhà văn các “nhà” này đã là nhà nghiên cứu, nhà ngôn ngữ học...

Cứ nghĩ văn Đàng Trong dông dài, dễ dãi, xôi xổi... cho rằng những nhận xét kia chỉ là lời nói. Văn chương Nam bộ là sự kết tinh, chưng cất đời sống một cách hiện vật trong văn học chứ chắc chắn không phải là thứ gì lỏng, xốp như ai nghĩ. Cái phóng khoáng, cập nhật thường lột tả, vu khoát chính xác gần như tuyệt đối cả trong định lượng và định tính ở văn Nguyễn Một. Đọc Một còn thấy Một trong rất ít các nhà văn miền Đồng, miền Tây xứ Nam ngõi được ra ngoài cái gọi là “phong cách phương Nam”. Tức là tính chuyện trong truyện, trong tiểu thuyết, trong các thể loại khác... không còn coi là thứ yếu, xương cốt Nam bộ hoặc được thể hiện một cách trực thuật mà đã nâng lên, xem chỉ là yếu tố trạng tính, dữ liệu... thôi. Tính chuẩn mực, dung nạp cả hàm lượng đúc rút nữa, đã được nhà văn dụng công trong câu chữ, từng ngoại khái thăng hoa sương khói, từng giấc mơ của nhân vật, đến nửa bước thung dung... để chắt chiu ấp lên tình huống đắt, chia lát đâu đó trong từng tác phẩm. Đây sẽ là cái cốt, cái lõi của ngòi bút nhà văn. Pau-tốp- xky lấy chi tiết làm trọng; Hê-min-uây lấy đối thoại làm giá trị tác phẩm mình; sinh thời Nguyễn Công Hoan nói: truyện cốt ở tựa và kết... Suy cho cùng, tất cả chỉ để phục vụ mỗi mục đích chuyển tải thông tin đến độc giả bằng phương tiện ngẫm, kể và tả mà thôi. Và quan trọng là phải thể hiện trong trạng thái đi trong sương, đừng tỉnh táo quá... thì sẽ ra tác phẩm tốt.

Hãy đọc “Đất Trời Vần Vũ” của Nguyễn Một mà xem. Cảm giác các chương hồi trong đó nhà văn viết trong trạng thái cố ép mình tỉnh táo, hoặc mỗi lần đẫm người sáng tạo, nhà văn phải ỰC thật nhiều giọt cafe đặc sánh để lựa dữ liệu nào quý, dữ liệu nào cần đưa ra trong lúc mình đầm đìa vô vàn mạch nguồn và cái cách thắp sáng đèn thợ mỏ trên đầu nhiều khi không đem lại hiệu quả gì... Nhà văn càng phát hiện ra vô vàn mạch nguồn, vỉa quặng, càng cố tỉnh táo để chọn, để sáng tạo, thì càng ngập trong trạng thái sương khói... Và cuối cùng “Đất Trời Vần Vũ” ra đời vậy. Nghe đâu đó “nhà văn thường không có trí nhớ tốt”. Nên hiểu một cách đơn thuần là những hạt sỏi, những mảnh gió, phần nhỏ của hạt sương mai, câu nói, dáng hình, sự việc, truyền thuyết... nhà văn thu nhận quá nhiều trong đời sống khi nạp vào vỏ não dữ liệu xóc lộn hòa tan và chỉ định vị mơ màng trong cảm thức, cách lấy ra là bắt buộc phải nhờ những trạng thái chênh chao, chòng chành tâm lý, sự thoát tục ý niệm, tách mình hoàn toàn khỏi lý trí để đào sới, móc máy, tìm ra. Có nghĩa, phải dùng khả năng đặc biệt, thứ công cụ đặc biệt, trong thời điểm giao hòa đất trời đặc biệt mới có thể lấy để dựng lên tác phẩm. Điều này khẳng định phải ở những thời khắc đặc biệt tác giả mới viết ra những tác phẩm để đời.

Văn Một không có chỗ cho áng mây, vệt nắng ầy à. Mọi thứ đều trực diện, dễ hiểu, cả lúc trai gái sắp hôn cũng không cần... mào đầu. Vậy mà người khó tính nhất chẳng chê, đó là cái văn riêng, hiếm.

“... Đó là loại nấm tự nhiên, mọc ở các gò mối, ăn rất ngon. Vào mùa nấm, những người thợ đá và những thợ rừng gói vào lá chuối nướng ăn, ngọt lịm như tổ yến vậy. Chàng ở đây đến mùa mưa chàng sẽ được thưởng thức. Nấm mối là món quà tặng của thế giới song song dâng tặng cho thế giới vật chất. Những ai được dẫn đường mới tìm được nấm, nếu không ở ngay trước mắt cũng không nhìn thấy.

Cô gái dịu dàng ngả đầu lên đùi chàng, hương thơm từ cơ thể nàng tràn ngập cả không gian, Trương Phước ngây ngất trong mùi thơm quyến rũ ấy. Chàng đặt nụ nôn trên môi nàng.."

Hoặc: “Ông già tiên tri quả quyết rằng, đến khi thiếp lớn, chàng sẽ đi tìm thiếp, chúng ta có duyên tiền định. Chàng sẽ đến xứ này và cùng thiếp se duyên. Ông tả cho thiếp hình ảnh của chàng, trong những giấc mơ của thiếp, luôn hiện lên hình ảnh của chàng. Hôm chàng đến rừng tre trên lưng con bạch mã, thiếp đã nhận ra chàng”.

Hoặc: “Ông Mười Cao còn kể cho tôi nghe nhiều chuyện nữa, nhưng tôi quên dần chuyện chính sử của vùng Biên Trấn, mà lại nhớ những chuyện bàng bạc xa xưa, với cái hoang sơ đầy thơ mộng trong thời thơ ấu của người kể chuyện. Không gian xưa ấy, hấp dẫn tôi nhờ vào chất giọng nói thuần Nam, chất phác hiền hậu và ánh mắt say sưa của ông nhìn xuống dòng sông Đồng Nai, mỗi khi kể chuyện cho tôi nghe bên tách cà-phê nguội ngắt. Những câu chuyện kể luôn xen lẫn những kỷ niệm buồn vui, những thăng trầm của đời người, của vùng đất ông đã sinh ra và lớn lên suốt nữa thế kỷ. Dù bận rộn với trăm ngàn công việc không tên, nhưng ông vẫn luôn sống với kỷ niệm về thời thơ ấu nhọc nhằn bên dòng sông Đồng Nai. Ấn tượng về dòng sông qua những lần kể chuyện lớn dần lên trong tôi.

Có lần tôi cùng ông đi dọc bờ sông, ông khoát tay một vòng chậm rãi :

- Tôi sinh ra ở đây, gia đình đông anh chị em, tôi thứ mười nên cha mẹ đặt tên là Lê Tấn Mười. Năm Nhâm Thìn (1952) tôi mới được ba tuổi thì Biên Hòa ngập lụt, trận lụt lịch sử đó chưa bao giờ lặp lại trên đất này, từ đó đến nay, sau này nghe cha mẹ kể lại thấy cơ cực chẳng khác gì miền Trung. Ngày ấy, ven sông còn hoang vu lắm, đá chập chùng, tre mọc thành rừng, sáng sớm đi học ở Trường tiểu học Nguyễn Du còn sợ cọp vồ”.

Đọc Một, có lúc tưởng như ta và cây đa đang văng vẳng nghe ông cụ già rổn rằng đọc nghe. Đọc lúc trưa hè yên ả. Đọc như đọc hịch. Một, tiết chế ngẫm, kể ít, và tả nhiều. Văn tả, nhất là tả động của Một, có thể thay cho cả ngẫm và kể. Đó là “bệnh”, của người vốn sống đuề huề và cũng là cái tạng phương Nam, cũng là thế văn mạnh, hiếm.

Cách đây mười lăm năm. Tôi về Đồng Nai, uống rượu, vớt cá, tắm đã trưa hè, rướn người ngặt vú sữa chũn chĩn nhúng sông tại một quán rượu sát mí nước. Cảm xúc dâng, tôi viết một truyện ngắn. Giữa mưa tầm tã, tôi ra đứng giữa cầu Đồng Nai, giữa đêm, nhìn về cù lao Cảnh, và trong phút phấn khích, tôi tuột mũ, áo, dầm mưa hàng tiếng đồng hồ. Đêm đó tôi sốt gần 42 độ, rồi viết được cái truyện có tựa “Qua Đường”, một trong những cái đời văn tôi ưng nhất. Chỉ hiềm rêu rao bốn năm trời chẳng tờ báo nào đăng. Ngày đó, sông Đồng Nai sạch lắm, trong lắm, ngọt lắm. Ở một cái ký gì gì, Một kể, “từng đàn cá bay rào rào xuống sông”. Lúc dầm mưa trên cầu Đồng Nai, hình như tôi có thấy điều này. Thế mà trước, Một đã dự báo “sông Đồng Nai sẽ quằn quại, dòng Thị Vải sẽ chết thôi”. Đúng vậy, giờ nó chưa chết hẳn nhưng đang nguềnh ngoàng ngoắc ngoải bởi mấy chục con cọp, con bạch tuộc, con bò tót sắt là hàng chục khu công nghiệp đẻ ra sắt thép, cao su, mì tôm, mì chính... nhổ thừa, nhổ vô tội vạ xuống lòng sông hiền hoà ngọt nước những thứ phế thải úa cây, chết cá làm sông đỏ ngầu, đặc sánh, chảy máu ồng ộc. Buồn quá.

Ở trên đã nói: “Văn Một không có chỗ cho...” thế mà mỗi lần nói về sông lại thấy Một mềm đi, mềm vì yêu quá dòng sông nơi hắn đạy đuỗi oằn mình. Mềm vì sông thuần phục hắn lâu rồi. Viết chính diện sông, Một có những đoạn văn đọc thăng hoa, ngây ngất.

“... Thả tầm nhìn dọc bờ bãi bên sông, nơi có con đường mới mở thẳng tắp phía sau chợ, tôi tưởng tượng qua lời kể của ông:

Bờ sông Đồng Nai với những hàng cây bằng lăng trổ hoa tím ngát. Những bụi cây Gừa buông bộ rễ hững hờ trên mặt nước như những cô gái ngồi chải tóc bên sông. Mùa hè đến, bờ sông lảnh lót bài hoà tấu rộn ràng của bầy chim chích choè về ăn trái Gừa chín. Những đứa trẻ lang thang dọc bờ sông với cái cần câu không có mồi vì cá nhiều vô kể, nhiều đến nỗi chỉ cần ném lưỡi câu không xuống nước là có thể câu được những con cá to như bắp tay. Mùa nước lên có thể bắt được những con cá ngược to như thân cây chuối, mùa nước rút cả con bay vun vút, mang rổ hứng chừng vài chục phút về kho tiêu ăn không hết...

Tôi thật sự ngạc nhiên bởi dòng sông Đồng Nai trong ký ức của ông Mười Cao lại huyền thoại và đẹp đẽ như vậy. Tôi nhìn dòng sông oằn mình chở nặng các chất thải của đời sống công nghiệp và thì thầm hỏi: “Có thật như thế sao sông ơi?”. “Có thật đấy, ngày xưa như thế đấy”. Câu trả lời xa xăm vọng lại, đầu óc mơ hồ tôi không rõ câu trả lời của dòng sông hay của ông Mười Cao đang ngồi dõi ánh mắt thăm thẳm về phía bên kia sông, nơi vạt nắng vàng đang trải lụa trên những hàng cây..."

Thế đấy, giờ hò hẹn bạn văn chương, hình như Một không rủ ai ra bờ sông Đồng Nai uống rượu nữa.

Cái ký tôi thích nhất của Nguyễn Một là “Thúng Quà Quê”. Tôi nghĩ, đây là một trong những tác phẩm tốt của Một và là bút ký có hạng bây giờ. Nó từa tựa như “Nhà Ba Hộ” của Nguyễn Văn Thọ, “Chuyến Đi Săn Cuối Cùng” của Sương Nguyệt Minh; “Lời Nguyền Dòng Họ” của Tạ Duy Anh... Kể ra, so sánh cái sự được, sự hay của ký với truyện thì có vẻ ngô nghê gì ấy, nhưng tôi cứ đánh sóng, cứ nói vậy, ai chê thì chê. Thực ra, truyện hay sẽ là ký mà ký hay cũng sẽ là truyện. Viết được ký để người đọc cảm nhận (ở một bình diện nào đó) như một truyện ngắn hay, thì đấy là thành công ngoài tưởng tượng của nhà văn. “Thúng Quà Quê”, ngoài những giá trị văn học nó đã dồn nén giai đoạn lịch sử máu lửa vào những sự việc, trăn trở, vận mình của một lớp người, không kể giới tuyến, ý thức chính trị vào những giá trị thăng hoa của cuộc sống, đó là tính nhân bản và lẽ người trong hành trình thơ ấu, tâm tưởng của một cậu bé sống bằng nhiên trong một đất nước máu lửa rang người. Ở đó, những đứa trẻ vừa sinh, tiếng khóc, nghe đã phải khác, phải át tiếng bon rền đạn nổ. Ký viết ngọt, và chân. Đọc nhiều lần Ký này, mà lần nào tôi cũng rưng rưng và bao giờ cũng cảm giác nghèn nghẹn nơi ngược trái.

Tôi sẽ dành vài ngàn từ để nói về “Đất Trời Vần Vũ”, tiểu thuyết vừa ra đời đã gặt hái nhiều khen chê, khẩu chiến, bút chiến cả trên báo viết, báo mạng, cả những lúc trà dư tửu hậu các cuộc hội ngộ văn chương. Rồi chuyện “Đất Trời Vần Vũ” bị tạm dừng phát hành, hiểu đơn giản là bị đình. Sự đình lại thiển nghĩ có khi hay, như chuyện tái ông mất ngựa của một thân phận văn học (xin được nghĩ hoàn toàn ở khía cạnh văn chương). Đã có rất nhiều người, nhiều nhà văn nổi tiếng đọc rồi nói về “Đất Trời Vần Vũ”. Tôi biết, có người đọc qua qua, rồi nói, có người cầm trên tay, nhìn bìa rồi nói, có người đọc kỹ, đọc ba bốn lần rồi nói chẳng được bao. Và lại có người nghe thông tin về “Đất Trời Vần Vũ” rồi phán. Còn cái câu “Đất trời vần vũ không dành cho những người yếu bóng vía” nghe sạo quá. Cái người viết mấy dòng giới thiệu “Đất Trời Vần Vũ” trên một tờ báo nào đó, thoáng đọc tôi đinh ninh sẽ là chưa đọc hết tác phẩm đâu. Vì xét khía cạnh nghề, nhòm qua là biết. “Đất Trời Vần Vũ” có dăm sự kiện, hình tượng... thuộc lối spine-chilling; bloodcurdling (rợn người). Vì vậy, nó mới có giá, chứ từ đầu chí cuối đọc đều gai thì “Đất Trời Vần Vũ” thành tập sách ma, liệt vào loại sách kinh dị mất rồi. Cái lớn, cái được, thành công ở tiểu thuyết đã nói ở trên. Tôi là người chính thức cầm trên tay tác phẩm thì chưa nhưng tôi đã đọc từ bản thảo thô đầu tiên trên máy tính tác giả ưu ái gửi cho.

Có triết gia nói: “Muốn có tác phẩm để đời cần ba điều: Vùng đất, dân tộc đó có gì để viết; vùng đất, dân tộc đó có nhà văn xuất sắc không; và nhà văn đó viết có đúng vào thời điểm sung sức, phát tiết tinh hoa?”. Đồng Nai là miền đất Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đàng Trong khai phá khi còn rất hoang vu. Ông đặt Đại bản doanh ở Cù lao Phố; lấy Đồng Nai làm huyện Phước Long, dựng dinh Trấn Biên, lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình, dựng dinh Phiên Trấn, đất đai mở mang ngàn dặm. Ông chiêu mộ lưu dân lập nghiệp, tổ chức bộ máy hành chính từng bước hanh khai, khuyến khích phá hoang, thúc đẩy Cù lao Phố hưng thành cảng thị sầm uất, năng động nhất Đàng Trong suốt thế kỷ XVIII. Ông lại phụng mệnh chúa Nguyễn Phúc Chu dẹp vua Chân Lạp giữ vững biên ải phương Nam. Đồng Nai có Chùa Ông, thờ Quan Vân Trường, dũng tướng hiển thần đời Tam Quốc - Trung Quốc, dựng năm 1684 gắn liền hành trang mở cõi; ở đây còn khai quật được tượng Phật Bà xác định phong cách nghệ thuật tiền Angkor hay hậu Óc Eo, niên đại thế kỷ thứ VII-VIII sau Công nguyên. Vậy, điều kiện cần đầu tiên để có tác phẩm tốt là đủ đầy, “Đất Trời Vần Vũ” được dựng với tâm thế, thế. Và “Nguyễn Một bị tác phẩm lôi đi” - Quả không sai. Nguyễn Một đang sung sức, sẵn sàng nhất ở thời điểm từ trước đến giờ. Tôi trong số rất ít người được may mắn tham gia hành trình trong hành lộ giao hoan “Đất Trời Vần Vũ”. Những lúc khuya khoắt, hay khi chính ngọ, quãng say mềm đang viết, khi đang nghĩ, khi chớm ấp ủ, gợt, vun những chi tiết văn học tái tạo dằng dặc quãng lịch sử máu lửa ba trăm năm mà cù lao Phố, mảnh đất giờ tồn tại chiếc mộ vọng của Thượng đẳng công thần đặc Trấn phủ Chưởng cơ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, chắc chắn là cù lao Dao trong tác phẩm Một thường kể, nhắn tin se sắt hoặc hân hoan chia cảm xúc. Khoan nói về giá trị nghệ thuật, khoan nói về diễn tiến của sự chuyển tải thông tin bằng ngôn ngữ nhiều chiều khác lạ. Có thể khẳng định “Đất Trời Vần Vũ” là một dấu ấn, khắc dấu mạn thuyền về một thiên văn học giá trị của xứ sở suốt mấy trăm năm đất rựng trời vần vũ này.

“Đất Trời Vần Vũ” được viết khác so với các lối cách diễn tiến những tác gia tiểu thuyết. “Đất Trời Vần Vũ” có dáng dấp từa tựa như “Quovaris” (tôi muốn nói là cách tiếp cận vấn đề của tiểu thuyết). Cũng người dẫn chuyện, kể chuyện, xưa gắn với nay, truyền thuyết gắn với đời sống thực; sức mạnh vũ trụ quyền năng gắn với trần thế; thế lực gắn với người bị áp bức và trên hết là sức mạnh, quyền năng của tình yêu được trải dài trong nhiều chương, rồi cao hơn nữa là vấn đề hành tiến văn hóa, lẽ người trong tác phẩm. Rất nhiều câu chuyện, điển tích, được kể như một chứng nhân, hòa loãng, tan vụn trong đời sống song hành dã sử, hoặc ẩn dụ, là mầm cây trong những nhân vật văn học (tôi xin nhấn mạnh, là nhân vật văn học) mà khi đọc, độc giả chỉ cảm nhận được xử lý tình huống của tác giả là thông điệp, trạng huống, chứ không đưa đến những câu chuyện, hành động cụ thể. Chính vì vậy người có nghề (ít nhất là nghề đọc) sẽ cảm được cái hay, cái vượt của “Đất Trời Vần Vũ”, còn người đọc qua, hoặc hiểu sơ giản, máy móc sẽ cảm thấy lỗi bởi tôi tin rằng, với bút văn ngót hai chục năm Nguyễn Một, hay bất cứ một nhân mới vào nghề cũng đều có thể nhận thấy và sửa ngay. Có câu chuyện: Cồng chiêng Tây nguyên của ta được công nhận là di sản văn hóa thế giới. Nên hiểu là Unesco công nhận là công nhận cái không gian cồng chiêng của Tây Nguyên chứ mấy bộ cồng chiêng này sánh sao những bộ cồng chiêng ở vùng Suncothai - Thái Lan, giàn cồng 10 chiếc có tên là Bonang của Indoneisa nổi tiếng khắp Đông Nam Á... Xin được cắt nghĩa chuyện là ở chỗ này!

Không gian văn học “Đất Trời Vần Vũ” được thẩm cảm bởi không gian suốt chiều dài lịch sử ba trăm năm, được tái hiện từng đường nét, các nối, dựng đứng trong nhiều sự việc, điển tích và điều đặc biệt là tái hiện trong từng tính cách nhân vật, từ Trần tướng quân, đến Ba Chuông, từ nhà thơ đến nhân vật thầy Trí; từ một Tư Ngồng ghê rợn đến cô Gấm hồng chuân nghi ngờ cả con tim mình nữa; nhân vật Trần Đình sống kiêu hùng, chết oan khiên đến đoạn trước bênh biêu mà sắc đậm reo trong tiếng mõ chiều cuộc đời ni cô Diệu Lan... và cả lưỡi gươm Trần Đại vung lên gọt lắt đêm đen, cắt phăng ruột thịt bởi chữ ngu trung của một dũng tướng xa cơ, vân vân và vân vân. Có những chương viết rất thăng hoa, đọc cực hay và cuốn hút như chương 25: Chuyện kể của nhà thơ: Dục vọng như dòng nước chảy xiết của thượng nguồn dòng Thanh Long hùng vĩ, nó dễ dàng cuốn trôi tất cả những bông hoa đẹp đẽ nhất, nếu tính cờ rơi vào dòng xoáy của nó; chương 3: Con người không dễ dàng quên được quá khứ của mình. Quá khứ đôi khi như lưỡi dao bén ngót cứa vào trái tim đau buốt để lại vết thương mãi mãi không lành miệng; chương 20: Trở về một bữa hôm nay / Nhớ ngàn xưa đã về đây một lần. (* Thơ Bùi Giáng); Chương 39: Chuyện kể cuối cùng của nhà thơ: “Hắn chưa đủ nội lực để giết chết phụ nữ, cho dù đó là một cô gái điểm, bởi họ đã sinh ra những giấc mơ và các vị thần, họ mạnh hơn đàn ông gấp trăm lần..."

Còn cái gọi là “thế giới song song” Nguyễn Một dùng để hóa giải, then lẫy trong sự giải quyết vấn đề của truyện, những chuyện. Đây là giải pháp an toàn và thông minh của nhà văn. Khi thấy cách xử lý của tác giả, tôi rất thích thú bởi trong rừng rập rì chi tiết, sự việc, xung đột mà cách giải quyết dù tối ưu đến mấy, thậm chí dùng cả hệ quy chiếu của văn hóa cũng khó có thể xử lý thấu đáo, nhất là nhiều sự việc chưa có độ lùi thời gian, không gian để chiêm nghiệm, khởi tạo và kết thúc. “Thế giới song song” trong tiểu thuyết ví như cõi tĩnh hằng, bến sống đặc biệt ba chiều, là nơi cảm thức - vật chất, không lằn ranh. Ở đấy tồn tại thế giới vô chiêu và diệu nghiệm. Ở đấy sẽ hòa loãng, lý giải tĩnh liệt hoàn toàn các chu trình hồi chuyển. Ở đấy doanh biên tái tạo, nối dài diễn trình sự sống. Ở đấy thăng hoa giá trị theo đường xoắn ốc, và quan trọng tổng hòa cân bằng mọi thuyết lý, suy tưởng, ước mơ, miền tồn tại, khiến con người đủ pháp giới vũ hằng dễ dàng vượt lên những giá trị hiển mực tinh thần và vật chất... “Thế giới song song” được Nguyễn Một mở ra dung dị và thuận giản, khiến người đọc kết tủa được cảm xúc ngoại khái văn học. Nhưng điều đặc biệt như bông hoa nở bung ở những trang về cuối của tiểu thuyết đó là sự kết luận sự kỳ vĩ quyền lăng của “thế giới song song” xuyên suốt mấy trăm trang tiểu thuyết vẫn không thể sánh được với tình yêu, không thể tiên tri được lẽ người, bản thể tuận hành của lẽ người, lẽ sống tự nhiên. Đó là thông điệp lớn mà Nguyễn Một gửi đến cho đông đảo độc giả

Có thể nói “Đất Trời Vần Vũ” có dáng dấp một tiểu thuyết lớn, nó dường mang sứ mạng lĩnh hội và tổng kết. Hiện tại (xin chỉ nói là hiện tại) có thể gọi “Đất Trời Vần Vũ” là một trường ca - tình yêu - máu và đất.

Tin rằng, lần tái bản tiếp Đất trời vần vũ sẽ được hoàn chỉnh để làm tròn xứ mạng đất rựng trời vần vũ của một vùng đất gửi gắm và trao cho Nguyễn Một. Lần nữa, xin cảm ơn tác giả, Nhà văn Nguyễn Một đã chắt cạn những giọt mồ hôi lao động tháng ngày qua để đưa đến cho độc giả những cảm nhận nhiều chiều, những đúc kết sống động, những ngoại luận định giản, hoặc làm sáng rỡ thêm những giá trị nhân bản về con người, sự tổng kết văn học thấu đáo về sự vật vã của một dân tộc, vùng quê văn hóa. Tin rằng những giá trị mà “Đất Trời Vần Vũ” khắc dấu, sẽ là dấu ấn văn học được tôn trọng, tôn vinh trong lòng bạn đọc khắp cả nước.

P. Đ. M

Notes

[←1]

Sưu tầm tại chùa Đại Giác - Biên Hòa.

[←2]

Thơ Nguyễn Tất Nhiên

[←3]

Theo “Gia Định thành thông chí”

[←4]

Theo “Biên Hòa sử lược” của Lương Văn Lựu

[←5]

Truyện thơ Nguyễn Đình Chiểu

Table of Contents

- CHƯƠNG 1
- CHƯƠNG 2
- CHƯƠNG 3
- CHƯƠNG 4
- CHƯƠNG 5
- CHƯƠNG 6
- CHƯƠNG 7
- CHƯƠNG 8
- CHƯƠNG 9
- CHƯƠNG 10
- CHƯƠNG 11
- CHƯƠNG 12
- CHƯƠNG 13
- CHƯƠNG 14
- CHƯƠNG 15
- CHƯƠNG 16
- CHƯƠNG 17
- CHƯƠNG 18
- CHƯƠNG 19
- CHƯƠNG 20
- CHƯƠNG 21
- CHƯƠNG 22
- CHƯƠNG 23
- CHƯƠNG 24
- CHƯƠNG 25
- CHƯƠNG 26
- CHƯƠNG 27
- CHƯƠNG 28
- CHƯƠNG 29
- CHƯƠNG 30
- CHƯƠNG 31
- CHƯƠNG 32
- CHƯƠNG 33
- CHƯƠNG 34
- CHƯƠNG 35
- CHƯƠNG 36
- CHƯƠNG 37
- CHƯƠNG 38
- CHƯƠNG 39
- CHƯƠNG 40
- PHỤ LỤC