OSHO

Con đường bên ngoài

mọi con đường

Bài nói về Sarvasat Upanishad

HÀ NỘI 5/2010

OSHO

The Way beyond

Any Way

Talks on the Sarvasar Unpanishad    

Mục Lục

Giới thiệu. 4

1 Một thuyền, hai lữ khách. 6

2 Truy tìm.. 25

3 Hiền nhân trả lời 39

4 Bốn trạng thái của tồn tại 49

5 Cuộc tìm kiếm cá nhân. 59

6 Thể vật lí và năng lượng. 71

7 Thể trí và các thể nhận biết và phúc lạc. 83

8 Vượt ra ngoài giác quan. 99

9 Bạn là nhà tù riêng của mình. 111

10 Chúng ta là điều ta làm.. 122

11 Vĩnh hằng là gì?. 137

12 Tình yêu là tự do. 150

13 Bạn còn nhiều hơn bạn tưởng. 160

14 Chấm dứt ảo tưởng. 168

15 Kẻ hầu đã trở thành chủ. 184

16 Bên ngoài tất cả - nhân chứng. 200

17 Như thế là bí ẩn này. 215

Về Osho. 227

Giới thiệu

Ngay lần đọc đầu tiên, tôi đã cảm thấy rân ran khắp người.  Lần  đọc  thứ  hai,  tâm  trí  tôi  trở  thành  giống  như đông lại. Đến lần đọc thứ ba, tôi tìm tâm trí mình và thấy nó nhão ra trên sàn. Bạn đọc thân mến, cảnh báo trước: loạt bài nói này về Sarvasar Upanishad không dành cho những kẻ nhát gan. Nó là phá huỷ dần tất  cả những  cái mà  người  ta  níu  bám  vào  nhân  danh  cá  tính  mình.  Cho nên  nếu  bạn  muốn  vẫn  còn  như  bạn  hiện  thế,  dừng  lại bây  giờ;  bằng  không,  những  lời  này  sẽ  ám  ảnh  bạn  và bạn sẽ chẳng bao giờ như cũ nữa.

Những lời này đã được nói ra bởi ai đó, người đã trở thành sự vắng mặt, người đã trở thành phương tiện  cho sự  tồn  tại,  phương  tiện  sẽ  mang  bạn  tới  cánh  cửa  nơi chân lí tự hiển lộ mình trong thuần khiết toàn bộ của nó.

Trong  những  bài  nói  này  về  Sarvasar  Upanishad, Osho  thổi  luồng  sinh  khí  vào  nhưng  văn  bản  cổ  đại. Người trình bày chúng theo cách mà con người hiện đại có thể hiểu được, theo cách đem ý nghĩa vào những hỗn loạn  xảy  ra  trên  khắp  thế  giới.  Những  chân  lí  này  đã được biết tới trong hàng thế kỉ rồi và như Osho nói, "Đã được  nói  thường  xuyên,  nhưng  chúng  không  thể  nào được hiểu chỉ bởi việc nói, chỉ hiểu được bởi việc sống. Sống nó là cách duy nhất để biết nó." Mối quan tâm của người là ở chỗ cái thực bên trong bạn bắt đầu lớn lên và rằng  nó  không  trở  thành  tri  thức  thêm  nữa.  Theo  khía cạnh  này,  người  quan  tâm  rất  nhiều  tới  việc  hướng  dẫn   bạn đi qua những đồng nhất giả tạo để cho bạn không trở thành giống như con lừa chất nặng sách vở.

Sâu bướm, ngay cả khi nó nhìn thấy bướm bay, cũng không  có  ý  tưởng  rằng  điều  này  sẽ  là  định  mệnh  tối thượng của nó. Khi bạn uống những lời này, điều gì đó xảy  ra  bên  ngoài  những  lời  này,  và  bạn  có  thể  kinh nghiệm  tự  do  của  việc  là  con  bướm  bay  trên  bầu  trời rộng mở.

Upanishad  này  bắt  đầu  với câu hỏi:  "Tù  túng  là  gì? Giải thoát là gì?" và kết thúc với câu hỏi, "Ta không là người làm - làm sao có thể có tù túng hay giải thoát cho ta?"  Nếu  đây  là  câu  trả  lời,  sao  nó  lại  không  được  cho ngay từ đầu? Lí do là ở chỗ Upanishad này là quá trình từng bước hướng tới chứng ngộ, quá trình làm tan biến dần, nơi người tìm kiếm được đưa tới trạng thái vô câu hỏi. Thông điệp bản chất được nêu là ở chỗ thực tại tối thượng là một. "Không có phân tách các cá nhân, chỉ có một sự tồn tại phổ quát."

Một trong những chỉ trích đã được nêu ra trong quá khứ cho quan điểm này đã là: nếu đây là hoàn cảnh, thì chẳng còn gì để làm trong cuộc sống cả; rằng chẳng có đúng  hay  sai,  không  tội  lỗi  hay  đức  hạnh,  rằng  bất  kì điều gì bạn làm cũng đều tốt. Tuy nhiên, Osho đã làm rõ ràng  rằng  đây  không  phải  là  ý  định  của  người  chứng ngộ. Mục đích duy nhất của họ là giúp bạn buông bỏ cấu trúc bản ngã và tan biến vào trong thực tại cái một. Quá trình tan biến này đưa chúng ta vào cuộc hành trình qua bốn  trạng  thái  của  tâm  thức  và  năm  thể.  Bốn  trạng  thái tâm thức là thức, mơ, ngủ và turiya. Năm thể là thể vật lí,  năng  lượng,  tâm  trí,  nhận  biết  và  phúc  lạc.  Sau  khi giải thích cách chúng ta trải qua năm thể này, Osho lập tức bắt đầu nói về sướng và khổ. Người giải thích rằng lí do cho điều này là ở chỗ nói về năm thể riêng chẳng ích lợi  gì  cho  chúng  ta  chừng  nào  chúng  ta  còn  chưa  biết nguyên nhân của đồng nhất của mình với thân thể vật lí. Bất  kì  khi  nào  chúng  ta  kinh  nghiệm  sướng,  chúng  ta đều nghĩ rằng chúng ta đang có nó từ thân thể mình. Bất kì khi nào chúng ta kinh nghiệm khổ, chúng ta đều cho rằng chúng ta nhận nó từ ai đó khác. Sự tù túng với thân thể là bởi vì chúng ta nói rằng thân thể là nguồn gốc của mọi  sướng  còn  bất  kì  khổ  nào  đều  do  người  khác  gây ra." Tuy nhiên Osho còn tiếp tục nói rằng, "Thân thể là nguồn gốc của cả sướng và khổ. Chúng sẽ phủ định lẫn nhau,  và  thế  thì  bạn  sẽ  phải  tìm  cái  là  nguồn  gốc  của phúc lạc."

Cho  nên  đồng  nhất  vẫn  còn  dai  dẳng  bởi  vì  gắn  bó của chúng ta với cái mà chúng ta gọi là tri thức. Vấn đề là ở chỗ tất cả các tri thức của chúng ta đều tới từ người khác. "Bất kì điều gì chúng ta có, chúng ta đều đã nhận từ người khác. Đó là lí do tại sao chúng ta đứng ăn xin trước  người  khác  cả  đời  mình.  Chúng  ta  sợ  rằng  nếu người khác từ chối hỗ trợ cho chúng ta, chúng ta sẽ tuột đi và biến mất." Với tan biến của bản ngã chúng ta đi tới việc  biết  vốn  là  trạng  thái  của  hiện  hữu  và  không  phụ thuộc  vào  bất  kì  đối  tượng  nào.  Bản  ngã  là  bịa  đặt  của riêng chúng ta và phụ thuộc vào cái gọi là tri thức. Tâm thức không phải là bịa đặt của chúng ta, nó tồn tại trước khi  thân  thể  được  sinh  ra  và  sẽ  tồn  tại  sau  khi  thân  thể chết đi.

Chung  cuộc,  Osho  nói,  "Chỉ  có  một  cách  và  đó  là cởi bỏ tất cả tri thức của chúng ta như quần áo và gạt nó sang  bên,  trở  thành  trần  trụi,  như  nó  đã  thế.  Theo  cùng cách này, khi bạn có thể trở thành được trần trụi với mọi tri thức, khải lộ bên trong xảy ra. "

Tôn  giáo  vậy  "là  nghệ  thuật  chết,  nghệ  thuật  triệt tiêu.  Bản  ngã  của  chúng  ta  phải  biến  mất  theo  cách  mà nó  không  bao  giờ  có  thể  được  tìm  thấy  lại,  sao  cho  chỉ cái trống rỗng là còn lại. Chỉ trong cái trống rỗng đó mà chúng ta mới có thể hiểu ra bản tính thực của mình.

Cầu  cho  bạn  tan  biến  trong  báu  vật  này  của  huyền môn phương Đông và cầu cho hoa mưa rào lên bạn.

Swami Anand Yogendra, B.A., Ll.B. Poona, 12/1989   

1 Một thuyền, hai lữ khách

Aum.

Cầu cho điều thiêng liêng bảo vệ cả hai chúng ta; Cầu cho điều đó chăm sóc cả hai chúng ta... Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng.

Sáng lạn là việc biết của chúng ta. Cầu cho chúng ta không ghen tị. Aum, an bình, an bình, an bình

Chắt lọc ra điều bản chất từ điều thông thường, điều không ý nghĩa đã là đủ khó rồi, nhưng thế rồi chắt lọc ra điều tinh tuý của tất cả những điều bản chất còn khó hơn nhiều  lắm.  Khám  phá  ra  điều  có  ý  nghĩa  từ  điều  không có ý nghĩa đã không dễ dàng rồi, nhưng thế rồi chắt lọc ra ý nghĩa tối thượng từ tất cả những điều có ý nghĩa thì gần như không thể được. Tìm vàng trong cát bụi bộc lộ những thử thách và khó khăn riêng của nó, nhưng tìm ra tinh  chất  của  vàng  từ  vàng  thì  gần  như  là  không  thể được.

Ý  nghĩa  của  Sarvasar,  của  Sarvasar  Upanishad,  là: điều tinh tuý, cái nền tảng nhất của tất cả mọi tri thức bí truyền đã từng được phát hiện ra. Điều bản chất mà thậm chí  không  thể  bỏ  đi  lấy  một  lời,  không  cái  gì  có  thể  bị cắt bỏ đi, điều bản chất mà những cái thô thiển đã bị khử bỏ hết và chỉ bản thân sự thuần khiết là còn lại, từ đó mà cái thô thiển vốn là vàng đã được tách ra và chỉ còn "tính vàng" tuyệt đối mới được giữ lại - điều như thế chính là Upanishad này.

Trong  việc  hiểu  Upanishad  này,  những  cánh  cửa  sẽ mở ra cho hiểu biết sâu sắc nhất mà những thiên tài của loài  người  đã  biết  tới.  Do  đó  mới  có  cái  tên  của  nó, Sarvasar: bí mật của các bí mật, bí ẩn bên trong mọi bí ẩn, điều bản chất của các điều bản chất.

Một điều như vậy cũng là nguy hiểm nữa, bởi vì khi khoa  học  trở  nên  ngày  một  tinh  vi,  nó  cũng  trở  thành ngày một khó nắm bắt hơn. Chân lí càng thuần khiết, nó càng đi xa hơn khỏi việc hiểu của chúng ta. Đấy không phải là lỗi của chân lí, đấy chỉ là việc hiểu của chúng ta bị giới hạn đến mức lỗ hổng giữa chúng ta và chân lí đã trở  thành  bao  la.  Lí  do  duy  nhất  cho  điều  này  là  ở  sự không thuần khiết của chúng ta. Do đó, chân lí càng tinh tế, nó càng trở nên không thực tế cho chúng ta trong sự tồn tại hàng ngày của mình.

Đó  là  lí  do  tại  sao,  mặc  dầu  tri  thức  tối  thượng  về cuộc sống đã được phát hiện ra trên đất nước này, tất cả mọi  điều  chúng  ta  làm  là  lãng  phí  thời  gian  đơn  thuần nói  về  nó.  Với  chúng  ta  chưa  bao  giờ  xuất  hiện  việc chúng  ta  phải  sống  nó.  Và  cho  dù  chúng  ta  có  muốn sống  nó,  thì  chúng  ta  cũng  không  biết  cách  nào  để  áp dụng  nó  -  cho  dù  chúng  ta  quyết  định  làm  điều  này, chúng ta vẫn không biết phải bắt đầu đi vào chiều hướng nào. Nó sâu sắc, tinh tế tới mức chúng ta vứt bỏ mọi hi vọng  về  việc  sống  nó.  Thế  rồi,  chỉ  để  tự  lừa  dối  mình, chúng ta nói về nó và cảm thấy được an ủi.

Cho  nên  chúng  ta  đã  nói  về  nó  hàng  thế  kỉ  -  và chúng ta đã nói về điều không thể nào được hiểu chỉ bởi việc nói nó, về điều chỉ có thể được biết bằng việc sống nó.  Sống  là  cách  duy  nhất  để  biết  nó.  Chúng  ta  có  thể hiểu nó chỉ nếu chúng ta hoà nhập nó vào trong các kiếp sống của mình. Sống nó là hiểu nó.

Có  những  chiều  hướng  sâu  sắc  của  cuộc  sống  nơi không lỗ hổng nào tồn tại giữa biết và hiện hữu; nơi biết nó và hiện hữu nó là một và như nhau; nơi hiện hữu nó là cách duy nhất để biết nó.

Nhưng ‘hiện hữu’ dường như khó với chúng ta còn

‘biết  về’  thì  lại  thấy  dễ  dàng,  bởi  vì  tất  cả  những  gì chúng  ta  thường  ngụ  ý  qua  việc  biết  là  biết  vài  lời,  vài học thuyết, vài triết lí, vài kinh sách. Trí tuệ của chúng ta trở  nên  được  chất  đầy  với  những  lời  và  học  thuyết, nhưng  trái  tim  vẫn  còn  trống  rỗng.  Và  không  có  tình huống nào nguy hiểm hơn điều này - nơi trí tuệ sẽ tạo ra

ảo tưởng rằng người ta đã đạt tới, trong khi chẳng cái gì thực tế được đạt tới cả. Với trí tuệ như thế này, người ta cảm thấy rằng người ta tràn đầy, nhưng bên trong tất cả đều  trống  rỗng  và  hổng  hoác,  nghèo  và  khổ.  Linh  hồn vẫn còn sống trong ảo tưởng rằng nó là hoàng đế.

Nhiều người bị lầm đường lạc lối bởi trí tuệ hơn bởi dốt  nát,  và  nhiều  người  chết  đuối  trong  khi  ngồi  trong con thuyền trí tuệ hơn là ngồi trong con thuyền giấy của dốt  nát,  bởi  vì  người  ta  có  vẻ  như  biết  rồi  -  mặc  dầu người  ta  chẳng  biết  gì  cả.  Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  đã  nói rằng  câu  cách  ngôn  tinh  tế  của  trí  huệ  tối  thượng  như trong Sarvasar Upanishad cũng là nguy hiểm; nỗi sợ là ở chỗ  chúng  ta  có  thể  chỉ  biến  chúng  thành  đối  tượng  để nghĩ tới. Chúng ta có thể nghĩ về chúng, hiểu thấu chúng và thế rồi bị kết thúc với chúng. Do đó, tôi dặn trước các bạn  rằng  dấn  thân  vào  các  giáo  huấn  của  Upanishad cũng giống như chơi với lửa. Upanishad không thể được hiểu mà không trở nên bị biến đổi.

Nhìn  vào  nó  như  thế  này:  có  những  giáo  huấn  nào đó  có  thể  được  học  cho  dù  chúng  ta  vẫn  còn  y  nguyên như  cũ.  Người  ta  không  cần  tự  biến  đổi  mình  để  học toán học hay lịch sử hay cái gì đó giống thế. Con người có thể vẫn còn như cũ còn việc học của người đó sẽ tích luỹ  lại.  Bản  thể  bên  trong  của  người  đó  không  cần  trải qua bất kì biến đổi nào: người đó có thể vẫn còn như cũ và chỉ tích luỹ tri thức. Không cần gì tới cuộc cách mạng bên trong để trở thành nhà lịch sử hay nhà toán học hay nhà khoa học.

Nhưng tôn giáo là vấn đề hoàn toàn khác. Trong tôn giáo biến đổi là cần thiết trước khi có thể thu được việc biết.  Chừng  nào  bạn  còn  chưa  thay  đổi,  bạn  không  thể nào hiểu được; bạn sẽ phải được biến đổi để hiểu. Chừng nào biến đổi còn chưa mang tính bản thể bên trong của bạn,  tích  luỹ  trí  tuệ  sẽ  không  có  tác  dụng;  chúng  trở thành lừa dối, tự lừa dối. Đó là lí do tại sao tốt hơn cả là vẫn còn dốt nát thay  vì tự lừa dối mình bằng giả tưởng sai lầm về tri thức, bởi vì người dốt nát ít nhất cũng còn khiêm  tốn,  người  có  học  trở  nên  bản  ngã  và  kiêu  ngạo. Người dốt nát ít nhất cũng còn cảm thấy nỗi đau của cái trống rỗng trong mình và nước mắt chảy ra từ mắt người đó,  nhưng  người  có  học  vênh  váo,  nước  mắt  của  người đó đã khô mất rồi và cơn khát của người đó đã biến mất dần. Thậm chí nước giả cũng có khả năng thoả mãn cho cơn khát của người ta....

Chúng ta tất cả đều có những mơ thuộc loại này: bạn thực tế rất khát, và thế rồi bạn mơ rằng mình đang uống nước và cơn khát của bạn dịu đi. Theo cách này giấc ngủ của bạn không bị phá vỡ. Mơ được tạo ra chỉ để hỗ trợ cho  giấc  ngủ  của  bạn.  Nếu  bạn  cho  rằng  mơ  quấy  rối giấc  ngủ  của  bạn,  thế  thì  bạn  không  nhận  biết  về  khoa học của mơ. Nếu bạn cho rằng không mơ, giấc ngủ của bạn sẽ sâu hơn, thế thì bạn lầm. Bạn thậm chí sẽ không có khả năng ngủ được nếu bạn không có mơ.

Thực tại, mơ đơn giản hỗ trợ cho giấc ngủ của bạn. Bất kì khi nào giấc ngủ của bạn sắp bị phá vỡ, mơ sẽ tới để  lừa  bạn  và  giúp  cho  giấc  ngủ  của  bạn  tiếp  tục.  Bạn đang  khát,  nhưng  nếu  bạn  không  có  mơ  rằng  bạn  đang uống  nước  tại  bờ  sông  thì  giấc  ngủ  của  bạn  sẽ  phải  bị ngắt  quãng,  cơn  khát  là  điều  có  xu  hướng  ép  buộc  thế. Nhưng bạn tạo ra mơ rằng bạn ở bờ sông, hay đang tắm trong hồ và uống nước thoả thích. Bạn có mơ này và cơn khát của bạn được dịu đi; nói được dịu đi là không đúng, thay  vì  thế  nó  dường  như  được  dịu  đi  thôi,  và  như  vậy giấc  ngủ  tiếp  tục.  Bạn  đói,  cho  nên  bạn  mơ  rằng  bạn được  mời  tới  bữa  tiệc  trong  cung  điện  hoàng  gia  và  do đó  giấc  ngủ  của  bạn  không  bị  phá  vỡ.  Bạn  đã  kìm  nén thôi  thúc  về  dục  của  mình  -  bây  giờ  nó  nảy  sinh  trong bạn trong mơ. Mơ đem tới phụ nữ đẹp ngay cả cho kẻ ăn mày... và giấc ngủ của bạn tiếp tục.

Cũng  như  chúng  ta  làm  dịu  cơn  khát  bằng  nước tưởng tượng trong mơ, điều đó cũng xảy ra trong cái gọi là trạng thái thức của chúng ta. Upanishad nói rằng trạng thái tỉnh thức của chúng ta cũng chỉ là mơ. Trong trạng thái  mơ  đó  chúng  ta  đang  che  giấu  dốt  nát  của  mình bằng việc tích luỹ tri thức giả, bằng việc học và ghi nhớ nó.  Do  vậy  giấc  ngủ  của  chúng  ta  không  bị  phá  vỡ  và những chuyện trần tục của chúng ta có thể tiếp tục theo cùng cách như giấc ngủ của chúng ta tiếp tục trong đêm.

Cũng như một người tỉnh dậy từ giấc ngủ và ý thức đi  vào  một  chiều  hướng  khác,  theo  cùng  cách  đó,  khi một người thức tỉnh từ giấc ngủ gọi là 'thế giới này', thì tính  chất  sannyas  xảy  ra  và  tâm  thức  đi  vào  một  cõi khác. Tính chất sannyas nghĩa là bây giờ người ta không còn chọn lựa hoạt động trong thế giới này như kẻ mộng du nữa, bây giờ người ta đơn giản muốn sống một cách có ý thức.

Nếu bằng việc nghe những bài nói này về Upanishad mà  bạn  chỉ  trở  thành  hiểu  biết  hơn,  thế  thì  tôi  đã  phạm phải lỗi lầm qua việc nói, tôi đã trở thành kẻ thù của bạn. Nếu  với  những  bài  nói  này  bạn  bây  giờ  bắt  đầu  cuộc hành trình của tự biến chuyển, thế thì điều tôi nói đã là ích lợi và tốt cho bạn.

Điều  tôi  sẽ  nói  có  thể  trở  thành  chất  độc,  chất  cực độc,  nếu  bạn  biến  nó  thành  một  chủ  đề  cho  việc  thảo luận của mình, như thức ăn cho trí tuệ của bạn và như sự bảo vệ cho giấc ngủ của bạn. Điều tôi sẽ nói cũng có thể trở thành nước cam lồ nếu bạn không làm nó thành thức ăn  cho  trí  tuệ,  nếu  thay  vì  thế  nó  phát  triển  thành  một quyết  tâm,  một  năng  lượng  có  tiềm  năng  làm  biến  đổi trái  tim  bạn.  Tất  cả  điều  đó  sẽ  phụ  thuộc  vào  điều  bạn làm với Sarvasar Upanishad này. Nếu bạn trở về từ đây chỉ để đã học vài điều mới mẻ thêm thì việc đó sẽ không tốt, tốt hơn cả là bạn đừng đến đây chút nào. Nếu bạn trở về từ đây mà thu được thêm thông tin nào đó, hiểu biết thêm nào đó, thì việc tới và đi của bạn đã hoàn toàn vô dụng.

Không,  tôi  không  có  ý  định  hay  ham  muốn  nào  để thêm  thông  tin  cho  cái  kho  hiểu  biết  của  bạn.  Thay  vì thế, tôi muốn bạn trở về được biến đổi chút ít, được thay đổi  chút  ít;  tôi  muốn  chính  tầm  nhìn  của  bạn  thay  đổi, không phải kí ức của bạn; việc hiểu biết của bạn trưởng thành, không phải tri thức của bạn. Tôi muốn bạn trưởng thành, không phải là trí tuệ của bạn trưởng thành.

Làm  sao  cái  vốn  là  hiện  hữu  thực  của  bạn  có  thể trưởng  thành  được  -  không  phải  tri  thức,  mà  chính  sự hiện  hữu  của  bạn?  Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  lại  nói  rằng Upanishad này là nguy hiểm.

Đương  đầu  với  chân  lí,  cho  dù  chút  ít  thôi,  cũng không phải là trò chơi; nó là nguy hiểm, bởi vì chân lí sẽ không  cho  phép  bạn  vẫn  còn  như  bạn  hiện  thế.  Nó  sẽ làm  thay  đổi,  quật  đổ,  phá  huỷ  và  làm  mới  bạn.  Nó  sẽ cho  bạn  sinh  thành  mới.  Chắc  chắn  có  đau  đớn  trong việc  sinh  này,  nhưng  không  đau  thì  làm  sao  có  thể  có việc sinh mới được? Và khi có nhiều đau đớn thế cho bà mẹ trong việc sinh ra một con người khác, thì sẽ còn có nhiều  đau  đớn  hơn  trong  việc  sinh  thành  ra  cái  ta  riêng của chính mình. Người mẹ mang hài nhi trong bụng chỉ trong  chín  tháng;  chúng  ta  đã  mang  bản  thân  mình  bên trong mình vô số kiếp.

Trong  biết  bao  nhiêu  kiếp  chúng  ta  vẫn  còn  trong bụng  mẹ,  chỉ  là  một  hạt  mầm  -  với  vĩnh  hằng  chúng  ta đã  mang  bản  thân  mình  trong  bụng  riêng  của  mình. Chúng  ta  vẫn  còn  chưa  được  sinh  ra!  Cứ  dường  như  là con  bướm  đã  bị  bao  kín  trong  cái  kén  của  nó  trong nhiều,  nhiều  kiếp:  cái  kén  không  bị  phá  vỡ  ra,  mà  con bướm cũng không được bay - nó chưa bao giờ giang đôi cánh  của  mình  trong  bầu  trời  rộng  mở.  Và  chúng  ta  bị đóng kín bên trong bản thân mình theo cùng cách đó.

Upanishad này là về khoa học có  thể phá vỡ cái vỏ đó. Chúng ta đã lấy cái vỏ này làm cuộc sống của mình, mặc  dầu  nó  thậm  chí  còn  không  phải  là  sự  bắt  đầu  của việc  sinh.  Hạt  mầm  có  cuộc  sống  nào?  Chắc  chắn  hạt mầm có đó, nhưng nó có phải là cuộc sống không? Cuộc sống được biểu lộ trong cái cây. Cuộc sống của hạt mầm là gì? - hạt mầm chỉ là một khả năng, đơn thuần là niềm hi vọng, là tương lai, hiện tại của nó chẳng là gì hết cả. Nó chỉ là tiềm năng, nhưng nó không phải là cuộc sống.

Điều chúng ta gọi là cuộc sống thì chỉ là tiềm năng, là hạt mầm trong cái vỏ của nó. Cây có cuộc sống - nó lan toả trong bầu trời rộng mở, vươn lên chạm mặt trời, nó  vươn  các  cành  của  nó  tới  chạm  các  vì  sao  và  mặt trăng. Hoa nở trên nó và chim chóc làm tổ trong nó, có bài ca, có bão bùng - gió lớn, ánh nắng mặt trời và mưa, có tranh đấu và thách thức của cái chết. Khoảnh khắc nọ sang khoảnh khắc kia đều có cuộc sống. Cuộc sống nào có đó cho hạt mầm? Hạt mầm chỉ là phôi thai. Chúng ta cũng là hạt mầm. Và có nhiều đau đớn hơn để đi qua, có nhiều đau đớn hơn ở phía trước. Chúng ta tất cả đều muốn phúc lạc, mà không có đau đớn nào. Đó là  lí  do  tại  sao  chúng  ta  chẳng  bao  giờ  đạt  tới  nó.  Ai không muốn phúc lạc? Ai không khao khát hạnh phúc? Từng và mọi thớ thịt đều đòi hỏi phúc lạc, từng và mọi hơi  thở  đều  mong  mỏi  phúc  lạc.  Mọi  người  đều  ham muốn cùng một điều, vậy mà phúc lạc không xảy ra bởi vì không ai sẵn sàng trả giá cho nó. Chúng ta muốn tránh đau đớn. Chúng ta đều giống người mẹ muốn tránh nỗi đau đẻ.

Nếu  không  hôm  nay  thì  có  lẽ  ngày  mai,  sẽ  không còn bất kì việc đau đẻ nào cho các bà mẹ trên khắp thế giới; sẽ có khả năng sinh con không đau đớn gì. Điều đó đã trở thành có thể. Nhưng ngày đó sẽ không bao giờ tới cho  một  người  sẽ  đi  vào  trong  sự  tái  sinh  của  linh  hồn riêng  của  mình,  khi  người  đó  sẽ  cho  sinh  thành  ra  bản thể riêng của mình, mà không trải qua cơn đau đẻ.

Và  có  một  điều  thú  vị  khác,  một  chân  lí  khác,  mà mọi người trên khắp thế giới đang cố gắng làm việc sinh con  không  đau  sẽ  chỉ  nhận  ra  được  mãi  về  sau.  Điều thường xảy ra là chúng ta chỉ đi tới nhận ra ẩn ý của cái gì đó khi nó đã tuột khỏi bàn tay ta, và chân lí là ở chỗ người mẹ cho sinh ra đứa con mà không đau đớn gì thì cũng  bị  tước  đi  chiều  sâu  nào  đó  của  tình  mẹ,  cô  ấy  sẽ không trở thành mẹ, bởi vì khi đứa trẻ được sinh ra với đau  đớn,  cái  đau  đó  trở  thành  thung  lũng,  và  bên  cạnh thung lũng đó vươn lên đỉnh núi của tình mẹ.

Khi  chúng  ta  tránh  thung  lũng,  chúng  ta  cũng  tránh đỉnh  núi.  Nếu  chúng  ta  muốn  gạt  bỏ  thung  lũng  gần Himalaya  và  giữ  lấy  các  đỉnh  núi,  hay  giữ  lấy  đỉnh  núi

Everest,  thì  chúng  ta  điên;  chúng  ta  không  biết  gì  về logic  của  cuộc  sống  cả.  Đỉnh  núi  có  đó  chỉ  bởi  vì  có thung  lũng.  Trong  thực  tế,  đỉnh  núi  và  thung  lũng  là được nối liền với nhau.

Nhưng con người cứ phạm phải cùng sai lầm lặp đi lặp  lại  mãi.  Con  người  cho  rằng  nếu  tất  cả  mọi  đau  và khổ của cuộc sống được xoá bỏ đi thì sẽ có nhiều hạnh phúc.  Nhưng  sự  kiện  lạ kì  là  khi  tất  cả  mọi  đau và khổ qua  đi,  chúng  ta  cũng  đi  tới  biết  rằng  không  có  hạnh phúc nào còn lại ở bất kì đâu cả, bởi vì chúng được gắn lẫn  nhau.  Đó  là  lí  do  tại  sao  người  giầu  thường  trở  nên bất  hạnh  hơn  người  nghèo;  xã  hội  sung  túc  trở  thành ngày một khổ hơn xã hội nghèo.

Đây là vấn đề tại phương Tây ngày nay. Bây giờ họ đã  đặt  chấm  hết  cho  phần  lớn  đau  và  khổ  vốn  vẫn  là nguyên nhân cho biết bao nhiêu khổ ở phương Đông. Họ đã phá huỷ tất cả những khổ đó. Họ đã làm những nỗ lực khổng  lồ  với  hi  vọng  rằng  một  ngày  nào  đó  sẽ  tới  khi không có khổ và chỉ hạnh phúc còn lại. Và khổ đã được chấm dứt, nhưng đồng thời họ lại phát hiện ra rằng hạnh phúc cũng biến mất; thung lũng biến mất nhưng đỉnh núi cũng biến mất. Đêm không còn nữa, nhưng với họ ngày cũng  đã  biến  mất.  Chúng  ta  tách  mọi  gai  ra  khỏi  bụi hồng, nhưng khi chúng ta bận rộn tách bóc gai chúng ta nhìn  lên  và  thấy  rằng  hoa  cũng  đã  bị  xoá  sạch  đi  rồi. Chúng đã tồn tại cùng với gai, chúng có mối liên hệ mật thiết với nhau.

Một ngày nào đó có thể có khả năng sinh con không đau,  nhưng  điều  đó  sẽ  không  bao  giờ  là  khả  năng  cho con người đạt tới một cuộc sống mới mà không đau đớn. Điều đó không thể nào xảy ra được, và nó có lí do. Lí do là ở chỗ bất kì cái gì chúng ta đã từng là cho tới giờ đều phải bị vứt bỏ đi để tạo ra không gian cho cái mới.

Rắc rối của người mẹ trong việc sinh con không phải là cô ấy sẽ bị phá huỷ, rắc rối của cô ấy là trong cú sốc rằng  cái  gì  đó  hoàn  toàn  mới  đang  tách  ra  khỏi  cô  ấy, đang trở nên thoát ra khỏi cô ấy. Nhưng khi bạn cho sinh thành cái ta riêng của mình, bạn không cho sinh thành ra cái gì đó tách rời với mình, bạn đang làm công việc kép. Bạn  đang  xoá  bỏ  bản  thân  mình  và  đồng  thời  với  việc xoá  bỏ  này  đang  xảy  ra,  theo  cùng  tỉ  lệ  đó,  một  cuộc sống mới lại bắt đầu hiển lộ.

Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  nói  rằng  các  giáo  huấn  của Upanishad này là nguy hiểm - bạn phải sẵn sàng với đau đớn  cho  cuộc  cách  mạng  bên  trong.  Lời  kinh  thứ  nhất của hiền nhân này có liên quan tới nỗi sợ cái đau đó. Cố hiểu nó.

Aum. Cầu cho điều thiêng liêng bảo vệ cả hai chúng tôi;

Tại sao lại có lời cầu nguyện này? Tại sao hiền nhân này,  ngay  chỗ  bắt  đầu  của  Upanishad,  lại  cầu  nguyện điều  thiêng  liêng  về  việc  bảo  vệ?  Bạn  có  cho  rằng  ông ấy không có mái nhà hay túp lều nào không? Bạn có cho rằng  ông  ấy  không  có  bánh  mì  để  ăn  và  đang  chết  đói không, hay ông ấy không có quần áo để mặc? Cái gì ông ấy muốn bảo vệ? Cái gì ông ấy ước ao bảo vệ? Và cái đó nữa, lại ngay từ đầu! Chính phát biểu đầu tiên liên quan tới bảo vệ.

Cuộc hành trình hiền nhân này định bắt đầu là cuộc hành  trình  của  cái  chết,  bởi  vì  chỉ  sau  cái  chết  thì  cuộc sống  mới  mới  bắt  đầu.  “Nhiều  nhất  điều  này  là  chắc chắn:  mình  sẽ  chết.  Nhưng  không  chắc  chắn  liệu  mình có  được  sinh  ra  không  -  đó  là  điều  không  biết  được.” Cho nên ông ấy nói, “Xin bảo vệ con.” Ông ấy đang cầu nguyện  điều  thiêng  liêng  rằng,  “Con  bắt  đầu  khởi  hành theo cái không biết, mối nguy hiểm là rất hiển nhiên, cái chết là rõ ràng.” Hạt mầm chỉ thấy cái chết của nó - làm sao  nó  có  thể  thấy  cây  được  sinh  ra?  Hạt  mầm  sẽ  tan biến, nó phải chết. Điều này là rõ ràng. Nhưng làm sao hạt  mầm  có  thể  tưởng  tượng  ra  được rằng  sẽ  có  cây  và rằng hoa sẽ nở ngày nào đó? Những bài ca sẽ vang vọng qua cây, nhạc của tiếng sáo sẽ được chơi dưới cây, cơn gió  sẽ  xào  xạc  qua  khóm  lá  -  làm  sao  hạt  mầm  có  thể biết  trước  tất  cả  về  những  điều  này?  Nó  có  thể  có  ý tưởng nào về mùa xuân tới? Nó có thể có ý tưởng nào về giọt mưa sẽ rơi xuống cây? Điều duy nhất hạt mầm biết là  nó  sẽ  chết;  điều  này  mới  được  biết,  tất  cả  những  cái còn  lại  đều  không  được  biết...  do  đó  mới  có  lời  cầu nguyện này:

Aum. Cầu cho điều thiêng liêng bảo vệ cả hai chúng ta;

Thầy và đệ tử.... Điều này thậm chí còn thú vị hơn, rằng lời cầu nguyện này là cho cả hai người đó - cho đệ tử và cho thầy nữa. Tỉ như lời cầu nguyện này chỉ dành cho đệ tử thì nó đã dễ hiểu - nhưng nó dành cho cả thầy nữa!  Điều  này  tạo  cảm  giác  kì  lạ.  Nếu  như  lời  cầu nguyện này là cho đệ tử, người ở đây để học, người mới bắt  đầu  cuộc  hành  trình,  người  chỉ  mới  lao  con  thuyền của  mình  vào  cái  không  biết,  thì  điều  đó  là  hiểu  được. Người đó có thể cầu nguyện về sự bảo vệ, về sự an toàn. Nhưng sao cầu nguyện cho thầy? Phát biểu này là gì, “cả hai chúng ta”? Có  lí  do  cho  điều  đó,  và  đấy  là  ở  chỗ  mối  quan  hệ thầy và đệ tử sâu sắc đến nỗi nếu người này chết đuối thì người kia cũng sẽ chết đuối, thế thì cả hai sẽ không được cứu.  Mối  quan  hệ  này  thân  thiết  đến  độ  không  có  mối quan hệ khác trong thế giới này thân thiết được đến thế - không  mối  quan  hệ  chồng  vợ  nào,  không  mối  quan  hệ mẹ con nào, không mối quan hệ anh em hay bè bạn nào. Mối quan hệ này giữa hai người là thân thiết đến độ nếu người này chết đuối thì người kia cũng chết đuối. Đó là lí do tại sao hiền nhân này lại cầu nguyện: ... bảo vệ cả hai chúng ta - đệ tử và thầy.

Cũng  còn  có  sáng  suốt  sâu  sắc  nào  đó  trong  phát biểu  này.  Hiền  nhân  này  cũng  đang  nói  rằng  là  thầy không có nghĩa là người đó không thể bị chết đuối, rằng thầy không thể đi lạc lối. Phát biểu này đòi hỏi sự chú ý của chúng ta. Là thầy không có nghĩa là người đó không thể  chết  đuối.  Trong  thực  tế,  nếu  có  một  trạng  thái  mà người ta không thể vấp ngã, không thể đi lạc lối, không thể bị lạc trong bóng tối, thì điều đó có nghĩa là người ta đã gần  như  chết.  Trong  cuộc sống  bao  giờ cũng  có  khả năng đi lạc lối - bao giờ cũng có. Đó là ý nghĩa duy nhất của việc sống động. Ngay cả vị phật cũng có thể đi bước sai - điều vị phật không làm việc đó lại là chuyện khác; điều vị phật không lấy bước đi sai, đấy là chuyện khác - nhưng khả năng có đó. Tôi nói lại điều đó: bước của ông ấy không bao giờ đi sai, chúng không bao giờ sai. Không có bằng chứng lịch sử nào rằng vị phật đã từng bao giờ lấy  bước  đi  sai.  Nhưng  ngay  cả  vị  phật  trong  lời  cầu nguyện của mình cũng nói, “Xin bảo vệ tôi.” Sai lầm là có  thể.  Và  điều  kì  lạ  là  người  cầu  nguyện  như  thế  này chẳng  bao  giờ  đi  sai,  còn  người  không  cầu  nguyện  như thế  này  chắc  chắn  đi  sai,  bởi  vì  có  bản  ngã,  và  đó  là nguồn gốc của sai lầm.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này bắt đầu: ...bảo vệ cả hai chúng ta, thầy và đệ tử. Lời cầu nguyện này của đệ tử là rất bình thường, nhưng với thầy gắn vào thì nó lại trở thành phi thường. Và chúng ta gọi một người là thầy, người không có bản ngã về việc là thầy. Người không có bản ngã nào về việc là thầy mới là người thầy thực, còn người có bản ngã về việc là thầy thì thậm chí không đủ tư cách là đệ tử.

Lời cầu nguyện này đang diễn tả rằng hiền nhân này không có khái niệm nào rằng mình không cần sự bảo vệ

-  rằng  “Mình  đã  biết,  mình  đã  đạt  tới,  mình  đã  tới  nơi. Mình  đang  giúp  người  khác  đạt  tới.  Tại  sao  mình  cần bảo  vệ?”  Ông  ấy  không  có  khái  niệm  nào  như  vậy  cả; ông ấy cầu nguyện, “Xin bảo vệ cả hai chúng ta.”

Và  khiêm  tốn  duy  nhất  này  là  bí  mật  của  việc  là thầy. Chúng ta có thể tin cậy rằng con người này có thể nói cho chúng ta những điều sâu lắng, chúng ta có thể tin cậy rằng nếu chúng ta mà có theo con người này với mắt bị bịt kín thì chúng ta vẫn có thể đạt tới  mục tiêu, rằng cho  dù  chúng  ta  đi  theo  người  này  với  mắt  nhắm  thì chúng ta vẫn có thể đạt tới mục tiêu. Nhưng nếu chúng ta  theo  cái  gọi  là  các  guru,  thì  cho  dù  mắt  chúng  ta  có mở  và  chúng  ta  rất  thông  minh,  chúng  ta  vẫn  sẽ  rơi xuống hố chứ không đâu khác cả.

Thầy là người thậm chí không nhận biết về sự tồn tại cá nhân của mình. Một sự trống rỗng như vậy chỉ có thể tràn đầy lời cầu nguyện, không có cách khác. Không có cách nào để khác được. ... bảo vệ cả hai chúng ta;

Cầu cho điều đó chăm sóc cả hai chúng ta..

Dường như là bảo vệ không đủ: chăm sóc cũng được cần tới. Bảo vệ không bao hàm cả chăm sóc sao? Không, bảo  vệ  là  hiện  tượng  tâm  linh  hoàn  toàn.  Nó  là  hiện tượng tâm linh. Cho tới giờ, chỉ điều này mới được cầu nguyện  tới:  “Chúng  ta  đang  đi  vào  cái  không  biết.”  Đệ tử  tất  nhiên  không  biết,  còn  thầy  nói  rằng  mình  cũng không biết.

Đây  phải  là  những  con  người  tuyệt  vời,  bởi  vì  là thầy thì trước hết bạn phải công bố rằng mình biết, bằng không ai sẽ chấp nhận bạn làm thầy? Khó mà kiếm được dù chỉ một đệ tử nếu thầy không công bố rằng mình biết. Nhưng  bậc  thầy  này  nói,  “Ta  nữa  cũng  không  biết  gì cả... xin bảo vệ chúng ta. Chúng ta đã khởi hành hướng tới cái không biết, chúng ta đang dương buồm vượt qua đại  dương  mà  không  có  bản  đồ  và  thậm  chí  bờ bên  kia cũng  mới  chỉ  được  thấy  trong  mơ,  trong  linh  ảnh.  Và điều này nữa cũng chỉ là khao khát; người ta không biết liệu bờ bên kia có tồn tại hay không. Chúng ta đang rời bỏ bờ bên này mà chúng ta đã biết cho tới giờ, và chúng ta đang du hành hướng tới cái chúng ta không biết chút nào.”

Điều đó mà đệ tử nên cầu nguyện thì hoàn toàn chấp nhận được, nhưng thầy cũng nói, “Xin bảo vệ tôi.” Thầy phải  biết  bờ  bên  kia  chứ! Điều  này  có  chút  ít  phức tạp. Trong  thực  tế  tên  của  bờ  bên  kia  là  'cái  không  biết'. Chính ý nghĩa của bờ bên kia là cái chưa bao giờ được biết tới; dù chúng ta có thể biết bất kì cái gì, thì nó vẫn còn là cái không biết.

Không, cái không biết vẫn có thể được biết  tới một ngày  nào  đó,  nhưng  cái  không  thể  biết,  thì  dù  chúng  ta có biết đến đâu cũng chẳng thành vấn đề, nó vẫn sẽ vẫn còn là cái không biết; dù chúng ta có thể nhận ra bất kì cái gì, thậm chí thế thì nó vẫn còn là cái không thể nhận biết được. Nó được bao hàm, vậy mà nó vẫn còn không bị chạm tới. Chúng ta khám phá ra nó, chạm vào nó, vậy mà  tay  chúng  ta  vẫn  còn  trống  rỗng.  Người  ta  biết  nó, vậy mà bản ngã của 'việc biết' vẫn không được tạo ra bên trong.

Đó là lí do tại sao thầy nói, “Xin bảo vệ tôi nữa.” Và điều  đó  là  phải  khi  hỏi  xin  bảo  vệ:  cuộc  hành  trình  là điều  không  biết,  con  đường  là  điều  không  biết,  bờ  bên kia  là  điều  không  biết  và  đích  tới  là  không  rõ  ràng. Trong lời kinh tiếp ông ấy nói:

Cầu cho điều đó chăm sóc cả hai chúng ta..

Tại  sao?  Chăm  sóc  chỉ  thuộc  về  mức  vật  lí.  Nhưng có lí do cho lời cầu nguyện này, và lí do đó là ở chỗ bất kì ai bắt đầu tìm kiếm chân lí đều vứt bỏ trò bản ngã về việc cảm thấy rằng bản thân mình chịu trách nhiệm cho thân thể mình. Bất kì ai nghĩ, “Mình kiếm bánh mì, mình xây nhà, quần áo này là của mình, mình duy trì thân thể này  và  nếu  mình  không  duy  trì  tất  cả  những  điều  này, mọi  thứ  sẽ  tan  rã,”  đều  sống  trong  ngu  ngốc,  và  người như  vậy  có  thể  làm  rất  giỏi  trong  thế  giới  này  nhưng người đó không thể nào đi tới chân lí được.

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  nói,  “Ngài  chăm nom cho cả chúng tôi nữa, bởi vì từ giờ trở đi chúng tôi sẽ  không  còn  là  người  làm  nữa,  từ  giờ  trở  đi  chúng  tôi thậm  chí  không  thể  nào  có  cảm  giác  rằng  chúng  tôi  có trách nhiệm nhỏ nhất về bản thân mình.”

Nhưng  chúng  ta  là  những  người  kì  lạ:  chúng  ta không  chỉ  nghĩ  rằng  chúng  ta  chăm  nom  cho  mình, chúng ta thậm chí còn giả định rằng chúng ta chăm nom cho người khác.

Hiền nhân này nói, “Bây giờ chăm sóc cho chúng tôi là trong tay ngài; bây giờ ngài chăm nom cho chúng tôi. Chúng  tôi  sẽ  sống  khi  ngài  nuôi  nấng  chúng  tôi.  Nếu ngài  bảo  vệ  chúng  tôi  thì  tốt  thôi,  nếu  ngài  phá  huỷ chúng tôi thì thế nữa cũng tốt; bây giờ ý chí của ngài sẽ là  cuộc  sống  của  chúng  tôi.  Bây  giờ  chúng  tôi  vứt  bỏ ngay cả cảm giác về việc là người làm.”

Vứt bỏ cảm giác là người làm là điều quí giá, bởi vì điều  đó  có  ích  trong  cuộc  hành  trình.  Trong  thực tế bất kì ai bị gắn bó với cảm giác là người làm thì đều để con thuyền của mình bị buộc chặt và bờ bên này và người đó không thể nào tiến sang bờ bên kia được. Tất cả mọi neo để  phải  bị  vứt  bỏ  khỏi  bờ  bên  này;  cho  dù  còn  một  cái neo  cắm  vào  bờ  bên  này  cũng  là  nguy  hiểm.  Nghĩ, “Mình kiếm sống và mình duy trì bản thân mình,” là đủ tạo ra một cái neo.

Hiền  nhân  này  nói:  “Sự  chăm  nom  cho  chúng  tôi nữa....”

Cầu cho điều đó chăm sóc cả hai chúng ta...

Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng.

Có  tri  thức  thầy  giáo  truyền  cho  học  trò,  như  vẫn được làm trong các trường đại học và cao đẳng - tri thức vốn là tích luỹ của cái đã biết. Thầy giáo biết còn học trò không  biết;  thầy  giáo  truyền  tri  thức  này  cho  học  trò. Thầy giáo cho nó, còn học trò nhận nó. Điều này chúng ta biết rất rõ. Tri thức như vậy giống như một vật, giống như  tiền  -  nó  trong  tay  tôi,  tôi  trao  nó  cho  bạn.  Bố  có tiền, ông ấy đem nó cho con mình; thầy giáo có tri thức, ông ấy đem nó cho học trò; đấy là truyền trao. Nhưng có những tri thức không truyền trao được. Tri thức này thầy không trao, thầy không thể trao được; không có cách nào để cho nó. Nhưng nếu cả hai người trong họ đều nỗ lực cùng  nhau  thì  nó  lại  có  thể  được  truyền  trao  cho  đệ  tử. Cố hiểu khác biệt này.

Có  tri  thức  tất  cả  chúng  ta  đều  biết,  là  cho  được; người ta được nó, người ta cho nó. Tôi biết, bạn không biết; tôi trao nó cho bạn, thế thì bạn cũng biết nó. Chắc chắn  tri  thức  đó  là  từ  lời,  nhưng  tri  thức  như  vậy  sẽ  là nông cạn. Cái có thể được trao qua lời sẽ không sâu sắc hơn  bản  thân  lời.  Nó  sẽ  đem  trọng  lượng  mà  lời  mang, nó sẽ có cùng giá trị. Tôi chẳng cần biết điều tôi trao cho bạn; ai đó đã trao nó cho tôi và tôi trao nó cho bạn, bạn sẽ trao nó cho ai đó khác.

Cho nên người dốt nát cũng dính líu vào trong việc cho  và  nhận  tri  thức  này,  họ  làm  nhiều  về  điều  đó.  Và khi  tri  thức  được luân  chuyển  rất  nhanh,  thì  dường  như là xã hội đang trở nên rất hiểu biết. Chúng ta đang sống trên tri thức như vậy trong thế kỉ này bởi vì tri thức đang luân  chuyển  rất  nhanh.  Những  người  biết  kinh  tế  đều hiểu điều này nghĩa là gì. Nếu chúng ta có một nghìn ru pi  và  mọi  người  đều  giữ  chúng  trong  túi,  thì  chúng  sẽ vẫn  còn  là  một  nghìn.  Nhưng  nếu  nó  bắt  đầu  luân chuyển - tôi lấy mười ru pi từ bạn, bạn lấy từ anh ấy, anh ấy  cho  nó  cứ  như  thế  như  thế  -  những  giao  dịch  hàng trăm  nghìn  ru  pi  có  thể xảy  ra  qua  một  nghìn  ru  pi  gốc này.  Luân  chuyển!  Các  nhà  kinh  tế  nói  rằng  tiền  phải liên tục luân chuyển giống như máu trong thân thể, bằng không  thì  nó  sẽ  giảm  bớt.  Tiền  dường  như  giảm  đi  nếu nó   không   được   luân   chuyển.   Càng   nhiều   tiền   luân chuyển trong xã hội, thì xã hội dường như càng giầu có hơn.

Người  Mô  ha  mét  giáo  vẫn  còn  nghèo  bởi  vì,  ngay từ  lúc  đầu,  đạo  Hồi  đã  chấp  nhận  ý  tưởng  rằng  lấy  lãi trên tiền bạc là tội lỗi. Bây giờ, nếu lấy lãi trên tiền bạc là tội lỗi thì việc luân  chuyển tiền sẽ bị dừng lại, luồng tiền bị chặn lại. Cho nên người Mô ha mét giáo vẫn còn nghèo bởi vì họ đã lấy lời nguyện không lấy lãi trên tiền. Nếu bạn không lấy lãi thì tiền sẽ bị chặn lại - làm sao nó tuôn chảy được? Nó tuôn chảy với sự giúp đỡ của lãi; nó du  hành  từ  túi  này  sang  túi  khác,  và  một  ru  pi  luân chuyển trở thành một nghìn ru pi.

Mĩ là nước giầu nhất bởi vì tại đó tiền chuyển nhanh chóng.  Nếu  tiền  chuyển  nhanh  chóng,  ngay  cả  người nghèo  cũng  có  vẻ  giầu;  nếu  nó  không  chuyển,  ngay  cả người  giầu  cũng  là  nghèo.  Nhiều  người  giầu  trên  đất nước  này  hoàn  toàn  nghèo,  tiền  của  họ  không  chuyển chút nào. Họ ngồi trên két sắt của mình. Nếu két của họ bị lấy đi dưới họ, thì điều đó cũng chẳng tạo ra khác biệt gì  cho  cảm  giác  của  họ  về  giầu  chừng  nào  mà  họ  vẫn chưa biết rằng két sắt đã bị lấy mất. Chính ý tưởng là họ đang  ngồi  trên  két  sắt  của  mình  là  đủ  làm  cho  họ  cảm thấy  rằng  họ  là  người  giầu.  Nhưng  nếu  tiền  không  luân chuyển  thì  ngay  cả  người  giầu  cũng  sẽ  là  người  nghèo, còn  nếu  nó  luân  chuyển  thì  ngay  cả  người  nghèo  cũng dường như là giầu.

Đấy  cũng  là  cách  thức  với  tri  thức:  nó  luân  chuyển nhanh.  Chúng  ta  có  giáo  dục phổ  quát;  bây  giờ  có  giáo dục trên toàn thế giới. Và tri thức chuyển nhanh: người thứ nhất truyền cho người thứ hai, người này truyền cho người thứ ba, người thứ ba truyền cho nó cho cho người tiếp;  mọi  người  cứ  truyền  tri  thức  cho  mọi  người  khác. Dường  như  là  rất  nhiều  tri  thức,  nhưng  thực  tế  thì  lại không có.

Hiền nhân này không nói về tri thức đó mà ai đó có thể  trao  cho  bạn.  Hiền  nhân  này  nói:  Cùng  nhau  chúng ta có thể cố gắng - “Chúng ta chỉ cần phúc lành đó thôi. Chúng  ta  sẽ  sống  cùng  nhau,  chúng  ta  sẽ  thiền  cùng nhau, chúng ta sẽ cầu nguyện cùng nhau, chúng ta sẽ tôn thờ  cùng  nhau;  chúng  ta  sẽ  đi  cùng  nhau,  chúng  ta  sẽ ngồi  cùng  nhau  trong  im  lặng,  trong  lời,  trong  ý  nghĩ. Chúng  ta  sẽ  cùng  nhau  trong  niềm  khao  khát  vì  ngài, trong  nỗ  lực  của  chúng  ta  để  đạt  tới  ngài.  Chúng  ta  sẽ mơ cùng nhau, chúng ta sẽ hát cùng nhau, chúng ta sẽ im lặng  cùng  nhau;  cùng  nhau  chúng  ta  sẽ  nhìn  vào  mặt trời, cùng nhau chúng ta sẽ nhìn lên các vì sao trên trời trong đêm. Chúng ta sẽ cùng nhau.”

Điều  này  được  gọi  là  satsang:  chúng  ta  sẽ  cùng nhau.  Có  lẽ  cái  không  thể  nào  được  trao  một  cách  trực tiếp thì lại có thể được truyền trao một cách im lặng, cái không thể nào được nói ra qua lời thì lại có thể hạ xuống trong im lặng, cái không thể nào được trao thì lại có thể được trao khi sống cùng nhau.

Bồ đề đạt ma tới Trung Quốc từ Ấn Độ từ một nghìn bốn trăm năm trước. Một đệ tử, Huệ Năng, đã ở với Bồ đề  đạt  ma  trong  nhiều  năm  và  anh  ta  đã  nhiều  lần  hỏi, “Khi nào thầy sẽ trao cho tôi... khi nào thầy sẽ truyền đạt trí  huệ  đó?  Khi  nào  khoảnh  khắc  đó  sẽ  tới  khi  bình  bát của tôi được rót đầy? Tôi đã theo thầy nhiều năm rồi và thời gian đang trôi qua, cuộc sống lại không chắc chắn.” Bồ đề đạt ma chỉ cười mà chẳng nói gì.

Dần  dần  Huệ  Năng  chấm  dứt  việc  hỏi.  Chẳng  có nghĩa gì mà hỏi cả - con người này sẽ chỉ cười. Rồi một hôm hiện tượng đó xảy ra. Huệ Năng tỉnh dậy giữa đêm và  lay  Bồ  đề  đạt  ma:  “Ít  nhất  thì  thầy  cũng  có  thể  báo trước cho tôi khi trao điều đó chứ. Và thầy chọn giờ thế đấy! - vào giữa đêm, và trong khi tôi đang ngủ!”

Bồ đề đạt ma lại cười và ông ấy nói, “Im đi và ngủ đi.”  Ông  ấy  lại  cười  và  cười  như  ông  ấy  đã  cười  trước đây.

Lần nữa Huệ Năng hỏi, “Thầy nói cho tôi điều gì đó đi! Thầy đã trao nó cho tôi thế nào? Tôi đã nhận nó thế nào?  Thầy  đáng  ra  nên  nói  sớm  hơn  cho  tôi,  thầy  đáng phải  nói  điều  gì  đó!  Thầy  đã  rót  đầy  tôi,  vậy  mà  thầy thậm chí lại chẳng báo gì cho tôi cả.”

Bồ đề đạt ma nói, “Ta cũng chẳng biết khi nào điều đó xảy ra cả.”

Truyền  trao  này...  khi  nào  nó  sẽ  xảy  ra?  Chẳng  ai biết  cả.  “Nhưng  chúng  ta  cùng  nhau  cố  gắng.”  Nếu chúng  ta  cùng  nhau,  đi  cùng  nhau  và  sống  cùng  nhau, điều đó sẽ xảy ra. Nếu một cây nến chưa thắp được đặt gần một cây nến đã thắp sáng, chẳng ai có thể biết được khi  nào  một  cơn  gió  sẽ  mang  ngọn  lửa  tới  gần  cây  nến chưa  thắp,  khi  nào  ngọn  lửa  sẽ  nhảy  vào  cây  nến  kia. Đây là cách thức, đây là cách việc truyền trao xảy ra.

Cho nên hiền nhân này nói: Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng. Chỉ thế thì có lẽ điều đó có thể xảy ra, rằng cái mà không thể được trao lại có thể được trao. Nhưng để cho việc xảy ra đó thì cả hai là cần: người này biết và người  kia  không  biết;  người  được  gọi  là  thầy  và  người được gọi là đệ tử - họ đồng ý tới gần.

Người ta phải không học từ thầy, chỉ cần sống cùng thầy  là  đủ.  Việc  học  là  dễ  dàng,  nhưng  sống  cùng  mới khó. Việc học có thể được thực hiện khi đứng ở xa; việc lại gần hơn là không cần thiết. Nhưng thân thiết sâu sắc là  cần  để  sống  cùng  nhau;  cởi  mở  bên  trong  là  cần,  tin cậy,  sùng  kính  sâu  sắc,  tình  yêu,  điên  khùng,  khả  năng nhìn  ai  đó  còn  gần  hơn  cái  ta  riêng  của  mình...  thế  thì truyền trao xảy ra.

Nếu cây nến chưa thắp mà sợ sệt, giữ khoảng cách, không  tới  gần  cây  nến  đã  thắp  sáng  và  nếu  bằng  cách nào đó, khi ngọn lửa lại gần nó, nó chạy ra xa hơn và sợ hãi,  thế  thì  sự  việc  trở  thành  khó  khăn.  Cho  nên  hiền nhân này nói: Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng.

Ông  ấy  không  nói  rằng  chỉ  đệ  tử  mới  phải  nỗ  lực. Điều  đó  dường  như  là  thích  hợp,  chẳng  phải  thế  sao?  - điều  đó  sẽ  là  đủ.  Tất  cả  những  cái  gọi  là  guru  đều  yêu cầu đệ tử làm việc vất vả, phải nỗ lực. Không cái gọi là guru nào nói rằng chúng ta nên cố gắng cùng nhau - bởi vì  không  chỉ đệ tử  ở  gần  thầy,  điều  quan  trọng  hơn  đối với thầy là sẵn có cho đệ tử. Cho dù cây nến chưa thắp có tới rất gần nhưng cây nến đã thắp lại kiêu căng ngạo mạn  và  không  sẵn  lòng  đi  theo  cơn  gió,  thì  thế  nữa chẳng cái gì xảy ra cả.

Nếu thầy cảm thấy mình là thầy thế thì chẳng cái gì sẽ xảy ra, bởi vì cho dù người đó sẵn sàng cho, người đó vẫn  không  sẵn  sàng  sống  cùng  với  đệ  tử,  và  điều  đó không thể được trao mà không có việc sống cùng nhau.

Đó  là  lí  do  tại  sao,  khi  những  người  tìm  kiếm  ngày xưa  đi  tìm  kiếm,  nơi  họ  sống  cùng  thầy  đã  được  gọi  là gurukul,  gia  đình  của  thầy.  Đây  là  gia  đình  của  thầy; người  tìm  kiếm  chỉ  trở  thành  một  thành  viên  của  gia đình đó. Người đó trở thành một, được hội nhập với gia đình đó. Nhưng gần gũi này là hai mặt; mọi gần gũi đều hai mặt. Đó là lí do tại sao thầy nói: “Chúng ta cố gắng cùng  nhau,  phải  nỗ  lực,  làm  việc  vất  vả,  thiền  cùng nhau.”

Đây là một sadhana lớn, một kỉ luật tâm linh lớn đối với cả thầy nữa. Những người biết không chắc đã là thầy được.  Cố  hiểu  điều  đó.  Nhiều  người  trong  thế  giới  này biết,  nhưng  họ  không  thể  giúp  được  người  khác  biết. Biết thì không khó thế.

Một  hôm,  ai  đó  tới  Phật  và  hỏi  ông  ấy,  “Thầy  có mười nghìn sư sống với thầy nhiều năm và thầy đã dạy họ, đã dẫn họ đi trên con đường của sadhana, thiền. Bao nhiêu  người  đã  đạt  tới  trạng  thái  của  thầy?  Bao  nhiêu người đã trở thành phật?” Một cách tự nhiên, đây là câu hỏi có liên quan. Nó là phép thử Phật để xem ông ấy đã tạo ra bao nhiêu vị phật.

Phật trả lời rằng nhiều người trong họ đã đạt tới phật tính.

Người này nói, “Không ai dường như là phật cả.” Phật đáp, “Bởi vì họ không phải là thầy.”

Trở  nên  thức  tỉnh  là  một  điều  còn  giúp  người  khác thức tỉnh lại là điều hoàn toàn khác. Không nhất thiết là người thức tỉnh bao giờ cũng giúp cho người khác thức tỉnh, bởi vì nếu người thức tỉnh mà định đánh thức người khác  thì  người  này  phải  từ  tầm  cao  của  mình  hạ  xuống và  đứng  cùng  người  kia  trong  thung  lũng  tối  tăm  của người  kia;  người  này  phải  ở  gần  những  người  đang  dò dẫm,  nắm  tay  họ  trong  tay  mình.  Nhiều  lần  người  này phải bước xa một chút để đi cùng họ trên con đường của họ  nơi  chẳng  có  gì  ngoài  địa  ngục.  Để  cho  nếu  người này bước xa một chút cùng bạn bây giờ, cầm tay bạn, chỉ thế  thì  mới  có  khả  năng  về  tin  cậy  nảy  sinh  trong  bạn rằng  ngày  mai,  nếu  người  này  mời  bạn  trên  con  đường của mình, bạn sẽ sẵn lòng đi cùng người này.

Thầy  phải  bước  đi  cùng  với  đệ  tử,  để  cho  đệ  tử  có thể  bước  đi  cùng  thầy.  Và  nhiều  lần  thầy  phải  bước  đi trên con đường mà thầy đáng ra không phải đi, thầy phải lại gần với người thầy muốn thay đổi. Đó là lí do tại sao hiền nhân này nói:

Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng. Sáng lạn là việc biết của chúng ta.

Có một kỉ luật tâm linh để biết chân lí, và có một kỉ luật  hoàn  toàn  khác  để  truyền  trao  chân  lí  đó;  chúng  là khác nhau, khác hoàn toàn.

Người  Jainas  đã  phân  biệt  giữa  hai  loại  người  này. Kevali là người đã đạt tới trí huệ tối thượng; tirthankara là  người  đã  đạt  tới  trí  huệ  tối  thượng  và  cũng  là  thầy giáo, cũng là bậc thầy - người đó được gọi là tirthankara. Không có khác biệt nào khác giữa tirthankara và kevali. Kevali  đã  đạt  tới  trí  huệ,  người  đó  có  hiểu  biết  tối thượng,  nhưng  người  đó  không  phải  là  thầy.  Người  đó không  thể  truyền  trao,  người  đó  không  thể  trao  điều  đó cho  người  khác  được.  Người  đó  không  biết  cách  trao điều đó cho người khác.

Hiểu  điều  đó  theo  cách  này.  Chỉ  có  vài  người  trên trái đất trong cả đời mình không làm ra bài thơ nào. Lúc này lúc khác một bài thơ thơ trữ tình vọng lên bên trong, phát  sinh  trong  mọi  người.  Nhưng  có  rất  ít  nhà  thơ. Nhiều  người  đã  cảm  thấy  tiếng  lầm  rầm  của  bài  ca, nhưng điều này không làm cho họ thành nhạc sĩ. Cho dù nhạc có sinh ra trong bạn, thì vẫn có thể là bạn sẽ không có  khả năng  hát  nó  to  lên. Đó  là  lí  do  tại  sao,  khi  nghe thơ, bạn lại cảm thấy rằng đây là bài thơ mà đáng ra phải tới  qua  mình;  đây  là  bài  ca  mình  đáng  ra  phải  hát  lên; đây  là  cùng  giai  điệu  đã  vang  vọng  bên  trong  mình, nhưng mình lại không thể tạo ra nó được. Nhìn vào bức tranh  nào  đó  bạn  cảm  thấy  rằng  bạn  cũng  muốn  vẽ  nó, nhưng  ai  đó  khác  đã  vẽ  nó  rồi.  Trong  thực  tế  khi  bạn thích một bức tranh, điều đó chỉ có nghĩa là nếu bạn có thể vẽ, thì bạn đã vẽ nó rồi - nó đại diện cho bạn, nhưng bạn không thể làm được nó.

Nhiều lần chân lí đã được đạt tới, trí huệ tối thượng hiển  lộ,  phát  sinh.  Nhưng  thế  rồi  làm  sao  trao  nó  cho người khác? Làm sao truyền đạt nó? Làm sao truyền đạt nó cho người khác?

Là thầy là một vấn đề hoàn toàn khác. Chỉ người sẵn sàng  cố  gắng  cùng  với  đệ  tử  mới  có  thể  là  thầy.  Chỉ người  đồng  ý  bước đi  cùng  với  đệ tử  từ  những  bước đi đầu tiên, người đồng ý bắt đầu lại từ ABC, người có thể cầm tay đệ tử và bắt đầu từ nơi bản thân người đó không cần bắt đầu, thì mới có thể là thầy. Người đang đứng ở đích  và  phải  có  lòng  dũng  cảm  để  lại  lấy  bước  đi  đầu tiên cùng đệ tử, chỉ người đó mới có thể trở thành thầy.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này cầu nguyện:

Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng. Sáng lạn là việc biết của chúng ta.

Ông ấy tiếp tục cầu nguyện cho cả hai: Sáng lạn là việc biết của chúng ta.

Điều này thực lạ, nhưng thường chuyện xảy ra là lần đầu  tiên  bản  thân  thầy  hiểu  ra  nhiều  điều  trong  khi  dạy điều  đó  cho  đệ tử  - lần  đầu  tiên!  Nhiều  lần,  giúp  người khác hiểu là cách dễ nhất để hiểu bản thân mình. Nhiều lần  chân  lí  được  kinh  nghiệm  từ  bên  trong,  nhưng  bản thân  người  kinh  nghiệm  lại  không  hiểu  hoàn  toàn  điều đã xảy ra. Cái gì đã xảy ra? Nó đã xảy ra sao? Trong bẩy ngày, Phật nghiền ngẫm: Điều gì đã xảy ra?

Khi người ta đối diện với chân lí lần đầu tiên, người ta chết lặng không nói nên lời.  Người ta có thể thấy  tất cả, nhưng chẳng có gì được lĩnh hội; mọi thứ đều được hiểu,  nhưng  dầu  vậy  chẳng  cái  gì  được hiểu  chi  tiết  cả. Chẳng cái gì được nắm bắt. Cái gì đã xảy ra? Cái đã tồn tại tới ngày hôm qua, nay không còn nữa; cái chưa bao giờ  tồn  tại  trước  đây  lại  hiện  diện;  cái  vẫn  được  tin  là thực  đã  trở  thành  mơ;  cái  không  được  biết  tới  ngay  cả trong mơ lại là thực thế ngay trước mắt người ta. Người đã bắt đầu tìm kiếm thì đã biến mất còn người đã đạt tới chân lí này lại không được biết, không thể nhận ra được. Khi  Meister  Eckhart  kinh  nghiệm  samadhi  lần  đầu tiên, ông ấy đã hỏi hai câu hỏi. Câu hỏi thứ nhất là: Cái gì đang xảy ra? và câu hỏi thứ hai là: Nó đang xảy ra cho ai?

Một trong những đệ tử của ông ấy ở gần ông ấy. Đệ tử này nói, “Ít nhất điều này tôi có thể nói cho thầy, rằng nó đã xảy ra cho thầy, cho nên sao thầy hỏi điều đó xảy ra cho ai?”

Eckhart đáp, “Ông không biết đấy thôi. Người đã bắt đầu việc tìm kiếm đã biến mất trong sự xảy ra này, còn người  mà  điều  đó  đã  xảy  ra  cho  thì  lại  là  người  xa  lạ cũng như việc xảy ra này.”

Nhiều lần, điều đã xảy ra chỉ trở nên rõ ràng khi thầy dạy cho ai đó.

Cho nên hiền nhân này cầu nguyện: Sáng lạn là việc biết của chúng ta. “Cầu cho việc biết của chúng ta thành sáng  tỏ.  Cầu  cho  việc  biết  của  chúng  ta  thành  sắc  bén, cầu cho ngọn lửa của trí huệ chiếu sáng... cầu cho nó cứ chiếu sáng.”

Khoảnh khắc này không bao giờ tới khi người ta có thể cầu nguyện với điều thiêng liêng là: “Bây giờ thì đủ rồi nhé.” Khoảng khắc này không bao giờ tới khi người ta cầu nguyện với sự tồn tại: “Đủ rồi! Bây giờ nếu ngài muốn  thì  ngài  có  thể  làm  đần  độn  trí  thông  minh  của con, điều đó sẽ là tốt.” Không, những khoảnh khắc như vậy không bao giờ tới cả. Trí huệ là chiếc kiếm với lưỡi bao giờ cũng có thể được mài sắc hơn. Liên tục làm sắc bén và vậy mà... vậy mà cái gì đó vẫn còn để được làm sắc bén. Điều này là vô tận, điều này là vô biên.

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  vẫn  cầu  nguyện:

Sáng lạn là việc biết của chúng ta.

Trong thực tế thầy này nói rằng không có lí do gì để tin rằng mình đã trở thành người trí huệ, vẫn còn nhiều trí huệ hơn đang ở phía trước; vẫn còn có dốt nát. Có lẽ người biết thì có thể thấy nhiều dốt nát hơn người không biết, và do vậy người đó có thể nói rằng vẫn còn có dốt nát.  Nhưng  bây  giờ  đừng  lầm  rằng  người  đó  thực  sự  là kẻ dốt nát. Chớ cho rằng con người này thực tế cần hỏi tri thức và tài giỏi. Nhưng lời cầu nguyện này là phải và nó  là  biểu  tượng.  Nó  truyền  đạt  rằng  người  trí  huệ  bao giờ cũng khiêm tốn, và rằng người đó không ngần ngại cầu nguyện.

Chỉ kẻ yếu đuối mới sợ cầu nguyện. Người yếu đuối thì  thậm  chí  không  đủ  dũng  cảm  để  hỏi.  Ngay  cả  đứng trước  điều  thiêng  liêng,  từ  đó  mà  mọi  thứ  đều  có  thể được nhận, thì người đó cũng đứng đấy cứ như là mình đã có  mọi  thứ rồi. Cho dù tại  cửa của điều thiêng liêng người đó vẫn giữ cái rỗng tuếch của mình không bị động chạm tới và lẩn ra xa che giấu bình bát ăn xin của mình đằng sau mình vì sợ rằng cái đó có thể bị thấy.

Nhưng người biết thì cũng biết rằng việc biết không phải là hiện tượng tĩnh tại. Nó không phải là việc xảy ra có  giới  hạn  như  cái  ao.  Việc  biết  giống  như  dòng  sông liên tục chảy - không dừng. Việc biết cứ lớn lên vô tận - nó cứ đi mãi. Đây là ân huệ của trí huệ, rằng nó không có điểm kết thúc. Nếu trí huệ có điểm kết thúc, nó sẽ trở thành chết. Hoa của trí huệ nở mãi. Hiểu điều đó như thế này: rằng ngày một nhiều cánh hoa cứ nở ra, và khoảnh khắc việc nở hoàn thành không bao giờ tới cả. Nụ của trí huệ không nở hoa và tàn phai, nó bao giờ cũng vẫn còn là  cái  nụ,  cứ  nở  hoa.  Nó  nở  hoa  bao  nhiêu  cũng  chẳng thành vấn đề gì, nó vẫn còn là nụ.

Cầu cho chúng ta không ghen tị.

Trên  cuộc  hành  trình  này  hướng  tới  trí  huệ,  tại  sao cần nói rằng chúng ta không nên ghen tị bất kì ai? Giữa điểm  mà  lời  kinh  này  bắt  đầu  và  điểm  nó  đạt  tới,  điều này  dường  như  chẳng  liên  quan,  đột  ngột  và  cộc  lốc. Đây là việc tìm kiếm chân lí. Cuộc hành trình là không biết.  Sáng  chói  của  thông  minh  là  cần  và  trí  huệ  cũng cần, tâm thức thức tỉnh là cần... tất cả những điều đó là tốt; thầy và đệ tử nên nỗ lực cùng nhau... điều đó là tốt. Nhưng  thế  rồi  bỗng  nhiên  thầy  nói:  Cầu  cho  chúng  ta không  ghen  tị.  Liên  quan  của  nó  là  gì?  Tại  sao  nó  lại được nhắc tới? Tại sao ông ấy không nói ghen tị người nào? Cố hiểu điều đó.

Những  phát  biểu  của  hiền  nhân  không  bao  giờ  là không liên quan, cho dù chúng dường như có vẻ vậy. Có thể  có  vẻ  như  hiền  nhân  này  đã  nhảy  từ  chỗ  này  sang chỗ khác, mà chẳng có mối nối nào ở giữa. Có nhiều chỗ trong Upanishads mà dường như là một câu kinh này bắt đầu  từ  một  ý  tưởng  này  và  kết  luận  ở  đâu  đó  khác; không có mối nối ở giữa, không có quan hệ. Cho dù thế thì chúng cũng không nhảy tới kết luận, bởi vì các hiền nhân này, những người thấy này, biết mối nối bên trong nào  đó  vốn  vô  hình  với  bạn.  Họ  biết  sự  liên  quan  bên trong  nào  đó  mà  không  lọt  vào  trí  thông  minh  của  bạn cho dù là ngày nay.

Cầu cho chúng ta không ghen tị.

Trong thực tế khi một người bắt đầu tìm kiếm cái gì đó  thì  người  đó  được  thúc  đẩy  bởi  ghen  tị  với  người khác,  bởi  sự  đố  kị  với  người  khác.  Ngay  cả  trong  tìm kiếm chân lí người ta cũng có thể đố kị với người khác. Ham muốn về tri thức cũng có thể được dựa trên sự đố kị và cạnh tranh với người khác.

Một người bạn của tôi tới tôi tám ngày trước đây và anh  ta  nói,  “Tôi  rất  phiền  não  và  lo  âu:  Làm  sao  tôi  có thể đạt tới được Thượng đế?”

Tôi  hỏi  anh  ta,  “Lí  do  của  lo  âu  này  là  gì?  Bạn  có thôi thúc mạnh mẽ về điều thiêng liêng và đó là lí do tại sao bạn phiền não sao? Bạn cảm thấy đau đớn khi mất ý nghĩa  duy  nhất  trong  cuộc  sống,  mục  tiêu  duy  nhất  của cuộc  sống  sao?  Bạn  cảm  thấy  cuộc  sống  là  vô  dụng chừng nào điều đó còn chưa đạt được sao? Bạn đã nếm trải  hương  vị  của  nó  và  hương  vị  đó  đang  ám  ảnh  bạn, lôi  kéo  bạn,  vẫy  gọi  bạn  lặp  đi  lặp  lại  mãi  sao?  Bạn  đã thấy điều thiêng liêng qua cửa sổ nào đó, hoặc ở gần kề hoặc có thể từ một khoảng cách và bây giờ bạn thấy khó mà quên được, mà cứ lặp đi lặp lại mãi, bạn nhớ cơ hội đó và nghĩ về cách đạt tới đó sao?”

Anh ta đáp, “Không, chẳng cái gì giống thế cả. Khi thầy   có   thể   đạt   tới   nó,   thì   sao   tôi   không   thể?   Khi Ramakrishna có thể đạt tới nó, sao tôi không thể? Và khi Ramana Maharshi có thể đạt tới nó, thì cái gì sai với tôi? Tôi  bị  bối  rối  khi  tôi  nghe  thầy  nói  với  mọi  người.  Tôi chưa  có  hương  vị,  chẳng  có  thôi  thúc,  mà  tôi  thậm  chí cũng chẳng chắc liệu điều thiêng liêng có tồn tại hay là không!” Cho nên điều đó có thể không thấy được đối với bạn, nhưng  lời  cầu  nguyện  của  hiền  nhân  này  là  đúng:  cầu cho chúng ta không ghen tị. Chúng ta không nên bắt đầu việc tìm kiếm của mình bởi vì ghen tị của chúng ta với người khác hay bởi vì chúng ta sợ bị tụt đằng sau.

Tất  cả  chúng  ta  đều  trong  cạnh  tranh  lẫn  nhau, không chỉ vì nhà cửa hay đồ đạc, mà ngay cả để nhận ra điều  thiêng  liêng.  Nếu  một  trăm  cái  tên  bị  loại  ra  khỏi lịch  sử  nhân  loại,  chúng  ta  thậm  chí  có  thể  quên  mất  ý tưởng về Thượng đế. Một trăm người này khơi dậy nên ghen  tị  trong  chúng  ta.  Một  Phật  được  sinh  ra  và  cuộc sống  của  chúng  ta  thành  khó  khăn:  Nếu  con  người  này đã đạt tới, làm sao mình có thể tụt lại đằng sau được?

Cho nên ngay đầu tiên chúng ta đã cố gắng đủ mọi cách để phủ nhận thành quả của ông ấy; đó là chiến lược của chúng ta, tự bảo vệ của chúng ta. Đầu tiên, chúng ta làm  mọi  nỗ  lực  để  phủ  nhận  thành  quả  của  ông  ấy. Chúng  ta  nghĩ,  “Có  lần  mình  đã  thấy  con  người  này trông giận dữ thế, có lần mình đã thấy ông ta ăn thức ăn ngon, có lần mình đã thấy con người này đầy bản ngã.” Trước hết, chúng ta tự an ủi mình theo đủ mọi cách rằng ông ấy còn chưa đạt tới, để cho chúng ta có thể tránh vấn đề ghen tị và đố kị này, để cho cái cảm giác cạnh tranh này  có  thể  bị  né  tránh  đi.  Nhưng  một  người  như  Phật không xét tới hay không quan tâm tới chúng ta. Ông ấy sống theo cách riêng của ông ấy.

Thế rồi dần dần chúng ta bị bối rối khi nhận ra rằng ông ấy đã đạt tới cái gì đó. Chúng ta thử ông ấy theo đủ mọi cách, nhưng ông ấy chẳng quan tâm. Dường như là ông ấy đã được cái gì đó. Chúng ta thử ông ấy bằng việc ném đá vào ông ấy, bằng việc bỏ thuốc độc ông ấy, bằng việc đóng đinh ông ấy; chúng ta thử ông ấy theo đủ mọi cách, và thế rồi nghi ngờ lớn lên. Một hôm chúng ta cảm thấy  rằng  đúng,  ông  ấy  đã  có  được  điều  đó.  Và  thế  thì ngay lập tức cuộc vật lộn của chúng ta bắt đầu để đạt tới cùng điều đó.

Khó  mà  quan  niệm  rằng  thậm  chí  mọi  người  sẽ bắt đầu việc tìm kiếm chân lí bằng ghen tị, nhưng điều này lại là thực tại. Ngay cả thế thì ghen tị vẫn tồn tại. Chúng ta  không  dung  thứ  cho  người  khác  được  giầu,  cũng không  dung  thứ  cho  người  khác được trí  huệ.  Chúng  ta không thể dung thứ cho cảm giác rằng người khác đã đạt tới cái gì đó mà chúng ta không có.

Cho nên hiền nhân này cầu nguyện: Cầu cho chúng ta không ghen tị.

Điều này không phải là không liên quan, nó rất liên quan, bởi vì ai đó tìm kiếm chân lí do ghen tị thì có thể đạt tới đâu đó, nhưng không bao giờ đạt tới điều thiêng liêng. Tiền bạc có thể được làm ra do ghen tị, không có vấn  đề  gì  trong  đó.  Trong  thực  tế  tiền  chẳng  bao  giờ được làm ra nếu không có ghen tị. Cạnh tranh là tiền đề cho mọi thành đạt trong thế giới này, và cạnh tranh của bạn càng hiểm độc bao nhiêu, bạn càng thành công bấy nhiêu. Ghen tị của bạn càng sâu, bạn càng trở nên mạnh hơn. Nhưng điều này không áp dụng cho việc tìm kiếm điều  thiêng  liêng,  bởi  vì  người  mà  thấy  người  khác  là

'người  khác'  thì  người  đó  không  thể  nhận  ra  được  điều thiêng liêng. Và người không vui sướng khi thấy trí huệ của người khác thì cũng chưa có khao khát về trí huệ.

Còn  có  kiểu  người  khác  nữa,  người  khi  gặp  một Phật,  thậm  chí  chẳng  bận  tâm  liệu  Phật  đã  đạt  tới  hay chưa. Người đó không quan tâm, không lo nghĩ liệu con người này đã đạt tới hay không. Người đó không bị bận tâm  về  việc  đạt  tới  chỉ  bởi  vì  Phật  đã  đạt  tới  -  không, người đó vui sướng với hương thơm của Phật, người đó xúc động bởi bài ca của Phật; thấy Phật người đó trở nên bị  thuyết  phục,  nhưng  người  đó  không  ghen  tị  với  ông ấy.  Thấy  Phật  người  đó  cảm  thấy  được  đảm  bảo  và người đó nói, “Tốt rồi, bất kì niềm khao khát nào trong mình,  cùng  niềm  khao  khát  này  đã  đạt  tới  đại  dương trong con người này. Bây giờ mình có thể đi theo niềm khát khao của mình với sự tin cậy.” Người đó đạt tới tin cậy  sau  khi  nhìn  vào  Phật,  tin  cậy  rằng  thậm  chí  điều không thể cũng là có thể, tin cậy rằng ngay cả chân lí xa xăm  cũng  ở  rất  gần.  Phật  tính  là  rất  xa  với  người  đó, nhưng  Phật  lại  rất  gần  với  người  đó  nữa  -  người  đó  có thể chạm chân Phật trong tay mình. Và nếu người đó có thể  chạm  chân  Phật  trong  tay  mình,  thì  trước  khi  phật tính xa xôi cũng có thể được đạt tới - người đó đã đạt tới tin cậy đó.

Thế  thì  không  có  ghen  tị,  thế  thì  chỉ  có  tạ  ơn,  biết ơn.  Người  đó  cảm  thấy  biết  ơn  bởi  vì  ai  đó  đã  nở  hoa; người đó được nhắc nhở về cái nụ của riêng mình, người đó được nhắc nhở về cái ta riêng của mình, và nhận biết nảy  sinh.  Thế  thì  cuộc  hành  trình  không  bắt  đầu  bởi  vì ghen  tị.  Đấy  là  cuộc  hành  trình  vui  sướng,  đáng  yêu, không liên quan tới người khác.

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  cầu  nguyện:  Cầu cho chúng ta không ghen tị.

Nếu không có ghen tị, và chỉ có khao khát riêng của người  ta,  người  ta  có  thể  dễ  dàng  đạt  tới  trạng  thái  nơi người  ta  có  thể  nói:  “Aum,  an  bình,  an  bình,  an  bình,” nơi  người  ta  có  thể nói,  “Mọi  thứ  đều  an  bình,  mọi  thứ đã đạt  tới  thanh  thản  tối  thượng  của nó, mọi  thứ  đều  là phúc lạc.”

Đây mới là lời kinh của Upanishad.

Bây giờ có đôi điều gợi ý cho sáng mai, và cuộc tụ tập đêm nay của chúng ta sẽ kết thúc.

Gợi ý đầu tiên là cho tất cả những ngày này của trại thiền.  Trong  bẩy  ngày  sắp  tới  bạn  phải  sống  theo  cách dùng  tối  thiểu  khối  lượng  sinh  lực.  Số  tối  thiểu  phải dùng, bởi vì việc tìm kiếm của chúng ta đi vào chiều mà cần  tới  rất  nhiều  sinh  lực,  nếu  bạn  làm  phí  hoài  chúng một  cách  không  cần  thiết,  bạn  sẽ  không  có  năng  lượng cho  việc  tìm  kiếm  đó.  Nếu  bạn  đốt  cháy  dầu  của  ngọn đèn  của  bạn  ở  chỗ  nào  đó  khác,  bạn  sẽ  không  có  khả năng  thắp  sáng  ngọn  lửa  cho  mục  đích  mà  bạn  đã  tới đây; dầu của đèn của bạn phải được gìn giữ.

Cho nên trong bẩy ngày, gìn giữ năng lượng của bạn nhiều nhất có thể được. Và để gìn giữ năng lượng, đóng mọi khả năng mở các giác quan của bạn lại bởi vì chúng là cách làm cho năng lượng của bạn, sức mạnh của bạn sẽ  bị  phí  hoài.  Giữ  cho  mắt  nhắm  nhiều  nhất  có  thể được.

Cho nên, sáng mai làm tấm khăn bịt mắt, hay bạn có thể làm ngay bây giờ. Trong hai mươi tư giờ, bất kì khi nào bạn cần bước đi, hé tấm khăn bịt mắt ra để cho bạn có thể thấy bốn bước phía trước, chỉ thế là đủ - thậm chí không cần đến bước thứ năm. Bước ở đây chỉ nhìn bốn bước phía trước. Ngay khi bạn tới đây, nhắm mắt lại và che chúng kín hoàn toàn bằng miếng che mắt. Trong cả ngày, bắt đầu từ sáng, tấm che mắt nên vẫn còn trên mắt bạn.

Phần lớn năng lượng của bạn bị tiêu tán qua đôi mắt; gìn giữ nó ở bên trong. Năng lượng của mắt đặc biệt cần được gìn giữ, bởi vì điều chúng ta đang tìm kiếm đòi hỏi dùng  con  mắt  bên  trong,  và  năng  lượng  thì  là  một.  Cái được dùng cho mắt ngoài phải được dùng cho mắt trong nữa - cùng năng lượng này được dùng.

Đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  ta  gọi  hiền  nhân  là  người thấy  -  người  nhìn  thấy.  Đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  ta  gọi kinh  nghiệm  đó  là  darshan,  việc  thấy,  kiến.  Con  mắt trong  của  bạn  nên  nhận  năng  lượng  mà  con  mắt  ngoài của  bạn  đang  nhận,  cho  nên  giữ  cho  mắt  bạn  khép  lại. Trong bẩy ngày, để tất cả năng lượng của bạn đi vào bên trong.  Giữ  cho  mắt  bạn  khép  lại  và  nhớ  cả  ngày  rằng năng  lượng  của  cả  hai  mắt  bạn  đều  hướng  tới  con  mắt thứ ba, ở giữa hai lông mày, ở giữa trán. Bất kì khi nào bạn nhớ, nhắm mắt lại, ngồi im lặng, và nhớ rằng năng lượng của cả hai mắt đang chảy tới con mắt thứ ba giữa hai con mắt này, giữa hai lông mày, chảy từ hai bên, đi vào  trong  con  mắt  thứ  ba.  Vậy  việc  thiền  của  bạn  sẽ thành sâu sắc vô cùng.

Mọi lúc có thể, giữ cho tai bạn khép lại. Đừng nghe gì,  bởi  vì  người  quan  tâm  tới  việc  nghe  âm  nhạc  bên trong  thì  nên  tránh  tiếng  động  bên  ngoài.  Bằng  không, âm nhạc bên trong rất tinh tế nếu so với tiếng động bên ngoài và sẽ khó mà nghe thấy nó, cho nên chúng ta cần hoà hợp trong nó. Nút bông, hay bất kì cái gì bạn muốn, vào lỗ tai mình; giữ cho tai đóng toàn bộ thời gian này - chúng  không  được  cần  tới.  Nhiều  nhất  tai  bạn  sẽ  được cần tới chỉ vài phút; ngoài ra thì không cần. Đừng dùng tai  trừ  khi  bạn  nghe  tôi.  Giữ  cho  chúng  được  đóng  kín, và nhận biết mọi lúc về bất kì cái gì bạn có thể nghe thấy đang xảy ra bên trong - chỉ là việc nhớ lại: có cái gì đó mà  có  thể  nghe  được  ở  bên  trong  không?  Thế  thì  năng lượng của tai bạn sẽ bắt đầu chảy bên trong và bạn sẽ có khả năng nghe thấy âm thanh bên trong khi thiền, và bạn sẽ có khả năng thấy những linh ảnh bên trong khi thiền.

Tai, mắt và môi bạn. Thứ ba, giữ cho môi bạn khép lại và nói tối thiểu. Tốt nhất là bạn không nói chút nào. Giữ im lặng. Bạn được tự do để chọn điều bạn làm với tai và mắt - nếu bạn muốn bạn có thể để mắt mở, và nếu bạn muốn thì bạn có thể để cho tai mở, bởi vì chỉ bạn bị lỡ  -  nhưng  với  môi  bạn  đang  làm  hại  cho  người  khác, với môi bạn đang xâm phạm, cho nên đừng nói chút nào. Nghe và nhìn có thể là chọn lựa của bạn.

Bất kì chỗ nào bạn muốn đi, bất kì cái gì bạn muốn làm, bạn có thể làm. Tuy nhiên, nếu bạn đã tới để thiền, giữ  cho  mắt  và  tai  được  đóng.  Nếu  bạn  tình  cờ  tới  đây chỉ  bởi  việc  đi  lang  thang,  đấy  là  chọn  lựa  của  bạn. Nhưng cho dù bạn đã tới đây một cách tình cờ, bạn cũng không  được  phép  nói,  bởi  vì  trong  việc  nói  bạn  công kích  vào  người  khác;  khi  bạn  nói,  bạn  làm  hại  người khác, cho nên xin đừng nói chút nào.

Nhiều  người  có  thể  đã  tới  đây  bởi  vì  họ  không  thể tán gẫu ở thành phố quê nhà họ ... hay họ không thể tìm được nạn nhân nào, người sẵn có ở đây. Họ hi vọng tán gẫu  với  những  người  đó.  Tại  đây  không  được  phép  tán gẫu. Trại này nên hoàn toàn yên tĩnh. Im lặng nên thịnh hành  trong  phòng  bạn,  bất  kì  nơi  nào  bạn  hiện  hữu; không ca hát, không bài ca, không nói, không đối thoại, không  gì  thuộc  loại  như  vậy.  Giữ  yên  tĩnh  trong  bẩy ngày.

Bạn  đã  nói  cả  đời  mình  rồi  và  bạn  đã  thu  được  gì? Sau  bẩy  ngày,  bạn  có  thể  làm  lại  điều  đó  cho  cả  phần còn  lại  của  cuộc  đời  mình.  Hay,  nếu  bạn  định  có  nhiều hơn  một  kiếp  sống,  thì  bạn  có  thể  làm  điều  đó  trong nhiều kiếp. Nhưng trong bẩy ngày này, nghe tôi và dừng nói. Thế thì có khả năng là bạn có thể có thoáng nhìn về im  lặng,  về điều  không  thể được biết  qua  việc nói.  Thế thì  với  toàn  bộ  năng  lượng  của  bạn  chúng  ta  có  thể  đi sâu  vào  thiền.  Cho  nên  bạn  phải  giữ  ba  giác  quan  này đóng lại.

Và  bây  giờ,  điều  thứ  tư.  Chúng  ta  sẽ  dùng  nhiều năng  lượng  ở  đây  cho  thiền,  cho  nên  tốt  hơn  cả  là  làm khối  lượng  công  việc  vật  lí  bên  ngoài  ở  mức  tối  thiểu. Bạn đừng đi vẩn vơ quanh quất để xem chỗ này chỗ nọ. Bạn sẽ trở về mệt nhoài, và thế thì bạn sẽ phàn nàn rằng chẳng  cái  gì  xảy  ra  trong  thiền  cả.  Tới  đây  hoàn  toàn tươi  tắn,  bởi  vì  bạn  phải  làm  nhiều  nỗ  lực  ở  đây.  Cho nên đừng  đi  đâu  khác; đừng  đi  ngắm  cảnh  trong  những ngày này.

Bất kì lúc nào bạn làm được ba điều này, nằm ra đâu đó trong bóng râm của cây cối, giữ nghỉ ngơi hoàn toàn, thư  dãn;  thảnh  thơi  tối  đa và dừng  tối  đa  các  giác  quan bên ngoài của bạn.

Ăn rất ít thôi, bởi vì nhiều năng lượng được tiêu thụ trong khi tiêu hoá thức ăn, và và năng lượng được dùng trong tiêu hoá thức ăn chẳng tạo ra gì khác hơn bệnh tật. Ăn  tối  tiểu  thức  ăn,  giữ  cho  dạ  dầy  được  nhẹ  để  cho năng lượng có thể đi lên. Dạ dày càng nặng, năng lượng càng đi thấp hơn bởi vì nó phải đạt tới dạ dầy. Đây là lí do tại sao bạn cảm thấy buồn ngủ sau bữa ăn, bởi vì não phải chuyển năng lượng của nó tới dạ dầy và thế thì não trở nên  nhàn  rỗi  và  đi  ngủ.  Đó  là  lí  do  tại  sao,  nếu  bạn đói hay bạn đang nhịn ăn, bạn không thể ngủ được vào ban đêm. Lí do là ở chỗ năng lượng liên tục chảy lên và các tế bào não cứ bị giữ thức tỉnh bởi vì chúng đầy năng lượng. Nếu năng lượng chảy hướng nhiều tới dạ dầy, nỗ lực có ý thức trở thành khó khăn; cho nên ăn ít thôi.

Bạn  sẽ  chẳng  mất  gì  trong  bẩy  ngày  này  với  khối lượng thức ăn tối thiểu, và ích lợi lớn lao vô cùng - thậm chí  nó  có  thể có  ích  cho  thân  thể.  Ăn  ít  và ăn  nhẹ thôi. Bạn nên ăn ít tới mức bạn cảm thấy dường như còn chưa ăn gì, chỉ chừng đó thôi. Cho nên tôi không nói dừng ăn hoàn  toàn,  bởi  vì  người  dừng  ăn  hoàn  toàn  không  làm cái  gì  ngoài  việc  nghĩ  về  ăn  cả  ngày.  Bạn  chỉ  nên  ăn  ít thôi.

Và điều kì lạ là người ăn quá nhiều thấy khó ăn ít đi. Nếu bạn bảo họ đừng ăn chút nào, họ sẵn sàng đồng ý. Lí  do  cho  điều  này  là  ở  chỗ  bao  giờ  cũng  dễ  đi  từ  cực đoan này sang cực đoan khác, khó dừng lại ở giữa. Nếu bạn được bảo đừng ăn chút kẹo, bạn sẽ nói, "Được thôi tôi  sẽ  không  nhìn  vào  chúng."  Nhưng  nếu  kẹo  có  đó trong  đĩa  và  bạn  được  bảo  lấy  hai  thìa  thôi,  thế  thì  sẽ thực sự khó cố gắng kiểm soát bản thân mình khi cám dỗ có đó.

Ăn, nhưng ăn ít.

Đây là chương trình cơ sở cho bẩy ngày tới.

Vào buổi sáng sẽ là kirtan, ca hát và nhảy múa mang tính  cầu  nguyện,  trong  mười  lăm  phút.  Tất  cả  các  bạn đều  đứng  dậy  và  nhảy  một  cách  phúc  lạc  trong  buổi kirtan. Tấm che mắt vẫn còn trên mắt. Bạn có thể lan toả ra,  tấm  khăn  che  mắt  vẫn  còn  trên  mắt,  nhảy  múa,  làm kirtan một cách vui sướng, nhảy múa một cách phúc lạc. Bạn  để  cho bản  thân  mình  đi  vào  kirtan  một  cách  phúc lạc  trong  mười  lăm  phút;  điều  đó  tôi  sẽ nói  chi  tiết  cho bạn vào buổi sáng.

Thế rồi kirtan sẽ dừng lại và chỉ còn âm nhạc được chơi  trong  mười  lăm  phút;  bạn  lại  tiếp  tục  nhảy  múa, nhảy  múa  một  cách  tự  do.  Sau  đó,  trong  ba  mươi  phút, bạn thảnh thơi như người chết. Điều đó sẽ là buổi thiền sáng.  Sáng  mai  tôi  sẽ  giải  thích  cho  bạn  về  buổi  thiền trưa và đêm.

Một  thực  nghiệm  đặc  biệt  phải  được  bổ  sung  vào trong trại này - được thực hiện trước khi bạn đi ngủ. Tôi sẽ giải thích điều đó cho bạn bây giờ, bởi vì điều đó phải được  bắt  đầu  từ  đêm  nay,  và  điều  đó  là  bắt  buộc.  Nếu bạn làm điều đó, bạn sẽ tạo ra nhiều năng lượng, và năng lượng đó sẽ được sử dụng vào ngày mai. Trước hết, tôi bảo bạn gìn giữ năng lượng của mình, đừng làm phí hoài nó  -  đó  là  một  điều;  bây  giờ  tôi  sẽ  bảo  bạn  cách  tạo  ra nhiều  năng  lượng  hơn  -  cách  tạo  ra  nó.  Tôi  đã  bảo  bạn đừng  dùng  điều  bạn  đã  có  để  cho  nó  được  bảo  tồn,  và bây giờ tôi sẽ bảo bạn điều tiếp - cách tạo ra nó.

Bất kì năng lượng nào con người có, nói chung đều được chi dùng vào các việc thường lệ hàng ngày, và bất kì  năng  lượng  nào  còn  lại,  đều  được  tích  luỹ  vào  trung tâm  dục  của  bạn.  Năng  lượng  còn  thừa  lại  đó  khêu  gợi bạn, thúc đẩy bạn đi vào ham muốn dục. Đó là lí do tại sao  vô  dục  dễ  thực  hành  nếu  bạn  ăn  ít  -  bởi  vì  năng lượng  phụ  đó  không  được  tạo  ra.  Vì  năng  lượng  phụ không được tạo ra, nên nó không tích luỹ vào trung tâm dục. Nhưng thế thì brahmacharya, vô dục, lại là lừa dối, nó  không  có  nghĩa.  Nó  xảy  ra  bởi  vì  bạn  đang  sống  tại mức  thấp  chỉ  với  khối  lượng  năng  lượng  tối  thiểu.  Nếu bạn  không  ăn  thức  ăn  trong  ba  mươi  ngày,  bạn  sẽ  mất quan  tâm  tới  dục  đối  lập.  Mối  quan  tâm  của  bạn  đã không  dừng  lại  bởi  vì  bạn  là  con  người  được  biến  đổi, mà bởi vì năng lượng cần cho mối quan tâm này bây giờ không được tạo ra. Sau ba mươi ngày, nếu bạn ăn cho dù chỉ ba ngày thôi, thì ba ngày của thức ăn đó sẽ phá huỷ điều mà ba mươi ngày nhịn ăn đã tạo ra; bạn sẽ thấy bản thân mình quay trở về cùng chỗ cũ.

Điều thứ nhất là ở chỗ năng lượng phụ này được tích luỹ lại trong trung tâm dục của bạn, và điều thứ hai là ở chỗ  trung  tâm  dục  là  cái  máy  phát  tạo  ra  năng  lượng trong mọi con người, trong mọi sinh linh. Trung tâm dục là  cái  máy  bên  trong  chúng  ta  tạo  ra  năng  lượng.  Nếu bạn muốn, bạn có thể tạo ra ngày một nhiều năng lượng bằng nó. Nhưng chúng ta dùng cái máy này chỉ để tống năng lượng ra và không tạo ra nó. Năng lượng được tạo ra   bởi   trung   tâm   này,   chảy   ngược   lên,   trở   thành kundalini, hoả xà, lực sống.

Cho nên thực nghiệm này là dành cho kundalini. Và nếu  bạn  làm  nó,  bẩy  ngày  này  sẽ  biến  thành  hoàn  toàn phúc  lạc  cho  bạn;  thế  thì  bạn  sẽ  không  bao  giờ  có  khả năng quên nó nữa.

Đêm nay, khi bạn đi ngủ, và hàng ngày, khi bạn nằm xuống trên giường sau khi hoàn thành mọi thứ, khi bạn sẵn sàng đi ngủ, cởi quần áo và đắp lên mình bằng một chiếc   chăn   hay   tấm   trải   giường.   Nằm   ngửa   hoặc nghiêng, dạ dày xuống dưới giường, bất kì cách nào bạn cảm thấy thoải mái hơn - bạn có thể quyết định cách nào sau  khi  thực  nghiệm  vài  ngày.  Để  thân  thể  bạn  chùng lỏng  lại,  nhắm  mắt,  và  đưa  sự  chú  ý  của  bạn  vào  trung tâm dục. Tưởng tượng rằng trung tâm dục đang bắt đầu hoạt động và năng lượng chuyển quanh nó. Bạn phải đã thấy  xoáy  nước,  nước  xoáy  nhanh  đến  mức  tạo  thành xoáy.  Bất  kì  cái  gì  được  ném  vào  trong  xoáy  này  đều chuyển  động  theo  vòng  tròn,  cho  nên  cảm  thấy  nó  bên trong bạn - năng lượng chuyển động nhanh xung quanh trung tâm dục. Nếu bạn ném đoá hoa vào nó, nó sẽ xoay tròn  và  chìm  mất  vào  giữa.  Tưởng  tượng  nó  giống  thế. Trong ba phút các rung động sẽ bắt đầu bên trong bạn.

Ban  đầu  những  rung  động  này  sẽ  giống  như  những rung  động  trong  việc  làm  tình;  thân  thể  sẽ  rung  động. Khi  nó  rung  động,  cứ  để  cho  nó  rung  động  một  cách toàn  bộ,  hợp  tác  với  nó,  giúp  đỡ  nó.  Chỉ  tưởng  tượng rằng  bạn  đang  thực  sự  mê  mải  trong  việc  làm  tình  và toàn bộ thân thể đều rung động. Để cho toàn bộ thân thể trở thành nóng.

Ngay  khi  bạn  cảm  thấy  rằng  toàn  bộ  thân  thể  đang rung  động  và  năng  lượng  đang  chuyển  động  nhanh  tại trung tâm dục, để bản thân mình chùng lỏng và tập trung vào một ý nghĩ: rằng năng lượng đó đã bắt đầu đi lên từ trung  tâm  dục,  cũng  giống  như  ngọn  lửa  bốc  cao  lên. Đem năng lượng đó vào giữa trán, giữa hai mắt, giữa hai lông mày; bạn phải đem nó tới trung tâm con mắt thứ ba. Năng lượng này sẽ bắt đầu chảy lên. Bạn chỉ phải nhận biết rằng năng lượng này đã tích luỹ vào giữa hai mắt và nó đã bắt đầu tuần hoàn ở đó.

Thế rồi quên tất cả về trung tâm dục, và đi ngủ với sự  chú  ý  của bạn  vào  con  mắt  thứ  ba.  Khi  bạn  dậy  vào buổi  sáng,  trước  hết  cảm  thấy  trung  tâm  này  giữa  hai mắt và bạn sẽ thấy có cảm giác năng lượng chuyển động nhanh ở đó. Bạn sẽ cảm thấy sự chuyển động rõ ràng.

Điều này bạn phải làm mọi đêm, trong bẩy ngày. Nó sẽ  chuyển  kênh  năng  lượng  phụ  vẫn  thường  chảy  vào dục  nay  vào  con  mắt  thứ  ba.  Trung  tâm  dục  sẽ  tạo  ra năng  lượng,  nhiều  nhất  có  thể  được,  và  tất  cả  những năng  lượng  đó  sẽ  có  sẵn  cho  con  mắt  thứ  ba  của  bạn. Vào buổi sáng chúng ta sẽ thực nghiệm trên con mắt thứ ba đó, cho nên việc làm thực nghiệm này vào ban đêm là điều bắt buộc.

Đây sẽ là thực nghiệm cho đêm nay. Bây giờ chúng ta sẽ làm kirtan trong vài phút. Mọi người  đứng dậy và nhảy múa và thực hành trong kirtan, rồi sau đó chúng ta sẽ giải tán.

2 Truy tìm

Katham bandhah - tù túng là gì? Katham mokshah - giải thoát là gì? Vidya, việc biết thật, là gì và avidya, việc biết giả là gì?

Thức, mơ, ngủ và turiya - cái thứ tư - bốn trạng thái này là gì?

Năm thể này là gì?

- annamay, được tạo nên từ thức ăn; pranamay, được tạo nên từ sinh lực; manomay, được tạo nên từ năng lượng tâm lí; vigyanamay, được tạo nên từ nhận biết; anandamay, được tạo nên từ phúc lạc.

Người làm là gì? Linh hồn hiện thân này là gì?

Năm loại này là gì? Ai là người biết?

Ai là nhân chứng? Ai là người ở chỗ sâu nhất? Ai là người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác?

Jeevatma, linh hồn cá nhân, là gì, và paramatma, linh hồn vũ trụ là gì? Maya, ảo tưởng là gì?

Sau lời cầu nguyện tới điều thiêng liêng, truy tìm bắt đầu. Truy tìm chỉ có thể bắt đầu sau lời cầu nguyện. Lời cầu  nguyện  đem  trái  tim  vào  một  không  gian  trong  đó tạo ra trạng thái nhạy cảm và đón nhận của tâm trí, đến mức mà bây giờ truy tìm không chỉ được tiến hành vì tò mò,  nó  đã  biến  thành  khát  khao  giải  thoát.  Truy  tìm không có lời cầu nguyện, chỉ là trò chơi trí tuệ, vài ai đó đi truy tìm mà không cầu nguyện thì chẳng truy tìm chút nào. Nếu ai đó vẫn ngồi trong bóng tối với cánh cửa của mình  đóng  chặt  mà  lại  truy  tìm  về  mặt  trời  và  về  ánh sáng,  người  đó  có  thể  tiếp  tục  cuộc  truy  tìm  này  nhưng người đó sẽ chẳng bao giờ thu được câu trả lời.

Một trong những trò chơi lớn nhất của tâm trí là: khi nó không nhận được câu trả lời nào, nó bịa ra câu trả lời nào đó trong bóng tối, chẳng bao giờ biết tới mặt trời. Ai đó  sẽ  phát  biểu,  “Mặt  trời  không  tồn  tại”  -  không  phải bởi vì người đó biết rằng mặt trời không tồn tại, mà bởi vì  với  người  đó  thì  phủ  nhận  điều  mình  không  thể  biết được  còn  dễ  hơn  là  cho  phép  phiền  não  của  người  đó, trạng thái không biết của người đó, cứ tồn tại dai dẳng. Phiền não biến mất với phủ nhận; thế thì chúng ta có thể vẫn  còn  hài  lòng  trong  bóng  tối  của  mình.  Người  chưa mở ra cánh cửa của mình thì có thể vẫn tiếp tục truy tìm về  mặt  trời  và  về  ánh  sáng,  nhưng  người  đó  sẽ  không nhận  được  câu  trả  lời.  Và  khi  không  nhận  được  câu  trả lời, người đó thậm chí không thể phủ nhận được sự tồn tại của mặt trời, nhưng thay vì thế, có thể bịa ra mặt trời tưởng  tượng,  bịa  ra  khái  niệm  riêng  của  mình,  ý  niệm riêng của mình. Và những khái niệm này cũng chỉ là giả tạo như sự phủ nhận của người đó.

Người  không  tin  mà  đứng  trong  bóng  tối  thì  cũng giả  tạo  như  người  tin  mà  đứng  trong  bóng  tối.  Không biết về điều thiêng liêng, những phát biểu  của họ  về sự tồn  tại  hay  không  tồn  tại  của  điều  thiêng  liêng  là  vô nghĩa. Cả hai phát biểu này đều vô nghĩa. Và điều thực sự  thú  vị  là  những  tranh  luận  và  thảo  luận  lớn  lao  vẫn diễn ra trong bóng tối giữa hai nhóm này, những người chẳng biết gì cả.

Người  dốt  nát  đầy  những  tranh  cãi.  Người  dốt  nát không biết, ấy vậy mà rất hay ba hoa. Tranh cãi cứ tiếp diễn mãi, các học thuyết có thể được lập ra... Trong thực tế các học  thuyết chỉ có thể được tạo ra trong bóng tối; trong ánh sáng không thể có niềm tin được. Ánh sáng là đủ; niềm tin là không cần thiết. Mọi học thuyết đều được sinh ra trong bóng tối, vì nơi có ánh sáng thì chẳng cần đến ai cả. Nơi chân lí được hiển lộ, lời tan biến; và nơi chân  lí  là  mọi  thứ  thì  các  học  thuyết  chẳng  để  làm  gì. Niềm tin chỉ là cái thay thế, cái bù đắp; khi chân lí còn không  được  biết  tới,  chúng  ta  tạo  ra  niềm  tin  và  thế chúng vào chỗ của chân lí.

Truy  tìm đúng  đắn  bắt  đầu  với  lời  cầu  nguyện.  Khi tôi nói điều này, tôi ngụ ý rằng ai đó muốn biết mặt trời, ít nhất  cũng phải hoàn thành một điều kiện: rằng người đó nên mở cửa nhà mình. Nếu có khao khát để biết mặt trời, người đó ít nhất cũng nên mở cửa ra để cho nếu mặt trời muốn trả lời, nó có thể trả lời được. Mặt trời có năng lượng vô biên; dù vậy nó sẽ không phá cửa để đi vào nhà bạn. Mặt trời thậm chí sẽ không gõ cửa nhà bạn.

Trong  thế  giới  này  chân  lí  chưa  bao  giờ  xâm  nhập vào  cuộc  sống  của  người  ta,  nó  chưa  bao  giờ  can  thiệp vào  cuộc  sống  của  người  ta.  Chân  lí  chưa  bao  giờ  đem tới  bất  kì  cảnh  nô  lệ  nào  trong  cuộc  sống  của  người  ta, nó chưa bao giờ đem tới tù túng. Đó là lí do tại sao chân lí là tự do. Chân lí chưa bao giờ áp đặt bản thân nó một cách cưỡng bức mà không có ý chí của bạn. Chừng nào bạn còn chưa sẵn sàng, chân lí sẽ đứng đợi mà không gõ cửa nhà bạn. Sẵn sàng của bạn, chỉ lời mời toàn tâm của bạn mới có thể trở thành việc tới của chân lí.

Nhưng lời mời của bạn phỏng có ích gì nếu cánh cửa của bạn không mở ? Bạn nên đứng đợi khách tới khi bạn đã  mời.  Đó  là  lí  do  tại  sao  Upanishad  bắt  đầu  bằng  lời cầu nguyện.

Lời cầu nguyện là cách để mở cánh cửa tới trái tim. Nếu  truy  tìm  mà  không  có  lời  cầu  nguyện,  thế  thì  nó được  khởi  đầu  phần  nhiều  bởi  hoài  nghi  của  bạn  và không được tạo ra bởi tìm kiếm; thế thì truy tìm không với mục đích của việc tìm kiếm, nó là để làm tăng thêm hoài  nghi.  Người  đã  khởi  hành  chỉ  để  hoài  nghi,  hoài nghi của người đó trở thành không lành mạnh, nó là ốm yếu.

Và  không  phải  là  ai  đó  mở  cánh  cửa  của  mình  ra bằng lời cầu nguyện làm mất đi quyền hoài nghi - trong thực tế chỉ người đó mới có quyền hoài nghi, bởi vì bây giờ  hoài  nghi  chỉ  là  một  phần  của  khao  khát  về  giải pháp; bây giờ hoài nghi mang tính sáng tạo, không mang tính  huỷ  diệt;  bây  giờ  hoài  nghi  chỉ  là  cách  tìm  ra  con đường để loại bỏ đi tất cả mọi rào chắn; bây giờ câu hỏi có đó để tới gần với câu trả lời. Bây giờ truy tìm không phải là trò chơi bệnh tật của tâm trí bệnh hoạn, bây giờ hoài  nghi  này  không  phải  là  bệnh  của  tâm  trí  ốm  yếu, bây giờ nó là việc tìm kiếm của người lành mạnh.

Hoài  nghi  mang  tính  tin  cậy  -  những  lời  này  có  vẻ rất  mâu  thuẫn,  nhưng  nếu  chúng  ta  cố  gắng  hiểu  chúng từ  một  góc  độ  khác  thì  nó  sẽ  rõ  ràng.  Cố  hiểu  'tin  cậy mang tính hoài nghi’.

Ngay cả khi chúng ta tin cậy, nó cũng đầy hoài nghi. Cho  dù  chúng  ta  có  đặt  tin  cậy  của  mình  vào  ai  đó,  nó cũng đầy hoài nghi; hoài nghi là dòng chảy ngầm. Trong thực tế chúng ta tin cậy chỉ bởi vì bên trong có hoài nghi và chúng ta muốn kìm nén nó. Và khi hoài nghi là ở bên trong còn tin cậy ở trên bề mặt, thì tin cậy sẽ yếu đuối, bởi  vì  cái  bên  trong  mạnh  hơn  và  cái  bên  ngoài,  cái  bề mặt, sẽ yếu đuối; cái chỉ ở ngoại vi sẽ yếu ớt, còn cái ở trung tâm trái tim sẽ mạnh mẽ.

Cho nên hoài nghi ở bên trong còn tin cậy chỉ được áp  lên  bên  ngoài  như  quần  áo.  Hệt  như  quần  áo  không xoá đi sự trần trụi của bạn, chúng chỉ che giấu nó, tương tự vậy, tin cậy được áp đặt ở bên ngoài giống như quần áo không phá huỷ hoài nghi, nó chỉ che giấu hoài nghi.

Điều  đối  lập  cũng  là  có  thể  -  điều  tôi  gọi  là  'hoài nghi mang tính tin cậy’. Chân lí  có đó trong trung tâm, hoài nghi chỉ ở chu vi. Hoài nghi đó trở thành một phần của  cuộc  hành  trình  làm  mạnh  thêm  cho  tin  cậy,  bởi  vì làm sao ai đó còn chưa hoài nghi lại có thể tin cậy được? Nhưng thực tế người đó tràn đầy tin cậy.

Maulingaputta,  một  đệ  tử  của  Phật,  đã  nói  với  ông ấy,  “Tôi  hỏi  thầy,  không  phải  bởi  vì  tôi  hoài  nghi  thầy mà  bởi  vì  tôi  hoài  nghi  bản  thân  mình;  tôi  hỏi  thầy, không phải bởi vì tôi hoài nghi điều thầy nói mà bởi vì tôi  hoài  nghi  liệu  tôi  có  hiểu  nó  đúng  không.  Tôi  hỏi không  phải  bởi  vì  tôi  hoài  nghi  thành  đạt  của  thầy,  tôi hỏi  thầy  bởi  vì  tôi  hoài  nghi  bước  chân  mình  -  và cuộc hành trình rất dài và mơ ước bao la thế. Tôi đã hoài nghi về bước chân riêng của mình. Tôi hỏi thầy để cho tin cậy của tôi được làm mạnh thêm, tôi hỏi thầy để cho tin cậy của tôi trở thành sâu lắng.”

Bất  kì  khi  nào  người  hỏi  có  mang  tính  cầu  nguyện, cánh  cửa  của  trái  tim  người  đó  mở  ra;  người  đó  không tới  với  hoài  nghi,  người  đó  tới  với  câu  hỏi.  Câu  hỏi  có thể có câu trả lời, nhưng hoài nghi có thể không có câu trả lời, bởi vì ai đó muốn hoài nghi sẽ cứ hoài nghi mọi câu trả lời bạn trao cho người đó.

Hoài nghi là thoái lui vô hạn: bạn đưa ra một câu trả lời, người  đó hoài nghi nó; bạn  đưa ra câu  trả lời khác, người đó lại hoài nghi nó; hoài nghi là tiền đề cơ sở của người  đó.  Bất  kì  điều  gì  bạn  nói,  người  đó  cũng  hoài nghi nó. Thế thì chẳng có cách nào cả. Nhưng nếu hoài nghi  chỉ  là  một  phần  của  việc  tìm  kiếm,  chỉ  là  phương pháp  luận  -  một  phương  pháp  chứ  không  phải  là  mục đích,  không  phải  là  giải  pháp,  không  phải  là  mục tiêu  - nếu  hoài  nghi  không  phải  là  tiền  đề,  mà  việc  truy  tìm mới là tiền đề, thì hoài nghi là rất có ích.

Cho  nên,  hoài  nghi  mang  tính  tin  cậy...  truy  tìm mang tính cầu nguyện.

Chính  câu  hỏi  thứ  nhất  đã  được  hỏi  trong  Sarvasar

Upanishad là:

Tù túng là gì?

Xem   xét   điều   này.   Mọi   người   thường   hỏi   liệu Thượng đế có tồn tại hay không. Thượng đế là gì? Giải thoát là gì? Giải thoát có xảy ra hay không? Linh hồn là gì? Nó có tồn tại hay không? Mọi người bắt đầu từ nơi họ  phải  kết  thúc.  Người  bệnh  hỏi,  “Mạnh  khoẻ  là  gì?” Nhưng người thông minh, nếu người đó ốm, sẽ hỏi, “Ốm yếu  này  là  gì?”  Chẩn  đoán  sẽ  bắt  đầu  với  ốm  yếu  này. Câu  hỏi  thứ  nhất  được  nêu  lên  trong  Upanishad  này  là: Tù túng là gì? Đó là bệnh tật, đó là ốm yếu mà chúng ta nhất dịnh mắc phải.

Ai  đó  trong  tù,  bị  xiềng  xích  lại,  bị  làm  nô  lệ,  và đang hỏi, “Tự do là gì?” Người đó chưa bao giờ nếm trải sự tự do; người đó đã trong xiềng xích từ khi sinh ra, bao giờ  cũng  trong  xiềng  xích.  Người  đó  thấy  mình  trong xiềng  xích  lâu  như  nhận  biết  về  chính  mình.  Nhận  biết của  người  đó  và  tù  túng  của  người  đó  cả  hai  được  gắn với  nhau,  và  người  đó  đang  hỏi,  “Tự  do  là  gì?”  Có  lẽ người  đó  sẽ  không  có  khả  năng  để  hiểu;  người  đó  đã không  hỏi  câu  hỏi  đúng.  Người  đó  chỉ  nên  hỏi  điều người đó có thể hiểu được.

Người tìm kiếm thông minh là người chỉ hỏi những câu hỏi mà câu trả lời cho nó sẽ có khả năng hiểu được. Và nếu người đó hiểu một câu trả lời, người đó cũng sẽ có khả năng hiểu những câu trả lời khác.

Đó là lí do tại sao câu hỏi thứ nhất là: Tù túng là gì?

-  “Làm  sao  mình  bị  trói  buộc?”  -  bởi  vì  người  bao  giờ cũng trong tù túng thì không biết tù túng là gì. Thậm chí để  nhận  ra  nó  là  tù  túng  thì  bạn  cũng  phải  có  kinh nghiệm  nào  đó  về  tự  do.  Nếu  bạn  bị  cùm  tay,  bạn  sẽ nhận ra rằng mình bị cùm tay. Nhưng nếu đứa trẻ được sinh ra trong xiềng xích, liệu có bao giờ nó có khả năng nhận ra xiềng xích là xiềng xích không? Chúng sẽ dường như là một phần thân thể nó. Và nếu bạn cố gắng bẻ gẫy xiềng xích này, nó sẽ kêu khóc rên la, “Ông định giết tôi sao?” Những xiềng xích này là cuộc sống của nó. Chúng không tách rời khỏi nó, chúng là con người của nó.

Và đó là cách chúng ta đang hiện hữu. Như chúng ta đã  tồn  tại,  như  chúng  đã  biết  rằng  chúng  ta  hiện  hữu, nhận biết của chúng ta về sự tồn tại của mình và về nhà tù của mình đã được gắn lại. Chúng ta chưa bao giờ kinh nghiệm tự do. Chúng ta chưa bao giờ bay trên bầu trời, đôi cánh của chúng ta chưa bao giờ giang ra trên bầu trời rộng  mở,  chúng  ta  chỉ  biết  chúng  khép  lại  vĩnh  viễn  và không  được  dùng.  Chúng  ta  chưa  bao  giờ  biết  rằng  đôi cánh của mình được ngụ ý cho việc bay. Chúng ta được sinh ra và được nuôi dưỡng lớn lên trong nhà tù; nhà tù này đã là chính cuộc sống của chúng ta.

Cho nên truy tìm đúng sẽ bắt đầu với Tù túng là gì? Nhưng thậm chí chúng ta cũng chẳng biết gì về cảnh nô lệ cả! Chúng ta ở sâu trong cảnh nô lệ, chúng ta là nô lệ. Vậy làm sao người ta có thể nhận ra được cảnh nô lệ là gì? Nếu một người được sinh ra và người đó chịu đựng chứng đau đầu trong cả đời mình, thì người đó sẽ không có  khả  năng  phân  biệt  được  giữa  đầu  và  đau,  bởi  vì người đó bao giờ cũng biết cái đầu mình cùng cái đau.

Simone Weil, một nữ tư tưởng gia của phương Tây, đã viết rằng trong ba mươi năm bà ấy đã không biết đau đầu là gì. Không phải bởi vì bà ấy chưa bao giờ đau đầu, nhưng bởi vì bà ấy bao giờ cũng bị đau đầu. Bà ấy chưa bao  giờ  biết  rằng  đầu  có  thể  tồn  tại  mà  không  có  đau đầu; bà ấy không thể nào phân biệt được giữa đầu và đau đầu.  Và  độ  tuổi  ba  mươi,  khi  bệnh  đau  đầu  của  bà  ấy được chữa khỏi lần đầu tiên, thế thì bà ấy mới biết rằng nó là đau đầu chứ không phải bản thân cái đầu.

Bạn không thể tách bản thân mình ra khỏi cái bạn đã lớn  lên  cùng.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  lại  không  có  khả năng biết tới thân thể mình tách với bản thân mình - bởi vì  bạn  lớn  lên  cùng  nó.  Do  đó  mới  có  sự  đồng  nhất,  là một  với  thân  thể.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  lại  không  biết tới  tâm  trí  mình  là  tách  biệt  với  bản  thân  mình:  bởi  vì người ta lớn lên cùng nó, việc đồng nhất xảy ra.

Do đó hiền nhân và đệ tử này đã nêu ra câu hỏi đầu tiên trong Upanishad này: Tù túng là gì?

Hiểu  nó  giống  thế  này:  đệ  tử  đang  hỏi  hiền  nhân, “Tù túng này là gì?” Upanishad này là cuộc đối thoại sâu sắc, sự trao đổi. Nếu người bao giờ cũng trong tù túng có thể nhận ra tù túng của mình, người đó có thể có một ý tưởng, mơ, một khái niệm, hay một cảm giác về tự do.

Người bị bệnh liên miên chỉ có thể quan niệm được một định nghĩa tiêu cực về mạnh khoẻ. Người đó sẽ hiểu mạnh khoẻ chỉ như thiếu vắng bệnh tật của mình. Người bao  giờ cũng  sống  trong  tù,  trong  xiềng  xích  của  mình, không thể hiểu được định nghĩa tích cực về tự do. Người đó có thể hiểu tự do chỉ như thiếu vắng của xiềng xích - khi các bức tường nhà tù dừng tồn tại, khi không có lính gác mang súng để ngăn cản người đó không cho làm bất kì điều gì người đó muốn, để ngăn cản người đó khỏi đi bất  kì  chỗ  nào  người  đó  muốn  đi.  Người  đó  chỉ  có  thể hiểu bằng định nghĩa tiêu cực đó. Nhưng trước khi người đó có thể hiểu điều này, cũng cần nhận ra rằng có những bức tường của nhà tù, cần nhìn thấy chính bản thân nhà tù, cần thấy lính gác tại cổng, thấy xiềng xích quanh tay mình.

Một  nhà  huyền  môn  vĩ  đại   của  vùng  Caucasus, Gurdjieff,  hay  nói:  tôi  đã  nghe  nói  về  một  nhà  ảo  thuật đã  thuần  hoá  nhiều  cừu.  Hàng  ngày  ông  ấy  đều  có  một con  cừu  bị  giết  để  chuẩn  bị  thức  ăn  cho  ông  ta.  Hàng trăm  con  cừu  đứng  và  nhìn  việc  này,  nhưng  dầu  thế chúng  chẳng  bao  giờ  nghĩ  rằng  nếu  không  hôm  nay  thì ngày mai chũng cũng sẽ bị giết.

Một   khách   đang   trọ   cùng   nhà   ảo   thuật   đó   nói, “Những  con  cừu  này  thật  là  lạ.  Ông  giết  một  con  cừu ngay trước các con cừu khác hàng ngày, thậm chí thế mà chúng cũng chẳng lo nghĩ. Chúng không thể quan niệm nổi  về  cái  chết  riêng  của  chúng  vào  ngày  hôm  sau  sao, rằng bất kì ngày nào dao cũng đều sẽ có thể đâm vào cổ chúng sao?”

Nhà  ảo  thuật  đáp,  “Tôi  đã  thôi  miên  chúng  và  bảo riêng  chúng  rằng  chúng  không  phải  là  cừu,  rằng  tất  cả bọn còn lại mới là cừu; tất cả bọn khác sẽ bị giết, ngoại trừ chúng. Đó là lí do tại sao chúng vô tư; chúng không chạy đi khi chúng thấy bọn khác bị giết.”

Khách  hỏi,  “Và điều  thậm  chí  còn đáng  ngạc  nhiên hơn là ông không buộc chúng lại. Chúng không đi lạc lối sao? Chúng không bị lạc sao?”

Ông  ta  nói,  “Tôi  cũng  đã  bảo  chúng  nó  rằng  chúng hoàn  toàn  tự  do,  chúng  chưa  bao  giờ  trong  tù  túng  cả  - bởi vì người ta muốn chạy khỏi tù túng, nhưng khi người ta đã tự do rồi thì không có vấn đề chạy trốn nữa. Ham muốn chạy trốn tới khi người ta trong tù túng, nhưng khi không  có  tù  túng  và  người  ta  hoàn  toàn  tự  do,  thế  thì chạy trốn là không cần.”

Gurdjieff  hay  nói  rằng  con  người  cũng  gần  như  ở trong tình huống này: con người coi nhà tù là lâu đài của mình. Cho nên không có vấn đề rời bỏ nó; trong thực tế nếu ai đó tới giúp người đó để thoát ra khỏi nó, người đó sẽ tự phòng thủ cứ dường như chống lại một kẻ thù đang cố  gắng  lôi  người  đó  ra  khỏi  lâu  đài  của  mình.  Con người  coi  xiềng  xích  của  mình  như  đồ  trang  sức  cho mình.  Nếu  bạn  muốn  lấy  đi  đồ  trang  sức  của người  đó, người  đó  sẽ  đứng  lên  với  lưỡi  kiếm  của  mình  và  tranh đấu.

Cho nên chúng ta không đóng đinh Jesus mà không có lí do, chúng ta không đầu độc Socrates mà không có lí do. Họ là kẻ thù của chúng ta bởi vì họ cố gắng lấy đi đồ  trang  sức  của  chúng  ta.  Điều  họ  gọi  là  xiềng  xích chính  là  đồ  trang  sức  của  chúng  ta,  còn  điều  họ  gọi  là nhà  tù  là  chỗ  ở  vương  giả  của  chúng  ta;  điều  họ  gọi  là cảnh nô lệ chính là cuộc sống của chúng ta, còn điều họ gọi là nỗi buồn lại chính là điều thích thú của chúng ta.

Cho nên Gurdjieff hay nói rằng điều đầu tiên mà tù nhân phải biết nếu người đó muốn tự do là ở chỗ người đó là tù nhân; mọi thứ khác đều là phụ. Nếu nô lệ muốn được tự do, người đó trước hết cần hiểu rằng mình là nô lệ. Điều này phải thấm nhuần vào tâm thức của người đó sâu đến mức người đó cảm thấy thống khổ đau buốt và trở  nên  được  tràn  đầy  với  khao  khát  tự  do...  Tù  túng  là gì?

Câu  hỏi  thứ  hai...  thế  thì  câu  hỏi  thứ  hai  nảy  sinh:

Giải thoát là gì?

Katham bandhah - tù túng là gì? Katham mokshah - giải thoát là gì?

Nếu  bạn  tới  hỏi  Phật,  “Giải  thoát  là  gì?”  Phật  sẽ không trả lời. Nhưng nếu bạn hỏi ông ấy, “Tù túng là gì? Giải  thoát  là  gì?”  bạn  sẽ  nhận  được  câu  trả  lời  -  bởi  vì nếu  bạn  không  hỏi  câu  hỏi  đúng,  bạn  không  thể  nhận được  câu  trả lời  đúng.  Câu  hỏi  sai  không  có  câu  trả  lời đúng. Và điều bạn hỏi chỉ ra trạng thái của tâm trí bạn. Giải thoát có thể được hiểu chỉ sau khi đã hiểu tù túng.

Và thế thì câu hỏi tiếp là:

Vidya, việc biết thật, là gì, và avidya, việc biết giả là gì?

Tù túng là gì? Giải thoát là gì? Việc biết thật là gì? - Tri  thức  đúng  là  gì?  Nếu  như  câu  hỏi  này  là  phần  thứ nhất  thì  sẽ  tốt  hơn  -  Tù  túng  là  gì?  Giải  thoát  là  gì?  - chúng ta đã hỏi theo thứ tự này: Việc biết giả là gì? Việc biết thật là gì? Nhưng nó đã không được hỏi như thế. Và điều  này  không  phải  ngẫu  nhiên.  Điều  đáng  được  hỏi trước là, “Dốt nát đúng là gì?” thế rồi, “Tri thức đúng là gì?” Nhưng nó đã không được hỏi như thế, bởi vì ở đây vidya mang nghĩa khác. Tại đây vidya nghĩa là: Tù túng là  gì?  Giải  thoát  là  gì?  Và  khi  Upanishad  hỏi:  Vidya, việc biết thật, là gì? thì nó ngụ ý: Phương pháp là gì để được   giải   thoát?   ‘Vidya’   mang   đích   xác   nghĩa  này.

‘Vidya’ nghĩa là: Phương pháp là gì để được giải thoát? Tại đây ‘vidya’ không ngụ ý điều chúng ta vẫn hiểu nó ngụ ý.

Phương pháp là gì? Sau khi hiểu tù túng là gì, và giải thoát là gì, thì bây giờ: Phương pháp là gì?

Giả  dụ  rằng  chúng  ta  đang  trong  tù,  và  giả  dụ  rằng có bầu trời bao la bên ngoài nhà tù và có thể bay trong bầu trời đó, giả dụ rằng có mặt trời bên ngoài những bức tường của bóng tối là việc hoà hợp với mặt trời đó là chỗ trú ngụ của tính bất tử - nhưng thế thì con đường tới đó là gì? Phương pháp là gì? Cho dù chúng ta có biết tù túng là gì và giải thoát là gì, nếu cánh cửa là không được biết tới - đường thoát ra khỏi tù túng và đạt tới giải thoát là không được biết tới - thế thì phải làm gì? Thế thì chẳng cái gì có thể được làm cả.

Phật  đã  nói  về  bốn  chân  lí  cao  quí,  tứ  diệu  đế,  bốn chân lí nền tảng, bốn chân lí cơ sở. Ông ấy nói, “Người biết bốn điều này là biết tất cả.”

Chân  lí  nền  tảng  đầu  tiên  là  ở  chỗ  con  người  đang trong khổ. Chân lí thứ hai là ở chỗ có nguyên nhân cho khổ  đó,  ở  chỗ  người  ta  không  bị  khổ  mà  không  có nguyên  nhân  -  bởi  vì  nếu  người  ta  mà  trong  khổ  chẳng có lí do gì thế thì  sẽ không có cách nào để được tự do. Và chân lí thứ ba là ở chỗ cho dù có nguyên nhân, khổ có đó, thì phải có đường ra, bằng không thì sẽ không có khả  năng  nào  vượt  lên  trên  khổ.  Cho  nên  Phật  đã  nói, “Chân lí thứ nhất là khổ, chân lí thứ hai là nguyên nhân của  khổ,  và  chân  lí  thứ  ba  là  ở  chỗ  có  con  đường  để thoát khỏi khổ.”

Nhưng cho dù có khổ, có nguyên nhân cho khổ này, và có con đường để thoát khỏi khổ này, nếu khả năng trở nên  thoát  khỏi  khổ  này  mà  không  tồn  tại,  và  nếu  trạng thái  tự  do  nơi  con  người  có  thể  thoát  ra  khỏi  khổ  lại không  tồn  tại,  thế  thì  người  đó  sẽ  chỉ  nhảy  từ  khổ  này sang khổ khác. Cho nên Phật đã nói về chân lí nền tảng thứ tư:  sự  tồn tại  của trạng thái thoát khỏi  khổ. Phật  đã nói, “Đủ rồi, bốn chân lí này là đủ.”

Tại  đây,  vidya  nghĩa  là:  Làm  sao  được  tự  do?  Con đường là gì? Phương pháp là gì? Phương cách cứu chữa là gì?

Có  thể  chỉ  có  tù  túng,  nhà  tù,  khổ  -  và  con  người đang  đứng  đó  bất  lực,  vô  phương  cứu  chữa!  Thế  thì tranh đấu sẽ vô nghĩa; thế thì chúng ta sẽ phải được thoả mãn  với  điều  và  nơi  chúng  ta  đang  hiện  hữu;  thế  thì chúng ta sẽ chỉ phải chấp nhận  bất kì cái gì xảy  ra  như định  mệnh  của  mình.  Dù  chúng  ta  là  bất  kì  cái  gì,  điều đó sẽ là số mệnh của chúng ta; sẽ không có cách nào để thoát ra khỏi nó. Thế thì sẽ là phải mà chấp nhận cái nhà tù  này  là  lâu  đài  chúng  ta  mang  định  mệnh  ở  đó  mà không  có  khả  năng  nào  để  thoát  ra  -  cho  nên  thế  thì phỏng có ích gì mà tạo ra đau khổ không cần thiết bằng việc gọi nó là nhà tù?

Có những nhà tư tưởng tin rằng khổ tồn tại và không có  phương  cách  cứu  chữa  nào  để  giải  phóng  chúng  ta khỏi  nó;  nó  là  chính  bản  chất  của  cuộc  sống,  việc  siêu việt lên là không thể có được.

Diogenes là một nhà tư tưởng Hi Lạp. Khi hoàng đế Hi  Lạp  đến  thăm  Diogenes  hoàng  đế  hỏi  ông  ấy,  “Nói cho ta, chân lí vĩ đại nhất của cuộc sống là gì? Nói cho ta về chân lí cao nhất, tối cao nhất.”

Diogenes đáp, “Không có cách nào để biết chân lí vĩ đại nhất đó, cho nên xin để nó đấy và hỏi về chân lí thứ hai.”

Hoàng đế sửng sốt, và ông ta hỏi Diogenes, “Nhưng thế thì ít nhất nói điều gì đó về chân lí thứ nhất này đi.”

Diogenes  đáp,  “Không,  không  có  cách  nào  để  biết nó, bởi vì chân lí tối cao nhất là: không được sinh ra chút nào. Và bây giờ bệ hạ đã được sinh ra. Chân lí cao nhất là không được sinh ra chút nào. Đây là chân lí thứ nhất. Nhưng  bây  giờ  thì  không  có  cách  nào,  bệ  hạ  đã  được sinh ra rồi. Ta sẽ nói cho bệ hạ chân lí thứ hai, và đó là: chết đúng sau việc sinh.” Chết đúng sau việc sinh!

“Sao?” hoàng đế hỏi.

Diogenes  đáp,  “Cuộc  sống  và  khổ  của  nó  là  không tách  rời;  chừng  nào  bệ  hạ  còn  chưa  chết  cái  chết  này, khổ sẽ cứ còn dai dẳng. Sống là khổ. Không có lối ra.”

Một  cách  tự  nhiên,  nếu  đây  là  tình  huống  thế  thì không có cách nào ngoại trừ tự tử.

Đã  có  những  nhà  tư  tưởng  tin  rằng  không  có  cách nào để thoát khỏi đau khổ của cuộc sống; rằng không có cách nào thoát ra khỏi nhà tù, bởi vì bản thân sự tồn tại là nhà tù, rằng chẳng cái gì tồn tại bên ngoài nó cả. Đó là lí  do  tại  sao  câu  hỏi  này  lại  có  nghĩa:  Vidya  là  gì,  việc biết thật là gì?

Liệu có cách thức, có phương thuốc chữa nào không, hay chúng ta bất lực? Nếu trường hợp sau xảy ra, thế thì việc cứ giữ lấy mơ mộng là phải rồi, cứ ngủ, coi nhà tù là  lâu  đài,  cho  xiềng  xích  là  đồ  trang  sức.  Thế  thì  điều này  sẽ  là  thông  minh.  Nhiều  người  sống  với  loại  thông minh này; họ sống trong lừa dối để không phải nhận biết về khổ và nhà tù bởi vì dường như không có có cách nào đi ra khỏi nó.

Vidya, việc biết thật, là gì và avidya, việc biết giả là gì?

Avidya  không  ngụ  ý  dốt  nát.  Nếu  ‘vidya’  ngụ  ý  là phương pháp, cách để đạt tới,  thế thì nghĩa của 'avidya' có thể là  gì?  ‘Avidya’  nghĩa  là  phương  pháp  có  vẻ như phương pháp mà chẳng đưa tới đâu cả: phương pháp giả. Chắc chắn có những phương pháp giả nữa, phương pháp nguỵ tạo! Có những cánh cửa không tồn tại nhưng chúng lại dường như tồn tại; có những chìa khoá trông đích xác như  chìa  khoá  nhưng  chúng  không  mở  được  bất  kì  ổ khoá  nào,  chúng  là  vô  dụng;  người  ta  có  thể  chơi  với chúng cả đời mình mà chẳng cái gì mở ra cả.

Bất  kì  nơi  đâu  có  tìm  kiếm  thì  khoá  giả  đều  có  thể được phát minh ra bởi vì chúng là tự do, rẻ mạt; chúng dễ dàng có sẵn, chúng có thể được mua ở chợ. Điều bạn gọi là dharma, là tôn giáo, nói chung có đến chín mươi chín  phần  trăm  của  nó  là  avidya,  bởi  vì  tìm  kiếm  nông cạn và ham muốn được mọi thứ một cách rẻ mạt tạo ra phương pháp giả trong bãi chợ.

Nhiều con đường tồn  tại, phần lớn trong chúng đều là đường giả chỉ dẫn tới quên lãng. Nếu người ta rơi vào quên  lãng  thì  nhà  tù  không  còn  nữa.  Nếu  người  ta  bị ngây  ngất  bởi  nhà  tù,  nhà  tù  có  tồn  tại  không?  Không, trong cơn ngây ngất cả nhà tù lẫn bản thân người tù đều không  tồn  tại;  mọi  thứ  biến  mất  trong  vô  ý  thức.  Và người  ngây  ngất  trở  thành  hoàng  đế  của  nhà  tù  này. Người  ngây  ngất  tưởng  tượng  trong  nhà  tù  của  mình rằng  mình  đang  bay  cao  trên  trời.  Bây  giờ  người  đó  có thể  tưởng  tượng  bất  kì  cái  gì,  bởi  vì  khi  người  ta  ngây ngất, người ta có thể mơ và nhận biết về chân lí bị mất. Giống thế này, người ta có thể thấy linh ảnh Thượng đế. Ai đó thậm chí còn chưa biết tới bản thân mình lại có thể thấy  Thượng  đế;  ai  đó  thậm  chí  còn  chưa  biết  tới  mình đã biết điều tối thượng. Đây là những phương cách cho lừa dối.

Và  thế  giới  này  không  bị  những  người  dốt  nát  làm hại nhiều như cái gọi là những người có hiểu biết, người trao cho bạn chìa khoá giả. Họ được nhiều hài lòng khi cho bạn chìa khoá, còn bạn cũng hài lòng, hài lòng lớn, về  việc  được  cái  gì  đó  cho  không  mà  không  mất  tiền mua,  chẳng  phải  làm  gì.  Và  phần  lớn  mọi  người  đều muốn được cái gì đó mà chẳng phải làm gì cho nó cả.

Bệnh lớn nhất trong các loại bệnh tật của con người là lờ phờ, trì trệ: muốn được cái gì đó mà chẳng mất gì, muốn  đạt  tới  đâu  đó  mà  không  phải  đi.  Trông  đợi  mục tiêu bước tới mình mà chẳng bước lấy một bước đi - còn cái  gì  có  thể  tốt  hơn  thế  nữa?  Đám  đông  nhất  định  đi theo những người này. Đám đông làm hài lòng cái gọi là những  guru  này  và  bản  ngã  của  họ  được  đáp  ứng.  Cho nên  việc  khai  thác  lẫn  nhau  cứ  xảy  ra.  Cái  gọi  là  các guru  với  chìa  khoá  giả  luôn  sẵn  có  đấy;  còn  đệ  tử  nữa cũng  sẵn  có,  sẵn  sàng  mua  các  chìa  khoá  này.  Và  như vậy thương mại cứ tiếp diễn.

‘Avidya’  nghĩa  là  những  phương  pháp  không  mở cánh  cửa  nào,  nhưng  chúng  cho ảo  tưởng  rằng  việc mở tồn tại. Đó là lí do tại sao người truy tìm hỏi:

Vidya là gì? Avidya là gì? Thức, mơ, ngủ và turiya - cái thứ tư - bốn trạng thái này là gì?

Trong thực tế phân biệt giữa vidya và avidya không thể được hiểu nếu bốn trạng thái này của thức, mơ, ngủ và turiya không được hiểu.

Trong lịch sử nhân loại, những  người tìm kiếm đầu tiên  trên  trái  đất  đề  cập  tới  bốn  trạng  thái  của  tâm  thức con  người  là  ở  Ấn  Độ.  Tâm  lí  học  phương  Tây  cho  tới giờ  vẫn  còn  xoay  vòng  quanh  trạng  thái  thức;  mãi  tới năm 1900, tâm lí học phương Tây vẫn hoàn toàn bị thu hút vào trạng thái thức. Bất kì thảo luận nào về trạng thái mơ  cũng  đều  bị  coi  là  thiếu  hiểu  biết.  Bất  kì  ai  nói  về trạng thái mơ đều bị coi là điên. Cái gì có đó trong mơ? Mơ  chỉ  là  mơ,  cái  gì  khác  có  đó  cho  nó?  Nhưng  trong năm  mươi  năm  qua,  khi  tâm  lí  học  đã  đi  sâu  hơn  vào việc  hiểu  tâm  trí  con  người,  đi  sâu  vào  trong  việc  điều tra  các  bệnh  mất  trí,  họ  dần  dần  bắt  đầu  nhận  ra  rằng dưới  trạng  thái  thức  có  một  tầng  của  mơ  mà  thậm  chí còn có ý nghĩa hơn là trạng thái thức. Cho đến lúc đó thì mơ  vẫn  bị  coi  chỉ  là  mơ  -  một  vùng  vô  nghĩa  chỉ  có tưởng tượng của con người; không cần phải để ý tới nó. Các  nhà  tư  tưởng  của  phương  Tây  hay  cười  phương Đông,  nơi  người  ngu  thậm  chí  vẫn  nói  về  các  giấc  mơ. Nhưng bây giờ, ngày nay, do nỗ lực của Freud, Jung và Adler, các nhà tâm lí thường nói về mơ.

Nếu bạn tới nhà tâm lí, người đó trước hết sẽ hỏi về mơ  của  bạn,  bởi  vì  theo  ông  ta  thì  bất  kì  cái  gì  xảy  ra trong  trạng  thái  thức  của  bạn  cũng  chỉ  là  bề  mặt,  nó không  thực  sự  phản  ánh  thực  tại  của  bạn;  chỉ  mơ  mới phản ánh thực tại của bạn. Thực tại qua mơ sao? - bởi vì bạn không thể lừa dối trong mơ được. Con người đã trở thành chuyên gia trong lừa dối. Bạn có thể nói về vô dục cả ngày, nhưng mơ của bạn sẽ nói vô dục của bạn đi sâu thế nào; bạn có thể dễ dàng nhịn ăn cả ngày, nhưng mơ của  bạn  sẽ  nói  ham  muốn  của  bạn  về  thức  ăn  sâu  đến mức nào. Vậy  mà  con  người  vẫn  chưa  tìm  ra  được  cách  lừa dối  mơ  của  mình.  Mơ  của  người  đó  làm  lộ  ra  thực  tại của người đó. Trong mơ kẻ cắp là kẻ cắp và thánh nhân là thánh nhân. Trạng thái thức không tin cậy được; có kẻ cắp trong thánh nhân, và đôi khi thậm chí thánh nhân lại có  vẻ  như  kẻ  cắp.  Trạng  thái  thức  là  không  thể  tin  cậy được. Trạng thái thức không tin cậy được chút nào, bởi vì con người thao túng trạng thái thức theo đủ mọi cách, tô vẽ nó theo đủ mọi cách.

Cho  nên  điều  bạn  giả  vờ  trong  trạng  thái  thức  của bạn là hoàn toàn giả dối và tựa mơ. Và chẳng có gì đúng hơn mơ của bạn, bởi vì cho tới giờ bạn không thể lừa dối được trong mơ. Nếu bất kì ai phát hiện ra cách làm điều đó, mơ của bạn cũng sẽ bắt đầu là giả; nhưng cho tới giờ không ai đã phát hiện ra cách làm điều đó. Nếu bạn phát hiện ra một kĩ thuật như thế một ngày nào đó, bạn có thể chọn  là  thánh  nhân  trong  mơ  của  mình.  Nhưng  cho  tới giờ bạn không thể nào thao túng được mơ của mình, cho tới  giờ  bạn  không  thể  chỉ  huy  được  mơ  của  mình,  bạn chưa  thể  thấm  sâu  vào  trong  chúng;  bạn  vẫn  còn  đứng ngoài  chúng.  Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  mơ  của  bạn  được điều  tra,  thì  thực  tại  sâu  hơn  của  bạn  trở  nên  được  biết tới; tầng thứ hai này sâu hơn.

Bạn có một tầng trên, đó là trạng thái thức. Bạn làm gì  trong  thế  giới  này  từ  sáng  tới  tối?  Tất  cả  mọi  tụng niệm, tôn thờ và cầu nguyện - không, chúng không phải là  điều  sâu  sắc.  Điều  bạn  làm  trong  mơ  còn  sâu  lắng hơn; chúng đem lên bề mặt trạng thái hiện hữu bên trong của bạn. Cho nên các nhà tâm lí bây giờ chấp nhận rằng ngay  cả  mơ  cũng  không  chỉ  đơn  thuần  là  mơ,  và  trong thực tế nó còn đúng hơn trạng thái thức.

Vấn  đề  là,  bốn  trạng  thái  này  là  gì?  Bởi  vì  không hiểu bốn trạng thái này thì sẽ không thể nào đi vào trong thiền được. Mọi người nói rằng họ muốn biết cái ta thực của mình. Có lẽ họ nghĩ rằng có cách trực tiếp để biết cái ta  thực  của  mình.  Không,  trước  hết  bạn  phải  biết  trạng thái  thức là gì,  trạng  thái  mơ  là gì,  trạng  thái  ngủ  là gì, turiya  là  gì.  Thế,  chỉ  thế  thì  bạn  mới  có  thể  đi  vào  bản thể  bên  trong  của  bạn.  Turiya  là  bản  thể  bên  trong  của bạn.

Đây  là  mối  quan  tâm  lớn  của  tâm  lí  học.  Bây  giờ phương  Tây  đã  chấp  nhận  rằng  mơ  là  có  ý  nghĩa.  Một thiên tài như Freud đã cống hiến cả đời mình để nghiên cứu  mơ  của  mọi  người.  Nhưng  phương  Tây  vẫn  không chấp  nhận  tầng  thứ  ba.  Phương  Tây  vẫn  chưa  truy  tìm, “Giấc ngủ không mơ là gì?” bởi vì họ nghĩ rằng giấc ngủ đơn thuần là giấc ngủ, như họ vẫn thường nghĩ rằng mơ đơn  thuần  là  mơ.  Bây  giờ  họ  nghĩ  rằng  giấc  ngủ  đơn thuần là giấc ngủ, vấn đề của thảnh thơi - người ta mệt và ngủ. Nhưng hoài nghi đã bắt đầu nảy sinh.

Sau  năm  1950,  trong  hai  mươi  năm  này,  hoài  nghi đã nảy sinh, và bây giờ họ đã bắt đầu nghĩ rằng giấc ngủ không  đơn  thuần  là  giấc  ngủ.  Cho  nên  bây  giờ,  ở  Mĩ, mười  phòng  thí  nghiệm  chính  đang  làm  việc  về  vấn  đề giấc ngủ sâu. Điều đã trở thành rõ ràng cho họ trong hai mươi năm này là chừng nào chúng ta còn chưa hiểu giấc ngủ  thì  sẽ  khó  mà  hiểu  con  người  -  bởi  vì  con  người sống sáu mươi năm, ngủ đã mất hai mươi năm.

Đây không phải là một tỉ số nhỏ! Hai mươi năm ngủ trong  quãng  đời  sống  sáu  mươi  năm!  Một  phần  ba  thời gian chỉ dành cho giấc ngủ! Cho nên ngủ phải có ý nghĩa sâu  sắc,  nó  phải  có  mục  đích.  Nó  là  phần  bản  chất  của cuộc sống. Con người có thể sống ba tháng không thức ăn,  nhưng  không  thể  sống  được  nếu  không  ngủ;  con người  có  thể  nhịn  ăn  ba  tháng,  nhưng  không  thể  sống được nếu không ngủ.

Một  điều  đáng  ngạc  nhiên  hơn  đã  lôi  kéo  sự  chú  ý của các nhà tâm lí phương Tây là ở chỗ con người cũng sẽ  phát  điên  nếu  người  đó  không  mơ.  Người  đó  không thể sống được nếu không mơ. Nếu một người được phép ngủ  nhưng  không  được  phép  mơ....  Họ  đã  tiến  hành những  thực  nghiệm,  bởi  vì  máy  móc  bây  giờ  có  sẵn  có thể chỉ ra khi nào bạn mơ và khi nào bạn ngủ. Khi bạn mơ,  cái  kim  chuyển  động  rất  nhanh,  bởi  vì  não  đang hưng phấn khi bạn mơ. Ngay cả bằng việc chạm vào mắt bạn  trong  giấc  ngủ  cũng  có  thể  biết  được  liệu  bạn  có đang  mơ  vào  lúc  đó  hay  không,  bởi  vì  khi  bạn  mơ  thì mắt bạn chuyển động theo cùng cách như chúng chuyển động trong trạng thái tỉnh khi bạn đang nhìn.

Và  dần  dần  vấn  đề  trở  nên  rõ  ràng  là  các  chuyển động mắt sẽ xác nhận kiểu mơ nào bạn đang có. Khi bạn thấy mơ mang tính dục, mắt bạn chuyển động rất nhanh. Các  xung  trong  não  và  tần  số  chuyển  động  của  mắt  đã được  quan  sát.  Bây  giờ  bạn  không  còn  có  thể  không quan tâm rằng người khác sẽ chẳng bao giờ biết đươc về mơ của bạn; người ngồi trong phòng của bạn có thể biết được  tất  cả  điều  bạn  đang  làm  bên  trong!  Chẳng  chóng thì  chầy  chúng  ta  sẽ  có  khả  năng  phân  loại  những chuyển động mắt khác nhau và những cách đo khác nhau về các xung não của bạn và chúng mang ý nghĩa gì. Thế thì chúng ta sẽ biết các thánh nhân đang có những kiểu mơ nào!

Khám  phá  mới  nhất  là  ở  chỗ  nếu  con  người  không được phép mơ.... Con người mơ quãng tám tới mười lần trong quá trình một đêm. Có giấc ngủ sâu và giữa chúng có  những  mơ -  cho  nên  khi  máy  chỉ ra rằng  ai đó  đang mơ thì người đó ngay lập tức bị đánh thức dậy. Ngay khi người đó bắt đầu mơ thì người đó bị đánh thức dậy; mơ bị làm gián đoạn, và lần nữa người đó lại được phép ngủ

- người đó được phép ngủ chừng nào người đó chưa bắt đầu mơ lại. Ngay khi người đó bắt đầu mơ thì người đó lại  bị  đánh  thức  dậy.  Kết  quả  thật  đáng  ngạc  nhiên:  dù bạn  có  ngủ  nhiều  bao  nhiêu,  nếu  bạn  không  được  phép mơ thì sau mười lăm ngày bạn bắt đầu phát điên. Mơ là cần thiết, bằng không bạn sẽ phát điên.

Bạn  có  thể  nghĩ  rằng  mơ  quấy  rối  bạn  quá  nhiều; nhưng đó là cửa ra cho điên khùng của bạn. Nếu bạn bị ngăn  cản  không  được  mơ,  bạn  chắc  chắn  sẽ  phát  điên bởi  vì  cái  vẫn  còn  lại  bên  trong  bạn  sẽ  quấy  rối  bạn  cả ngày. Nếu nó không được phép thoát ra trong đêm, nó sẽ trồi  lên  bề  mặt  trong  ngày.  Cho  nên  tốt  hơn  cả  là  nó được thoát ra trong bóng tối của ban đêm, bởi vì nếu mà nó tới vào ban ngày, nó sẽ gây rắc rối. Nếu cơn giận, mà bạn thường vứt nó đi bằng việc giết ai đó trong mơ của mình  trong  đêm,  bị  kìm  nén  trong  mười  lăm  ngày,  thì bạn thực tế sẽ giết ai đó - sẽ có tích luỹ giận dữ tới mức bạn sẽ phải giết người.

Mơ là cần thiết. Chừng nào ý thức còn chưa đạt tới turiya,  mơ  là  cần  thiết.  Chỉ  ai  đó  đạt  tới  turiya  thì  mới không cần mơ, không cần ngủ, thậm chí không cần trạng thái thức; người đó đi qua cả ba, nhưng người đó không cần  tới  chúng.  Người  đó  tỉnh  thức  ngay  cả  trong  mơ, người  đó  tỉnh  thức  trong  ngủ  say;  người  đó  cũng  tỉnh thức  trong  trạng  thái  thức.  Chúng  ta  mơ  ngay  cả  trong trạng  thái  thức,  chúng  ta  thậm  chí  mê  trong  trạng  thái thức.

Bốn trạng thái này là gì?

Trong nửa thứ hai của thế kỉ hai mươi các nhà tâm lí bắt  đầu  nghĩ  rằng  giấc  ngủ  sâu  cũng  cần  được  điều  tra. Nếu trạng thái ngủ của ai đó có thể được hiểu chính xác, sẽ dễ hiểu nhân cách của người đó và bản tính thực của người  đó.  Giấc  ngủ  cũng  có  những  phẩm  chất.  Mọi người  không  ngủ  trong  cùng  trạng  thái  ngủ  sâu.  Nhưng ngay cả bây giờ, các nhà tâm lí cũng vẫn chưa nhận biết về turiya, trạng thái thứ tư. Nhưng Jung đã nói, “Chúng ta  phải chấp  nhận  phát  hiện  của  phương  Đông  rằng  mơ là có giá trị và rằng chúng nên được điều tra.”

Khi  Upanishads  được  dịch  lần  đầu  tiên  ở  phương Tây,  mọi  người  đều  hỏi,  “Upanishad  này  là  gì  vậy?  Có tâm  linh  gì  trong  việc  truy  tìm  vào  mơ?  Hỏi  về  điều thiêng liêng, về giải thoát, thì có thể hiểu được... nhưng hỏi về mơ sao? Việc truy tìm này là gì? Và việc truy tìm này lại do người Hindu thực hiện, người tin rằng thế giới này là maya, mơ. Và họ đang truy tìm về mơ!” Cho nên Jung đã nói, “Bây giờ, bằng việc cúi đầu mình, chúng ta phải  chấp  nhận  rằng  trạng  thái  mơ  còn  quan  trọng  hơn trạng thái thức.”

Nhưng Jung đã chết rồi; ông ấy chẳng bao giờ nhận biết rằng các nhà tâm lí bây giờ đã phải chấp nhận tầm quan  trọng  của  giấc  ngủ.  Hiện  tượng  này  càng  sâu,  nó càng trở nên giá trị hơn. Vậy mà họ vẫn không nhận biết rằng  có  trạng  thái  đằng  sau  trạng  thái  ngủ,  điều  không phải là một trạng thái mà là bản thân cái ta, được gọi là turiya.

Đây là ba trạng thái: thức, mơ, ngủ; và cái thứ tư thì không phải là trạng thái - đó là tự tính của chúng ta, sự hiện hữu của chúng ta.

Cho nên việc truy tìm là có giá trị. Chúng ta sẽ thăm dò  vào  câu  trả  lời  trong  Upanishad  lần  lượt  từng  trạng thái một.

Năm thể này là gì?

- annamay, được tạo nên từ thức ăn; pranamay, được tạo nên từ sinh lực; manomay, được tạo nên từ năng lượng tâm lí; vigyanamay, được tạo nên từ nhận biết; anandamay, được tạo nên từ phúc lạc.

Chúng ta đã nghe nói về 'linh hồn' và việc tìm kiếm của nó, nhưng chừng nào chúng ta chưa biết thể vật lí là gì,  chúng  ta  không  tìm  được  linh  hồn.  Đây  là  việc  tìm kiếm rất khoa học.

Thể là gì? Nếu như chỉ có một thể thì sự việc đã dễ dàng,  nhưng  chúng  ta  có  năm  thể  bên  trong  bản  thân mình. Upanishad đã chia các tầng của các thể của chúng ta  thành  năm  phần.  Phần  thấy  được  ở  bên  ngoài  là  thể annamay.  Ẩn  đằng  sau  nó  là  thể  pranamay  -  điều  các nhà khoa học ở phương Tây gọi là năng lượng sinh học. Phương Đông đã gọi nó là prana; nó là thể năng lượng. Nó là tầng thứ hai bên trong thể vật lí này. Đằng sau nó là thể manomay, thể của tâm trí, của năng lượng tâm lí. Những  người  đã  đi  vào  cuộc  hành  trình  bên  trong  đều biết rằng tâm trí cũng là một thể. 'Thể' chỉ nghĩa là bạn được bao quanh bởi một tầng của nó. Đằng   sau   tâm   trí   có   một   thể   nữa   gọi   là   thể vigyanamay. Điều này chúng ta gọi là ý thức, khả năng của  việc biết.  Khả năng  biết  cũng  là  một  thể.  Đằng  sau đó Upanishads chấp nhận một thể nữa mà họ gọi là thể anandamay,  thể  phúc  lạc.  Những  thoáng  nhìn  về  hạnh phúc mà ngẫu nhiên chúng ta cảm thấy trong cuộc sống đều là việc xảy ra trong thể phúc lạc của chúng ta.

Đây  là  năm  thể.  Đằng  sau  năm  thể  này  tồn  tại  sự hiện hữu bên trong của chúng ta. Đây là năm bức tường của nhà tù của chúng ta; năm thể này là các nhà tù của chúng  ta.  Điều  thiêng  liêng  ở  bên  trong  cũng  như  bên ngoài năm bức tường này. Với việc sụp đổ của năm bức tường  này,  bên  trong  và  bên  ngoài  trở  thành  một.  Đôi khi chúng ta có khả năng thấm qua năm bức tường này và  chạm  tới  điều  thiêng  liêng  bên  ngoài.  Đôi  khi  điều thiêng liêng bên ngoài có khả năng chiếu tia sáng của nó xuyên  qua  năm  bức  tường  này  và  chạm  vào  bên  trong chúng  ta.  Nhưng  hiếm  khi  điều  này  xảy  ra;  hiện  tượng này hiếm khi xảy ra.

Đôi khi, trong tình yêu sâu sắc với ai đó, bạn có thể bỗng nhiên vượt ra ngoài năm bức tường này và bạn có được  thoáng  nhìn  về  điều  thiêng  liêng  ở  phía  bên  kia. Nhưng điều này chỉ là thoáng nhìn. Thoáng nhìn tới rồi tan biến. Đây là lí do tại sao khi bạn trong tình yêu với ai đó, người kia không có vẻ chỉ là một người, anh ấy hay cô ấy có vẻ như là điều thiêng liêng. Điều này không thể nào  sai  lầm  được;  nó  là  thoáng  nhìn,  nhưng  nó  chỉ  là thoáng  nhìn.  Hiện  tượng  này  xảy  ra  bởi  vì  năm  bức tường đã bị xuyên thấu qua - một chút ít hương thơm đi vào bạn. Nó sẽ không xảy ra hàng ngày. Đây là lí do tại sao  những  người  yêu  lại  thấy  mình  trong  khó  khăn  lớn về  sau,  bởi  vì  về  sau  người  ta  thấy  rằng  người  đàn  ông này  chỉ  là  người  thường,  hay  người  đàn  bà  này  chỉ  là người thường. Thoáng nhìn đó đã đi đâu mất rồi? Nó đã biến mất, nó chỉ là cái thoảng qua.

Thoáng  nhìn  đó  sẽ  chỉ  tới  trong  khoảnh  khắc  rất nhạy  cảm  nào  đó.  Đôi  khi  nó  tới  khi  ngắm  hoa  nở;  đôi khi,  xuyên  qua  năm  thể,  người  ta  có  được  thoáng  nhìn khi ngắm đám mây bồng bềnh trên trời; đôi khi mặt trời lên vào buổi sáng và các tia sáng của nó chạm tới không chỉ thân thể mà còn xuyên qua năm thể, chạm tới cái gì đó bên trong.

Chính trong những thoáng nhìn đó mà khái niệm về tôn  giáo  đã  được  sinh  ra  trên  thế  giới.  Hiền  nhân  đang tắm trong dòng sông... mặt trời lên, và ông ấy đang đứng trên bờ sông mới tắm xong còn tươi tắn và ánh mặt trời đi  vào  ông  ấy....  Mặt  trời  trở  thành  thiên  thần,  mặt  trời trở thành thần với ông ấy. Kinh nghiệm của ông ấy hoàn chỉnh trong bản thân nó. Nhưng bây giờ mọi người đứng đó  chắp  tay  trong  lời  cầu  nguyện  bởi  vì  mặt  trời  đã  trở thành thần, mặc dầu họ không thể thấy có điểm sâu sắc gì trong nó. Các sách khoa học nói rằng mặt trời chẳng là  gì  ngoài  quả  bóng  lửa,  và  điều  này  người  đó  có  thể hiểu  được,  nhưng  về  thần  này  thì  người  đó  chẳng  có  ý tưởng gì hết cả.

Các nhà xã hội học nói rằng có lẽ khi nhìn mặt trời mọi  người  trở  nên  sợ  hãi  và  do  vậy  họ  coi  mặt  trời  là thần. Tất cả các tôn giáo đều được sinh ra từ sợ hãi. Mọi người có thể đã sợ lửa, cho nên để bầy tỏ kính trọng nó và để thuyết phục lửa đừng làm hại họ hay mặt trời đừng làm  hại  họ,  mọi  người  đã  quì  xuống  để  tôn  thờ  với  đôi tay chắp lại. Đây là hiểu nhầm hoàn toàn. Với  nhận  biết  về  năm  thể  này,  cuộc  hành  trình  bên trong bắt đầu.

Người làm là gì? Linh hồn hiện thân này là gì?

Năm loại này là gì? Ai là người biết?

Ai là nhân chứng?

Ai là người ở chỗ sâu nhất?

Ai là người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác?

Những điều này nghĩa là gì? Tương tự:

Jeevatma, linh hồn cá nhân, là gì, và paramatma, linh hồn vũ trụ là gì? Maya, ảo tưởng là gì?

Những điều này là gì?

Những câu hỏi này là lời mở đầu, thế rồi Upanishad đi  vào  trong  những  câu  trả  lời.  Cố  hiểu  những  câu  hỏi này cho đúng. Trong bài nói sáng nay, hiểu  tâm trí hay hỏi đi; hiểu chiều hướng đúng của câu hỏi. Câu trả lời là không khó, câu hỏi mới thực là vấn đề - bởi vì câu trả lời phải được sinh ra bên trong người hỏi. Câu trả lời không tới từ bên ngoài, câu trả lời không phải ở bên ngoài, nó là ở bên trong bạn. Nếu bạn có thể hỏi câu hỏi đúng, thì câu  trả  lời  đúng  bắt  đầu  nảy  sinh  trong  bạn.  ‘Câu  hỏi đúng’ nghĩa là bạn đã bắt đầu chạm vào câu trả lời bên trong mình. Câu hỏi sai nghĩa là bạn không chạm vào nó chút nào và câu trả lời không bao giờ tới. Câu trả lời có thể được trao từ bên ngoài, nhưng nó không bao giờ đạt tới bạn.

Giao  cảm  là  cần  thiết:  câu  trả  lời  nên  rộn  ràng  bên trong  bạn,  và  thế thì,  khi  nó  cũng  được  trao  cho  từ  bên ngoài, chỉ thế thì bạn mới có thể nhận được câu trả lời, bằng  không  thì  không  nhận  được.  Chừng  nào  bạn  còn chưa cảm thấy một sự đáp ứng sâu sắc khi những sợi dây đàn  bên  ngoài  được  chơi,  chừng  nào  chiếc  đàn  veena bên trong của bạn còn chưa vang lên, thì cây đàn veena bên  ngoài  có  thể  tiếp  tục  chơi  đấy  nhưng  nó  sẽ  vô  tác dụng.

Thông qua Upanishad, tôi sẽ trao cho bạn câu trả lời từ bên ngoài. Nhưng điều đó sẽ không đủ. Nhạy cảm cần được  tạo  ra  bên  trong  bạn  để  cho  câu  trả  lời  chạm  vào đúng chỗ bên trong. Và để chạm vào đúng chỗ thì tất cả lại là vấn đề đấy. Nếu bạn có vang vọng này bên trong, câu  trả  lời  từ  bên  ngoài  có  thể  có  ích;  câu  trả  lời  này được hiển lộ ra tại điểm gặp gỡ của cả hai. Và có thể là câu trả lời bên ngoài không cần thiết còn câu trả lời bên trong  thì  hiển  lộ  theo  cách  riêng  của  nó,  nhưng  không bao  giờ có  khả năng  câu  trả lời  bên  ngoài  được hiển  lộ mà  không  có  vang  vọng  của  câu  trả  lời  bên  trong.  Bên ngoài  là  phụ  -  nó  có  sự  tiện  dụng  của  nó,  nhưng  nó  là phụ; nó là cần, nhưng không phải bản chất.

Cho nên có thể là câu trả lời được hiển lộ mà không có  câu  trả  lời  nào  tới  từ  bên  ngoài.  Nếu  câu  hỏi  là  sâu sắc, thành tâm,  chân thành tới  mức cả  cuộc  sống  người ta  đem  ra  đánh  cược,  thế  thì  câu  trả  lời  được  hiển  lộ thậm  chí  không  có  câu  trả  lời  bên  ngoài.  Nhưng  theo cách  khác  thì  không  thể  được  -  không  bao  giờ  có  thể được. Phật có thể đứng bên ngoài, Mahavira có thể đứng đó, Krishna có thể đứng đó và Christ có thể đứng đó, và tất  cả họ có thể hô lên câu trả lời, nhưng  nếu không có nhạy  cảm,  nếu  không  có  ước  ao,  không  có  khao  khát, không  có  mong  mỏi,  thì  không  có  cách  nào  -  tất  cả những  câu  hỏi  đó,  tất  cả  những  câu  trả  lời  đó  đều  phí hoài.

Từ tối nay chúng ta sẽ bắt đầu hiểu những câu trả lời này.

Bây  giờ  chúng  ta  sẽ  tiến  hành  thiền  để  đánh  thức nhạy  cảm  bên  trong.  Nếu  nhạy  cảm  có  đó,  chúng  ta  có thể đi vào trong câu trả lời.

Cho  nên  hiểu  đôi  điều  về  phương  pháp  của  cách thiền này.  Điều thứ  nhất... ngồi  đấy, trước  hết nghe tôi, thế rồi bạn có thể trải rộng ra.

Trong mười lăm phút đầu của thiền sẽ có kirtan, ca hát  và  nhảy  múa  sùng  kính.  Làm  cho  bạn  chìm  ngập hoàn toàn trong nó. Nếu bạn kìm lại cho dù chỉ chút xíu thôi  bạn  sẽ  bỏ  lỡ  bước  đầu  tiên,  và  thế  thì  sẽ  không  có câu hỏi về việc làm bước thứ hai. Cho nên ai đó dù chỉ biểu lộ chút ít hà tiện cũng hoàn toàn ngu xuẩn. Tốt hơn cả là người  đó nên rời khỏi đây;  người đó đang làm nỗ lực vô ích.

Lưu tâm: hoặc đem mọi thứ ra đặt cược, hoặc không làm  điều  đó  một  chút  nào.  Nỗ  lực  nửa  vời  sẽ  không  có tác  dụng.  Hoặc  dâng  hiến  toàn  bộ  bản  thân  bạn,  hoặc không  chút  nào;  đừng  làm  việc  không  cần  thiết,  bởi  vì nỗ lực nửa vời đem lại kết quả sai. Bạn sẽ cảm thấy rằng bạn đã thử nó mà chẳng cái gì xảy ra cả. Điều đó tạo ra thất vọng. Không, đừng làm nó chút nào, thế thì ít nhất hi vọng sẽ còn tiếp tục và bạn sẽ thu lấy dũng cảm trong một kiếp sống khác. Đừng nỗ lực hờ hững. Đun sôi lên một trăm độ, thế thì việc bay hơi có thể xảy ra. Tham dự theo cách hờ hững và thế rồi nguôi đi, lại lặp lại điều này lần  nữa,  dần  dần  bạn  sẽ  mất  mọi  hi  vọng  rằng  bạn  nữa cũng có thể đun sôi lên một trăm độ và bay hơi.

Cho  nên  điều  đầu  tiên  cần  được  ghi  nhớ  là  đi  một cách toàn bộ vào trong kirtan trong mười lăm phút. Với

'toàn bộ' tôi ngụ ý phát điên hoàn toàn; kém hơn thế  sẽ không có tác dụng. Vải che mắt phải được đeo trên mắt bạn, với mắt nhắm. Trải rộng ra - bạn có đủ không gian ở đây - trải rộng ra khắp nơi để cho bạn có thể nhảy múa tự do.

Nhảy múa trong mười lăm phút trong kirtan, thế rồi việc hát sẽ dừng lại và âm nhạc vẫn tiếp tục. Trong mười lăm  phút  đó  bạn  phải  nhảy  múa  một  cách  cá  nhân  theo nhạc.  Bất  kì  năng  lượng  nào  bạn  có,  dùng  nó  một  cách toàn  bộ.  Trở  thành  một  luồng  năng  lượng,  để  cho  vũ công biến mất và chỉ điệu vũ còn lại. Để cho âm nhạc trở thành tất cả và bạn nhảy múa với âm nhạc đó. Nếu bạn có thể làm điều đó với toàn bộ sự mãnh liệt, bạn lập tức sẽ cảm thấy rằng mình đã trở nên tách rời với thân thể. Việc  tách  ra  khỏi  thân  thể  không  phải  là  rất  khó  -  tách khỏi thân thể là rất dễ. Nếu bạn dùng toàn bộ năng lượng của mình, bạn lập tức trở nên tách khỏi thân thể. Đây là khoa học đằng sau nó.

Cho  nên  việc  hát  kirtan  sẽ  tiếp  tục  trong  mười  lăm phút  tất  cả,  thế  rồi  nó  sẽ  dừng  lại  và  sẽ  chỉ  có  nhạc  - không có hát theo nhóm, chỉ còn nhảy múa... và đặt toàn bộ  năng  lượng  của  bạn  vào  trong  nó.  Bước  thứ  hai  sẽ tiếp tục trong mười lăm phút. Nếu bạn muốn hét, bạn có thể hét, nhưng hát kirtan sẽ dừng lại. Làm bất kì điều gì bạn cảm thấy thích làm. Nếu cảm giác về hát kirtan vẫn còn  dai  dẳng  với  ai  đó,  người  đó  có  thể  tiếp  tục  theo cách  riêng  của  mình,  nhưng  hát  tập  thể  sẽ  dừng.  Một cách cá nhân bạn có thể làm bất kì cái gì bạn muốn làm - nhưng bạn phải không dừng. Đặt toàn bộ năng lượng của bạn vào trong nó trong mười lăm phút.

Thế  rồi  chúng  ta  sẽ  thảnh  thơi  trong  ba  mươi  phút. Nằm dài ra trên đất trong ba mươi phút như cái xác. Bạn có  thể  nằm  ngửa  hoặc  nằm  nghiêng...  bất  kì  tư  thế  nào thoải mái cho bạn. Nếu ai đó cảm thấy thích đứng, người đó  có  thể  đứng;  nếu  ai  đó  muốn  ngồi,  người  đó  có  thể ngồi.  Nhưng  là  cái  xác.  Đứng,  đứng  theo  cách  mà  nếu bạn ngã, bạn sẽ ngã như cái xác. Đừng can thiệp. Tôi sẽ cho bạn vài điều gợi ý trong ba mươi phút này. Khi tôi gợi  ý  bạn  xoa  trán  bằng  lòng  bàn  tay,  tụt  tấm  khăn  che mắt lên trên hay xuống dưới một chút trong một hai phút này. Đó là tất cả những gì tôi sẽ gợi ý để bạn làm trong ba mươi phút này. Khi bạn đã hoàn tất ba mươi phút đầu tiên này, tôi sẽ tiếp tục gợi ý bạn về điều bạn sẽ làm cho ba mươi phút tiếp, và bạn sẽ đi vào cuộc hành trình bên trong.

Nếu  cuộc  hành  trình  này  có  thể  được  tiến  hành,  thì câu  trả  lời  của  Upanishad  sẽ  là  hiểu  được;  bằng  không thì bạn sẽ bỏ lỡ.

Không ai được phép tới vùng cao này. Trải rộng khắp trên đất. 

3 Hiền nhân trả lời

Linh hồn là cả hai: vũ trụ và cá nhân.

Qua việc đồng nhất với thân thể, vốn là của cái ta mà không phải là linh hồn, linh hồn trở nên bị sở hữu bằng cảm giác về bản ngã quanh thân thể.

Cảm giác về bản ngã này là sự tù túng của cá nhân, linh hồn được hiện thân.

Khi cảm giác này về bản ngã dừng lại, thì nó được gọi là giải thoát.

Cái cho sinh thành ra cảm giác về bản ngã này được gọi là avidya, việc biết giả, còn cái dẫn tới việc dừng của cảm giác bản ngã này được goi là vidya, việc biết thật.

Tù  túng  là  gì?  Giải  thoát  là  gì?  Bây  giờ  tới  câu  trả lời cho những câu hỏi này.

Có hai phương pháp, hai cách thức tìm kiếm để hiểu cuộc  sống,  để  hiểu  sự  tồn  tại.  Một  phương  pháp  là phương  pháp  phân  tích,  và  phương  pháp  kia  là  phương pháp  tổng  hợp.  Một  phương  pháp  thuộc  vào  khoa  học, phương pháp kia thuộc vào tôn giáo.

Khoa học qui mọi thứ về đơn vị nhỏ nhất của chúng, và qua điều này nó tích luỹ tri thức. Khoa học mổ xẻ các đối tượng thành những phần chi li, và chỉ qua mổ xẻ này mà tri thức của khoa học mới được sinh ra.

Quá trình tôn giáo là đối lập lại. Tôn giáo tổng hợp từng  và  mọi  đơn  vị  bằng  cái  toàn  thể  tối  thượng,  tổng hợp các bộ phận bằng cái toàn thể, thống nhất cái phân chia được thành cái không phân chia được. Chỉ khi mọi thứ là một, tôn giáo mới trở thành tri thức tối thượng.

Hiểu  điều  đó  như  thế  này.  Có  một  đoá  hoa:  bạn  có thể mổ xẻ nó ra. Nhà khoa học sẽ mổ xẻ nó; để nghiên cứu hoa ông ta sẽ phân tích nó ra thành các cấu phần hoá học, phân tích nó ra thành các yếu tố - nó chứa bao nhiêu chất  khoáng,  nó  chứa  bao  nhiêu  nước,  nó  chứa  những hoá  chất  nào.  Ông  ta  sẽ  mổ  xẻ  và  phân  tích,  và  có  khả năng mô tả các cấu phần của hoa. Nhưng không nhà thơ nào sẽ đồng ý với điều đó; người yêu cái đẹp sẽ gọi việc phân tích này là kẻ sát hại bởi vì trong chính việc phân tích đó đoá hoa bị phá huỷ. Điều chúng ta đã đi tới biết được không phải là đoá hoa. Điều chúng ta đã tìm thấy qua việc phân tích có thể rất đúng là những thành phần cấu tạo nên đoá hoa, nhưng bản thân đoá hoa là cái gì đó khác. Chúng ta đi tới biết các bộ phận của đoá hoa bằng việc  phân  tích  chúng,  nhưng  bản  thân  đoá  hoa  vẫn  còn không được biết tới; nó biến mất trong chính việc mổ xẻ và phân tích.

Cái  đẹp  của  đoá  hoa  sẽ  không  có  đó  trong  những chai dán nhãn chứa những bộ phận của đoá hoa sau khi nhà khoa học đã mổ xẻ nó; cái đẹp đó là ở tính toàn thể của đoá hoa, trong việc nở hoa toàn bộ của đoá hoa. Cái đẹp đó không có trong các bộ phận của nó, nó là ở trong tính toàn bộ của đoá hoa.

Hiểu điều đó như thế này: ai đó đã viết một bài ca - chúng ta có thể biết bài ca đó tốt hơn bằng việc mổ xẻ nó ra  không?  Nhà  ngôn  ngữ  học,  nếu  được  yêu  cầu  giải thích  bài  ca  này,  thì  có  thể  giải  thích  cách  bài  ca  được viết  ra,  những  từ  nào  đã  được  dùng,  những  qui  tắc  văn phạm nào đã được áp dụng - nhưng bài ca sẽ bị mất đi, bởi  vì  bài  ca  không  có  trong  văn  phạm  của  nó.  Bài  ca, khi được hiểu sâu sắc, không chỉ là tổng cộng của các từ của nó... nó còn nhiều hơn thế, một cái gì đó thêm nữa. Cái thêm nữa đó bị mất đi.

Cho  nên  khoa  học  tìm  kiếm  đơn  vị  tinh  vi  nhất, những  hạt  tối  thượng,  nhưng  nó  lại  không  mô  tả  được cái  toàn  thể  -  nó  bỏ  lỡ  điều  thiêng  liêng.  Tôn  giáo  nói rằng cái nổi lên từ sự thống nhất hữu cơ của cái toàn thể là  điều  thiêng  liêng.  Hai  loại  tri  thức  này  là  hoàn  toàn khác  nhau,  trong  thực  tế  hoàn  toàn  mâu  thuẫn.  Nhưng đây lại là hai cách mà theo đó người ta có thể biết được.

Phân tích không bao giờ có thể đưa chúng ta vượt ra ngoài  vật  chất;  nó  sẽ  không  bao  giờ  làm  được.  Không, điều  đó  là  không  thể  được.  Thật  vô  ích  mà  đi  hi  vọng rằng  một  ngày  nào  đó  khoa  học  sẽ  tuyên  bố  sự  tồn  tại của  Thượng  đế.  Nhà  khoa  học  có  thể  nói  về  sự  tồn  tại của cái gì đó thiêng liêng, nhưng đó không phải là phát biểu của khoa học.

Trong những ngày cuối của mình Einstein đã bắt đầu kinh  nghiệm  về  sự  tồn  tại  của  điều  gì  đó  thiêng  liêng  - nhưng đó là phát biểu của một nhà khoa học, không phải là  phát  biểu  của  khoa  học.  Nó  cũng  giống  thế  này:  nhà khoa học yêu ai đó và nói rằng cô ấy là người đàn bà đẹp nhất  trên  trái  đất.  Đây  không  phải  là  một  phát  biểu  của khoa học mà là phát biểu của nhà khoa học đó. Nhà khoa học có thể cảm thấy phúc lạc khi ngắm một đoá hoa và có thể nhảy múa trong cực lạc, nhưng điều này lại không phải là điệu vũ của khoa học, nó là điệu vũ của nhà khoa học.

Nhưng  những  người  tôn  giáo  lại  thường  nghĩ...  nếu đôi  khi  một  nhà  khoa  học  thừa  nhận  sự  tồn  tại  của Thượng  đế  -  một  Eddington  nào  đó,  hay  Oliver  Lodge, hay một Einstein - những người tôn giáo lập tức bắt đầu nghĩ  rằng  bây  giờ  khoa  học  cũng  đang  nói  về  Thượng đế.  Điều  đó  là  hoàn  toàn  sai.  Những  phát  biểu  này  là mang  tính  cá  nhân,  chúng  chẳng  liên  quan  gì  tới  khoa học cả.

Khoa  học  sẽ  không  bao  giờ  có  khả  năng  nói  về Thượng đế, về thực tại tối thượng, bởi vì chính phương pháp  được  khoa  học  sử  dụng  dẫn  tới  phân  chia,  nó không  dẫn  tới  tổng  hợp,  tới  cái  toàn  thể.  Sẽ  là  vấn  đề khác  nếu  một  ngày  nào  đó  khoa  học  sử  dụng  phương pháp của tôn giáo và thế thì nó có khả năng nói về điều thiêng liêng, nhưng thế thì nó sẽ không còn là khoa học nữa, nó đã trở thành tôn giáo rồi.

Câu trả lời của hiền nhân này bắt đầu bằng điều này: Linh hồn là cả hai: vũ trụ và cá nhân.

Khả  năng  đó  của  nhận  biết,  của  ý  thức,  người  biết này  bên  trong  con  người,  người  quan  sát,  người  chứng kiến, đây là điều Upanishads gọi là linh hồn.

Nhưng phát biểu này rất lạ. Nó nói: “Linh hồn, cái ta là Thượng đế. Không có Thượng đế nào khác hơn cái ta này.”  Đây  là  cách  thức  tổng  hợp.  Cái  ta  cá  nhân  ở  bên trong bạn, và cái ta vũ trụ là tên của toàn bộ sự tồn tại.

Bạn  có  một  giọt  nước...  nếu  bạn  hỏi  nhà  khoa  học, “Đại  dương  là  gì?”  ông  ấy  sẽ  nói  nó  chẳng  là  gì  khác hơn  tổng  của  nhiều,  nhiều  giọt  nước.  Và  ông  ấy  không sai.  Nếu  bạn  chia  đại  dương  ra,  bạn  thu  được  gì  ngoài những  giọt  nước?  Nhưng  đại  dương  có  thực  chỉ  là  các giọt nước hay không? - bão và sóng không thể phát sinh trong  giọt  nước  được.  Đại  dương  là  cái  gì  đó  còn  hơn nữa,  còn  hơn  chỉ  là  một  giọt  nước.  Nhưng  thế  thì  khoa học sẽ hỏi, “Đại dương ở đâu? - nếu chúng ta lấy hết mọi giọt nước ra thì chẳng đại dương nào còn lại cả.” Và họ là phải.

Nếu bạn chặt cụt tay tôi, chân tôi, chặt đầu tôi, chặt mọi  chi  -  thế  thì  cái  gì  của  tôi  còn  lại?  Vậy  mà  tôi  còn nhiều hơn là chỉ tay và chân mình, và thậm chí khi chân tôi  có  bị  chặt  đi  thì  tôi  vẫn  còn  nhận  biết  rằng  tôi  vẫn đang  ở  đây,  rằng  không  phải  là  tôi  đang  bị  chặt  cắt. Ngay cả khi đầu tôi bị chặt thì tôi cũng vẫn hoàn toàn có ý thức... không chỉ những người khác đang quan sát cái đầu này bị chặt, tôi cũng sẽ quan sát nó bị chặt.

Khi họ giết chết Mansoor bằng việc chặt các chi của ông  ấy  từng  cái  một,  ông  ấy  đã  cười.  Ai  đó  trong  đám đông  hỏi  ông  ấy,  “Mansoor,  ông  có  phát  điên  không đấy? Ông đang bị giết chết vậy mà ông lại cười.”

Mansoor đáp, “Trước đây ta đã điên; thế thì ngay cả cái nhức nhối của chiếc gai cũng làm cho ta phải khóc. Nhưng  bây  giờ ta  không  điên,  bởi  vì  cũng  như  các  ông đang quan sát đầu ta sắp bị chặt, ta cũng quan quan sát nó  từ  bên  trong;  nhưng  chúng  ta  cả  hai  đều  là  người xem, người quan sát. Các ông đang quan sát thân thể này từ bên ngoài, ta đang quan sát nó từ bên trong.”

Nếu chúng ta hỏi một người tôn giáo, “Giọt nước là gì?” thì người đó sẽ nói, “Nó là bản thân đại dương.”

Các  nhà  khoa  học  qui  đại  dương  về  một  giọt  nước, người tôn giáo thấy đại dương trong một giọt nước. Và đây  không  phải  là  khác  biệt  nhỏ,  đây  là  khác  biệt  hoàn toàn. Khoa học qui mọi thứ về mẫu số nhỏ nhất, tôn giáo gắn mọi thứ vào điểm cao nhất.

Đây không chỉ là việc chơi chữ thông thường để cho bạn có thể nói, “Có khác biệt gì khi nói một giọt nước là đại dương hay đại dương là giọt nước?” Điều đó quả có khác  biệt.  Bởi  vì  khoa  học  phân  tích,  và  sau  phân  tích này, nó chấp nhận mẫu số chung nhỏ nhất làm cơ sở cho mọi cuộc sống. Khi một người được giải phẫu, mọi điều có  thể  được  tìm  thấy  đều  là  vật  chất  -  xương,  thịt  - nhưng  không  phải  linh  hồn.  Cho  nên  khoa  học  nói, “Không có linh hồn, con người chỉ là tổ hợp của xương, thịt và tuỷ - đây là tổng số; không gì hơn nữa.”

Tôn giáo nói rằng cái cao hơn không thể được hiểu qua  cái  thấp  hơn,  nhưng  điều  đối  lập  là  có  thể....  Đại dương  không  thể  nào  được  hiểu  qua  những  giọt  nước, nhưng giọt nước lại có thể được hiểu qua đại dương; cái thấp  hơn  có  thể  được  hiểu  qua  cái  cao  hơn,  nhưng  cái cao hơn không thể nào được hiểu qua cái thấp hơn. Có lí do  cho  điều  này.  Cố  hiểu  điều  này  một  cách  đúng  đắn, thế thì bạn sẽ có khả năng hiểu ngôn ngữ của Upanishad.

Trẻ nhỏ không thể nào hiểu được ông già nhưng ông già lại có thể hiểu được trẻ nhỏ, bởi vì ông già đã sống cả hai hình thái. Đứa trẻ chỉ là đứa trẻ, nó vẫn còn chưa già. Qua đại dương chúng ta có thể hiểu đại dương cũng như giọt nước, nhưng qua giọt nước chúng ta không thể nào  hiểu  được  đại  dương.  Qua  vật  chất  chúng  ta  chỉ  có thể giải thích về thân thể, qua điều thiêng liêng chúng ta có  thể  giải  thích  cả  thân  thể  và  linh  hồn.  Vũ  trụ  bao  la chứa  phân  tử,  nhưng  phân  tử  không  thể  nào  chứa  được vũ  trụ.  Qua  vũ  trụ  bao  la  mà  mọi  thứ  có  thể  được  giải thích, nhưng qua cái nhỏ vô cùng thì không thể nào giải thích được vũ trụ.

Hiểu điều đó theo cách này: khoa học bao giờ cũng hội tụ sự chú ý của nó vào cái đầu tiên còn tôn giáo bao giờ cũng hội tụ vào cái cuối cùng. Khoa học hội tụ vào bước đầu tiên còn tôn giáo hội tụ vào chỗ tới tối thượng

- bởi  vì  tôn  giáo  nói  rằng  nếu  không  có  chỗ  tới,  thế  thì thậm  chí  bước  đầu  tiên  cũng  không  thể  nào  được  giải thích. Làm sao bạn thậm chí lại gọi được nó là bước đầu tiên khi không có chỗ tới? Bước đầu tiên đó tồn tại bởi vì bước cuối cùng đang đợi ở tương lai.

Cho nên chúng ta có thể giải thích bước thứ nhất qua chỗ tới; nhưng nếu chúng ta đã chấp nhận bước thứ nhất là mọi thứ, thế thì chỗ tới không thể nào được giải thích

- thế thì ngay cả bước thứ nhất cũng không thể nào được giải  thích.  Phương  tiện  có  thể  được  hiểu  qua  mục  đích, nhưng  mục  đích  không  thể  nào  được  hiểu  qua  phương tiện.  Cho  nên  giọt  nước  không  thể  nào  giải  thích  được đại dương, nhưng đại dương có thể hấp thu giọt nước.

Hiền nhân này nói:

Linh hồn là cả hai: vũ trụ và cá nhân.

Hai  từ  đã  được  dùng:  linh  hồn  vũ  trụ,  nghĩa  là  tâm thức  thuần  khiết,  điều  thiêng  liêng;  thế  rồi  linh  hồn  cá nhân, hay cái ta.

Cái  gì  là  khác  biệt  giữa  linh  hồn  cá  nhân  và  điều thiêng  liêng?  Hiền  nhân  này  nói  không  có  khác  biệt. Khác  biệt  nhiều  nhất  cũng  chỉ  như  khác  biệt  giữa  đại dương  và  giọt  nước.  Giọt  nước  cũng  là  đại  dương,  nó chứa mọi thứ của đại dương. Chỉ một điều cần phải nhớ

-  rằng  đại  dương  không  phải  là  tổng  của  các  giọt  nước của  nó.  Điều  thiêng  liêng  cư  ngụ  bên  trong  từng  con người; thế thì nó được gọi là linh hồn cá nhân.

Điều  đó  cũng  giống  như  mặt  trời  lên  trên  bầu  trời, rót đầy sân nhà bạn bằng các tia sáng của nó. Không có khác biệt giữa tia sáng mặt trời trên trời và tia sáng mặt trời  trong  sân  nhà  bạn,  nhưng  những tia  nắng  trong  sân nhà bạn có một ranh giới; những bức tường sân nhà bạn bao quanh tia sáng và ranh giới đã xảy ra.

Linh  hồn  vũ  trụ  cư  ngụ  bên  trong  những  giới  hạn được gọi  là  linh  hồn  cá  nhân.  Nhưng  có đúng  là  những tia sáng của mặt trời rót đầy sân nhà bạn là có ranh giới, hay ranh giới thuộc vào sân nhà bạn? Những bức tường có tạo  nên  cản  trở  cho  tia  nắng  mặt  trời  không?  Những bức tường bao quanh sân nhà bạn, nhưng làm sao tường bao quanh được tia nắng? Nhưng nếu ánh nắng trong sân nhà bạn  có ảo tưởng rằng nó có giới hạn, rằng nó đang trong tù túng, thế thì điều đó sẽ được gọi là bản ngã của tia nắng.

Linh  hồn  vũ  trụ  ở  bên  trong  những  ranh  giới  của thân  thể  được  gọi  là  linh  hồn  cá  nhân.  Nhưng  nếu  linh hồn  cá  nhân  này  có  ảo  tưởng  rằng  nó  là  bản  thân  thân thể, thế thì nó được gọi là bản ngã. Không có khác biệt: ngay cả khi tia nắng đang trong ảo tưởng rằng chúng bị cầm tù trong sân nhà, thì trong thực tế chúng không phải vậy.  Tia  sáng  không  thể  bị  trói  buộc;  đó  là  chính  bản chất  của  tia  sáng.  Bạn  nắm  bàn  tay  mình  lại  và  bạn không  thể  bắt  giữ  được  tia  sáng.  Chính  bản  chất  của chúng  là  vô  biên  -  đó  là  chính  tự  do  của  chúng,  chính cuộc sống của chúng. Những bức tường không có đó đối với  tia  sáng,  bức  tường  có  đó  cho  cái  sân;  nhưng  ảo tưởng có thể được tạo ra. Ảo tưởng gắn linh hồn cá nhân với  bản  ngã.  Với  tan  biến  của ảo  tưởng  đó,  linh  hồn  cá nhân  trở  thành  linh  hồn  vũ  trụ,  cái  toàn  thể.  Tôn  giáo thấy  cái  toàn  thể  của  cuộc  sống  trong  viễn  cảnh  bao  la đó.

Điều rất có ích cho người tìm kiếm là nhớ tới luồng suy  nghĩ  này  bởi  vì  cuộc  hành  trình  của  người  đó  cũng bắt đầu từ sân nhà - từ những bức tường của sân nhà tới tia nắng, và từ tia nắng tới bản thân mặt trời.

Linh hồn là cả hai: vũ trụ và cá nhân.

Qua việc đồng nhất với thân thể, vốn là của cái ta mà không phải là linh hồn, linh hồn trở nên bị sở hữu bằng cảm giác về bản ngã quanh thân thể.

Bản  ngã  là  sự  đồng  nhất:  ảo  tưởng  của  việc  là  cái không phải mình. Tia nắng trong sân cứ cho là chúng bị sân  ấn  định,  rằng  đây  là  sự  hiện  hữu  của  chúng:  đồng nhất này là bản ngã.

Cảm giác về bản ngã này là sự tù túng của cá nhân, linh hồn được hiện thân.

Khi cảm giác này về bản ngã dừng lại, thì nó được gọi là giải thoát.

Cái cho sinh thành ra cảm giác về bản ngã này được gọi là avidya, việc biết sai, còn cái dẫn tới việc dừng của cảm giác bản ngã này được goi là vidya, việc biết thật.

Cái tạo ra bản ngã này được gọi là avidya, việc biết giả. Phương pháp này, cách thức này, quá trình này tạo ra  bản  ngã  được  gọi  là  avidya.  Còn  phương  pháp  hay cách thức dẫn tới việc dừng bản ngã lại, làm tan rã bản ngã, làm tan chảy bản ngã, làm tàn lụi bản ngã đi, được gọi là vidya, việc biết thật.

Tất cả chúng ta đều sống trong avidya bởi vì chúng ta không làm gì ngoại trừ việc tạo ra bản ngã. Nếu chúng ta  kiếm  tiền,  chúng  ta  chỉ  kiếm  tiền  để  hỗ  trợ  cho  bản ngã; nếu chúng ta tích luỹ tri thức, chúng ta làm điều đó chỉ để đáp ứng cho bản ngã. Và nếu chúng ta cứ tiếp tục cuộc hành trình hướng tới danh vọng và địa vị, trèo từng bước  lên  để  đạt  tới  thủ  đô  và  đạt  tới  ngai  vàng,  thế  thì chúng ta sẽ làm gì ở đó? Không phải là bạn trở nên nổi tiếng  trên  ngai  vàng,  đấy  chỉ  là  bản  ngã  trở  nên  nổi tiếng;  không  phải  là  cái  đầu  của  bạn  được  đeo  vương miện,  đấy  là  cái  đầu  của  bản  ngã  bạn  được  đeo  vương miện.

Chúng  ta  không  kiếm  gì  hơn  bản  ngã.  Chính  quá trình  của  toàn  bộ  cuộc  sống  của  chúng  ta  là  cách  trở thành cái gì đó. Cách đầy lùi bản ngã của người khác và tiến lên trước. Cuộc đua vô nghĩa! Nhưng nó cứ diễn ra trong cả cuộc sống của bạn; từ chiếc nôi cho tới nấm mồ cùng một cuộc đua đó tiếp diễn, cùng cuộc đua của ghen tị, kình địch và cạnh tranh.

Ghen  tị  là  gì?  Cạnh  tranh  là  gì?  Kình  địch  là  gì? Tranh  đấu  này  là  gì?  -  và  sao  tất  cả  chúng  lại  tồn  tại? Động  cơ  cơ  sở  là  không  bị  bỏ  lại  đằng  sau,  không  vẫn còn là kẻ kém cỏi, không vẫn còn là kẻ hèn kém, mà là được đeo vương miện, được đeo vòng nguyệt quế, vì bản ngã này được nạm bằng đá quí, chói sáng; không phải là không là gì mà trở thành cái gì đó.

Từ cái nhỏ nhất tới cái lớn nhất, tất cả đều được làm trong cuộc đua này. Và cuộc đua này kì lạ tới mức cho dù đôi khi nó có chuyển sang cái đối lập thì động cơ cơ sở  vẫn  còn  như  cũ.  Người  này  tích  luỹ  của  cải  để  cho người  đó  có  thể  đạt  tới  đỉnh  núi...  tới  tột  đỉnh  của  của cải, tới đỉnh Everest của của cải. Và người khác thì lại từ bỏ giàu có của mình, đi vào rừng rậm và trở thành người khổ hạnh, và vậy mà người đó có thể vẫn cứ rỗng tuếch và bây giờ bắt đầu thu thập từng đồng tiền, phần thưởng cho  khổ  hạnh  cuả  mình,  thay  vì  những  đồng  tiền  bình thường.  Vẫn  còn  có  bản  ngã,  rằng  bây  giờ  không  ai  có thể thuần khiết như người đó; rằng không có so sánh nào giữa người đó và thế giới còn lại.

Bản  ngã  thậm  chí  có  thể  tự  nuôi  dưỡng  mình  bằng việc tìm kiếm điều thiêng liêng. Bản ngã thậm chí có thể nói về điều thiêng liêng để chỉ ra rằng bây giờ nó không bị  dính  líu  gì  vào  vật  chất  thông  thường,  rằng  bây  giờ thậm chí nó đã hiểu thấu về Thượng đế!

Nếu  quá  trình  kiếm  bản  ngã  là  avidya,  thì  tất  cả chúng ta đều sống trong avidya. Và điều chúng ta gọi là vidya,  việc  biết,  điều  chúng  ta  gọi  là  trường  học,  cao đẳng  và  đại  học,  nơi  học,  nếu  chúng  ta  hiểu  hiền  nhân này một cách đúng đắn thì tất  cả những chỗ này đều  là việc biết giả. Chúng đều là phản - đại học, bởi vì chẳng cái  gì  được  dạy  ngoại  trừ  nghệ  thuật  làm  đầy  bản  ngã. Mọi  giáo  dục  đều  là  quá  trình  tạo  ra  bản  ngã;  nó  là  nỗ lực  khuấy  động  bản  ngã.  Bố  bảo  con  phải  nhất  lớp  và không  được  tụt  lại  sau.  Và  nếu  con  tụt  lại  sau  bố  cảm thấy khổ. Nếu con nhất lớp dường như bản thân bố nhất lớp.

Mọi người đều phải tham gia trong cuộc đua này, đó là trò chơi duy nhất. Nếu đây là avidya, việc biết giả, thế thì cả đời bạn đều là avidya. Thế thì chúng ta chẳng biết gì về vidya, việc biết thật, bởi vì hiền nhân này nói rằng việc biết thật là quá trình, phương pháp làm tan chảy bản ngã, làm tàn lụi bản ngã... và một khoảnh khắc sẽ tới khi bản  ngã  không  còn  nữa  và  chỉ  linh  hồn  còn  lại,  chỉ  sự hiện hữu còn lại.

Bạn có thể gọi cái đó là vidya, tôn giáo, yoga, thiền, cầu nguyện, tôn thờ, bất kì tên nào bạn muốn đặt cho nó

- hàng nghìn tên đã được trao cho nó - nhưng điều tinh tuý  của  vidya  chỉ  là  một:  nó  phải  tạo  ra  một  trạng  thái bên  trong  nơi  chỉ  bạn  còn  lại  nhưng  không  có  bản  ngã, nơi  tâm  thức  còn  lại,  nhưng  không  có  trung  tâm  bên trong tuyên bố 'tôi'. Bạn nên có khả năng làm mất đi cái tôi này qua bất kì phương pháp hay quá trình nào. Và việc làm mất này không  có  nghĩa  là  rơi  vào  giấc  ngủ  hay  quên  mất  bản thân  mình,  nó  nghĩa  là  bạn  nên  được  bỏ  lại  hoàn  toàn tỉnh thức, tràn đầy ý thức, với việc tự nhớ, và vậy mà cái tôi  phải  không  còn  lại;  chỉ  cái  đó  mới  nên  còn  lại  mà không có nối ghép nào với cái tôi.

Một  sáng  ai  đó  tới  và  cúi  mình  xuống  dưới  chân Phật.  Một  người  hay  hoài  nghi  cũng  có  đấy,  ngồi  gần Phật.  Và  người  hoài  nghi  hỏi  Phật,  "Sao  thầy  không ngăn  người  này  đừng  để  chạm  chân  thầy?  -  bởi  vì  đích thân  thầy  đã  dạy  chúng  tôi  không  trú  ẩn  vào  bất  kì  ai, thay  vì  thế  đi  tìm  lấy  cái  ta  riêng  của  mình.  Con  người này  đã  tới  với  thầy  để  trú  ẩn  mà  thầy  lại  không  cản người đó."

Phật nói, "Nếu như ta có đó, thì ta đã ngăn cản người đó."  Và  Phật  tiếp  tục,  "Và  nếu  như  ta  có  đó,  thì  việc ngăn  cản  người  đó  đừng  chạm  chân  ta  hay  xui  khiến người đó tới chân ta sẽ là một và cùng một điều. Nhưng người  mà  có  thể  đã  ngăn  cản  người  đó  hay  xui  khiến người đó lại không còn tồn tại thêm chút nào. Ông thấy người đó cúi đầu, ta cũng thấy. Nhưng có hơi khác biệt giữa  chúng  ta.  Ông  thấy  người  đó  cúi  đầu  với  ta,  trong khi  ta  lại  tự  hỏi  người  đó  cúi  đầu  với  ai  vậy.  Ta  không thấy ai cả! Người đó đã cúi đầu với ai vậy?"

Hiền  nhân  này  gọi  phương  pháp  luận  đem  người  ta tới khoảnh khắc như vậy trong cuộc sống là vidya, việc biết thật.

Điều  tôi  gọi  là  thiền  đơn  giản  là  khoa  học  này  của tôn giáo. Bất kì khi nào tôi nói thiền, tôi cũng đều nói tới vidya này.

Tất cả chúng ta đều sống trong vô nhận biết. Chúng ta đang sống cứ như đang ngủ.

Bạn  có  thể  đã  thấy  một  người  bước  đi  trong  thôi miên, hay một kẻ mộng du vừa đi vừa ngủ, nhiều người vừa đi và ngủ... có thể có nhiều người trong số các bạn ở đây, bởi vì ít nhất bẩy trong số một trăm người bước đi trong  giấc  ngủ  của  mình.  Ít  nhất  bẩy  người!  Nhưng người này chẳng bao giờ biết về điều đó, bởi vì người đó bước  vòng  quanh  và  rồi  cứ  ngủ  nữa.  Người  đó  bước  đi với  mắt  mở.  Mọi  người  thậm  chí  còn  giết  người  trong giấc ngủ và đến sáng họ hoàn toàn không nhận biết gì về điều  đó,  họ  chỉ  có  thể nói  rằng  họ  đã  có  mơ trong  đêm mà trong đó họ đã giết ai đó. Mọi người đã ăn cắp, và họ không chịu trách nhiệm chút nào bởi vì điều đó tất cả đã xảy ra trong khi họ ngủ. Nhưng điều này chỉ nói về vài người vừa đi vừa ngủ.

Và nếu chúng ta nhìn kĩ hơn vào bản thân mình, thì tất cả chúng ta đều sống trong một loại giấc ngủ nào đó. Bất  kì  cái  gì  bạn  làm  bạn  đều  không  nhận  biết  về  nó, nhận  biết  của  bạn  ở  đâu  đó  khác.  Khi  bạn  bước  đi  trên phố, bạn có nhận biết về việc bước đi của mình không? Nhận biết của bạn có thể ở bất kì đâu khác ngoại trừ việc bước.  Khi  bạn  ăn,  bạn  có  nhận  biết  về  việc  ăn  không? Nhận  biết  của  bạn  có  thể  ở  đâu  đó  khác  ngoại  trừ  việc ăn. Vâng tất nhiên nhận biết của bạn đi tới thức ăn nữa, nhưng điều đó chỉ xảy ra khi bạn không ăn.

Nhận  biết  của  bạn  không  có  đó  nơi  bạn  đang  hiện hữu.  Thế  thì  cái  gì  còn  lại  khi  không  có  nhận  biết?  Có giấc ngủ, và tất cả mọi rối loạn xảy ra trong giấc ngủ đó. Khi  bạn  giận  dữ  với  ai  đó,  bạn  có  nhớ...  nhận  biết  của bạn  ở  đâu?  Nếu  như  đã  có  nhận  biết,  thì  giận  dữ  đã  là không thể có được. Nhận biết và giận dữ không thể cùng tồn  tại  được.  Giận  dữ  không  thể  ở  cùng  với  nhận  biết được. Để giận dữ, giấc ngủ là cần thiết, ngây ngất là cần thiết.

Đó là lí do tại sao người ta trở nên hối tiếc sau khi đã giận dữ, người đó ngạc nhiên là mình đã có thể làm việc như vậy - và để làm gì? Cái gì là ý nghĩa trong nó? Cho dù đấy chính là bản thân người đó đã trở nên giận dữ... và  không  phải  đấy  là  lần  đầu  tiên  người  đó  hối  tiếc  về điều đó. Người đó đã hối tiếc nhiều lần rồi, bởi vì người đó  đã  giận  dữ  nhiều  lần  rồi,  và  mỗi  lần  người  đó  lại  tự hỏi sao mình đã làm điều đó, vấn đề là gì? Và sao người đó lại làm việc ấy khi chẳng có vấn đề gì cả? Người này đã không nhận biết, đã không hiện diện; người đó chỉ về nhà sau khi cơn giận đã qua đi. Người đó vắng mặt khi cơn  giận  xảy  ra,  và  khi  người  đó  quay  lại  thì  người  đó hối  tiếc.  Nhưng  vào  giai  đoạn  này  cảm  thấy  tiếc  chẳng còn ích lợi gì nữa, cảm thấy hối tiếc chỉ vô ích.

Có vài điều không thể nào xảy ra được nếu có nhận biết.

Điều  mà  người  trí  huệ  gọi  là  tội  lỗi  thì  không  thể được làm với nhận biết. Đây là định nghĩa về tội lỗi: cái gì đó mà bạn không thể làm được với nhận biết. Và cái mà bạn chỉ có thể làm được trong nhận biết thì được gọi là đức độ. Bạn không thể ăn cắp với nhận biết được, bạn không thể giết người với nhận biết được; nhưng bạn có thể từ bi với nhận biết, bạn có thể yêu trong nhận biết.

Bất  kì  cái  gì  có  thể  làm  được  với  nhận  biết,  tất  cả những  cái  đó  là  tôn  giáo,  là  đức  độ.  Cái  mà  không  thể làm được với nhận biết, cái mà cần phải có giấc ngủ, cái chỉ có thể xảy ra trong vô nhận biết, mới là tội lỗi.

Cho  nên  chúng  ta  không  sống  trong  nhận  biết.  Đôi khi thậm chí lúc chúng ta ngồi thiền chúng ta cũng cảm thấy buồn ngủ - ngay cả thế! Trong thực tế giấc ngủ của chúng ta còn sâu hơn. Lí do cho điều đó là ở chỗ chúng ta  không  có  kinh  nghiệm  về  nhận  biết.  Cách  chúng  ta bước  đi,  ngồi  và  đứng  -  mọi  thứ  đều  xảy  ra  trong  giấc ngủ, chúng ta đã quen với nó.

Tôi  đã  nói  rằng  chúng  ta  làm  mọi  thứ  mà  không nhận biết thì cũng là trong một loại giấc ngủ.

Tôi đã đọc tiểu sử của một người có tật nói lắp. Các nhà tâm lí đã phân tích điều đó trong nhiều năm, và cho dù sau những nỗ lực tốt nhất và hàng nghìn đô la tiêu ra để chữa bệnh thì cái tật nói lắp vẫn không hết. Anh ta là con  nhà  giầu,  nhưng  chẳng  thể  tìm  được  phương  thuốc nào.  Anh  ta  đã  được  cho  thuốc,  mọi  thứ  đều  được  thử, nhưng chứng nói lắp chẳng hết. Thế rồi một sự việc thú vị xuất hiện. Một vở kịch được diễn trong thị trấn và họ cần  một  diễn  viên  có  thể  nói  lắp;  diễn  viên  có  kinh nghiệm  trong  việc  nói  lắp  lại  bị  ốm,  anh  ta  không  thể biểu  diễn  được,  cho  nên  ai đó  đã  bảo  họ  về  cậu  bé  này trong thị trấn, một chuyên gia nói lắp như diễn viên này. Cậu bé được gọi  tới. Vai này thì nhỏ, và cậu bé lại  sẵn đấy - huấn luyện ai đó sẽ là việc khó khăn. Cậu bé được đưa lên sân khấu, và phép mầu của mọi phép mầu đã xảy ra vào ngày đó: cậu bé không thể nào nói lắp được trên sân  khấu.  Nó  đã  cố  gắng  hết  mức,  nhưng  nó  không  thể nào nói lắp được. Cho nên điều gì đã xảy ra?

Tôi đã ở một thị trấn và một sinh viên từ trường đại học tới tôi. Anh ta đã phát triển một thói quen kì lạ là đi như  đàn  bà.  Anh  ta  đã  cố  gắng  nhiều  thứ  nhưng  anh  ta không  cải  thiện  lên  được;  thường  trên  phố  anh  ta  thấy mình bước đi như đàn bà. Chẳng có hại gì trong việc đi như  đàn  bà  -  bởi  vì  đàn  bà  cũng  phải  bước  đi  -  nhưng anh ta lại gặp rắc rối và cảm thấy khổ sở.

Trong  sự  kiện  thực  tế,  phân  phối  thịt  trên  thân  thể đàn ông và đàn bà là khác nhau. Đàn bà có nhiều thịt ở một số bộ phận nơi đàn ông không có, cho nên khác biệt trong dáng đi của họ là tự nhiên; đấy là khác biệt về thịt.

Nhưng anh ta lại không tích luỹ thịt để làm cho mình bước đi như đàn bà - bởi vì đôi khi anh ta cũng bước đi như đàn ông. Chỉ đôi khi anh ta mới bắt đầu bước đi như đàn bà. Anh ta gặp rắc rối lớn.

Tôi bảo anh ta, "Bây giờ làm điều này: cố gắng có ý thức bước đi như đàn bà."

Anh  ta  nói,  "Thầy  nói  gì  vậy?  Tôi  đã  bị  rắc  rối  khi làm điều đó một cách không chủ ý, mà bây giờ thầy lại muốn  tôi  làm  điều  đó  một  cách  có  chủ  ý  sao?  Tôi  cố gắng ngăn cản nó mọi lúc, nhưng bất kì khi nào tôi quên mất thì tôi lại bước như đàn bà."

Tôi nói, "Bạn đã cố gắng ngăn cản nó một cách có ý thức nhưng nó không chấm dứt; bây giờ tôi yêu cầu bạn thử bước đi một cách có ý thức giống như đàn bà. Đứng dậy và bước đi trước tôi xem nào."

Anh ta cố gắng hết sức nhưng anh ta không thể nào xoay  xở  làm  được  điều  đó.  Anh  ta  nói,  "Hôm  nay chuyện  gì  xảy  ra  thế  nhỉ?  Thầy  phải  đã  làm  phép  màu rồi."

Tôi hỏi anh ta, "Đừng kể với ai đấy, bởi vì tôi chẳng liên quan gì tới điều đó cả. Bạn  đã thực hiện phép màu này, nhưng bạn không nhận biết về nó."

Vài điều không thể được làm một cách có chủ ý, có ý thức. Và vài điều sẽ bị tự chúng bỏ đi trong nhận biết.

Thiền  là  phương  pháp  của  vidya.  Không  thể  nào khẳng định được bản ngã với nhận biết. Thử khẳng định bản ngã một cách có ý thức và bạn sẽ hiểu điều tôi đang nói.

Gurdjieff hay bầy mưu mẹo với đệ tử của mình. Ông ấy sẽ đẩy họ vào một tình huống mà họ không nhận biết được rằng mình bị chọc giận một cách có chủ ý. Ông ấy sẽ tạo ra một tình huống, hay làm điều gì đó để cho đệ tử này  trở nên  bị chọc giận,  bực tức đến  mức người  đó  sẽ bắt đầu la hét và xỉ vả và trở nên bừng bừng tức giận - và điều đó tất cả đều đã được lập kế hoạch sẵn, và mọi người  cứ  tiếp  tục  trò  chơi  này.  Chỉ  mỗi  người  này  là không  nhận  biết  rằng  mưu  mẹo  đã được bầy  đặt  ra  cho mình.

Khi  người  này đã  bị tan  nát  trong  cơn  bão  giận  dữ, sẵn sàng bỏ đi với mọi hành lí của mình, sự sỉ nhục, thì Gurdjieff  sẽ  nói,  “Tỉnh  táo,  nhận  biết  về  điều  bạn  đang làm.” Và đệ tử này bỗng nhiên được đem trở lại và mọi thứ trong người đó sẽ dừng lại. Người đó sẽ cười và nói, “Điều này quá đáng! Vậy ra tất cả đều chỉ là trò chơi.”

Gurdjieff sẽ cố gắng khuấy động bản ngã, và khi nó có  đó  thì  ông  ấy  sẽ  hét  lên  vào  đúng  lúc,  “Bây  giờ  tìm bản ngã ở bên trong!” Đệ tử này, người đang bừng bừng giận dữ với bản ngã vậy sẽ nhắm mắt mình lại, nhìn vào bên  trong,  và  ngồi  yên  tĩnh…  cho  tới  khi  người  đó  mở mắt ra và nói, “Không, nó không có đó - mình đang tìm kiếm bản ngã, nhưng nó chẳng có đâu mà tìm cả.”

Thế  thì  ai  đã  tạo  ra  cơn  bão  như  vậy?  Những  cơn bão  lớn  có  thể  phát  sinh  trong  chén  trà  nhỏ!  Cơn  bão mạnh có thể nảy sinh ra từ những cái không bản chất.

Vidya  là  kinh  nghiệm  vứt  bỏ  những  dạng  sai  và  vô nghĩa,  cái  chúng  ta  đã  tạo  ra  bên  trong  mình.  Có  nhiều phương pháp của vidya.

Chúng ta đang thực nghiệm vài phương pháp ở đây. Bây  giờ  tôi  sẽ  giải  thích  cho  bạn  về  phương  pháp chúng ta sẽ dùng vào tối nay, và tôi sẽ trao cho bạn việc giải  thích  nào  đó  về  những  thực  nghiệm  này  vào  ngày mai; thế rồi chúng ta sẽ đi vào trong việc thiền đêm.

Trong  phương  pháp  của  tối  nay,  điều  chúng  ta  sẽ làm ngay bây giờ, nhìn thẳng vào tôi trong ba mươi phút mà  không  chớp  mắt,  mắt  bạn  mở  to  nhất  có  thể  được. Bạn được dự định nối bản thân mình với tôi qua đôi mắt. Mắt  là  cánh  cửa.  Bạn  được  dự  định  đem  tâm  thức  của mình tới tôi qua đôi mắt của bạn; bạn được dự định trải rộng tâm thức mình hướng tới tôi.

Nếu nó có thể được mở rộng tới tôi, bạn có thể mở rộng nó thêm nữa… đừng lo nghĩ quá nhiều về điều đó. Nếu  bạn  có  thể  mở  rộng  nó  tới  tôi,  sẽ  không  khó  mở rộng nó tới bầu trời.

Cho nên trong ba mươi phút bạn sẽ không chớp mắt. Bạn có thể nói rằng điều này rất khó. Nó không khó chút nào. Bạn không nhận biết rằng khi bạn xem phim bạn đã làm điều đó mà không chớp mắt trong cả giờ. Đó là lí do tại  sao  mắt  bạn  bị  mỏi;  bạn  không  nhận  biết  rằng  mình đã không chớp mắt, cho nên mắt bị mỏi. Bất kì khi nào bạn nhìn cái gì đó một cách chăm chú, mắt bạn cũng đều không chớp.

Điều đó không khó. Cái khó chỉ là mẹo của tâm trí, ngay khi tâm trí bạn trở nên nhận biết về mối nguy hiểm, rằng  sự  biến  mất  của  avidya  đang  xảy  ra  và,  “Toàn  bộ trò chơi này sẽ chấm dứt; nếu cú nhảy này xảy ra, mình sẽ  biến  mất,”  thế  thì  tâm  trí  lập  tức  nói,  “Mắt  mỏi  quá rồi.  Phải  nhắm  lại,  chớp  mắt  một  chút  -  mình  có  điên không đấy?”

Đây là phương cách của tâm trí. Nhận biết về chúng. đừng  lo  nghĩ,  nước  mắt  là  tốt;  chúng  sẽ  lau  sạch  mắt bạn, bạn  sẽ cảm thấy  được nhẹ gánh. Đừng  nghĩ về cái gì  cả.  Bạn  không  chớp  mắt  trong  ba  mươi  phút.  Đây  là điều thứ nhất.

Thực  nghiệm  này  cần  được  tiến  hành  trong  khi đứng.  Mắt  bạn  không  chớp  chút  nào,  bạn  nhìn  chăm chăm vào tôi liên tục. Giơ tay lên trời, bởi vì toàn bộ nỗ lực  là  để  chuyển  ý  thức  đang  được  hướng  vào  tôi  sang bầu  trời  vào  bất  kì  khoảnh  khắc  nào.  Cho  nên  liên  tục giơ cả hai tay lên. Nhìn chăm chăm vào tôi, múa và nhảy và đồng thời kêu to “Hu...Hu...Hu...”. ‘Hu’  này  được  dùng  như  một  mật  chú.  ‘Hu’  này chạm  vào  kundalini,  năng  lượng  hoả  xà.  Khi  bạn  kêu “Hu”  to,  bạn  sẽ  thấy  rằng  nó  đang  chạm  vào  trung  tâm dục của bạn, đích xác vào muladhar, trung tâm dục.

Cho  nên  trong  ba  mươi  phút,  với  mắt  bạn  vẫn  nhìn chăm chăm vào tôi, tâm thức bạn xô về tôi, ‘Hu’ đập vào kundalini của bạn, tay bạn sẵn sàng cho cuộc hành trình hướng lên trời... và bạn nhảy múa, bởi vì trong nhảy múa cái đập còn mạnh hơn, năng lượng sẽ dâng lên bên trong để đi lên qua tuỷ sống của bạn.

Trong khi đó tôi vẫn im lặng, nhưng thỉnh thoảng tôi sẽ  làm  một  cử  chỉ  với  cả  hai  tay  hướng  về  các  bạn  chỉ lên trời. Khi tôi làm cử chỉ đó bằng tay, các bạn đưa toàn bộ năng lượng của mình vào nhảy múa, và kêu to “Hu,” trong  khi  vẫn  nhìn  chăm  chăm  vào  tôi  -  các  bạn  phải phát điên hoàn toàn. Đặt toàn bộ năng lượng của bạn vào việc  đó  và  cứ  nhảy  nhót.  Khi  tôi  giang  rộng  cánh  tay hướng  lên  trên  và  giữ  chúng  ở  đó,  các  bạn  phải  cho  ra toàn bộ năng lượng của mình. Tôi sẽ làm những cử chỉ này  mười  tới  hai  mươi  phút  để  kéo  các  bạn  từ  thấp  lên cao.  Các  bạn  đừng  hà  tiện  và  khoảnh  khắc  đó,  cho  ra toàn bộ năng lượng của mình.

Và khi.... ngồi, cứ ngồi, lắng nghe toàn bộ quá trình này....

Khi  tôi  cảm  thấy  rằng  năng  lượng  đang  chạy  trong cột sống của bạn và thân thể bạn đã trở thành một luồng năng lượng nhảy múa, khi tôi cảm thấy rằng nhiều người đã  đạt  tới  điểm  mà  sự  hợp  nhất  của  họ  với  năng  lượng vũ trụ có thể xảy ra, tôi sẽ quay bàn tay xuống. Khi tôi quay bàn tay xuống, các bạn tìm bên trong xem có năng lượng nào còn lại không, thế rồi cho nó ra hết, và tôi sẽ đưa  bàn  tay  xuống.  Đây  sẽ  là  một  chỉ  dẫn  rằng  trong khoảnh khắc đó, nếu bạn cho ra toàn bộ năng lượng của mình, năng lượng vũ trụ từ phía trên có thể giáng xuống bạn, năng lượng cá nhân.

Và khi hai năng lượng này gặp nhau, có phúc lạc, và khi cả hai chúng gặp nhau, vidya nở hoa. Nơi tâm thức của người ta đồng nhất với thân thể vật lí thì avidya xảy ra, tức là nơi bản ngã hội nhập; còn nơi tâm thức người ta  gặp  gỡ  với  tâm  thức  vũ  trụ  thì  vidya  bừng  nở,  và người ta đạt tới trạng thái vô ngã. Nơi tâm thức người ta bị đồng nhất với thân  thể, bản ngã sinh ra; còn nơi tâm thức người ta gặp gỡ với năng lượng vũ trụ, linh hồn cá nhân được nhận ra. Điều này mô tả cho thực nghiệm của đêm nay.

Một  chút  ít  thông  tin  thêm  nữa.  Hôm  nay…  trong thực  nghiệm  hôm  nay,  để làm  cho  bạn  quen  với  nó,  tôi đã không đặt toàn bộ năng lượng của bạn vào trong nó, và  giữ  cho  thực  nghiệm  này  cho  chút  ít  tự  do.  Thực nghiệm này sẽ sâu sắc hơn từ mai trở đi.

Bây giờ tôi sẽ nói cho bạn việc thu xếp mới cho các thực  nghiệm,  có  thể  áp  dụng  được  cho  toàn  bộ  trại  từ mai trở đi.

Thực nghiệm buổi sáng này mà chúng ta đã làm hôm nay, bây giờ sẽ được tiến hành vào buổi chiều từ bốn tới năm  giờ.  Làm  kirtan  trong  mười  lăm  phút,  nhảy  múa trong mười lăm phút, và thảnh thơi trong ba mươi phút.

Với các buổi sáng, chúng ta sẽ bắt đầu thực nghiệm khác  từ  ngày  mai  trở  đi.  Nó  sẽ  là  việc  thở  nhanh  trong mười phút; trong mười phút tiếp sẽ có nhảy múa, kêu la, khóc lóc, cười nói, tống ra tất cả các năng lượng vật lí; rồi trong mười phút kêu to mật chú “Hu” - hệt như điều chúng ta sẽ làm tối nay; và rồi thảnh thơi trong ba mươi phút. Điều này sẽ là thực nghiệm buổi sáng.

Thực nghiệm chúng ta đã làm sáng nay sẽ được làm từ  bây  giờ  vào  buổi  chiều.  Còn  thực  nghiệm  chúng  ta định làm đêm nay sẽ tiếp tục vào buổi đêm.

4 Bốn trạng thái của tồn tại

Trạng thái linh hồn có thể cảm nhận được những vật thô, như thính giác và xúc giác, được gọi là jagrat, trạng thái thức của linh hồn.

Những vật thô được cảm nhận qua mười bốn công cụ - tâm trí, trí tuệ, tâm trí tích luỹ, bản ngã và mười giác quan

(năm giác quan của cảm nhận và năm tổ chức giác quan của hành động) - được mặt trời và các thần khác hỗ trợ.

Khi trong thiếu vắng của các vật thô, như thính giác và xúc giác, và do những ham muốn không được thoả mãn và kéo dài của trạng thái thức, qua mười bốn công cụ linh hồn cảm nhận các vật thô đang có đó nhưng lại tạo ra những ham muốn này

- trạng thái này được gọi là swapna, trạng thái mơ của linh hồn.

Có bốn trạng thái của tâm thức con người; chúng ta sẽ bắt đầu việc thảo luận với trạng thái thức. Hiền nhân này nói, “Trạng thái của cảm nhận được đạt tới qua các công  cụ  của  tâm  trí  và  giác  quan,  được  mặt  trời  và  các thần khác giúp đỡ, tràn ngập khắp xung quanh, là trạng thái thức.”

Trạng thái linh hồn có thể cảm nhận được những vật thô, như thính giác và xúc giác, được gọi là jagrat, trạng thái thức của linh hồn.

Những vật thô được cảm nhận qua mười bốn công cụ - tâm trí, trí tuệ, tâm trí tích luỹ, bản ngã và mười giác quan - được mặt trời và các thần khác hỗ trợ.

Tâm thức cư ngụ bên trong. Bên ngoài là sự tồn tại vô hạn.

Có  hai  cách  để  sự  tiếp  xúc  xảy  ra  với  sự  tồn  tại  vô hạn này. Một sự tồn tại tràn ngập tất cả, là vũ trụ này, và sự tồn  tại kia ngụ ở  bên trong, là cá nhân - có hai cách cho  chúng  gặp  nhau.  Một  cách  là  gián  tiếp;  nó  xảy  ra qua  các  cánh  cửa  của  giác  quan.  Cách  kia  là  cách  trực tiếp, ngay lập tức, không qua trung gian; đó là khả năng qua siêu việt lên trên các giác quan.

Nếu thế giới bên ngoài này mà được biết tới, thì có hai  cách.  Một  cách  là  ở  chỗ  tôi  phải  dùng  thân  thể  và biết nó, và cách kia là ở chỗ tôi phải bỏ tất cả mọi trung gian và biết nó một cách trực tiếp.

Thông  thường,  chúng  ta  không  thể  biết  được  ánh sáng của thế giới bên ngoài mà không có mắt, chúng ta không thể biết được âm thanh của thế giới bên ngoài mà không có tai. Các giác quan phải được dùng để biết mầu sắc  của  thế  giới  bên  ngoài.  Qua  những  giác  quan  này chúng  ta  biết  cái  đang  có  trong  thế  giới  bên  ngoài,  các giác quan là trung gian của tri thức của chúng ta.

Cho nên tri thức được thu nhận qua các giác quan cứ dường như một sự việc xảy ra ở đâu đó và thế rồi ai đó tới và thông báo cho tôi. Tôi không hiện diện ở đó trong thực tế, một người trung gian nào đó có đó để thông báo cho  tôi.  Chắc  chắn  tôi  sẽ  không  nhận  được  tin  tức  hệt như  nó  thực tế đã xảy  ra,  bởi  vì  diễn  giải  của sứ  giả sẽ được đem vào trong nó.

Khi mắt tôi đem tin tức lại cho tôi rằng một đoá hoa đã nở trên cây - rất đẹp, rất đáng yêu - thông tin này sẽ không chỉ là về cây và về đoá hoa, nó cũng sẽ bao gồm cái thích của mắt tôi. Mắt đã thêm diễn giải riêng của nó vào nữa. Mắt sẽ bổ sung thêm nhiều điều về đoá hoa này và về cây, nhiều mầu sắc nữa không có đó trong hoa trên cây này.

Bạn  sẽ  ngạc  nhiên  mà  biết  rằng  quãng  năm  nghìn năm trước con người chỉ có thể thấy được ba mầu: trong những  cuốn  sách  được  viết  năm  nghìn  năm  trước  chỉ nhắc tới ba mầu. Về sau, mắt con người bắt đầu trở nên nhạy cảm hơn; bây giờ chúng có thể thấy được bẩy mầu.

Colin  Wilson  đã  tuyên  bố  trong  một  trong  những cuốn sách vĩ đại của ông ấy rằng rất gần đây thôi, trong vòng bốn năm trăm năm nữa, con người sẽ có khả năng thấy  những  mầu  sắc  mà  chúng  ta  hiện  nay  thậm  chí không thể tưởng tượng nổi. Mắt đang trở nên ngày một nhạy cảm hơn.

Mầu sắc xuất hiện với sự phát triển của mắt. Chúng không  thể  xuất  hiện  nếu  không  có  mắt;  thế  giới  là  vô mầu. Người khi sinh ra đã bị mù thì không có nhận biết gì mầu sắc cả; người khi sinh ra đã bị điếc thì không có thế giới âm thanh - với người đó thế giới trống rỗng âm thanh.

Việc biết của chúng ta là qua các giác quan. Chúng ta nhất định chấp nhận điều các giác quan truyền đạt cho chúng ta bởi vì chúng ta không có lựa chọn khác. Nhưng thông tin tới từ các giác quan lại bao hàm luôn cả những diễn giải của bản thân các cơ quan giác quan. Bạn thấy một khuôn mặt, nó có vẻ đẹp.

Thế rồi nhìn cùng khuôn mặt đó qua kính hiển vi và bạn sẽ bị phân vân: khuôn mặt này sẽ trông gồ ghề thế, đầy những hốc. Bạn sẽ thấy những gò đống và hồ trong nó;  vết  sẹo  trên  khuôn  mặt  sẽ  trông  giống  như  các  hốc lớn. Kính hiển vi có nói dối không? Không, kính hiển vi đang  cho  diễn  giải  của  riêng  nó,  nó  thấy  sâu  hơn  mắt bạn.

Thế rồi nhìn cùng khuôn mặt đó qua máy tia X. Bây giờ làn  da sẽ biến  mất, chỉ bộ xương còn lại bên trong. Tia  X  có  cho  thông  tin  sai  không?  Không,  máy  tia  X đang cho cách diễn giải của nó.

Khuôn mặt nào là thực? - khuôn mặt bạn thấy bằng mắt  thường,  khuôn  mặt  bạn  thấy  qua  kính  hiển  vi,  hay khuôn  mặt  bạn  thấy  qua  máy  tia  X?  Chúng  tất  cả  đều cho  thông  tin  về  cùng  một  khuôn  mặt,  tất  cả  đều  đúng, nhưng  mọi  diễn  giải  đều  mang  tính  bộ  phận  và  phụ thuộc và trung gian mà qua đó nó được nhìn.

Nhưng có thể thấy thế giới này mà không qua trung gian  được  không?...  bởi  vì  chân  lí  chỉ  có  thể  được  biết tới  khi  chúng  ta  thấy  thế  giới  này  mà  không  qua  trung gian. Phát hiện sâu sắc nhất của hiền nhân này là ở chỗ thế giới được biết qua các giác quan là phóng chiếu của các giác quan lên thế giới khi chúng ta thấy nó; điều đó đã  được  gọi  là  maya.  Điều  bạn  đã  thấy  không  chỉ  là khung  cảnh  khách  quan,  người  thấy  cũng  đã  đóng  góp vào cái nhìn.

Trong  câu  chuyện  của  Majnu  và  Laila,  khi  Majnu nói  với  ai  đó  rằng  Laila  rất  đẹp,  anh  ta  không  chỉ  nói điều  gì  đó  về  Laila,  anh  ta  đang  nói  điều  gì  đó  về  cả Majnu nữa. Trong thực tế, chính con mắt của Majnu mới có  khả  năng  thấy  Laila  đẹp.  Không  nhất  thiết  là  Laila trông đẹp với mọi người. Những người không thấy Laila đẹp và những người quả có thấy cô ấy đẹp đều đang mô tả về cùng một Laila, nhưng kẻ trung gian này, tâm trí và các giác quan mà qua đó Laila đã được nhìn thấy, cũng đã được bao gồm vào trong những mô tả của chúng.

Cho nên khi một người thông báo cho bạn về ai đó, "Anh ta là người rất tốt,” thông tin này không chỉ là về người  đàn  ông  đó,  người  đó  đang  cho  một  diễn  giải  về bản thân mình nữa. Và khi một người nói về ai đó, “Anh ta  là  người  rất  xấu,”  đấy  không  chỉ  là  nói  về  người  đó, nó cũng còn nói về chính bản thân người nói này. Và có thể là thông tin của người này về người kia sai, nhưng nó lại không thể sai được về bản thân người này. Các giác quan của chúng ta bao hàm cả diễn giải riêng của chúng. Chúng không thụ động, những kẻ trung gian dửng dưng, chúng đều tích cực theo cách phóng chiếu nữa.

Cho  nên  đây  là  một  cách  -  qua  các  giác  quan  -  để biết biểu lộ bao la của thực tại.  Nhưng những người đã siêu  việt  lên  trên  các  giác  quan  và  đã  thấy  thế  giới  này đều nói rằng tri thức này về thực tại là ảo tưởng, maya. Khi một người như Shankara nói rằng thế giới này là ảo tưởng, bạn chớ hiểu lầm ông ấy và cho rằng ông ấy đang nói  rằng  thế  giới  này  là  không  tồn  tại.  Shankara  không thể  nói  một  điều  điên  rồ  như  vậy  -  rằng  thế  giới  này  là không tồn tại. Thế giới có tồn tại, nhưng nó không phải là cùng như điều bạn đang thấy. Chính tầm nhìn của bạn làm cho nó giống điều đó, chính cách nhìn của bạn vào nó  mới  làm  cho  thế  giới  này  thành  ảo  tưởng;  thế  giới như  bạn  thấy  đấy  là  phóng  chiếu  của  riêng  bạn,  nó  là cách diễn giải riêng của bạn.

Tốt  hơn  thì  phải  nói  rằng  không  chỉ  có  mỗi  một  ảo tưởng, có nhiều ảo tưởng như có ngần ấy người trên thế giới này. Mọi người  đều đang  sống trong thế giới được tạo  ra  cho  riêng  mình;  mọi  người  đều  có  một  thế  giới bao quanh mình. Bạn đang sống được bao quanh bởi thế giới riêng của mình, hàng xóm của bạn đang sống được bao quanh bởi thế giới riêng của người đó: không có hài hoà giữa hai thế giới này. Và bất kì khi nào chúng ta đặt hai thế giới này cạnh nhau là có đấu tranh, có đụng độ. Đấu  tranh  giữa  chồng  và  vợ  là  đấu  tranh  giữa  hai  thế giới. Con đang tạo ra thế giới riêng của mình, và bố đã tạo ra thế giới riêng của mình; đụng độ giữa hai thế giới này  là  không  tránh  khỏi.  Nó  không  thể  tránh  được.  Nó không thể khác được. Chúng ta sống được bao quanh bởi những cách diễn giải riêng của mình.

Hiền  nhân  này  nói  rằng  trạng  thái  mà  trong  đó  thế giới  được  biết  tới  qua  giác  quan  được  gọi  là  trạng  thái thức. Trạng thái trong đó thế giới này được biết qua giác quan xem như kẻ trung gian được gọi là trạng thái thức. Thêm vài điều nữa cần được hiểu.

Hiền nhân này đã nói: ... mặt trời và các thần khác. Mặt trời là trung tâm. Bất kì cái gì chúng ta thấy quanh mình, nếu chúng ta tìm trung tâm của tất cả nó, thì mặt trời  là  trung  tâm.  Nếu  mặt  trời  nguội  đi,  ngay  lập  tức toàn  bộ  thế  giới  của  chúng  ta  sẽ  bị  thu  lại  tro  tàn.  Mặt trời là cuộc sống. Dù cho đó là những chiếc lá xanh trên cây  đang  rung  rinh  trong  phúc  lạc,  hay  đó  là  đám  mây bay trên bầu trời, hay ai đó ca hát bài ca trên trái đất, hay thổi sáo, hay hạt mầm mọc lên, hay thác nước đổ xuống từ  trên  núi  và  tuôn  chảy  ra  đại  dương  -  mặt  trời  vẫn  ở gốc rễ  của  tất  cả những  điều  này.  Nếu  mặt  trời  lạnh  đi, tất cả mọi cuộc sống của chúng ta sẽ lạnh đi và tan biến.

Đó là lí do tại sao ông ấy nói: ...mặt trời và các thần khác.  Mọi  thứ  khác  đều  là  phụ,  mặt  trời  mới  là  thần chính. Mặt trời nghĩa là cuộc sống.

Bạn  đang  thở,  máu  bạn  ấm,  và  tim  bạn  đang  đập... mặt  trời  đã  đóng  góp  vào  điều  đó.  Nếu  mặt  trời  tắt  đi, chúng ta sẽ chẳng bao giờ biết được khi nào nó bị tắt cả bởi  vì  cùng  với  mặt  trời  chúng  ta  cũng  sẽ  bị  tắt  đi. Không  ai  còn  sống  để  viết  ra  lịch  sử  -  rằng  mặt  trời  đã tắt vào ngày thế này thế nọ - bởi vì với việc nguội đi của mặt trời, thì chúng ta cũng bị kết thúc, ngay lập tức.

Do đó, mặt trời bao giờ cũng đã được chấp nhận là trung tâm - nhưng tại sao nó lại được gọi là điều thiêng liêng?  Khoa  học  không  gọi  nó  là  điều  thiêng  liêng.  Và các  nhà  khoa  học  ngạc  nhiên:  “Sao  theo  thuyết  phiếm thần này... cần thấy tính thiêng liêng trong mọi thứ? Mặt trời  là  mặt  trời,  cần  gì  phải  thấy  cái  gì  đó  thiêng  liêng trong  nó?”  Nhưng  các  nhà  tiên  tri  Ấn  Độ  hiểu  điều  đó theo cách khác.

Đây  là  cách  thức  của  các  nhà  tiên  tri  Ấn  Độ  -  cảm thấy  biết  ơn  với  cái  đem  cho  chúng  ta  mọi  thứ,  bởi  vì linh  hồn  cá  nhân  không  tiến  hoá  trong  thiếu  vắng  của biết  ơn.  Tất  cả  những  điều  cao  cả  trong  con  người  đều trưởng  thành  cùng  với  cảm  giác  này  về  biết  ơn.  Bạn càng cảm thấy biết ơn, linh hồn bạn càng trưởng thành.

Cho  nên  khi  chúng  ta  nói  mặt  trời  chỉ  là  mặt  trời, điều đó là phải... nhưng không có cảm giác biết ơn trong phát  biểu  này.  Điều  đó  dường  như  là  chúng  ta  chẳng nhận cái gì từ mặt trời cả; điều đó dường như là chúng ta không phải là một phần của nó, chúng ta không dựa vào nó; dường như là nó chẳng có liên quan gì với nhịp đập trái tim ta; dường như là chúng ta không phải là sự kéo dài của nó. Vậy mà, mặc dầu chúng ta ở xa nó hàng triệu dặm,  chúng  ta  lại  chính  là  những  tia  sáng  của  mặt  trời. Chính  mặt  trời  đang  đập  bên  trong  chúng  ta,  chính  mặt trời đang sống bên trong chúng ta. Đó là hơi ấm của mặt trời, đó là trái tim của mặt trời.

Với  khoa  học  không  mối  quan  hệ  nào  được  tạo  ra với  mặt  trời.  Nhưng  đây  là  thiếu  sót  vô  cùng  của  hiểu biết, bởi vì nếu chúng ta không cảm thấy biết ơn người đã trao cho cuộc sống này, điều cao hơn bên trong chúng ta không thể trưởng thành được.

Cảm giác biết ơn là phẩm chất cơ bản của tâm trí tôn giáo. Chính qua cảm giác biết ơn này mà người ta nhận được  ân  huệ  thiêng  liêng.  Cho  nên  khi  người  nào  đó, tràn đầy kính cẩn, cúi mình chắp tay trước mặt trời, còn có  nhiều  điều  hơn  nó  chỉ  là  quả  bóng  lửa  khổng  lồ. Những người này đã bắt đầu hiểu ra và biết rõ chân lí... rằng  việc  cúi  mình  chẳng  đem  cho  mặt  trời  cái  gì  cả, nhưng  người  đang  cúi  mình  đó  nhận  được  nhiều.  Khi nhạy cảm về lòng biết ơn được sinh ra, nó tạo ra sự giản dị, và tâm trí trở thành hồn nhiên. Và điều này không chỉ áp dụng cho mặt trời, nó còn là  một  hiện  tượng  lớn  lao  hơn  nhiều.  Do  đó,  những người  cúi  mình  trước  mặt  trời  thì  cũng  cúi  mình  trước dòng sông và cây cối.

Đôi  khi  những  sự  vụ  đáng  ngạc  nhiên  xảy  ra.  Các Phật  tử  đã  từng  tôn  thờ  cây  bồ  đề  trong  hai  nghìn  năm trăm năm. Không ai có thể nói rằng điều này là vô nghĩa: Chỉ  là  trùng  hợp  ngẫu  nhiên  mà  Phật  đã  ngồi  dưới  gốc cây  đó.  Cái  gì  có  đó  để  mà  tôn  thờ?  Ông  ấy  có  thể  đã ngồi  ở  bất  kì  đâu!  Nhưng  trong  năm  mươi  năm  qua, khoa học đã phát hiện ra một sự kiện rất đáng chú ý. Sự kiện là ở chỗ con mắt thứ ba, ở ngay giữa trán, bao giờ cũng được coi chỉ là tưởng tượng của các nhà khoa học và nhà tư tưởng, và họ đã cười vào điều đó và phủ nhận sự tồn tại của nó. Nhưng trong năm mươi năm này, khoa học đã tìm ra một tuyến nằm giữa hai con mắt, là tuyến quan trọng nhất trong thân thể con người. Bất kì ý thức nào đã phát triển trong con người, đấy là do việc tiết ra từ tuyến đó. Và tuyến này cũng chính là cái đã được các hiền nhân của phương Đông gọi là con mắt thứ ba. Việc tiết ra bắt nguồn từ tuyến đó - và không có điều đó thì ý thức không thể nào tiến hoá được trong con người, thông minh không thể phát triển được trong con người - cũng đáng  ngạc  nhiên  là  nó  được  tìm  thấy  theo  số  lượng  lớn trong  cây  đa,  cây  đề.  Khi  được  so  sánh  với  tất  cả  thực vật trên thế giới thì nó mang khối lượng rất lớn.

Colin  Wilson  đã  viết  trong  cuốn  sách  mới  của  ông ấy,  Điều  huyền  bí,  “Không  có  gì  đáng  ngạc  nhiên  nếu cây này có thể mang ảnh hưởng của việc ngồi của Phật dưới  nó  và  đạt  tới  chứng  ngộ.  Cây  này  có  thể  đã  ảnh hưởng tới điều đó, điều đó không chỉ là ngẫu nhiên; cây có thể đã giúp cho điều đó.”

Ấn Độ bao giờ cũng tôn thờ cây đa. Theo nghĩa đó, cây đa là cây duy nhất trong tất cả các loài thực vật trên trái đất; tất cả các cây khác đều rất khác biệt. Thật nguy hiểm  mà  ngồi  hay  ngủ  dưới  bất  kì  cây  nào  trong  đêm, ngoại trừ cây đa. Cây thở ra oxy vào ban ngày - lại gần chúng  là  điều  có  lợi  -  còn  trong  đêm  chúng  thở  ra carbonic.  Chỉ  mỗi  cây  đa  mới  thở  ra  oxy  trong  cả  hai mươi tư tiếng. Bạn có thể ở gần nó vào bất kì lúc nào; nó đem lại ích lợi cho cuộc sống.

Những  người  đã  chọn  cây  đa  trong  tất  cả  các  cây khác  để  tôn  thờ  đều  tràn  đầy  biết  ơn.  Không  phải  là trùng hợp ngẫu nhiên mà Phật đã đạt tới chứng ngộ khi ngồi dưới gốc cây này, đấy là chọn lựa có ý thức. Ngồi và  thiền  dưới  cây  này  là  một  phần  của  quá  trình  khoa học.

Những người đã cảm thấy biết ơn đều cảm thấy điều đó  trong  từng  và  mọi  sự  vật  nhỏ  bé  trong  thế  giới  này. Bất kì khi nào họ cảm thấy cái gì đó đã giúp đỡ họ, trong lòng biết ơn họ đều gọi nó là thần. 'Thần' có nghĩa là cái gì đó mà từ đó chúng ta bao giờ cũng nhận được, chúng ta  bao  giờ  cũng  nhận  -  và  nhận  mà  thậm  chí  không  đòi hỏi điều gì, liên tục nhận mà thậm chí chẳng cám ơn. Nó được trao cho một  cách  vô điều  kiện,  cho  nên  chúng  ta gọi nó là thần. Chúng ta không thể cho lại được cái gì cả. Nhưng tất nhiên, chúng ta có thể biểu lộ sự biết ơn của mình.

Mọi thớ thịt trong con người chúng ta đều được nối với sự tồn tại lan rộng khắp quanh ta. Khi tâm thức biết tới mối nối này qua giác quan, điều đó được gọi là trạng thái  thức.  Gọi  nó  là  trạng  thái  thức  cũng  chỉ  là  biểu tượng.  Bởi  vì  chúng  ta  không  biết  sự  thức  tỉnh  vĩ  đại hơn, do đó chúng ta gọi đây là trạng thái thức. Cho nên điều  này  là  tương  đối,  bởi  vì  chúng  ta  chỉ  biết  ba  trạng thái.

Trạng thái thứ nhất này là mối quan hệ của chúng ta với  thế  giới  qua  giác  quan,  trạng  thái  thứ  hai  chúng  ta biết là trạng thái mơ, và trạng thái thứ ba chúng ta biết là trạng thái ngủ. Chúng ta không biết gì về trạng thái thứ tư. Cái ngày chúng ta sẽ biết tới trạng thái thứ tư, chúng ta cũng sẽ biết rằng điều chúng ta đã hiểu như trạng thái thức cho tới giờ cũng chỉ là một trạng thái mơ và ngủ.

Sri Aurobindo đã nói rằng khi ông ấy thức tỉnh, ông ấy đã nhận ra rằng cho tới lúc đó ông ấy vẫn còn ngủ, và khi  ông  ấy  biết  cuộc  sống  thực,  ông  ấy  thấy  rằng  điều ông ấy đã coi là cuộc sống chỉ là cái chết. Nhưng điều đó là tự nhiên, chúng ta không thể quan niệm được về điều chúng ta không biết, và chúng ta thậm chí không thể so sánh được.

Trạng thái thức được gọi là vậy trong so sánh với hai trạng thái kia. Chúng ta đã quen thuộc với ba trạng thái này  -  mơ,  ngủ,  thức  -  và  điều  này  có  thể  được  gọi  là trạng thái thức trong ba trạng thái này. Cái ngày người ta biết tới trạng thái thứ tư, cả ba trạng thái này sẽ phải trở thành trạng thái ngủ. Thế thì chúng ta sẽ phải định nghĩa chúng  theo  cách  khác  nào  đó.  Thế  thì  chúng  ta  sẽ  phải nói:  ngủ  say,  ngủ  ít  say,  ngủ  ít  say  hơn.  Điều  bây  giờ chúng ta gọi là trạng thái thức, khi được so sánh với hai trạng thái kia, là ngủ ít say hơn; điều chúng ta gọi là mơ, thì là ngủ ít say; còn điều chúng ta gọi là ngủ, thì là ngủ say hoàn toàn. Tất cả ba trạng thái này đều là trạng thái ngủ... nhưng hiện tại chúng ta gọi nó là trạng thái thức.

Trạng thái thứ hai là mơ.

Khi trong thiếu vắng của các vật thô, như thính giác và xúc giác, và do những ham muốn không được thoả mãn và kéo dài của trạng thái thức, qua mười bốn công cụ linh hồn cảm nhận các vật thô đang có đó nhưng lại tạo ra những ham muốn này

- trạng thái này được gọi là swapna, trạng thái mơ của linh hồn.

Đôi khi điều đó thực sự đáng ngạc nhiên.... Bây giờ chúng ta nói rằng thế giới này đã trở thành một cái làng lớn  -  Nguyên  soái  McLuhan  gọi  nó  là  'làng  toàn  cầu’. Nhưng điều này dường như không thực tế đúng. Chúng ta chỉ dường như ở gần, bởi vì phương tiện đi lại đã tăng lên.  Mọi  người  đã  không  tới  gần  nhau  hơn  trong  tâm thức.

Upanishad  này  đã  định  nghĩa  về  mơ  cả  nghìn  năm trước đây, và trong năm mươi năm qua phương Tây vẫn không có khả năng giải thích được nó một cách toàn bộ, phương Tây vẫn dò dẫm. Điều đáng ngạc nhiên là nhận ra  rằng  nền  văn  minh  con  người  đã  phát  hiện  ra  nhiều điều  nhưng  những  phát  hiện  này  vẫn  còn  cục  bộ  và  bị giới hạn vào tôn giáo của họ, không đạt tới toàn thể tâm thức con người.

Hàng  nghìn  năm  trước  đây  Upanishad  này  đã  phát biểu  rằng  chúng  ta  gọi  nó  là  mơ  khi  các  giác  quan  đã ngừng làm việc và mắt đã nhắm lại, tai đã đóng lại, vậy mà hình ảnh vẫn có thể được nhìn thấy. Tai trở nên bất hoạt trong khi ngủ, âm thanh bên ngoài không nghe thấy được,  nhưng  ngay  cả  thế  thì  âm  thanh  cũng  vẫn  có  thể nghe được từ bên trong. Tay đang nằm bất động dường như chết, không sờ vào cái gì cả; vậy mà việc chạm vẫn có thể được cảm thấy ở bên trong.

Hiền nhân này nói: “Những ham muốn không được hoàn  thành,  những  ham  muốn  không  được  thoả  mãn  - bất kì cái gì vẫn còn không đầy đủ trong trạng thái thức, chúng được hoàn thành trong mơ. Cho nên trạng thái mơ bổ sung cho trạng thái thức.”

Và  nhiều  điều  có  thể  vẫn  còn  không  đầy  đủ  ngày nay. Bạn đang đi trên phố và bạn thấy một người đàn bà đẹp  nhưng  bạn  không  thể  nhìm  chằm  chằm  vào  cô  ấy được, đấy không phải là cách thức tốt. Ham muốn nhìn vào cô ấy vẫn còn trong tâm trí; ban đêm bạn sẽ lại thấy cô ấy trong mơ của mình. Khi ăn, đôi khi bạn không thể ăn để thoả mãn bởi nhiều lí do. Bạn có thể phải dồn tâm sức  vào  công  việc  hay  bạn  có  quá  nhiều  điều  cần  làm, hay có thể là do lễ phép và ngần ngại; trong đêm mơ sẽ hoàn  thành  ham  muốn  ăn  vẫn  còn  lại.  Điều  còn  chưa được thoả  mãn  trong  trạng  thái  thức,   mơ  sẽ đi  theo  nó và hoàn thành nó trong đêm.

Đó là lí do tại sao người sống toàn bộ trong thời gian ban ngày không có mơ. Người sống toàn bộ trong bất kì điều  gì  mình  làm,  người  làm  điều  đó  một  cách  toàn  bộ và  không  nửa  vời,  người  sống  mọi  khoảnh  khắc  một cách toàn  bộ, làm  mất đi mọi  mơ của mình. Một người như  Phật  sẽ  không  có  mơ.  Có  lí  do  đằng  sau  điều  đó  - bởi vì không còn cái gì không được thoả mãn để mà phải được thoả mãn trong đêm.

Hiền  nhân  này  nói:  “Khi  các  giác  quan  bất  hoạt nhưng tâm thức vẫn đang thấy hình ảnh của các vật được giác quan tạo ra, trạng thái này được gọi là mơ.”

Có  khác  biệt  giữa  mơ  và  thức:  trong  thức,  vật  vẫn còn ở bên ngoài và ảnh ở bên trong; trong mơ, vật vắng bóng  nhưng  ảnh  lại  ở  bên  trong.  Cho  nên  mơ  là  dạng thuần khiết, không có vật. Người mà bạn thấy trong mơ của mình không hiện diện ở bên ngoài, vậy mà ảnh của người đó lại hiện diện bên trong. Những hình dạng này do giác quan tạo ra. Nhớ điều đó: những hình dạng này do giác quan tạo ra, chúng là sáng tạo của các giác quan. Làm sao các giác quan tạo ra chúng?

Mọi giác quan đều tích luỹ kinh nghiệm của nó. Bất kì mầu sắc nào bạn đã thấy cho tới giờ, và bất kì khi nào bạn đã thấy chúng, tất cả những kí ức về mầu sắc đó đều được lưu giữ trong tâm trí. Trong mơ, tích luỹ đó được sử dụng;  mắt lại dùng những mầu sắc đó. Bất kì ai bạn đã  từng  chạm  vào,  những  cái  chạm  đó,  những  tiếp  xúc đó  được  thu  thập  lại.  Bên  trong  cái  sọ  nhỏ  bé  của  con người là bộ sưu tập lớn về thế giới; bên trong bộ não nhỏ này  là  mười  tỉ  tế  bào,  và  mọi  tế  bào  đều  chứa  một  thế giới lớn trong chính nó.

Tuyển tập này không chỉ về kiếp sống này, nó là từ nhiều,  nhiều  kiếp  sống.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  có  thể thấy các hình dạng trong mơ mà bạn chưa hề thấy trong kiếp  sống  này;  bạn  có  thể  thấy  những  khuôn  mặt  bạn chưa bao giờ gặp, những khuôn mặt bạn không nhớ; bạn có thể thấy những cảnh mà chẳng liên quan gì với kí ức về cuộc sống này. Đó là lí do tại sao đôi khi một giấc mơ sẽ  làm  cho  bạn  bị  sững  sờ,  đẩy  bạn  vào  tình  thế  khó khăn;  bạn  không  thể  nào  hiểu  nổi  mơ  này  là  gì.  Những ấn tượng từ nhiều, nhiều kiếp sống đã được tích luỹ lại - bất  kì  cái  gì  bạn  đã  từng  biết,  tất  cả  những  cái  đó  đều được tích luỹ lại. Tâm trí dùng lại nó; nó tất cả đều được lưu  giữ  ở  đó.  ‘Huấn  luyện’  nghĩa  là  kí  ức  đã  được  tích luỹ  lại.  Huấn  luyện  nghĩa  là  cái  đã  được  thu  thập  trong các tế bào của bộ não.

Bây giờ các nhà khoa học đã tìm ra một kĩ thuật để họ  có  thể  kích  hoạt  bất  kì  phần  nào  của  kí  ức  của  bạn bằng việc gắn một điện cực vào não bạn. Bạn có thể vẫn cứ nói rằng bạn không muốn thấy mầu sắc nhưng bạn sẽ không có bất kì kiểm soát nào về nó. Kí ức đã tích luỹ về mầu sắc trong não bạn có thể được kích hoạt bằng điện cực và tất cả các loại mầu sắc sẽ lan toả bên trong bạn. Bạn có thể nói rằng bạn không muốn thấy tất cả những điều  này,  nhưng  điều  đó  sẽ  ở  ngoài  kiểm  soát  của  bạn bởi vì kí ức này đã bị điện cực chạm vào.

Một  điều  thú  vị  nữa  là  ở  chỗ  cùng  một  điểm  được chạm vào, thì cùng màu sắc sẽ lặp lại, bởi vì chúng chỉ là bản ghi lại. Cứ dường như là bạn là cái máy hát: nó sẽ lắp lại cùng bài hát mọi lần bạn dùng nó. Giống như thế, mọi tế bào trong não đều là một máy hát: bất kì khi nào bạn chạm vào nó bằng điện cực, cũng dường như là bạn bạn  đặt  chiếc  kim  vào  máy  hát  và  nó  sẽ  chơi  cùng  một điều,  lặp  đi  lặp  lại  cùng  một  điều.  Bạn  có  thể  làm  điều đó  hàng  nghìn  lần  và  cái  máy  hát  trong  tế  bào  sẽ  sẽ  tự lặp lại nó. Cho nên, một điều là chắc chắn bây giờ theo thuật ngữ khoa học... bộ não của bạn là việc tích luỹ các ấn tượng. Trong trạng thái mơ bạn thấy mọi điều lặp đi lặp  lại  từ  cùng  một  tuyển  tập  này.  Nó  cũng  giống  như việc nhai lại.

Con  trâu  gặm  cỏ  trong  ngày,  nhưng  không  có  thời gian  nhai  bởi  vì,  ai  mà  biết  được,  ai  đó  khác  có  thể  ăn hết  cỏ  trong  khi  nó  đang  dính  vào  việc  nhai.  Cho  nên trước hết nó gặm cỏ, thế rồi nó nhai lại lúc nhàn rỗi, đưa cỏ trở lại mồm và nhai lại.

Cả  ngày,  cả  cuộc  đời  mình  chúng  ta  cứ  thu  thập, trong  các  kiếp  sống  chúng  ta  cứ  thu  thập,  rồi  chúng  ta nhai lại trong các giấc mơ của mình. Bất kì chỗ nào tâm trí  vẫn  còn  chưa  được  hoàn  thành,  chúng  ta  mở  lại  nó, chúng  ta  mở  lại  máy  hát;  chúng  ta  dàn  trải  những  ấn tượng đó lên màn ảnh.

Việc  mơ  là  cách  thu  xếp  nhờ  đó  chúng  ta  có  thể phóng  chiếu  những  ấn  tượng  của  mình  mà  không  có giúp đỡ của các giác quan, không có giúp đỡ của thế giới bên ngoài. Đây là của cải riêng tư của chúng ta. Lần nữa chúng  ta  có  thể  dàn  trải  thế  giới  riêng  của  mình  bên trong chúng ta. Bạn có thể tạo ra toàn bộ thế giới. Đóp là lí do tại sao, trong trạng thái mơ, bạn chưa bao giờ biết điều bạn đang thấy là trong mơ. Trong khi mơ, điều bạn thấy dường như là thật. Chỉ sau khi tỉnh dậy từ mơ bạn mới  biết  rằng  nó  là  mơ.  Trong  trạng  thái  mơ  điều  đó chưa bao giờ được nhận ra như là mơ.

Nếu ai đó nhận ra mơ là mơ trong khi mơ, thế thì mơ bị phá vỡ, bởi vì trong hiện diện của người biết thì bản ghi  về  các  ấn  tượng  lẩn  đi,  quay  trở  lại  trong  tầng  sâu hơn.  Bây  giờ  người  này  là  thức  tỉnh,  việc  thức  tỉnh  đã bắt đầu, trạng thái mơ bị tan tành.

'Trạng thái mơ' có nghĩa là các giác quan đã tích luỹ những ấn tượng trong kí ức của chúng ta, và chúng ta có thể tái tạo lại thế giới tưởng tượng này bên trong mình, thậm chí không cần trợ giúp của thế giới bên ngoài. Điều đó  chúng  ta  làm  hàng  ngày.  Đây  là  trạng  thái  khác  của tâm trí chúng ta. Đây là trạng thái sâu hơn của chúng ta. Bởi vì trong khi thức chúng ta đã phải làm việc chọn lựa theo xã hội, nền văn minh, văn hoá - có cả nghìn hạn chế

- nhưng trong mơ chúng ta được tự do. Chúng  ta  đã  được  tự  do  cho  tới  giờ,  nhưng  ai  biết được  liệu  chúng  ta  sẽ  vẫn  còn  được  tự  do  hay  không trong  tương  lai,  bởi  vì  bây  giờ  các  nhà  khoa  học  đang dần  dần  trở  nên  có  khả  năng  đi  vào  trong  mơ  của  con người.

Trong  hai  trăm  năm  qua,  trên  khắp  thế  giới,  các chính khách đã từng đòi hỏi tự do tư tưởng. Không có gì đáng ngạc nhiên nếu sau thế kỉ này, các cuộc cách mạng nổi lên và bắt đầu đòi hỏi tự do  mơ, đòi hỏi không can thiệp vào việc mơ, bởi vì trong tương lai gần các chính phủ sẽ có quyền cho phép bạn mơ điều họ muốn bạn mơ, và hạn chế việc mơ của bạn ở những cái họ không muốn bạn mơ. Nguy hiểm này còn lớn hơn là bom nguyên tử.

Các nhà tâm lí bây giờ đang phát hiện ra các phương pháp và hệ thống để kiểm soát tâm trí từ bên ngoài. Bom nguyên  tử  chỉ  có  thể  phá  huỷ  thân  thể,  nhưng  những phương pháp này còn nguy hiểm hơn bởi vì chúng có thể tạo ra cảnh nô lệ tâm lí sâu sắc. Không có gì ngạc nhiên nếu một ngày nào đó bạn được gọi tới đồn cảnh sát nào đó và bị vấn cung: “Sao anh đã mơ giấc mơ đó đêm qua? Chính phủ hoàn toàn chống lại điều đó. Mơ đó hoàn toàn phản  lại  quốc  gia;  anh  có  vẻ  như  một  kẻ  phản  bội.” Trong tương lai người ta sẽ có khả năng điều khiển mơ của bạn, cho nên sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu các chính phủ phát xít của tương lai bắt đầu dùng nó.

Mơ loài người có thể bị thao túng. Nếu bạn biết một kĩ  thuật  nhỏ  thì  thậm  chí  bạn  có  thể  thao  túng  họ  thêm một  chút  ít.  Chẳng  hạn,  nếu  bạn  cọ  băng  vào  bàn  chân của  một  người  đang  ngủ,  người  đó  có  thể  bắt  đầu  mơ ngay rằng mình đang đi trên băng. Hay có thể mơ tương tự  sẽ  bắt  đầu:  người  đó  sẽ  bắt  đầu  mơ  rằng  trời  đang mưa to và chân người đó bị ướt. Người đó sẽ tạo ra một giấc mơ để chứa đựng cảm giác lạnh này nhận được từ bên ngoài và điều đó sẽ kích hoạt mọi ấn tượng về lạnh bên trong não.

Đôi  khi,  khi  ác  mộng  xảy  ra  hay  một  giấc  mơ  kinh hoàng  xảy  ra, điều  đó  có  thể đơn  giản  bởi  vì  bạn  đã để tay lên ngực mình, chứ chẳng bởi lí do gì khác. Nếu bạn đặt tay lên ngực, bạn có thể bắt đầu mơ rằng ai đó đang ngồi lên ngực bạn. Cho nên nếu  bạn để gối lên ngực  ai đó, bạn có thể thao túng mơ của họ một chút xíu, bạn có thể chỉ đạo mơ của họ.

Điều  này  bây  giờ  đã  được  biết  rõ.  Nhưng  bây  giờ các công cụ đã được phát minh ra mà có thể chỉ đạo cho mơ  của  bạn  từ  bên  trong  tâm  trí  -  bởi  vì  theo  cách  này các  tế  bào  não  bạn  có  thể  được  tiếp  xúc  một  cách  trực tiếp, và các ấn tượng có thể được kích hoạt.

Không  có  trợ  giúp  của  các  giác  quan,  không  có  bất kì mối nối nào với thế giới bao la bên ngoài và chỉ dựa trên  cơ  sở  kí  ức  cũ,  con  người  tạo  ra  một  thế  giới  bên trong bản thân mình. Trạng thái đó được gọi là trạng thái mơ.

Đây là hai trạng thái - thức và mơ. Hiểu và siêu việt lên  trên  trạng  thái  mơ,  thoát  khỏi  các  giấc  mơ  là  cần thiết; chỉ thế thì trong trạng thái thức mắt bạn mới có thể trở thành hồn nhiên, vô tư, trong sạch và không khói.

Mắt con vật có hồn nhiên mà mắt con người không có. Lí do duy nhất là ở chỗ chúng có ít mơ hơn, gần như không có. Vậy mà những con vật sống với con người lại bắt đầu mơ. Mèo và chó mơ bởi vì với việc sống với con người chúng cũng bị nhiễm bệnh. Mơ  là  phiền  não  liên  tục...  phiền  não  liên  tục  bên trong bạn, lo âu, căng thẳng; nó ảnh hưởng tới mắt bạn. Nhìn  vào  mắt  con  bò  mà  xem  -  chúng  hoàn  toàn  trong trẻo,  không  khói.  Mắt  chúng  giống  như  bầu  trời  xanh bình  thản  mà  trong  đó  bạn  thậm  chí  có  thể  thấy  những viên đá sỏi nằm dưới đáy. Nhìn sâu vào mắt bò mà xem

- chúng hoàn toàn trống rỗng, không có tầng nào ở đâu cả  trong  chúng.  Nhưng  nhìn  vào  mắt  người!  -  có  tầng tầng  lớp  lớp  trong  mắt  họ.  Những  tầng  này  là  sáng  chế của các giấc mơ.

Người  càng  tham  vọng,  mắt  người  đó  sẽ  càng  trở nên nông cạn, bởi vì người đó càng có nhiều tham vọng thì người đó sẽ càng có nhiều mơ. Tôi đã nói rằng bất kì cái gì còn không được hoàn thành thì đều tạo ra mơ; và tham  vọng  không  bao  giờ  có  thể  được  hoàn  thành,  nó bao giờ cũng không thể thoả mãn được.

Cho  nên  tham  vọng  chưa  được  hoàn  thành  rót  đầy con  người  bằng  các  giấc  mơ.  Những  mơ này  có  thể trở thành sâu sắc đến mức khó có thể đánh thức được người đó.

Có  lẽ  một  người  như  Hitler  thì  không  có  trạng  thái thức bình thường như  chúng ta biết nó. Điều đó chỉ trở thành  việc  được  mọi  người  biết  tới  về  sau  này,  gần  kết thúc của chiến tranh thế giới thứ hai, khi các nhà tâm lí bắt  đầu  nhận  ra  rằng  con  người  mà  họ  đang  đánh  nhau với, dường như là ngủ, không thức. Trong khi bom đang được  dội  xuống  Berlin  và  cuộc  chiến  đang  diễn  ra  trên các phố, khi Hitler đang bị đánh bại trên mọi mặt trận và không có cách nào trốn thoát - đạn bắn ngay phía trước boong ke của Hitler - ông ta vẫn cho phát thanh rằng ông ta đang thắng ở Moscow.

Hitler  phải  đã  mơ:  ông  ta  không  nghe  thấy  tiếng súng  bắn  bên  ngoài  cửa.  Bằng  không  thì  dường  như không có cách nào để ông ấy có thể công bố, “Chúng ta đang thắng.” Khi chỉ huy quân đội tới và thông báo cho Hitler  rằng  họ  đang  thua  trận  chiến  này,  Hitler  ra  lệnh, “Đem  bắn  nó  đi,  nó  đã  phát  điên!  Chúng  ta  không  thể thua  trận  chiến  này  được.  Vấn  đề  này  không  nảy  sinh. Vấn đề chỉ là vài khoảnh khắc... Moscow phải đầu hàng ngay bây giờ.” Ông ta đã thua ở mọi nơi - nhưng ông ta vẫn đang mơ, ông ta không trong trạng thái thức.

Có lẽ người tham vọng vẫn còn trong mơ của mình. Càng  tham  vọng,  mơ  càng  sâu.  Cho  nên  nếu  bạn  muốn thấy  những  đôi  mắt  nông  cạn  nhất,  bạn  sẽ  tìm  thấy chúng ở các chính khách. Những đôi mắt sâu sắc có thể được  thấy  trong  sannyasin,  bởi  vì  tính  chất  sannyas  có nghĩa  là  trạng  thái  mà  không  tham  vọng  nào  còn  lại, không mơ nào còn lại. Và cho dù mơ cuối cùng mà còn lại, thì nó cũng chỉ là về làm sao siêu việt lên trên việc mơ,  làm  sao  gạt  bỏ  mơ  và  thoát  khỏi  nó.  Nếu  vẫn  còn một  tham  vọng,  thì  đấy  là  làm  sao  thoát  khỏi  tham vọng... có vậy thôi.

Nếu  bạn  có  thể làm  tiêu  tan  các  giấc mơ  của  mình, thức của bạn sẽ tỉnh táo hơn. Hay, nếu bạn làm cho việc thức của mình được tỉnh táo, mơ sẽ bắt đầu tiêu tan. Nếu bạn  sống  cuộc  sống  của  mình  tỉnh  táo  hơn,  thức  tỉnh hơn, mơ của bạn sẽ giảm đi; hay nếu bạn giảm việc mơ của  mình  đi,  thức  tỉnh  sẽ  tăng  lên.  Tất  cả  những  trạng thái này đều có liên hệ lẫn nhau. Và nếu mơ giảm đi và thức của bạn mạnh hơn, lần đầu tiên bạn sẽ biết giấc ngủ sâu thực sự là gì, bằng không bạn sẽ chẳng bao giờ biết tới nó. Giấc ngủ sâu là gì? Chắc chắn chúng ta ngủ, nhưng chúng ta không biết giấc ngủ là gì - bởi vì làm sao người đang  ngủ,  ngay  cả trong  trạng  thái  thức, lại  có  thể thức được  trong  trạng  thái  ngủ?  Làm  sao  người  không  thể thức dậy được trong trạng thái thức, lại có thể thức được trong  trạng  thái  ngủ?  Thức  dậy  vào  buổi  sáng  chúng  ta có  thể  nói  điều  này,  rằng  chúng  ta  đã  ngủ  say  -  nhưng chúng ta không biết gì về nó cả.

Bạn  đã  ngủ  cả  cuộc  đời  mình,  nhưng  bạn  chưa  bao giờ đương đầu với giấc ngủ của mình cả. Bạn đã bao giờ chứng kiến giấc ngủ của mình buông xuống không? Khi màn đêm buông xuống vào buổi tối, mặt trời lặn xuống và bóng tối bắt đầu lan toả hết tầng nọ đến tầng kia trên trái  đất...  bạn  đã  bao  giờ  chứng  kiến  giấc  ngủ  buông xuống ý thức của bạn giống thế chưa? Không, bạn chưa quan  sát  đâu.  Bởi  vì  khi  giấc  ngủ  buông  xuống,  bạn không hiện diện. Và chừng nào bạn hiện diện, giấc ngủ lại không buông xuống.

Bạn ngủ hàng ngày, nhưng bạn không quen với giấc ngủ  của  mình,  và  làm  sao  người  không  quen  với  giấc ngủ  của  mình  quen  được  với  bản  thân  mình?  Người  đã trùm bóng tối vào bên trong bản thân mình, một lục địa lớn của giấc ngủ - người ngủ tám tiếng mỗi ngày và làm mất  mọi  ý  thức  -  làm  sao  người  đó  đạt  tới  được  trạng thái sâu sắc đó nơi ý thức chưa bao giờ bị mất cả? Người đó không thể đạt tới được.

Việc  mơ  phải  bị  làm  tan  tành.  Mục  đích  của  công phu tâm linh là để làm tan tành và phá huỷ việc mơ này sao cho trạng thái thức có thể trở thành thức tỉnh hơn, và một khoảnh khắc có thể tới khi trạng thái thức mang tính thức  tỉnh  đến  mức  các  giấc  mơ  biến  mất.  Cái  ngày  mà trạng  thái  thức  mang  tính  tỉnh  táo  tới  mức  các  giấc  mơ đã  biến  mất,  ngày  đó  bạn  sẽ  kinh  nghiệm  giấc  ngủ  lần đầu tiên. Bạn sẽ chứng kiến giấc ngủ của mình. Thế thì bạn sẽ ngủ, và bạn cũng sẽ biết rằng bạn là giấc ngủ.

Cái ngày người ta nhận biết trong giấc ngủ của mình rằng mình đang ngủ, thế thì không có cách nào làm cho người đó hành xử một cách vô ý thức; bây giờ người đó không thể hành động một cách vô ý thức được, bây giờ giận dữ là không thể được. Bây giờ người đó không thể nào  giết  người,  người  đó  không  thể  nào  ăn  cắp  được, người  đó  không  thể  nào  nói  dối  được.  Bây  giờ  tất  cả những  điều  này  là  không  thể  được,  bởi  vì  chính  ngọn nguồn  của  giấc  ngủ  mà  có  thể  làm  cho  người  đó  thành vô ý thức đã bị phá huỷ. Chất độc vẫn làm cho người đó thành vô ý thức, vẫn làm cho người đó ngủ gà ngủ gật, không còn nữa.

Khi  người  ta  nhận  biết  trong  khi  ngủ,  người  ta  đạt tới turiya - trạng thái thứ tư. Người thức tỉnh trong giấc ngủ đạt tới turiya.

Bây giờ các bạn sẵn sàng cho buổi thiền sáng. Trước hết  hiểu  đôi  điều:  không  cái  gì  xảy  ra  với  nỗ  lực  hờ hững;  bạn  dùng  toàn  bộ  năng  lượng  của  mình.  Bởi  vì trạng  thái  mơ  còn  mạnh  -  nó  đã  được  tạo  ra  qua  nhiều kiếp  rồi  -  nếu  bạn  muốn  phá  vỡ  nó,  thế  thì  hãy  đập mạnh.

Vải  che  mắt  vẫn  cứ  để  trên  mắt,  và  việc  thở  nhanh được  thực  hiện  trong  mười  phút.  Thở  nhanh  lên...  cũng giống  như  ống  bễ  của  thợ  rèn.  Kundalini  phải  bị  đập mạnh  đến  mức  nó  có  thể  tỉnh  dậy.  Thở  như  người  điên trong  mười  phút.  Nhảy  và  múa  sẽ  bắt  đầu  theo  cách riêng  của  nó;  năng  lượng  sẽ  nảy  sinh  bởi  vì  việc  thở nhanh.

Thế  rồi,  trong  bước  thứ  hai,  nhảy  múa  trong  mười phút,  nhảy  nhót,  la  hét  và  cười  đùa  -  bất  kì  cái  gì  bạn muốn  làm,  làm  nó  một  cách  toàn  bộ.  Đừng  đứng  thụ động,  làm  điều  gì  đó  -  bất  kì  điều  gì  tới  trong  tâm  trí, làm điều đó.

Và  trong  bước  thứ  ba,  hô  “Hu,”  đập  mạnh  vào kundalini bằng “Hu.”

Trong bước thứ tư chúng ta sẽ thảnh thơi. 

5 Cuộc tìm kiếm cá nhân

Khi có bất hoạt và nghỉ ngơi của mười bốn công cụ thì có thiếu cảm nhận, và các vật thô, như thính giác và xúc giác, không được kinh nghiệm.

Trạng thái này được gọi là sushupti, trạng thái ngủ của linh hồn.

Tâm thức chứng kiến một cách vĩnh hằng biết tới sự hiện diện hay vắng mặt của ba trạng thái, và bản thân nó vượt ra ngoài sự hiện diện hay vắng mặt, là turiya.

Đây là trạng thái thứ tư.

Thức là trạng thái thứ nhất, mơ là trạng thái thứ hai và  ngủ  là  trạng  thái  thứ  ba.  Sushupti,  trạng  thái  ngủ, nghĩa là không có nhận biết về thế giới bên ngoài, cũng không có kinh nghiệm gì về các đối tượng hay bất kì mơ nào được tạo ra bởi ấn tượng của chúng trong tâm trí. Ý thức  hoàn  toàn  ngủ,  không  có  dấu  vết  của  bất  kì  nhận biết  nào:  ý  thức  có  đó  nhưng  không  có  nhận  biết,  cuộc sống có đó nhưng hoàn toàn ngủ - không có hiểu biết về bất kì loại gì. Người này trở thành vô tri vô giác - sống đấy, vậy mà vô tri vô giác, trơ ra.

Cho đến giờ chúng ta đã thảo luận về hai trạng thái: khi chúng ta mở mắt, thế giới bên ngoài được nhìn thấy, khi  chúng  ta  nhắm  mắt,  thế thì  điều  chúng  ta đã thấy  ở bên ngoài lại được thấy ở bên trong, trong mơ của chúng ta. Cái gì đó bao giờ cũng trực quan. Thế giới bên ngoài có thể vắng bóng, nhưng dầu vậy hình dạng được nó tạo ra  vẫn  tiếp  tục  chuyển  động  trên  màn  ảnh  của  tâm  trí. Cái gì đó bao giờ cũng vẫn còn trên màn ảnh của tâm trí.

Khi màn ảnh này trống rỗng, trạng thái này được gọi là sushupti, trạng thái ngủ. Thế thì cả các đối tượng bên ngoài  lẫn  các  ý  nghĩ  bên  trong  cũng  đều  không  được cảm  nhận,  luồng  tất  cả  các  ảnh  đều  dừng  lại;  màn  ảnh trống rỗng, nó bị bỏ trống, không nhận biết nào còn lại - trạng thái đó được gọi là sushupti.

Bây  giờ,  có  vài  điều  rất  quan  trọng  cần  hiểu  ở  đây. Thứ  nhất,  cần  hiểu  rằng  bạn  chưa  bao  giờ  nhận  biết  về bản  thân  mình  cả.  Nếu  bạn  quả  có  nhận  biết  nào  đó  về bản thân mình, thế thì cho dù thế giới bên ngoài có biến mất,  và  thế  giới  mơ  bên  trong  cũng  biến  mất,  vậy  mà một điểm của nhận biết sẽ vẫn còn lại, rằng 'tôi đây'. Mặt trời, mặt trăng và các vì sao có thể không còn thấy được, mắt  bạn  có  thể  vẫn  còn  nhắm  mà  không  mơ  nào  tuôn chảy,  nhưng  dầu  thế  thì  nhận  biết  về  'tôi  tồn  tại'  sẽ vẫn cứ  còn.  Nhưng  như  bạn  hiện  tại,  chẳng  có  nhận  biết  gì về  bản  thân  mình  cả;  nhận  biết  của  bạn  là  hướng  đối tượng;  bạn  nhận  biết  về  người  khác,  về  các  sự  vật, nhưng không về bản thân mình.

Cho  nên  khi  tất  cả  mọi  đối  tượng  biến  mất,  ý  thức biến mất. Dù bạn có bất kì nhận biết nào về người khác; bạn  vẫn  không  có  nhận  biết  về bản  thân  mình.  Khi  bạn vấp ngón chân vào tảng đá, bạn mới trở nên nhận biết về tảng  đá  và  kinh  nghiệm  cái  đau  của  chính  mình,  bạn không nhận biết về người đang cảm nhận mọi thứ.

Ngay  bây  giờ,  tôi  đang  nói  và  bạn  đang  nghe.  Bạn nghe lời tôi, bạn đang nghe bằng những rung động trong tai  mình,  nhưng  bạn  vẫn  chưa  biết  người  nghe  đang  ẩn kín đằng sau tất cả những điều này. Nếu việc nói bị dừng lại và những lời đang lọt vào tai bạn biến mất và không có gì vang vọng bên trong, thế thì bạn sẽ không có nhận biết nào cả.

Đó là lí do tại sao vài nhà tư tưởng vẫn cứ mở rộng việc  nói  -  và  phát  biểu  của  họ  đúng  tới  chín  mươi  chín trong một trăm lần - họ nói rằng chẳng có gì như ý thức tồn tại cả; tâm thức của bạn chỉ là tiếng vọng bên trong của sự hiện diện của những thứ khác.

Trạng thái thứ ba này của việc ngủ, việc trở thành vô ý thức, phơi bầy ra những bí ẩn lớn. Khải lộ thứ nhất là ở chỗ chúng ta đang trong ảo tưởng lớn rằng chúng đã có ý thức. Chúng ta không có ý thức. Đó là lí do tại sao giấc ngủ  sẽ  ngay  lập  tức  chiếm  lĩnh  khi  bạn  không  bận  bịu. Nếu  bạn  không  bận,  giấc  ngủ  sẽ  lập  tức  bắt  đầu  hạ xuống bạn, cho nên cần phải bận rộn. Có mặt khác cho nó nữa: khi bạn trở nên quá bận rộn, giấc ngủ sẽ không tới  mặc  cho  nỗ  lực  tối  đa  của  bạn.  Đêm  rồi,  bạn  đang nằm  trên  giường,  nhưng  ý  nghĩ  của  bạn  chạy  tứ  tung không dừng và giấc ngủ không tới, bởi vì khi ý nghĩ của bạn xô đi lung tung thì bạn phải tỉnh táo, bạn không thể ngủ  được;  sự  việc hiện  diện,  mặc dầu  nó  không  phải  là thế giới bên ngoài.

Nếu  ai  đó  đang  đánh  trống  gần  bạn,  bạn  không  thể ngủ  được.  Tại  sao  lại  vậy?  Bởi  vì  rằng  việc  đánh  trống giữ  cho  bạn  tỉnh  táo  có  ý  thức,  nó  không  cho  phép  bạn ngủ. Nhưng cho dù trống không được đánh và bạn đang nằm với mắt nhắm, nhiều ý nghĩ vẫn sẽ chạy xô qua tâm trí  bạn,  những  tưởng  tượng  sẽ  cứ  diễn  ra  trong  tâm  trí bạn, thế thì giấc ngủ cũng sẽ không tới. Ngay cả bạn có nghĩ  tới  giấc  ngủ,  cố  gắng  ngủ,  bạn  vẫn  không  thể  ngủ được. Khi bạn đang nghĩ về cách bạn có thể làm cho bản thân  mình  thiếp  đi,  về  điều  bạn  có  thể  làm  để  thiếp  đi, việc  ngủ  vẫn  không  xảy  ra,  bởi  vì  bạn  sẽ  vẫn  còn  có  ý thức chừng nào còn có một sự việc. Và thế thì, ngay khi sự việc biến mất, bạn sẽ ngay lập tức chìm vào trong vô thức.

Cho nên ý thức của bạn phụ thuộc vào các sự việc, bạn không là người chủ của nó. Nếu chúng ta hiểu điều đó đúng, thế thì sâu bên dưới là tù túng. Chúng ta có thể vẫn còn thức nếu ai đó hay cái gì đó giữ chúng ta thức; nếu  không  cái  gì  giữ  chúng  ta  thức,  chúng  ta  thiếp  đi ngay  lập  tức.  Đó  là  lí  do  tại  sao  con  người  phát  minh những  cảm  giác  mới  hàng  ngày,  bằng  không  thì  cuộc sống trở thành chán.

Cùng người vợ ấy! - và cuộc sống bắt đầu mất đi sự kích động của nó; cho nên chồng muốn tìm người đàn bà mới. Cùng ngôi nhà ấy! - và cuộc sống bắt đầu mất đi sự kích động; cho nên ngôi nhà khác được cần tới. Chỉ mỗi một  kiểu  thức  ăn!  -  cuộc  sống  bắt  đầu  mất  đi  sự  kích động; cho nên mọi ngày người ta muốn cái gì đó mới và khác để ăn. Ham muốn thay đổi này là để giữ chúng ta thức, bằng không thì chúng ta sẽ đi ngủ - nếu không có thay đổi, chúng ta sẽ thiếp đi. Do đó tất cả mọi phương pháp đem lại giấc ngủ đều chỉ dùng mỗi một kĩ thuật.

Tất  cả  các  phương  pháp  được  tạo  ra  để  giúp  cho những người không thể ngủ được đều dùng kĩ thuật đơn giản nhất của việc lặp lại cái gì đó. Sau một chốc họ bị chán thế bởi vì thiếu vắng cái gì đó mới thì chẳng có lí do  gì  để  thức  cả.  Ngay  cả  bạn  có  lẩm  nhẩm  “Rama, Rama,  Rama,  Rama,  Rama,  Rama,  Rama,  Rama,”  bạn cũng sẽ thiếp đi. Đó là lí do tại sao những người cứ lẩm nhẩm  mật  chú  lại  thiếp  đi,  rơi  vào  giấc  ngủ  và  những người  thờ  cúng  trong  các  đền  chùa  cứ  buồn  ngủ.  Đơn giản không có gì mới, do đó không có thách thức; không có điều gì để duy trì thức tỉnh.

Mẹ  vỗ  vào  trán  đứa  con  năm  đến  mười  lần  -  cùng việc vỗ đó... cùng việc vỗ đó... cùng việc vỗ đó - và đứa trẻ đi vào giấc ngủ. Chẳng có gì bất thường trong việc vỗ cả;  đứa  trẻ  chỉ  phát  chán.  Chẳng  có  gì  mới  xảy  ra,  cho nên đứa trẻ đi vào giấc ngủ.

Đó  là  lí  do  tại  sao  bạn  thiếp  đi  dễ  dàng  hơn  trong phòng  riêng  của  mình;  trong  phòng  lạ thì  phải  mất  thời gian mới ngủ được bởi vì phòng lạ là không quen thuộc. Bạn thiếp đi rất nhanh chóng trên chiếc gối hay giường của riêng mình nhưng phải mất nhiều thời gian để thiếp đi trên giường của ai đó khác; có cái gì đó mới giữ cho bạn  thức  tỉnh.  Do  đó,  mọi  người  đều  có  nghi  thức  ngủ của riêng mình.

Đứa trẻ nhỏ, cảm thấy bất ổn, liền đưa ngón tay cái vào  miệng.  Trong  vài  khoảnh  khắc,  bởi  vì  chẳng  cái  gì mới  xảy  ra,  nó  phát  chán  và  thiếp  đi.  Không  có  nhiều khác biệt giữa trẻ con và người lớn. Ai đó không thể ngủ được trừ phi người đó hút thuốc lá vào ban đêm. Người đó hút thuốc - đó là cái thay thế cho việc bú ngón tay cái

- thế thì người đó đi vào giấc ngủ. Thường lệ hàng ngày làm cho người ta cảm thấy chán ngay lập tức. Giấc ngủ cũng khó khăn ở chỗ mới, giữa những người mới, trong ngôi nhà mới, bởi vì có nhiều thứ quanh bạn giữ cho bạn thức đòi hỏi sự chú ý của bạn, nhận biết của bạn - bởi vì cái gì đó là mới.

Giấc ngủ đã bị quấy rối ở phương Tây bởi lí do đơn giản là phương Tây đang thay đổi nhanh chóng tới mức bao giờ cũng có cái gì đó mới. Phương Đông thoải mái khi  có  liên  quan  tới  giấc  ngủ,  nhưng  điều  đó  sẽ  không còn  kéo  dài  lâu  nữa.  Dân  làng  ngủ  say;  ai  đó  sống  ở thành thị không thể ngủ say được như vậy. Không có lí do  đặc  biệt  cho  điều  này  ngoại  trừ  rằng  dân  làng  sống trong  những  hình  mẫu  cũ,  sống  trong  cái  chán  chường, không  có  gì  mới  giữ  cho  người  đó  thức.  Với  ai  đó  ở thành  thị,  hàng  ngày  đều  có  cái  gì  đó  mới:  phim  mới được  chiếu,  báo  mới  được  in,  có  người  mới  mà  gặp, hàng hoá mới tới trên thị trường, ô kính cửa hàng được trang hoàng bằng những đồ trưng bày mới, có kiểu cách mới,  mọi  thứ  đều  mới  hàng  ngày.  Tác  động  của  tất  cả những cái mới này là ở chỗ người đó thường xuyên thức và khó mà ngủ được. Tại thôn làng mọi thứ đều cũ; cùng làng ấy, cùng phố ấy, cũng những người ấy, mọi thứ đều như thế cả. Nếu  tôi  trở  về  làng  mình  sau  một  hay  hai  năm  tôi thấy  rằng  mọi  thứ  vẫn  còn  như  cũ.  Khi  tôi  về  làng  tôi biết đích xác tôi sẽ gặp người đưa thư nào tại ga xe lửa và người đó bao giờ cũng gặp tôi - người đó là nhân viên bưu  điện  duy  nhất.  Tôi  biết  người  đánh  xe  ngựa  nào  sẽ gặp tôi và người đó sẽ nói gì, bởi vì trong nhiều năm bất kì  khi  nào  tôi  đã  đi  từ  đó,  người  đó  đều  nói  cùng  một điều. Và khi người đánh xe ngựa này đi qua đường làng, tôi biết ai sẽ ngủ ngoài nhà mình và ho... Tôi biết cái gì sẽ diễn ra trong làng; mọi thứ đều dự đoán được. Tôi đã biết  cái  gì  sẽ  xảy  ra,  gần  như  chẳng  cái  gì  thay  đổi  cả. Đôi khi cái gì đó có xảy ra: ai đó trong làng mất, ai đó mới  sinh  ra  -  thỉnh  thoảng.  Mọi  thứ  khác  diễn  ra  như thường lệ.

Phương Đông đã không có vấn đề gì với giấc ngủ cả, bởi vì mọi thứ đều tĩnh tại. Phương Tây gặp rắc rối; mọi thứ  đều  đang  thay  đổi,  và  thay  đổi  nhanh  tới  mức  sau năm  năm  khó  mà  nói  được  liệu  thành  phố  của  bạn  có vẫn  còn  là  cùng  thành  phố  đó  không  bởi  vì  mọi  thứ  đã thay đổi quá nhiều. Khả năng ngủ đã bị khuấy động. Nếu không sự việc nào kích động bạn, giấc ngủ tới một cách tự nhiên; nếu có kích động, bạn vẫn còn thức.

Đây  là  một  định  nghĩa  kì  lạ  về  sushupti,  trạng  thái ngủ:  rằng  chúng  ta  không  có  nhận  biết,  không  tự  nhận biết; chúng ta không có tự ý thức... chúng ta chỉ ý thức về người khác. Nếu người khác giữ cho chúng ta thức thì chúng ta vẫn còn thức, nếu người khác kích thích chúng ta,  chúng  ta  vẫn  còn  thức;  nếu  người  khác  tạo  ra  thách thức nào đó, duy trì sự vật lộn hay xích mích với chúng ta,  thế  thì  chúng  ta  còn  thức.  Còn  nếu  không  ai  giữ chúng  ta  thức,  chúng  ta  thiếp  đi  ngay  lập  tức,  chúng  ta biến mất trong những chiều sâu của giấc ngủ.

Có  lần  tôi  ở  trong  một  làng,  một  người  bị  rắn  cắn. Không có bác sĩ trong làng đó cho nên người ta phải đưa anh  ta  sang  làng  khác.  Những  người  già  cả  trong  làng gợi  ý  phải  giữ  cho  anh  ta  thức,  không  cho  phép  anh  ta thiếp  đi,  bởi  vì  nếu  nếu  anh  ta  thiếp  đi,  có  lẽ  sẽ  không thể  làm  anh  ta  sống  lại  được.  Cho  nên  mọi  người  đem anh  ta  sang  làng  bên  cạnh  cứ  phải  giữ  cho  anh  ta  thức, không  cho  ngủ,  vã  nước  vào  anh  ta,  dựng  anh  ta  ngồi dậy, lay anh ta để cho anh ta không thiếp đi.

Tôi  cũng  đi  cùng  họ  một  chốc  vào  ngày  đó  trong cùng chuyến tầu hoả, và bỗng nhiên tôi chợt nhận  ra  là người  này  có  thể  đã  bị  rắn  cắn,  nhưng  tất  cả  chúng  ta cũng  đang  trong  cùng  hoàn  cảnh  đó.  Nếu  mọi  người quanh ta không giữ cho chúng ta thức, chúng ta cũng sẽ bị  mất  đi  và  thiếp  đi.  Ai  đó  liên  tục  giữ  cho  chúng  ta thức, cảm giác mới giữ cho chúng ta tỉnh táo. Đó là lí do tại sao khi chiến tranh bắt đầu, mắt mọi người đều sáng lên và sự tươi tắn tới trên khuôn mặt họ - cái gì đó mới mẻ đang xảy ra. Vào buổi sáng họ lấy báo ngày, và ngay cả  những  người  thường  chẳng  bao  giờ  dậy  sớm,  cũng dậy  sớm  và  đợi  báo.  Điều  gì  xảy ra  vậy?  Điều  đó  đáng ngạc nhiên, bạn vẫn cho rằng chiến tranh sẽ đem đến nỗi buồn  nhưng  nó  lại  đem tới  hạnh  phúc,  rằng  chiến  tranh sẽ  đem  tới  phiền  não  nhưng  nó  lại  đem  tới  tươi  tắn. Ngay  cả  những  quốc  gia  chết  cũng  bắt  đầu  rung  động với cuộc sống... máu bắt đầu tuần hoàn nhanh hơn. Sao vậy?

Các  nhà  tâm  lí  nói  rằng,  như  con  người  hiện  hữu, người đó phải liên tục tranh đấu hoặc không thì người đó trở  thành  mê  man  hoàn  toàn  và  người  đó  không  có hương vị của cuộc sống. Cái gì đó phải liên tục xảy ra ở đâu đó, một loại rắc rối nào đó, bằng không thì chúng ta sẽ chỉ thiếp đi. Chúng ta tất cả đều bị rắn cắn.

Trạng thái thứ ba này, trạng thái của giấc ngủ, xảy ra khi không sự việc nào kích thích chúng ta - không cả từ bên trong lẫn bên ngoài, không trong thế giới các ý nghĩ lẫn trong thế giới sự vật. Chúng ta vẫn sống, nhưng vô ý thức.

Và trạng thái thứ tư được gọi là turiya. Khi ai đó đã xuyên  thủng  trạng  thái  thứ  ba,  cho  dù  toàn  thể  thế  giới bên ngoài có tan biến đi, tâm thức người đó vẫn sẽ còn đó, thức tỉnh. Cho dù các vì sao và mặt trăng có lạnh đi và trái đất này biến mất và mọi thứ bị huỷ diệt, chẳng cái gì  còn  lại  -  nếu  chỉ  mỗi  mình  tôi  hiện  hữu,  còn  lại  một mình - cho dù thế thì tôi vẫn còn thức tỉnh, tôi vẫn còn ý thức. Tất cả xung quanh là sự trống rỗng tràn ngập, mọi thứ  trở  thành  không  bản  chất  -  tôi  một  mình  còn  lại. Chẳng có gì để biết, chỉ người biết là còn lại. Không âm thanh  nào  được  nghe,  chỉ  người  nghe  là  còn  lại.  Chẳng có cái gì để nhìn, chỉ khả năng nhìn là còn lại. Khi tất cả những cái khác không hiện hữu, ấy vậy mà tôi vẫn  còn trong nhận biết, các nhà tiên tri Ấn Độ đã gọi trạng thái này là trạng thái thứ tư, trạng thái thực, turiya. Người đạt tới  trạng  thái  này  thì  cũng  đạt  tới  mọi  thứ;  người  còn chưa đạt tới trạng thái này chỉ cứ tích luỹ các sự việc hay ý  tưởng  và  vẫn  còn  bị  lừa  gạt,  vẫn  còn  dưới  ảo  tưởng rằng  “Mình  biết  mình  là  ai.”  Nhưng  nếu  bạn  lấy  đi  các sự việc và ý nghĩ của người đó thì người đó sẽ bị lạc vào trong giấc ngủ của mình và chẳng cái gì còn lại từ người đó cả.

Nếu  một  người  rất  giầu  và  ai  đó  đánh  cắp  tiền  bạc của người đó, đau đớn của người đó không chỉ là do mất tiền, mà còn do sự kiện là cùng với tiền, một phần linh hồn  người  đó  cũng  bị  lấy  đi,  bởi  vì  người  đó  không  có linh hồn thực theo đúng nghĩa; nó chỉ có trong mối quan hệ  với  tiền.  Khi  chúng  ta  lấy  đi  lâu  đài  của  ai  đó,  đấy không chỉ là lâu đài, linh hồn người đó cũng bị tước đi, bởi vì người đó không có linh hồn thực theo đúng nghĩa; người đó chỉ có ảo tưởng về linh hồn tỉ lệ với kích cỡ và độ lớn của lâu đài của mình. Bởi vì lâu đài bị lấy đi nên linh hồn người đó bị mất đi theo cùng tỉ lệ.

Đó là lí do tại sao trong hàng nghìn năm trên trái đất này,  trên  mảnh  đất  này,  tính  chất  sannyas  -  việc  từ  bỏ

'thế  giới  này'  -  đã  là  một  thực  nghiệm  duy  nhất.  Tôi  sẽ giải thích thực nghiệm đó trong hoàn cảnh này cho bạn. Trong thực tế tính chất sannyas không phải là vấn đề từ bỏ,  nó  thực  tế  là  nỗ  lực  để  thấy  xem,  sau  khi  đã  từ  bỏ mọi thứ, liệu người ta có còn lại đằng sau hay không.

Vấn đề không phải là việc từ bỏ thế giới này bởi vì nó xấu, và vấn đề không phải là việc từ bỏ gia đình bạn bởi  vì  có  cái  gì  đó  sai  với  nó,  hay  từ  bỏ  vợ  bạn  bởi  vì dục là tội lỗi. Chủ yếu thực nghiệm duy nhất về tính chất sannyas  đã  được  thực  hiện  để  xem  liệu  bạn  có  còn  lại khi bạn đã từ bỏ mọi thứ. Nếu bạn không còn lại, thế thì bạn  đã  không  hiện  hữu  ngay  chỗ  đầu  tiên  -  “Tôi  là  ảo tưởng.” Còn nếu bạn vẫn còn lại cho dù sau khi đã từ bỏ tất cả - khi bạn đã thấy vợ không phải là 'của mình', con không  phải  là  'của  mình',  bạn  bè  không  phải  là  'của mình',  nhà  không  phải  là  'của  mình',  tiền  không  phải  là

'của mình', khi bạn bắt đầu đứng hoàn toàn trần trụi, một mình  trên  phố  -  bạn  có  vẫn  tồn  tại  không?  “Nếu  mình tồn tại, mình có linh hồn; nếu mình không tồn tại, mình phải tìm linh hồn.” Mục đích của từ bỏ không phải bởi vì sở hữu là điều xấu,  mục đích  của nó là để thấy  liệu  bạn  có  phải chỉ là tổng cộng của các vật sở hữu của bạn hay liệu bạn tồn tại một  cách  độc  lập,  bởi  vì  khó  mà  có  được  hiểu  biết  rõ ràng trong khi bị bao quanh bởi các vật sở hữu.

Người  tìm  kiếm  hay  đi  vào  trong  rừng  không  phải bởi vì thành thị là xấu, không phải bởi vì không thể nào đạt  tới  được  chân  lí  ở  thị  trấn,  không  phải  bởi  vì  điều thiêng liêng sợ tới thị trấn - không, nó có thể tới đó nữa. Người  đó  hay  đi  vào  chỗ  ẩn  dật  chỉ  để  nhìn  xem  liệu mình có còn ý thức trong đơn độc hay liệu mình sẽ thiếp đi,  liệu  nhận  biết  có  vẫn  còn  hay  người  đó  sẽ  mất  ý thức? Khi người đó đã từ bỏ mọi thứ, cái gì đó vẫn còn lại  hay  không?  Nếu  cái  gì  đó  vẫn  còn  lại,  chỉ  thế  thì người đó mới có một thước đo nhỏ nào đó về linh hồn. Nếu  người  đó  không  có  thước  đo  này,  người  đó  không nên  khởi  hành  cuộc  hành  trình  tìm  kiếm  nó;  nếu  người đó quả có linh hồn, người đó nên phát triển nó.

Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  một  Phật  hay  một  Mahavira đạt tới chân lí, linh hồn ông ấy, ông ấy quay về phố thị; bây  giờ  không  có  sợ  hãi,  bây  giờ  không  có  gì  phải  lo nghĩ, bây giờ ông ấy biết thực tại của mình.

Chúng ta không tồn tại độc lập với mọi thứ một chút nào, đó là lí do tại sao chúng ta bị gắn bó thế với mọi sự vật;  gắn  bó  đó  không  phải  là  với  các  sự  vật  -  chúng  đã trở thành linh hồn của chúng ta. Khi ai đó lấy đi chiếc áo sơ mi của bạn, người đó không chỉ lấy đi  chiếc áo đâu, người  đó  gần  như  lấy  đi  cuộc  sống  của  bạn  nữa.  Nó không chỉ là chiếc áo sơ mi! Nếu như nó đã chỉ là chiếc áo thì đã chẳng có lí do gì để đau khổ nhiều thế.

Jesus đã nói với những người theo mình rằng nếu ai đó lấy chiếc áo khoác của bạn, cho người đó cả áo sơ mi nữa. Ai mà biết được, người đó có thể cần thật nhưng lại ngần ngại lấy nó. Đó không phải là lí do tại sao ông ấy đã nói điều này, nhưng nói như vậy để cho bạn không bị gắn bó với chiếc áo sơ mi của mình tới mức nó trở thành linh  hồn  của  bạn.  Và  nếu  ai  đó  yêu  cầu  bạn  mang  một vật nặng đi một dặm, mang nó đi hai dặm, để cho bạn có thể  cảm  thấy  rằng  thân  thể  mình  không  chỉ  thuộc  vào mình, nó còn thuộc vào người khác nữa.

Tâm thức biểu lộ với sự siêu việt lên trên sushupti. Tôi  đã  nhắc  tới  Gurdjieff.  Gurdjieff  hay  nói  với những người tìm kiếm của mình: “Tập trung đôi mắt bạn vào  việc  quan  sát,  vào  kim  giây  đang  chuyển  động,  và làm  một  thực  nghiệm  nhỏ:  nhận  biết  về  chiếc  kim  giây và cứ quan sát nó, và vẫn còn nhận biết, đồng thời, rằng bạn đang nhận biết về nó.”

Đây  là  một  thực  nghiệm  nhỏ,  nhưng  lại  không  nhỏ thế  đâu  -  nếu  bạn  làm  điều  đó,  bạn  sẽ  biết  rằng  nó  rất khó. Trèo lên đỉnh Everest còn dễ hơn; thực nghiệm nhỏ này là rất gay go. Kim giây sẽ hoàn thành cái vòng của nó trong một phút. Gurdjieff hay nói rằng nếu bạn có thể nhận biết về nó trong toàn bộ một phút, bạn có một chút ít  linh  hồn  rồi.  Chỉ  chừng  ấy  thôi,  một  phút  thôi...  rằng kim giây đang chuyển động, và nhận biết đồng thời rằng bạn đang nhận biết về nó - ý thức với mũi tên kép, mũi tên  hai  đầu  -  quan  sát  kim  giây  và  cũng  quan  sát  bản thân bạn đang quan sát nó.

Bạn  sẽ  ngạc  nhiên  rằng  thậm  chí  không  thể  làm được điều đó trong bốn giây; bạn bị mất hút ở giữa. Điều đó  thậm  chí  không  kéo  dài  quá  bốn  giây  -  hoặc  là  cái kim giây bị quên mất hay bạn quên mất bản thân mình; bạn quên mất một trong hai điều này.

Khó cho bạn để nhớ trong một phút rằng 'Mình đây'. Giấc  ngủ  của  bạn  phải  rất  sâu!  Nếu  kim  giây  bị  quên mất,  điều  đó  nghĩa  là  bạn  đã  thiếp  đi.  Khi  nào  thì  bạn quên kim giây? - bạn quên nó khi ý nghĩ khác nào đó tới với bạn và chú ý của bạn bị phân tán. Nếu kim giây mà không  bị  quên  và  bạn  đang  đặt  sự  chú  ý  của  mình  một cách  bắt  buộc  vào  nó,  bạn  lại  mất  sự  tập  trung  mà  bạn đang hướng vào bản thân mình.

Hoàn   cảnh   của   con   người   dường   như   rất   đáng thương - rằng thậm chí trong có một phút thôi con người cũng không thể nhớ được rằng mình tồn tại. Nhưng có lí do cho điều đó. Lí do là ở chỗ chúng ta chưa bao giờ ở ngoài  luồng  chảy  của  giấc  ngủ;  sâu  bên  dưới  chúng  ta liên tục ngủ. Nhiều nhất thì một hơi chút khó chịu có thể được  cảm  thấy  từ  bên  ngoài...  như  khi  một  người  đang ngủ  và  bạn  kéo  chân  người  đó,  thế  thì  người  đó  trở mình, mở mắt một chút, càu nhàu cái gì đó rồi lại thiếp đi  lần  nữa  -  có  vậy  thôi.  Trạng  thái  thức  của  chúng  ta cũng tương tự như thế.

Con người bất lực; người đó cảm thấy đói, cho nên người đó dậy vào buổi sáng. Người đó bất lực; người đó phải chăm nom công việc của mình, nuôi nấng con cái, người  đó  phải  tới  văn  phòng  -  đi  một  cách  tự  động,  cứ như là ai đó đang kéo chân người đó trong giấc ngủ vậy. Cứ hễ có lỗ hổng là người đó thiếp đi liền.

Nếu  bạn  được  cho  cơ  hội  ngủ  cả  hai  mươi  bốn  giờ thì bạn có muốn thức không? Nếu ai đó đã thu xếp cho bạn  ngủ  hai  mươi  bốn  giờ,  bạn  có  muốn  vẫn  còn  thức không? Không, bạn còn thức là do bị cưỡng bách. Đó là lí  do  tại  sao  những  người  có  thể  đảm  đương  được  điều đó,  họ  thậm  chí  còn  gây  ra  giấc  ngủ  bằng  việc  uống rượu;  bây  giờ  họ  không  bị  buộc  phải  giữ  thức  tỉnh. Những người có nhiều  chọn lựa hơn thì làm chìm ngập mình trong ma tuý LSD, marijuana, mescaline....

Bất kì khi nào xã hội có khả năng qui tụ dù chỉ một chút ít giàu có, điều đầu tiên nó chi tiêu quá nhiều tiền là vào  rượu.  Quên  xã  hội  đi:  bất  kì  người  nào  có  thể  đảm đương được xa hoa nào đó thì việc chi tiêu tiền bạc đầu tiên  của người đó là vào rượu. Tại sao? Sao lại có ham muốn mãnh liệt để mà vô ý thức? Việc có ý thức lại đau đớn vậy sao? Ý thức mà chúng ta biết là rất đau đớn. Nó cũng giống như ai đó đang dùng vũ lực làm rung chuyển bạn mọi lúc để bạn thức, nhưng ngay khi dù chỉ hơi chút dịu bớt là bạn lại chìm vào giấc ngủ.

Chúng ta bị chất đầy tầng tầng lớp lớp của giấc ngủ, chúng  ta  được  cấu  tạo  nên  bằng  giấc  ngủ.  Đây  là  trạng thái  thứ  ba  và  người  tìm  kiếm  phải  biết  điều  đó  cho đúng, bởi vì không có cách nào để đạt tới trạng thái thứ tư mà không làm tan tành trạng thái thứ ba này.

Hiền nhân này nói:

Khi có bất hoạt và nghỉ ngơi của mười bốn công cụ thì có thiếu cảm nhận, và các vật thô, như thính giác và xúc giác, không được kinh nghiệm.

Trạng thái này được gọi là sushupti, trạng thái ngủ của linh hồn.

Tâm thức chứng kiến một cách vĩnh hằng biết tới sự hiện diện hay vắng mặt của ba trạng thái, và bản thân nó vượt ra ngoài sự hiện diện hay vắng mặt, là turiya.

Đây là trạng thái thứ tư.

Đây  là  ba  trạng  thái  -  thức,  mơ  và  ngủ  -  nhưng những trạng thái này thuộc về ai? Ai là người trải qua tất cả  ba  trạng  thái  này?  Đấy  là  ai?  Ai  thức?  Ai  thấy  các giấc mơ? Ai thiếp đi? Chắc chắn người đó phải tách biệt với tất cả những điều này.

Bạn đi qua một ga xe lửa, thế rồi qua ga thứ hai, rồi ga thứ ba - đây là ba ga; chắc chắn người đang du hành phải tách biệt với những ga này. Bạn không phải là nhà ga, bằng không thì làm sao bạn có thể đi tới nhà ga thứ hai? Bạn không phải là nhà ga thứ hai bởi vì bạn đi tới nhà ga thứ ba; và bạn không phải là nhà ga thứ ba bởi vì bạn quay lại nhà ga thứ hai và thứ nhất.

Con  người  thức,  mơ  và  ngủ;  thế  rồi  người  đó  lại thiếp đi, thức dậy và mơ - người đó di chuyển qua cả ba. Cho nên hiền nhân này nói rằng người đi qua cả ba trạng thái này là cái thứ tư, người đó không thể là một trong ba điều này.

Chúng ta có thể làm được gì? Làm sao điều ấy lại là có thể được? - làm sao làm tan tành sushupti này? Giấc ngủ bao quanh chúng ta ở mọi nơi. Chúng ta bước đi khi ngủ, chúng ta đứng khi ngủ, chúng ta ngồi cũng ngủ... dù chúng  ta  đang  làm  bất  kì  cái  gì,  chúng  ta  đều  làm  nó trong khi ngủ.

Phật đã bước đi trên con đường. Đây là một sự việc từ trước khi ông ấy chứng ngộ. Một người bạn bước bên cạnh  ông  ấy,  và  một  con  ruồi  bay  tới  đậu  lên  vai  Phật. Phật vẫn tiếp tục nói chuyện với người bạn, vẫn đi trên đường, và phẩy tay đuổi con ruồi đậu trên tay đi. Thế rồi ông ấy đứng lại tĩnh lặng. Người bạn hỏi, “Ruồi đốt anh sao?”  Nhưng  Phật  nhắm  mắt,  không  trả  lời  người  bạn mình,  giơ  tay  lên,  chuyển  tay  tới  nơi  ruồi  đã  đậu,  phẩy con ruồi đi - mà lúc đó thì còn ruồi đâu - và khoanh tay lại.  Người  bạn  hỏi,  “Anh  có  điên  không  đấy?  Ruồi  đã bay từ ngay lúc đầu rồi, anh còn định phẩy nó đi bây giờ nữa sao?”

Phật  nói,  “Bây  giờ  tôi  đã  phẩy  con  ruồi  đi  như  tôi đáng phải làm điều đó trước đây. Tôi đã phẩy nó đi một cách  vô  ý  thức.  Bàn  tay  đã  di  chuyển  dường  như  trong giấc ngủ... tôi đã không thức, tôi đã bận nói chuyện với anh. Bàn tay đã di chuyển và phẩy con ruồi đi, và thế rồi tôi  trở nên  nhận  biết  rằng  ruồi  đã bay đi  mà  tôi  thì  làm điều  đó  một  cách  vô  ý  thức.  Tôi  đã  làm  điều  đó  trong giấc  ngủ  của  mình.  Để  phá  vỡ  vô  ý  thức  của  mình  vậy thì  tôi  đã  làm  điều  đó  theo  cách  tôi đáng  phải  làm  điều đó ngay lần đầu. Bàn tay này giơ lên, cùng với nó ý thức cũng nâng lên; bàn tay này chạm vào vai một cách có ý thức và phẩy con ruồi đi.

“Khi tôi phẩy con ruồi thứ hai này, tôi nhận biết về điều  mình  đang  làm  và  tôi  cũng  nhận  biết  về  nhận  biết của tôi về điều tôi đang làm. Đây là ý thức mũi tên kép.” Phật nói, “Nếu ruồi đậu lên tôi lần nữa, tôi sẽ phẩy nó đi giống thế này. Đấy chỉ là một thực hành nhỏ; chúng ta đi tiếp đi.” Nếu  chúng  ta  nhìn  vào  các  kiếp  sống  của  mình  từ góc độ này, mọi hoạt động của chúng ta đều dường như là được làm trong giấc ngủ. Một người thậm chí không phẩy  con  ruồi  đi  một  cách  vô  ý  thức  thì  có  thể  giận  dữ được  không?  Người  đó  có  thể  xúc  phạm  ai  đó  được không? Người đó có thể ghen tuông được không? Người đó có thể căm ghét được không? Tất cả những điều này xảy  ra  chỉ  trong  giấc  ngủ;  với  ý  thức  chúng  bắt  đầu  bị loại bỏ.

Ananda  đã  ở  cùng  Phật  trong  nhiều  năm.  Một  hôm ông  ấy  hỏi  Phật,  “Mọi  điều  đều  tốt  cả,  nhưng  có  một điều tôi không hiểu: thầy có ngủ ban đêm hay không?”

Phật  nói,  “Ông  biết  rằng  ta  đi  ngủ  hàng  ngày  cơ mà.”

Ananda nói, “Tôi có thấy điều đó, nhưng bất kì chỗ nào thầy để chân, nó vẫn còn đấy cả đêm, và bất kì chỗ nào  thầy  để  tay,  nó  cũng  vẫn  còn  đấy.  Đêm  qua  tôi  đã thức  chỉ  để  xem  liệu  thầy  có  di  chuyển  tay  hay  không, liệu thầy có đổi bên hay không, nhưng mọi thứ vẫn còn nguyên  một  chỗ.  Thầy  có  chăm  nom  việc  không  di chuyển cả đêm hay không? Thầy ngủ thế nào? Thầy  có thực sự ngủ hay không?”

Phật đáp, “Có lần chuyện xảy ra là ta đã đổi bên mà không nhận biết. Nhưng thế rồi, từ ngày đó ta đã không đổi  bên;  ta  đã  chấm  dứt  việc  đổi  bên.  Cần  gì  phải  gắn với những điều như vậy? Ta ngủ, nhưng ta thức tỉnh bên trong. Bàn tay nên vẫn còn ở đó nơi ta đã để tay; nó là của ta, và nếu nó di chuyển mà không có phép của ta thì ta trở thành nô lệ, ta dừng là người chủ.”

Cho  nên  bắt  đầu  trở  nên  tỉnh  táo  trong  trạng  thái thức  đi.  Bắt  đầu  thức  trong  trạng  thái  này  mà  chúng  ta gọi  là  ‘đang  thức  tỉnh’.  Trở  nên  tỉnh  táo.  Thử  xem:  nỗ lực  và  thức  dậy.  Dần  dần,  dần  dần,  khi  tỉnh  táo  hoàn toàn đã xảy ra trong trạng thái thức, thế thì bạn có thể đi xa  hơn.  Người  đã  trở  nên  tỉnh  táo  trong  trạng  thái  thức bỗng  nhiên  trở  nên  nhận  biết  về  các  giấc  mơ  của  mình trong khi người đó đang mơ. Và ngay khi người đó nhận biết về điều này, mơ biến mất, bởi vì mơ không thể xảy ra khi bạn có nhận biết; vô nhận biết là điều phải có cho mơ.

Và khi mơ của bạn biến mất, thức tỉnh đi vào trong trạng  thái  thứ  ba;  mũi  tên  của  nhận  biết  đi  vào  trong sushupti, và thế thì người ta cũng nhận biết khi người ta đang  ngủ.  Điều  đó  nghĩa  là  người  ta  biết  rằng  thân  thể đang thảnh thơi, có vậy thôi. Giấc ngủ là thảnh thơi cho những người như vậy, trong khi cách ngủ của bạn chỉ là công việc vất vả.

Nhìn  vào  người  đang  ngủ,  bạn  sẽ  biết.  Người  đó đang làm việc trong giấc ngủ của mình thậm chí còn vất vả hơn là người đó đã làm việc cả ngày - vung tay loạn xạ, đập vào đầu, nhăn mặt và còn gì nữa. Người ta quay phim mọi người trong khi họ ngủ và rồi những phim này được  đem  chiếu  cho  họ  xem  về  sau.  Họ  bị  sốc  và  nói, "Tôi  mà  làm  tất  cả  những  điều  này  sao?  Không  thể  thế được; phải có lừa dối gì ở đây, có thủ đoạn gì ở đây rồi.” Nếu bạn được quay phim trong khi ngủ trong đêm và rồi phim  được  đem  chiếu  lại  cho  bạn  xem  vào  buổi  sáng, bạn sẽ biết rằng bạn cũng làm những điều này. Biết bao nhiêu...  bao  nhiêu  là  rối  loạn  ngay  cả  trong  giấc  ngủ! Thậm chí không có an bình cả trong giấc ngủ sao?

Ngay cả giấc ngủ của chúng ta cũng là nỗ lực, trong khi đó với người có nhận biết thì ngay cả trạng thái thức cũng là thảnh thơi. Chúng ta mệt mỏi khi chúng ta thức dậy sau giấc ngủ bởi vì chúng ta đã làm quá nhiều trong cả  đêm  đến  mức  vượt  ra  ngoài  sự  tưởng  tượng.  Tôi không nói quá đáng đâu. Chúng ta dậy mệt mỏi ngay cả sau  việc ngủ  cả đêm,  và đây  là  công  việc thường  ngày: chúng  ta  thiếp  đi  do  kiệt  sức  sau  công  việc  mệt  mỏi  cả ngày, rồi tỉnh dậy vào buổi sáng lại kiệt sức từ buổi đêm.

Cuộc  đời  chúng  ta  là  mệt  nhọc  lâu  dài,  gánh  nặng mà chúng ta phải mang. Chúng ta chẳng bao giờ có thể gạt bỏ được nó nếu như không có cái chết. Cái chết tới và  lấy  đi  gánh  nặng  này  bằng  vũ  lực.  Nhưng  chúng  ta đầy  những  thèm  khát  và  chúng  ta  bị  gắn  bó  với  gánh nặng  đó  đến  mức  ngay  khi  chúng  ta  chết,  tâm  thức  của chúng ta liền bắt đầu  khởi hành cho một lần sinh thành mới - trong việc tìm kiếm một gánh nặng mới, trong việc tìm kiếm những bệnh tật mới, rắc rối mới. Ngay khi mũi tên của tâm thức đi vào trong trạng thái ngủ, nó siêu việt lên  trên  giấc  ngủ  sâu  của  chúng  ta,  thế  thì  giấc  ngủ  chỉ còn như việc nghỉ cho thân thể.

Krishna  đã  nói  trong  Gita  rằng  nhà  yogi  không  ngủ ngay cả trong giấc ngủ của người đó. Ông ấy đã không nói  rằng  nhà  yogi  đó  đứng  cả  đêm  với  mắt  mở  như người điên vẫn làm. Điều này là điên khùng! Đây là điên khùng khác. Người điên nào đó không có khả năng ngủ thậm chí với mắt nhắm, người điên nào đó đứng với mắt mở  để  tránh  việc  ngủ,  bởi  vì  Krishna  đã  nói  rằng  nhà yogi  không  ngủ  ngay  cả  trong  giấc  ngủ  của  mình... nhưng họ đã không hiểu. Ông ấy đã không nói hãy đứng với mắt mở. Nhưng có những người....

Một  thời  gian  trước  đây  tôi  ngẫu  nhiên  ở  một  làng. Có một Khade Shri Baba, ‘Baba đứng’ ở đó. Mọi người hỏi  tôi  liệu  tôi  có  biết  về  Khade  Shri  Baba  không. “Chuyện gì xảy ra cho ông ấy vậy?” tôi hỏi.

“Ông ấy được gọi là Khade Shri Baba bởi vì ông ấy đã đứng trong mười năm.”

Tôi  bảo  họ,  “Đem  ông  ấy  tới  bác  sĩ  đi  -  tôi  có  thể làm  gì  được  đây?  Cố  gắng  làm  cho  ông  ấy  ngồi  xuống bằng cách nào đó đi, làm cho ông ấy ngủ đi.”

Nhưng bây giờ ông ấy không thể ngồi được nữa rồi, chân ông ấy bị phù ra như bệnh chân voi. Chân ông ấy đã lưu giữ máu nhiều quá mức, tất cả các mạch máu đều đã thành cứng; bây giờ ông ấy không thể ngồi được. Tôi bảo với mọi người, "Làm điều gì đó đi, làm cho ông ấy bây giờ là Baithe Shri Baba, ‘Baba ngồi’. Đừng ngại. Trí thông  minh  của  ông  ấy  đã  bị  mất  hoàn  toàn  rồi...  nhất định phải là như vậy; tất cả máu đều đã dồn xuống chân ông ấy và chẳng cái gì còn lại cho não cả. Nhìn vào mắt ông  ấy  mà  xem,  chúng  ngây  ra  như  đá.  Con  người  này đang chịu đựng cái chết trong khi ông ta vẫn còn sống.”

Sao ông ấy đứng? Con người có thể làm bất kì cái gì vì bản ngã. Mọi người cúi đầu dưới chân người đó, cúng dường  hoa,  cúng  dường  tiền  bạc,  đền  chùa  được  dựng lên  theo  tên  người  đó!  Sự  đổi  chác  này  không  tốn  kém gì, rẻ là đằng khác; ông ấy được bao nhiêu là đền chùa, bao  nhiêu  là  hoa  và  bao  nhiêu  cái  đầu  cúi  xuống!  Như tôi thấy ông ta thì ông ta cực kì ngu xuẩn. Ông ta có thể cố gắng vất vả trong năm mươi kiếp và ông ta vẫn chẳng có khả năng làm ra chỉ một ngôi đền bằng sáng tạo của riêng mình. Cho nên cách cư xử này chẳng tốn của ông ta cái gì cả. Và đến bây giờ công phu đã mạnh rồi, bây giờ phải làm xoa bóp cực kì nhiều để đảo ngược lại công phu này. Điều đó là rất khó; không chắc là chân ông ấy sẽ cong trở lại. Ông ấy chỉ đứng như thằng ngốc.

Đâu đó, nếu Krishna ngẫu nhiên mà gặp ông ấy, thì ông  ấy  sẽ  khẩn  khoản  với  Krishna:  “Sao  ngài  nói  trong Gita  rằng  nhà  yogi  không  ngủ  ngay  cả  trong  trạng  thái ngủ?”  Krishna  vẫn  ngủ  bình  thường.  Ông  ấy  chưa  bao giờ  ngủ  đứng  cả!  Nhưng  dầu  vậy  chúng  ta  vẫn  không thấy  thông  điệp  đúng  trong  Gita.  Không  người  thông minh  nào  vẫn  còn  đứng  cả.  Những  người  cúi  đầu  dưới chân  nhà  yogi  này  thậm  chí  cũng  chẳng  hỏi  ông  ta, “Krishna đã không làm công phu này, Phật chưa bao giờ làm công phu này, Christ chưa bao giờ làm nó - ông có định vượt tất cả bọn họ không?” Nhưng điều này không xảy ra cho chúng ta.

Nhận biết này, mà không ngủ trong trạng thái ngủ... Khi thân thể thiếp đi, khi tất cả các thớ thịt và thần kinh của nó thiếp đi, khi mọi thứ đều ngủ, ngọn lửa của nhận biết vẫn còn bùng cháy ở bên trong. Mặt trời vẫn còn toả ánh sáng của nó cho dù bị mây bao phủ.

Khi sushupti này được siêu việt lên, thì turiya, trạng thái thứ tư, được đạt tới. Nó được gọi là một ‘trạng thái’ chỉ bởi ngôn ngữ; bằng không thì nó không phải là trạng thái, nó là bản tính của chúng ta. Chúng ta đã là 'cái đó' rồi.  Không  phải  là  trước  hết  chúng  ta  ở  trong  ảo  tưởng và thế rồi chúng ta được thay đổi. Không, ảo tưởng của chúng ta cũng giống hệt như khi cái que được nhúng vào nước. Trong nước nó có vẻ như bị biến dạng, nhưng nó không biến dạng, nó chỉ có vẻ theo cách đó thôi. Lấy nó ra,  nó  lại  thẳng  -  nó  không  trở  thành  thẳng,  nó  đã  là thẳng rồi. Khi nó có vẻ như biến dạng, ngay cả thế thì nó vẫn cứ thẳng. Khi nó có vẻ bị biến dạng, ngay cả thế thì nó vẫn cứ thẳng. Khi nó được lấy ra, nó trông lại thẳng. Nước  chỉ  tạo  ra  ảo  tưởng  trong  dáng  vẻ  của  nó,  không trong bản thể nó.

Cho nên khi tâm thức đang trong ba trạng thái thấp này - trong sushupti, trong mơ và trong trạng thái thức - nó dường như bị mất, nhưng nó chẳng bao giờ bị mất cả, ít nhất cũng không mất; nó chỉ dường như vậy thôi. Khi tâm thức được phục hồi nó chỉ dường như là nó được đạt tới  -  nó  đã  không  được  đạt  tới  đâu,  nó  đã  có  đó  rồi. Nhưng  ảo  tưởng  này  cứ  xảy  ra.  Và  không  có  việc  làm tan  tành  ảo  tưởng  này  rằng  tâm  thức  cần  phải  được  đạt tới, thì không một thoáng nhìn nào về phúc lạc là có thể có  được  trong  cuộc  sống;  không  làm  tan  tành  ảo  tưởng này thì không thể có được hương vị của nước cam lồ của phúc lạc; không làm tan tành ảo tưởng này thì không có khả năng nào nhận ra chân lí.

Nếu  các  ảo  tưởng  phải  bị  làm  tan  tành,  hiểu  biết  là cần thiết nhưng vẫn không đủ, hiểu biết là điều bản chất nhưng vẫn không đủ. Người ta phải di chuyển, người ta phải du hành. Chúng ta đã làm cuộc hành trình, bây giờ chúng  ta  phải  quay  lại.  Chúng  ta  đã  đi  xa  nhà,  bây  giờ phải tìm lại nhà mình lần nữa. Có thể có hàng nghìn con đường cho việc tìm kiếm này; lấy bất kì con đường nào và bạn đều có thể đạt tới đó. Nhưng nói chung tôi thấy rằng có ba kiểu người. Có vài người sợ làm mọi thứ - cho nên họ gọi tất cả những điều  này  là  vô  nghĩa  và  vô  tồn  tại.  Họ  nói  rằng  những điều này không tồn tại. Tôi biết nhiều người phủ nhận sự tồn  tại  của  Thượng  đế  -  không  phải  bởi  vì  họ  có  thù nghịch gì với Thượng đế, không phải bởi vì họ biết rằng Thượng  đế  quả  không  tồn  tại,  không  phải  bởi  vì  họ  là người vô thần, mà bởi vì họ đơn giản thờ ơ. Nếu Thượng đế  có  tồn  tại,  họ  sẽ  phải  biến  chuyển,  điều  đó  sẽ  là  rắc rối.  Tốt  hơn  cả  là  phủ  nhận  quách  Thượng  đế  ngay  từ đầu. Điều này làm cho họ thoát khỏi bất định và họ định cư  hạnh  phúc  trong  thờ  ơ  của  họ.  Sao  đi  tìm  cái  mà không  tồn  tại?  Nếu  nó  quả  tồn  tại,  bạn  sẽ  bắt  đầu  cảm thấy lo âu cho dù bạn không tìm kiếm. Nếu Thượng đế hiện  hữu  mà  bạn  vẫn  còn  nằm  dài  trên  giường,  bạn  sẽ bắt đầu cảm thấy lo âu. Đâu đó bên trong bạn một tiếng gọi sẽ rung động để tìm cái đang hiện hữu đó.

Do đó, nhiều lần tôi thấy những người tôn giáo có vẻ ngoài  phi  tôn  giáo  -  chỉ  để  cho  họ  không  cần  chuyển động, không cần đi đâu cả hay không cần làm gì cả. Thờ ơ của họ trở thành chủ nghĩa vô thần của họ. Họ không còn  lanh  lợi  nữa,  họ  làm  ra  chủ  nghĩa  thờ  ơ  của  mình. Họ  vẫn  còn  lắng  đọng  trong  lười  nhác  của  mình  và  chỉ nói về Thượng đế.

Rất  dễ  trở  thành  một  chuyên  gia  trong  việc  nói  về Thượng đế. Không dễ thế khi nói về các thứ khác bởi vì bạn  có  thể  đưa  mình  vào  rắc  rối.  Nếu  bạn  đưa  ra  một phát  biểu  về  tảng  đá,  bạn  sẽ  phải  chứng  minh  điều  đó trong phòng thí nghiệm. Nhưng về Thượng đế bạn có thể nói  điều  bạn  thích;  nó  chẳng  thể  được  chứng  minh  hay bác  bỏ.  Không  có  cách  nào  để  chứng  minh  nó,  dù  là đúng hay sai. Đó là lí do tại sao nói về Thượng đế thú vị thế  và  ngay  cả  người  đờ  đẫn  nhất  cũng  có  thể  tham  dự vào  điều  đó,  do  đó  những  người  không  làm  gì  thì  ham mê nói về Thượng đế.

Nếu  họ  đưa  ra  phát  biểu  nào  đó  về  trái  đất,  họ  sẽ phải  đối  diện  với  rắc  rối;  nhưng  nói  về  thiên  đường... chẳng  rắc  rối  gì  cả.  Nếu  bạn  vẽ  bản  đồ  về  chỗ  này, Matheran,  bạn  sẽ  phải  chứng  minh  nó  là  đúng,  bạn  sẽ phải  đo  đạc,  và  sẽ  có  cả  nghìn  vấn  đề  khác.  Sao  tạo  ra rắc  rối  làm  gì?  Vẽ  quách  bản  đồ  về  Satyakhand,  ‘Cõi giới  của  Chân  lí’,  hay  vẽ  bản  đồ  của  Brahmlok,  ‘Thế giới của Tuyệt đối’, thế thì chẳng ai trên trái đất này có thể  thách  thức  bạn  được  bởi  vì  bạn  ở  ngoài  phạm  vi thách thức rồi. Mọi người ngồi trong ghế bành của mình và nói về Thượng đế. Họ thậm chí không tới từ đó. Họ nhìn  mình  như  những  người  hữu  thần,  nhưng  họ  lại không phải vậy. Chủ nghĩa hữu thần của họ không được thoả mãn chỉ bằng việc nói, nó đòi hỏi kinh nghiệm.

Cho  nên  có  vài  người  phủ  nhận  tất  cả  những  điều này,  và  với  họ  thì  chẳng  có  đâu  mà  đi  cả.  Có  những người khác chấp nhận tất cả những điều này và nói điều đó đã được họ biết tới, và với họ thì cũng chẳng có chỗ nào mà đi cả, “Bất kì cái gì tồn tại, nó tất cả đều có trong kinh sách rồi. Các thánh nhân và hiền nhân đều đã nói về những điều này” - cho nên bây giờ với họ chẳng cần tìm kiếm nữa.

Nhớ điều đó, đây là khác biệt căn bản giữa tôn giáo và  khoa  học:  trong  khoa  học,  một  khi  một  sự  việc  đã được phát hiện ra, người khác không cần phát hiện lại nó nữa;  nhưng  trong  tôn  giáo,  nếu  một  sự  việc  được  phát hiện  ra,  bạn  đừng  nhầm  rằng  nó  đã  được  phát  hiện  ra mãi  mãi  và  bạn  không  cần  tìm  kiếm  nó  thêm  nữa.  Tôn giáo là việc tìm kiếm cá nhân; mọi cá nhân đều phải tìm kiếm nó lặp đi lặp lại. Và đây là cái đẹp; đây là lí do tại sao  tôn  giáo  bao  giờ  cũng  tươi  tắn,  nó  chưa  bao  giờ  cũ rích.  Khoa  học  trở  nên  cũ  rích.  Ngày  nay,  Newton  là hoàn  toàn  cũ  rích,  nhưng  Sarvasar  Upanishad  này  vẫn còn tươi nguyên - bởi vì việc tìm kiếm là được thực hiện lặp đi lặp lại.

Tôn giáo giống như tình yêu. Bạn không nói, “Trông này,  Majnu  đã  yêu,  Farhad  đã  yêu,  cho  nên  sao  tôi  lại phải nhận lấy rắc rối làm gì? Mọi thứ đều đã được viết ra về yêu - chúng ta sẽ đọc về nó, biết về nó, làm thơ về nó, sao phải nhận rắc rối của việc yêu?”

Không, ai đó có thể đã yêu nhiều, Farhad có thể đã yêu  nhiều,  nhưng  điều  này  không  thể  thoả  mãn  bạn được, bạn sẽ phải tự mình yêu. Bạn sẽ không bằng lòng chừng  nào  bản  thân  bạn  còn  chưa  yêu.  Yêu  là  kinh nghiệm  cá  nhân.  Hàng  triệu  và  hàng  triệu  người  có  thể đã yêu,  điều  đó  chẳng  tạo  ra  khác  biệt  gì.  Nó  chưa bao giờ cũ rích cả. Bạn phải yêu đi yêu lại, và khi bạn yêu thì bạn mới biết nó; trước điều đó thì bạn không biết.

Không có cách nào để biết về yêu từ Farhad, hay từ Phật  nữa.  Tôn  giáo  giống  như  tình  yêu...  việc  tìm  kiếm này giống như chuyện tình vậy: nó phải được phát hiện ra lặp đi lặp lại.

Trạng  thái  thứ  tư,  từ  đó  mà  ba  trạng  thái  này  được sinh ra - giấc ngủ tới, mơ phát sinh và việc thức xảy ra, thế  rồi  tất  cả  ba  điều  này  lại  tan  biến  trở  lại  vào  trong trạng  thái  thứ  tư  này  -  trạng  thái  thứ  tư  này  không  hề được sinh ra từ cái gì mà cũng không tan biến vào cái gì. Nó là nguyên lí vĩnh hằng của cuộc sống, nó là cơ sở của cuộc sống; đây là chính chỗ bắt đầu và đây là chính chỗ kết thúc, và người còn chưa biết tới nó thì vẫn vẩn vơ ở giữa, trong cái vòng cuộc sống và cái chết.

Đủ cho hôm nay.

Bây giờ các bạn chuẩn bị cho thực nghiệm này. Có đôi lời về thực nghiệm này. Hôm qua bụi bặm đã tạo ra quá  nhiều  rắc rối  cho  các  bạn,  cho  nên  hôm  nay  những người  muốn  làm  nó  mạnh  mẽ  thì  nên  đứng  ở  vùng  nổi cao, còn những người khác có thể toả ra trên khắp sân.

Kết quả cách mạng có thể tới trong thực nghiệm này, nhưng để có được điều đó các bạn phải đặt toàn bộ năng lượng  của  mình  vào  trong  nó.  Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi đã lập lịch cho nó vào buổi đêm. Các thực nghiệm sáng và chiều sẽ động viên bạn và làm cho bạn có khả năng đặt toàn  bộ  năng  lượng  của  mình  vào  thay  đổi  trong  thực nghiệm đêm nay. Sau  điều  này  các  bạn  sẽ  đi  ngủ,  cho  nên  đừng  lo nghĩ về mệt mỏi. Nhiều nhất các bạn sẽ trở nên mệt mỏi! Chẳng  hại  gì  trong  nó  cả.  Các  bạn  sẽ  đi  vào  trong  giấc ngủ sâu, không cái gì khác sẽ xảy ra.

Cho nên điều bản chất là đặt toàn bộ năng lượng của bạn vào trong nó. 

6 Thể vật lí và năng lượng

Việc lắp ráp các tế bào do thức ăn tạo ra là annamay kosh, thể vật lí.

Khi mười bốn gió khác nhau, như gió prana, hoạt động trong thể vật lí, chúng tạo ra pranamay kosh, thể năng lượng.

Con  người  như  một  tổng  thể  được  tạo  nên  từ  nhiều tầng, và việc hiểu đúng về tất cả những tầng này là cần thiết để vượt ra ngoài chúng. Điều bản chất là biết rằng chúng ta phải siêu việt lên trên tầng nào, điều bản chất là nhận  ra  rằng  chúng  ta  phải  gạt  bỏ  tầng  nào.  Cách  con người xuất hiện từ bên ngoài không phải là toàn bộ thân thể, nó chỉ là tầng đầu tiên trong nhiều thể của người đó. Khi  chúng  ta  nhìn  vào  một  người,  điều  chúng  ta  thấy ngay  qua  thoáng  nhìn  đầu  tiên,  các  hiền  nhân  đã  gọi  là annamay kosh, thể vật lí.

Thể  này  được  kế  thừa  từ  bố  mẹ,  nó  không  phải  là của  bạn;  tầng  này  không  phải  là  bạn,  tầng  này  có  một truyền thống lâu dài đằng sau nó. Hàng nghìn thể đã tạo ra thể này của bạn. Tế bào đầu tiên bạn kế thừa từ bố mẹ mình  có  chứa  đầy  đủ  các  quá  trình  sẵn  có  cho  thân  thể bạn; mọi tiềm năng của sự phát triển của nó đều được ẩn giấu trong nó.

Bây giờ các nhà khoa học nói rằng bất kì cái gì được biểu lộ ra trong thân thể bạn trong suốt cả đời bạn, đều được ẩn giấu trong tế bào hạt mầm đầu tiên đó - ngoài tế bào này thì chẳng cái gì mới có thể xảy ra cả. Mầu mắt bạn, mầu tóc bạn, mầu da bạn, khoảng sống của bạn, bất kì cái gì sẽ nở hoa trong tính cách bạn, tất cả những điều này  đều  được  ẩn  kín  trong  tế  bào  đó.  Nhưng  cái  đó không phải là bạn. Thân thể đó đã có cuộc hành trình lâu dài của riêng nó: bạn đã nhận nó từ bố mẹ mình, họ đã nhận nó từ bố mẹ họ - nó đã có một cuộc hành trình dài, cuộc hành trình hàng triệu năm.

Nếu chúng ta dõi ngược trong thân thể thì chúng ta sẽ  thấy  rằng  toàn  bộ  lịch  sử  của  vũ  trụ  được  giấu  kín trong thân thể của từng người. Cái gì đó của thân thể bạn phải đã hiện diện từ ngày thế giới này đi vào sự tồn tại lần  đầu  tiên;  dần  dần  cùng  phần  đó  đã  phát  triển  thành thân thể hiện tại của bạn. Toàn bộ lịch sử của sự tồn tại được  giấu  kín  trong  tế  bào  hạt  mầm  nhỏ  bé  này.  Nó không  phải  là  của  bạn,  nó  có  một  truyền  thống  lâu  dài. Tế bào đó đã du hành tới bạn qua nhiều con người, nhiều con vật, vô  số  cây cối và khoáng thạch. Đó là tầng đầu tiên của bạn; tầng đó các hiền nhân gọi là annamay kosh, thể vật lí. Nó được gọi là annamay kosh bởi vì quá trình sáng tạo của nó là thông qua thức ăn, nó được tạo ra bởi thức ăn.

Toàn  bộ  thân  thể  con  người  thay  đổi  cứ  sau  bẩy năm;  mọi  thứ  đều  thay  đổi  -  xương,  thịt,  tuỷ  -  mọi  thứ đều thay đổi. Nếu một người sống bẩy mươi tuổi thì thân thể người đó đã được làm mới lại mười lần. Thức ăn bạn ăn hàng ngày tạo ra thân thể bạn, và hàng ngày bạn tống ra những tế bào chết từ thân thể mình. Khi chúng ta nói rằng ai đó đã chết, điều đó nói tới cái chết cuối cùng của người  đó...  khi  linh  hồn  của  người  đó  đi  khỏi  thân  thể. Bằng  không,  thế  thì  người  ta  hàng  ngày  đều  đang  chết đi,  thân  thể  người  đó  đang  liên  tục chết  đi.  Khi  bạn  cắt móng tay, bạn không cảm thấy đau vì móng là phần chết của thân thể bạn. Khi bạn cắt tóc cũng không có đau đớn bởi vì nó bao gồm các tế bào chết của thân thể bạn. Nếu tóc  mà  là  phần  sống  của  thân  thể  bạn,  bạn  sẽ  cảm  thấy đau khi cắt nó.

Thân  thể  bạn  tự  nó  đổi  mới  hàng  ngày.  Điều  đáng ngạc  nhiên  là  thường  tóc  và  móng  của  người  chết  lại mọc dài ra trong mồ. Bởi vì móng và tóc chẳng có liên quan  gì  tới  cuộc  sống,  chúng  có  thể  tiếp  tục  phát  triển trên thân thể chết; chúng là phần chết... chúng có thể tiếp tục phát triển.

Thức  ăn  đem  cho  thân  thể  bạn  những  tế  bào  mới hàng ngày, và phần chết bị thân thể bạn loại bỏ đi hàng ngày. Đây là quá trình thường xuyên. Đó là lí do tại sao thân thể lại được gọi là annamay kosh - bởi vì nó được tạo ra từ anna, thức ăn.

Do đó nhiều điều sẽ phụ thuộc vào kiểu thức ăn bạn ăn.  Nhiều  thứ  phụ  thuộc  vào  thức  ăn  của  bạn.  Thức  ăn của  bạn  không  chỉ  hỗ  trợ  cho  cuộc  sống  của  bạn,  nó cũng còn tạo ra tầng thứ nhất của tính cách của bạn. Và liệu  bạn  có  thể  bắt  đầu  cuộc  hành  trình  bên  trong  của mình hay không là tuỳ thuộc nhiều vào tầng này, bởi vì tất cả các thức ăn đều không như nhau. Có một số kiểu thức ăn sẽ không cho phép bạn đi vào bên trong, chúng sẽ  giữ  bạn  bị  dính  với  thế  giới  bên  ngoài;  một  số  kiểu thức  ăn  sẽ  không  cho  phép  sự  phát  triển  tâm  thức  bên trong bạn bởi vì chúng sẽ giữ bạn ở vô thức. Một số kiểu thức ăn sẽ không cho phép bạn an bình và bình thản bởi vì  quá  trình  tiêu  hoá  bản  thân  nó  tạo  ra  rối  loạn  trong thân thể bạn, không thoải mái. Có những thức ăn không lành  mạnh,  những  thức  ăn  lành  mạnh,  những  thức  ăn thuần khiết và những thức ăn không thuần khiết.

Thức  ăn  thuần  khiết  là  thức  ăn  không  tạo  ra  những khó  khăn  cho  cuộc  hành  trình  bên  trong  -  có  vậy  thôi, không  có  tiêu  chuẩn  nào  khác.  Thức  ăn  thuần  khiết  chỉ có  nghĩa  là  nó  sẽ  không  tạo  ra  một  thân  thể  mà  sẽ  là chướng ngại trên cuộc hành trình bên trong của bạn.

Ai đó có thể xây bức tường của ngôi nhà mình bằng đá đặc, người khác có thể xây bức tường chỉ bằng kính. Kính là trong suốt; đứng ngoài, bạn có thể nhìn vào bên trong. Bức từng đá đặc sẽ không cho phép bạn nhìn vào bên trong từ bên ngoài. Thân thể cũng có thể trong suốt như tấm kính. Thức ăn được coi là thuần khiết khi nó làm cho thân thể thành trong suốt... cho nên nó cho bạn thoáng nhìn về cái bên trong  ngay  cả  khi  bạn  đang  đi  bên  ngoài.  Bạn  cũng  có thể  làm  cho  thân  thể  này  thành  bức  tường  dầy  đặc  đến mức cuộc hành trình bên trong hoàn toàn bị quên lãng và những  thoáng  nhìn  về  bản  thể bên  trong  không  bao  giờ có thể xuất hiện được.

Mục  đích  của  thức  ăn  satvik  và  asatvik,  thức  ăn thuần khiết và không thuần khiết, là ở chỗ thể vật lí của bạn,  tầng  thứ  nhất,  có  thể  trở  thành  trong  suốt.  Chỉ  thế thì cuộc hành trình vào trong mới bắt đầu. Chỉ khi tầng thứ  nhất  đã  trở  thành  trong  suốt  thì  tầng  thứ  hai  mới được biết tới, không có điều khác hơn. Chúng ta có thể không  bao  giờ  biết  rằng  có  thể  khác  bên  trong  thân  thể này.  Đây  là  lí  do  cho  nhấn  mạnh  vào  thức  ăn  satvik. Thiền nhân biết rằng thể khác tồn tại bên trong thể vật lí này, bởi vì tầng thứ nhất của người đó đã trở thành trong suốt và những thoáng nhìn về tầng thứ hai đã bắt đầu.

Thế rồi có những cách để làm cho tầng thứ hai thành trong  suốt,  và  thế  thì  những  thoáng  nhìn  về  thể  thứ  ba bắt đầu tới. Thể thứ ba này cũng có thể được làm thành trong suốt, và thế rồi đến thể thứ tư. Khi thể thứ tư đã trở thành  trong  suốt,  thì  thể  thứ  năm  có  đó.  Và  khi  thể  thứ năm  trở  thành  trong  suốt,  thì  những  thoáng  nhìn  về  cái vốn là vô thể, bên ngoài tất cả các thể, bắt đầu tới. Cho nên bạn có thể làm cho thân thể mình đặc như bức tường đá hay trong suốt như kính.

Do đó các hiền nhân bắt đầu với thể thứ nhất: thể vật lí.  Thể  này  bao  quanh  bạn  chắc  chắn  được  tạo  ra  bởi thức  ăn;  chẳng  có  gì  trong  nó  được  dẫn  ra  từ  bất  kì nguồn nào khác. Có thể là bố bạn đã ăn thức ăn đó, hay ông bạn đã ăn thức ăn đó, điều đó chẳng tạo ra khác biệt; chẳng  có  gì  trong  thân  thể  ngoại  trừ  thức  ăn.  Khi  được phân tích ra, thì tinh trùng và trứng vốn tạo ra tế bào đầu tiên không biểu lộ điều gì ngoài các yếu tố của thức ăn. Tinh tuý của thức ăn được chứa trong hạt mầm này.

Những người trí huệ đã làm những thực nghiệm lớn liên quan tới điều này. Trong hàng nghìn năm, thế hệ nó tiếp thế hệ kia, vài gia đình đã dám sống chỉ bằng thức ăn  chay.  Chẳng  biến  đổi  nào  xảy  ra  trong  thân  thể  nội trong  một  ngày;  thân  thể  có  lịch  sử  lâu  dài,  phức  tạp. Nhưng  nếu  một  gia  đình  đã  sống  với  thức  ăn  chay  từ hàng  nghìn  thế  hệ,  có  thay  đổi  căn  bản  trong  thân  thể. Cũng  điều  đó  xảy  ra  cho  thức  ăn  không  chay,  thế  nữa thân  thể  cũng  thay  đổi  căn  bản.  Qua  việc  tinh  luyện thường xuyên, trở nên ngày một thuần khiết hơn qua một thời gian dài, chính tế bào hạt mầm này cũng được thay đổi.  Và  chỉ  khi  tế  bào  hạt  mầm  này  được  thay  đổi,  thì trong suốt mới xảy ra.

Biến đổi toàn thân bằng việc thay đổi thức ăn được ăn  vào  là  một  thực  nghiệm  duy  nhất.  Bây  giờ  các  nhà khoa học cũng đồng ý rằng bất kì cái gì chúng ta ăn vào đều làm thay đổi thân thể.

Khác biệt giữa thân thể nam và thân thể nữ chỉ ở vài hoóc môn chứ không gì khác. Khác biệt này là rất nhỏ. Những  hoóc  môn  này  cũng  được  thức  ăn  tạo  ra.  Nếu chúng ta chỉ lấy đi vài hoóc môn ra khỏi thân thể nữ, nó sẽ bắt đầu đổi thành thân thể nam. Nếu chúng ta chỉ lấy đi vài hoóc môn ra khỏi thân thể nam, nó sẽ bắt đầu đổi thành  thân  thể  nữ.  Sẽ  không  lâu  gì  nữa  khi  một  người được  sinh  ra  là  đàn  ông  sẽ  có  khả  năng  chọn  trở  thành đàn bà, hay ai đó được sinh ra là đàn bà sẽ có khả năng chọn trở thành đàn ông, bởi vì khác biệt chỉ là vài hoóc môn - chỉ vài thôi - và hoóc môn là thức ăn. Hoóc môn là tinh chất được thức ăn tạo ra. Một khác biệt hoóc môn nhỏ cũng tạo ra khác biệt giữa đàn ông và đàn bà.

Một  chút  ít  thay  đổi  trong  thức  ăn  của  bạn  cũng  có thể làm cho thông minh thành sắc bén hay mụ mị, bởi vì nếu chất dinh dưỡng cần thiết mà lại không được đưa tới bộ não qua thức ăn, thì thông minh trở thành mụ mị. Thế thì, mặc cho tiền năng của bạn, thông minh sẽ không nở hoa, bởi vì việc nở hoa này cần sự giúp đỡ của thể vật lí mà  lại  chưa  sẵn  có.  Thế  thì  thông  minh  trở  thành  hoàn toàn  mụ  mị  bởi  vì  chất  tại  trung  tâm  con  mắt  thứ  ba trong tuyến yên không được sản sinh ra. Trong thực tế, khi  một  người  uống  rượu  cồn  thì  không  phải  là  thông minh bị ảnh hưởng - rượu cồn không ảnh hưởng tới tâm thức - mà tuyến yên dừng sản sinh ra chất dịch và thông minh  bị  mất.  Rượu  cồn  không  ảnh  hưởng  trực  tiếp  lên thông minh, nhưng nó ảnh hưởng tới phần trong thể vật lí có liên quan tới thông minh và thế thì thông minh trở nên thiếu hoạt động.

Chứng điên đã bắt đầu lan rộng khắp trên thế giới từ phương  Tây:  việc  dùng  những  thứ  như  LSD.  Các  nhà khoa học nói rằng axít lixecgic, hay chất mescaline chất gây  ảo  giác,  hay  những  thứ  giống  thế  cũng  ảnh  hưởng tới  tuyến  yên,  và  chất  dịch  được  tuyến  yên  tiết  ra,  mà đến  lượt  chúng  lại  gây  ra  cản  trở  cho  thông  minh.  Cho nên  chẳng  có  gì  ngạc  nhiên  nếu  thế  hệ  mới  ở  phương Tây  đang  dùng  LSD  sẽ  hạ  bệ  toàn  bộ  nền  văn  minh phương  Tây  bởi  vì  LSD  chắc  chắn  gây  hại  cho  thông minh, là chính nền tảng của phương Tây.

Chắc chắn nếu thông minh của con người tụt xuống thì  người  đó  thoát  khỏi  một  loại  tù  túng  nào  đó,  bởi  vì thông  minh  cũng  đem  tới  loại  giới  hạn  riêng  của  nó  và người đó trở nên tự do với chúng. Một sai lầm lớn là cho rằng thoát ra khỏi những giới hạn này là tự do, bởi vì tự do  tới  theo  hai  cách:  nó  có  thể  tới  bằng  việc  đi  vượt  ra ngoài các giới hạn, hay nó có thể tới bằng việc rơi xuống thấp hơn các giới hạn. Tự do mà đi xuống thấp thì chỉ là điên  khùng,  còn  tự  do  được  đạt  tới  bằng  việc  vượt  ra ngoài  các  giới  hạn  là  trạng  thái  tối  thượng.  Cho  nên  họ đang mua giải thoát rẻ mạt qua hoá chất. Nhưng ngay cả điều đó cũng chỉ là hoá chất, thức ăn.

Thân thể này, tầng thứ nhất của chúng ta, là tầng của thức  ăn.  Do  đó  việc  chọn  thức  ăn  đúng  là  có  ý  nghĩa  - điều  đó  không  phải  là  mê  tín.  Là  người  ăn  chay  thuần khiết tạo ra sự mềm dẻo cho thân thể vốn thường không có được  cho  người  không  ăn  chay.  Tầng  thân  thể vật  lí của người không ăn chay dần dần, dần dần trở nên giống thân thể con vật.

Điều  đáng  ngạc  nhiên  là  bạn  không  hiểu  rằng  thịt bạn ăn là sáng tạo của những con vật đó, nó là phần cơ quan  của  các  con  vật  đó.  Bạn  ăn  thịt  trực  tiếp  vào  thân thể  mình  và  do  vậy  dần  dần  bạn  bắt  đầu  làm  cho  hệ thống  cơ  quan  của  riêng  mình  thành  giống  con  vật.  Hệ thống đó sẽ ảnh hưởng tới bạn. Hệ thống đó sẽ làm cho thân thể bạn thành bức tường đá đặc. Có lẽ lí do tại sao con vật không thể phát triển về thông minh chủ yếu bởi vì thân thể vật lí của chúng. Thông minh đã tiến hoá bên trong  bạn  sẽ  dần  dần  bị  đảo  ngược  lại  với  tích  luỹ  của thịt động vật trong thân thể bạn. Và mọi điều nhỏ bé có thể tạo  ra  những  thay đổi  cách  mạng  -  nhỏ  bé đến  mức chúng ta thậm chí không thể nào hiểu được rằng  chúng có thể gây ra như vậy.

Các nhà khoa học nói rằng phát triển của thông minh trong bộ não con người là có thể bởi vì con người đứng trên đôi chân của mình; nếu mà con người đi bằng tay và chân thì bộ não đã không thể tiến hoá được. Chính một việc  nhỏ  bé  đến  mức  đáng  ngạc  nhiên  là  nó  lại  tạo  ra nhiều  khác  biệt  thế,  khác  biệt  về  thông  minh  giữa  con khỉ và con người, con người và con chó - khác biệt biết bao giữa một Einstein và một con khỉ! Và các nhà khoa học  nói  rằng  khác  biệt  này  là  do  một  điều  nhỏ  bé  thế... đứng  trên  đôi  chân  của  mình.  Làm  sao  điều  đó  có  thể xảy ra được? Điều đó đã xảy ra bởi vì luồng máu tới óc đã  bị  giảm  bớt;  máu  bây  giờ  phải  được  bơm  ngược  lên óc. Khi luồng máu bị giảm bớt, óc có thể phát triển các sợi  mảnh  mai  của  mình,  những  thần  kinh  tinh  tế.  Nếu luồng máu mà nhanh, thần kinh tinh tế bị phá huỷ. Con vật có một luồng máu lớn thường xuyên dồn lên óc: đó là  lí  do  tại  sao  thần  kinh  tinh  tế  không  phát  triển.  Điều đó  cũng  giống  như  dòng sông chảy  rất  nhanh  và  không cho  phép  cây  nhỏ  mọc  lên;  thậm  chí  nhành  cỏ  tí  hon cũng  không  thể  mọc  được.  Chúng  tất  cả  đều  bị  xối  đi, tống đi mất.

Lí do duy nhất cho nhiều tiến hoá về thông minh của con người trở thành có thể là ở chỗ óc nhận được ít máu. Đây cũng là lí do tại sao khi bạn dậy vào buổi sáng sau giấc  ngủ  ban  đêm  thì  thông  minh  của  bạn  lại  tươi  tắn. Dùng  thông  minh  của  mình  cả  ngày,  đến  đêm  bạn  mệt mỏi  tới  mức  bạn  thiếp  đi,  và  trong  giấc  ngủ  nhiều  máu hơn lên tới óc bạn.

Cho nên không có nhiều khác biệt giữa việc ngủ của chúng ta và việc ngủ của con vật. Sự khác biệt là trong trạng  thái  tỉnh  thức.  Dù  bạn  nhìn  thế  nào,  bạn  cũng không thể biết được khác biệt giữa người ngủ và con vật ngủ, hay bạn có thể biết được? Không, tất cả những khác biệt đều bắt đầu trong trạng  thái  thức của con người và con vật.

Hiền nhân ngủ và tội nhân ngủ - trong giấc ngủ say, bạn có thể biết được khác biệt không? Bạn  có thể phân tích  bằng  cách  mổ  xẻ  bộ  óc  của  họ,  nhưng  bạn  có  thể phân biệt được qua việc này ai là hiền nhân và ai là tội nhân không? Chẳng khác biệt nào có thể được tìm thấy trong  giấc  ngủ  say  cả.  Trong  thực  tế,  không  khác  biệt nào còn lại trong giấc ngủ; tất cả mọi khác biệt đều nằm trong trạng thái thức tỉnh. Khác biệt bắt đầu khi chúng ta đứng  trên  đôi  chân  sau  của  mình.  Một  người  là  người chứng  ngộ,  một  người  là  Einstein  và  một  người  là  kẻ ngốc. Nhưng tất cả những khác biệt này đều trong trạng thái tỉnh thức: khi không có luồng máu lớn lên tới óc thì những khác biệt này về thần kinh tinh tế phát sinh.

Bạn đã bao giờ để ý rằng để có giấc ngủ ngon, bạn cần gối không? Bỏ gối ra và giấc ngủ trở thành khó, bởi vì  khi  bạn  bỏ  gối  ra,  máu  xô  lên  óc.  Trong  thực  tế  cấu trúc của đầu con người là sao cho nếu người ta ngủ mà không có gối thì đầu trở thành cái thùng. Trong khi ngủ, so  với  toàn  thể  thân  thể  thì  đầu  là  ở  mức  thấp  nhất,  và luồng  máu  chạy  nhanh  về  đầu.  Luồng  máu  nhanh  tới mức nó không cho phép các sợi được thảnh thơi, thế thì thành  khó  ngủ.  Đó  là  lí  do  tại  sao,  khi  thông  minh  của con người phát triển, con người cần nhiều gối hơn. Có lí do  cho  điều  này:  khi  các  sợi  mảnh  mai  phát  triển  bên trong, chúng cần được bảo vệ, bằng không sẽ không có giấc ngủ; các sợi mảnh mai sẽ rung động nhanh tới mức giấc ngủ sẽ là không thể được.

Điều  nhỏ  bé vậy,  nhưng  các  nhà  khoa  học  nói  rằng nó làm thay đổi căn bản con người. Tôi đang nói cho bạn một việc nhỏ bé này chỉ như ví dụ để cho bạn hiểu rằng thức ăn có thể không phải là một vấn đề nhỏ bé như vậy. Những điều nhỏ bé có thể tạo ra những khác biệt lớn lao.

Các  nhà  khoa  học  nói  rằng  bởi  vì  con  người  có  thể đứng  thẳng,  nên  gia  đình  có  thể  đi  vào  sự  tồn  tại;  bằng không chúng sẽ không bao giờ xảy ra. Ai đã cho rằng có thể  có  mối  quan  hệ  giữa  con  người  đứng  thẳng  và  việc sinh ra gia đình? Và khi không có gia đình, có thể không có  nền  văn  minh  hay  văn  hoá,  bởi  vì  văn  hoá  và  văn minh đều là sự mở rộng của gia đình. Nhưng bạn có thể hình dung ra được rằng việc đứng thẳng lại có thể có cái gì liên quan với sự tồn tại của gia đình không?

Các  nhà  khoa  học  nói  rằng  hiện  tượng  tình  yêu  đã được  sinh  ra  bởi  vì  con  người  đứng  thẳng,  bằng  không thì điều đó có thể đã không đi vào sự tồn tại. Bạn không thể  hình  dung  nổi  rằng  việc  đứng  thẳng  lại  có  gì  liên quan  tới  tình  yêu,  nhưng  đây  là  cách  nó  đã  xảy  ra.  Và các nhà nghiên cứu đều đồng thuận về nó. Trong khi con vật  làm  tình  chúng  không  quay  mặt  vào  nhau  -  chúng không  thể  quay  mặt  vào  được.  Trong  khi  con  vật  làm tình  chúng  không  thể  quay  mặt  vào  nhau  được  bởi  vì chúng  tiến  tới  nhau  từ  đằng  sau.  Các  nhà  khoa  học  nói chính bởi vì con người đứng thẳng và chấm dứt tiến tới nhau từ đằng sau, khi làm tình con người có thể đối mặt với bạn tình của mình - giao hợp theo vị trí mặt đối mặt - và khi chúng ta có thể thấy mặt ai đó chỉ thế thì ý tưởng về  tính  cách  của  con  người  mới  xuất  hiện,  bằng  không thì  nó  không  xuất  hiện.  Cho  nên  khi  đàn  ông  làm  tình với đàn bà mặt đối mặt, mối quan hệ giữa các khuôn mặt họ, giữa họ, chẳng mấy chốc được thiết lập.

Điều thú vị cần để ý là mọi thân thể đều giống nhau thế... không có mấy sự khác biệt, chỉ khuôn mặt là khác. Và chính khuôn mặt mới mang tính cách. Nếu tất cả các bạn đều bị chặt đầu, sẽ khó mà nhận ra được thân thể các bạn.  Nhưng  khuôn  mặt  lại  có  thể  được  nhận  ra  bởi  vì chúng  có  tính  cá  nhân,  cách  diễn  đạt  của  tính  cách  của bạn là trong khuôn mặt của mình. Con người có thể nhìn vào khuôn mặt của nhau trong khi làm tình, cho nên ham muốn dục được chuyển thành tình yêu... và mối quan hệ cá nhân phát triển, gia đình bắt đầu đi vào sự tồn tại, và dần  dần  phần  còn  lại  của  thân  thể  trở  thành  thứ  yếu  và khuôn mặt trở thành quan trọng. Với con vật khuôn mặt là không quan trọng chút nào. Mối quan hệ sâu sắc với khuôn  mặt  chưa  bao  giờ  được  phát  triển.  Các  nhà  khoa học nói rằng bởi vì con người đứng thẳng nên gia đình, tình yêu, văn hoá và văn minh vậy mới đi vào sự tồn tại - một điều nhỏ bé như vậy có thể thành có ý nghĩa thế!

Cho nên thức ăn không phải là điều nhỏ; nó là điều lớn, cực kì quan trọng, bởi vì nó tạo ra toàn bộ thân thể. Bất kì cái gì chúng ta ăn vào trong thân thể mình đều có phẩm  chất  riêng  của  nó  và  phẩm  chất  đó  sẽ  trở  thành phẩm  chất  của  thân  thể  chúng  ta  trong  thời  gian  vài ngày. Nếu chúng ta bỗng nhiên yêu cầu ai đó, người bao giờ  cũng  đổ  rượu  vào  thân  thể  mình,  dừng  uống  rượu, người  đó  sẽ  không  thể  nào  dừng  lại  một  cách  đột  ngột được.  Tại  sao  lại  thế?  Bởi  vì  bây  giờ  không  phải  là người đó uống rượu, mà thay vì thế từng và mọi tế bào của  thân  thể  người  đó  đều  uống  rượu  -  từng  và  mọi  tế bào!  Điều  đó  ở  ngoài  kiểm  soát  của  người  đó;  bây  giờ mọi  lỗ  chân  lông  trong  thân  thể  người  đó  đã  bắt  đầu uống  rượu...  mọi  tế  bào.  Có  hàng  triệu  và  hàng  triệu  tế bào trong thân thể con người, và từng và mọi tế bào đã bắt đầu uống rượu; mọi tế bào đã trở thành kẻ say rượu. Điều  này  được  gọi  là  nghiện.  Không  có  lí  do  nào  khác cho việc nghiện.

Khi  chúng  ta  nói  rằng  ai  đó  bị  nghiện,  điều  đó  có nghĩa là không phải người đó uống rượu, mà là từng và mọi  tế  bào  trong  toàn  bộ  thân  thể  người  đó  đang  kêu cứu, “Uống bây giờ đi, bằng không mình không thể vận hành được - mình không thể bước đi được, mình không thể đứng được, mình không thể ngồi được.” Bây giờ rất khó để bỏ nó, bởi vì hàng triệu mạng sống bên trong bạn đang yêu cầu bạn uống - hàng triệu và hàng triệu tế bào sống! Bạn là một đám đông lớn, một thành phố lớn; bạn không một mình, bạn đang sống trong thành phố lớn đó.

Do  đó  chúng  ta  đã  chọn  từ  purush  cho  linh  hồn.

‘Purush’ nghĩa là, dân thường trú của thành phố lớn, dân cư  ngụ  trong  thành  phố  lớn,  purush.  Mọi  người  đều  có một thành phố lớn bên trong thân thể mình - một thành phố lớn! Nó không phải là một thị trấn nhỏ. Bạn có hàng triệu và hàng triệu mạng sống quanh mình, và khi tất cả chúng đều yêu cầu thì bạn gặp khó khăn lớn, bạn sẽ phải đáp ứng cho yêu cầu của chúng. Bạn không thể thoát ra khỏi tình huống này cho dù bạn muốn thoát ra.

Cho  nên  cái  bạn  ăn  vào  như  thức  ăn  sẽ  tạo  ra  hàng triệu tế bào này và các yêu cầu tiếp đó của chúng. Và thế thì  bạn  phải  sống  trong  cảnh  tù  túng  với  chúng,  và những mối ràng buộc này tạo ra rào chắn cho cuộc hành trình bên trong.

Chúng  ta  gọi  thức  ăn  đó  là  satvik  cái  không  tạo  ra việc  nghiện  -  thức  ăn  chỉ  đem  lại  cho  thân  thể  năng lượng và không đầu độc nó. Bạn phải hiểu phân biệt này thật  rõ  ràng:  satvik  là  thức  ăn  đem  cho  thân  thể  năng lượng nhưng không đầu độc nó, là thức ăn cung cấp cho các nhu cầu của thân thể nhưng không tạo ra điên khùng trong thân thể, là thức ăn đáp ứng cho nhu cầu của thân thể nhưng không trở thành đam mê về nó.

Cái gì đó  làm  nhiễm  độc thân thể bạn  tới  mức nào, thì  thân  thể  sẽ  bị  ô  nhiễm  tới  cùng  mức  độ  đó.  Nhưng chúng ta không nghĩ tới điều này, chúng ta không xét tới nó;  chúng  ta  không  để  ý  tới  cái  chúng  ta  ăn,  chúng  ta không  để  ý  tới  cái  ta  uống,  chúng  ta  cứ  làm  cùng  điều như đám đông đang làm.

Ấn Độ, hơn bất kì đất nước nào, đã làm những bước tiến lớn lao trong nghiên cứu về các nguyên lí của thức ăn. Có lẽ lần đầu tiên ở Ấn Độ người ta hiểu ra rằng đối với cuộc hành trình bên trong, với cuộc hành trình đi vào trong, điều đầu tiên là thân thể phải được biến đổi. Thân thể  này  như  nó  hiện  tại  là  không  thích  hợp  cho  cuộc hành trình này.

Pavlov đã làm những thực nghiệm trên chó - những thực  nghiệm  lớn;  ông  ấy  đã  làm  việc  vất  vả  về  điều  đó trong  năm  mươi  năm.  Ông  ấy  đã  phát  hiện  ra  rằng  nếu bạn bỏ đi chỉ một tuyến nhỏ trong con chó, cho dù đó là con  chó  dữ  tợn  vừa  mới  giết  chết  người  khoảnh  khắc trước đây,  bây  giờ dù  bạn  thử  gay  gắt  đến  đâu  con  chó cũng không tức giận, ngay cả khi nó bị đánh hay bị hành hạ, bởi vì tuyến chất độc nhỏ này đã bị bỏ đi. Điều gì đã xảy ra? Chỉ một chút ít chất độc được lấy ra, và chất độc đó đã tới từ thức ăn của chó. Cho nên không loại bỏ chất độc  này,  nhưng  chỉ  đơn  giản  thay  đổi  thức  ăn  của  chó thành  cái  gì  đó  không  tạo  ra  chất  độc  này,  thì  nó  sẽ không dữ tợn chút nào nữa.

Bạo  hành  trong  con  người  tới  từ  những  chất  độc được tạo ra trong thân thể người đó. Nếu những chất độc này bị loại bỏ đi khỏi thân thể người đó thì người đó sẽ không bạo hành nữa, cho nên một số lớn các nhà sinh lí nói rằng gọi kẻ giết người là tội phạm là điều vô nghĩa, họ chỉ là bị bệnh thôi. Một chất độc đặc biệt được tạo ra trong thân thể họ. Họ có thể làm gì được? Cho nên trừng phạt họ hay treo cổ họ là hoàn toàn điên khùng. Nếu mà B.F.  Skinner,  một  nhà  tư  tưởng  và  tâm  lí  lớn  của  Mĩ, thành  công  trong  việc  làm  cho  thế  giới  đồng  ý  rằng  tội phạm  nên  được  mổ  -  rằng  họ  không  phải  là  tội  phạm, rằng chỉ cần loại bỏ đi vài tuyến và họ sẽ không có khả năng giết người hay bạo hành nữa....

Nhưng  nếu  một  nhà  khoa  học  hay  một  phòng  thí nghiệm, một xã hội hay một quốc gia mà loại bỏ đi các tuyến  của  bạn,  thì  bạn  sẽ  trở  thành  kẻ  nô  lệ.  Nếu  bạn không có khả năng giận dữ, thì giá trị của lòng từ bi của bạn  là  gì?  Bất  lực  không  phải  là  bất  bạo  hành.  Bất  lực không  có  nghĩa  bất  bạo  hành.  Các  nhà  khoa  học  có  thể mổ cho bạn.... Bạn thậm chí không phải thay đổi chế độ ăn uống, bạn có thể cứ ăn bất kì cái gì bạn vẫn ăn, nhưng các  tuyến  của  bạn  có  thể  bị  loại  bỏ  đi,  hệ  thống  tạo  ra chất  độc  có  thể bị phá  huỷ  - bạn  sẽ không  có  khả năng giận  dữ  nữa,  bạn  sẽ  không  có  khả  năng  bạo  hành,  giết người. Nhưng điều đó sẽ không do phần của bạn và điều đó sẽ không đưa bạn vào cuộc hành trình bên trong. Bạn sẽ chỉ trở thành bất lực.

Nhưng  người  ta  đã  phát  hiện  ra  quá  trình  khác,  và quá trình đó không gây sức ép lên bạn từ bên ngoài hay làm què quặt bộ phận nào đó của thân thể bạn, quá trình đó cho phép thân thể bạn vẫn còn như nó thế - chính bạn tình  nguyện  thay  đổi  phẩm  chất  của  thức  ăn  bạn  ăn  để cho  sự  biến  đổi  bên  trong  xảy  ra.  Thế  thì  dần  dần  thân thể bạn có thể trở nên thoát ra khỏi những chất độc đó, vốn dẫn bạn tới tội ác và làm điều sai, và giải phóng bạn khỏi những kích thích vẫn dẫn bạn tới chỉ hội tụ vào cái bên ngoài.

Và chính cái đối lập lại cũng là có thể có. Đây mới chỉ là một  nửa của đồng  tiền  -  nửa tiêu cực  -  cái  tạo  ra chất độc bên trong bạn chịu trách nhiệm cho giận dữ của bạn. Có thể tạo ra nước cam lồ trong bạn làm bạn thành từ bi được không? Skinner không có tri thức nào về điều đó như là câu trả lời có. Nếu bạn có một tuyến làm cho bạn thành nam hay nữ và tạo ra trong bạn thèm khát giới tính đối lập, thì chẳng lẽ không có khả năng tạo ra cái gì đó  bên  trong  bạn  mà  có  thể  đưa  bạn  thoát  khỏi  sự  hấp dẫn này sao?

Tất  nhiên,  bạn  có  thể  được  giải  phóng  khỏi  sự  hấp dẫn này bằng cách mổ, nhưng điều đó là rơi xuống thấp; thế thì bạn chỉ trở thành bất lực. Nhưng nếu toàn bộ khả năng của bạn về việc là nam hay nữ vẫn còn và cùng với nó nước cam lồ kia bắt đầu tuôn trào bên trong bạn, cái đưa bạn vượt ra ngoài sự hấp dẫn với giới tính đối lập - nơi ngay cả ý nghĩ về việc là đàn ông hay đàn bà cũng bị quên đi - thế thì bạn đang đi lên, năng lượng đang đi lên.

Thể vật lí là tầng thứ nhất.

Tầng thứ hai của thân thể, tầng thứ hai này các hiền nhân đã gọi là pranamay kosh, thể sống. Bạn sẽ biết nó ngay  khi  thể  thứ  nhất  trở  thành  trong  suốt,  bằng  không thì  nó  vẫn  còn  chỉ  là  giả  thuyết.  Dấu  kín  dưới  thể  thứ nhất này là thể sống. Thể prana nghĩa là thể năng lượng, thể sống.

Đây  là  khác  biệt  giữa  một  hòn  đá  và  một  sinh  linh sống:  hòn  đá  chỉ  có  một  thể  -  thể  vật  lí.  Thực  vật  có thêm một thể bên trong - thể prana. Thực vật có hai thể, hòn đá chỉ có một thể. Thực vật có hai thể, cho nên thực vật không chỉ là hòn đá; có cái gì đó trong nó tương tự như hòn đá, bao quanh nó ở bên ngoài, nhưng bên trong có luồng chảycuộc sống. Thực vật non vào lúc này và rồi trở  nên  già;  khi  nó  tràn  đầy  nhựa  sống  thế  thì  nó  vui sướng, khi cuộc sống của nó giảm đi nó buồn bã.

Vào buổi sáng khi mặt trời lên hòn đá vẫn là hòn đá, và  vào  ban  đêm  hòn  đá  vẫn  là  hòn  đá.  Nhưng  thực  vật vào  đêm  là  cái  này  và  là  cái  gì  đó  khác  vào  buổi  sáng; luồng  sống  tồn  tại  trong  nó,  thể  năng  lượng  trở  thành phúc  lạc  với  việc  mặt  trời  lên.  Năng  lượng  này  mà  nó nhận được từ mặt trời đi vào thể năng lượng của nó. Hòn đá vẫn còn là hòn đá trong đêm và nó vẫn còn là hòn đá buổi sáng; hòn đá không bị ảnh hưởng bởi mặt trời.

Khi  tôi  nói  hòn  đá, để ý  rằng  tôi  không  nói  tới  núi, bởi vì núi bị ảnh hưởng; núi cũng sống. Vài ngọn núi là trẻ  -  chẳng  hạn  rặng  Himalaya  vẫn  còn  trẻ,  nó  vẫn  còn phát triển. Rặng Vindhyachal đã trở nên già.

Có  một  câu  chuyện  tình,  rằng  Vindhyachal  cúi  đầu để nói lời chào tạm biệt với một hiền nhân đang bắt đầu cuộc  hành  trình  và  hiền  nhân  này  đã  không  trở  về,  cho nên nó vẫn còn cúi đầu. Sự thực là điều gì đó khác. Rặng Vindhya là rặng núi cổ đại - già nhất trên trái đất - rặng Himalaya  chỉ  là  đứa  trẻ;  Vindhya  già  nhất.  Nhiều  năm trước đây nó đã cúi đầu và cổ nó trở nên yếu, nó trở nên già.

Câu chuyện đó là huyền thoại, nhưng đáng yêu. Nhà huyền môn nói rằng bây giờ rặng núi này đã trở nên già tới mức nó không thể ngẩng đầu lên được nữa. Bây giờ, cho dù hiền nhân kia có quay về thì nó cũng không thể nào ngẩng đầu lên được. Nhưng rặng Himalaya thì vẫng còn đang dâng lên, lớn lên hàng ngày. Khó mà nói được nó sẽ lớn đến đâu.

Cũng  thú  vị  là  Rigveda  không  nhắc  tới  Himalayas. Không thể nào có chuyện một cái gì đó như Himalayas lại bị bỏ sót trong nó. Không thể nào một  rặng núi như Himalayas,  với  những  đỉnh  Everest  và  Mount  Kailash chói  sáng  trên  bầu  trời,  chúng  có  đó  mà  hiền  nhân  này lại không ca lên bài ca về niềm vinh quang của chúng - điều đó là không thể được. Trong thực tế khi hiền nhân này  ca  bài  ca  của  mình  thì  Himalayas  còn  chưa  được sinh ra. Dường như không có lí do logic nào khác, bởi vì hiền nhân này đã không bỏ sót ngay cả những điều nhỏ nhặt  nhất,  cho  nên  làm  sao  ông  ấy  lại  có  thể  bỏ  sót Himalayas được? Chỉ có thể có một lí do, đó là khi hiền nhân  này  soạn  bài  ca  của  mình  thì  Himalayas  còn  chưa đi vào sự tồn tại, hay cho dù chúng đã có, thì chúng phải là những ngọn đồi nhỏ tí hin đến mức người ta có thể bỏ qua chúng được.

Rigveda nhắc tới những cuộc hành trình và nơi chốn không có trong Ấn Độ, những nơi ở Trung Á. Nó nói về những  đêm  xuất  hiện  chỉ  ở  Cực  Bắc  và  chưa  bao  giờ trong  vùng  này.  Rigveda  nhắc  tới  một  nơi  có  ngày  dài sáu  tháng  và  đêm  dài  sáu  tháng.  Nhưng  Himalayas  đã không được nhắc tới! Dường như là Himalayas đã vắng bóng. Và dường như là hoặc hiền nhân này ở Cực Bắc, hoặc đã có một đường đi trực tiếp giữa Cực Bắc và Ấn Độ  mà  không  có  Himalayas  ở  giữa,  không  có  cản  trở nào.

Các học giả, những người tin rằng người Aryans, đã di cư tới Ấn Độ, gặp khó khăn bởi vì họ không thể nào tìm  ra  bất  kì  việc  nhắc  tới  những  vất  vả  khi  vượt  qua Himalayas.  Nếu  như  họ  đã di cư  vào Ấn  Độ,  thì  không thể nào họ lại không nói nhắc tới những khó khăn khủng khiếp khi vượt qua Himalayas bởi vì biết bao nhiêu điều khác  đã  được  nhắc  tới.  Đấy  đáng  phải  là  kí  ức  sâu  sắc nhất  của  giống  nòi  này  -  biết  bao  nhiêu  người  đã  chết, biết bao nhiêu người đã mất tích, có thể chỉ mười trong một nghìn người mới đạt tới - nhưng chẳng có nhắc nhở gì về điều đó cả. Himalayas đã không tồn tại. Nó không phải là rặng núi rất già.

Khi tôi nói về hòn đá tôi không ngụ ý tới núi, ngay cả núi cũng có một thể sống. Bất kì chỗ nào có sự trưởng thành thì đều có một thể sống. Mọi sự trưởng thành xảy ra  trong  prana,  trong  năng  lượng  sống,  không  trong  vật chất.  Trưởng  thành  bao  giờ  cũng  xảy  ra  trong  prana, không  trong  vật  chất.  Cho  nên  đôi  khi  việc  xảy  ra  là người  cao  lớn  dường  như  hoàn  toàn  không  sinh  khí, người  đó  có  thân  thể  nặng  nề nhưng  không  năng  lượng sống.  Và  đôi  khi  một  thân  thể  gầy  gò,  mảnh  khảnh  lại biểu lộ một năng lượng sống đại dương.

Thể năng lượng này được tạo ra từ prana còn thể vật lí được tạo ra bởi vật chất, được tạo ra bởi thức ăn. Năng lượng này được nhận từ mặt trời, không khí và từ những rung động tinh tế vô hạn.

Cho nên đôi khi cũng có thể xảy ra là một người có thể  học  nghệ  thuật  được  nuôi  dưỡng  trực  tiếp  từ  prana này, năng lượng này. Thế thì người đó có thể trở nên tự do  với  việc  ăn  thức  ăn,  hay  giảm  lượng  thức  ăn  mình cần.  Người  này  có  thể  dùng  năng  lượng  sống  này  một cách  trực  tiếp  và  có  thể  hấp  thu  nó.  Nghệ  thuật  đó  tồn tại. Đôi khi điều đó ngẫu nhiên xảy ra....

Vẫn  có  vài  người  sống  trên  trái  đất  ngày  nay  mà không ăn thức ăn hàng năm trời. Họ chẳng mất cân nặng nào - và họ đáng phải mất. Dường như là bằng cách nào đó cơ thể của họ hiểu phương pháp thay đổi năng lượng trực tiếp thành vật chất. Và bây giờ, sau Einstein, rõ ràng rằng  vật  chất  và  năng  lượng  không  phải  là  hai  thứ;  vật chất chỉ là năng lượng, năng lượng là vật chất - hai trạng thái của một thứ.

Công  thức  vĩ  đại  nhất  của  Einstein  chỉ  nói  lên  mỗi điều này, rằng năng lượng và vật chất không phải là hai thứ,  chúng  là  một;  chúng  là  hai  trạng  thái  của  một  và cùng  một  thứ.  Cho  nên  vật  chất  có  thể  trở  thành  năng lượng  và  năng  lượng  có  thể  trở  thành  vật  chất.  Bom nguyên  tử  đã  được  phát  triển  theo  công  thức  này.  Việc nổ  bom  nguyên  tử  là  lời  tuyên  bố  rằng  vật  chất  chuyển thành năng lượng; một nguyên tử bị phân chia và nó trở thành  năng  lượng.  Điều  đối  lập  lại  cũng  là  có  thể.  Quá trình  này  được  đảo  ngược  lại  khi  một  người  sống  mà không  có  thức  ăn  và  thân  thể  không  cần  thức  ăn:  năng lượng từ thể năng lượng đổi thành vật chất.

Năng  lượng  này  là  tầng  bên  trong  hơn;  chúng  ta không  nhận  biết  về  nó.  Đôi  khi,  trong  những  khoảnh khắc  nào  đó  người  ta  cảm  thấy  nó  -  một  cách  ngẫu nhiên.  Một  hôm  bạn  đang  đứng  trên  bãi  biển  và  bỗng nhiên bạn thấy một làn sóng năng lượng chạy bên trong mình.  Làn  sóng  đó  không  xảy  ra  trong  thể  vật  lí,  nó không  thể  xảy  ra  được;  làn  sóng  đó  là  hiện  tượng  năng lượng.  Sóng  năng  lượng  không  ảnh  hưởng  tới  vật  chất, chúng không thể ảnh hưởng tới đá: chúng là năng lượng. Khi bạn rơi vào tình yêu thì bỗng nhiên rung động, sóng năng  lượng  phát  sinh  trong  bạn.  Những  sóng  đó  không nảy sinh trong thể vật lí của bạn, mặc dầu thân thể cảm thấy cảm giác này, xúc động này, kích động này....

Housman,  một  nhà  tư  tưởng  phương  Tây  vĩ  đại  đã viết: “Tôi có thể gọi cái đó là chất thơ, chất thơ làm cho tóc bạn dựng đứng lên.” Ảnh hưởng của chất thơ không phải lên thể vật lí, mà là lên thể năng lượng. Một bài thơ thực là bài thơ đi vào trong thể năng lượng của bạn cho nên bạn có thể cảm thấy những làn sóng bên trong.

Một bài ca không làm cho bạn nhảy múa thì không thực là bài ca - tai bạn có thể đã nghe nó nhưng thể năng lượng của bạn lại không nghe. Nhưng khi bài ca đạt tới thể  năng  lượng  thì  nó  trở  thành  điệu  vũ.  Thỉnh  thoảng khi nghe thấy một bài ca, khi nghe thấy điệu đàn veena, hay  ở  cùng  với  sóng  đại  dương,  trong  những  khoảnh khắc của tình yêu, nhìn lên mặt trăng trên bầu trời, quan sát  mặt  trời  lên,  cảm  thấy  luồng  gió,  nhìn  hoa  nở,  bạn rung động một cách phúc lạc. Đó không phải là thể vật lí của bạn, đó là là thể năng lượng của bạn.

Các  nhà  khoa  học  bây  giờ  thừa  nhận  năng  lượng sống bên trong; họ gọi nó là năng lượng sinh học. Họ gọi nó là điện thân thể. Một số người có điện thân thể nhiều hơn và một số người có ít hơn. Đây là lí do tại sao một số  người  có  tác  dụng  thôi  miên  lên  bạn.  Bạn  tới  một người và chẳng có lí do gì bạn bỗng nhiên cảm thấy ảnh hưởng  của  người  đó  -  đấy  là  vì  thể  năng  lượng.  Người này đã phát triển thể năng lượng, và điều đó là có thể chỉ khi thể thứ nhất là trong suốt, bằng không thì không thể được.

Nếu người đó đã phát triển thể năng lượng, bạn ngay lập  tức  có  thể  cảm  thấy  sóng  bên  trong  thể  năng  lượng của mình, năng lượng này chạm vào năng lượng kia. Nó có  thể  bị  chạm  tới  từ  khoảng  cách  xa,  khoảng  cách không  thành  vấn  đề.  Với  thể  vật  lí  thì  khoảng  cách  là vấn  đề:  với  thể  năng  lượng  khoảng  cách  không  thành vấn đề. Thế thì cái gì đó bên trong bạn bị chuyển động, cái gì đó rung động, thể năng lượng của bạn gióng hàng với  nó,  thể  năng  lượng  của  bạn  trở  nên  được  phát  triển bởi nó.

Phần có ý nghĩa nhất của thể năng lượng, thấy được trong thể vật lí là đôi mắt. Đó là lí do tại sao chẳng cái gì dường như sống động trong thân thể hơn đôi mắt; phần còn lại của thân thể dường như là chết. Trong thực tế đôi mắt  vận  hành  theo  hai  cách.  Mắt  là chỗ  trong  thể vật  lí của  bạn  mà  từ  đó  thể  năng  lượng  của  bạn  ló  ra,  do  đó mắt cũng sống động và rung động thế. Đó là lí do tại sao sóng năng lượng lập tức xô vào mắt. Phải mất thời gian để  cơn  giận  đi  tới  tay  bạn:  bạn  sẽ  siết  chặt  nắm  đấm, máu  bạn  sẽ  dồn  lên  và  rồi  bạn  sẽ  lao  vào  tấn  công; nhưng mắt biểu lộ giận dữ trong khoảnh khắc. Tình yêu sẽ  cần  thời  gian  để  đạt  tới  thân  thể,  bạn  sẽ  phải  đợi; nhưng mắt rơi vào tình yêu ngay lập tức.

Mắt  bạn  là  ngôn  ngữ  của  thể  năng  lượng  của  bạn. Mọi  thứ  về  thể  năng  lượng  của  bạn  có  thể  được  thấy trong  mắt  bạn  nếu  chúng  được  kiểm  tra  kĩ  lưỡng.  Mắt bạn liên tục phát ra điều đang diễn ra bên trong bạn. Mắt là rất diễn tả, rung động.

Thể  năng  lượng  này  cũng  cần  làm  thuần  khiết.  Thể năng lượng này cần sự trong suốt. Tất cả các bài tập về pranayama,  bài  tập  thở,  đều  để làm  cho  thể  sống  thành trong  suốt.  Nhiều  oxy  hơn  đi  vào  thể  vật  lí,  thể  sống càng trở nên sạch và thuần khiết hơn; càng nhiều các bô nic  đi  vào  nó,  thể  sống  càng  trở  nên  không  thuần  khiết hơn, ô nhiễm hơn và thô hơn.

Đó  là  lí  do  tại  sao  khó  ngủ  trong  ngày  và  dễ  ngủ trong đêm, bởi vì trong đêm trên trái đất mức độ oxy bị giảm  đi  và  mức  độ  các  bô  níc  tăng  lên.  Trong  ngày  có nhiều oxy hơn và ít các bô níc hơn. Do đó những người dậy  trong  brahmamuhurt,  lúc  bình  minh,  đều  tin  rằng dậy sớm là tự nhiên, bởi vì nếu thể năng lượng của bạn không  bị  ảnh  hưởng  bởi  việc  mặt  trời  mọc,  bạn  đã  làm cho nó rất không nhạy cảm, chết. Khi mặt trời lên, ngay cả  thực  vật  cũng  cảm  thấy  ảnh  hưởng,  ngay  cả  chim chóc cũng bắt đầu hót, nhưng thể năng lượng của bạn lại không chuyển động. Bạn chỉ quay sang phía bên kia trên giường! Bạn đã trở thành hòn đá.

Thể năng lượng này, vì nó là năng lượng, nên bị ảnh hưởng  bởi  khí  mang  năng  lượng.  Cho  nên  việc  thở  của bạn  càng  sâu,  nó  sẽ  càng  mạnh  khoẻ.  Việc  thở  của  bạn nên tự nhiên. Đừng thở nông. Việc thở của bạn càng sâu, năng lượng của bạn sẽ càng mạnh; việc thở của bạn càng sâu, thông minh của bạn sẽ càng sắc bén.

Nếu đàn bà bị tụt lại sau đàn ông về thông minh, một trong các lí do là ở chỗ nhiều người có thói quen xấu về thở nông. Trong các con vật người ta thường không thấy có  nhiều  khác  biệt  giữa  thông  minh  giống  đực  và  cái  - dường  như  không  có  khác  biệt  gì.  Nhưng  có  khác  biệt bao  la  thấy  được  trong  con  người.  Có  hàng  nghìn  lí  do cho điều đó, nhưng một lí do là việc thở nông. Lí do tại sao đàn bà thở nông là ở chỗ họ thường xuyên có ý thức tới vú mình. Nếu bạn muốn có cặp vú to, cách thở nông là có ích. Nếu có việc thở sâu, vú sẽ vẫn còn nhỏ. Trong mọi trường hợp, vú to là không cần thiết.

Điều  thú  vị  là,  ngoại  trừ  trong  phụ  nữ  con  người, mọi  con  vật  cái  có  vú  lớn  chỉ  khi  vú  được  cần  tới,  khi con con cần sữa; sau đó chúng trở thành nhỏ. Chỉ phụ nữ mới phát triển đôi vú vẫn còn to ngay cả khi không cần tới  sữa.  Điều  này  là  do  việc  thở  nông.  Nếu  việc  thở  đi sâu vào bụng thì vú sẽ vẫn còn như khi thân thể đòi hỏi chúng như thế. Nếu chúng được giữ cho to, bụng phải bị co lại và hơi thở không được phép đi xuống vào bụng.

Lực sĩ không thở xuống bụng chỉ để cho ngực anh ta nở  rộng.  Đó  là  lí  do  tại  sao  phần  lớn  các  lực  sĩ  đều không thông minh - họ không thể thông minh được. Họ không thể thông minh được! Tôi chưa nghe nói tới một lực  sĩ  nào  thông  minh  cả,  bởi  vì  thông  minh  không  thể phát  triển  nếu  thể  năng  lượng  cô  đặc.  Lực  sĩ  cũng  giữ cho bụng co lại và hơi thở chỉ tới ngực.

Bạn đã thấy đứa trẻ mới đẻ thở chưa? Cách đứa trẻ thở là cách thở đúng. Bụng đứa bé phồng lên xẹp xuống, không  phải  ngực,  bởi  vì  đứa  bé  còn  chưa  bị  làm  hỏng. Đứa bé không cần trở thành lực sĩ mà cũng chẳng cần có vú to; nó chưa có các vấn đề như vậy. Đứa bé thở như tự nhiên đòi hỏi nó thở. Bụng nó phồng lên xẹp xuống.

Bạn phải ngạc nhiên khi thấy tượng Phật: các tượng Ấn Độ đều có ngực lớn và bụng nhỏ, nhưng tượng Nhật Bản  và  Trung  Quốc  lại  có  ngực  nhỏ  và  bụng  lớn.  Điều này trông có chút ít xấu nhưng có lí do cho điều đó. Cho dù điều này không phải là thực sự - không đúng là Phật có bụng lớn đâu - nhưng ở Trung Quốc và Nhật Bản họ đã  làm  những  tượng  như  vậy  một  cách  có  chủ  ý  bởi  vì họ  nói  rằng  chú  ý  nên  được  dồn  vào  bụng  chứ  không phải ngực. Nếu chú ý vẫn dồn vào ngực, thì việc thở là ở bên  trong  ngực.  Cho  nên  một  trong  các  lí  do  tại  sao nhiều đàn bà kém thông minh là ở chỗ họ thở nông, cho nên  thể  năng  lượng  vẫn  còn  bị  co  lại,  không  được  tiếp sức sống.

Càng có sẵn không khí sống cho thể năng lượng thì thể  này  càng  trở  nên  thuần  khiết  hơn.  Thể  năng  lượng này  cũng  dùng  những  thức  ăn  khác  tinh  tế  hơn.  Những rung động đặc biệt hay sóng là có sẵn tại những chỗ đặc biệt: có nhiều loại rung động - rung động thuần khiết và rung động không thuần khiết.

Satsang, trung tâm của giao cảm trung tâm với thầy, là có ích: bạn tới một hiền nhân và chỉ ngồi gần ông ấy mà không nói gì... chỉ ngồi đó - để làm gì? Bởi vì trong im lặng này rung động của ông ấy trở thành sẵn có cho thể năng lượng của bạn.

Một  điều  duy  nhất  đã  đi  vào  sự  tồn  tại  ở  Ấn  Độ  là darshan, ‘kiến’. Tại  phương Tây không ai hiểu darshan có  thể  mang  nghĩa  gì  -  “Đi  làm  darshan,  để  gặp  ai  đó sao?” Có thể quan niệm được rằng bạn có thể tới gặp ai đó, nói với người đó, thảo luận với người đó, hiểu điều gì đó...nhưng chỉ tới để gặp người đó sao? Điên làm sao! Darshan  này  là  gì  vậy?  Darshan  đó  sẽ  làm  gì?  Darshan làm  điều  gì  đó...làm  nhiều  lắm.  Thường  điều  gì  đó  mà không thể xảy ra được trong đối thoại thì lại xảy ra.

Darshan chỉ nghĩa là bạn tới một chỗ nơi có một thể năng lượng, sống động rất nhiều, với bầu không khí bao quanh nó đầy năng lượng, và bởi việc ngồi đó dù chỉ vài khoảnh khắc, thể năng lượng của bạn cũng được chuyển biến, thể sống của bạn được rung động.

Người tìm kiếm hay đi tới núi nom xa xăm, xa khỏi nền văn minh con người, để trốn thoát khỏi những rung động  phát  ra  từ  số  đông  người.  Những  rung  động  năng lượng có thể hoặc thuần khiết hoặc ô nhiễm. Đám đông rất  mệt  mỏi.  Bạn  đã  bao  giờ  để  ý  rằng  khi  bạn  ra  khỏi một đám đông, năng lượng của bạn có bị giảm đi chút ít không, năng lượng của bạn đã xuống chút ít không? Bạn đã bao giờ để ý rằng đám đông làm giảm thông minh của bạn không? Trong thực tế, nếu bạn muốn cái gì đó được làm ra, rất ngu ngốc và bạn không thể nào có nó do một người làm,  thì bạn có thể có nó do đám đông làm. Nếu một nhà thờ Mô ha mét giáo cần phải bị đốt đi hay một ngôi  đền  cần  bị  phá  huỷ,  thì  chỉ  đám  đông  mới  có  thể làm  cho  điều  đó  được  thực  hiện,  không  phải  là  các  cá nhân.

Điều  đáng  ngạc  nhiên  là  nếu  bạn  yêu  cầu  một  cá nhân trong đám đông đó làm một điều ngu xuẩn như vậy thì  người  đó  sẽ  không  đồng  ý.  Phỏng  có  ích  gì  mà  đốt nhà thờ Mô ha mét giáo? Nhưng khi người đó trong đám đông thì thông minh của người đó giảm xuống và người đó nghĩ “Mình không chịu trách nhiệm cho điều đó,” bởi vì  trong  đám  đông  thông  minh  và  trách  nhiệm  đều  bị mất.  Người  đó  nghĩ,  “Mình  sẽ  không  chịu  trách  nhiệm về  điều  này.  Có  biết  bao  nhiêu  người  làm  điều  đó,  và mình  chỉ  đi  với  họ.”  Mọi  người  đều  nghĩ  theo  cách  đó. Đó là lí do tại sao đám đông lại phạm những tội còn lớn hơn cá nhân. Cá nhân chỉ phạm tội nhỏ. Khi người tìm kiếm hay đi xa khỏi đám đông đấy chỉ là  để  thu  lấy  năng  lượng  sống  thuần  khiết,  không  phải năng lượng do đám đông trao cho.

Moses  lên  núi  Sinai,  Mohammed  trèo  lên  núi,  Phật và  Mahavira  lang  thang  trong  rừng,  Christ  không  được biết tới trong ba mươi năm.

Người  Ki  tô  giáo  không  có  ghi  chép  nào  về lịch  sử ba mươi  năm  đầu  tiên  của  ông  ấy.  Toàn  bộ  câu  chuyện về Jesus chỉ bao quanh ba năm, và điều đó nữa cũng là ba năm trước cái chết của ông ấy. Ông ấy đã ở đâu trong thời  gian  còn  lại?  Chỉ  có  một  lời  nhắc  tới  năm  thứ  bẩy của ông ấy, khi ông ấy mới bẩy tuổi, và thế rồi lại nói tới ông ấy khi ông ấy ba mươi. Chẳng ai biết về hai mươi ba năm khi ông ấy xa khỏi đám đông. Hai mươi ba năm này là dành cho sự trưởng thành của thể năng lượng của ông ấy, của năng lượng sống của ông ấy.

Chúng ta sẽ nói tới thể thứ ba trong phiên ban đêm. Bây giờ chúng ta làm vài việc.

Khi tôi bảo các bạn thở sâu và nhanh, thì thở sâu và nhanh,  tôi  đang  cố  gắng  kích  hoạt  thể  năng  lượng  của các bạn. Đừng là kẻ keo kiệt, đặt toàn bộ năng lượng của bạn vào nó. Khi tôi bảo bạn phát điên và ném mọi thứ ra ngoài,  những  thứ  đang  bị  kìm  nén  bên  trong,  đấy  là  để làm thuần khiết cho các bạn - ném nó ra! Khi tôi bảo bạn làm  “Hu,  Hu,”  đấy  là  để  đánh  vào  thể  năng  lượng  của bạn.

Chúng  ta  đi  vào  trong  thực  nghiệm  này.  Dãn  ra  và đứng  xa  nhau  ra.  Chẳng  cái  gì  kém  hơn  sự  điên  khùng mà có tác dụng. Gạt trí tuệ của bạn sang bên. Dẫu sao đi chăng  nữa  bạn  không  có  nhiều  trí  tuệ  đâu,  cho  nên  nó không  phải  là  vấn  đề!  Chẳng  cái  gì  kém  hơn  sự  điên khùng mà có tác dụng. 

7 Thể trí và các thể nhận biết và phúc lạc

Khi linh hồn, hợp tác với hai thể này, và qua trung gian của mười bốn công cụ, quan niệm các sự vật như lời, thì nó được gọi là manomay kosh, thể trí.

Khi linh hồn, hợp tác với ba thể này, trở thành ý thức tới mọi cảm nhận, thì nó được gọi là vigyanamay kosh, thể nhận biết.

Khi linh hồn, hợp tác với bốn thể này, vẫn còn trong sự hồn nhiên về nguyên nhân của nó, giống như hạt mầm của cây tre, thì nó được gọi là anandamay kosh, thể phúc lạc.

Thể thứ nhất là thể thô - vật lí và được làm từ thức ăn. Thể thứ hai là thể năng lượng. Chúng ta đã nói về hai thể này trong buổi sáng. Người làm thuần khiết thể năng lượng  đánh  thức  cho  thể  thứ  ba;  khi  tầng  này  trở  thành trong suốt, những thoáng nhìn về tầng tiếp bắt đầu tới.

Như chúng ta đã hiểu, thể thứ nhất được làm từ thức ăn, thể thứ hai được làm từ năng lượng sống, và thể thứ ba được làm từ sóng ý nghĩ. Ý nghĩ cũng là thức ăn. Ý nghĩ cũng là vật. Ý nghĩ cũng là năng lượng.

Phật  đã  nói:  “Khi  ông  nghĩ  vậy  thì  ông  trở  thành vậy. Ông là kết quả của việc nghĩ riêng của mình.” Điều này  là  đúng  cho  tới  mức  độ  của  thể  trí.  Phát  biểu  của Phật  là  đúng  bởi  vì  những  người  ông  ấy  đang  nói  tới chẳng  biết  gì  bên  ngoài  tâm  trí.  Nhưng  chúng  ta  chưa bao giờ coi ý nghĩ như thức ăn cả - ý nghĩ cũng là thức ăn,  ý  nghĩ  cũng  đi  vào  bên  trong  và  tạo  ra  một  thể.  Cố hiểu điều này.

Năm  1900,  tại  Calcutta,  một  đứa  bé  biến  mất.  Sau bẩy năm nó bị một người thợ săn dõi theo dấu vết trong rừng rậm và đem về. Nó đã bị bầy sói tha đi. Người ta đã cố gắng hết sức để làm cho đứa bé này thành con người, nhưng việc quả rất khó. Đứa bé này bò bằng bốn chi hệt như sói và nó phát ra âm thanh giống như sói. Nó đã trở nên dữ tợn như một con sói, nó chạy nhanh như sói, và rất khó để  thử làm cho nó đứng  thẳng dậy.  Đứa bé này chết  bởi  vì  những  nỗ  lực  quá  mức  này.  Tâm  trí  nó  đã không phát triển bởi vì tâm trí này đã không nhận được thức ăn.

Điều   này   đã   xảy   ra   ba   hay   bốn   lần.   Tại   Uttar Pradesh,  quãng  mười  năm  trước  đây,  một  đứa  trẻ  mười bốn  tuổi  đã  được  bắt  đem  về  sau  khi  đã  sống  giữa  bầy sói.  Nhưng  đến  độ  tuổi  mười  bốn  thì  quá  trễ  bởi  vì  nó không  thể  nói  đến  một  lời.  Sau  sáu  tháng  nó  chỉ  được dạy nói “Ram.” Họ đã đặt tên cho đứa nhỏ này là Ram; sau sáu tháng chỉ có khả năng dạy nó thế thôi. Nó cũng chết. Nó là đứa trẻ lành mạnh nhưng cũng không thể nào cứu được nó mặc cho những nỗ lực tốt nhất. Bây giờ đã quá khó không thể nào phát triển được tâm trí nó và làm cho nó thành con người bởi vì thể trí đã không được phát triển.

Bạn  nói  một  ngôn  ngữ  đặc  biệt;  đây  là  thức  ăn  bạn đã được trao cho từ thời thơ ấu. Nếu bạn mà sống trong một  gia  đình  khác  thì  bạn  sẽ  nói  một  thứ  tiếng  khác. Ngôn ngữ tạo ra một tầng sâu.

Một  trong  những  người  bạn  tôi  rời  Ấn  Độ  từ  thời còn  thơ  ấu  và  sống  hai  mươi  năm  ở  Đức.  Tiếng  mẹ  đẻ của anh ta là Marathi, nhưng anh ta đã quên mất nó. Sau khi  nói  tiếng  Đức  hai  mươi  năm  anh  ta  không  còn  nhớ tới tiếng Marathi - anh ta không thể đọc nó được, anh ta thậm  chí  không  thể  nói  nó  được,  nói  chi  tới  hiểu  được nó. Thế rồi bỗng nhiên do tai nạn, anh ta bị bệnh. Người em của anh ta từ Ấn Độ sang Đức. Nhân viên bệnh viện yêu cầu anh này ở lại trong bệnh viện với người anh ốm yếu  cho  dù  điều  đó  đi  ngược  lại  các  qui  tắc  của  bệnh viện  không  được  ở  qua  đêm.  Nhưng  anh  ta  phải  ở  lại, bởi vì bất kì ngôn ngữ nào người anh nói trong trạng thái vô thức của mình thì các nhân viên bệnh viện đều không biết.  Chỉ  khi  anh  ta  có  ý  thức  thì  anh  ta  mới  nói  tiếng Đức.  Và  người  em  lấy  làm  ngạc  nhiên  rằng  khi  người anh ốm yếu và vô thức thì anh ta nói tiếng Marathi; khi có ý thức anh ta thậm chí không thể nào hiểu được tiếng Marathi, nhưng trong khi vô thức thì anh ta chỉ nói tiếng Marathi  và  không  thể  nói  lấy  một  lời  tiếng  Đức.  Trong trạng thái vô thức anh ta không thể hiểu được tiếng Đức chút nào.

Thức ăn, cái tạo ra chính tầng thứ nhất của thể trí, là sâu nhất. Cho nên người ta về sau có thể học ngôn ngữ khác nhưng nó không thể có chiều sâu của tiếng mẹ đẻ. Điều  đó  là  không  thể  được,  không  có  cách  nào,  bởi  vì tầng thứ nhất được tạo ra trong thể trí bao giờ cũng vẫn còn là tầng thứ nhất, các tầng khác sẽ được tạo ra từ đó trở đi.

Ngôn  ngữ,  lời,  ý  nghĩ,  tất  cả  những  cái  này  tạo  ra một thể bên trong chúng ta. Ai đó càng được giáo dục và có văn  hoá,  thể  trí  này  càng  lớn  hơn.  Nhưng  thể này  là không  thấy  được  với  chúng  ta  như  một  thân  thể;  do  đó chúng  ta  cứ  ném  mọi  loại  ý  nghĩ  vào  thể  trí  mà  chẳng chú ý gì. Một người  đọc báo vào buổi sáng không hiểu rằng tờ báo này cũng đang tạo ra thể trí của mình. Bước đi  trên  phố  đọc  các  tờ  quảng  cáo  trên  tường,  người  đó thậm chí không thể nào quan niệm được rằng những lời này đang đi vào người đó và tạo ra tâm trí người đó.

Chúng  ta  hoàn  toàn  không  nhận biết  về cách  chúng ta đang tạo ra tâm trí mình, do đó cuộc sống của chúng ta là hỗn loạn. Nếu chúng ta không nhận biết trong việc tạo ra thể vật lí của mình như chúng ta không nhận biết để  tạo  ra  tâm  trí  mình,  thì  ngay  cả  thể  vật  lí  cũng  trở thành  vấn  đề.  Chúng  ta  không  chọn  ăn  sỏi  và  đá  cuội, nhưng  khi  có  liên  quan  tới  tâm  trí,  cái  chúng  ta  ăn  còn tồi tệ hơn thế nhiều. Tất cả những cái đó do tâm trí tạo ra,  bất  kì  cái  gì  đi  vào  trong  tâm  trí  một  cách  có  chủ  ý hay vô ý, đều trở thành một phần của nó. Nhưng chúng ta  không  nhận  biết  rằng  thể  trí  của  chúng  ta  đang  được tạo  ra  từng  khoảnh  khắc;  bất  kì  cái  gì  chúng  ta  nghe thấy,  bất  kì  cái  gì  chúng  ta  đọc,  bất  kì  cái  gì  chúng  ta nghĩ, bất kì lời nào dội bên trong chúng ta cũng đều tạo ra thể trí của chúng ta. Nếu hàng xóm bạn bảo bạn điều gì đó vô nghĩa, bạn chẳng bao giờ nói, “Dạ, xin đừng đổ mọi rác rưởi này lên tôi.” Mặc dầu bạn có thể hay không thể nhận biết, việc hấp thu nó cũng dễ dàng thế, vậy mà lại rất khó tống nó ra.

Nếu tôi trút một lời vào bạn, không dễ mà tống nó ra đâu. Bạn cứ thử điều đó mà xem và bạn sẽ biết. Tôi có thể  nói  từ  ‘Ram’  cho  bạn;  bây  giờ  dù  bạn  cố  gắng  thế nào, bạn sẽ không có khả năng vứt bỏ nó mọi đêm, thay vì  thế  nó  thậm  chí  sẽ  còn  đi  sâu  hơn  và  lắng  đọng  bên trong bởi vì bạn càng cố gắng vứt bỏ nó, bạn lại sẽ càng nhớ  nó  nhiều  hơn.  Điều  mà  chúng  ta  muốn  quên  đi, trước  hết  phải  được  nhớ  để  mà  quên  nó.  Và  mọi  lúc chúng ta nhớ nó, chúng ta lại làm mạnh thêm nó.

Đó là lí do tại sao khi bạn muốn quên ai đó đi, điều đó trở thành không thể được. Bạn có thể quên ai đó, đấy là vấn đề khác, nhưng rất khó quên ai đó một cách có ý thức, và cho dù thế thì việc quên cũng sẽ chỉ là hời hợt, nó sẽ không bị xoá từ bên trong. Tâm trí không đánh mất cái gì cả, nó là kẻ thu thập lớn. Thể trí cứ thu thập theo mọi  cách  tinh  tế.  Bất  kì  cái  gì  nó  nhận  được  như  một sóng ý nghĩ, ngay cả trong kiếp quá khứ, cũng đều được thu thập. Đây là điều bản chất để hiểu thể trí này - bởi vì chỉ thế thì nó mới có thể được siêu việt lên.

Nhớ hai điều. Thứ nhất, tôi bảo bạn rằng thể vật lí là thể thô; đằng sau nó tồn tại thể năng lượng, và đằng sau đó tồn tại thể trí. Thể năng lượng là cây cầu giữa thể vật lí và thể trí. Prana, hơi thở, là mối nối giữa hai thể này. Đó là lí do tại sao khi việc thở dừng lại, thể vật lí bị bỏ ở đây  và  thể  trí  bắt  đầu  cuộc  hành  trình  mới.  Trong  cái chết  chỉ  thể  vật  lí  là  tan  rã,  không  phải  thể  trí.  Chỉ  khi một  người  đã  chứng  ngộ,  thể  trí  mới  tan  biến.  Khi  một người chết, chỉ thể vật lí của người đó chết, không phải thể trí của người đó; và thể trí đó bắt đầu cuộc hành trình mới với mọi mẫu hình cũ của nó. Tâm trí tìm một thân thể  mới  và  lại  tìm  thấy  một  bụng  mẹ,  và  nó  nhận  thân thể mới theo cùng cách và tạo ra gần như cùng cấu trúc cũ.

Mối nối giữa hai thể này là hơi thở sống. Do đó khi một người trở nên vô ý thức, thế thì chúng ta không nói người  đó  chết  -  cho  dù  người  đó  còn  trong  cơn  mê  vài tháng  chúng  ta  cũng  không  nói  rằng  người  đó  chết. Nhưng nếu việc thở dừng lại, chúng ta lập tức coi người đó là chết bởi vì mối nối giữa thân thể và tâm trí bị phá vỡ.

Và  nhớ,  với  việc  thở  mối  quan  hệ  giữa  tâm  trí  và thân  thể  thay  đổi  mọi  khoảnh  khắc.  Khi  bạn  giận  dữ, nhịp thở của bạn thay đổi ngay lập tức; khi bạn có ham muốn dục, nhịp thở của bạn thay đổi; khi bạn thảnh thơi, nhịp  thở  của  bạn  thay  đổi.  Nếu  tâm  trí  bạn  bị  rối  loạn, thế  nữa  nhịp  thở  của  bạn  cũng  thay  đổi.  Nhịp  thở  của bạn  đang  thay  đổi  liên  tục  với  sự  thay  đổi  của  thân  thể hay  tâm  trí. Đó là  lí  do tại sao những  người  có  thể làm chủ thực sự nhịp thở đều đạt tới việc làm chủ sâu sắc với tâm trí và thân thể.

Tại  Nhật  Bản,  trẻ  nhỏ  đều  được  dạy  thả  lỏng  việc thở  của  mình  bất  kì  khi  nào  giận  dữ  phát  sinh,  bởi  vì giận dữ không thể được thả lỏng một cách trực tiếp. Bạn có thể kìm nén nó nhưng bạn không thể thả lỏng nó, và giận dữ mà bị kìm nén sẽ lại bùng phát một ngày nào đó, hôm  nay  hay  ngày  mai,  và  có  lẽ  còn  độc  hơn  trong  nó. Tại  Nhật  Bản,  trẻ  con  được  bảo  thả  lỏng  việc  thở  của chúng  nếu  chúng  cảm  thấy  giận  dữ,  bởi  vì  khi  việc  thở trở nên được thả lỏng, giận dữ đã nảy sinh trong tâm trí sẽ không đạt tới thể vật lí; không có cây cầu của việc thở thì điều đó là không thể được. Và nếu nó không đạt tới thể vật lí, chẳng cần kìm nén lẫn bầy tỏ. Nếu nó vẫn còn trong  tâm  trí,  nó  sẽ dần  dần  tiêu  tan,  nếu  nó  đạt  tới  thể vật  lí,  nó  vượt  ra  ngoài  kiểm  soát  của  bạn.  Có  những cách  làm  tiêu  tan  nó  trong  tâm  trí.  Nhưng  thể  vật  lí  là một thứ rất thô. Nếu nó bắt được cái gì đó, điều đó chỉ có thể hoặc bị kìm nén hoặc được bầy tỏ. Nếu bạn bầy tỏ nó, điều đó tạo ra vấn đề, nếu bạn kìm nén nó, nó tạo ra phức tạp bên trong thân thể.

Một  nhà  tâm  lí  lớn  người  Mĩ  tên  là  Wilhelm  Reich đã chết một thời gian trước đây. Sau những thực nghiệm cả  đời  với  bệnh  nhân  của  mình,  ông  ấy  thấy  rằng  khi người  ta  định  kìm  nén  giận  dữ,  giận  dữ  lắng  đọng  vào trong thân thể vật lí dưới dạng các nốt sần. Và cũng khá kì lạ là ông ấy đã phát hiện ra rằng ông ấy có thể làm ai đó  giận  dữ  chỉ  bằng  việc  ấn  vào  những  nốt  đó.  Sau nghiên  cứu  cả  đời  về  thân  thể  bệnh  nhân,  nếu  ông  ấy cảm thấy rằng bệnh tật mà họ mang là do giận dữ bị kìm nén,  ông  ấy  sẽ  ấn  vào  những  phần  đó  trên  thân  thể  nơi ông ấy cho rằng giận dữ có thể đã tích luỹ lại và người này  sẽ  ngay  lập  tức  trở  nên  phát  rồ.  Ai  đó  khác  có  thể chẳng  bao  giờ  trở  nên  giận  dữ  nếu  cùng  chỗ  đó  bị  ấn vào, nhưng bệnh nhân đặc biệt kia sẽ bùng phát giận dữ mà  chẳng  lí  do  gì  cả;  không  có  việc  khêu  gợi  từ  bên ngoài, và không lí do rõ ràng.

Khi  bạn  kìm  nén  cảm  giác,  các  nốt  sần  được  tạo  ra trong thân thể vật lí, mớ phức tạp được hình thành. Chín mươi phần trăm bệnh tật đều là do kết quả của xúc động bị  kìm  nén.  Đó  là  lí  do  tại  sao  bác  sĩ  trị  liệu  chỉ  có  thể thay đổi chúng chứ không chữa chúng. Hôm nay có một bệnh, và bác sĩ trị liệu kìm nén nó, kiểm soát nó, nhưng ngày mai nó sẽ bắt đầu xuất hiện dưới dạng khác. Bác sĩ trị liệu chỉ chuyển bệnh đi đâu đó khác. Bệnh nhân cảm thấy chút ít giảm nhẹ. Bệnh này được chữa, bệnh khác sẽ mất thêm chút thời gian để bùng ra.

Mớ  phức  tạp  được  tạo  ra  bên  trong,  chất  độc  được tích luỹ bên trong, đã trở thành nốt tinh tế, cần phải được tống ra. Nếu chúng còn chưa ảnh hưởng tới thể vật lí, có cách để làm cho chúng tan biến khỏi tâm trí.

Việc  thở  là  cây  cầu.  Bất  kì  cái  gì  được  truyền  đạt cho thân thể, đều được truyền qua việc thở. Nếu tâm trí bạn  đầy  những  ham  muốn  dục  và  việc  thở  của  bạn  vẫn còn không bị rối loạn, khó cho ham muốn này đạt tới thể vật lí; chỉ qua việc thở mà nó mới đạt tới thể vật lí.

Có    một    đạo    diễn    phim    vĩ    đại    người    Nga, Stanislavski, một trong những đạo diễn thông minh nhất của  thế  kỉ  hai  mươi.  Stanislavski  đã  đưa  ra  những  phát hiện  rất  sâu  sắc  về  diễn  xuất,  và  những  phát  hiện  đó  là rất có ích, có ích cho mọi người. Phát hiện sâu sắc nhất của  ông  ấy  là  việc  dùng  các  nhịp  thở  khác  nhau,  điều ông ấy dạy cho các diễn viên. Ông ấy nói: “Nếu bạn phải giận  dữ,  đừng  bận  tâm  về  việc  cố  gắng  giận  dữ,  chấp nhận  một  nhịp  thở  đặc  biệt  và  giận  dữ  sẽ  tới  theo  cách của nó. Nếu bạn phải bầy tỏ tình yêu, đừng cố gắng bầy tỏ  nó,  bởi  vì  chính  nỗ  lực  đó  làm  cho  nó  thành  không thật  và  phá  huỷ  diễn  xuất.  Thu  xếp  việc  thở  bên  trong bạn  và  thế  rồi  thở  theo  nhịp  đó  -  tình  yêu  bạn  muốn  sẽ xuất hiện ngay trên khuôn mặt bạn. Và điều này sẽ xuất hiện  rất  gần  với  thực  tại,  nó  sẽ  không  giống  như  diễn xuất.”

Stanislavski hay nói rằng một nghệ sĩ phải là người chủ của cả thể vật lí và thể năng lượng - người đó phải đặc  biệt  là  người  chủ  thể  năng  lượng  của  mình,  chỉ  thế thì người đó mới có thể trở thành một chuyên gia trong diễn xuất, không có điều khác.

Nijinsky  là  một  vũ  công  người  Nga.  Khi  Nijinsky múa, mọi người đều cảm thấy rằng họ đang thấy một ảo cảnh...  và  điều  đó  là  một  phần  trong  trường  hợp  này. Mặc dầu đã có nhiều vũ công lớn với cùng tầm cỡ, phải nói rằng chưa bao giờ có và có lẽ chẳng bao giờ có một vũ  công  như  Nijinsky.  Điều  kì  lạ  là  ở  chỗ  khi  ông  ấy múa và ông ấy nhảy, ông ấy ở trong không trung lâu đến bất thường rồi mới xuống. Không vũ công nào khác làm lâu  như  vậy;  cứ  dường  như  trọng  lực  ít  ảnh  hưởng  tới ông ấy. Khi ông ấy nhảy lên, cứ dường như là ông ấy chỉ nổi  trong  không  trung  và  kéo  dài  thời  gian  ở  đó  theo  ý mình rồi mới xuống. Những người khác nhảy cùng ông ấy đều đã xuống sàn từ lâu trước khi ông ấy xuống.

Bí mật nào ở đằng sau điều đó? Các nghiên cứu đều chỉ ra rằng đã có một nét đặc biệt trong nhịp thở của ông ấy mà hoàn toàn khác với những người khác. Điều đó là khác thường.

Trong  năm  mươi  năm  qua  đã  có  những  báo  cáo  về những  người  bay  lên.  Chẳng  hạn,  có  một  phụ  nữ  ở Bolivia  nâng  mình  lên  cao  trên  mặt  đất  một  mét,  một mét rưỡi quãng bốn năm lần trong năm. Cô ấy đã được nghiên  cứu  một  cách  rất  khoa  học,  được  quay  phim, nhiều công trình đã được tiến hành, và bây giờ không có hoài  nghi  gì  về  điều  đó  nữa.  Người  ta  đã  phát  hiện  ra rằng nhịp  thở của cô ấy là hệt như của Nijinsky. Cô  ấy thở theo cùng cách.

Nhiều  nhịp  thở đã được  phát  hiện  ra  trong  lĩnh  vực pranayama, khoa học về thở sống. Khi những nhịp điệu khác  nhau  này  được  dùng,  thay  đổi  xuất  hiện  trong  thể trí và thể vật lí. Việc thở là cây cầu giữa thể trí và thể vật lí: thể vật lí tồn tại phía bên này còn thể trí tồn tại ở phía bên kia.

Ý  nghĩ  là  đối  tượng  tinh  tế  nhất  trong  kinh  nghiệm của chúng ta, nhưng ngay cả ý nghĩ thực tế cũng tồn tại. Ý tưởng là ý nghĩ không có sự tồn tại vật chất bây giờ đã được chứng minh là sai. Chúng có sự tồn tại vật chất.

Eddington  đã  viết  trong  cuốn  tiểu  sử  của  mình: “Nhiều lần tôi bị tràn ngập bởi quan niệm rằng ý nghĩ là vật.”  Vào  thời  đó  đấy  chỉ  là  một  ý  tưởng,  không  có chứng minh, nhưng bây giờ bằng chứng khoa học là sẵn có.  Trong  mười  năm  qua  người  ta  đã  làm  ra  những  cái máy  có  thể  bắt  lấy  sóng  ý  nghĩ  của  bạn.  Nếu  bạn  đứng trước một cái máy như vậy và tập trung vào một ý nghĩ, nó  ghi  lại  rằng  bạn  đang  tập  trung  -  bạn  chỉ  phải  đứng trước chiếc máy đó theo cùng cách như bạn đứng trước máy chụp tia X. Nếu bạn thảnh thơi và buông bỏ ý nghĩ, máy này chỉ ra rằng bạn đã thảnh thơi.

Có một người ở Mĩ tên là Ted Serios. Có lẽ trong thế giới ngày nay bằng chứng của ông ấy là bằng chứng lớn lao nhất trên trái đất chứng minh rằng ý nghĩ là vật chất. Một quyền năng đặc biệt bỗng nhiên xuất hiện trong Ted Serios.  Ông  ta  sẽ  tập  trung  vào  ý  nghĩ  nào  đó,  và  hình ảnh của ý nghĩ đó sẽ xuất hiện trong mắt ông ấy và hình ảnh này có thể được chụp lại bằng máy ảnh. Chẳng hạn, nếu ông ấy tập trung một cách an bình vào một ý nghĩ về Taj  Mahal  thì  hình  ảnh  của  nó  sẽ  xuất  hiện  trong  mắt ông ấy, và cho dù ông ấy chưa bao giờ thực tế thấy Taj Mahal  và  nó  sẽ  chỉ  nổi  lên  trong  tưởng  tượng  của  ông ấy, nó có thể được chụp hình lại. Ted đã được chụp ảnh ít nhất cũng mười nghìn lần. Thường những quan sát rất thú vị đã được thực hiện; và ảnh chụp đã được xuất bản. Hàng trăm nhà nghiên cứu đã làm việc vất vả bằng việc dùng nhiều cách tiếp cận khác nhau cố gắng phát hiện ra có  lừa  dối  nào  không.  Nhưng  điều  đó  thực  tế  là  không thể được, bởi vì trong khi các nhà nghiên cứu có thể thấy Taj Mahal trong mắt ông ấy và mặc dầu nhà nghiên cứu có  thể  bị  lừa,  rất  khó  lừa  máy  ảnh.  Bức  ảnh  trong  máy ảnh đã chứng minh cái gì? Nó đã chứng minh rằng nếu một ý nghĩ có thể trở nên đậm đặc và lấy hình dạng của Taj Mahal trong mắt, nó không chỉ là ý nghĩ, nó còn là vật nữa; nó là vật chất, nó là vật liệu, bởi vì chỉ vật chất mới có thể được chụp hình, ý nghĩ không thể được chụp hình.  Một  vật  có  thể  được  chụp  hình  thì  mang  tính  vật chất nhiều hơn, mang tính chất liệu hơn.

Thường những điều thực sự đáng ngạc nhiên lại xảy ra. Có lần, khi Ted Serios đang cố gắng đưa Taj Mahal vào  mắt  mình,  ông  ấy  nhắm  mắt  lại  và  xác  nhận  rằng ông ấy đã bắt được hình ảnh đó và yêu cầu máy ảnh sẵn sàng. Thế rồi ông ấy mở mắt ra, máy ảnh nháy, và Ted nói,  “Xin  lỗi,  Tôi  làm  lỡ  nó  rồi.  Bây  giờ  tôi  bắt  Khách sạn Hilton - ý nghĩ đã thay đổi bên trong. Xin lỗi, tha thứ cho  tôi.”  Điều  làm  sửng  sốt  là  máy  ảnh  đã  không  bắt hình  của  Taj  Mahal,  thay  vào  đó  nó  đã  bắt  hình  của Khách  sạn  Hilton.  Chuyện  xảy  ra  vài  lần  là  Khách  sạn Hilton đã chồng lên Taj Mahal, cả hai đều bị bắt lại - Taj Mahal đi ra, còn Khách sạn Hilton đi vào.

Ý  nghĩ  cũng  là  chất  liệu,  mặc  dầu  rất  tinh  tế.  Và chúng ta đang "ăn" chúng nữa, chúng ta ăn chúng trong mọi khoảnh khắc. Những ý nghĩ này đang tạo ra một thể bên trong chúng ta. Do đó kiểu ý nghĩ bạn lấy vào sẽ tạo ra kiểu thể trí bạn sẽ có.

Con  người  là  rất  mong  manh  theo  cách  này.  Ít  nhất trong  thế  kỉ  này  con  người  đã  trở  nên  rất  mong  manh. Đài  phát  thanh  đang  đặt  các  ý  tưởng  vào  đầu  bạn,  báo chí,  chính  khách,  nhà  quảng  cáo  tất  cả  đều  đang  đặt những  ý  tưởng  vào  bạn;  con  người  bị  nhồi  nhét  bằng những  ý  nghĩ  từ  mọi  nơi.  Và  bạn  vẫn  nghĩ  rằng  bạn  ra quyết định riêng của mình sao? - bạn lầm rồi.

Vance Packard đã viết một cuốn  sách tựa đề Người khuyên  nhủ  ẩn  kín.  Khi  bạn  tới  của  hiệu  và  hỏi  mua thuốc lá Berkeley - bạn cho rằng chọn lựa đó là của bạn chứ?  Bạn  lầm  rồi.  Có  những  người  khuyên  nhủ  ẩn  kín khắp xung quanh bạn, nói cho bạn qua báo chí, qua dấu hiệu  trên  cửa  tiệm,  trên  tường,  trên  ti  vi,  radio  -  bất  kì chỗ   nào   bạn   nhìn   -   bảo   bạn   hãy   "mua   thuốc   lá Berkeley.” ‘Berkeley’ đã được cấy vào trong tâm trí bạn.

Các nhà quảng cáo Mĩ nói: “Bất kì ai mua bất kì cái gì,  chúng  ta  đã  tạo  ra  chín  mươi  phần  trăm  quyết  định mua của người đó. Mười phần trăm còn lại cũng không phải  là  sự  chọn  lựa  của  người  đó,  đấy  chỉ  là  vì  nghệ thuật quảng cáo còn chưa được phát triển hoàn thiện. Cá nhân  không  có  tự  do  trong  việc  này.  Khi  chúng  ta  phát triển nó thành một trăm phần trăm, chúng ta sẽ biết trước chúng  ta  sẽ  làm  cho  người  đó  mua  gì,  chúng  ta  sẽ  biết người đó sẽ mua gì.”

Cần  nhận  biết  về  điều  này,  bằng  không  thì  bạn không tự do. Nếu người khác đang tạo ra tâm trí bạn thì bạn không tự do. Bố mẹ bạn truyền tôn giáo của họ cho bạn;  thầy  giáo  bạn  cho  bạn  tri  thức  trong  trường  phổ thông; các nhà quảng cáo, báo chí và mạng lưới tiếp thị cho bạn lời gợi mua mọi thứ. Bạn đang bị thao túng bởi những lời gợi ý này cả đời mình.

Bây  giờ,  ở  Mĩ,  trong  khi  việc  sản  xuất  xe  đã  tăng lên,  nhu  cầu  lại  giảm  bởi  vì  gần  như  mọi  người  đều  đã có  một  xe.  Các  nhà  chế  tạo  lo  nghĩ  điều  cần  làm.  Cho nên năm năm qua một ý tưởng mới đã được đề xướng ra: rằng  bạn  là  giầu  nếu  bạn  sở  hữu  hai  xe.  Bây  giờ  mọi người bắt đầu sở hữu hai xe. Việc sở hữu một xe chứng tỏ  cái  nghèo  của người ta, chỉ có  một xe chứng  tỏ  rằng bạn  là  nghèo.  Và  một  khi  bạn  đã  gắn  việc  sở  hữu  mỗi một xe với nghèo kém, cuộc sống là địa ngục nếu không có hai xe. Người giầu phải có hai nhà - một nhà ở thành phố và nhà kia ở bờ biển hay trên núi - chỉ người nghèo mới sở hữu một nhà. Chỉ cấy một ý tưởng và mọi người chạy  phát  rồ  vì  nó...  và  họ  bao  giờ  cũng  tin  rằng  chính họ mới đang quyết định. Họ đang sống trong ảo tưởng.

Thể trí là sáng tạo của lời. Tất cả các bạn đều biết về việc  tụng  niệm  tên  Thượng  thế,  và  bạn  phải  đã  thấy những người khác làm điều đó, nhưng bạn có nhận biết rằng đấy đơn giản là một biện pháp bảo vệ chứ không gì khác  không?  Tụng  niệm  là  một  phương  cách  an  toàn. Nếu bạn tham gia vào việc tụng niệm trong khi bạn đang bước  đi  trên  đường  thì  không  lời  nào  khác  đi  vào  bạn được, bởi vì cần chỗ nào đó cho lời có thể đi vào.

Nếu ai đó đang tụng niệm “Rama, Rama” hai mươi bốn  giờ  một  ngày,  dù  là  đang  khóc  hay  đang  ăn  hay  ở cửa hiệu hay đang nói với ai đó khác, bao giờ cũng tụng niệm  “Rama,  Rama”  cho  chính  mình,  đây  là  biện  pháp bảo vệ; bây giờ bạn không thể áp đặt cái gì vào người đó được.  Bây  giờ  một  tầng  dầy,  bức  tường  Rama  đã  dựng lên  bên  trong,  và  không  dễ  thấm  qua  bức  tường  Rama này.  Một  người  như  vậy  đang  cố  gắng  tạo  ra  một  dạng và đặc tính đặc biệt cho thể trí của mình.

Và điều rất thú vị là nếu cái gì đó mà thấm qua bức tường Rama này, nó chỉ thấm qua nếu nó tương hợp với khái niệm về Rama, không có trường hợp khác. Sự gần gũi với Rama là cần có để cho nó thấm vào. Chẳng hạn, nếu ai đó hô lên “Ravana” ở gần người này, từ đó sẽ bật lại khỏi bức tường, nhưng nếu ai đó nói “Sita” thì nó sẽ xuyên thấu qua. Tầng này vậy là sự bảo vệ chống lại cái không  mong  muốn  và  mở  ra  với  cái  mong  muốn.  Theo một nghĩa nào đó, người này sẽ bắt đầu trở thành người chủ  của  thể  trí  của  mình;  người  đó  cho  phép  những  ý nghĩ  mà  người  đó  muốn  và  loại  bỏ  những  ý  nghĩ  mà người đó không muốn.

Và  nếu  chúng  ta  thậm  chí  không  là  người  chủ  của tâm trí riêng của mình, chúng ta là chủ cho cái gì? Tâm trí chúng ta gần như điên bởi vì chúng ta đồng thời chấp nhận những điều hoàn toàn mâu thuẫn - hàng nghìn điều mâu thuẫn. Mọi người phàn nàn về tâm trí họ bất ổn, bối rối, lẫn lộn. Cũng đáng ngạc nhiên là họ nghĩ rằng đây là bệnh  tật  cần  được  chữa  chạy.  Không,  đây  là  sáng  tạo riêng của bạn, bạn đang thực hành nó hai mươi bốn giờ một  ngày;  bạn  đang  nhận  đủ  mọi  loại  điều  mâu  thẫn. Bạn  nhận  ý  nghĩ  này,  thế  rồi  bạn  bắt  một  ý  nghĩ  khác hoàn toàn mâu thuẫn. Điều này tạo ra sự không yên. Có phân  cực  giữa  hai  ý  nghĩ  này;  chúng  đánh  nhau  và  vật lộn với nhau và bạn phải chịu đựng. Không  phải  là  bạn  đang  trong  vật  lộn,  mà  là  các  ý nghĩ bên trong bạn. Có vô hạn ý nghĩ bên trong bạn, và chúng tất cả đều mâu thuẫn nhau. Một số ý nghĩ muốn đi về  phương  đông,  số  khác  muốn  đi  về  phương  tây,  số khác không muốn đi chút nào, và tất cả chúng đều trong xung đột cực kì, cứ dường như bạn đã thắng ách các con bò  vào  chiếc  xe  theo  cả  bốn  hướng  đồng  thời.  Đấy  là tình  huống  của  bạn  đấy.  Đôi  khi  chiếc  xe  đi  chút  ít  về phương đông. Đôi khi con bò theo hướng này mạnh hơn, đôi khi con bò theo hướng khác lại lờ phờ... nhưng cuộc giằng  co  tiếp  diễn  và  chiếc  xe  chẳng  đạt  tới  đâu  cả. Chung cuộc nó sẽ tan tành và sẽ chẳng đưa bạn tới đâu cả.  Chúng  ta  tất  cả  đều  trong  cùng  tình  huống  khó  xử. Có lẫn lộn bên trong, xung đột bên trong.

Một  người  tới  tôi  và  nói,  “Tôi  muốn  mãn  nguyện trong cuộc đời mình, tôi muốn thoả mãn trong cuộc đời mình, nhưng tôi không thể tin cậy vào bất kì ai được cho nên tôi phải tới thầy - cho dù tôi không có niềm tin nào vào thầy cả, xin nói cho tôi cách tìm ra mãn nguyện.”

Tôi bảo anh ta, “Tôi sẽ nói cho bạn cách thức, nhưng bạn sẽ không tin cậy vào phương pháp này. Vứt bỏ tìm kiếm  này  về  mãn  nguyện  đi,  bởi  vì  trong  thực  tế  bạn đang tìm kiếm sự không bằng lòng. Một người không tin cậy vào ai cả thì không thể kinh nghiệm mãn nguyện” - bởi vì bất kì ai không tin cậy thì đều phải tỉnh táo; người đó  bao  giờ  cũng  sợ  sệt,  bao  giờ  cũng  trong  nguy  hiểm. Bởi  vì  người  đó  không  tin  cậy  vào  ai  quanh  mình  nên người đó không có tin cậy nào cả. Nếu không tin cậy của người  đó  trở  nên  mạnh  hơn,  người  đó  sẽ  không  có  khả năng  ở  trong  nhà  mình  nữa  bởi  vì,  ai  mà  biết  được?  - ngôi nhà có thể sập đổ vào bất kì lúc nào. Và người đó sẽ không thể ở bên ngoài được bởi vì tai nạn nào đó có thể  xảy  ra.  Nếu  không  tin  cậy  của  người  đó  cứ  tiếp  tục phát  triển,  cuối  cùng  người  đó  sẽ  chấm  dứt  với  việc không tin cậy vào bản thân mình nữa.

Có thời tôi biết một vị giáo sư đại học, người trong thực  tế  rất  thông  minh.  Cuối  cùng  ông  ta  tới  trạng  thái không thể nào tin cậy được ngay cả vào bản thân mình. Ông ta chưa bao giờ giữ dao hay dĩa trong phòng mình trong  đêm  vì  ông  ta  có  thể  cắt  vào  mình  vào  bất  kì  lúc nào.  Ông  ta  không  có  niềm  tin,  không  tin  cậy  vào  bản thân  mình.  Điều  này  có  nghĩa  là  ai  đó  phải  ở  cùng  ông ấy trong phòng của ông ấy vào ban đêm - nhưng ông ta không thể nào tin cậy được vào họ. Hay ai đó phải ở bên ngoài, nhưng thế thì chẳng cái gì nguy hiểm có thể bị bỏ lại  bên  trong  phòng  bởi  vì  ông  ấy  không  tin  cậy  vào chính mình.

Trong thực tế, với ai đó không có tin cậy vào người khác, một ngày sẽ tới khi người đó cũng mất luôn tin cậy vào bản thân mình. Sự kiện là ở chỗ người đó không thể nào tin cậy được vào tất cả; vấn đề chính là về tin cậy... vấn  đề  không  phải  là  tin  cậy  vào  người  khác  hay  bản thân mình. Thế thì mãn nguyện là không thể được. Mãn nguyện  tới  với  người  giữ  tin  cậy  của  mình  luôn  sống động mặc cho hoàn cảnh mâu thuẫn, mặc cho tình huống không tin cậy.

Một  cậu  bé  đang  đi  cùng  bố,  cầm  tay  bố;  nó  hoàn toàn  thảnh  thơi,  trong  tin  cậy.  Tuy  nhiên,  chẳng  có  gì chắc  chắn  rằng  người  bố  lại  không  thể  đẩy  nó  ngã xuống, chẳng có gì chắc chắn rằng bản thân người bố lại không ngã, và cũng có thể là người bố đang cầm tay con để  lấy  làm  chỗ  dựa  cho  mình.  Nhưng  đứa  trẻ  thì  thoả mãn. Tôi đã nghe:

Mulla  Nasruddin  bảo  con  mình  trèo  lên  thang.  Đứa trẻ  mới  mười  tuổi.  Mulla  đứng  dưới  chân  thang  dang rộng cánh tay ra và bảo đứa con nhảy xuống.

Đứa bé ngần ngại: “Nhỡ con ngã thì sao?”

Nasruddin nói, “Con ngu lắm! Bố con ở đây để đón bắt lấy con trong cánh tay này, sao con ngã được?”

“Con sợ lắm,” đứa trẻ nói.

Nasruddin bảo nó, “Sao con lại sợ khi bố đang đứng đây?”

Đứa con ngần ngại, nhưng người bố cứ thuyết phục mãi  và  đứa  bé  nhảy  xuống.  Nasruddin  lánh  xa.  Đứa  bé ngã và bị đau đầu gối.

Nó hỏi bố nó, “Sao bố làm thế?”

Nasruddin  nói,  “Bố  cho  con  một  bài  học  về  cuộc sống:  đừng  tin  ngay  cả  bố  mình.  Thế  giới  này  không phải là để được tin cậy; chỉ những kẻ lừa dối mới sống trong thế giới này chứ không ai khác cả.”

Mãn nguyện là không thể có được với một tâm tính như vậy. Mãn nguyện là có thể chỉ trong một trạng thái tâm  trí  nào  đó,  và  trạng  thái  đó  là  thái  độ  tràn  đầy  tin cậy.  Không  mãn  nguyện  là  thái  độ  của  hoài  nghi.  Nếu bạn muốn cả hai, rắc rối nảy sinh.

Một  người  bạn  tới  và  nói,  “Tôi  sợ  chết  lắm,  và  tôi không có tin cậy nào vào sự tồn tại của linh hồn cả.”

Tôi  nói,  “Nếu  linh  hồn  không  tồn  tại,  sao  sợ  chết? Thế  thì  khi  bạn  đã  chết  rồi,  cái  gì  còn  lại  để  chết?  Còn nếu bạn có tin cậy rằng linh hồn quả tồn tại, chẳng cần sợ chết bởi vì nó sẽ không chết. Chọn một trong hai điều này. Nếu bạn chắc chắn rằng linh hồn không tồn tại, sợ chết là hoàn toàn điên khùng - làm sao cái gì đó có thể chết mà lại không tồn tại? Thế thì bạn chỉ là sự lắp ráp lại và bạn sẽ chỉ tan rã ra. Ai sẽ cảm thấy đau đớn về sự tan  rã  đó?  -  chẳng  ai  cả.  Ai  có  đó  để  cảm  thấy  cái  đau khi chiếc đồng hồ bị tháo ra? - chẳng ai cả. Nó chỉ là sự lắp ráp mà bây giờ bị tháo ra. Không ai còn lại để cảm thấy đau đớn. Chắc rằng linh hồn không tồn tại đi, và thế thì bạn chẳng có lí do gì để sợ chết cả.”

Anh ta hỏi, “Thế nếu linh hồn quả tồn tại thì sao?” Nếu!  Nếu  linh  hồn  tồn  tại!  -  điều  đó  là  vô  nghĩa.

Điều  đó  chỉ  có  nghĩa  là  bạn  muốn  duy  trì  sợ  chết  của mình.

Nếu linh hồn tồn tại!... anh ta muốn sợ chết vẫn còn lại. Nếu phủ nhận linh hồn xua đi nỗi sợ, anh ta thậm chí sẵn  lòng  chấp  nhận  sự  tồn  tại  của  linh  hồn  -  nhưng  thế thì  lần  nữa  phải  làm  gì  với  nỗi  sợ?  Tôi  nói,  “Nếu  linh hồn tồn tại, không cần sợ bởi vì thế thì sự tồn tại của linh hồn có nghĩa là cái chết không tồn tại.”

Nhưng vấn đề của anh ta là gì? Vấn đề của anh ta là ở  chỗ  sâu  bên  dưới  anh  ta  muốn  tồn  tại  và  sống  vĩnh viễn, nhưng vấn đề là ở chỗ anh ta cũng không có niềm tin rằng cuộc sống vĩnh hằng là có thể có. Anh ta tự mâu thuẫn.  Một  người  như  vậy  cứ  tự  mâu  thuẫn  với  mình. Tâm trí trở thành đống lộn xộn bởi vì chúng ta thu thập đủ  mọi  ý  nghĩ  mâu  thuẫn.  Nếu  thể  trí  được  làm  thuần khiết thế thì chỉ có một cách, và đó là những ý nghĩ kia phải có sự phối hợp, có nhịp điệu, có hài hoà. Thế thì thể trí được làm thuần khiết và người ta đi vào bên trong.

Thể  thứ  tư  là  vigyanamay  kosh,  thể  nhận  biết.  Thể thứ ba được tạo ra bởi ý nghĩ, thể thứ tư được tạo ra bởi ý thức, bởi nhận biết; đó là thể nhận biết. Khi chúng ta trở  nên  có  khả  năng  quan  sát  ý  nghĩ  của  mình,  cách chúng ta quan sát mây trắng lang thang trên bầu trời, hay đàn  sếu  bay,  khi  chúng  ta  có  khả  năng  quan  sát  các  ý nghĩ  của  chúng  ta  từ  một  khoảng  cách,  để  thấy  chúng bay  trong  bầu  trời  tâm  thức  -  thế  thì  chúng  ta  có  khả năng biết tới thể thứ tư.

Nhưng  chúng  ta  bị  gắn  bó  quá  lớn  với  thể  thứ  nhất đến mức thậm chí chẳng biết tới thể thứ hai. Và thế rồi chúng  ta  lại  bị  thể  thứ  ba  bắt  giữ,  cho  nên  bị  nhấn  sâu vào trong tâm trí đến mức chúng ta thậm chí không thể nào quan niệm nổi việc siêu việt lên trên nó.

Bồ đề đạt ma tới Trung Quốc quãng một nghìn bốn trăm  năm  trước  đây.  Lương  Vũ  đế,  hoàng  đế  Trung Quốc, hỏi ông ấy, “Tâm trí quả nhân rất bất ổn. Liệu có cách nào tìm lối ra khỏi nó không?”

Bồ đề đạt ma nói, “Ông nói tâm trí ông không bình lặng,  nhưng  ông  đã  bao  giờ  biết  tới  tâm  trí  bình  lặng chưa?”

Vũ ngạc nhiên. Ông ta nói, “Không, quả nhân chưa bao giờ biết tới tâm trí bình lặng cả.”

Bồ đề đạt ma nói, “Thế thì tại sao ông lại nói 'tâm trí bất ổn'? Thực sự, tâm trí là bất ổn. ‘Tâm trí bất ổn’...sao ông dùng hai từ này? Bất ổn là tâm trí, còn ông lại muốn làm bình lặng tâm trí sao? Ông sẽ phát điên, nhưng bản thân tâm trí thì không bao giờ có thể bình lặng được.”

Vũ đế nói, “Điều đó có nghĩa là quả nhân sẽ chết với bất ổn này sao?”

Bồ đề đạt ma nói, “Không, ông có thể vượt ra ngoài tâm  trí  này,  và  bên  ngoài  tâm  trí  này  có  an  bình.  Ông không  thể  bình  định  được  tâm  trí  đâu,  nhưng  nếu  ông vượt  ra  ngoài  tâm  trí  thì  cái  còn  lại  là  an  bình;  và  nếu điều đó đạt được, thế thì tâm trí trở nên bình lặng.”

Trong  thực  tế  'tâm  trí'  như  vậy  biến  mất.  Ngay  khi thể  thứ  tư  phát  triển,  thể  thứ  ba  bắt  đầu  tàn  lụi  đi.  Và ngay khi thể thứ tư phát triển lên, thể thứ ba, thể trí, còn chỉ như một vật tiện dụng.

Người đã phát triển thể thứ tư của mình, không bị ý nghĩ  bao  quanh  nữa;  khi  cần  tới  nó  người  đó  dùng  quá trình  suy  nghĩ  -  cũng  giống  như  với  chân  của  chúng  ta vậy: khi chúng ta cần chúng thì chúng ta sẽ dùng chúng. Bạn không nói, “Tôi sẽ cứ bước, cứ di chuyển chân ngay cả khi tôi đang ngồi trong ghế.” Mặc dầu vài người thậm chí  vẫn  làm  điều  đó.  Vài  người  làm  điều  đó  bởi  vì  nếu họ  không  để  cho  chân  chuyển  động  khi  họ  đang  ngồi, làm  sao  họ  sẽ  bước  đi  được?  -  họ  phải  tiếp  tục  thực hành!  Hay  là  họ  không  nhận  biết  về  điều  đó?  Phần  lớn các  trường  hợp  đều  là  ở  chỗ  họ  không  nhận  biết  rằng chân họ đang chuyển động. Khi người chủ vắng nhà, ai sẽ   nhận   biết?   Nếu   chân   muốn   di   chuyển,   chúng   di chuyển;  nếu  đầu  muốn  làm  điều  gì  đó,  nó  làm  điều  đó theo ý nó; tất cả đều là nô lệ mà không ai là chủ cả. Và không  phần  nào  sẵn  sàng  vâng  lời,  chịu  nghe  bất  kì  ai khác. Với  kinh  nghiệm  về  thể  thứ  tư,  các  ý  nghĩ  chỉ  có chức năng tiện dụng - khi bạn cần nghĩ thì bạn nghĩ, khi không cần nó thì bạn không nghĩ. Nếu bạn nghĩ khi bạn không  cần  nghĩ,  sẽ khó  kinh  nghiệm  thể thứ  tư.  Sẽ khó bởi  vì  việc  suy  nghĩ  của  bạn  sẽ  tiếp  tục,  nó  sẽ  không vâng lời lệnh dừng của bạn.

Có  lí  do  đấy.  Bạn  đã  bao  giờ  để  ý  rằng  các  ý  nghĩ không  dừng  lại,  chúng  không  dừng  mặc  cho  bạn  đã  cố gắng  hết  sức  không?  Nhưng  bạn  không  nhận  biết  rằng ngay  cả  ham  muốn  của  bạn  để  dừng  ý  nghĩ  của  mình cũng là một ý nghĩ; bằng không thì chúng sẽ dừng ngay lập tức. Một ý nghĩ này không thể làm dừng một ý nghĩ khác,  chúng  cả  hai  đều  có  cùng  sức  mạnh  như  nhau. Thay vì thế, khi ý nghĩ này cố  gắng dừng ý nghĩ kia, ý nghĩ kia sẽ tự khẳng định đó mạnh mẽ hơn: “Mày là ai mà dừng tao lại?” Nếu nô lệ này yêu cầu nô lệ kia dừng lại, nô lệ kia sẽ nói, “Tao muốn chạy đấy. Mày là ai mà dừng tao lại? Tao là chủ đây.” Chính nỗ lực của bạn để dừng ý nghĩ này lại chỉ đơn thuần là một ý nghĩ. Một ý nghĩ này không thể dừng ý nghĩ khác lại được.

Trong thực tế việc dừng lại chỉ có tác dụng khi mệnh lệnh  tới  từ  mức  cao  hơn,  không  có  điều  ngược  lại.  Khi mệnh  lệnh  dừng  suy  nghĩ  tới  từ  vigyanamay  kosh,  thể nhận biết, không ý nghĩ nào dám nhúc nhích, nó dừng lại đó ngay. Nhưng mệnh lệnh phải tới từ mức cao hơn, nó sẽ không có tác dụng nếu nó tới từ cùng mức.

Đây là thể thứ tư - bạn sẽ trở nên nhận biết về nó chỉ nếu  bạn  cho  phép  sự  trưởng  thành  của  nó.  Thế  thì  sẽ không  khó  dừng  ý  nghĩ  của  bạn  lại.  Cứ  dường  như  là người  chủ  đã  quay  lại  và  kẻ  hầu  ngay  lập  tức  cúi  đầu dưới chân người chủ, sắp hàng và chờ đợi lệnh của ông chủ. Chỉ mới tí chút trước đây thôi chúng còn đòi là ông chủ,  nhưng  với  sự  trở  lại  của  ông  chủ,  chúng  đứng khoanh tay chờ lệnh ông chủ.

Ngay khi thể nhận biết đã thực sự trưởng thành, các ý nghĩ chờ đợi như nô lệ - làm việc của chúng khi được mời  làm,  bằng  không  thì  bị  bỏ  qua.  Chúng  nằm  được bảo quản trong bộ nhớ, và không đưa bạn tới phát khùng hai mươi bốn giờ một ngày để cho đến tối bạn phải cầu xin chúng, “Tha cho tôi đi. Dừng lại đi, cho phép tôi ngủ một  chút.”  Nhưng  chúng  không  nghe  lời  bạn  chút  nào. Ngay bây giờ bạn không hiện diện, vậy chúng phải nghe lời  ai?  Bạn  sẽ  bắt  đầu  hiện  diện  khi  bạn  bắt  đầu  có những thoáng nhìn về thể nhận biết.

Nếu  bạn  muốn  siêu  việt  lên  trên  tâm  trí,  đừng  cố gắng  dừng  nó  lại.  Bạn  không  thể  dừng  nó  lại  được... nhưng bạn  có thể làm cho nó thành hài hoà, bạn  có  thể làm cho nó thành nhịp điệu. Bản thân tâm trí là lẫn lộn; nhưng nó ở trong tay bạn, bạn có thể làm cho nó thành lành  mạnh.  Và  ngay  khi  tâm  trí  trở  nên  lành  mạnh  thì bạn  sẽ  bắt  đầu  thấy  các  tầng  đằng  sau  nó  -  hay  bạn  có thể định tạo ra tầng thứ tư. Cho nên đừng yêu cầu tâm trí dừng lại. Làm điều gì đó gây cho tâm trí dừng lại.

Thiền  là  cách  thức  tỉnh  thể  thứ  tư  bởi  vì  thiền  làm tăng  tâm  thức,  thiền  làm  tăng  hiểu  biết,  thiền  làm  tăng nhận biết. Cho nên thiền là cách để làm tăng tiến, để làm phát triển thể thứ tư.

Tôi  bảo  bạn...  thể  thứ  tư  là  nhận  biết;  thiền  là  chất nuôi dưỡng nó. Các ý nghĩ là thức ăn cho thể thứ ba, còn thiền  là  thức  ăn  cho  thể  thứ  tư.  Thiền  cũng  là  năng lượng,  thiền  cũng  là  một  lực;  nó  là  một  lực  giống  như các lực khác... nhưng rất tinh tế. Bạn có thể hiểu nó bằng việc làm một thực nghiệm nhỏ. Đôi khi cảm thấy mạch của mình, kiểm tra tốc độ của nó. Thế rồi nhắm mắt lại và thiền về mạch của mình trong năm phút... chỉ là nhận biết - và kiểm tra lại nó lần nữa. Bạn sẽ thấy sự thay đổi trong mạch đập, nó không còn như trước nữa. Thiền đã làm gì vậy? Năng lượng của thiền chảy xuống hướng tới mạch đập và làm tăng tốc nó lên. Thiền là năng lượng.

Một  người  đang  bước...  theo  người  đó,  tập  trung nhận  biết  của bạn  vào  cổ  người  đó,  nhìn  thẳng  vào  gáy người đó; không làm gì khác cả, chỉ tập trung. Trong vài giây  bạn  sẽ  thấy  rằng  người  đó  cảm  thấy  không  thoải mái.  Có  chín  mươi  phần  trăm  cơ  hội  là  trong  vòng  hai phút  người  đó  sẽ  nhìn  lại  để  xem  có  vấn  đề  gì.  Bạn  đã chẳng làm gì cả, nhưng chỉ với nhận biết, chỉ với thiền... một năng lượng rất tinh tế đã đi ra khỏi thân thể bạn và chạm vào người đó.

Thiền  là  năng  lượng  tinh  tế  nhất.  Tại  Nga  họ  đang quan tâm tới thiền bởi vì họ  sẽ phải xem xét tới nó  khi cuộc du hành không gian của họ mở rộng... bởi các lí do khoa học, bởi vì máy móc là không tin cậy.

Gần  đây  một  số  nhà  du  hành  vũ  trụ  đã  chết  bởi  vì những  hỏng  hóc  kĩ  thuật  nào  đó.  Nếu  liên  lạc  radio  bị ngắt,  nhà  du  hành  vũ  trụ  không  thể  liên  lạc  được  với chúng  ta  mà  chúng  ta  cũng  chẳng  trao  được  cho  họ  tin tức  gì.  Và  nếu  con  tầu  của  họ  bị  lạc  trong  không  gian bên ngoài, chúng ta sẽ chẳng bao giờ biết được nó đã đi đâu, liệu họ còn sống hay không. Chúng ta sẽ không có khả năng nói điều gì về họ cả.

Một công ti bảo hiểm Mĩ đã quảng cáo bảo hiểm cho các nhà du hành không gian, với điều kiện là việc thanh toán sẽ chỉ được thực hiện khi có bằng chứng chắc chắn về  cái  chết.  Bằng  không  thì  họ  có  thể bị lạc nhưng  vẫn sống. Việc thanh toán sẽ được thực hiện chỉ khi có bằng chứng về cái chết. Nhưng nếu con tầu không gian bị lạc và tín hiệu radio của họ không kiểm soát được, sẽ không có tin tức gì về liệu họ chết hay sống.

Nước  Nga  đang  làm  việc  cần  mẫn  về  những  khả năng  của thiền  để cho  máy  móc  có  thể được hỗ  trợ bởi biện pháp khác - và trong chừng mực nào đó thì những cố gắng này đã thành công. Ý tưởng là nhà du hành vũ trụ nên là một thiền nhân, để cho người đó có thể liên lạc qua  năng  lượng  thiền  nếu  tín  hiệu  radio  bị  mất  kiểm soát.  Và  họ  đã  rất  thành  công  -  việc  liên  lạc  là  có  thể được qua năng lượng thiền. Và sự kiện đáng ngạc nhiên là  bất  kì  khi  nào  kiểu  liên  lạc  này  là  có  thể  thì  nó  một trăm  phần  trăm  tin  cậy,  không  lỗi  nào;  còn  nếu  nó  là không thể được thì sẽ không thể liên lạc được theo mọi cách.

Thiền cũng là năng lượng, có thể là năng lượng tinh tế nhất. Ngay cả các nhà vật lí cũng cảm thấy rằng thiền phải là một dạng năng lượng. Không chỉ các nhà sinh lí và  nhà  tâm  lí  mà  ngay  cả  các  nhà  vật  lí  cũng  cảm  thấy rằng thiền là năng lượng, bởi vì vấn đề đang dần trở nên rõ  ràng  rằng  nếu  chúng  ta  nhìn  vào  cái  gì  đó  một  cách thiền  thì  đối  tượng  đó  được  biến  đổi; chỉ  bởi  việc quan sát đối tượng mà nó trở nên được biến đổi.

Nếu chúng ta quan sát một nguyên tử, nguyên tử đó không hành xử hệt như cách nó vẫn hành xử khi không bị quan sát; việc quan sát của chúng ta làm thay đổi hành vi của nó. Chẳng hạn, nếu một người đang bước đi một mình  trên  phố  thế  thì  người  đó  bước  đi  theo  một  cách đặc  biệt,  và  nếu  bỗng  nhiên  ai  đó  khác  đi  trên  phố,  thế thì dáng đi của người đó thay đổi ngay lập tức. Sự thay đổi có thể là tinh tế nhưng nó có đó.

Bạn  đang  tắm  trong  phòng  tắm  và  nếu  bỗng  nhiên bạn thấy ai đó nhòm qua lỗ khoá, hành vi của bạn thay đổi. Điều gì đã xảy ra vậy? Sự thay đổi này trong hành vi  của  con  người  là  có  thể  hiểu  được,  nhưng  các  nhà khoa  học  nói  rằng  sự  thay  đổi  đó  xảy  ra  ngay  cả  trong các sự vật; ngay cả sự vật cũng chuyển khác đi.

Các  thực  nghiệm  với  thiền  đã  được  thực  hiện  trên hoa trong phòng thí nghiệm de la Barr của Oxford. Ai đó thiền một cách yêu mến với một đoá hoa, trong khi đoá hoa khác cũng cùng loại thì bị bỏ không được đoái hoài tới. Không ai thiền về đoá hoa thứ hai; mặc dầu hoa này vẫn được tưới nước, mặt trời chiếu sáng lên nó, mọi sự thu  xếp  đều  như  nhau,  nhưng  bởi  vì  việc  thiền  mà  đoá hoa thứ nhất phát triển và nở ra nhiều hơn còn đoá hoa thứ  hai  vẫn  còn  còi  cọc.  Hạt  mầm  được  gieo  có  tính thiền  thì  mọc  nhanh  hơn  hạt  mầm  được  gieo  không  có thiền.  Điều  gì  đã  tạo  ra  sự  khác  biệt  cho  các  hạt  mầm này? Hoa có bị ảnh hưởng bởi năng lượng thiền không? Không có mối nối hiển nhiên, nhưng dứt khoát có năng lượng nào đó làm việc ở mức nào đó.

Thiền là thức ăn cho thể thứ tư. Việc thiền chúng ta thực  hiện  là  một  nỗ  lực  để  đánh  thức  thể  thứ  tư.  Bên ngoài  bốn  thể  này  còn  thể  thứ  năm,  điều  các  hiền  nhân gọi là thể phúc lạc. Khi người ta đạt tới thể nhận biết và làm thuần khiết nó bằng thiền, thể trong suốt nhất nổi ra.

Thể  vật  lí  không  bao  giờ  có  thể  trong  suốt  bởi  vì chính vật chất tạo nên nó là thô thế; dù bạn có làm thuần khiết  nó  đến  đâu,  bởi  chính  bản  chất  của  nó  mà  nó không  thể  nào  trở  nên  trong  suốt  toàn  bộ  được.  Năng lượng  prana  là  trong  suốt  hơn,  nhưng  cũng  không  toàn bộ.  Thể  trí  có  thể  được  làm  trong  suốt  hơn  thể  năng lượng, nhưng nó vẫn không toàn bộ. Trong suốt nhất là thể  nhận  biết  -  hoàn  toàn  trong  suốt.  Nó  trong  suốt  tới mức bạn không thể chỉ thấy qua nó, bạn thậm chí có thể bước qua nó. Nó trong suốt tới mức nó không có sự ngăn cản nào.

Thiền  là  năng  lượng  thuần  khiết  nhất,  năng  lượng được làm thuần khiết nhất. Nếu bạn đi qua nó, bạn thậm chí không cảm thấy nó - không kháng cự, không cản trở. Nếu  bạn  đang  trong  năng  lượng  thuần  khiết  nhất  của nhận biết, bạn thậm chí sẽ không biết tới thể thứ tư. Và điều  thú  vị  là  ngay  khi  bạn  đi  vào  thể  nhận  biết,  bạn không cảm thấy thể này, bạn cảm thấy thể phúc lạc.

Cố hiểu điều này. Thể thứ tư là thuần khiết tới mức nó không thấy được một cách tách biệt như là thể thứ tư. Nó giống như cái kính trong nhất, dường như là vô hình. Nếu  nó  là  thấy  được,  điều  đó  có  nghĩa  là  vẫn  còn  cái không thuần khiết nào đó; nếu nó là thuần khiết, chỉ thế thì nó mới hoàn toàn vô hình. Nhưng ngay cả kính cũng là  vật  chất...  nó  không  thể  nào  thấy  được,  không  tạo  ra chướng  ngại  gì  cho  mắt,  nhưng  nếu  bạn  bước  qua  nó, bạn sẽ đụng vào nó.

Nhưng  nhận  biết  là  năng  lượng  thuần  khiết  nhất  đã từng  được  biết  tới,  đã  từng  được  nhận  ra.  Năng  lượng tinh  tế  nhất  có  sẵn  qua  yoga,  qua  thiền  là  nhận  biết,  ý thức. Cho nên khi bạn thức tỉnh toàn bộ, bạn không nhận biết về việc nhận biết này, bạn trở nên nhận biết về phúc lạc; bên ngoài thể nhận biết là thể phúc lạc - chỉ thể phúc lạc mới được kinh nghiệm. Thể thứ năm là thể phúc lạc. Và các hiền nhân cũng đã gọi nó là một thể; đây không phải  là  cái  ta,  đây  cũng  là  một  thể.  Các  hiền  nhân  nói phúc lạc cũng là một thể.

Cố hiểu vài sự việc về điều này. Trước hết, như tôi đã  nói  với  các  bạn,  thể  thứ  tư  là  thể  thuần  khiết  nhất, nhưng nó cũng có thể không thuần khiết; mặc dầu nó là thuần khiết nhất, nó có thể trở thành không thuần khiết. Trong  chúng  ta  nó  là  không  thuần  khiết,  nó  là  không thuần khiết toàn bộ. Nó được làm thuần khiết qua thiền, nó  trở  thành  không  thuần  khiết  do  vô  nhận  biết;  nó  trở nên  thuần  khiết  bởi  việc  có  ý  thức,  nó  trở  thành  không thuần  khiết  bởi  việc  vô  ý  thức.  Cho  nên  tất  cả  những chất  gây  say  về  cơ  bản  đều  làm  hại  cho  thể  nhận  biết. Chúng  có  thể  làm  hại  các  thể  khác  nữa,  nhưng  đó  là chuyện  khác.  Cũng  có  thể  là  chất  gây  say  có  thể  có  lợi cho các thể khác, nhưng chúng là hại cho thể nhận biết. Rượu đôi khi có thể tỏ ra có ích cho thể vật lí, tới chừng mực nào đó. Và cũng có thể xảy ra việc rượu có thể kích hoạt mạnh năng lượng sống của bạn. Cho nên niềm vui và sức mạnh bạn cảm thấy sau khi uống rượu thuộc vào năng lượng sống của bạn.

Rượu có thể có ích cho quá trình suy nghĩ nữa theo cách  thức  nào  đó.  Dường  như  là  nó  giúp  cho  những người sống trong ý nghĩ - nhà thơ, nhà văn, hoạ sĩ, nhà điêu khắc - những người sống bằng tưởng tượng, tạo nên hình dạng cho ý nghĩ của họ, tại đây nó có thể có ích tới chừng mực nào đó. Nhưng chắc chắn nó làm hại cho thể thứ tư và không bao giờ có lợi cho thể thứ tư cả, bởi vì vô  ý  thức  là  không  thuần  khiết,  và  có  ý  thức  là  thuần khiết cho thể thứ tư. Mọi loại vô ý thức đều gây hại cho nó. Thể thứ tư có thể là thuần khiết nhất trong tất cả các thể, nhưng nó có thể trở thành không thuần khiết nữa; cả hai khả năng đều tồn tại.

Điều  đặc  biệt  về  thể  thứ  năm  là  ở  chỗ  nó  là  thuần khiết  nhất.  Nó  không  thể  nào  trở  thành  không  thuần khiết được. Đó là lí do tại sao không có từ nào là từ đối lập  với  phúc  lạc.  Niềm  vui  là  đối  lập  với  nỗi  buồn,  an bình là đối lập với rối loạn, yêu là đối lập với ghét, có ý thức là đối lập với vô ý thức; nhưng phúc lạc không có cái  đối  lập.  Phúc  lạc  là  từ  duy  nhất  không  có  đối  lập. Nếu ai đó mà nói "vô - phúc lạc", điều đó chỉ có nghĩa là thiếu  vắng  phúc  lạc,  nó  không  phải  là  đối  lập  của  phúc lạc.  ‘Vô-phúc  lạc’  không  có  hình  dạng,  không  vị  trí, không sự tồn tại.

Không  có  năng  lượng  đối  lập  với  phúc  lạc;  do  đó, thể thứ năm là thuần khiết. Cho nên chẳng cần phải làm gì với thể thứ năm. Khi thể thứ tư được làm thuần khiết, thể  thứ  năm  thành  sẵn  có.  Thể  thứ  năm  bao  giờ  cũng hiện diện. Và đó là lí do tại sao mọi người đều cảm thấy rằng  phúc  lạc  là  quyền  tập  ấm  của  mình,  rằng  bạn  phải có phúc lạc - đó là lí do tại sao bạn tìm kiếm nó. Không ai hỏi tại sao người ta lại tìm kiếm phúc lạc cả: “Có nhu cầu gì mà đi tìm phúc lạc? Mục đích của điều đó là gì?” Mọi  việc  tìm  kiếm  đều  có  thể  được  hỏi  bởi,  “Phỏng  có ích  gì?”  Tìm  kiếm  phúc  lạc  là  điều  duy  nhất  mà  không thể được hỏi. Việc hỏi dường như vô nghĩa.

Mọi người tới và hỏi tôi, “Sao chúng tôi phải đi tìm điều thiêng liêng? Sao phải đi tìm chân lí? Mục đích của cuộc sống là gì?” Nhưng không ai tới và hỏi tôi, “Sao tôi phải  tìm  kiếm  phúc  lạc?  Mục  đích  của  phúc  lạc  là  gì?” Phúc  lạc  được  coi  như  cho  không.  Ngay  cả  việc  tìm kiếm  điều  thiêng  liêng  thì  về  chung  cuộc  cũng  là  việc tìm  kiếm  phúc  lạc:  không  có  mục  đích  khác.  Việc  tìm kiếm chân lí chung cuộc là việc tìm kiếm phúc lạc. Nếu bạn đã biết chắc rằng không có phúc lạc sau khi đạt tới chân lí, bạn sẽ chìm ngập trong buồn bã, thế thì bạn đã chấm dứt việc tìm kiếm ngay rồi. Bạn chẳng cần gì làm một việc tìm kiếm vô ích thế.

Nietzsche đã đưa ra một câu hỏi. Ông ấy thường đưa ra  những  câu  hỏi  sâu  sắc  mà  ngay  cả  vị  phật  cũng  gặp rắc  rối  khi  trả  lời.  Nietzsche  đã  hỏi:  “Nếu  phúc  lạc  là mục đích của cuộc sống, và nếu bạn cảm thấy hạnh phúc trong  khi  nói  dối,  trong  khi  không  thực,  điều  đó  có  gì xấu?  Nếu  phúc  lạc  là  mục  đích  của  cuộc  sống,  và  nếu bạn  tìm  ra  trong  nó  những  mơ  của  mình,  sao  lại  đi  tìm thêm  nữa  về  chân  lí  hay  thực  tại?  Nếu  phúc  lạc  là  mục đích của cuộc sống, gạt Thượng đế sang bên. Nếu phúc lạc đạt  được qua  ảo  tưởng,  cái  gì  có đó  để mà  lo  nghĩ? Chỉ  có  một  quyết  định  để  làm:  liệu  phúc  lạc  có  phải  là mục đích của cuộc sống hay không.”

Các nhà đạo đức và các nhà thần học lúng túng khi đưa   ra   câu   trả   lời   cho   câu   hỏi   của   Nietzsche.   Và Nietzsche đã hỏi: “Các ông có thể chắc chắn rằng chân lí sẽ không đem lại buồn không? Làm sao các ông có thể chắc  chắn  được  rằng  chân  lí  sẽ  không  đem  tới  buồn?” “Bởi  vì,”  Nietzche  nói,  “kinh  nghiệm  của  chúng  ta  nói rằng chân lí là rất cay đắng và rằng điều đó tạo ra nhiều rắc rối. Các ông có cả quyết rằng ảo tưởng bao giờ cũng đem  lại  rắc  rối  và  đau  khổ  không?  Kinh  nghiệm  hàng ngày của chúng ta là ở chỗ ảo tưởng là rất dễ chịu! Tại sao các ông cố gắng phá huỷ mơ của mọi người? - bởi vì những  mơ  đó  cũng  có  thể  đẹp  và  dễ  chịu.  Tất  nhiên chúng  là  ác  mộng,  nhưng  các  ông  bao  giờ  cũng  có  thể gạt  bỏ  ác  mộng  và  làm  các  giấc  mơ  vui  vẻ  thành  vĩnh hằng,  không  bao  giờ  bị  tan  vỡ.  Thế  thì  cần  gì  mà  phải tìm kiếm?”

Điều này tạo ra vấn đề cho các nhà thượng đế học - các  nhà  thượng  đế  học,  không  phải  con  người  của  trí huệ. Con người của trí huệ nói: “Mơ là những thứ không bao giờ có thể được làm thành vĩnh hằng. Chỗ có niềm vui thì chúng sẽ có sau đó là nỗi buồn, chúng là gắn liền với nhau. Nếu bạn đôi khi có được niềm vui từ cái giả, đấy là vì cái giả cho bạn ảo tưởng là cái thực. Nếu bạn đôi  khi  có  những  thoáng  nhìn  về  hạnh  phúc  từ  cái  giả, đấy là vì cái giả công bố mình là thực. Đó là lí do tại sao không kẻ nói dối nào thừa nhận mình là kẻ dối trá, người đó bao giờ cũng công bố mình là chân lí. Trong thực tế chỉ  kẻ  dối  trá  mới  công  bố  là  chân  lí,  trong  khi  chân  lí không cần công bố.” Dối trá phải dùng mặt nạ của chân lí. Nếu mơ mà tồn tại, chúng phải tạo ra ảo tưởng về việc là thực và công bố rằng chúng không phải là mơ.

Phúc lạc không phải là niềm vui, bởi vì niềm vui về bản chất được nối với nỗi buồn. Phúc lạc không phải là mơ, bởi vì mơ nhất định bị phá rối. Và cái có thể bị quấy rối  thì  không  phải  là  phúc  lạc,  bởi  vì  không  có  đối  lập cho phúc lạc, cái có thể gây rối loạn cho phúc lạc. Phúc lạc là bất nhị và một mình. Do đó, tìm kiếm phúc lạc tồn tại bởi vì nó là thể tối thượng - nhưng nó vẫn là một thể.

Việc  tìm  kiếm  của  các  hiền  nhân  này  là  tinh  tế  tới mức nó không có so sánh. Thậm chí họ gọi phúc lạc là thể. Tại sao vậy? Họ nói: "Chừng nào mà bạn còn chưa biết tới phúc lạc, bạn vẫn còn chưa đạt tới được cái đáng đạt  tới;  và  chừng  nào  mà  bạn  ý  thức  tới  việc  biết  của mình, nhị nguyên vẫn tiếp tục hiện diện - người biết vẫn còn tách rời với cái biết.”

Bạn  nói,  “Tôi  phúc  lạc.”  Bây  giờ  hai  điều  là  hiển nhiên: một người cảm và bản thân sự vật được cảm. Cho nên phúc lạc này cũng là vỏ bọc ngoài quanh bạn và bạn đang  đứng  tại  trung  tâm,  nhận  biết  về  phúc  lạc  này. Ngay khi thức tỉnh này tới... và thức tỉnh này còn tinh tế hơn  và  khó  hơn  thức  tỉnh  thứ  nhất...  tôi  bảo  bạn  rằng thiền là thức ăn cho thể nhận biết; tự do khỏi tâm trí tới từ nhận biết. Nếu ai đó trở nên nhận biết về thể phúc lạc này, người đó cũng siêu việt lên trên phúc lạc và đạt tới cái mà người đó đang là. Thế thì người đó không phải là thân thể, người đó là cái ta.

Nhưng thức tỉnh khỏi tâm trí - mặc dầu rất khó - vẫn còn dễ nếu so sánh với thức tỉnh khỏi phúc lạc. Có một khó  khăn  cố  hữu  trong  thức  tỉnh  khỏi  phúc  lạc,  bởi  vì chúng  ta  không  ham  muốn  thức  tỉnh  khỏi  nó.  Ai  muốn thức tỉnh khỏi phúc lạc? Phúc lạc đã là cảm hứng của cả đời - trong nhiều kiếp. Ai sẽ muốn ra đi khỏi phúc lạc? Người ta có thể muốn vứt bỏ gông cùm của mình, xiềng xích  sắt,  nhưng  không  ai  lại  muốn  vứt  xiềng  xích  bằng vàng cả. Và phúc lạc không có vẻ gì là xiềng xích cả, nó có vẻ như là bộ đồ trang sức bằng đá quí, bởi vì bản thân tù  nhân  không  muốn  vứt  bỏ  xiềng  xích  bằng  vàng  này. Chính cái này làm cho xiềng xích bằng vàng còn mạnh hơn.

Thể phúc lạc là điều cuối cùng. Do đó khi mọi người hỏi  Phật,  “Cái  gì  sẽ  xảy  ra  trong  niết  bàn?  ít  nhất  thì cũng  có  phúc  lạc  ở  đó  chứ?”  Phật  đã  trả  lời,  “Ông  sẽ không  có  đó,  cho  nên  làm  sao  phúc  lạc  có  thể  có  đó được? Cả ông lẫn phúc lạc đều sẽ không có đó.”

Điều  này  rất  thú  vị,  rằng  nhị  nguyên  là  cần  để  cảm thấy phúc lạc, rằng cần ai đó bên trong để kinh nghiệm phúc lạc. Mọi kinh nghiệm đều là bên ngoài - mọi kinh nghiệm;  người  kinh  nghiệm  là  ở  bên  trong.  Nhưng  thế thì  chúng  ta  có  thể  nói  về  "người  kinh  nghiệm"  khi  có thiếu  vắng  của  kinh  nghiệm  không?  Khi  không  có  kinh nghiệm,  làm  sao  bạn  có  thể  gọi  ai  đó  là  người  kinh nghiệm được? Cho nên Phật nói, “Cả hai đều biến mất - cái gì đó còn lại, nhưng không phải là ông; cái gì đó còn lại, nhưng không phải là phúc lạc.”

Nếu thể phúc lạc còn lại, người ta được sinh ra trong phúc lạc - nhưng người ta được sinh ra, cuộc sống không chấm  dứt.  Người  ta  được  sinh  ra  một  cách  phúc  lạc. Cuộc  sống  là  điệu  vũ,  cuộc  sống  là  phúc  lạc  -  nhưng cuộc sống có đó. Niết bàn tới với việc triệt tiêu thể phúc lạc.

Làm sao thức tỉnh khỏi phúc lạc được? Ngay bây giờ chúng ta không biết phúc lạc, và khó mà hiểu được từ bỏ cái mà chúng ta không biết. Làm sao chúng ta buông bỏ cái mà chúng ta không có? Điều đó cũng giống như yêu cầu kẻ ăn mày từ bỏ ngai vàng. Kẻ ăn mày sẽ hỏi, “Ngai vàng  đâu  mà  tôi  phải  từ  bỏ?  Chúng  ta  có  thể  nói  tới  từ bỏ về sau, trước hết chỉ cho tôi ngai vàng ở đâu. Trước hết tôi muốn tận hưởng nó, tôi muốn ngồi lên nó.”

Nhưng  nói  về từ  bỏ  phúc  lạc  này  ngay  từ  đầu  cũng có  ích  theo  một  cách  nào  đó.  Nếu  bạn  nhận  biết  ngay trước khi đạt tới ngai vàng rằng nó sẽ phải bị từ bỏ, ngai vàng sẽ không có cái dáng vẻ thôi miên nữa. Sau rốt, nó sẽ phải bị từ bỏ.

Bayazid là một nhà huyền môn Sufi. Ông ấy hay bảo đệ  tử  của  mình,  “Bao  giờ  cũng  nhớ  câu  mật  chú  này: rằng  các  ông  phải  từ  bỏ  mọi  kinh  nghiệm,  dù  nó  là  cái gì.” Hassan,  một  đệ tử  của  Bayazid,  hỏi  ông  ấy, “Kể  cả kinh nghiệm về Thượng đế sao?”

Bayazid trả lời, “Nhớ lấy, ngay cả điều đó cũng phải bị  từ  bỏ.  Ông  phải  tiếp  tục  từ  bỏ  mọi  thứ  cho  tới  khi không còn lại gì, đừng dừng lại chừng nào vẫn còn thứ để bỏ, bởi vì ta có thể nói cho ông rằng nơi không cái gì còn lại, có Thượng đế. Trước đó, Thượng đế phải là bịa đặt của riêng ông. Cứ từ bỏ mọi thứ đi.”

Thế giới còn tồn tại chừng nào còn các kinh nghiệm. Mọi  kinh  nghiệm,  cho  dù  là  kinh  nghiệm  tinh  tế  nhất, đều  thuộc  vào  thế  giới  này.  Kinh  nghiệm  về  phúc  lạc cũng là một phần của thế giới này.

Hiền nhân này đã đưa ra một phát biểu rất tuyệt vời. Thật ngạc nhiên khi biết con người dũng cảm như thế đã sống  trong  thế  giới  này.  Những  người  dũng  cảm  đó  đã mô tả những kinh nghiệm cách mạng thế - và điều kì lạ đã xảy ra: những người không mang tính cách mạng lại tụ tập quanh họ! Điều đó là kì lạ, bởi vì dường như là họ thậm chí đã không hiểu được.

Hiền nhân này nói:

Khi linh hồn, hợp tác với bốn thể này, vẫn còn trong sự hồn nhiên về nguyên nhân của nó, giống như hạt mầm của cây tre,

Sự hồn nhiên đó về bất kì nguyên nhân cố hữu nào được  gọi  là  thể  phúc  lạc.  Điều  này  được  gọi  là  sự  hồn nhiên cơ sở. Cây tre ẩn kín trong hạt mầm, và chừng nào hạt  mầm  còn  chưa  bị  vỡ  ra  thì  cây  sẽ  không  được  sinh ra. Tương  tự, tầng gần nhất với cái  ta, tầng sâu nhất và thứ  nhất,  là  thể  phúc  lạc.  Nhưng  họ  lại  ngạc  nhiên, những  người  nói:  ...vẫn  còn  trong  sự  hồn  nhiên  về nguyên nhân của nó - và sự hồn nhiên đó được gọi là thể phúc lạc này.

Thể phúc lạc này là lớp vỏ của cái ta, giống như lớp vỏ của hạt mầm. Và chừng nào mà phúc lạc đó còn chưa được siêu việt lên, linh hồn, cái ta vẫn còn chưa được đạt tới; chừng nào hạt mầm còn chưa vỡ ra, vẫn chưa thể có cây được. Những người nghĩ rằng người trí huệ ở Ấn Độ đang tìm kiếm phúc lạc đều sai lầm cả. Người trí huệ ở Ấn  Độ  đang  tìm  kiếm  trạng  thái  mà  phúc  lạc  nữa  cũng phải  bị  gạt  bỏ  như  vật  vô  giá  trị,  không  còn  cần  thêm nữa.  Chừng  nào  mà  phúc  lạc  vẫn  còn  được  cần  tới, chừng nào mà vẫn có ham muốn về phúc lạc, chừng nào mà  phúc  lạc  vẫn  làm  bạn  quan  tâm,  cái  nghèo  của  bạn vẫn  còn  tiếp  diễn.  Bạn  là  hoàng  đế  chỉ  khi  bạn  từ  bỏ phúc lạc như cách hạt mầm từ bỏ lớp vỏ của nó.

Đây là năm thể. Đạt tới thể thứ năm là siêu việt, bởi vì ngay khi bạn đạt tới thể thứ năm, bạn đang đứng gần với  điều  thiêng  liêng  đến  mức  bạn  bị  kéo  vào.  Thế  thì chẳng  phải  làm  gì  cả.  Cũng  giống  như  khi  hoa  nổi  gần xoáy nước: dần dần nó tới gần xoáy nước hơn, và khi nó chạm vào tầng thứ nhất của ngoại vi xoáy nước thì nó bị kéo xuống vực, nó chìm sâu.

Nỗ lực của con người là cần để đạt tới thể thứ năm, nhưng  không  nỗ  lực  nào  được  cần  tới  để  vượt  ra  ngoài điều đó. Do đó người còn nhớ được khi nỗ lực để đạt tới thể thứ năm rằng chính ân huệ, lòng nhân từ, lòng tốt và từ  bi  của  điều  thiêng  liêng  đã  kéo  mình  từ  đó  đi  tiếp, người này được ân huệ giúp cho. Nhưng nếu ai đó, trong nỗ lực để đạt tới thể thứ năm bắt đầu nghĩ rằng tự mình có thể làm được, thế thì bắt đầu với điều đó đã là khó để đạt  tới  thể  thứ  năm.  Và  cho  dù  người  đó  có  đạt  tới  thể thứ năm, trong tính kiêu căng của mình người đó có thể đứng đó mà nghĩ, “Nếu mình đã làm nhiều đến thế, mình cũng có thể vượt ra ngoài thể thứ năm. Nếu mình đã có thể  đến  nơi  xa  xôi  này,  sao  mình  phải  cần  ân  huệ  của điều thiêng liêng?” Thế thì có thể là người đó vẫn đứng ở  ngưỡng  cửa  và  lực  hấp  dẫn  có  thể  không  chạm  vào người đó, có thể không có tác dụng cho người đó, bởi vì cảm  nhận  của  người  đó  là  phần  bản  chất  trong  đó  để điều đó có tác dụng - người đó phải sẵn sàng bị hút vào, chỉ thế thì việc này mới vận hành.

Do đó chúng ta không gọi nó là lực hấp dẫn, chúng ta gọi nó là ân huệ. Có lí do cho điều này. Lực hấp dẫn hoàn toàn mang tính cơ giới, lực hấp dẫn hoàn toàn máy móc. Thanh nam châm không phải tự nó sẵn sàng trước một  thanh  nam  châm  lớn  hơn  sẽ  hút  nó.  Không  sự  sẵn sàng  nào  là  cần  tới  về  phần  của  thanh  nam  châm  nhỏ. Hòn đá có thể không muốn bị hút xuống, nhưng nếu bạn thả nó thì đất sẽ hút nó xuống.

Do đó chúng ta đã gọi lực này là ân huệ; nó không phải là cơ giới.

Chuẩn  bị  là  cần  thiết  để  nhận  ân  huệ  này...  bàn  tay người  ta  cần  phải  để  mở,  giang  ra để đón  nhận; chỉ thế thì ân huệ này mới có thể xảy ra.

Việc hiểu về ân huệ là chìa khoá để siêu việt lên trên thể thứ năm, để đi vào cái ta vô thể.

Đủ cho hôm nay.

Bây  giờ  chúng  ta  nên  cố  gắng  đạt  tới  thể  thứ  năm. Nhớ  tới  ân  huệ  của  điều  thiêng  liêng.  Có  thể  là  bạn  lại rơi vào trong trường hấp dẫn và bị hút vào.

Những người muốn tham gia một cách sôi nổi có thể tới vùng nền cao này còn những người đi chậm nên đứng sang hai bên. Không người nào nên còn lười biếng trong vùng  nền  cao.  Nếu  bạn  muốn  đi  chậm,  cho  dù  chỉ  hơi chút, đứng sang hai bên.

8 Vượt ra ngoài giác quan

Tuỳ theo khuynh hướng của người ta về vui thích hay đau đớn, khi người ta tập trung vào hài lòng thì đó là tâm trí mang tính sướng, còn khi người ta tập trung vào không hài lòng thì đó là tâm trí mang tính khổ.

Người làm là cái nảy sinh từ các hành động của linh hồn được hiện thân trong nỗ lực của nó để đạt tới sướng và để tránh khổ.

Các giác quan - thính giác, xúc giác, thị giác, vị giác, khứu giác - đều là nguyên nhân cho cả sướng và khổ.

Khi linh hồn bị đồng nhất với thân thể có được do nghiệp thì đây là linh hồn được hiện thân mắc bệnh.

Để  đạt  tới  cái  trống  rỗng  bên  trong  nhất  của  bạn, được  bao  bởi  năm  thể,  sự  hiện  hữu  của  bạn,  cái  bị  trói buộc  bởi  những  tầng  này  của  thân  thể,  điều  cốt  yếu  là hiểu được bản chất của sướng và của khổ, cái gây ra sự tù túng này.

Thân  thể  không  trói  buộc  bạn,  nó  không  thể  trói buộc được. Chính ý tưởng của bạn rằng thân thể có thể cho  bạn  sướng  mới  trói  buộc  bạn  vào.  Nếu  bạn  có  ý tưởng rằng nhà tù có thể chuyển giao sướng, bạn trở nên bị trói buộc ngay với nhà tù này.

Tại  đây  cần  hiểu  rằng  điều  đó  không  phải  hệt  như khi  ai  đó  khác  khoá  cửa  nhốt  bạn  trong  nhà  tù;  nhà  tù này  chúng  ta  đang  nói  tới  là  chọn  lựa  của  riêng  bạn  và không ai khác chịu trách nhiệm về việc đặt bạn vào đó. Cho nên trở nên tự do với tù túng này là rất khó nhưng cũng rất dễ. Nó khó bởi vì bản thân bạn đã tạo ra tù túng này và do đó bạn phải tận hưởng tù túng đó, bằng không thì  sẽ  chẳng  có  lí  do  gì  để  bạn  ở  lại  đó  cả.  Nếu  ai  đó khác  đã  trói  bạn  lại,  bạn  sẽ  không  thích  thú  gì  điều  đó. Nhưng  bạn  đã  tự  trói  mình  lại,  do  đó  mới  khó  khăn. Cũng dễ dàng phá ra để thoát khỏi sự tù túng này bởi vì bạn  tự  đặt  xiềng  xích  vào  mình,  cho  nên  bất  kì  khi  nào bạn  chọn  thì  chúng  cũng  có  thể  bị  phá  vỡ.  Nếu  ai  đó khác đã trói bạn lại, chỉ muốn được tự do cũng vẫn chưa đủ; sẽ cần vật lộn để phá vỡ xiềng xích, sức mạnh sẽ là nhân tố quyết định. Còn nếu người khác mạnh hơn bạn, tự do của bạn sẽ không chắc chắn.

Nếu  chúng  ta  tự  xiềng  xích  mình  lại,  chúng  ta  phải tận hưởng điều đó theo cách nào đó; điều đó không toàn đau đớn được. Có thể sướng này chỉ là ảo tưởng, có thể nó chỉ có vẻ tồn tại - ấy vậy mà nó vẫn hiện hữu. Có thể nó là tựa mơ - có thể là nó giống ảo ảnh, nơi không có nước, chỉ có vẻ có đó thôi. Khi bạn khát, thậm chí cái gì đó  chỉ  dường  như  là  nước  cũng  đủ.  Người  khát  không thể  có  khả  năng  xa  hoa  nghĩ  về  liệu  nước  trông  thấy  ở chỗ xa kia có thực tồn tại hay không, người đó đơn giản chạy về hướng nó.

Tất  cả  mọi  nỗ  lực  của  chúng  ta  đều  được  định  tâm xung  quanh  sướng  và  khổ;  do  đó  điều  cốt  yếu  là  hiểu bản chất thực của sướng và khổ. Có thể đấy chỉ là vì có khả  năng  hoặc  sướng  hay  khổ  mà  điều  này  trở  thành nguyên nhân của tù túng của chúng ta.

Sướng  là  gì  và  khổ  là  gì?  Chúng  có  vẻ  mâu  thuẫn nhau, hoàn toàn đối lập với nhau, nhưng không phải như vậy  đâu.  Chúng  là  hai  mặt  của  cùng  một  đồng  tiền. Chúng ta không chú ý tới nó, nhưng một điều kì lạ xảy ra: điều chúng ta gọi là sướng hôm nay trở thành khổ của chúng ta ngày mai, điều chúng ta gọi là khổ hôm nay có thể trở thành sướng của chúng ta ngày mai. Trong thực tế  ngày  mai  là  quá  xa  xôi  -  chỉ  trong  vài  khoảnh  khắc sướng của chúng ta có thể trở thành khổ. Cũng có thể là ngay cả khi chúng ta gọi nó là sướng thì nó đã trở thành khổ rồi.

Những  người  đã  nghiên  cứu  về  tâm  trí  con  người đều khẳng định sâu sắc rằng ngay khi ai đó nói, “Đây là sướng,” nó đã bị chuyển thành khổ rồi. Bởi vì nếu nó là sướng,  không  có  chỗ  thậm  chí  để  nói  “Đây  là  sướng.” Bạn chỉ có chỗ khi nó đã biến mất.

Điều thứ nhất cần được hiểu là ở chỗ sướng và khổ là  không  mâu  thuẫn,  chúng  là  đổi  lẫn  cho  nhau  được, giống như sóng - đôi khi vỗ lên bờ này và đôi khi vỗ lên bờ kia. Chúng ta tất cả đều biết về điều này, và chúng ta đã thấy  sướng  đổi  thành  khổ,  nhưng  chúng  ta  chưa  bao giờ học từ  nó cả. Chúng ta không cho phép tâm trí học bài  học  của  nó;  ngay  khi  sướng  này  biến  thành  khổ, chúng ta lập tức xô đi tìm nguồn sướng khác. Chúng ta không  dừng  lại  để  xem  chúng  ta  đã  biết  gì  khi  sướng hôm  qua  đã  trở  thành  khổ  hôm  nay  -  và  có  thể  điều  đó bao giờ cũng như thế, rằng bất kì cái gì chúng ta biết tới là  sướng  đều  sẽ  cần  đổi  thành  khổ.  Tâm  trí  sẽ  nói  rằng điều này thực tế đã là khổ ngay chỗ đầu tiên; đã phải có sai  lầm  nào  đó  -  điều  đó  đã  phải  là  khổ,  cảm  nhận  nó như sướng chỉ là ảo tưởng.

Đó là lí do tại sao điều đáng ngạc nhiên là bạn càng tưởng  tượng  sướng  lớn  bao  nhiêu,  bạn  càng  khổ  bấy nhiêu khi nó thay đổi. Nếu bạn không lấy nhiều sướng từ cái  gì  đó,  khổ  cũng  giảm  đi  theo  cùng  tỉ  lệ  khi  nó  thay đổi. Tỉ lệ sẽ là như nhau.

Chẳng  hạn,  nếu  một  người  có  hôn  nhân  do  bố  mẹ thu  xếp  ấn  định,  người  đó  không  có  nhiều  trông  đợi  về sướng. Kết quả là người đó không rất khổ. Hôn nhân thu xếp không đem lại nhiều khổ như hôn nhân vì tình, bởi vì không có nhiều trông đợi về sướng qua hôn nhân thu xếp. Cái gì có đó mà bị phá đi? Cái gì có đó mà bị làm hỏng  hay  tan  nát?  Sẽ không  có  khổ  lớn  khi  nó  tan  vỡ - về tình yêu tàn lụi đi, về chia tay. Mong đợi càng lớn thì khổ theo sau càng lớn.

Trong  một  trăm  năm  qua,  phương  Tây  đã  tin  rằng hôn nhân vì tình sẽ đem lại nhiều sướng cho cuộc sống của họ. Và họ cũng phải. Nhưng điều họ đã không biết là ở phía bên kia, rằng hôn nhân vì tình cũng đem lại nhiều khổ, rằng điều đó tới theo độ đo ngang nhau. Mong đợi sướng càng lớn, khổ càng lớn khi nó thay đổi. Người  phương  Đông  trí  huệ  theo  một  cách  nào  đó, cách  tiếp  cận  của  họ  khác.  Họ  đã  cố  gắng  không  trông đợi  quá  nhiều  sướng  cho  nên  khi  thay  đổi  không  tránh khỏi kéo tới, nó không đem lại quá nhiều khổ.

Hôm nhân thu xếp không cho quá nhiều sướng cũng không quá nhiều khổ. Cho nên hôn nhân thu xếp có tác dụng,  trong  khi  hôn  nhân  vì  tình  lại  không  có  tác  dụng bởi  vì  khi  mọi  sự  thay  đổi  sau  mong  đợi  về  sướng  quá nhiều,  nó  đem  lại  nhiều  khổ.  Khi  đỉnh  cao  được  ham muốn và vực thẳm lại xảy ra, tan vỡ là chắc chắn.

Con người chỉ có thể bước trên đất bằng nơi không có  quá  nhiều  vực  thẳm  không  quá  nhiều  đỉnh  cao.  Con người  không  thể  bước  đi  rất  lâu  ở  nơi  việc  ngã  từ  đỉnh cao xuống vực thẳm là không tránh khỏi. Đây là lí do tại sao,  sau  việc  kinh  nghiệm  mới  một  trăm  năm,  phương Tây  đang  dịch  chuyển  từ  hôn  nhân  vì  tình  sang  không hôn nhân gì cả.

Trong năm nghìn năm, hôn nhân thu xếp không tình yêu  đã  có  tác  dụng  ở  phương  Đông.  Hôn  nhân  không tình  yêu  giống  như  đất  bằng  -  không  vực  sâu,  không đỉnh  cao.  Nhưng  phương  Tây  không  thể  duy  trì  khái niệm  về  hôn  nhân  vì  tình  trong  ngay  cả  một  trăm  năm. Bây  giờ  người  thông  minh  đang  vứt  bỏ  đi  toàn  bộ  thể chế hôn nhân; dường như chẳng cần tiếp tục nó nữa. Với mục  đích  sướng  hơn  mọi  người  đang  chọn  vẫn  còn  tự do, thể chế hôn nhân đang bị bỏ đi.

Nhưng  đây  lại  cũng  là  cùng  sai  lầm  đó  thôi.  Người ta  cứ  cho  rằng  hôn  nhân  thu  xếp  nên  bị  bỏ  đi  với  mục đích  đạt  tới  nhiều  sướng  hơn,  điều  được  cho  là  có  sẵn trong  hôn  nhân  vì  tình.  Hôn  nhân  vì  tình  quả  có  cho nhiều sướng hơn, nhưng chỉ thỉnh thoảng thôi, và thế rồi nó bỏ lại vực thẳm khổ đằng sau. Và vực thẳm khổ này dường như còn sâu sắc hơn nhiều nếu so với sướng tạm thời.

Giới  trí  thức  phương  Tây  lại  lặp  lại  cùng  sai  lầm bằng  việc  bỏ  hôn  nhân  đi  với  hi  vọng  đạt  tới  nhiều sướng  hơn.  Điều  họ  không  hiểu  là  ở  chỗ  nhiều  sướng hơn  cũng  sẽ  được  theo  sau  bởi  nhiều  khổ  hơn.  Sai  lầm này  là  tự  nhiên,  bởi  vì  chúng  ta  chỉ  biết  sướng  và  khổ như  những  cái  đối  lập,  không  như  chúng  đang  thực  sự hiện  hữu  -  một  thực  tại  tuôn  chảy,  thay  đổi  lẫn  nhau. Chúng  đổi  lẫn  nhau  vào  mọi  lúc,  thậm  chí  không  ngắt quãng một chút trong sự liên tục.

Dựa  trên  hiểu  biết  này,  phương  Đông  đã  tiến  hành một  thực  nghiệm  khác  -  rằng  nếu  sướng  chuyển  thành khổ,  tại  sao  khổ  không  thể  được  chuyển  thành  sướng? Hiểu biết này đã cho sinh thành ra nguyên tắc tapa, làm thuần  khiết  qua  khổ  hạnh.  Nguyên  tắc  làm  thuần  khiết qua  kỉ  luật  khổ  hạnh  này  là  duy  nhất.  Nó  bắt  nguồn  từ hiểu biết rằng nếu sướng chuyển thành khổ, phải không khó  khăn  gì  trong  việc  chuyển  khổ  thành  sướng.  Trong thực  tế  ở  phương  Đông  người  ta  đã  tìm  ra  rằng  khổ  có thể  được  chuyển  thành  sướng  -  nếu  bạn  chấp  nhận  khổ của  mình,  nó  bắt  đầu  biến  thành  sướng.  Nếu  bạn  được lắng  đọng  vào  sướng  của  mình,  nó  bắt  đầu  biến  thành khổ.

Thay đổi tới qua chấp nhận của bạn. Bất kì khi nào bạn chấp nhận tình huống, nó trở thành sẵn sàng để thay đổi. Ngay khi bạn chấp nhận nó, thay đổi bắt đầu. Ngay khi  bạn  nói,  "Đây  là  sướng,  mình  muốn  sống  chỉ  trong sướng  này,  mình  không  muốn  nó  thay  đổi,”  nó  đã  bắt đầu thay đổi. Nếu bạn có khả năng nói điều này, ngay cả trong  khổ:  “Mình  chấp  nhận  nó  và  không  cần  thay  đổi gì” - bạn sẽ đi theo nguyên tắc này của việc tự làm thuần khiết.  Và  điều  rất  thú  vị  là  để  ý  rằng  khổ  biến  thành sướng.

Nếu bạn phải chọn giữa hai cách, trí huệ hơn là chọn nghệ  thuật  đổi  khổ  thành  sướng  chứ  không  chọn  nghệ thuật  đổi  sướng  thành  khổ.  Tại  sao  lại  như  vậy?  Bởi  vì người  đã  xoay  xở  chuyển  khổ  của  mình  thành  sướng, sướng  của  người  đó  không  chuyển  ngược lại  thành  khổ nữa.  Nếu  người  đó  thậm  chí  có  thể  chuyển  khổ  thành sướng,  làm  sao  sướng  của  người  đó  lại  đổi  thành  khổ được?  Khi  một  người  có  thể  thậm  chí  đổi  khổ  thành sướng,  sướng  không  còn  có  quyền  lực  gì  với  người  đó nữa và do đó việc đổi sang cái đối lập của nó không xảy ra.

Trong  thực  tế  ai  đó  có  thể  đổi  khổ  của  mình  thành sướng thì đã vứt bỏ ham muốn về sướng rồi, đó là lí do tại  sao  người  đó  có  thể  thay  đổi  được  điều  đó.  Và  khi không có ham muốn về sướng, sướng mất khả năng của nó để tự đổi thành khổ. Thực nghiệm với điều đó và bạn sẽ ngạc nhiên.

Chấp nhận là giả kim thuật sâu sắc nhất cho biến đổi bên trong bản chất con người. Chấp nhận khổ khi nó tới với bạn. Chính bởi vì bác bỏ mà mới có khổ, chính bởi vì  từ  chối  mà  mới  có  khổ.  Chấp  nhận  bất  kì  cái  gì  tới một  cách  toàn  tâm,  đồng  ý  với  bất  kì  cái  gì  tới  -  ôm choàng lấy nó, sống với nó, không ham muốn loại bỏ nó

-  và  bỗng  nhiên  bạn  sẽ  thấy  rằng  mọi  thứ  đã  thay  đổi. Điều ban đầu bạn cảm thấy là khổ đã biến thành sướng qua chấp nhận của bạn.

Sướng  có  thể đổi  thành  khổ,  khổ  đổi  thành  sướng  - tại sao? Bởi vì chúng là hai mặt của cùng một đồng tiền. Và  tại  sao  chúng  thay  đổi?  Cái  gì  là  lí  do  cho  thay  đổi này?  Trong  thực  tế  khi  một  người  sống  trong  sướng, người đó thậm chí có thể phát chán với sướng. Liên kết lâu  dài  gây  ra  chán  chường  -  điều  đó  là  tự  nhiên.  Ngay cả sướng cũng có thể trở thành chán ngán.

Bạn  yêu  ai  đó  và  muốn  bầu  bạn  cùng  người  đó  cả hai  mươi  tư  giờ  một  ngày,  nhưng  nếu  bạn  cùng  ở  với người đó mọi lúc thì cuối cùng bạn sẽ muốn mình có thể tống khứ người đó đi, ít nhất thì cũng thỉnh thoảng như vậy. Bạn sẽ muốn một mình một chốc. Điều này là rất tự nhiên.  Bây  giờ,  tách  rời  với  người  ở  cùng  bạn  mãi  lại đem cho bạn sướng, đem lại sướng.

Người ta trở nên chán. Tâm trí mệt mỏi. Trong thực tế  tâm  trí  mệt  mỏi  về  bất  kì  cái  gì  bạn  trở  nên  biết  rõ. Tâm trí sẽ mệt mỏi về bất kì cái gì mà nó biết rõ. Thế thì nó  sẽ  bắt  đầu  tìm  kiếm  cái  gì  đó  mới.  Ngay  cả  thứ  có hương vị cũng có thể nhanh chóng trở thành vô vị. Đừng lặp lại món ăn mà bạn thích hôm nay vào ngày mai, cho dù  bởi  sai  lầm...  hay  ngày  kia;  bằng  không  bạn  sẽ  làm mất ưa thích về nó. Hiền nhân này nói: khi người ta tập trung vào hài lòng thì đó là tâm trí mang tính sướng, còn khi người ta tập trung vào không hài lòng thì đó là tâm trí mang tính khổ.

Tưởng  tượng  cái  gì  đó  hài  lòng  là  sướng,  và  tưởng tượng  cái  gì  đó  không  hài  lòng  là  khổ.  Và  hài  lòng  đổi thành  không  hài  lòng  và  không  hài  lòng  đổi  thành  hài lòng.

Người  nghiện  rượu  nói  rằng  lúc  đầu  rượu  chẳng  có vị ngon; họ nói rằng bạn phải phát triển việc thưởng thức nó. Những người biết đều nói rằng thực tế vị giác phải bị làm cùn đi, nó phải bị phá huỷ. Khi bạn bắt đầu uống cà phê, đâu có thấy vị ngon, nhưng người uống cà phê nói, “Đừng  lo,  cứ  uống  đi  sẽ  cảm  thấy  ngon  hơn.  Bạn  phải phát triển việc thưởng thức nó.”

Con  người  bằng  cách  nào  đó  đã  phát  triển  việc thưởng thức về bất kì cái gì! Bạn bắt đầu hút thuốc; ngày đầu tiên thực sự khó chịu, nhưng bạn tưởng tượng rằng việc đó phải là vui thích bởi vì mọi người đều đang tận hưởng  nó,  và  họ  không  thể tất  cả  đều  là  kẻ ngu.  Người mới hút thuốc thấy rằng ngay cả những người ngăn cấm hút  thuốc  cũng  hút  thuốc.  Họ  đang  nói,  “Chúng  ta  bị nghiện rồi; bạn đừng bắt đầu hút thuốc.” Người mới hút thuốc  cảm  thấy  phải  có  bí  mật  gì  sâu  sắc,  cái  gì  đó  bị giấu kín, niềm vui thích nào đó để tận hưởng mà lại đang bị  từ  chối  dành  cho  mình.  Khi  người  đó  hút  thuốc  lần đầu tiên thì thấy khó chịu đến mức dường như khó mà là vui thích được. Hít khói vào là cảm thấy đắng, chẳng có gì  dễ  chịu  ở  đó  cả  -  làm  cho  người  đó  phát  ho  và  cảm thấy  bứt  rứt,  đầu  phát  nóng  -  nhưng  người  đó  hi  vọng vui  thích  nào  đó  và  cứ  tưởng  tượng  rằng  sướng  sẽ  xảy ra. Dần dần khổ này đổi thành vui thích. Dần dần không thoải mái này đổi thành sướng.

Thực  hành  biến  khổ  thành  vui  thích  và  vui  thích thành khổ. Nếu bạn cứ dung thứ cho khổ, nhạy cảm của bạn sẽ giảm đi và bạn trở nên quen với nó. Khổ trở thành thói  quen.  Nếu  bạn  sướng  liên  tục,  điều  đó  tạo  ra  chán chường,  nó  tạo  ra  không  thoải  mái,  và  bạn  cũng  muốn gạt bỏ nó đi.

Nếu chúng ta có thể hiểu hài lòng là gì và không hài lòng là gì, chúng ta có thể hiểu làm sao sướng biến thành khổ.  Hài  lòng  là  gì?  Bạn  gọi  cái  gì  là  hài  lòng?  Hiền nhân  này  đã  nói:  Cái  thuận  theo  và  hợp  với  các  giác quan là hài lòng - trong hài hoà với giác quan, không với bạn  -  còn  cái  không  thuận  theo  và  không  hợp  với  các giác quan là không hài lòng.

Âm  nhạc  làm  hài  lòng  khi  các  rung  động  của  âm nhạc là hài hoà với tai bạn - thế thì nó không làm huyên náo bạn, thế thì âm nhạc không gây rắc rối cho bạn mà thay vì thế nó giúp làm bình lặng huyên náo bên trong. Nhưng điều này không phải bao giờ cũng như vậy. Với người  trong  im  lặng  sâu  sắc  thậm  chí  âm  nhạc  cũng  là không  hài  lòng,  bởi  vì  ngay  cả  âm  nhạc  cũng  là  náo động.

Một  nhạc  sĩ  phương  Tây  vĩ  đại,  Schubert,  hay  nói điều này về âm nhạc: Âm nhạc là hợp thành của những âm thanh ít gây khó chịu nhất, ít huyên náo nhất. Nhưng có  huyên  náo,  bởi  vì  sau  hết,  âm  nhạc  nữa  cũng  là  kết quả của hư cấu. Âm nhạc tối thượng là im lặng, và với ai đó biết cái im lặng đó, âm nhạc không phải là niềm vui cho tai người đó.

Hui-Hai là một nhạc sĩ Trung Quốc vĩ đại. Nhạc ông ấy càng đi sâu hơn, đàn của ông ấy càng trở nên im lặng hơn.  Thế  rồi  một  hôm  ông  ấy  ném  đàn  đi.  Danh  tiếng của  ông  ấy  đã  lan  xa  và  rộng,  mọi  người  hay  tới  nghe ông ấy từ những chỗ xa. Nhưng ngày hôm sau, vào buổi sáng,  khi  khách  thăm  mới  tới  nghe  ông  ấy  và  họ  thấy ông ấy đang ngồi đó dưới gốc cây không có đàn, họ hỏi ông ấy đàn đâu rồi.

Hui-Hai trả lời, “Bây giờ đàn đã trở thành náo động cho âm nhạc. Khi âm nhạc trở thành đầy đủ, đàn phải bị bỏ đi.”

Và có lí do cho điều đó.... Nếu chúng ta hiểu điều đó đúng, âm thanh của nhạc là dành cho tai chúng ta bởi vì có  biết  bao  nhiêu  âm  khó  chịu  bên  trong  chúng  ta,  có biết bao nhiêu huyên náo và biết bao nhiêu hỗn loạn bên trong  chúng  ta.  Trong  hỗn  loạn  đó,  những  âm  đang  ca lên  này  giống  như  sự  thanh  bình.  Chúng  tạo  cho  cảm giác vui thích, chúng an ủi, và chúng tạo ra một loại im lặng.  Nhưng  nếu  âm  nhạc  là  hỗn  loạn,  chỉ  là  tiếng  ồn điên cuồng, nó trở thành đáng ghét và làm đinh tai bởi vì nó tạo ra không thoải mái và không đạt tới thanh bình.

Bên  trong  cơ  thể  thể  chất  của  chúng  ta,  các  giác quan là những cánh cửa cho phép những điều xảy ra xuất hiện ở thế giới bên ngoài được đi vào bên trong. Bất kì cái gì làm cho chúng cảm thấy bình thản và yên tĩnh đều làm  hài  lòng  chúng,  bất  kì  cái  gì  làm  cho  chúng  không thoải mái đều không hài lòng chúng. Đấy tất cả là ngụ ý cho  "hài  lòng"  và  "không  hài  lòng",  không  có  gì  nhiều hơn  thế.  Nhưng  điều  làm  yên  tĩnh  cho  các  giác  quan hôm nay lại có thể làm náo động chúng ngày mai, bởi vì các  giác  quan  bản  thân  chúng  giống  như  dòng  sông chảy, thay đổi từ khoảnh khắc nọ sang khoảnh khắc kia.

Chẳng  hạn,  một  nhân  viên  mới  đi  làm  ở  đường  sắt Ấn Độ; anh ta nằm xuống ngủ trên sân ga tầu nhưng anh ta không thể ngủ được chút nào bởi vì tiếng ồn của tầu hoả tới và đi, đầu máy đổi đường sắt và rúc còi, và nhiều huyên náo khác, không cho phép anh ta ngủ. Tai bị tiếng ồn dồn dập đổ tới, nhưng ngủ là nhu cầu cơ sở, cho nên sau một chốc khó chịu này cũng bị dẹp đi và giấc ngủ hạ xuống.  Nhưng  bây  giờ  điều  xảy  ra  là  ở  chỗ  người  này không  thể  ngủ  được  ở  nhà  bởi  vì  tất  cả  mọi  tiếng  động và rung chuyển đã trở thành một phần của giấc ngủ của anh ta. Anh ta chỉ có thể ngủ được khi tất cả những náo động đó diễn ra, khác đi là không được. Nó đã trở thành một  phần  của  quá  trình  ngủ.  Náo  động  đó  đã  trở  thành cần thiết.

Nhiều người tới tôi phàn nàn về náo động, khó chịu, rắc rối,  và  tôi  biết  rõ  rằng  nếu  họ  bị tước đi  những  náo động  đó,  họ  sẽ  cầu  Thượng  đế  để  lấy  lại  chúng.  Họ không  hiểu;  họ  không  biết  rằng  đây  là  thánh  lễ  của  họ, rằng họ không thể sống mà thiếu những rắc rối này. Nếu họ bị đưa tới chỗ hẻo lánh, họ sẽ muốn trở về trong vòng bốn ngày bởi vì họ sẽ cảm thấy trống trải, trống rỗng, vô nghĩa. Ý nghĩa chỉ tồn tại với họ khi tất cả những rắc rối của họ hiện diện. Tại sao lại có điều này?

Nếu  bạn  nuôi  dưỡng  các  giác  quan  bằng  những  thứ không  thoải  mái,  chúng  sẽ  thích  ứng  với  những  thứ  đó trong vài ngày bởi vì chúng phải quen, chúng bất lực, và khi  chúng  đã  trở  nên  thích  ứng,  những  điều  đó,  đã  có thời là khó chịu, bây giờ lại thành dễ chịu. Hay, nếu bạn liên tục ăn thức ăn ngon, nhạy cảm của bạn sẽ giảm đi và do vậy việc thưởng thức cũng giảm đi, và điều đã có thời là ngon thì trở thành không ưa.

Một nhà thơ nổi tiếng đã tới gặp tôi, và chúng tôi nói chuyện. Chút ít sau đó một nhạc sĩ cũng tới. Nhạc sĩ yêu cầu  nhà  thơ  đọc  vài  bài  thơ.  Nhà  thơ  nói,  "Tôi  xin  lỗi, nhưng tôi thực sự đã chán ngấy với thơ thẩn rồi. Ta nói chuyện  về  cái  gì  khác  đi,  nhưng  đừng  nói  về  thơ  nữa.” Ông ta là một nhà thơ nổi tiếng, nhưng chán với thơ ca. Nhưng  điều  đó  là  tự nhiên. Và đó là lí do tại  sao,  cũng khác ngạc nhiên, chuyện có thể xảy ra là nhiều lần trong cuộc đời, người đó sẽ lấy bước nhảy - bước nhảy lượng tử.

Đôi khi người rất thông minh sẽ bắt đầu mê đắm vào những  thứ  rất  không  thông  minh  chỉ  với  mục  đích  để thay  đổi;  thay  đổi  là  cần  bởi  vì  họ  chán.  Do  đó  bạn  có thể  bắt  gặp  một  chánh  án  của  toà  thượng  thẩm  nào  đó ngồi ngay dưới chân một dân quê rất bình thường, người không có kinh nghiệm gì, không chiều sâu, không giá trị nào.  Điều  gì  đã  xảy  ra  cho  vị  chánh  án  này?  Ông  ta  đã trở nên chán với trí tuệ của mình, ông ta đã có đủ nó rồi. Ông  ta  không  thể  gạt  bỏ  đi  cái  gánh  nặng  trí  tuệ  của mình  chừng  nào  ông  ta  chưa  làm  điều  gì  đó  không  trí tuệ.  Thấy  ông  ta,  và  biết  ông  ta  là  người  trí  tuệ,  nhiều người  ngu  sẽ  theo  sau  ông  ta.  Ông  ta  đã  lát  đường  cho những  người  không  thông  minh  đi  theo  mình,  những người  thậm  chí  không  nhận  biết  rằng  ông  ta  đơn  giản chán trí tuệ riêng của mình - hoàn toàn chán.

Cái làm hài lòng bây giờ không phải bao giờ cũng sẽ còn làm hài lòng mãi. Có nhiều lí do cho điều này. Bạn đang thay đổi vào mọi khoảnh khắc. Đứa trẻ thích thú đồ chơi  của  nó,  nhưng  sau  một  tuổi  nào  đó  nó  sẽ  không thích  chúng  nữa  bởi  vì  đứa  trẻ  đó  không  còn  là  đứa  trẻ nữa, nó phải ném các đồ chơi đi. Và đây chính là những đồ chơi mà nếu trước kia chúng bị làm hỏng, với đứa trẻ đó  cũng  giống  như  cái  chết  của  người  yêu  vậy.  Nhưng một  ngày  nào  đó  nó  sẽ  bỏ  những  đồ  chơi  này  lại  đằng sau mình bởi vì tâm thức của nó bao giờ cũng phát triển. Điều hôm qua là thích thú thì hôm nay trở thành không thích  thú  nữa.  Đứa  trẻ  sẽ  chạy  theo  các  đồ  chơi  mới, không hiểu rằng đây cũng chỉ là những đồ chơi mà thôi.

Hôm qua nó mặc quần áo cho búp bê, hôm nay nó sẽ mặc quần áo cho người phụ nữ của nó. Nhưng đấy vẫn là cùng một ý tưởng. Hôm qua nó muốn con búp bê của nó  được  ngưỡng  mộ,  hôm  nay  nó  muốn  vợ  mình  được ngưỡng  mộ.  Nhưng  búp  bê  chỉ  là  búp  bê  mà  thôi;  một ngày  nào  đó  nó  sẽ  vứt  bỏ  búp  bê  chẳng  khó  khăn  gì  - không  dễ  như  vậy  với  việc  bỏ  vợ.  Chỉ  vài  ngày  tâm  trí nó sẽ chán ngán với cô ấy và nó sẽ trong khổ não, thế rồi những  lời  hứa  và  đảm  bảo  cũ  sẽ  tạo  ra  vấn  đề.  Con người  thấy  mình  bị  ràng  buộc  bởi  sáng  tạo  của  riêng mình:  “Mình  đã  tạo  ra  mọi  thứ  này,  mình  đã  nói  tất  cả những  điều  đó,  và  bây  giờ  khó  mà  quay  lưng  với  nó được.” Bây giờ cái duyên đã mất, say đắm đã qua và anh ta không còn thú vị gì với cô ấy nữa.

Chúng ta liên tục thay đổi. Khi cũng người đàn ông này còn trẻ, anh ta đã không thích đi tới đền thờ. Anh ta sẽ đi qua đền thờ mà nghĩ rằng mọi người phải điên mới đi  tới  đó.  Thế  thì  nhà  chứa  là  nơi  anh  ta  thích  hơn  và thấy  thoải  mái  hơn,  ngôi  đền  là  nơi  dành  cho  kẻ  ngu. Nhưng  ngôi  đền  chẳng  mấy  chốc  lại  trở  thành  có  ý nghĩa.

Karl Gustav Jung đã viết trong hồi kí của mình rằng phần  lớn  bệnh  nhân  tới  ông  ấy  điều  trị  đều  trên  bốn mươi tuổi. Vấn đề duy nhất của họ là ở chỗ họ đã quên mất  cổng  ngôi  đền  ở  đâu,  rắc  rối  duy  nhất  với  họ  là  ở chỗ họ thậm chí đã không biết về sự tồn tại của ngôi đền. Sau  bốn  mươi  tuổi  cổng  ngôi  đền  bắt  đầu  trở  nên  có  ý nghĩa... nhưng ngay cả nó cũng là đồ chơi mà thôi. Có đồ chơi cho trẻ con, cho thanh niên và cho người già, và chừng nào chưa tới ngày bạn phát ngán với tất cả những trò đó, chừng nào và cho tới khi bạn chưa trở nên tự do với mọi đồ chơi của mình, rắc rối của bạn sẽ vẫn cứ còn dai dẳng, mặc dầu chúng sẽ thay đổi.

Cho  nên  ai  đó  đã  trở  nên  chán  với  việc  tô  điểm người  phụ  nữ  của  mình  bây  giờ tô  điểm  cho  bức tượng Rama của mình và phô trương bức tượng thượng đế của mình. Nhưng người đó không hiểu rằng điều này nữa sẽ không kéo dài. Cái mốt nhất thời mới này có thể tiếp tục được  bao  lâu?  Người  ta  có  thể  cứ  đổi  búp  bê  được  bao lâu?  Nhưng  người  đó  không  thể  quan  niệm  được  rằng cái  làm  hài  lòng  hôm  nay  sẽ  trở  thành  chán  phèo  ngày mai. Chúng ta có thể làm được gì? Cố hiểu bản chất của thích và không thích.

Bất kì cái gì có vẻ như vừa ý với các giác quan vào khoảnh khắc nọ, bất kì cái gì có vẻ như êm đềm và nhịp nhàng,  đều  được  gọi  là  sướng,  còn  cái  ngược  lại  chúng được  gọi  là  khổ.  "Mình  thích  sướng  và  mình  ghét  khổ; mình  muốn  sướng  tới  thật  thừa  thãi  còn  khổ  thì  đẩy  ra xa.” Ham muốn này là nguyên nhân cho gắn bó với thân thể  bởi  vì  các  giác  quan  của  thân  thể  là  cánh  cửa  cho sướng; và cũng đúng là khổ cũng có thể bị chặn lại. Bởi lí do này tâm thức đồng nhất với thân thể và bị mắc bẫy, và chừng nào mà người ta còn chưa siêu việt lên trên cả sướng  và  khổ  bằng  việc  hiểu  bản  chất  của  mình  một cách đúng đắn, người ta không thể vượt ra ngoài thân thể được. Đó là lí do tại sao, sau khi giải thích về năm thể, hiền nhân này lập tức bắt đầu nói về sướng và khổ.

Nói  về  sướng  và  khổ  là  có  nghĩa,  bởi  vì  chỉ  nói  về năm thể thôi sẽ chẳng ích lợi gì nếu như chúng ta không biết  nguyên  nhân  cho  sự  đồng  nhất  của  mình  với  thân thể.  Trạng  thái  mà  qua  đó  chúng  ta  có  thể  phá  vỡ  sự đồng  nhất  này  là  điều  được  gọi  là  làm  thuần  khiết  qua khổ hạnh.

Không ham muốn sướng, và không ác cảm với khổ; đừng đòi hỏi sướng, và đừng bác bỏ khổ. Ai đó chỉ đòi hỏi sướng và tránh khổ thì sẽ vẫn còn bị gắn bó với thân thể. Ai đó không đòi hỏi sướng và chấp nhận khổ khi nó tới, bắt đầu gạt bỏ đi gắn bó của mình với thân thể.

Chính  mong  đợi  về  sướng  và  sợ  hãi  khổ  làm  cho người  ta  thành  hướng  ngoại,  và  chính  không  mong  đợi vào  sướng  và  không  sợ  khổ  mới  quay  người  ta  vào trong. Đây là khác biệt giữa đam mê và làm thuần khiết qua khổ hạnh.

Nếu  bạn  đòi  hỏi  sướng,  bạn  sẽ  phải  tranh  đấu  cho nó, gìn giữ nó và tránh bất kì khổ nào cũng vậy. Vật lộn ác liệt là không tránh khỏi. Do đó tâm thức bao giờ cũng phải tham dự với bên ngoài trong mọi sự bên ngoài như của cải, quyền lực, tiền bạc, người khác và vân vân.

Làm  thuần  khiết  qua  khổ  hạnh  nghĩa  là  “Không, mình không có ham muốn về sướng. Mình đã biết nhiều sướng  và  đã  thấy  chúng  tất  cả  đều  biến  thành  khổ  biết bao  nhiêu  lần.  Bây  giờ  mình  không  có  ham  muốn  về sướng  thêm  nữa,  mà  cũng  không  có  ham  muốn  tránh khổ.”  Bạn  đã  tránh  khổ  lặp  đi  lặp  lại  nhưng  nó  chẳng bao giờ kết thúc cả, nó chỉ trở thành ngày một dai dẳng và thay vì thế, bạn kinh nghiệm nhiều khổ hơn trong cố gắng  tránh  nó  -  nó  quay  lại  với  việc  báo  thù.  Cho  nên bạn phải không tránh nó mà cũng không đòi hỏi sướng, bây  giờ  chỉ  chấp  nhận  bất  kì  cái  gì  tới.  Bây  giờ  cuộc hành trình bên trong bắt đầu, điều có thể giải phóng bạn khỏi tù túng của thân thể.

Người  làm  điều  gì  đó  để  tạo  ra  sướng  hay  để  tránh khổ,  hiền  nhân  này  gọi  là  người  làm.  Nhưng  người không  thấy  khác  biệt  giữa  sướng  và  khổ,  người  chấp nhận  mọi  tình  huống,  không  tiếp  tục  là  người  làm  nữa, người đó trở thành người vô làm. Và một khi bạn đã trở thành người vô làm, bản thân sự tồn tại trở thành người làm. Trạng thái này cho sinh thành ra khái niệm kì diệu về định mệnh.

Định  mệnh  chẳng  liên  quan  gì  tới  chiêm  tinh  bói toán cả, nó liên quan tới tâm linh; nó chẳng liên quan gì tới đường vân tay cả, nó không có quan hệ với tương lai, nó không liên quan gì tới thầy bói trên phố. Ý tưởng về định  mệnh  được  sinh  ra  khi  bạn  dừng  là  người  làm  và mọi sự bắt đầu xảy ra theo cách của nó. Bạn vẫn còn là người làm chừng nào bạn đang làm điều gì đó để đạt tới sướng  và  để  tránh  khổ.  Nhưng  khi  bạn  dừng  là  người làm, chấp nhận bất kì cái gì tới - không bận tâm về kết quả, dù nó là sướng hay khổ - thì dần dần khác biệt biến mất  và  thậm  chí  còn  khó  nhận  ra  sướng  hay  khổ  nữa. Bạn trở nên dửng dưng với cả hai.

Trong dửng dưng này người làm sẽ biến mất, bởi vì chẳng còn lại cái gì để làm cả. Và điều bạn phải làm là cái gì? Chỉ có mỗi một điều - làm sao để thu được sướng và làm sao tránh khổ. Đó là hoạt động duy nhất của bạn. Bây  giờ  chẳng  hành  động  nào  là  cần  thiết  cả,  vậy  mà mọi  sự  vẫn  cứ  xảy  ra.  Khi  một  người  không  phải  là người  làm  thì  sự  tồn  tại  trở  thành  người  làm,  và  khi  sự tồn  tại  là  người  làm  thì  trạng  thái  này  được  gọi  là  định mệnh, số phận.

Thế thì nếu một người như vậy bị chặt đầu, người đó có thể nói,  “Đây là cách điều  đó  ngụ  ý  vậy.”  Người  đó thậm chí không trách móc kẻ hành hình, bởi vì bây giờ người  đó  tin  cậy  rằng  không  ai  là  người  làm  cả.  Với người đó, người làm đã biến mất - điều đó chỉ có nghĩa là  sự  xảy  ra.  Và  nếu  một  người  như  vậy  bị  đầu  độc, người đó nói, “Điều này nghĩa là việc xảy ra, mình phải uống  thuốc  độc.”  Và  nếu  ai  đó  vào  lúc  uống  thuốc  độc mà nhận ra đấy  là điều xảy  ra,  người đó không thể nào cảm  thấy  giận  dữ  cho  dù  là  một  khoảnh  khắc  đối  với người  đã  đưa  cho  người  đó  thuốc  độc,  bởi  vì  bây  giờ người  đó  biết  rằng  không  ai  là  người  làm  cả.  Người  đó không  buộc  tội  bất  kì  ai  và  không  ai  khác  chịu  trách nhiệm  cả;  bất  kì  điều  gì  cũng  đều  là  định  mệnh  tối thượng,  điều  đó  chẳng  liên  quan  gì  tới  người  khác  cả. Không  có  gì  ngạc  nhiên  là  nếu  một  người  như  vậy  đạt tới sự an bình tối thượng và mãn nguyện tối thượng.

Người chọn giữa sướng và khổ sẽ không bao giờ đạt tới  mãn  nguyện  cả,  người  phân  biệt  giữa  sướng  và  khổ sẽ không bao giờ tìm được thoả mãn cả. Nhưng người bỏ đi mọi phân biệt giữa sướng và khổ được hài lòng.

Đôi khi những ý tưởng có giá trị lại trở thành cơ sở cho   những   khái   niệm   ngu   xuẩn.   Những   người   nói, “Sướng nằm trong mãn nguyện” là người điên, họ không biết  mãn  nguyện  là  gì  và  họ  vẫn  gắn  mãn  nguyện  với sướng. Họ đang dạy bạn rằng nếu bạn muốn sướng, hãy hài lòng. Và vậy mà nếu bạn cố gắng để có sướng, bạn không thể nào được hài lòng, bởi vì ham muốn về sướng là chính nguyên nhân gốc rễ của không hài lòng. Bất kì ai  cố  gắng  vì  sướng  cũng  sẽ  cố  gắng  tránh  khổ,  bằng không  thì  người  đó  không  thể  ham  muốn  sướng  được. Cho nên làm sao người đó hài lòng được? Sướng   không   phải   là   mãn   nguyện,   mãn   nguyện không  phải  là  sướng.  Mãn  nguyện  là  vượt  ra  ngoài  cả sướng và khổ, và chỉ người bỏ qua phân biệt giữa sướng và khổ thì mới được mãn nguyện. Mãn nguyện siêu việt lên trên cả hai. Nếu bạn chọn mãn nguyện vì sướng, bạn đang  trong  ảo  tưởng  và  mãn  nguyện  của  bạn  chỉ  là  lừa dối.

Định mệnh, số phận và số mệnh là những từ tâm linh vĩ đại.  Chúng  đại  diện  cho  trạng  thái  vô  ngã,  trạng  thái không có bản ngã, không phàn nàn, chỗ bất kì cái gì tới thì  đều  hoàn  toàn  được  chấp  nhận  -  và  không  có  lí  do cho  nó  phải  là  bất  kì  cách  nào  khác,  nó  không  thể  nào khác  được.  Ham  muốn  về  bất  kì  cái  gì  khác  không  tồn tại. Mơ rằng cái gì đó khác đáng phải xảy ra không phát sinh.

Nếu chấp nhận toàn bộ này, tận tâm với cái như vậy, làm bình lặng đi mọi con sóng ý nghĩa bên trong bạn, có gì đáng ngạc nhiên trong nó không? Có đáng ngạc nhiên nếu  tất  cả  mọi  con  sóng  trong  bạn  đều  biến  mất  đi không? Và với biến mất các con sóng này, bạn sẽ chìm ngày một sâu hơn vào bên trong mình.

Các giác quan là nguyên nhân cho cả sướng và khổ.

Các giác quan - thính giác, xúc giác, thị giác, vị giác, khứu giác - đều là nguyên nhân cho cả sướng và khổ.

Khi linh hồn bị đồng nhất với thân thể có được do nghiệp thì đây là linh hồn được hiện thân mắc bệnh.

Bạn cư ngụ trong thân thể nhưng bạn không là thân thể. Cư ngụ trong thân thể và bị đồng nhất với thân thể là hai điều khác nhau. Người biết rằng mình ở trong thân thể là linh hồn, còn người nghĩ rằng mình là thân thể là linh hồn được hiện thân - và linh hồn được hiện thân này là mang bệnh, nó bị rơi vào trong ảo tưởng. Nó thực sự không biết cái đang đấy, nó biết bản thân nó là cái không có đấy.

Tại sao đồng nhất với thân thể này lại xảy ra? - bởi vì sướng và khổ! Chừng nào mà chúng ta còn ham muốn sướng và lẩn tránh khổ, chúng ta còn đồng nhất mình với bất kì cái gì dường như là thực hiện điều đó. Người yêu nói với bạn tình của mình, "Không có phân biệt giữa anh và em chút nào nữa... chúng ta đã trở thành một" - mặc dầu cái một này chẳng bao giờ có thể xảy ra cả. Nhưng anh ta nói "Chúng ta đã trở thành một” - tại sao? Bởi vì chúng  ta  muốn  đồng  nhất  với  cái  đem  lại  cho  chúng  ta sướng,  và  bất  kì  khoảng  cách  nào  có  thể  làm  nhỏ  bé  đi cái  sướng  này  thì  cũng  không  thể  chịu  đựng  nổi.  Ngay cả  một  chút  ít  khoảng  cách  cũng  không  thể  chấp  nhận được, phân tách nhỏ bé nhất cũng phải bị xoá bỏ. Chúng ta  muốn  lại  gần  đến  mức  không  còn  khoảng  cách  nào còn lại giữa chúng ta bởi vì bất kì khoảng cách nào cũng đều có thể là cản trở cho sướng của chúng ta.

Do đó chúng ta đồng nhất với cái đem cho chúng ta sướng, và chúng ta tạo ra khoảng cách với cái gây ra đau đớn. Chúng ta tránh nó, chúng ta không muốn nhìn vào nó, và chúng ta không muốn lại gần nó. Chúng ta muốn hoàn  toàn  xa  lánh  nó.  Chúng  ta  thậm  chí  còn  nghĩ  tới việc giết chết ai đó, người gây ra cho chúng ta đau đớn, chính sự kiện là người đó sống tạo ra cảm giác một loại gần   gũi.   Người   đó   có   thể   sống   ở   bất   kì   đâu   -   ở Himalayas, ở Tây Tạng - nhưng nếu người đó còn sống đều  gây  ra  cảm  giác  rằng  “Người  đó  đang  thở  cùng không  khí  mà  mình  thở,”  hay  “Người  đó  đang  ở  dưới cùng  một  bầu  trời  như  mình  đang  ở.”  Chúng  ta  không muốn  dung  thứ  cho  dù  điều  này  về  người  đó,  chúng  ta muốn  khử  bỏ  người  đó;  người  đó  phải  không  sống, người  đó  phải  không  tồn  tại,  chỉ  thế  thì  chúng  ta  mới thấy thoải mái. Khoảng cách giữa chúng ta nên trở thành bao la như khoảng cách giữa người chết và người sống. Cho  nên  bất  kì  ai  gây  cho  chúng  ta  khổ,  chúng  ta  đều muốn đẩy  người đó ra xa, còn bất kì ai là nguyên nhân cho sướng, chúng ta muốn giữ gần gũi.

Bây giờ điều đáng ngạc nhiên là ở chỗ bất kì khi nào chúng  ta  kinh  nghiệm  sướng,  chúng  ta  đều  nghĩ  rằng chúng ta đang có nó từ thân thể mình, nhưng bất kì khi nào  chúng  ta  kinh  nghiệm  khổ,  chúng  ta  đều  cho  rằng chúng ta nhận nó từ ai đó khác. Điều này thực sự là rất đáng  ngạc  nhiên!  Điều  bí  ẩn  là  bất  kì  khi  nào  chúng  ta kinh nghiệm sướng, chúng ta đều cho rằng nó tới từ thân thể  mình,  rằng  không  ai  khác  chịu  trách  nhiệm  cho sướng này, rằng bản thân chúng ta chịu trách nhiệm cho nó.  Nhưng  khi  có  liên  quan  tới  khổ,  chúng  ta  bao  giờ cũng cảm thấy rằng ai đó khác chịu trách nhiệm.

Nếu ai đó yêu bạn, bạn chỉ nghĩ rằng bạn xứng đáng với tình yêu đó, rằng đây là cách nó phải thế, không có lí do nào thậm chí để cảm thấy biết ơn: “Mình xứng đáng để được yêu.” Nhưng nếu ai đó giận bạn, bạn nghĩ rằng người này là đồ vô lại và rằng người đó chỉ toàn giận dữ. Thế thì bạn không coi mình là xứng đáng cho cơn giận này chút nào.

Cả hai điều này là cùng nhau. Bất kì phân chia nào cũng  đều  là  bịa  đặt,  lừa  dối.  Hoặc  là  bạn  chấp  nhận  cả hai  hoặc  bạn  không  chấp  nhận  cả  hai.  Chừng  nào  bạn chọn một trong hai điều này, cuộc hành trình hướng tới chân lí trở nên dễ dàng. Người ta có thể chọn cách nào cũng  được.  Hoặc  là  bạn  xứng  đáng  yêu  và  xứng  đáng ghét - và nếu đây là sự chọn lựa của bạn, cái nọ sẽ phủ định cái kia bởi vì không thể nào cả hai lại có khả năng cùng  lúc  được;  hay  nếu  chọn  lựa  của  bạn  là  ở  chỗ  bạn không cái này cũng chẳng cái nọ, không xứng đáng yêu không xứng đáng ghét - thì thế nữa bạn trở thành trống rỗng.

Nhưng  thủ  đoạn  chúng  ta  hay  dùng  là  chúng  ta  coi hiển  nhiên  việc  chúng  ta  xứng  đáng  với  mọi  sướng  tới trên đường của mình. Nếu khổ tới, nó là món quà của ai đó khác, ai đó khác bao giờ cũng là nguyên nhân cho nó.

Đó là lí do tại sao không ai đã từng hỏi tại sao một điều như sướng lại tồn tại trên thế giới này. Nhưng mọi người  đều  hỏi  tôi,  “Sao  nhiều  khổ  lại  có  trên  thế  giới thế?” Tôi không gặp lấy một người đã hỏi tại sao sướng tồn  tại.  Họ  coi  là  hiển  nhiên  việc  họ  xứng  đáng  được sướng, cho nên chẳng có gì để hỏi, họ coi hiển nhiên đây là cách thức nó phải như vậy. Câu hỏi thực là: “Tại sao có khổ?”

Chưa  bao  giờ  có  ai  hỏi  tôi,  “Tại  sao  con  người sống?”  Họ  hỏi  tôi,  “Sao  con  người  chết?  Sao  có  cái chết?” Sống được coi là hiển nhiên. Nhưng sao có chết? Sống dường như ở bên trong chúng ta, nhưng chết tới từ đâu  đó  bên  ngoài.  Một  ý  tưởng  kì  lạ!  Và  chúng  ta  coi rằng  chết  là  ở  xa  xăm...  tới  từ  bên  ngoài  để  giết  chết chúng  ta.  Sống  là  của  chúng  ta,  nhưng  chết  là  kẻ  ngoại lai mà đôi khi tới trá hình dưới dạng bệnh tật, dưới dạng vi khuẩn hay vi rút, dưới dạng của kẻ thù - nhưng nó bao giờ  cũng  tới  từ  bên  ngoài,  nó  tới  để  giết  chết  chúng  ta. Cho nên câu hỏi của bạn còn lại, “Làm sao để tránh nó?” Và vậy mà bạn cứ nghĩ rằng bạn là bản thân cuộc sống!

Chính  phương  pháp  của  chúng  ta  là  bất  kì  cái  gì  là sướng  đối  với  chúng  ta  và  bất  kì  cái  gì  cho  chúng  ta niềm vui, chúng ta gắn nó với chính mình; còn bất kì cái gì là khổ, đau đớn, chúng ta gắn nó với ai đó khác. Đó là lí  do  tại  sao  các  tôn  giáo  phải  quan  niệm  về  sự  tồn  tại của quỉ Satan cùng với sự tồn tại của Thượng đế. Tất cả những rắc rối này.... Dường như rất khó hiểu cuộc sống mà  không  có  tồn  tại  của  quỉ  Satan.  Có  thể  quan  niệm được rằng Thượng đế là từ bi - nhưng rồi đứa trẻ chết vì ung  thư.  Lời  giải  thích  là  gì?  Và  đứa  trẻ  này  còn  chưa phạm phải tội lỗi nào - không ăn cắp, không giết người, chẳng có gì thuộc loại đó cả - thế mà nó vẫn chết, hay nó được sinh ra mà chết. Nhưng nếu điều đó ngụ ý việc xảy ra theo cách này, tại sao Thượng đế tạo ra nó ngay chỗ đầu tiên? Nếu nó phải được sinh ra mà chết, tại sao điều vô nghĩa này lại xảy ra qua việc sinh? Ít nhất thì Thượng đế cũng phải biết rằng đứa trẻ này được sinh ra rồi chết ngay. Thế thì tại sao ông ấy lại làm lắm điều rắc rối thế?

Cho  nên  chúng  ta  phải  bịa  thêm  ra  một  nhân  vật khác  để  phóng  chiếu,  bởi  vì  chúng  ta  muốn  đồng  nhất bản  thân  mình  với  Thượng  đế.  Nhưng  nếu  ngay  cả Thượng đế cũng đem ung thư tới cho đứa trẻ, trong khi người già muốn chết thì vẫn tiếp tục sống và không thể chết  được,  và  cả  triệu  người  đang  đói,  và  chiến  tranh được tiến hành mà trong đó hàng triệu người chết - nếu tất  cả  những  điều  này  xuất  hiện  mặc  cho  sự  tồn  tại  của Thượng  đế,  làm  sao  chúng  ta  có  thể  đồng  nhất  với

Thượng đế được? Đó là lí do tại sao chúng ta đã giữ cho hình  ảnh  của  Thượng  đế  hoàn  toàn  đức  độ  và  thánh thiện.  Nhưng  chúng  ta  sẽ  giải  quyết  các  vấn  đề  ác  thế nào? Ai gây ra nó? Với điều này một thượng đế khác đã được tạo ra, và chúng ta gọi nó là Quỉ. Quỉ là thượng đế của điều ác, quỉ là đáng trách; Quỉ là nguyên nhân đằng sau mọi điều ác.

Hindu giáo là tôn giáo duy nhất trên trái đất đã dám chấp  nhận  cả  hai  thuộc  tính  này  trong  Thượng  đế  -  và chính  bởi  vì  điều  này  mà  tôi  cho  rằng  không  tôn  giáo nào  khác  có  khả  năng  hiểu  chân  lí  sâu  sắc  như  Hindu giáo.  Người  Hindus  đã  đặt  cả  hai  khía  cạnh  này  vào thượng đế của họ - Mahadeva, hay Shiva - người vừa là đấng  sáng  tạo  và  đấng  huỷ  diệt;  ông  ấy  là  chúa  tể  của chất độc và nước cam lồ. Đó là một phát biểu mạnh bạo! Và  sống  với  một  Thượng  đế  như  vậy  là  một  cuộc  cách mạng vĩ đại bởi vì mọi logic đều phải vứt đi. Tất cả mọi logic  về việc đồng  nhất  bản  thân  chúng  ta  với  cái  thiện và  gạt  cái  ác  sang  bên  sẽ  thất  bại;  rằng  nếu  bạn  ăn  cắp thì là do Quỉ xúi dục, nếu bạn cầu nguyện thì đấy là việc làm của bạn. Ý tưởng kì lạ! Nếu bạn làm từ thiện, đấy là việc làm của bạn, nhưng nếu bạn ăn cắp, có lực quỉ làm việc ăn cắp qua bạn!

Cho  nên  chúng  ta  muốn  được  đồng  nhất  với  việc thiện nhưng không với việc ác. Nhưng thế giới này là tổ hợp  của  cả  hai.  Hoặc  từ  chối  cả  hai  hoặc  chấp  nhận  cả hai; trong trường hợp nào bạn  cũng sẽ được giải phóng khỏi cả hai.

Tù túng của chúng ta với thân thể là bởi vì chúng ta nói rằng thân thể là nguồn gốc của mọi sướng còn bất kì khổ nào đều do người khác gây ra. Và như vậy bạn tránh người khác, hay thay đổi người khác - hay nếu không thì bạn ở với người khác cho tới khi họ bắt đầu gây cho bạn đau đớn, và khi họ gây cho bạn đau đớn, bạn đi khỏi họ. Hôn nhân và li dị không chỉ tồn tại giữa chồng và vợ, nó còn tồn tại trong mọi mối quan hệ.

Một  người  bạn  hay  tới  thăm  tôi  bao  giờ  cũng  hỏi, “Làm  sao  thông  minh  của  tôi  phát  triển  được,  làm  sao thông minh tỉnh táo lại có thể được thức tỉnh trong tôi?”

Tôi sẽ an ủi anh ta rằng, “Nó sẽ phát triển, khả năng của trưởng thành là tồn tại. Nỗ lực đi.”

Anh  ta  sẽ  sung  sướng  đi  và  nghĩ  về  khả  năng  này. Thông minh không thức tỉnh bởi vì có khả năng, nó thức tỉnh  qua  nỗ  lực  của  bạn,  nhưng  anh  ta  sẽ  ra  đi  sung sướng,  và  anh  ta  rất  hài  lòng.  Anh  tới  vì  lời  an  ủi  như vậy cứ một hay hai lần mỗi tháng. Theo cách này, anh ta thu được đủ đà cho mười hay mười lăm ngày, sống như bình thường với sự  an ủi về khả năng này. Điều này sẽ tiếp tục cho quãng mười lăm ngày, và rồi bất kì khi nào anh ta hết xăng, anh ta sẽ lại tới tôi, và lại ra đi với sự tái đảm bảo nào đó.

Điều  này  thỉnh  thoảng  xảy  ra,  và  rồi  tôi  nghĩ  rằng không  có  khả  năng  nào  có  thể  trở  thành  thực  tại  theo cách này, cho nên lần sau anh ta tới thì tôi nói, “Bây giờ thì chẳng còn khả năng nào cả.”

Anh  ta  nhảy  lùi  lại.  Ban  đầu  anh  ta  không  thể  hiểu được  vấn  đề:  “Thầy  ngụ  ý  gì,  không  có  khả  năng  nào sao?”

Tôi  nói,  “Không  có  khả  năng  nào  cả.  Không  có thông minh trong bạn mà có thể phát triển lên, và thông minh  thức  tỉnh  thì  không  dễ  thu  được  thế  đâu.  Nó  nằm ngoài khả năng của bạn, vứt bỏ cái ý tưởng này đi.”

Mặt anh ta tái xanh, và anh ta ra đi rất buồn bã. Bây giờ  anh  ta chống  lại  tôi,  và  anh  ta  nói,  “Con  người  này không đúng.”

Tôi là người đúng khi tôi còn đảm bảo với anh ta về khả  năng  nào  đó,  và  anh  ta  có  thể  ra  đi  một  cách  sung sướng  và  rạng  ngời  với  niềm  vui.  Nhưng  bây  giờ  tôi  là người  sai.  Anh  ta  bảo  với  những  người  khác,  “Chớ  tới ông ấy, ông ấy không phải là người đúng để mà tới.”

Điều này rất kì lạ. Tôi đúng khi tôi làm hài lòng anh ta, và chừng nào tôi còn làm hài lòng anh ta, anh ta nghĩ bản thân mình là vĩ đại bởi vì khả năng này. Nhưng bây giờ tôi đã trở thành nguồn đau đớn cho anh ta bởi vì tôi đã nói rằng không có cách nào cho anh ta trưởng thành, và rằng địa ngục của anh ta là chắc chắn.

Chúng  ta  muốn  đồng  nhất  với  tất  cả  những  cái  làm hài lòng chúng ta, chúng ta muốn sống với nó; và chúng ta muốn tách bản thân mình ra khỏi cái đau đớn. Và như vậy chúng ta bị gắn bó với thân thể mình bởi vì chúng ta nghĩ rằng thân thể là nguồn gốc của sướng của chúng ta. Các  hiền  nhân  đã  gọi  đồng  nhất  này  với  thân  thể  là "bệnh  tật",  bệnh  tật  duy  nhất  -  ảo  tưởng  của  việc  cho rằng linh hồn, cái ta là thân thể.

Cách duy nhất để gạt  bỏ bệnh tật này là nhận ra sự kiện  rằng  thân  thể  là  nguồn  gốc  của  cả  sướng  và  khổ. Chúng  sẽ  phủ  định  lẫn  nhau,  và  thế  thì  bạn  sẽ  phải  tìm cái là nguồn gốc của phúc lạc - cái không phải là sướng cũng không phải là khổ. Phúc  lạc  không  là  sướng  không  là  khổ,  nó  là  thiếu vắng cả hai. Đó là điều chúng ta phải tìm kiếm.

Đủ cho hôm nay.

Bây  giờ chúng ta lùi xa khỏi thân thể...  cố  gắng rút ra khỏi thân thể. 

9 Bạn là nhà tù riêng của mình

Tâm trí, mạch sống, ham muốn, hiếu thảo và đức độ là năm nút cơ sở.

Khi linh hồn được hiện thân bị đồng nhất với bản chất của năm nút này, thì nó không thể tự do khỏi chúng mà không tự hiểu mình.

Vì năm nỗi ưu phiền này linh hồn giống như bệnh tật tinh vi, nên linh hồn được biết tới như ling sharir, sự đồng nhất thân thể.

Đây là nút trong tim.

Cái chiếu sáng tại đó khi tâm thức là kshetragya, người biết.

Tù  túng  của  con  người  không  tới  từ  bên  ngoài  con người, nhà tù của người đó là ở bên trong - nó do người đó  tự  tạo  ra.  Với  chúng  ta  dường  như  là  chúng  ta  chỉ sống  ở  bên  ngoài;  dường  như  là  sướng  tồn  tại  ở  bên ngoài, dường như là khổ tồn tại ở bên ngoài, dường như là tất cả thành đạt đều ở bên ngoài, tất cả mọi thua thiệt và  thắng  lợi  đều  ở  bên  ngoài,  tất  cả  mọi  thành  công  và thất bại đều ở bên ngoài - điều đó chỉ là dường như vậy thôi  theo  cách  này.  Trong  thực  tế  mọi  thứ  đều  ở  bên trong  cả:  mọi  nỗ  lực  đều  là  từ  bên  trong,  mọi  điều  đạt được cũng là ở bên trong; thất bại của chúng ta là ở bên trong, sướng dường như ở bên ngoài được kinh nghiệm từ bên trong và nguồn gốc của khổ dường như tới từ bên ngoài cũng ẩn kín bên trong.

Người yêu của bạn có thể dường như là ở bên ngoài nhưng trung tâm của tình yêu là ở bên trong. Nếu trung tâm  của  tình  yêu  ở  bên  trong  này  bị  phá  huỷ,  thế  thì người ta không thể thấy được người yêu nào ở bên ngoài nữa. Vàng là ở bên ngoài nhưng tham lam về vàng là ở bên trong. Nếu không có tham lam, có gì khác biệt giữa vàng  và  bụi?  Sự  khác  biệt  có  đó  bởi  vì  lòng  tham  này. Việc mở rộng các đối tượng là ra ngoài, nhưng hạt mầm là ở bên trong.

Hiền  nhân  này  mô  tả  năm  nút  cơ  sở;  bệnh  tật  bên trong  của  con  người  đã  được  chia  thành  năm  loại,  như năm nút. Cố hiểu từng và mọi loại này.

Đầu mối thứ nhất là tâm trí và toàn bộ phóng tác của nó.  Tâm  trí  đã  từng  được  gọi  là  sự  rối  rắm,  bệnh  tật, bệnh hoạn. Vì sao?

Nếu  chúng  ta đứng  trên  bờ biển  và có  một  cơn  bão với  sóng  cao  và  gió  mạnh  thổi...  bản  thân  đại  dương  là không thể thấy được, điều thấy được duy nhất là điệu vũ hoang dại của các con sóng gầm. Đại dương cũng ở bên trong những con sóng này và những con sóng này cũng là hình dạng của đại dương - chúng được sinh ra từ đại dương,  chúng  là  hình  dáng  của  đại  dương  -  nhưng  dầu vậy  những  con  sóng  này  vẫn  không  phải  là  đại  dương, bởi  vì  đại  dương  có  thể có  mà  không  có  sóng.  Sau  cơn bão biển lại bình lặng; sóng đã qua, nhưng biển vẫn còn.

Điều  đối  lập  lại  không  bao  giờ  xảy  ra  -  đại  dương không  thể  nào  biến  mất  đi  trong  khi  sóng  vẫn  còn  đấy. Sóng  có  thể  biến  mất  nhưng  đại  dương  sẽ  vẫn  còn.  Sự biến mất của sóng không quấy rối sự tồn tại đại dương, nhưng nếu đại dương biến mất thì không thể nào giữ lại được sóng. Cho nên đại dương là nguồn gốc; sóng xuất hiện rồi biến mất.

Đại  dương  của  tâm  thức  con  người  cũng  giống  hệt như vậy: ý nghĩ là sóng, các hình mẫu nảy sinh trong nó. Đó  là  lí  do  tại  sao  tôi  bảo  bạn  hôm  qua  rằng  không  có những điều như tâm trí an bình. Bạn đã bao giờ thấy cơn bão  an  bình  chưa?  Nói  'cơn  bão  an  bình'  là  điều  vô nghĩa. Nếu nó là bão, nó không thể an bình được, nếu nó là  an  bình,  nó  không  thể  là  bão  được.  Nhưng  chúng  ta nói,  'tâm  trí  im  lặng'  -  đấy  là  lỗi  ngôn  ngữ.  Chừng  nào mà tâm trí có đó, rối loạn còn tiếp tục, bất ổn vẫn cứ dai dẳng.

Náo  động  là  từ  khác  cho  tâm  trí.  Về  mặt  sự  sống, náo  động  và  tâm  trí  là  đồng  nghĩa  -  nhưng  không  có trong  từ  điển.  Nếu  bạn  nhìn  vào  từ  điển,  bạn  sẽ  không tìm ra chỗ nào mà từ 'náo động' có nghĩa là tâm trí, hay

'tâm  trí'  nghĩa  là  náo  động.  Không  cần  phải  là  nhà  từ nguyên  học  để  biết  sự  tồn  tại.  Những  người  biết  tới  sự tồn tại thì không tạo ra ngôn ngữ bởi vì họ nói, "Khó mà diễn đạt được nó trong ngôn ngữ.”

Kinh  nghiệm  sống  này  là:  nơi  có  náo  động  thì  có tâm trí. Tâm trí nghĩa là náo động, cho nên từ 'tâm trí an bình' là mâu thuẫn; trạng thái như vậy không thể tồn tại được.  Cũng  không  có  điều  như  vậy  khi  nói  bệnh  tật mạnh khoẻ hay cơn bão an bình, cho nên cũng không có cái gì như tâm trí an bình cả.

Người  bị  bệnh  có  thể  trở  nên  mạnh  khoẻ,  nhớ  điều đó, nhưng bản thân bệnh tật chẳng bao giờ là mạnh khoẻ được.  Người  bị  bệnh  có  thể  trở  nên  mạnh  khoẻ  bởi  vì bệnh tật không phải là người bị bệnh; nó là tách biệt với người  đó,  nó  tới  rồi  nó  đi.  Điều  rất  thú  vị  là  để  ý  rằng người  ốm  có  thể  có  mà  chẳng  có  bệnh  nào  cả,  nhưng bệnh thì không thể tồn tại mà không có người ốm. Tâm thức  có  thể  tồn  tại  mà  không  có  tâm  trí,  nhưng  tâm  trí không thể tồn tại mà không có tâm thức.

Tâm  trí  là  bệnh  tật.  Hiền  nhân  này  thấy  điều  đó  là granthi  -  một  nút,  tù  túng,  không  thoải  mái,  ốm  yếu. Tâm trí là bệnh tật. Tâm trí là trạng thái rối loạn của tâm thức - náo động, không ổn định và đầy những sóng. Khi an bình được đạt tới, tâm trí biến mất; khi an bình biến mất, tâm trí xuất hiện.

Nếu chúng ta đi sâu vào nó, có lí do tại sao chúng ta lại mô tả nó là nút. Hiểu từ ‘granthi’ đi, bởi vì nó là từ có giá  trị  trong  thuật  ngữ  yoga.  Nó  giá  trị  tới  mức  khi Mahavira trở nên chứng ngộ, người Jainas đã gọi ông ấy là  nirgrantha  -  tự  do  với  mọi  granthis,  mọi  nút  -  người không  có  nút  nào  bên  trong.  Cố  hiểu  khái  niệm  này  về cái nút. Nút  là  một  vật  kì  lạ.  Bạn  phải  đã  thấy  nhiều  nút nhưng chưa bao giờ để ý tới điều này: rằng khi bạn buộc một  cái  nút  trong  dây  thừng,  có  thay  đổi  gì  trong  dây thừng không, trong bản chất của nó, trong sự tồn tại của nó? Nó có nặng thêm không? Có thay đổi về phẩm chất gì không? Điều gì xảy ra cho dây thừng này? Chẳng điều gì  xảy  ra  cho  dây  thừng  cả...nhưng  dầu  vậy  thì,  nhiều điều  vẫn  xảy  ra.  Chẳng  cái  gì  xảy  ra  cho  dây  thừng, chẳng cái gì được thêm vào cho nó và không cái gì bị lấy đi; nó vẫn còn như nó vậy, nhưng dầu vậy nó vẫn không như cũ nữa; nó đã bị buộc nút lại, mắc mứu lại. Bản chất của dây thừng không đổi lấy một chút gì, nhưng cái nút có thể phát sinh mà không làm thay đổi bản chất của nó. Thực tế chẳng có gì thay đổi trong dây thừng cả, vậy mà mọi thứ lại bị thay đổi. Dây thừng không còn dùng được nữa; bây giờ bạn không thể dùng nó để buộc cái gì bởi vì bản thân nó đã xoắn xuýt lại rồi. Bây giờ nó không còn dùng được nữa, nhưng không có thay đổi về phẩm chất, không  có  thay  đổi  về  mặt  tồn  tại  với  nó.  Nó  đã  chẳng thay đổi chút nào.

Và  cái  nút  này  là  gì  vậy?  Nó  có  phải  là  một  vật không? Cố hiểu nó cho đúng. Cái nút này có phải là một vật không? Nếu nó là một vật thì nó đã tồn tại mà không có  dây  thừng,  cái  nút  này  có  thể  đã  bị  gạt  sang  bên. Nhưng  cái  nút  lại  không  thể  bị  tách  khỏi  dây  thừng được.  Điều  đó  không  có  nghĩa  là  dây  thừng  không  thể được tự do với cái nút, nó có thể được tự do. Dây thừng có  thể  được  tự  do  với  nút,  nhưng  nút  không  thể  nào  bị tách  rời  khỏi  dây  thừng.  Bạn  không  thể  tách  cái  nút  và dây thừng thành hai vật được.

Cho nên nút không phải là một vật. Nó không có bản chất, nó không có sự tồn tại độc lập; nó chỉ là một hình dạng - chỉ là một hình hài, chỉ là một dạng mà không có bản chất nào - chỉ là một dạng và không có gì của chính nó  trong  nó  cả.  Bên  trong  nút  này  là  dây  thừng,  nhưng bản thân nút này chẳng có gì bên trong nó cả. Do đó có thể hiểu nó theo cách này: rằng nút không có sự tồn tại bản chất, nó chỉ là dạng, nó chỉ có một dạng.

Đó là lí do tại sao các hiền nhân đã gọi thế giới này là namrup, nghĩa là cái tên và dạng mà không có sự tồn tại bản chất của riêng nó - chỉ giống như cái nút. Cái nút tồn  tại  trong  tên  và  có  thể  nhận  ra được  trong  dạng,  nó tạo ra cản trở và nó có thể được hoàn tác, vậy mà nó lại không  tồn tại.  Cái  nút  là  maya, ảo  tưởng. Những  người biết  đều  nói  rằng  thế  giới  này  là  cái  nút  về  tên  tuổi  và hình dạng - chỉ là cái nút. Và điều này áp dụng cho con người theo cùng cách như nó áp dụng cho thế giới.

Con  người  nữa  cũng  chỉ  là  một  cái  nút  của  tên  và dạng.  Nếu  cái  nút  này  được  gỡ  ra,  tháo  ra,  cái  còn  lại được  gọi  là  cái  ta  vũ  trụ.  Con  người  chỉ  là  cái  nút;  nếu được tháo ra, con người biến mất - tên và dạng biến mất, người đang nói tôi biến mất. Cái tôi biến mất - cái tôi chỉ là  tổng  cộng  của  tất  cả  các  nút.  Chúng  ta  sẽ  nói  về panchvargas,  năm  loại;  cái  tôi  là  tên  của  tổng  năm  nút này.

Hiền nhân này gọi tâm trí là cái nút thứ nhất bởi vì tâm  trí  không  có  sự  tồn  tại,  nó  chỉ  dường  như  tồn  tại thôi,  nó  chỉ  là  một  hình  dạng.  Khi  tâm  thức  bị  khuấy động, tâm trí được tạo ra - nó chỉ là một hình dạng. Mơ trong đêm không có sự tồn tại nhưng có hình dạng. Bạn đi  xem  phim:  phim  không  có  sự  tồn  tại  trong  thực  tế nhưng có hình dạng trên màn ảnh, nó chỉ dường như tồn tại. Và điều kì lạ là người ta có thể thấy ngay cả cái gọi là  những  người  thông  minh  cũng  đưa  tay  lau  nước  mắt trong rạp chiếu bóng. Ngay cả những người thông minh cũng khóc và cười khi xem phim, mặc dầu họ biết hoàn toàn rõ là chẳng có gì tồn tại trên màn ảnh cả.

Nhưng hình dạng tạo nên ảo tưởng - ảo tưởng về sự tồn tại. Và trong một khoảnh khắc, khi chúng ta bị tràn ngập bởi hình dạng và quên mất cái ta, thế thì hình dạng trở thành rất thực. Nếu bạn có thể nhớ, lần sau khi bạn đi xem  phim,  làm  một  thực  nghiệm  này  -  cố  gắng  nhớ  tới bản  thân  mình  liên  tục và xem  phim đồng  thời.  Thế thì nước mắt sẽ là không thể được. Nước mắt là có thể chỉ nếu bạn quên mất bản thân mình - khi bạn quên bản thân mình là người quan sát, khi bạn trở nên bị đồng nhất tới mức bạn quên mất rằng bạn đã tới để xem phim - chỉ thế thì  phim  mà  bạn  đang  xem  mới  tồn  tại  và  bạn  không hiện  hữu.  Khi  điều  bạn  đang  xem  trở  thành  mọi  thứ  và người đang xem bị quên mất thế thì bạn có thể khóc, tâm trí  có  thể  trở  nên  buồn  rầu,  tâm  trí  có  thể  trở  nên  hạnh phúc; mọi thứ có thể xảy ra trong tâm trí, mặc dầu không có gì thực trên màn ảnh cả.

Tâm  trí  là  hình  dạng.  Nhưng  người  quan  sát  bên trong,  người  biết  bên  trong,  đã  quên  mất  sự  tồn  tại  của riêng mình. Có vậy thôi. Chỉ mỗi quên lãng này và phim trở  thành  mọi  thứ;  thế  thì  cái  nút  được  hình  thành...  nó được  hình  thành  và  nó  trở  thành  mạnh  hơn.  Và  trong nhiều kiếp chúng ta đã ngồi trong rạp chiếu bóng này có tên  là  tâm  trí.  Cái  nút  đã  liên  tục  trở  nên  ngày  một  rối rắm hơn, làm cho hình dạng ngày một dầy đặc hơn.

Tại  sao  chúng  ta  gọi  một  người  là  'điên'?  Chúng  ta gọi người đó là điên bởi vì người đó có tâm trí lớn hơn chúng ta có, không có lí do nào khác. Chúng ta chỉ thấy hình  ảnh  bên  trong  bản  thân  mình,  nhưng  người  đó  lại thấy hình ảnh trong thế giới bên ngoài nữa - người đó có tâm trí nhiều khả năng thấy hơn bạn. Bạn nói thầm bên trong  mình  với  người  mình  yêu,  người  điên  nói  to  với người  mà  người  đó  yêu,  người  không  hiện  diện  bởi  vì tâm  trí  người  đó  đã  phát  triển  nhiều  hơn  theo  chiều hướng đó, nó lớn hơn bạn. Bạn cũng làm điều đó, nhưng một cách bí mật, bên trong mình. Khả năng phóng chiếu của người đó lớn hơn của bạn, người đó thiện nghệ hơn; người đó bắt đầu nói với người không tồn tại đang ngồi đối diện với mình trên ghế. Thế thì chúng ta nói, “Người này đã phát điên rồi.”

Có khác biệt về chất nào giữa người đó và chúng ta không? Chúng ta cũng nói với người mình yêu cứ dường như  họ  đang  ngồi  trước  chúng  ta,  nhưng  chúng  ta  làm điều đó bên trong mình. Cơ chế phóng chiếu của chúng ta yếu hơn còn cơ chế phóng chiếu của người đó lại hiệu quả hơn của chúng ta. Máy chiếu của người đó hiệu quả tới mức cho dù bạn có đi vào phòng - và bạn vào thật - người đó sẽ chẳng bận tâm gì tới bạn cả, người đó sẽ chỉ quan tâm tới nhân vật không tồn tại đang ngồi trên ghế.

Cho  nên  nhiều  nhà  thơ  đã  viết  những  dòng  như  thế này: “Người yêu của anh, toàn thể thính giả có thể hiện diện nhưng nếu em rời khỏi đám tụ tập đó, chẳng ai khác còn tồn tại với anh cả; và khi em hiện diện thì không ai khác có thể có đó và vậy mà cả thế giới đang hiện diện vì anh.”

Nhà  thơ  này  có  chút  ít  kì  quặc,  đó  là  lí  do  tại  sao người  đó  thấy  điều  mà  chúng  ta  không  thể  thấy  được, người đó cảm giác điều mà chúng ta không thể cảm giác được, người đó bịa ra điều mà chúng ta không thể bịa ra được.  Do  đó  mới  có  tương  tự  nào  đó  giữa  nhà  thơ  và người điên. Có lẽ nhà thơ này là người điên có phương pháp  nào  đó,  trong  khi  người  điên  là  nhà  thơ  không  có phương  pháp  nào,  người  đó  không  biết  tới  trật  tự  nào. Nhưng  một  phẩm  chất  là  chung  cho  cả  hai  -  khả  năng thấy điều không hiện hữu.

Tâm trí là cái máy có thể thấy cái không có đó, cho nên tâm trí là một cơ cấu có thể lái người ta thành điên. Tâm  trí  là  sự  mở  rộng  của  việc  mơ.  Đây  là  cái  nút  thứ nhất. Người bị dính líu vào với tâm trí không bao giờ có thể đạt tới cái ta thực của mình, bởi vì cách duy nhất để trở nên bị dính líu vào tâm trí là thông qua việc quên mất cái  ta  của  mình.  Bạn  không  thể  biết  được  cái  ta  và  cứ duy trì tâm trí mình đồng thời. Việc quên cái ta của mình là điều bản chất để tâm trí tồn tại - tâm trí không thể có được  nếu  không  có  việc  quên  lãng  về  cái  ta  thực  -  còn nếu  bạn  nhớ  tới  cái  ta,  thế  thì  tâm  trí  sẽ  biến  mất.  Với nhận biết về cái ta, với thức tỉnh của người quan sát, mọi hình ảnh bắt đầu mờ nhạt đi, trở thành chỉ là cái tên và hình dạng đối với bạn. Không chất liệu nào còn lại trong chúng,  chúng  mất  đi  sự  nắm  giữ  của  chúng.  Cho  nên phải làm gì?

Tâm trí này là cái nút thứ nhất. Nếu chúng ta có thể thức tỉnh nhận biết của mình về cái nút này, nó sẽ mở ra. Để  mở  bất  kì  nút  nào,  phương  cách  sử  dụng  là  đem người  quan  sát  vào,  đem  nhận  biết  vào;  chứng  kiến  là phương cách để hoàn tác lại bất kì nút nào. Tất cả chúng ta đều muốn gỡ rối những cái nút của mình, nhưng một điều  thú  vị  xảy  ra.  Tất  cả  chúng  ta  đều  muốn  gỡ  rối những cái nút của mình, tất cả chúng ta - khó mà tìm ra một người không muốn làm điều đó - vậy mà sao chẳng cái gì được gỡ ra cả?

Người ta thường quan sát thấy rằng những người cố gắng gỡ rối cho mình bị rối nhiều hơn. Nỗ lực hoàn tác lại  cái  nút  không  có  tác  dụng  -  thay  vì  thế,  mối  rối  lại ngày một tồi tệ hơn, mặc dầu mọi người đều muốn được gỡ ra. Chúng ta phải đã phạm phải sai lầm ở đâu đó rồi. Tất  cả  chúng  ta  đều  muốn  trở  nên  được  thoát  ra  khỏi cảnh rối rắm mà không thức tỉnh nhân chứng.

Chúng  ta  muốn  thoát  ra  khỏi  rối  rắm  tâm  trí  bằng việc dùng tâm trí - đây là sai lầm! Tâm trí là rối rắm, do đó tâm trí không thể tự nó tháo nút ra được. Và cố gắng hoàn tác lại cái nút của tâm trí thông qua tâm trí thì cũng giống như cố gắng nắm lấy bàn tay của mình bằng cùng bàn  tay  đó,  cố  gắng  giữ  cái  kẹp  bằng  cùng  cái  kẹp  đó, tìm kính của mình bằng chính chiếc kính trên mũi mình. Một  số  người  làm  điều  đó  -  điều  đó  không  phải  là  bất thường  -  và  chúng  ta  tất  cả  đều  đang  làm  cùng  việc  đó khi có liên quan tới tâm trí.

Bạn đã bao giờ thấy con chó đuổi theo đuôi của nó không? Con chó đang ngồi trên phố; mặt trời buổi sáng đang  lên,  nó  ngồi  lười  nhác  với  cái  đuôi  nằm  gần  nó  - đuôi của nó - và con chó vồ lấy cái đuôi nó để cố gắng bắt lấy cái đuôi này. Cái đuôi rời đi. Một cách tự nhiên, con chó phát cáu - điều đó trở thành thách thức - có một giới hạn! Đấy chỉ là một cái đuôi nhỏ vậy mà vẫn thoát khỏi  nó.  Con  chó  nhảy  lên  mạnh  hơn  và  cái  đuôi  lại chuyển  động  nhanh  hơn.  Một  thù  hận  sâu  sắc  nổi  lên. Cái đuôi là của riêng nó, và bản thân con chó là kẻ đuổi bắt,  cái  đuôi  chưa  bao  giờ  bị  bắt  và  con  chó  sẽ  bị  mệt. Nó không biết rằng việc nhảy của nó cũng là việc nhảy của  cái  đuôi  -  rằng  chúng  không  phải  là  hai  thứ  khác nhau. Tâm trí mà bạn đang dùng để hoàn tác lại cái nút thì bản thân nó cũng là cơ cấu tạo ra nút - cho nên bất kì cái gì  bạn  làm  bằng  tâm  trí,  nó  trở  nên  ngày  một  thắt  nút nhiều hơn.

Do đó bạn nên nhận biết rằng khi tâm trí con người phát  triển  thì  số  người  mất  trí  cũng  sẽ  tăng  lên;  tâm  trí càng  không  được  phát  triển,  càng  ít  người  mất  trí.  Các xã hội nguyên thuỷ tạo ra rất ít người mất trí. Các nhà xã hội  học  nói  rằng  trong  thời  kì  tiền  lịch  sử  xã  hội  hiếm khi  tạo  ra  người  mất  trí,  và  rằng  người  này  đã  không được  gọi  là  mất  trí,  người  đó  được  kính  trọng  bởi  vì người  đó  là  hiếm  hoi,  người  đó  là  đặc  biệt.  Cho  nên trong xã hội nguyên thuỷ ai đó mất trí có thể trở thành vị cứu  tinh,  người  đó  được  kính  trọng  bởi  vì  người  đó  có phẩm chất mà không ai khác có.

Ngày nay người điên bị rắc rối: bây giờ không ai sẵn sàng chấp nhận họ là vị cứu tinh cả mà thay vì thế nhiểu người sẵn sàng coi vị cứu tinh là người điên. Tình huống đã  hoàn  toàn  thay  đổi.  Dần  dần  mất  trí  đang  trở  thành điều  thông  thường  tới  mức  chỉ  những  người  rất  giầu  ở Ấn Độ mới nói một cách tự hào rằng một bác sĩ nổi tiếng như vậy là bác sĩ riêng của họ; người Mĩ giầu nói, “Một nhà tâm thần vĩ đại thế là nhà tâm thần tư của tôi.” Chỉ người nghèo mới còn thảm hại; họ không thể nói rằng họ có  nhà  tâm  thần  riêng  của  mình.  Họ  phải  tới  bệnh  viện nơi họ cần chờ đợi xếp hàng cùng với những người bình thường khác để được gặp nhà tâm thần.

Ngày  xưa  người  ta  không  thể  nào  quan  niệm  nổi rằng  tới  một  lúc  nào  đó  mọi  người  sẽ  nói  với  nhau  về những điều như vậy một cách tự hào. Bây giờ tình huống ở  phương  Tây  đến  mức  là  mọi  người  hỏi  lẫn  nhau  liệu họ đã tới hay không tới làm phân tâm. Bất  cứ ai không có cảm giác tự hào đó thì đều khổ bởi vì điều đó nghĩa là người đó không thể đảm đương được việc làm phân tâm. Làm phân tâm là một việc đắt giá - có thể phải mất hai, ba hay thậm chí năm năm, và bao gồm việc chi ra hàng nghìn  đô  la.  Cho  nên  những  người  siêu  giầu  công  bố rằng  họ  đã  trải  qua  phân  tâm  không  chỉ  một  lần  mà  là hai, ba lần. Người cực kì giầu đi làm phân tâm đều đặn. Họ có các buổi hẹn gặp đều đặn hai lần một tuần đề làm phân tâm.

Trong quá khứ người ta chưa bao giờ quan niệm nổi rằng bệnh tâm trí lại sẽ trở thành thông dụng thế. Nhưng có lí do cho nó. Khi bạn giáo dục mọi người, cho họ khả năng suy nghĩ, văn hoá, cho họ nhiều tri thức, thế thì tâm trí  phát  triển  nhiều  hơn  và  các  cái  nút  trở  nên  phức  tạp hơn. Và khi tâm trí phát triển, khả năng phóng chiếu của nó  cũng  tăng  lên.  Những  khả  năng  này  có  thể  tăng  lên tới  mức  bạn  trở  nên  không  được  thoả  mãn  với  tâm  trí của mình như nó hiện thế và bạn bắt đầu tìm sự giúp đỡ khác cho nó. Những thứ như LSD và ma tuý marijuana là những thứ làm cho tâm trí bạn có nhiều khả năng hơn để  phóng  chiếu.  Dưới  ảnh  hưởng  của  LSD  bạn  bắt  đầu thấy những mầu sắc mà bạn chưa hề thấy trước đây, cái đẹp mà bạn chưa bao giờ thấy trước đây bắt đầu lan toả xung quanh bạn.

Huxley đã viết trong hồi kí của mình: “Khi tôi dùng thuốc mescaline lần đầu tiên, trong vài khoảnh khắc cái ghế trước tôi trở thành bẩy mầu” - còn hơn cả cầu vồng. Cái ghế thôi! - trong một chốc các tia sáng bắt đầu toả ra từ nó! Van Gogh, một hoạ sĩ phương Tây vĩ đại, có lần đã vẽ  một  bức  tranh  về  chiếc  ghế.  Nhưng  không  ai  được chuẩn bị để nhận ra chiếc ghế này là chiếc ghế mãi cho tới  khi  Huxley  viết  về  nó  trong  hồi  kí  của  mình.  Van Gogh  đã  vẽ  nó  từ  một  trăm  năm  mươi  năm  trước  đó. Chiếc ghế đó còn mầu sắc hơn ghế thường xảy ra - ông ấy đã vẽ nó như cầu vồng. Mọi người cứ cho đấy chỉ là tưởng tượng của ông ấy, rằng “Ghế chẳng bao giờ giống thế  cả.” Nhưng  Aldous  Huxley  đã viết  trong  bản  hồi  kí của  mình:  “Dưới  ảnh  hưởng  của  mescaline  chiếc  ghế trước  tôi  biến  mất  và  một  chiếc ghế đầy  mầu  sắc,  thiên đường và trong suốt xuất hiện. Giá mà tôi có chết đi vào khoảnh  khắc  đó  tôi  cũng  cảm  thấy  trọn  vẹn.”  Kinh nghiệm  về  chiếc  ghế  này  mạnh  và  sâu  sắc  thế  cho  ông ấy. Sau kinh nghiệm này về chiếc ghế, người ta tin rằng nếu  một  người  thông  minh  như  Huxley  có  thể  thấy những mầu sắc này trong chiếc ghế dưới ảnh hưởng của mescaline, chẳng có gì đáng ngạc nhiên rằng một hoạ sĩ như van Gogh đã có khả năng thấy những mầu sắc này trong  chiếc  ghế  mà  không  có  mescaline.  Nhưng  van Gogh đã chết một cách điên loạn bởi vì tâm trí của ông ấy đi vào hỗn loạn. Ông ấy bắt đầu thấy cái không có đó, ông  ấy  bắt  đầu  thấy  không  phải  là  cái  thực  sự  ở  bên ngoài  mà  là  cái  đã  tới  từ  bên  trong  ông  ấy  và  thế  rồi được  biểu  lộ  ra  bên  ngoài,  được  phóng  chiếu  ra  bên ngoài.

Tất cả chúng ta đều can dự vào trong hiện tượng này trên  qui  mô  nhỏ.  Khi  một  người  yêu  tiền  có  tiền  trong tay  mình,    người  đó  thấy  nhiều  thứ  trong  nó  hơn  bạn thấy.  Đừng  nghĩ  rằng  điều  bạn  thấy  là  mọi  thứ:  ai  đó khác,  người  không  yêu  tiền,  không  thể  thấy  được  điều người yêu tiền thấy trong nó.

Tôi  biết  một  quí  ông:  khi  ông  đó  cầm  tờ  giấy  bạc trong  tay,  mà  không  phải  là  tờ  bạc  của  ông  ấy,  ông  ấy vẫn  cầm  nó  theo  cách  mà  không  người  yêu  nào  ôm  lấy người  tình  của  mình  được  như  thế.  Không  nhà  thơ  nào nhìn  đoá  hoa  lại  đáng  yêu  như  ông  ấy  nhìn  vào  tờ  bạc. Tham lam ướt đẫm khuôn mặt ông ấy, ông ấy nhìn vào nó với sự quyến rũ thế; ông ấy tạo ra mối nối không thể hình  dung  nổi  với  tờ  giấy  bạc  này.  Bây  giờ  mọi  người gọi ông ấy là kẻ keo kiệt bởi vì ông ấy sẽ không tiêu tiền của  mình;  việc  tiêu  tiền  của  ông  ấy  là  không  thể  được. Nhưng chúng ta không hiểu sự quyến rũ của ông ấy, thế giới  thơ  ca  mà  ông  ấy  đang  sống  trong.  Hoàn  cảnh  của ông ấy cũng giống như hoàn cảnh của nhà thơ vậy.

Chúng ta được chuẩn bị để kính trọng nhà thơ nhưng không  kính  trọng  người  này,  và  lí  do  cho  điều  đó  là  ở chỗ  nhà  thơ  không  lấy  cái  gì  từ  chúng  ta  cả,  trong  khi người này dường như lấy tiền khỏi chúng ta; bằng không thì  chẳng  có  khác  biệt  gì  giữa  hai  người.  Chúng  ta  cho phép nhà thơ có những mơ với cái tẩu của mình, chúng ta  coi  những  mơ  đó  là  vô  hại  vì  nhà  thơ  không  chà  nát mơ  của  người  khác.  Kẻ  keo  kiệt  này  cũng  có  các  giấc mơ  nhưng  chúng  là  về  tiền,  cho  nên  mọi  người  đều  bị bực  dọc  bởi  người  đó.  Do  đó  xã  hội  lên  án  người  đó, giận  người  đó,  và  gọi  người  đó  là  người  độc  ác  -  trong thực tế coi người đó là kẻ có tội. Nhưng chẳng có khác biệt  gì  giữa  người  đó  và  nhà  thơ  cả.  Chỉ  bởi  vì  kẻ  keo kiệt làm tiền thành đối tượng cho thơ ca của mình; lãng mạn của người đó là với tiền.

Đó  là  lí  do  tại  sao  người  yêu  tiền  không  thể  yêu được  ai  khác.  Người  đó  không  cần  tình  yêu  khác.  Tình yêu của người đó với tiền lớn đến mức vợ, con, văn học, tôn giáo - tất cả những điều này đều trở thành phụ. Tâm trí  trở  thành  cái  nút,  bởi  vì  người  quan  sát  đã  bị  quên lãng trong phóng chiếu tâm trí này. Khi người này nhìn vào  đồng  ru  pi,  không  thể  nào  tin  được  rằng  người  đó vẫn  là  một  con  người;  người  đó  trở  thành  đồng  ru  pi. Người  đó  không  phải  là  nhân  chứng,  người  đó  không còn là người quan sát, quan sát đồng ru pi như tách biệt với mình. Bản thân con người này trở thành đồng ru pi.

‘Tâm  trí’  nghĩa  là  bất  kì  khi  nào  tâm  thức  đã  quên mất người quan sát, người chứng kiến, thế thì tâm thức vẩn vơ và trở thành bị bệnh - đây là cái nút thứ nhất.

Mạch sống, prana, là cái nút thứ hai. Chúng ta bị kéo đi hoàn toàn, bị lái đi bởi thèm khát cuộc sống của mình, bản  năng  tồn  tại.  Thèm  khát  cuộc  sống  nghĩa  là  khao khát,  ham  muốn  sống,  sống  bằng  bất  kì  giá  nào  -  và thậm  chí  chẳng  hỏi  tại  sao.  Không  ai  hỏi  tại  sao  lại  cứ sống.  Chỉ  sống...  dường  như  việc  sống  là  đủ  trong  bản thân nó.

Một  người  ăn  xin  trên  phố  với  đầu  gối  vỡ,  các  chi hủy  hoại,  nằm  trong  rãnh  nước,  thối  rữa,  bị  dòi  bọ  đục khoét,  nhưng  nếu  bạn  hỏi  người  đó  muốn  sống  hay muốn  chết  thì  người  đó  sẽ  nhìn  bạn  giận  dữ.  Và  người đó  không  sai.  Thân  thể  người  đó  có  thể  đã  bị  tàn  tạ, nhưng  khao  khát  cuộc  sống  thì  chẳng  bao  giờ  tàn  tạ  và nó  cũng  hệt  như  khao  khát  của  bạn.  Thậm  chí  nó  còn nhiều hơn của bạn, bởi vì ngọn lửa sắp tắt lại bùng cháy sáng,  đêm  còn  còn  tối  hơn  trước  hoàng  hôn.  Cảm  thấy cái chết gần gang tấc người đó đặt tất cả năng lượng của mình  vào  níu  bám  lấy  cuộc  sống,  điều  bạn  có  thể  chưa bao giờ làm. Bạn có ngày mai để chờ đợi, nhưng người đó thì không; người đó phải sống bằng bất kì giá nào. Và điều  đáng  ngạc  nhiên  là  người  ta đồng  ý  sống  bằng  bất kì giá nào. Đây là lí do tại sao biết bao nhiêu điều tàn ác đã  xảy  ra  trên  thế  giới  này,  bằng  không  thì  chúng  đã không thể được dung thứ.

Trong năm nghìn năm chúng ta đã làm đẳng cấp tiện dân,  đẳng  cấp  thứ  tư  và  thấp  nhất  trong  người  Hindu, luồn cúi như sâu bọ trên trái đất. Và điều đó đáng không thể  có  được  ngoại  trừ  rằng  khao  khát  sống  là  sâu  sắc, mạnh mẽ đến mức họ được chuẩn bị để sống trong bất kì tình huống nào.

Hàng  triệu  người  trên  thế  giới  đã  bị  làm  nô  lệ  như súc  vật.  Trách  nhiệm  cho  điều  này  không  chỉ  ở  những người tinh ranh và độc ác bắt họ làm nô lệ; một lí do sâu hơn  là ở  thèm  khát  sống  của họ,  đến  mức  họ  muốn  tồn tại dưới bất kì điều kiện nào. Điều khiển này mạnh đến mức ngay cả một người bị buộc phải bò bằng tay và đầu gối  trong  phần  còn  lại  của  cuộc  sống  mình,  người  đó cũng sẽ đồng ý làm điều đó, bởi vì điều đó còn tốt hơn chết. Bất kì cái gì cũng tốt hơn chết.

Thèm khát cuộc sống quyết định bất kì cái gì cũng là tốt  hơn chết.  Người  ta  được chuẩn  bị để sống  trong  bất kì  hoàn  cảnh  nào.  Nhưng  nếu  một  người  có  nỗ  lực  quá lớn để tồn tại, cuộc hành trình bên trong trở thành không thể được. Người đó sẽ bị gắn bó với thân thể, với tâm trí, với mạch sống của mình, và gắn bó đó sẽ mạnh đến mức người đó sẽ không có khả năng buông bỏ. Người đó sẽ nắm giữ mọi thứ chặt tới mức chẳng cái gì có thể tuột ra khỏi  nắm  giữ  của  người  đó  -  vì  sợ  hãi  người  đó  có  thể trở nên bị lạc.

Mọi  người  tới  tôi  để  thiền.  Trong  khi  thiền  một khoảnh khắc nhất định tới khi người ta kinh nghiệm cái chết - khoảnh khắc này là không tránh khỏi. Cảm giác về cái chết sắc bén thế - kinh nghiệm cận tử. Họ tới tôi và họ  nói,  "Chúng  tôi  đã  tới  để  thiền,  không  phải  để  chết. Đây  là  cái  gì  đang  xảy  ra  bên  trong  vậy?  Chúng  tôi  sợ chúng tôi có thể chết.”

Tôi  bảo  họ,  “Đó  là  khoảnh  khắc  quí  giá  lắm,  chết bên trong. Đừng sợ chết. Chấp nhận cái chết này, thế thì bạn sẽ không bao giờ chết cả.”

Nhưng họ hỏi, “Không có cách nào khác sao? Việc đi vào bên trong này, việc triệt tiêu này - không có cách nào dễ dàng hơn sao?”

Không,  không  có  cách  nào  khác  cả.  Thiền  là  kinh nghiệm về cái chết - cái chết tự nguyện. Cái chết của bạn cuối cùng sẽ tới, nhưng thế thì sẽ không có kinh nghiệm về  thiền.  Cái  chết  đã  tới  với  chúng  ta  nhiều  lần  rồi  - chúng ta đã chết biết bao nhiêu lần! Ngay cả trong tương lai chúng ta cũng sẽ chết nhiều lần. Chúng ta sẽ cứ chết bởi  vì  khao  khát  sống  này  -  sống  và  chết...  sống  và chết...  sống  và  chết.  Khao  khát  sống  vắt  kiệt  chúng  ta, cuộc sống của chúng ta chưa bao giờ đi tới hoàn thành, cuộc sống chưa bao giờ được kinh nghiệm còn thân thể đi tới chỗ kết thúc. Nhưng khao khát sống chẳng bao giờ chấm  dứt,  nó  tìm  thân  thể  khác.  Nó  cứ  đi  tìm  thân  thể mới... và mỗi lần chúng ta phải chết. Cái chết cứ xảy ra, nhưng khao khát sống không bao giờ chết - nó mạnh tới mức nó cứ được sinh đi sinh lại mãi.

Điều  xảy  ra  trong  cái  chết  cũng  xảy  ra  trong  thiền nữa,  nhưng  trong  cái  chết  nó  là  một  điều  bị  bắt  buộc. Mọi  người  trở  nên  vô  ý  thức  vào  lúc  chết,  và  phần  lớn mọi người đều chết một cách vô ý thức. Kiếp sống khác là chắc chắn cho những người chết một cách vô ý thức, nhưng sẽ không có kiếp sống khác cho những người chết một cách có ý thức. Tại sao chúng ta chết một cách vô ý thức?  Vô  ý  thức  không  phải  là  điều  tiên  quyết  cho  cái chết. Chúng ta chết một cách vô ý thức bởi vì đây là biện pháp bảo vệ của thân thể.

Đôi  khi  mọi  người  nói  rằng  họ  cảm  thấy  nỗi  đau không thể nào chịu đựng nổi. Điều này hoàn toàn không đúng,  bởi  vì  không  ai  có  thể  chịu  đựng  nổi  nỗi  đau không  thể  chịu  nổi.  Con  người  trở  nên  vô  ý  thức  trước khi cái đau không thể chịu nổi bắt đầu - đây là biện pháp bảo  vệ  cố  hữu.  Khi  cái  đau  tăng  lên  vượt  ra  ngoài  giới hạn chịu đựng, người ta trở nên vô ý thức. Trạng thái vô ý thức này có nghĩa là ngưỡng đau đã bị vượt quá; việc còn  ý  thức  và  mang  cái  đau  là  không  còn  có  thể  được, cách duy nhất để chịu đựng nó là trở thành vô ý thức.

Do  đó  chúng  ta  dùng  trạng  thái  vô  ý  thức  vào  thời gian mổ. Nhà giải phẫu trước hết gây mê cho bệnh nhân, bởi vì trong khi mổ, đau sẽ thành không thể chịu nổi và do  đó  điều  nhân  đạo  và  mang  tính  giúp  đỡ  là  làm  cho người  đó  thành  vô  ý  thức  trong  kinh  nghiệm  đó.  Tự nhiên có cách thu xếp giải phẫu nội bộ riêng của nó: bất kì khi nào cái đau trở thành không thể chịu được, chúng ta trở nên vô ý thức. Cho nên không ai đã bao giờ kinh nghiệm  cái  đau  không  thể  chịu  nổi.  Bất  kì  cái  đau  nào bạn đã cảm nhận, đều là chịu đựng được, bằng không thì bạn sẽ mất ý thức.

Chết  là  giải  phẫu  lớn  lao  nhất...  tâm  thức  đang  bị loại  bỏ  khỏi  toàn  bộ  thân  thể.  Tất  cả  mọi  cuộc  mổ  đều chỉ là bộ phận - chỉ một phần bị lấy ra. Đôi khi xương bị lấy  ra,  đôi  khi  là  một  bộ  phận,  đôi  khi  là  một  mẩu  thịt vân  vân  -  nhưng  cái  chết  tách  toàn  bộ  tâm  thức ra khỏi thân  thể,  và  tâm  thức  đó  thực  tế  bị  đồng  nhất  với  thân thể. Đó là lí do tại sao khả năng cái đau không chịu đựng nổi  tồn  tại.  Chỉ  những  người  như  Phật  mới  không  chết một cách vô ý thức.

Điều thú vị khác xảy ra là ở chỗ người chết một cách có ý thức biết trước về cái chết của mình - theo một cách tự nhiên. Điều đó nữa cũng là thu xếp bên trong: người đó  không  được  thông  báo  về  cái  chết  của  mình,  nhưng cơ  chế  thân  thể  của  người  đó  bản  thân  nó  trở  nên  nhận biết về cái chết ngăn trở. Nhưng bạn không được thông báo trước về cái chết của mình, bởi vì nếu bạn đi tới biết rằng  bạn  sắp chết  trong  bẩy  ngày,  bạn  thậm  chí  sẽ chết trước  lúc  đó;  bẩy  ngày  này  sẽ  trở  thành  thời  kì  chết khủng khiếp. Cho nên bạn không được tin cậy - ngay cả thân thể bạn cũng sẽ không thông báo cho bạn, nó sẽ che giấu  bí  mật  đó  với  bạn.  Nhưng  ai  đó  có  thể  chết  một cách có ý thức, người đó sẽ đi tới biết.

Ngày Phật sắp chết ông ấy đã bảo với các đệ tử của mình,  “Bây  giờ,  hôm  nay,  đấy  là  thời  điểm  ra  đi.  Nếu còn cái gì cần hỏi thì hãy hỏi đi!” Nhưng không có câu hỏi nào hỏi ông ấy về cái gì cả - họ tất cả bắt đầu khóc lóc,  than  vãn.  Phật  nói,  “Đừng  phí  thời  gian!  Đừng  vội vã  khóc  lóc,  các  ông  có  thể  làm  điều  đó  về  sau.  Thời gian  của  ta  sắp  hết  rồi.  Các  ông  còn  muốn  hỏi  gì  nữa không?”  Nhưng  họ  đều  đau  buồn  đến  mức  không  thể nào  hỏi  được  câu  hỏi  nào.  Việc  hỏi  một  câu  hỏi  chỉ  có thể khi bạn thấy thanh thản. Và Phật này là loại người gì vậy? Đây có phải là lúc hỏi câu hỏi không?

Ananda  nói,  “Chẳng  câu  hỏi  nào  tới  trong  đầu  tôi cả.”

Phật hỏi lần thứ ba và rồi nói, “Được rồi, thế thì các ông đi làm việc của mình đi, bây giờ để ta làm việc của ta.”

Ông  ấy  đi  tới  dưới  gốc  cây,  ngồi  trong  tư  thế  thích hợp với mắt nhắm - và câu chuyện kể lại rằng ông ấy bắt đầu  đi  vào  trong  cái  chết.  Bước  thứ  nhất  đã  hoàn  tất... Phật đã mô tả bốn bước của cái chết. Bốn bước đó thuộc vào thiền nữa. Ông ấy đã hoàn thành bước thứ nhất, thế rồi bước thứ hai. Ông ấy sắp hoàn thành bước thứ ba thì một người từ làng chạy tới và nói, “Tôi đã nghe nói rằng Phật  sắp  chết,  nhưng  tôi  có  điều  cần  hỏi.”  Họ  yêu  cầu người đó giữ yên tĩnh bằng việc nói, “Anh tới quá trễ rồi và Phật đã bắt đầu cuộc hành trình bên trong cuối cùng của mình.”

Cái  chết  chỉ  là  cuộc  hành  trình  đối  với  Phật  -  cuộc hành trình có ý thức. Không phải là cái chết tới với Phật, chính bản thân Phật đang đi vào trong cái chết. Cố hiểu khác biệt này cho đúng. Cái chết tới với chúng ta; chúng ta  vật  lộn  với  nó  và  nó  chiếm  lĩnh  chúng  ta.  Bản  thân Phật tiến tới cái chết, từng bước một.

Cho  nên  các  đệ  tử  đã  nói  rằng  người  đó  quá  trễ. Nhưng  người  này  khăng  khăng,  “Tôi  không  thể  dừng được,  tôi  phải  hỏi,  bởi  vì  người  ta  chẳng  bao  giờ  biết được phải  mất  bao  nhiêu  kiếp  mới  tìm được một  người như Phật lần nữa. Và câu hỏi của tôi....”

Các đệ tử hỏi người đó, “Anh ngốc, Phật đã ở trong thị trấn này một thời gian dài. Anh ở đâu?”

Anh  ta  đáp,  “Điều  đó  không  thành  vấn  đề.  Tôi  biết rằng  Phật  đã  đi  qua  thị  trấn  này  từ  ba  mươi  năm  nay, nhưng thế rồi tôi quá bận rộn với khách hàng trong cửa hàng, đôi khi thì con ốm ở nhà, rồi đám cưới con gái tôi -  tôi  cứ  trì  hoãn đến  thời  gian  thích  hợp  nhưng  bây  giờ thì không còn cách nào cả. Ông ấy sắp chết rồi.”

Phật quay lại từ sau cây và nói, “Đừng dừng anh ta lại! Ta vẫn ở trong giai đoạn thứ ba, chưa vào giai đoạn thứ tư... ta không muốn bị nhớ là một ai đó vẫn còn sống trong khi một người có câu hỏi lại phải ra đi mà không có câu trả lời. Để cho người đó có câu trả lời.”

Đây cũng là một cách chết. Nhưng cách chết này chỉ có sẵn cho người đã biết tới nghệ thuật chết trong thiền. Các  bước  trong  thiền  và  chết  là  như  nhau  bởi  vì  thiền tách  rời  chúng  ta  ra  khỏi  thân  thể  và  đưa  chúng  ta  về trung tâm của tâm thức mình, còn chết cũng đem chúng ta  ra  khỏi  thân  thể  về  trung  tâm  của  tâm  thức.  Nhưng trong cái chết bạn vô ý thức bởi vì nó chống lại ý chí của bạn, trong khi trong thiền bạn có ý thức bởi vì đó là chọn lựa riêng của bạn.

Cho  nên  mạch  sống,  khao  khát  sống  là  cái  nút  thứ hai. Cái nút thứ ba là ham muốn. Bạn đã bao giờ biết tới khoảnh  khắc  khi  bạn  không  có  ham  muốn  không?  Nếu bạn thậm chí có thể có một khoảnh khắc đi tới trạng thái vô ham muốn, trong chính khoảnh khắc đó bạn trở thành Thượng  đế.  Mọi  người  hỏi,  “Thượng  đế  ở  đâu?  Chúng tôi có ham muốn tìm ngài và tìm ra ngài.” Và chính bởi vì  ham  muốn  này  bạn  sẽ  không  tìm  thấy  ngài.  Ngay  cả ham muốn này cũng không nhỏ - nó là đủ ngăn cản bạn.

Ham  muốn  nghĩa  là:  “Tôi  không  quan  tâm  tới  điều đã  có  đây,  tôi  quan  tâm  tới  điều  tôi  muốn  phải  có  đó.” Ham  muốn  nghĩa  là  gì?  Cái  gì  là  điều  chúng  ta  gọi  là ham muốn? Ham muốn nghĩa là bạn không quan tâm tới cái đang sẵn có đấy. Mối quan tâm của bạn là ở cái đáng phải  có  sẵn.  Nhưng  khi  nó  trở  thành  sẵn  có,  bạn  sẽ  lại không  quan  tâm  tới  nó  chút  nào  nữa,  bởi  vì  bây  giờ nó đã trở thành hiện tại còn mối quan tâm của bạn bao giờ cũng nằm ở tương lai.

Ham muốn bao giờ cũng vươn tới tương lai và bỏ lỡ hiện  tại.  Và  vậy  mà  bất  kì  cái  gì  thực  sự  tồn  tại  đều  ở đây và bây giờ. Do đó bất kì ai bị ám ảnh với ham muốn đều  bị  vướng  vào  các  nút;  ham  muốn  càng  nhiều,  càng có  nhiều  nút,  ham  muốn  càng  sâu,  nút  càng  phức  tạp. Chúng ta chỉ là một tuyển tập những ham muốn. Chúng ta tồn tại như những đòi hỏi cấp bách - hàng nghìn kiểu ăn xin khác nhau tồn tại trong chúng ta - và từng và mỗi ham  muốn  lại  đòi  hỏi  một  loại  thoả  mãn  khác  nhau. Chẳng cái gì đã bao giờ được đạt tới cả.

Bên  trong  chúng  ta  chỉ  có  một  chồng  bát  ăn  xin  và chúng  tất  cả  đều  trống  rỗng,  và  chúng  ta  cứ  kiếm  thêm nhiều  nữa.  Chúng  ta  cứ  thu  thập  những  bát  ăn  xin  mới hàng  ngày.  Những  ham  muốn  cũ  vẫn  còn  chưa  được thoả  mãn  và  ham  muốn  mới  lại  được  thêm  vào  chúng, bởi  vì  rất  dễ cho  sinh  thành  ra  ham  muốn  và  hoàn  toàn không thể nào đáp ứng được nó. Bất kì cái gì được thấy quanh ta đều trở thành một ham muốn trong ta để có cái này, có cái kia - nhưng không ham muốn nào được hoàn thành cả, chúng chỉ cứ tích luỹ. Chúng ta vẫn còn là cái bát rỗng - bát ăn xin, kẻ ăn xin!

Phật  đã  gọi  các  sannyasins  của  mình  là  kẻ  ăn  xin, khất sĩ. Ông ấy đang chế giễu chúng ta. Đây là điều mỉa mai,  và  ông  ấy  nói  nó  chỉ  là  một  chuyện  đùa,  nhưng chuyện đùa lại sâu sắc và thâm thuý. Phật  tới  một  làng  để  xin  ăn  với  bình  bát  xin  ăn,  và người giầu nhất trong làng đó nói, “Sao vậy? Một người đẹp như ông” - toàn thân Phật đẹp thế, có lẽ vào thời đó khó mà tìm được người khác đẹp như ông ấy - “mà ông lại  là  kẻ  ăn  xin,  trên  đường  với  bình  bát  ăn  xin.  Ông đáng  là  một  hoàng  đế.  Tôi  không  quan  tâm  ông  là  ai, ông  làm  gì,  đẳng  cấp  của  ông  là  gì,  tôn  giáo  ông,  gia đình ông. Tôi sẽ gả con gái tôi cho ông, còn ông sẽ trở thành người chủ mọi gia sản của tôi, bởi vì con gái tôi là người thừa kế duy nhất của tôi.”

Phật  nói,  “Ta  ước  ta  đúng  là  kẻ  ăn  xin  và  ông  là người  chủ  -  nhưng  sự  kiện  lại  là  ở  chỗ  khi  ta  nói  rằng các  ông  tất  cả  đều  là  kẻ  ăn  xin  cứ  cho  rằng  mình  là người chủ, ta cầm bình bát ăn xin trong tay riêng của ta. Thấy tình huống này, ta cảm thấy không phải để gọi bản thân mình là người chủ. Tất cả các ông đều gọi bản thân mình  là  người  chủ,  còn  chúng  ta  lại  vui  sướng  gọi  bản thân  mình  là  kẻ  ăn  xin!  Bởi  vì  trong  thế  giới  mà  kẻ  ăn xin nghĩ mình là người chủ, cũng đúng cho người chủ tự biểu lộ mình là kẻ ăn xin.”

Đây là hiện tượng hiếm hoi, hiếm khi xảy ra trên thế gian này. Có rất ít hoàng đế được sinh ra trong thế giới này  mà  vĩ  đại  tới  mức  họ  dám  trở  thành  kẻ  ăn  xin.  Ấn Độ là đất nước duy nhất - mỗi một nước trên trái đất này

-  nơi  con  người  như  Phật  và  Mahavira  bước  xuống đường đi ăn xin. Nhưng đây là chỉ báo về việc làm chủ bên  trong  vĩ  đại.  Và  đấy  cũng  là  chút  ít  châm  biếm, châm chọc cho tất cả chúng - châm biếm vĩ đại!

Những người chỉ có bình bát ăn xin bên trong sống dưới  ảo  tưởng  rằng  họ  là  người  chủ,  còn  những  người không ham muốn nào còn lại thì bước đi trên phố ăn xin của bố thí. Đây là vở kịch tâm lí, châm biếm cay đắng. Nhưng chúng ta không thể nào hiểu nổi châm biếm của những người như Phật, và điều đó tạo ra vấn đề.

Ham muốn và tham lam - cứ đòi hỏi, và đòi hỏi và đòi  hỏi.  Và  người  cứ  đòi  hỏi  sẽ  cứ  đi  lang  thang  trên cuộc hành trình bên ngoài, trong thế giới bên ngoài. Chỉ người dừng đòi hỏi mới đi vào chiều sâu bên trong.

Cho nên ham muốn được gọi là cái nút thứ ba.

Đủ cho hôm nay.

Hai lời kinh vẫn còn lại. Những lời này chúng ta sẽ nói tiếp vào sáng mai. 

10 Chúng ta là điều ta làm

Người biết việc sinh và sự tan biến của người biết, việc biết và đối tượng của việc biết, thì là bản thân mình không có sinh hay tan biến, sự tự toả sáng này được gọi là sakshi, nhân chứng. Cái cư ngụ trong tâm thức của mọi sinh linh sống, từ Brahma, vị thần sáng tạo, tới con sâu bọ nhỏ nhất, và cái còn lại ngay cả khi tất các những thân thể thô và tinh không còn nữa, được gọi là kootastha, cái không thể huỷ diệt nổi. Chỉ như một sợi chỉ xuyên qua từng hột của chuỗi hạt, linh hồn len vào từng tế bào của thân thể để cho nó có thể trở nên nhận biết về bản tính đúng của mình từ trong các đặc trưng khác nhau. Cái một này được gọi là antaryami, người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác.

Trí huệ Ấn Độ đã coi con người, như con người hiện thế, không là gì nhiều hơn một bọc những bệnh tật; như con  người  hiện  thế,  con  người  là  bệnh  tật.  Nhưng  điều này không phải là thái độ chán nản với cuộc sống. Thái độ  này  không  tiêu  cực.  Như  con  người  hiện  thế,  con người được coi là bệnh tật, bởi vì chừng nào con người còn  tin  vào  trạng  thái  bệnh  tật  này  là  lành  mạnh  của mình thì con người không thể đạt tới tiềm năng bản chất của mình được.

Con người có những khả năng vô hạn. Nếu viên kim cương nằm giữa đống sỏi đá và chấp nhận bản thân mình như một viên đá bình thường, nó chấm dứt khả năng cho mọi sự phát triển; không khả năng nào còn lại cho bất kì sự tinh luyện nào, cho bất kì tiến hoá nào. Nếu chúng ta tin  rằng  như  chúng  ta  tất  cả  đang  đó,  thế  thì  không  có khả năng nào để trưởng thành cả. Trưởng thành là có thể chỉ  nếu  chúng  ta  không  lấy  điều  chúng  ta  đang  là  làm tiềm  năng  tối  thượng  của  mình.  Bất  kì  nơi  nào  có  khả năng  trưởng  thành  theo  bất  kì  khía  cạnh  nào,  chúng  ta phải tin bản thân mình là chưa hoàn hảo theo khía cạnh đó.

Một điều duy nhất đã xảy ra trong lịch sử nhân loại. Đó là việc phương Tây chưa bao giờ coi các hoàn cảnh bên  ngoài  của  nó  là  trạng  thái  hoàn  hảo  tối  thượng;  do đó phương Tây đã thành công trong việc thay đổi những hoàn  cảnh  này  ở  một  chừng  mực  lớn  lao.  Nếu  đã  có nghèo  nàn,  nó  đã  không  chấp  nhận  điều  đó,  nếu  đã  có ốm yếu, nó đã không chấp nhận điều đó, nếu chỉ có một cái  lều  nhỏ  để  sống  trong,  nó  đã  không  chấp  nhận  điều đó, nó đã không chấp nhận con đường gồ ghề gập ghềnh, nó đã không chấp nhận tốc độ chuyển động chậm chạp. Phương  Tây  đã  không  chấp  nhận  hoàn  cảnh  bên  ngoài như  chúng  tồn  tại.  Đó  là  lí  do  tại  sao  phương  Tây  đã thay đổi hoàn toàn chúng.

Nhưng  phương  Đông  đã  trải  qua  một  thực  nghiệm còn  sâu  sắc  hơn.  Phương  Đông  không  chấp  nhận  trạng thái  bên  trong  của  con  người  như  nó  hiện  thế.  Một  chỉ báo  về  điều  này  được  nêu  ra  khi  người  ta  nói  rằng  như con  người  hiện  tại,  con  người  là  bệnh  tật.  Con  người xứng đáng cho biến đổi; con người nên tự  biến đổi bản thân  mình.  Con  người  có  thể  đạt  tới  bản  thể  bên  trong của  mình,  chỉ  nếu  con  người  thay  đổi.  Nếu  con  người biến  đổi,  chỉ  thế  thì  con  người  mới  có  thể  đạt  tới  trạng thái nơi con người có thể an bình, bằng lòng và phúc lạc.

Phiền  não  của  chúng  ta  là  phiền  não  của  hạt  mầm. Nếu hạt mầm không trở thành cây, phiền não là tự nhiên. Và nếu hạt  mầm tin vào việc vẫn còn là hạt mầm, rằng nó  là  hoàn  hảo  như  nó  hiện  thế,  thế  thì  không  có  cách nào để cho nó mọc lên được.

Do  đó  hiền  nhân  này  đang  giải  thích  về  năm  nhóm bệnh tật này. Chúng ta đã nói về ba nhóm đêm qua... bây giờ tới  nhóm  thứ  tư.  Nhóm  thứ  tư  là  sattva,  ngoan  đạo, cảm giác về việc là 'thiện', và nhóm thứ năm, punya, đức độ.

Nhóm  thứ  ba  là  ham  muốn,  thèm  khát,  tham  lam. Ham  muốn  nghĩa  là  đòi  hỏi  về  đối  tượng  gì  đó.  Ham muốn về tiền bạc, ham muốn về danh vọng... tiền bạc và danh vọng tồn tại bên ngoài bản thân người ta. Thậm chí còn có ham muốn tinh vi hơn mà chúng ta thường không hiểu. Hiền nhân này gọi nó là ‘sattva’.

Một  người  không  có  ham  muốn  về  tiền,  về  danh vọng, nhưng người đó lại ước ao được là thiện nhân - là thánh nhân, là một sannyasin. Điều này nữa cũng là một ham muốn. Mặc dầu chẳng cái gì được nó thêm vào cho bạn từ bên ngoài, vậy mà điều này nữa cũng là một thèm khát - không phải vì tiền bạc mà vì tôn giáo. Ham muốn là  bệnh  tật.  Ham  muốn  này,  “Mình  muốn  được  thánh thiện,”  cũng  được  bao  hàm;  cho  dù  là  nó  chỉ  liên  quan tới bên trong.

Hôm qua một người bạn tới và nói, “Tôi muốn được điểm  đạo  là  sannyas  -  nhưng  sannyas  bên  trong,  không phải  cái  bên  ngoài.  Bởi  vì  bất  kì  cái  gì  của  bên  ngoài cũng  dường  như  là  một  phần  của  ham  muốn  -  ngay  cả tính  chất  sannyas  bên  ngoài.”  Tính  chất  sannyas  bên trong  không  giống  như  ham  muốn  -  nhưng  nó  là  ham muốn rất tinh tế. Nó cũng là ham muốn. Bất kì khi nào bạn  muốn  trở  thành  cái  gì  đó,  ham  muốn  nhất  định  có đó.

Hiền  nhân  này  nói  rằng  nếu  bạn  bị  gắn  cho  dù  với ham  muốn  về  sattva,  nó  cũng  là  bệnh  tật;  ngay  cả  ham muốn là người thiện, ham muốn về việc làm thuần khiết bên trong, về hoàn hảo, cũng là bệnh tật. Điều này là thú vị. Những bệnh tật này cần được hiểu để cho hoàn thiện bên trong có thể biểu lộ ra.

Bây  giờ  một  điều  nữa  cần  hiểu:  tôi  đã  nói  với  các bạn về hạt mầm; ví dụ này có tác dụng ở chừng mực nào đó, nhưng nó không đi thật xa. Không ví dụ nào đi thật xa cả, và kéo căng nó ra bên ngoài giới hạn của nó thì sẽ tạo  ra  vấn  đề.  Nếu  hạt  mầm  được  thoả  mãn  với  việc  là hạt mầm, nó sẽ chẳng bao giờ trở thành cây, điều này là đúng.  Nhưng  thực  tại  bên  trong  là  con  người  hiện  hữu, đã có đó rồi. Nếu người đó lầm lẫn coi mình là cái gì đó khác,  người  đó  sẽ  không  có  khả  năng  nhận  ra  thực  tại này,  cho  dù  nó  đã  có  đó  rồi.  Điều  người  đó  là,  ở  bên trong,  không  phải  là  cái  gì  đó  mà  người  đó  sẽ  trưởng thành  trong  tương  lai,  nó  đã  hiện  diện  ngay  từ  bây  giờ rồi.

Chẳng  hạn,  một  kẻ  ăn  xin  có  chìa  khoá  kho  báu trong túi áo mình. Kho báu đó có sẵn ngay bây giờ, chìa khoá  cũng  sẵn  có  ngay  bây  giờ,  nhưng  kẻ  ăn  xin  quên mất chìa khoá, không nhớ tới nó và cứ tiếp tục đi ăn xin từ sáng tới tối. Người đó bận rộn ăn xin đến mức người đó  không  có  thời  gian  cho  tay  vào  túi  mình  bởi  vì  tay còn đang chìa ra về phía người khác. Và tay đang chìa ra xin  người  khác  không  thể  nào  đưa  vào  trong  túi  của mình  được,  họ  bao  giờ  cũng  bận  rộn  trong  việc  xin  ăn. Tâm trí người đó bao giờ cũng tập trung vào người khác, cho  nên  người  đó  không  tìm  ra  được  thời  gian  để  tìm kiếm bên trong. Bất kì thời gian nào có được trong đêm người đó đều dùng vào việc đếm đi đếm lại số tiền nhận được  từ  người  khác.  Đến  sáng  lại  cùng  điều  như  vậy diễn ra. Đến tối lại cùng việc đếm đi và đếm lại đó.

Không chỉ các triệu phú mới giữ số tiền gửi, ngay cả kẻ ăn xin cũng làm điều đó. Và đó là lí do tại sao khác biệt giữa triệu phú và kẻ ăn xin chỉ là ở lượng chứ không ở chất;  một  người  có  số  tiền  nhỏ  còn  số  tiền  của người kia lớn hơn một chút, nhưng ăn xin vẫn là như nhau.

Cuộc sống đi tới chỗ chấm dứt và kẻ ăn xin vẫn chỉ giữ số tiền; người đó không có thời gian để nhìn vào bên trong. Và một điều là chắc chắn: kẻ ăn xin tin rằng điều mình  thiếu,  người  khác  có,  và  người  đó  phải  lấy  nó  từ họ. Liên tục ăn xin, người đó trở nên đóng chốt lại trong ý  tưởng  rằng  bất  kì  cái  gì  đáng  xin  đều  ở  người  khác: “Tôi không có nó.”

Điều tôi đang nói là đúng cho tất cả chúng ta. Bất kì khi nào chúng ta thấy cái gì đó chúng ta thích, nó thuộc về người khác. Phương tiện đáp ứng cho các ham muốn của chúng ta bao giờ cũng qua người khác, bao giờ cũng bằng người khác. Cho nên chúng ta cứ ăn xin, ăn xin và việc  ăn  xin  liên  tục  này  tạo  thành  một  thói  quen  mạnh mẽ và không để cho chúng ta có cách nào nhìn vào bên trong mình.

Cho  nên  bây  giờ  hiền  nhân  này  nói  rằng  ngay  cả những người có thể cố gắng trở thành tốt hơn không qua tiền bạc hay qua danh vọng mà qua tất cả những ý định

'thiện' - qua việc theo đuổi tôn giáo, qua hành vi từ thiện, qua việc tìm kiếm chân lí, qua việc tìm kiếm sattva này, qua thanh thản - những thứ không ai coi là xấu cả...

Một  người  tích  luỹ  tiền  của;  bất  kì  ai  cũng  có  thể nhìn  xuống  việc  tích  luỹ  của  người  đó.  Thế  rồi  một người tích luỹ tri thức tôn giáo, nhưng không ai sẽ nhìn xuống  tích  luỹ  này,  mặc  dầu  cả  hai  trong  họ  đều  làm cùng  một  điều  -  đáp  ứng  cho  ham  muốn  tích  luỹ.  Mọi người  sẽ  nói  rằng  người  tích  luỹ  của  cải  là  đang  chồng chất rác rưởi; và vậy mà người đang chồng chất tri thức tâm  linh  lại  được  ca  ngợi  vì  người  đó  đang  trên  hành trình  đức  độ,  hành  trình  tôn  giáo.  Nhưng  đồng  tiền  vô giá trị  của  tri  thức  tâm  linh  chỉ  có  sẵn  ở bên  ngoài  như tiền bạc mà thôi.

Có những đồng tiền của tri thức nữa. Một người ghi nhớ các kinh sách và trở thành khôn ngoan. Nhưng kinh sách  cũng  chỉ  là  một  phần  của  cái  bên  ngoài  như  tiền bạc. Người đó không đặt của cải này vào chỗ an toàn mà vào  trí  nhớ  của  mình.  Trí  nhớ  cũng  là  chỗ  an  toàn.  Và theo  một  cách  nào  đó  người  này  còn  láu  lỉnh  hơn,  tính toán hơn, bởi vì két sắt nhà băng có thể bị phá vỡ, có thể bị đánh cắp, nhưng khó mà đánh cắp được từ cái tủ khoá có tên trí nhớ. Chừng nào một người như Mao còn cai trị xã hội, khó mà đánh  cắp được từ  nó. Nhưng điều đó  là có thể.

Bây giờ các nỗ lực đang được thực hiện để can thiệp vào  trí  nhớ  của  bạn,  để  cho  bản  thân  bạn  không  còn  là người  chủ  của  nó  nữa.  Những  thiết  bị  tẩy  não  đã  được làm ra - não bạn có thể bị tẩy đi, xoá sạch hoàn toàn.

Sau  chiến  tranh  Triều  Tiên,  Trung  Quốc  đã  làm những  thực  nghiệm  tẩy  não  triệt  để  lên  những  tù  nhân chiến  tranh  Mĩ  và  một  sự  kiện  thú  vị  được  đưa  ra  ánh sáng, và thông tin này là có giá trị. Sự kiện này là ở chỗ chỉ  năm  phần  trăm  số  người  mới  bị  phát  sinh  vấn  đề trong  việc  tẩy  não.  Không  có  vấn  đề  gì  với  chín  mươi lăm phần trăm còn lại, bởi vì chín mươi lăm phần trăm này không phải là người chủ của trí nhớ của riêng mình, họ có thể dễ dàng bị tẩy não. Trí nhớ bị xoá đi bằng một phương pháp đơn giản, và người đã bị tẩy não không thể chú  ý  được  tới  những  thay  đổi  mà  mình  đã  trải  qua  - quên mất những khái niệm, niềm tin và ý thức hệ cũ.

Stalin và Mao cả hai đã làm những thực nghiệm có ý nghĩa - nguy hiểm, và chống lại tự do con người, nhưng có  ý  nghĩa  bởi  vì  họ  đã  làm  lộ  ra  vài  điều.  Một  người không  phạm  tội  giết  người  có  thể  bị  làm  cho  phải  thú nhận  rằng  mình  đã  làm  điều  đó,  và  người  đó  thậm  chí còn  phát  biểu  điều  này  trước  toà.  Và  điều  ngớ  ngẩn  đã xảy ra: kẻ giết người thực đã bị bắt, và vậy mà người bị tẩy  não  lại  đã  thú  nhận  về  tội  ác  mà  mình  không  phạm phải và đã bị treo cổ vì việc đó. Và người đó đã thú nhận không bị sức ép nào. Điều mới về việc đó là ở chỗ người đó không bị đánh đập hay bị buộc phải thú nhận, người đó đơn giản bị tẩy não và rồi bị làm cho phải thú nhận. Một khi đã bị tẩy não, dễ đặt bất kì cái gì vào trí nhớ.

Nếu  một  người  bị  giữ  cho  thức  trong  bẩy  ngày  và không  được  phép  ngủ  thì  người  đó  sẽ  trở  thành  bị  loạn trí.  Người  đó  sẽ  không  rõ  ràng  được  về  trạng  thái  của mình  -  liệu  người  đó  đang  mơ  hay  đang  ngủ  hay  đang thức.  Nếu  người  đó  không  được  phép  ngủ  hay  mơ  hay trong bẩy ngày, người đó sẽ bắt đầu mơ mà mắt vẫn mở; thế  thì  người  đó  sẽ  không  chắc  chắn  liệu  bức  tường trước mình có thực tồn tại hay chỉ dường như ở đó thôi.

Ngay khi người đó không thể phân biệt giữa mơ và thực, người đó trở thành mong manh, bất kì cái gì đều có thể được đặt vào hoặc lấy ra khỏi bộ não của người đó. Tại thời điểm mong manh này những băng ghi âm được bật lên đem cho người đó những ý tưởng mới và xoá đi những ý tưởng khác. Người đó bây giờ dễ bị ảnh hưởng, và sẽ chấp nhận bất kì điều gì bạn bảo người đó; bất kì điều  gì  bạn  nhồi  nhét  vào  người  đó  đều  sẽ  đi  sâu  vào trong  vô  thức  của  người  đó.  Người  đó  thậm  chí  có  thể thú nhận trước toà rằng mình đã giết người bởi vì ý nghĩ đó đã được đặt sâu vào trong tâm trí người đó. Người đó không thể phủ định nó - điều đó  vượt ra ngoài sự kiểm soát  của  người  đó.  Bản  thân  người  đó  bây  giờ  tin  rằng mình  đã  phạm  tội  ác,  bởi  vì  trí  nhớ  của  người  đó  đã  bị can thiệp vào.

Nhưng  mãi  tới  gần  đây  không  ai  có  khả  năng  tấn công  và  phá  vỡ  cái  két  sắt  của  trí  nhớ,  cho  nên  những người  khôn  ngoan  đã  viết  -  họ  không  nên  được  gọi  là người trí huệ, họ chỉ là những học giả có hiểu biết... họ đã viết rằng tiền bạc có thể bị đánh cắp, nhưng tri thức thì  không.  Nhưng  bây  giờ  nó  cũng  có  thể  bị  đánh  cắp, bởi vì nó cũng chỉ là một sự tích luỹ. Thói quen tích luỹ là như nhau, chẳng có khác biệt gì về điều người ta tích luỹ - tem bưu điện, của cải hay tri thức - chẳng khác biệt gì. Niềm vui tích luỹ thuộc vào bên ngoài.

Đó là lí do tại sao biết bao nhiêu giá trị được đặt vào vô  sở  hữu,  vào  không  tích  lũy.  Vô  sở  hữu  không  có nghĩa là từ bỏ vật sở hữu bên ngoài, nó có nghĩa là việc từ  bỏ  thái  độ  và  ham  muốn  tích  luỹ.  Chỉ  thế  thì  cuộc hành trình bên trong mới là có thể.

Sattva, ngoan đạo, cũng là một loại tích luỹ. Ai đó tự hào nói, “Tôi đã nhịn ăn ba tháng.” Người đó không tích luỹ gì cả, thậm chí không thức ăn tích luỹ vào bên trong thân thể. Người đó thậm chí không tích luỹ thức ăn vào trong thân thể - trong ba tháng đó thân thể người đó mất trọng lượng; người đó mất đi cái gì đó và chẳng tích luỹ gì. Nhưng người đó đã tích luỹ giá trị công đức tôn giáo ba tháng nhịn ăn! Người đó đã tích luỹ điều này. Bây giờ người đó muốn khoe rằng mình đã nhịn ba tháng. Đây là cùng một thái độ tích luỹ.

Người  khác  nói,  “Tôi  đã  làm  từ  thiện  nhiều  lắm.” Trong việc làm từ thiện người ta không tích luỹ; ngược lại,  trong  việc  làm  từ  thiện  người  ta  mất.  Người  ta  mất tiền nhưng lại tích luỹ tự hào về từ thiện: “Tôi đã làm từ thiện nhiều lắm.”

Một người đàn ông đã tới cùng với vợ mình để gặp tôi. Người  vợ đã quen  tôi, và cô  ấy đã tới  để giới thiệu chồng  mình  cho  tôi.  Vào  lúc  giới  thiệu  cô  ấy  nói  rằng chồng  cô  ấy  đã  đem  mười  vạn  đồng  ru  pi  làm  từ  thiện. Người chồng ngắt lời, “Không, không, đấy là mười vạn mười nghìn.” Nó đã được đem cho đi rồi, nhưng tự hào về  việc  cho  được  tích  luỹ  lại.  Chúng  ta  không  chỉ  đếm cái chúng ta sở hữu, chúng ta đếm cả cái chúng ta cho đi. Việc đếm vẫn tiếp tục.

Chúng ta thậm chí còn tích luỹ cả ngoan đạo - chúng ta nhớ bất kì cái gì thiện chúng ta đã làm. Nhưng kì lạ là chúng ta chọn không nhớ khi chúng ta làm cái gì đó xấu. Cho  nên  tội  nhân  không  có  nhiều  tuyển  tập  về  những việc làm ác của mình. Người khác có thể nghĩ anh ta là xấu, nhưng anh ta nói, “Cái gì, tôi sao?” Nhưng cái gọi là người thiện cũng tích luỹ những hành động thiện của mình.  Cũng  khá  ngạc  nhiên  điều  thường  xảy  ra  là  tội nhân  lấy  bước  nhảy  để  đi  vào  bên  trong  mình  còn  sớm hơn cái gọi là người thiện. Đó là vì, theo một cách  nào đó  tội  nhân  trống  rỗng  bên  trong;  người  đó  không  giữ bản kê gì về điều mình đã làm bởi vì bản kê đó là không dễ chịu. Bất kì điều gì người đó đã làm, bản thân người đó không thích là mình đã làm nó, do đó người đó không giữ lại bản kê nào về nó cả.

Nhưng  người  'thiện'...  người  đó  giữ  bản  kê  về  mọi thứ  người  đó  đã  làm.  Có  lẽ  người  đó  đếm  ngay  cả  cái người đó không làm; người đó thổi phồng bản kê lên. Có thể  nhiều  thứ  có  trong  tâm  trí  người  đó,  nhưng  không cần, mà người đó vẫn cứ tính tới nó. Việc tích luỹ này là chướng ngại.

Chuyện  xảy  ra  nhiều  lần  rằng  ngay  cả một  Valmiki nào đó, Angulimal nào đó - toàn tội phạm - đạt tới chân lí trong khoảnh khắc. Điều này là vì việc tích luỹ những hành  động  thiện  là  chướng  ngại  còn  lớn  hơn  tội  ác.  Kẻ tội  phạm  có  thể  thu  thập  cái  gì?  Người  đó  biết  rằng người đó chẳng là gì cả, không có vị trí gì - vô ngã là có thể.  Nhưng  với  một  người  'thiện'  thì  có  quá  nhiều  bản ngã.

Hiền nhân này nói rằng ngay cả sattva, cảm giác về việc là 'thiện', cũng là một bệnh tật. Đây là một phát biểu rất  bạo  dạn.  Không  tôn  giáo  nào  ngoài  Ấn  Độ  nói  rằng ngay cả điều thiện cũng là bệnh tật. Điều ác đã được gọi là  bệnh  tật,  tội  lỗi  đã  được  gọi  là  bệnh  tật,  nhưng  cái thiện  chưa  bao  giờ  bị  gọi  là  bệnh  tật  cả.  Chắc  chắn không tôn giáo nào sinh ra bên ngoài Ấn Độ có khả năng siêu việt lên trên đạo đức, do đó không ai có thể trở nên mang tính tôn giáo theo nghĩa thực.

Khi  phương  Tây  trở  nên  quen  với  trí  huệ  phương Đông,  lần  đầu  tiên  họ  sửng  sốt  bởi  vì  những  phát  biểu này dường như là phi tôn giáo, chúng là những phát biểu rất hỗn loạn. Nếu bạn bảo một người rằng việc tích luỹ hành vi thiện cũng là bệnh tật, thế thì bạn đang cho phép người  đó  đi  lạc  lối.  Nhưng  điều  đó  là  hiểu  lầm.  Những người  có  thể  nói  rằng  thậm  chí  việc  tích  luỹ  hành  vi thiện  là  bệnh  tật,  tất  nhiên  họ  hàm  ý  rằng  việc  tích  luỹ hành vi ác là bệnh tật còn lớn hơn. Bệnh tật là việc tích luỹ,  cho  nên  tích  lũy  công  đức  tôn  giáo  và  điều  đó  trở thành  bệnh  tật.  Tất  nhiên  hành  vi  ác  là  bệnh  tật;  không có  nhu  cầu  để  nhắc  tới  nó,  nó  là  hiển  nhiên.  Nó  không cần được thảo luận nữa.

Bảo ai đó rằng ăn cắp là tội lỗi chứng tỏ rằng xã hội còn chưa được tiến hoá tới mức những điều như vậy vẫn còn  phải  được  phát  biểu  ra.  Nhưng  phải  quan  niệm  về việc không phải là kẻ cắp thì cũng là một tội lỗi. Và phát biểu này là có thể khi xã hội đã đi ra ngoài giới hạn nào đó mà việc ăn cắp tự nhiên được hiểu là tội lỗi. Thế thì sẽ không có nhu cầu nói về nó!

Khi   người   Ki   tô   giáo   lần   đầu   tiên   nghiên   cứu Upanishads họ rất sửng sốt; chẳng có gì như mười điều răn  trong  Upanishads  cả  -  không  ăn  cắp,  không  ham muốn  vợ  người  khác,  không  ngoại  tình.  Họ  hỏi,  “Mười điều răn ở đâu? Giáo lí cơ bản ở đâu?”

Họ đã không nhận biết rằng người viết ra những lời kinh  này  đã  biết  rằng  nói  về  mười  lời  răn  là  ngây  thơ; rằng điều này chỉ thích hợp cho xã hội nguyên thuỷ nơi mọi người cần được bảo cho rằng không nên phạm ngoại tình, rằng không nên ham muốn vợ người khác; rằng đây là  điều  ác.  Những  phát  biểu  như  vậy  truyền  đạt  rằng những bài học sơ đẳng vẫn còn được dạy. Thời điểm vẫn còn  chưa  tới  khi  bản  ngã  đức  độ,  bản  ngã  của  người không  ham  muốn  vợ  người  khác,  cũng  được  coi  là  tội lỗi. Việc tự ý thức về cái thiện này cũng là tội lỗi, bởi vì điều này cũng làm mạnh cho bản ngã.

Sattva cũng là bệnh tật - bệnh 'thiện'. Điều đó xảy ra cho  người  thiện;  dẫu  sao  đi  chăng  nữa  nó  cũng  xảy  ra. Bởi vì bệnh tật này mà   hoá ra người thiện thường tỏ ra còn tồi hơn cả người xấu, bởi vì họ có tự cao về việc là thiện và điều này tạo ra địa vị thống trị; tự cao tạo ra một loại cảnh nô lệ nguy hiểm được áp đặt lên người khác.

Không  dễ  gì  là  con  của  cái  gọi  là  người  bố  'thiện'. Người bố ngoan đạo tỏ ra hà khắc với đứa con đến mức hà  khắc  này  có  thể  trở  thành  nguyên  nhân  cho  đứa  con biến  thành  kẻ  ác.  Quá  mạnh  mẽ  hướng  tới  trở  thành thiện  cũng  trở  thành  hấp  dẫn  biến  thành  ác.  Và  nếu người  bố  thiện  tới  mức  con  ông  ấy  không  thể  siêu  việt lên  trên  điều  thiện  của  ông  ấy  thì  chỉ  còn  mỗi  một phương án, đó là vượt lên trên ông ấy qua làm điều ác. Đó là lí do tại sao cái gọi là bố ‘thiện’ nói chung có con không thiện - lí do là rất hiển nhiên: cái thiện thường lệ, lặp lại trở thành chán. Cái thiện có lỗi trong nó - rằng người khác thậm chí không thể nói với bạn rằng bạn sai. Cho nên kiêu ngạo của bạn không thể bị thách thức.

Tôi đã nghe nói về Rinzai, một thiền sư. Đôi khi ông ấy  sẽ  làm  những  điều  không  thiện,  mặc  dầu  ông  ấy  có cùng tầm cỡ như Phật. Những người biết ông ấy rõ đều đã  hỏi  nhiều  lần,  “Sao  thầy  lại  làm  những  hành  vi  nhỏ nhen thế, đem lại sỉ nhục không cần thiết và làm xấu đi tên tuổi thầy?”

Rinzai hay đáp lại, “Ta chỉ là con người trong những con  người  mà  thôi,  bằng  không  thì  ta  đã  là  siêu  nhân. Nếu ta trở thành thiện đến mức ta không có cái ác, đã trở thành hoàn toàn siêu nhân; ta trở thành nặng như hòn đá cho mọi người. Ngay cả đệ tử của ta cũng phê phán ta và do vậy họ cảm thấy nhẹ nhõm, và khi họ có thể cười ta khi vắng ta, ta được cứu thoát khỏi làm cho họ thành kẻ thù của ta.”

Đây  là  điều  đáng  ngạc  nhiên  thực.  Ông  ấy  phải  là một  con  người  kì  lạ,  nhưng  ông  ấy  có  sáng  suốt  lớn  về tâm lí con người.

Thầy  giáo  giỏi  biết  rõ  rằng  học  trò  phải  có  cơ  hội cười  sau  lưng  mình.  Đây  là  cách  tẩy  rửa  giận  dữ  mà chúng tích luỹ lại trong năm hay sáu giờ bị bắt buộc ngồi trước thầy.

Cho nên người tốt trở thành rất nặng nề, nhưng điều đó chỉ xảy ra nếu sattva, lòng tốt, của họ, là bệnh tật của họ, không phải là chính bản tính của họ.

Khi  hiền  nhân  này  nói  rằng  sattva  cũng  là  bệnh  tật, ông  ấy  không  nói  rằng  là  một  sattvik,  một  người  làm điều thiện, là bệnh tật. Điều ông ấy ngụ ý là ở chỗ việc tích  luỹ  điều  thiện  và  hành  vi  thiện  và  việc  gắn  nó  với bản  ngã  là  bệnh  tật.  Cái  cảm  giác  rằng  ‘Mình  là  người thiện’ là bệnh tật; làm việc thiện không phải là bệnh tật. Người thiện thực sự thì thiện đến mức người đó bao giờ cũng tha thứ ngay cả cho điều ác.

Bayazid,  nhà  huyền  môn  Sufi,  đi  hành  hương  trong những  ngày  lễ  Ramadan,  thời  gian  nhịn  ăn.  Ông  ấy  có một trăm đệ tử đi cùng mình. Đó là ngày đầu tiên của kì nhịn  ăn  và  họ  vừa  mới  vào  thị  trấn  đầu  tiên  thì  một người  nào  đó  tới  và  bảo  Bayazid  rằng  một  người  yêu ông ấy, một thợ làm giầy, đã bán ngôi nhà mình chỉ để thu xếp đồ ăn cho Bayazid và cho đệ tử của ông ấy; rằng người đó đã mời cả thị trấn tới ăn bởi vì thầy của người đó  đã  tới  thị  trấn  này.  Người  đó  đã  bán  mọi  thứ,  nói ngày mai sẽ chăm lo cho ngày mai.

Bayazid chấp nhận lời mời và tới, và ngồi xuống ăn. Các  đệ  tử  đều  lúng  túng,  họ  thực  sự  bị  bối  rối.  Họ  có thêm một cái cớ để cảm thấy tiếc vì phí hoài kiếp sống của  mình  cùng  với  con  người  tham  lam  này,  Bayazid, người bị quá ám ảnh với việc ăn thức ăn ngon đến mức ông  ấy  xé  bỏ  lời  nguyện  nhịn  ăn.  Bayazid  bắt  đầu  tận hưởng  thức  ăn  với  niềm  thích  thú  lớn.  Khi  Bayazid  ăn, các  đệ  tử  cũng  phải  ăn.  Nhưng  Bayazid  thấy  vui  thích trong việc ăn, trong khi các đệ tử lại chịu đựng việc phá bỏ nhịn ăn của mình.

Muộn trong đêm, khi mọi người đã đi, các đệ tử xô lại  Bayazid  và  nói  với  ông  ấy,  “Phải  có  giới  hạn  chứ! Chúng tôi đã không trông đợi điều này từ thầy. Thầy đã quên rồi sao? Thầy đã quên về nhịn ăn rồi sao? Hay thức ăn này hấp dẫn thầy nhiều thế?”

Bayazid đáp, “Vấn đề không phải là thức ăn - chúng ta có thể kéo dài việc nhịn ăn của mình thêm một ngày nữa. Nhưng người nghèo này, người đã bán mọi thứ để thu xếp thức ăn cho chúng ta sẽ cảm thấy bị tổn thương nếu chúng ta nói về việc nhịn ăn của mình. Điều đó sẽ là tội lỗi. Thật vô ích mà đi nói về điều đó; chúng ta có thể kéo dài việc nhịn ăn của mình thêm một ngày, có hại gì trong việc đó đâu? Tại sao cứ quả quyết tính thiêng liêng của  mình  mạnh  mẽ  thế?  Và  cẩn  thận!  -  có  những  hoàn cảnh khi người ta muốn khẳng định tính thiêng liêng của mình.”

Điều này là rất tinh tế. Và đó là một cơ hội tốt - cả thị trấn sẽ nhận ra rằng Bayazid thực sự là thánh nhân - nhưng  ông  ấy  đã  buông  bỏ  cơ  hội  này  để  trở  nên  nổi tiếng là một thánh nhân vĩ đại. Thậm chí không có một nhắc nhở nhỏ nhất nào rằng họ đang trong kì nhịn ăn.

Điều này tôi gọi là lòng tốt, điều này tôi gọi là người sattvik – người có lòng tốt. Ngay cả khi ngoan đạo phải được công bố, phải được quảng cáo, hay trông đợi được kính trọng, nó trở thành bệnh tật.

Hiền  nhân  này  đã  gọi  đức  độ  là  bệnh  tật  thứ  năm. Tội lỗi là bệnh tật trên toàn thế giới, đức độ là bệnh tật chỉ ở Ấn Độ. Ngay cả đức độ cũng là tội lỗi, đức độ là bệnh tật, bởi vì cái cảm giác rằng “Mình đã làm điều tốt” tạo  ra  bản  ngã  tinh  tế,  và  cảm  giác  này  rằng  “Mình  có thể làm điều tốt,” tạo ra bản ngã như một người làm. Tại Ấn Độ người ta hiểu rằng trong thế giới này chẳng cái gì là tội lỗi ngoại trừ bản ngã. Đó là lí do tại sao bất kì cái gì tạo ra bản ngã cũng đều trở thành tội lỗi.

Bồ đề đạt ma tới Trung Quốc từ Ấn Độ. Nhiều khất sĩ  Phật  tử  đã  sang  Trung  Quốc  -  hàng  nghìn  và  hàng nghìn  khất  sĩ.  Hoàng  đế  Vũ  đã  chi  hàng  triệu  bạc  cho việc dịch kinh sách Phật giáo, ông ấy đã xây dựng hàng trăm chùa chiền. Thế rồi tin lan tới là Bồ đề đạt ma, con người  của  trí  huệ  tối  thượng  đã  tới,  cho  nên  Hoàng  đế Vũ  ra  tận  biên  cương  của  vương  quốc  để  nghênh  đón ông  ấy.  Ngay  sau  nghêng đón,  Hoàng  đế  Vũ  hỏi  Bồ  đề đạt  ma  câu  hỏi  đầu  tiên  của  mình:  “Quả  nhân  đã  xây dựng  nhiều  chùa  chiền,  nhiều  nhà  khách,  chi  tiêu  hàng triệu hàng triệu bạc; quả nhân đã cho dịch kinh sách Phật giáo  và  nuôi  dưỡng  hàng  nghìn  khất  sĩ  mỗi  ngày.  Quả nhân sẽ được thưởng gì về tất cả những việc làm đức độ này?”

Bồ  đề  đạt  ma  đáp,  “Ông  sẽ  xuống  địa  ngục,  thẳng xuống địa ngục.”

Vũ hỏi ông ấy, “Ông nói gì vậy? Địa ngục sao? Ông đùa à?”

Không khất sĩ nào đã dám nói điều này, trong thực tế mọi khất sĩ đều đã nói rằng nhà vua là con người vĩ đại và đức độ. Họ phải đều là kẻ ăn xin, không phải khất sĩ. Bằng việc nói với nhà vua, “Bệ hạ là người vĩ đại và đức độ,”  những  kẻ  ăn  xin  này  có  thể  xoay  xở  kiếm  được phương tiện sinh sống từ nhà vua.

Họ tất cả đều nói, “Bệ hạ là người vĩ đại và đức độ; không  ai  đã  từng  làm  việc  từ  thiện  nhiều  thế.  Biển  tên của  bệ  hạ  sẽ  được  khắc  bằng  chữ  vàng  trên  thiên  đình, cung  điện  của  bệ  hạ  đã  được  chuẩn  bị  bên  cạnh  chính Thượng đế....”

Bồ đề đạt ma nói, “Ông sẽ đi thẳng xuống địa ngục.” Phát  biểu  của  Bồ  đề  đạt  ma  đã  không  hấp  dẫn  Vũ.

Điều đó sẽ không hấp dẫn cho bất kì người đức độ nào, rằng đức độ cũng là tội lỗi.

Vũ  nói,  “Quả  nhân  không  thể  chấp  nhận  được  lời của ông.”

Bồ  đề  đạt  ma  nói,  “Thế  thì  ta  từ  chối  vào  vương quốc  tội  lỗi  của  ông,  ta  quay  về.  Ta  sẽ  ở  ngoài  vương quốc của ông. Cái ngày ông biết rằng đức độ cũng là tội lỗi, ta sẽ vào.”

Bằng  cách  nào  đó  điều  này  tất  cả  đã  bị  bỏ  qua  và quên mất. Vũ trở thành chống đối Bồ đề đạt ma, và các sư  khác  cũng  quay  sang  chống  lại  ông  ấy...  họ  đã  phó thác hi vọng của mình vào ông ấy, rằng việc tới của ông ấy sẽ mở rộng công việc. Hoàng đế đã sẵn lòng, nhưng Bồ đề đạt ma làm hỏng mọi sự.

Sau mười năm Vũ đã trên giường chết, và khi nỗi sợ bắt giữ ông ấy thì ông ấy nhớ tới Bồ đề đạt ma. Ông ấy có thể thấy rằng mặc cho biết bao nhiêu việc làm đức độ mà cái chết với ông ấy cũng là một như cái chết của kẻ tội lỗi, ông ấy già yếu hom hem trong tuổi già như bất kì kẻ  tội  nhân  nào  cũng  vậy.  Sau  khi  làm  bao  nhiêu  việc làm đức độ vẫn chẳng có an bình vào lúc chết, cho nên làm sao ông ấy lại có thể an bình được sau cái chết? Tâm trí hoàng đế rất bối rối.

Ông ấy cho mời Bồ đề đạt ma đến: “Mời ông ấy lại, ta  đã  phí  hoài  mười  năm.  Hôm  nay  ta  cũng  cảm  thấy rằng ta đang đi thẳng xuống địa ngục.”

Nhưng Bồ đề đạt ma cũng đã chết. Tuy nhiên ông ấy có  một  thông  điệp  được  viết  trên  nấm  mồ  mình,  biết rằng “Nếu không phải hôm nay, ngày mai, hay vào thời điểm chết, Hoàng đế Vũ sẽ nhớ tới ta.” Bởi vì tự lừa dối mình  thì  dễ  trong  khi  người  ta  còn  sống,  khi  người  ta còn  đang  vui  vẻ  phấn  chấn  và  dưới  tác  động  của  ảo tưởng  của  cái  gọi  là  cuộc  sống.  Người  ta  hiểu  ra  tình huống thực chỉ khi cái chết tiến tới.

Bồ đề đạt ma đã nói, “Vũ sẽ nhớ tới ta vào lúc chết của ông ấy. Cho nên đây là thông điệp của ta cho hoàng đế,  ghi  điều  đó  lên  nấm  mộ  của  ta:  ‘Ông  đã  làm  việc thiện cả đời mình. Nếu ông có thể buông bỏ những việc thiện  đó  ngay  từ  bây  giờ,  vào  lúc  chết,  cánh  cửa  của thiên đình  là rất  gần.’” Vứt  bỏ gắn bó của bạn với việc mang tính đức độ. Bạn đã vứt vỏ nhiều thứ để được đức độ, bây giờ vứt bỏ ngay cả cái đức độ đó.

Điều đó là rất khó. Rất dễ vứt bỏ dây xích sắt, nhưng rất khó vứt bỏ dây xích vàng, chúng có vẻ giống như đồ trang sức. Và đức độ! - cái gì còn vàng son hơn đức độ đây?  Nó  là  vàng  ròng,  người  ta  không  dám  vứt  nó  đi. Nhưng ai đó người nhận ra rằng dây xích vẫn cứ là dây xích thì thấy chẳng có gì phân biệt giữa xích sắt và xích vàng cả. Các bức tường nhà tù có thể được trang hoàng như  tường  lâu  đài,  điều  đó  cũng  chẳng  tạo  ra  khác  biệt gì. Bản ngã là nhà tù, do đó hiền nhân này đã nói về năm bệnh tật. Chừng nào người ta còn chưa biết tới đặc trưng của năm  bệnh  tật  này,  chừng  nào  người  ta  còn  chưa  đi  vào trong bản chất của năm bệnh tật này, người ta không thể nào thoát khỏi được chúng. Trong thực tế không có cách nào để gạt bỏ đi bất kì cái gì ngoại trừ bằng việc biết nó. Việc biết một mình nó là tự do, việc biết một mình nó là giải  thoát.  Ngay  khi  chúng  ta  biết  một  điều  trong  tính toàn bộ của nó, chúng ta trở nên tự do với nó.

Dốt nát là tù túng, không hiểu biết là tù túng. Tự do xảy ra với hiểu biết. Giận dữ chiếm hữu chúng ta trong khi chúng ta không biết nó. Ngày chúng ta biết giận dữ của  mình,  ngày  chúng  ta  đi  vào  trong  các  tầng  của  nó, ngày  chúng  ta  thấy  giận  dữ  trong  sự  trần  trụi  của  nó, chúng ta được tự do khỏi giận dữ.

Sau việc biết thì chẳng cái gì còn cần được làm về tự do  nữa:  cố  hiểu  trí  huệ  sâu  sắc  này  của  các  nhà  tiên  tri phương Đông. Không phải là trước hết bạn cần biết giận dữ là gì và thế rồi bạn phải làm điều gì đó để vứt bỏ giận dữ - không. Khái niệm phương Đông là ở chỗ việc biết là tự do, chẳng cái gì cần được làm bên ngoài việc biết. Nếu việc làm là cần thậm chí sau việc biết, điều đó nghĩa là việc biết vẫn còn chưa đầy đủ.

Các  bệnh  tật  tâm  lí  không  đòi  hỏi  trước  hết  phải chẩn  đoán  rồi  mới  chữa.  Bản  thân  chẩn  đoán  chúng  là việc chữa rồi. Tại sao? Bởi vì các bệnh tâm lí là do dốt nát, chúng không có nguyên nhân khác.

Chẳng  hạn,  trời  tối  và  trong  bóng  tối  này  có  rắn  và bọ cạp. Thế rồi bạn thắp đèn lên. Bây giờ hai bước phải xuất hiện. Tất cả rắn và bọ cạp bây giờ sẽ trở thành thấy được,  mặc  dầu  chúng  sẽ  chưa  biến  mất  bởi  vì  chúng không  chỉ  là  tác  động  của  bóng  tối,  bóng  tối  chỉ  là nguyên  nhân  của  việc  không  thấy  được  chúng.  Nhưng bây  giờ  trời  không  tối  và  rắn  là  thấy  được.  Tuy  nhiên không ai có thể nói rằng rắn đã biến mất chỉ bởi vì đèn đã được thắp sáng; bước tiếp là ở chỗ rắn và bọ cạp phải bị loại  bỏ.  Cho  nên  một  mình  việc  hiểu  chưa đủ,  cái  gì đó  thêm  nữa  cần  được  làm,  một  bước nữa  cần  tham  dự vào.

Nhưng một điều nữa đang xảy ra bên cạnh: khi đèn được  thắp  sáng,  bạn  có  loại  bỏ  bóng  tối  đi  không?  Bạn có bao giờ tự hỏi: Được rồi, đèn đã thắp sáng, nhưng bây giờ làm sao tôi loại bỏ đi bóng tối được? Không, nguyên nhân của bóng tối là việc thiếu vắng ánh sáng.

Đau ốm thể chất yêu cầu cả chẩn đoán và chữa chạy. Nhưng  với  các  bệnh  tật  của  tâm  thức thì bản  thân  chẩn đoán  là  việc  chữa  chạy...  ngọn  đèn  được  thắp  sáng  và bóng tối ra đi. Bệnh tật của tâm thức cũng giống thế này.

Hiền nhân này nói:

Khi linh hồn được hiện thân bị đồng nhất với bản chất của năm nút này, thì nó không thể tự do khỏi chúng mà không tự hiểu mình.

Chúng ta làm gì? Chúng ta trở nên bị đồng nhất với chúng  và  chúng  ta  thu  được  các  thuộc  tính  của  chúng. Làm những hành động đức độ chúng ta trở thành đức độ, thường  xuyên  làm  những  hành  vi  thiện  chúng  ta  trở thành  thiện,  thực  hiện  những  hành  vi  ác  chúng  ta  trở thành tội nhân - bất kì điều gì chúng ta làm, chúng ta đều trở  thành  một  với  nó.  Sự  đồng  nhất  này  bản  thân  nó  là dốt nát của bạn. Nếu bạn muốn biết, cần phải đứng ra từ một  khoảng  cách.  Một  chút  ít  khoảng  cách,  một  chút  ít lỗ hổng là cần để biết. Trong thực tế chúng ta chỉ có thể biết  cái  mà  chúng  ta  thấy  từ  một  khoảng  cách,  bằng không  thì  chúng  ta  không  thể  biết  được.  Bất  kì  điều  gì chúng  ta  muốn  biết,  trước  hết  phải  được  đặt  trước  mắt chúng ta để quan sát.

Nếu  bạn  muốn  biết  giận  dữ,  điều  đó  là  không  thể biết được khi bạn bị đồng nhất với giận dữ. Giận dữ chỉ có  thể  được  biết  sau  khi  tách  bạch  giận  dữ  ra  khỏi  bản thân  người  ta,  bằng  việc  vượt  ra  ngoài  giận  dữ  để  nhìn vào  nó  một  cách  trung  lập,  như  chúng  ta  làm  với  một vật...  giống  như  nhà  khoa  học  trong  phòng  thí  nghiệm của mình quan sát một sự vật từ một khoảng cách.

Thiền là khoa học của việc đặt bản thân người ta ra một  khoảng  cách.  Việc  nhìn  vào  bệnh  tật  tâm  trí  của riêng  mình  từ  một  khoảng  cách,  và  đi  hoàn  toàn  vào trong những cái nút này, trở thành sự giải thoát.

Vì năm nỗi ưu phiền này linh hồn giống như bệnh tật tinh vi, nên linh hồn được biết tới như ling sharir, sự đồng nhất thân thể.

Đây là nút trong tim.

Đó là bệnh tật cơ bản của trái tim. Bệnh này thực tế là  bệnh  nơi  chúng  ta  bị  mắc  kẹt.  Năm  bệnh  này  cùng nhau  tạo  ra  một  bệnh,  và  bệnh  đó  là  sự  đồng  nhất  - chúng  ta  trở  thành  một  với  điều  chúng  ta  làm.  Ăn  cắp, chúng ta trở thành kẻ cắp; thiền, chúng ta trở thành con người tâm linh; chúng ta trở thành một với điều chúng ta làm, chúng ta không thể vẫn còn tách rời khỏi nó.

Nếu chúng ta hiểu điều này đúng, đây là ý nghĩa của tính chất sannyas: trong khi chúng ta đang làm bất kì cái gì chúng ta không trở thành người làm, chúng ta chỉ vẫn còn  là  người  quan  sát.  Ý  nghĩa  cơ  sở  của  tính  chất sannyas  là  ở  chỗ  chúng  ta  thực  hiện  các  hành  động, nhưng chúng ta lại không trở nên bị  dính líu với  chúng nhiều  hơn  là  một  diễn  viên.  Chúng  ta  có  thể  đóng  một vai trong vở kịch sân khấu, nhưng ngay khi chúng ta rời sân khấu, chúng ta bỏ vai diễn mình vừa đóng. Diễn viên bỏ  lại  vai  diễn  của  mình  đằng  sau.  Khi  người  đó  nằm trên giường người đó không tự hỏi về điều gì có thể xảy ra bây giờ cho quí bà chính đã gặp rắc rối trong vở kịch. Nhưng đôi khi những ảo tưởng như vậy vẫn xảy ra.

Tôi  đã  nghe  nói  rằng  có  lần  rắc  rối  xảy  ra  trong  vở kịch về câu chuyện cuộc sống của thần Rama.

Diễn viên đóng vai Ravana, một tá điền, đã đóng vai đó hàng năm và cô gái đóng vai Sita, vợ Rama, cũng đã đóng vai của mình trong nhiều năm. Mọi năm anh ta đều đóng  vai  Ravana,  bắt  cóc  Sita  và  giam  giữ  cô  ta  trong khu Vườn Ashoka của mình - cùng trò chơi tinh nghịch mọi năm. Nhưng chàng diễn viên này lại đâm ra yêu cô gái kia.

Vở kịch  Ramaleela  đã xảy  ra  lần  nữa.  Khi  tới  phần buổi lễ mà trong đó Sita sẽ chọn chồng, Ravana cũng tới như một người cầu hôn có thể trong buổi lễ. Thế rồi các sứ giả tới với tin tức rằng lửa đã bùng ra ở Lanka, kinh đô  vàng  của  Ravana.  Nhưng  Ravana  đáp  lại,  một  cách bất ngờ, “Mặc xác đám cháy đấy! Lần này, ta sẽ không đi  đâu  nếu  không  cưới  nàng.”  Anh  ta  cầm  lấy  cái  cung của  Thần  Shiva  vẫn  được  dành  cho  việc  thử  để  tìm  ra người cầu hôn đúng và bẻ nó vụn thành từng mảnh.

Janak, bố  của Sita, lâm vào tình thế khó khăn; điều này  không  có  trong  vở  kịch,  nó  là  một  vấn  đề  bất  ngờ. Công  chúng  cũng  bị  ngơ  ngác  -  điều  gì  đang  diễn  ra vậy?  Điều  gì  sẽ  xảy  ra  bây  giờ?  -  Sita  có  lấy  Ravana không? Nhưng Janak là một người lão luyện và có kinh nghiệm. Anh ta đã đóng vai của mình trong nhiều, nhiều năm  cho  nên  anh  ta  có  thể  ứng  khẩu  luôn.  Anh  ta  gọi những người hầu tới và quát lên , “Sao chúng mày lại để cung  và  tên  đồ  chơi  cho  trẻ  con  ở  đây?  Hãy  đem  cái cung  thật  của  Thần  Shiva  lại  đây.”  Màn  hạ  xuống,  và diễn viên khác được đem vào để đóng vai Ravana... bởi vì diễn viên ban đầu vẫn còn la hét rằng anh ta sẽ không đi nếu không cưới Sita.

Bây  giờ  anh  chàng  đáng  thương  đóng  vai  Ravana này  phải  không  ngủ  ngon  được  ban  đêm.  Với  anh  ta chuyện  diễn  không  còn  là  vấn  đề  đóng  kịch  nữa,  nó  đã trở thành cái gì đó rất thật!

Tính  chất  sannyas  nghĩa  là  buông  bỏ  sự  đồng  nhất tinh tế này với thân thể. Nó có nghĩa là trạng thái mà bạn đã tạo ra bằng việc đồng nhất bản thân mình với những bệnh này, như bạn dường như là vậy, sự đồng nhất thân thể đó phải ra đi.

Cái chiếu sáng tại đó khi tâm thức là kshetragya, người biết.

Người  biết,  nhãn  quan  người  biết,  cảm  nhận  nó  tất cả ở bên trong sự đồng nhất thân thể này. Nhưng chúng ta không nhận biết về nó chút nào; người biết này bị lạc trong  số  tất  cả  những  cái  chúng  ta  biết.  Phát  hiện  ra người biết đó là khoa học của tôn giáo.

Câu hỏi này đã được hỏi: Ai là sakshi, nhân chứng? Ai   là   kootastha,   người   ngụ   ở   chỗ   sâu   nhất?   Ai   là antaryami, người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác?

Ba  người  này  là  các  chiều  của  linh  hồn  trong  ba hoàn cảnh khác nhau. Điều đó giống thế này: bạn là bố trong  quan  hệ  với  con  bạn,  là  chồng  trong  quan  hệ  với vợ bạn, là con trong quan hệ với bố bạn. Giữa các bạn bè thì bạn không nằm trong những quan hệ này. Trong văn phòng bạn thậm chí không là bạn, nhưng mặc cho tất cả những điều này bạn là một và cùng một người.

Sakshi,  kootastha  và  antaryami  là tên  của  các  chiều hướng trạng thái khác nhau của linh hồn. Tất cả ba đều không là gì khác ngoài linh hồn, nhưng ba từ này được dùng  trong  ba  hoàn  cảnh  khác  nhau.  Cố  hiểu  các  hoàn cảnh.

Người biết việc sinh và sự tan biến của người biết, việc biết và đối tượng của việc biết, thì là bản thân mình không có sinh hay tan biến, sự tự toả sáng này được gọi là sakshi, nhân chứng.

Nếu  bạn  đi  vào  trong  bản  thân  mình,  bất  kì  cái  gì bạn  đi  tới  biết,  bạn  cũng  không  thể  là  cái  đó.  Nhớ  lời kinh này: bất kì điều gì bạn có thể biết, bạn không thể là cái  đó,  bởi  vì  bạn  bao  giờ  cũng  là  người  biết.  Cho  nên điều  đó  nghĩa  là  bất  kì  điều  gì  bạn  biết,  bạn  đều  đứng đằng sau hiểu biết đó, bằng không bạn sẽ không biết nó. Bất kì điều gì có thể được biết, bạn đều không thể là cái đó.  Nguyên  lí  cơ  bản,  nền  tảng,  mật  chú  hạt  mầm  của sadhana  yoga,  công  phu  thiền,  là:  bạn  không  thể  là  cái bạn biết.

Bạn có thể biết khi bạn nhắm mắt rằng thân thể vật lí của mình tồn tại quanh mình. Bạn có thể biết, bạn có thể cảm thấy cái đau của gai mắc vào chân bạn; bạn có thể biết nhịp tim mình đập - bạn có thể biết tim mình đang đập  nhanh  khi  bạn  lo  âu,  bạn  có  thể  cũng  biết  nhịp  tim chậm đi khi bạn an bình. Cho nên người biết là khác với nhịp  tim,  khác  với  cái  đau  ở  chân,  khác  với  hình  dạng của thân thể này, bởi vì nhị nguyên là cần thiết để biết.

Nhị nguyên là điều tiên quyết cho việc biết, lỗ hổng là cần  để biết.  Việc biết  xảy ra  bởi  vì  lỗ  hổng  đó,  bằng không thì không có việc biết. Đó là lí do tại sao khi bạn nhìn  vào  bóng  mình  trong  gương,  bạn  phải  giữ  một khoảng cách nào đó. Nếu bạn tới rất gần và bạn đặt đầu mình  vào  gương,  sẽ  khó  thấy  bóng  mình  trong  gương. Bạn  có  thể  thấy  một  chút  ít  bởi  vì  vẫn  còn  lỗ  hổng, nhưng bạn càng thu nhỏ khoảng cách, lỗ hổng, càng khó thấy được cái gì. Nếu không có lỗ hổng nào giữa bạn và gương,   bạn   sẽ   không   thể   nào   thấy   được   cái   gì   cả. Khoảng cách nào đó là cần cho việc biết, hay thấy.

Hiền  nhân  này  nói:  Tất  cả  những  cái  được  sinh  ra, được  tạo  ra  và  bị  phá  huỷ,  tất  cả  những  điều  này  được biết bởi người ngụ bên trong.

Trong  đêm,  khi  giấc  ngủ  bắt  đầu  hạ  xuống,  bạn  sẽ biết  nó  đang  hạ  xuống.  Một  điều  là  chắc  chắn:  bạn không phải là giấc ngủ, bằng không thì ai biết nó? Người mà giấc ngủ đang hạ xuống phải tách rời khỏi nó.

Vào  buổi  sáng  bạn  ngồi  cạnh  cửa,  mặt  trời  đã  lên, ánh nắng lan trải; bạn biết mặt trời đang chói sáng. Thế rồi mặt trời lên trên bầu trời và hơi nóng tăng lên, thế rồi mặt trời ở trên đầu bạn, trưa rồi. Bạn không phải là buổi trưa,  không  là  buổi  sáng.  Thế  rồi  đến  tối  mặt  trời  lặn, bóng tối buông xuống; bạn nhận biết về bóng tối buông xuống, điều có nghĩa là bạn không phải là bóng tối.

Buổi  sáng  xảy  ra,  buổi  trưa  xảy  ra,  thế  rồi  buổi  tối tới; bạn biết mặt trời lên, khi nó ở trên đỉnh, và mặt trời lặn. Bạn không thể là một với mặt trời được, bạn là tách rời với nó. Tương tự, bất kì cái gì xảy ra trong cuộc đời bạn đều được biết tới  bởi một người ngụ bên trong. Và điều  thú  vị  là  ở  chỗ  bạn  không  bao  giờ  có  thể  bắt  giữ được người biết này.

Cố hiểu.... Bạn có vết đau ở chân. Bạn biết rằng có cái đau ở chân mình, cho nên người biết đã trở nên tách rời với cái đau ở chân. Bây giờ bạn cũng có thể biết rằng bạn  biết  cái  đau  ở  chân.  Bây  giờ  bạn  đã  đi  ra  đằng  sau việc biết này. Cố hiểu điều đó cho đúng: bạn có chỗ đau ở chân, bạn biết cái đau trong chân, do đó việc biết của bạn là tách rời với cái đau ở chân bạn. Nhưng bạn cũng biết  rằng  bạn  biết  cái  đau  ở  chân.  Thế  thì  việc  biết  thứ hai này đã đi ra đằng sau việc biết thứ nhất.

Bạn có thể biết ngay cả việc biết này, cái sẽ là việc biết thứ ba. Và thế thì ngay cả việc biết này cũng có thể được  biết  -  điều  đó  sẽ  là  việc  biết  thứ  tư.  Một  điều  là chắc chắn, rằng bất kì cái gì bạn biết, bạn có thể đi lùi lại từ đó; bạn sẽ không bao giờ bị bắt trong bất kì việc biết nào,  bạn  bao  giờ  cũng  sẽ  vẫn  còn  là  người  biết,  không phải  là  cái  biết  được.  Người  biết  tối  thượng  này,  cái  ta chứng kiến tối thượng này đằng sau mọi việc biết, chính là điều bí ẩn. Nó rất bí ẩn.

Có lẽ đây là bí ẩn sâu sắc nhất trong cuộc sống, rằng chúng ta không thể thu bản thân mình thành một vật, cái được  quan  sát,  bằng  bất  kì  phương  tiện  nào;  chúng  ta bao giờ cũng vẫn còn là người biết, người quan sát. Đó là  lí  do  tại  sao  một  người  như  Mahavira,  một  người  đã tìm kiếm sâu về cái ta chứng kiến tối thượng, đã nói rằng thật vô nghĩa mà nói rằng vẫn còn người biết trong trạng thái tối thượng của bản thể, chỉ việc biết là tồn tại ở đó. Bởi  vì  cho  dù  chúng  ta  có  duy  trì  ở  đó  một  người  biết, người  biết  mọi  việc,  chúng  ta  lại  đi  tới  biết  người  biết đó, chúng ta đã lùi xa đằng sau nó. Chúng ta chỉ nên nói rằng đơn giản chỉ có việc biết. Cho nên Mahavira đã gọi trạng  thái  tối  thượng  này  là  keval  gyan,  chỉ  việc  biết; thậm chí không người biết, không cái được biết, chỉ việc biết - việc biết thuần tuý. Và việc biết thuần tuý này cứ lùi xa mãi đằng sau mỗi việc biết.

Người biết bí ẩn này, người kinh nghiệm bí ẩn này, đã được gọi là sakshi, cái ta chứng kiến. Cái ta là nhân chứng,  bởi  vì  người  biết,  cái  biết  và  việc biết,  tất  cả ba đều được sinh ra từ nó và tan biến vào trong nó, nhưng nhân chứng bao giờ cũng còn lại đứng ngoài.

Trong tiếng Anh có một từ, một từ rất quí, ‘ecstasy’ (trạng  thái  mê  li),  giúp  cho  người  ta  hiểu  khái  niệm  về cái ta chứng kiến. Ecstasy tại gốc của nó nghĩa là, 'đứng ra  ngoài'.  Ecstasy  nghĩa  là,  ở  ngoài  đó.  Dù  bạn  có  cố gắng theo bất kì cách nào, cũng không có cách cho bạn ở bên trong kinh nghiệm này; bạn bao giờ cũng ở ngoài cái có thể được kinh nghiệm. Bất kì khi nào bạn đứng, bạn đều 'đứng ngoài'.

Đó  là  lí  do  tại  sao  các  nhà  huyền  môn  phương  Tây dùng từ ‘ecstasy’ cho samadhi, việc thức tỉnh tối thượng. Ecstasy nghĩa là cái ta chứng kiến. Ecstasy không nói tới samadhi,  nó  nói  tới  việc  chứng  kiến.  Bạn  có  làm  cái  gì cũng  chẳng  thành  vấn  đề,  bạn  cố  gắng  bao  nhiêu,  cũng không có cách nào bạn có thể làm cho cái ta chứng kiến khác hơn bản thân nó, nó vẫn còn là nhân chứng.

Đây là một định nghĩa tình huống của linh hồn.

Mọi định nghĩa đều mang một chiều hướng đặc thù. Đó  là  lí  do  tại  sao  không  một  định  nghĩa  nào  có  thể truyền đạt được toàn thể bản chất của linh hồn, và điều đó  cũng  là  lí  do  tại  sao  lại  có  nhiều  khác  biệt  thế  giữa các tôn giáo. Không có các lí do nền tảng cho những sự khác biệt này - tôn giáo này nhấn mạnh vào định nghĩa này của linh hồn tương ứng theo chiều này, trong khi tôn giáo  khác  lại  nhấn  mạnh  định  nghĩa  khác  theo  chiều khác. Những định nghĩa này sẽ có vẻ là khác nhau. Theo nghĩa  này  thì  Upanishads  vượt  ra  ngoài  tất  cả  các  tôn giáo bởi vì chúng chấp nhận mọi định nghĩa. Định nghĩa này  về  cái  ta  chứng  kiến  do  triết  học  Jaina,  tôn  giáo Jaina đưa ra.

Câu hỏi thứ hai là: Kootastha, cái không thể huỷ diệt nổi, là gì? Hiền nhân này nói:

Cái cư ngụ trong tâm thức của mọi sinh linh sống, từ Brahma, vị thần sáng tạo, tới con sâu bọ nhỏ nhất, và cái còn lại ngay cả khi tất các những thân thể thô và tinh không còn nữa, được gọi là kootastha, cái không thể huỷ diệt nổi.

Cái còn lại... cái còn lại ngay cả sau sự huỷ diệt của mọi thể được gọi là linh hồn kootastha - cái bao giờ còn lại. Làm bất kì cái gì bạn muốn, nó vẫn còn lại.

Ngay  cả  khoa  học  cũng  chấp  nhận  rằng  vật  chất  có một dạng kootastha bởi vì vật chất là không thể huỷ diệt nổi,  chúng  ta  không  thể  phá  huỷ  được  nó.  Chúng  ta  có thể thay đổi hình dạng của nó, nhưng điều đó không phải là huỷ diệt - nó là sự biến đổi. Trạng thái kootastha của vật chất bao giờ cũng còn lại, và Upanishad nói rằng tâm thức nữa cũng có trạng thái kootastha vốn là vĩnh hằng.

Bạn có thể là đứa trẻ, thanh niên, ông già; bạn có thể trở thành tội nhân hay người đức độ; bạn có thể bỏ mọi tội  lỗi  của  mình,  từ  bỏ  giá  trị  tôn  giáo  của  mình,  từ  bỏ đam  mê  của  tuổi  xuân,  trở  thành  già  cả,  vẫn  còn  trong thân  thể  hay  rời  khỏi  thân  thể  -  làm  bất  kì  cái  gì  bạn mong  ước  -  nhưng  sau  khi  tất  cả  những  điều  này  đã  bị phá huỷ, cái vẫn còn lại, cái không thể huỷ diệt được, là kootastha.

Đây là định nghĩa thứ hai về linh hồn. Điều này nữa cũng  thuộc  vào  một  hoàn  cảnh  đặc  biệt;  đây  là  từ  khía cạnh của cái huỷ diệt được và cái không huỷ diệt được; điều  này  được  gọi  là  kootastha.  Trong  chiều  của  hiểu biết  nó  là  sakshi,  nhân  chứng,  còn  trong  chiều  của  cái không thể huỷ diệt nổi thì nó là kootastha, cái không thể huỷ diệt nổi.

Chỉ như một sợi chỉ xuyên qua từng hột của chuỗi hạt, linh hồn len vào từng tế bào của thân thể để cho nó có thể trở nên nhận biết về bản tính đúng của mình từ trong các đặc trưng khác nhau. Cái một này được gọi là antaryami, người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác.

Hai định nghĩa trước có hơi chút quá xa xôi với bạn, bởi  vì  là  nhân  chứng  là  trạng  thái  tối  thượng  của  việc biết  và  để  đạt  tới  trạng  thái  của  cái  không  thể  huỷ  diệt nổi, bạn phải hoàn toàn sẵn sàng chết như bạn hiện hữu.

Để biết nhân chứng người ta phải đi sâu vào trong sự thuần khiết của việc biết tối thượng nơi không sự vật nào còn lại và chỉ người biết còn lại, nơi không có gì còn lại để được biết, chỉ người biết còn lại. Đây là một quá trình rất  gay  go  của  việc  loại  trừ  -  cứ  phủ  nhận  bất  kì  cái  gì bạn  đi  tới  biết,  vứt  đi  bất  kì  cái  gì  trở  thành  đối  tượng của hiểu biết.

Điều thú vị là để ý rằng mặc dầu bạn đã bắt đầu cuộc hành  trình  của  mình  để biết,  bất  kì  cái  gì  bạn  biết  cũng sẽ phải được vứt đi, chỉ thế thì việc biết tối thượng mới xảy ra. Bất kì cái gì trở thành kinh nghiệm, nói, “Nó là vô  dụng.”  Đấy  là  kỉ  luật  gian  truân!  Bất  kì  cái  gì  trở thành một phần của kinh nghiệm của bạn, tuyên bố nó là vô  dụng.  Cho  dù  kinh  nghiệm  về  điều  thiêng  liêng  xảy ra, trở nên nhận biết rằng, “Mình là cái ở bên ngoài cái đó,”  bởi  vì  bất  kì  cái  gì  có  thể  trở  thành  kinh  nghiệm, "Mình không phải là cái đó.” Cho nên Mahavira và Phật đơn giản phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế; họ nói bất kì cái gì có thể được kinh nghiệm đều không phải là nó.

Mọi  người  nói  rằng  họ  đã  kinh  nghiệm  Thượng  đế, rằng  họ  đã  thấy  Thượng  đế,  rằng  họ  đã  có  thoáng  nhìn về  Thượng  đế.  Nếu  bạn  đã  có  thoáng  nhìn  về  Thượng đế,  một  điều  là  chắc  chắn:  rằng  bạn  thậm  chí  chưa  có thoáng nhìn về cái ta riêng của mình, bởi vì bất kì cái gì bạn  có  thể  thấy  đều  trở  thành  một  vật,  người  khác,  và bạn vẫn còn ở ngoài nó. Cho nên ở đây bạn thậm chí đã vượt ra ngoài Thượng đế!

Chắc chắn bất kì điều gì bạn đã thoáng nhìn, đã kinh nghiệm,  đều  phải  là  tưởng  tượng  riêng  của  bạn,  không phải  Thượng  đế.  Thượng  đế  là  nhân  chứng  vĩnh  hằng, điều thiêng liêng. Ngài được biết tới khi tất cả các kinh nghiệm tan biến đi. Nói về kinh nghiệm về Thượng đế là dốt nát. Không thể có kinh nghiệm về Thượng đế được. Ngay  cả  nói  như  vậy  cũng  là  vô  dụng.  Nó  là  biến  mất của tất cả các kinh nghiệm.

Cho  nên  một  người  như  Phật  trở  thành  không  thể nào hiểu được với chúng ta bởi vì ông ấy đưa ra lời phát biểu tối thượng. Ông ấy phủ nhận sự tồn tại của Thượng đế,  linh  hồn  và  giải  thoát,  bởi  vì  bất  kì  cái  gì  trở  nên được  biết  thì  đều  vô  dụng,  và  cái  mà  không  được  biết, dùng từ nào, làm sao cho nó cái tên? - cho nên Phật vẫn còn im lặng.

Bất kì khi nào ai đó hỏi Phật về cái thực sự tồn tại, ông  ấy  sẽ  đáp,  “Nếu  ta  nói  điều  gì  đó  thì  nó  cũng  trở thành một vật, do đó ta sẽ không nói về nó.” Ông ấy gợi ý  cứ  phủ  định  mọi  kinh  nghiệm  và  mọi  đối  tượng  của hiểu biết. Theo cách này, một ngày nào đó bạn sẽ đi tới một điểm nơi không cái gì còn lại cả.

Thật khó để điều này được hiểu: chúng ta tìm tòi để đạt tới cái gì đó, còn Phật nói rằng chẳng cái gì còn lại cả.  Điều  đó  nghĩa  là  gì?  Điều  đó  không  có  nghĩa  là không  có  gì,  nhưng  có  nghĩa  là  không  có  gì  còn  lại  để được biết, không cái gì được kinh nghiệm, không cái gì được nhận ra - không đối tượng biết được, không người biết  và  không  tri  thức.  Bộ  ba  của  việc  biết  biến  mất, nhưng cái còn lại là tất cả.

Nhưng những định nghĩa này có chút xa xôi với bạn. Định nghĩa thứ ba mà có thể cảm thấy gần hơn cho bạn là: Cái đang sống trong từng tế bào của thân thể, len qua năm thể như sợi dây xuyên qua những hạt của chuỗi hạt, chìm trong năm bệnh tật, làm rối rắm trong thế giới....

Chỉ các hạt là của thế giới; sợi dây bao giờ cũng là của linh hồn. Chỉ các hạt mới là của thân thể, của bệnh tật;  sợi  dây  bao  giờ  cũng  là  của  linh  hồn.  Điều  quan trọng nhất trong chuỗi hạt là sợi dây. Các hạt không thể làm ra vòng hạt được nếu không có sợi dây; hạt sẽ lăn ra khắp  chỗ,  vòng  hạt  sẽ  tản  mác.  Sợi  dây  là  mối  nối  giữ chúng lại với nhau. Nhưng sợi dây là không thấy được, chỉ các hạt mới là thấy được. Cho nên bất kì ai chưa thấy vòng  hạt  được  làm  ra  sẽ  không  hiểu  sự  tồn  tại  của  sợi dây  nếu  vòng  hạt  bỗng  nhiên  được  đặt  trước  người  đó; người  đó  sẽ  chỉ  thấy  các  hạt  vì  sợi  dây  là  không  thấy được, nó ẩn kín bên trong các hạt.

Chúng  ta  cũng  trong  cùng  tình  huống:  thân  thể  là thấy được nhưng sợi dây lại không. Mọi thứ là thấy được trừ sợi dây, và chúng ta cứ nhảy từ hạt nọ sang hạt kia. Những thân thể này là không thể có được nếu không có linh hồn - nhưng linh hồn là không thấy được. Thân thể  này  gần  thân  thể  kia,  hạt  này  gần  hạt  kia,  đến  mức bạn trượt từ hạt này sang hạt tiếp, sang hạt tiếp, và cứ bỏ lỡ sợi dây.

Dù chúng ta là cái gì bên trong tất cả những thân thể này,  mọi  bệnh  tật  này,  ở  đó  linh  hồn  không  chỉ  là kootastha và sakshi, nó cũng là antaryami, người biết về tất  cả  những  ý  nghĩ  và  cảm  giác.  ‘Antaryami’  nghĩa  là, nó là ở đây nữa. Chỗ kia, trong trạng thái tối thượng mà chúng ta gọi là nhân chứng, nó chắc chắn hiện hữu.

Khi chúng ta đi tới điểm của triệt tiêu tối thượng tất cả,  cái  còn  lại  chúng  ta  gọi  là  kootastha,  cái  không  thể huỷ diệt nổi, bởi vì nó sẽ vẫn còn; nhưng nó ở đây nữa, bên trong chúng ta như chúng ta hiện hữu.

Tại đây nó là không thấy được, tại đây nó bị giấu kín dưới các hạt; tại kia nó sẽ hiện hữu mà không có các hạt che phủ, tại kia chỉ sợi dây còn lại. Tại đây có nhiều hạt và  nó  ở  bên  trong  chúng,  nhưng  dầu  vậy  thì  nó  vẫn  ở đây. Bởi vì cái mà tồn tại ở kia thì cũng phải ở đây nữa; bằng  không  đơn  giản  sẽ  không  có  cách  nào  đạt  tới  đó. Do đó nó đã được nói:

Chỉ như một sợi chỉ xuyên qua từng hột của chuỗi hạt, linh hồn len vào từng tế bào của thân thể để cho nó có thể trở nên nhận biết về bản tính đúng của mình từ trong các đặc trưng khác nhau. Cái một này được gọi là antaryami, người biết về tất cả các ý nghĩ và cảm giác.

Bắt  đầu  cuộc  hành  trình  từ  người  biết  về  tất  cả những  ý  nghĩ  và  cảm  giác,  làm  việc  chứng  kiến  chìa khoá của nỗ lực tâm linh của bạn, và cái mà không thể bị huỷ  diệt  sẽ  là  cái  đạt  tới.  Bắt  đầu  tại  antaryami,  thực hành sakshi, và kootastha là cái đạt tới.

Đủ cho hôm nay. 

11 Vĩnh hằng là gì?

Linh hồn, thực tại tối thượng, được gọi là twam, ngươi, khi tự do khỏi mọi tướng mạo

- chân lí, trí huệ, cái vô hạn, chỗ của phúc lạc - cũng như vàng khi tự do khỏi mọi hình dạng vòng đeo hay mũ miện.

Linh hồn vậy được hiển lộ trong tự tính của riêng nó, cảm nhận và ý thức.

Brahman, thực tại tối thượng, là chân lí.

Nó là vô hạn và là chỗ của việc biết. Chân lí là không thể huỷ diệt được.

Cái không bị huỷ diệt, ngay cả như trung gian của không gian, thời gian và sự vật bị phá huỷ, là avinashi, cái không thể bị huỷ diệt nổi.

Những  đồ  trang  sức  có  thể  được  làm  ra  từ  vàng  và nhiều  hình  dạng  là  có  thể  -  đẹp  hay  xấu  -  nhưng  hình dạng không phải là vàng. Dẫu sao đi chăng nữa thì hình dạng  không  thể  xuất  hiện  được  nếu  không  có  vàng,  nó không  thể  tồn  tại  một  mình  được.  Hình  dạng  không  có sự tồn tại độc lập, nó xuất hiện chỉ khi nó bao cái gì đó.

Cho  nên  vàng  có  thể  lấy  nhiều  hình  dạng,  nhưng không hình dạng nào là vàng cả. Vàng là tự do với mọi hình  dạng,  đó  là  lí  do  tại  sao  hình  dạng  này  có  thể  đổi thành hình dạng khác. Nếu như vàng mà có hình dạng cố định, thế thì nó không thể lấy hình dạng khác được. Tuy nhiên  chúng  ta  chưa  bao  giờ  thấy  vàng  mà  không  có hình  dạng  -  bất  kì  khi  nào  chúng  ta  thấy  nó,  nó  đều  có hình dạng.  Nhưng vàng cũng có thể thay đổi hình dạng của  nó  -  hôm  nay  nó  là  vòng  đeo,  ngày  mai  nó  có  thể được  đúc  khuôn  thành  hình  dạng  khác  nào  đó,  và  ngày kia  lại  một  cái  gì  khác  nữa.  Hình  dạng  thay  đổi,  nhưng bản chất bên trong của vàng là bất biến. Cho nên chúng ta không thể thấy vàng vô dạng, ấy vậy mà vàng không phải là hình dạng.

Hiền  nhân  này  bắt  đầu  nói  với  ví  dụ  này.  Ông  ấy nói: “Bất kì cái gì chúng ta thấy trong thế giới này tất cả đều  là  hình  dạng.  Cơ  sở  trên  đó  hình  dạng  xuất  hiện  là vô  dạng,  và  việc  tìm  kiếm  cái  vô  dạng  này  là  việc  tìm kiếm chân lí. Nhưng để tìm nó, hình dạng phải bị vứt bỏ. Tất cả các hình dạng và tất cả các thuộc tính đều cần bị dẹp  đi,  tất  cả  mọi  giới  hạn  phải  được  siêu  việt  lên,  chỉ thế thì người ta mới có thể đạt tới cái vô hạn, cái vô giới hạn, cái vĩnh hằng.”

Tâm  trí  được  bao  quanh  bởi  hình  dạng.  Quen  biết đầu tiên của người ta chỉ là với hình dạng; hình dạng là cái đầu tiên được thấy. Cái vô dạng không thấy được ở bên ngoài; bất kì cái gì thấy được ở bên ngoài thì tất cả đều là hình dạng. Đó là lí do tại sao chúng ta trở nên bị ám ảnh với hình dạng và quên mất rằng cái đó phải là vô dạng, bằng không làm sao nó có thể lấy nhiều dạng thế?

Cái là hạt mầm hôm nay sẽ trở thành cây ngày mai. Hạt mầm mà có thể trở thành cây phải chứa cái gì đó vô dạng  bên  trong,  cái  có  thể  lấy  hình  dạng  của  hạt  mầm cũng như hình dạng của cái cây. Cái vô dạng đó phải ẩn giấu trong hạt mầm bởi vì một hạt mầm đó có thể tạo ra đủ cây bao phủ toàn bộ trái đất. Một hạt mầm tạo ra một cây, và một cây mang hàng triệu hạt mầm. Nếu chúng ta gieo hàng triệu hạt mầm, từng và mọi hạt mầm đến lượt chúng sẽ mang hàng triệu hạt mầm nữa; một hạt mầm có thể  bao  phủ  toàn  bộ  trái  đất  bằng  cây  cối.  Chỉ  trái  đất mới  có  thể  hết  chỗ,  từ  chối  nó  và  nói,  “Đủ  rồi!  Đừng thêm nữa.”

Có  biết  bao  nhiêu  thứ  ẩn  chứa  bên  trong  một  hạt mầm mà không thể được chứa bên trong hình dạng vật lí của nó. Hình dạng của hạt mầm là không có ý nghĩa, gần như là cái không. Cái là vô dạng phải được ẩn giấu bên trong  hạt  mầm,  bởi  vì  một  hạt  mầm  có  thể  mang  vô  số hạt  mầm.  Hình  dạng  không  thể  tạo  ra  cái  vô  hạn  được; bất  kì  cái  gì  được  sinh ra  từ  hình  dạng  đều  sẽ hữu  hạn. Hạt  mầm  phải  có  khả  năng  hữu  hạn,  chỉ  thế  thì  hình dạng  của  nó  mới  có  nghĩa  gì  đó.  Nhưng  tôi  đã  bảo  các bạn  rằng  một  hạt  mầm  có  thể  tràn  đầy  cả  trái  đất  -  cho dù  điều  này  chỉ  là  một  cách  diễn  đạt.  Bằng  không,  nếu chúng  ta  mở  rộng  toán  học  của  nó  một  cách  đúng  đắn, một hạt mầm có thể rót đầy cả vũ trụ, và ngay cả vũ trụ cũng  trở  thành  không  đủ  và  hạt  mầm  yêu  cầu  nhiều không  gian  hơn  bởi  vì  sẽ  không  có  chấm  dứt  cho  nó.

Một  hạt  mầm  tạo  ra  triệu  hạt  mầm,  và  từ  triệu  đó,  lại hàng  triệu  và  hàng  triệu  hạt  mầm...  không  có  chấm  dứt cho nó.

Cho nên cái gì được ẩn kín trong hạt mầm  đầu tiên mà có thể được hàm chứa trong bản thân hình dạng? Cái vô  hạn  không  thể bị  hàm  chứa  trong  cái  hữu  hạn.  Hình dạng  chỉ  có  thể  hàm  chứa  cái  hữu  hạn.  Bản  thân  hình dạng  là  giới  hạn,  cho  nên  làm  sao  nó  có  thể  hàm  chứa cái vô dạng, vô giới hạn được? Cho nên khi chúng ta chỉ thấy  hình  dạng  trong  hạt  mầm,  đấy  là  lỗi  của  tầm  nhìn của  chúng  ta  bởi  vì  chúng  ta  không  có  khả  năng  thấy toàn  bộ  hạt  mầm  với  mọi  tiềm  năng  của  nó.  Cái  mà  có thể hiện hữu được, theo một cách nào đó, là vốn có trong nó ngay bây giờ, bằng không thì làm sao nó có thể biểu lộ  được  trong  tương  lai?  Nếu  một  hạt  mầm  này  không hàm chứa tất cả các hạt mầm của thế giới, làm sao chúng có thể biểu lộ trong tương lai? Chúng được ẩn kín trong nó  hôm  nay,  ở đây  và bây  giờ,  chỉ mắt  chúng  ta  không có  khả  năng  thấy  chúng.  Cho  nên  hình  dạng  của  hạt mầm  là  ảo  tưởng  của  chúng  ta  -  bản  chất  thực  của  hạt mầm  là  vô  dạng.  Bất  kì  chỗ  nào  hình  dạng  được  thấy, đấy là vì tầm nhìn sai sót của chúng ta.

Cũng  giống  như  nhìn  bầu  trời  qua  cửa  sổ.  Nếu  bạn chưa  bao  giờ  thấy  bầu  trời  bên  ngoài,  bầu  trời  sẽ  trông dường  như  nó  bị đóng  khung.  Hình  dạng  của  cửa sổ  sẽ dường  như  là  hình  dạng  của  bầu  trời.  Cửa  sổ  đem  hình dạng cho bầu trời - nhưng bầu trời là vô dạng. Ngay cả khi  chúng  ta  đứng  bên  ngoài  nhà  mà  nhìn  lên  trời  và không có cửa sổ, thế nữa thì trái đất lại vận hành giống cửa sổ và bầu trời dường như được uốn vòm. Lí do duy nhất cho cái dáng uốn vòm của bầu trời là ở tính tròn của trái đất. Bầu trời không tròn - trái đất trở thành cửa sổ và cho nó hình dạng. Mắt chúng ta không nhiều hơn cửa sổ; mắt chúng ta sẽ ấn định một hình dạng trên bất kì cái gì chúng ta thấy.

Cho  nên,  trong  thực  tế,  nhìn  ra  bên  ngoài  chúng  ta bao giờ cũng gặp hình dạng và không thấy cái vô dạng. Để tìm cái vô dạng chúng ta phải nhìn vào bên trong nơi chúng ta có thể gạt bỏ mọi cửa sổ. Với mắt nhắm chúng ta  không  cần  nhớ  tới  cửa  sổ  -  chúng  ta  không  cần  mắt nào,  cửa  sổ  nào,  hay  thậm  chí  trái  đất  nào.  Đi  vào  bên trong, chúng ta đi vào trong cái vô dạng.

Chân  lí  tồn  tại  ở  bên  trong  và  bên  ngoài,  nhưng trước hết người tìm kiếm phải biết chân lí bên trong. Cái ngày  người  đó  biết  tới  cái  vô  dạng  bên  trong,  cái  vô dạng  trở  thành  rõ  ràng  ở  bên  ngoài  nữa.  Thế  thì  hình dạng  còn  lại  chỉ  trên  bề  mặt  như  một  dáng  vẻ,  do  tự người ta tạo ra.

Cái vô dạng này là tự do với mọi mô tả như chân lí, trí huệ, cái vô hạn, chỗ của phúc lạc, nó là tâm thức và việc biết tựa vàng ròng. Khi một tâm thức như vậy được kinh  nghiệm...  lời  kinh  này  rất  quí  giá...  khi  một  tâm thức như vậy được kinh nghiệm thì nó được gọi là twam; nó được gọi là người, không phải tôi.

Khi  chân  lí  vô  dạng  được  kinh  nghiệm,  không  có cách  nào  để  nói  tôi,  bởi  vì  tôi  là  một  giới  hạn.  Và  điều bạn đã gọi là tôi mãi cho tới nay không tồn tại nữa. Bây giờ phải gọi nó là gì? Nó bao quanh bạn từ mọi hướng, nó hiện diện bên trong và bên ngoài. Mà chúng ta chỉ có hai từ chúng ta có thể dùng: hoặc tôi hoặc người. Chúng ta không thể nói tôi, bởi vì chỉ với sự biến mất của tôi thì vô  dạng  mới  được  kinh  nghiệm.  Cho  nên  với  sự  không thích  hợp  của  ngôn  ngữ  chỉ  còn  lại  một  cách  để  mô  tả nó, và đó là gọi nó là người. Cho nên những người sùng kính đã gọi thực tại tối thượng là người.

Lí do đầu tiên để gọi nó là người là bởi vì không có cách nào gọi nó là tôi cả. Thực tế, gọi nó là người cũng không phải, bởi vì người bao giờ cũng trong quan hệ với tôi; nó là mối quan hệ. Chừng nào mà tôi có đó, ai đó tồn tại như người. Và khi người có đó, tôi nữa cũng tồn tại. Trong   những   khoảnh   khắc   như   vậy   người   ta   kinh nghiệm cái vô tích sự của ngôn ngữ. Tôi không thể được nói bởi vì nó không còn nữa; nói người cũng khó khăn, bởi vì thế thì ai sẽ nói nó? Ai sẽ nói người? Nhưng nếu cái gì đó phải được nói, thế thì nói người còn đúng hơn là  nói  tôi.  Cho  dù  điều  đó  là  không  đúng,  nói  người  là không  đúng,  dầu  vậy  vẫn  tốt  hơn  khi  được  so  sánh  với nói  tôi...  ít  nhất  nó  cũng  truyền  đạt  việc  vắng  bóng  của tôi. Đây là lí do thứ nhất.

Thứ  hai  là  chúng  ta  có  thể  đã  gọi  nó  là  cái  đó  - không  tôi,  không  người,  mà  là  cái  đó.  Người  trí  huệ cũng đã gọi nó là cái đó. Nhưng khi sự tồn tại được gọi là cái đó, dường như không còn mối quan hệ yêu thương nào  trong  nó;  nó  có  vẻ  dường  như  là  một  đối  tượng. Chúng ta dùng 'cái đó' cho sự vật, và người cho cá nhân. Và  khi  kinh  nghiệm  về  điều  thiêng  liêng  xảy  ra,  nó không  giống  như  việc  kinh  nghiệm  một  vật,  nó  giống như việc kinh nghiệm một thực thể tối thượng - cái sống tối  thượng  tràn  đầy  tình  yêu  vô  hạn  đang  mưa  xuống. Kinh nghiệm này giống như việc ôm choàng người yêu, cho nên gọi nó là 'cái đó' sẽ là bất kính, còn gọi nó là tôi thì lại ở ngoài vấn đề. Hiền nhân này gọi điều này là tâm thức  thuần  khiết,  không  có  mọi  thuộc  tính  và  tự  do  với mọi hình dạng, twam, hay người. Martin Buber, một nhà tư tưởng Do Thái vĩ đại của thế  kỉ  hai  mươi,  đã  viết  một  cuốn  sách,  Tôi  và  Người. Ông ấy là một trong số ít những người trong lịch sử nhân loại  đã  giải  nghĩa  mối  quan  hệ  sâu  sắc  nhất  giữa  tôi  và người.

Con người có thể sống theo ba cách: giữ tôi ở trung tâm  và  làm  người  thành  ngoại  vi  -  cách  mọi  người thường  sống  -  tôi  bao  giờ  cũng  ở  trung  tâm,  người  ở ngoại  vi.  Chúng  ta  dùng  người,  chúng  ta  khai  thác người,  và  chúng  ta  thiết  lập  mối  quan  hệ  với  người, nhưng bao giờ cũng vì tôi. Ngay cả nếu chúng ta đôi khi buông xuôi theo người, đấy là trong hi vọng để làm cho người  buông  xuôi  vì  tôi;  nhưng  mối  quan  tâm  bao  giờ cũng là tôi. Đây là trạng thái của bản ngã - muốn đem cả thế giới về dưới chân bạn và trang điểm cho cái tôi của bạn. Tôi đứng ở trung tâm và toàn bộ thế giới trở thành ngoại vi: đây là trạng thái của tâm trí của người phi tôn giáo.

Trạng thái khác của tâm trí là giữ người ở trung tâm và tôi ở ngoại vi. Trạng thái này là nơi chỉ một khao khát còn  lại  và  đó  là  buông  xuôi  bản  thân  mình,  xoá  bỏ  bản thân  mình,  nơi  chỉ  một  khát  khao  còn  lại  và  đó  là  làm sao  làm  tan  biến  cái  tôi  vì  người.  Đây  là  trạng  thái  của người sùng kính, của người tôn giáo: người còn lại và tôi cứ  lùi  dần,  co  lại.  Tôi  trở  thành  một  ngoại  vi  mỏng, người  trở  thành  trung  tâm  mạnh.  Đây  là  trạng  thái  vô ngã.

Có trạng thái thứ ba mà bao giờ cũng khó diễn đạt, nơi  không  người  không  tôi  tồn  tại  -  không  ngoại  vi không  trung  tâm  tồn  tại.  Những  người  như  Phật  đã  cố gắng diễn đạt trạng thái này nhưng họ đã thất bại. Không có cách nào diễn đạt nó, bởi vì mọi ngôn ngữ đều xoay quanh tôi và người. Chính việc sinh thành của ngôn ngữ là trong đối thoại giữa tôi và người. Do đó ngôn ngữ là không  có  khả  năng  truyền  đạt  cái  ở  bên  ngoài  tôi  và người.  Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  phải  gọi  nó  là twam, người.

Tại  đây  hiền  nhân  này  đang  cố  gắng  phạm  phải  lỗi lầm  ít  nhất,  nhỏ  nhất.  Chân  lí  toàn  bộ  không  thể  được nói ra, do đó cái phi chân lí gần nhất với nó, cái phi chân lí  ít  nhất,  mới  được  nói  ra.  Trạng  thái  này  không  thể được diễn đạt một cách đích xác bởi vì không tôi không người  tồn  tại  ở  đó,  nhưng  một  cách  diễn  đạt  nào  đó  về nó là điều phải có, thông điệp phải được truyền đạt. Trở về từ  cõi  không  biết  đó  hiền  nhân  này  muốn  truyền  đạt cho  người  mình  yêu  mến  điều  ông  ấy  đã  biết,  điều  ông ấy đã thấy.

Cho  nên  hiền  nhân  này  gọi  nó  là  người.  Điều  này ông  ấy  nói  cho  đệ  tử  những  người  đang  ngồi  cùng  ông ấy  để  học,  người  đang  có  đó  với  niềm  khao  khát  biết. Anh ta được bảo cho rằng khi kinh nghiệm về tâm thức thuần khiết xảy ra, chúng ta gọi nó là người.

Người là một từ đáng yêu, và gần gũi hơn với chân lí.  Và  nếu  ai  đó  bắt  đầu  sống  cuộc  sống  của  mình  định tâm vào việc hiểu về người, điều đó là rất cách mạng.

Toàn  bộ  công  phu  tâm  linh  của  Ramakrishna  đều xoay quanh người. Nhà huyền môn tên là Totapuri, thực hành    vedanta,    đã    tới    thăm    Dakshineshwar    nơi Ramakrishna sống. Totapuri  hỏi  ông  ấy,  “Sao  ông  lặp  lại  người  mãi  - nhiều  người  thế?  Vứt  nó  đi,  và  đến  tới  nơi  không  tôi không người tồn tại.”

Ramakrishna  là  người  khiêm  tốn  như  những  người sùng kính phải vậy. Đôi khi tính khiêm tốn trở thành một hiện tượng lớn. Ramakrishna nói, “Bầy cho tôi cách thức đi. Tôi chấp nhận lời mời của ông.”

Ramakrishna là một người đáng kính. Những người sùng  kính  của  ông  ấy  gọi  ông  ấy  là  paramahansa,  con thiên  nga  vĩ  đại;  hàng  triệu  người  cúi  mình  dưới  chân ông  ấy.  Totapuri  chưa  bao  giờ  trông  đợi  rằng  ông  ấy cũng đồng ý học dễ dàng thế. Ngay cả Totapuri, nếu có được   hỏi,   cũng   không   nói   có   dễ   dàng   thế.   “Ta   là brahman  -  Ta  là  Thượng  đế,”  là  mọi  điều  ông  ấy  nói. Khi  ai  đó  tuyên  bố,  “Ta  là  brahman,  ta  là  điều  thiêng liêng,” thì chẳng còn lại gì để học nữa. Nếu tuyên bố này là  chân  lí,  không  việc  học  nào  là  cần  nữa.  Nhưng  việc tuyên bố này cũng có thể là lừa dối. Nếu nó được nói ra sau khi kinh nghiệm điều thiêng liêng, tốt, nhưng nếu nó được nói ra trong khi vẫn dưới cám dỗ của cái tôi, thế thì nó  là  nguy  hiểm.  Bất  kì  ai  cũng  có  thể  vui  mừng  trong việc  nói  ra  phát  biểu  này,  nhưng  nếu  kinh  nghiệm  này thực tế xảy  ra, nói “Ta là brahman” chỉ được dùng như phương tiện diễn đạt. Thực tế, tốt hơn thì phải nói, “Cái tôi không còn tồn tại nữa và chỉ brahman hiện hữu.”

Totapuri ngạc nhiên, nhưng ông ấy không nhận biết rằng người giữ người ở trung tâm có thể dễ dàng đồng ý với bất kì cái gì - miễn là người thực sự ở trung tâm của họ. Không thể có chuyện tôi là trung tâm được.

Ramakrishna đã đồng ý và nói, “Đem ta tới nơi mà không tôi không người tồn tại.” Đây là cách thức của ai đó giữ người ở trung tâm.

Chuyện   xảy   ra   theo   cách   thật   ngạc   nhiên:   khi Totapuri hỏi, “Ông có sẵn sàng toàn tâm toàn ý không?”, Ramakrishna đáp, “Để ta tới đền thờ và hỏi Mẹ, nữ thần Kali, xem liệu ta có thể từ bỏ bà ấy hay không. Để ta xin phép bà ấy để từ bỏ bà ấy.”

Totapuri  nói,  “Thế  thì  tất  cả  mọi  việc  nói  đều  vô nghĩa. Nếu ông muốn từ bỏ bà ấy, sao ông  cảm thấy cần xin phép? Vậy thì cái gì là cần để xin phép bà ấy ra đi?

Ramakrishna  đáp,  “Tôi  không  còn  tồn  tại  nữa,  cho nên làm sao tôi có thể từ bỏ cái gì được? Chỉ bà ấy còn lại - từ bỏ cái gì đó hay không, điều đó tất cả là tuỳ vào Mẹ. Tôi không hiện hữu, cho nên tôi không thể ra quyết định này được. Cái ngày tôi bỏ lại mọi thứ cho bà ấy thì cũng bao hàm ngay cả quyết định này. Nếu bà ấy không cho phép tôi thì tôi sẽ chết mà không biết, nhưng không có cách nào khác.”

Đây  là  cảm  giác  của  ai  đó  người  giữ  người  ở  trung tâm - người đó thậm chí đồng ý chết là kẻ dốt nát. Thậm chí  không  gian  nhỏ  thế  này  cũng  không  có  cho  cái  tôi rằng tôi có thể chọn để quyết định ngay cả về cơ hội cho việc biết tối thượng.

Trong  bài  hát  của  mình  những  người  sùng  kính  nói rằng họ không khao khát giải thoát, tự do, niết bàn, chỉ muốn  ở  trên  phố  nơi  Krishna  đã  bước  đi  là  đủ,  bởi  vì giải   thoát   là   cho   cái   tôi,   còn   nhảy   múa   trên   phố Vrindavan là cái gì đó để làm với người. Đó là lí do tại sao  những  người  sùng  kính  đã  nói,  “Chúng  tôi  không muốn giải thoát, bởi vì giải thoát nghĩa là giải thoát của tôi  -  sau  rốt,  điều  thiêng  liêng  không  cần  tới  giải  thoát nào.  Nhớ  điều  đó:  giải  thoát  là  cho  tôi,  niết  bàn  là  cho tôi, trí huệ của việc biết là cho tôi. Cho nên họ hát, “Tôi không muốn giải thoát, niết bàn hay trí huệ của việc biết, cứ để tôi lang thang trên con đường nơi điều thiêng liêng có lần đã bước qua, điều đó là đủ.” Đây là cảm giác của người chấp nhận người tại trung tâm.

Có nhiều lí do để gọi tâm thức thuần khiết là người. Một  trong  chúng  là  ở  chỗ  chấp  nhận  bản  chất  của  tâm thức thuần khiết như người là có ích cho người tìm kiếm

- nó là một giả thuyết rất có ích. Nếu tâm thức được cảm nhận có bản chất của cái tôi, nhiều lúc điều đó có thể là nguy  hiểm.  Nếu  tâm  thức  thuần  khiết  được  chấp  nhận như có bản chất của cái tôi, có chín mươi chín phần trăm cơ hội là thay vì xoá bỏ đi bản ngã, bản ngã sẽ trở nên mạnh hơn.

Upanishads    là    phải    khi    họ    tuyên    bố    “Aham brahmasmi, ta là điều thiêng liêng.” Nhưng tuyên bố này chỉ  thỉnh  thoảng  mới  xảy  ra,  với  một  trong  hàng  trăm người đã thấu hiểu. Tuyên bố này là ngoại lệ. Nó là phát biểu của những người đã làm tan biến mọi thứ vào trong cái  tôi  của  họ,  cái  tôi  của  họ  trở  thành  bao  la  đến  độ ngay cả mọi phân biệt về người khác, về người, cũng đã trở thành được hàm chứa bên trong nó. Điều này là cực kì khó bởi vì cái tôi là rất thoả mãn, và toàn bộ thích thú cho  cái  tôi  nằm  ở  chỗ  tương  phản  với  người  -  bằng không thì nó mất cái duyên dáng của nó. Cái gì là mục đích  trong  việc  tuyên  bố  tôi,  nếu  tôi  là  một  mình  và không  có  người,  không  có  người  khác  tồn  tại  trên  thế giới này?

Đáp ứng cho bản ngã phụ thuộc vào người khác. Đó là lí do tại sao điều rất thú vị là bản ngã có thể tuyên bố bản thân nó là tự do, không nhận biết rằng về cơ bản nó là  phụ  thuộc,  rằng  nó  không  thể  tồn  tại  mà  không  có người khác. Khi một người nói, “Ta là hoàng đế,” người đó  không  nhận  biết  rằng  sự  tồn  tại  của  mình  phụ  thuộc vào  thần  dân  của  mình,  rằng  người  đó  phụ  thuộc  vào chính những người mà ông ta cai trị. Khi ai đó tuyên bố, “Ta  là  chủ,”  người  đó  không  biết  rằng  người  đó  không thể  nào  là  người  chủ  mà  không  có  nô  lệ  -  và  người  đó phụ thuộc vào nô lệ của mình nhiều thế, làm sao người đó có thể là chủ được? Người chủ là phụ thuộc, người đó bị gắn với nô lệ của mình. Mọi tuyên bố của cái tôi, của bản  ngã,  chỉ  tồn  tại  để  làm  cho  người  nhỏ  đi.  Bản  ngã cũng có thể được đáp ứng theo cách này.

Khi  Upanishads  tuyên  bố  “Aham  brahmasmi,  ta  là điều  thiêng  liêng,”  thì  thế  giới  lúc  đó  do  những  cư  dân hồn nhiên và đơn giản cư ngụ. Nhưng dần dần vấn đề trở nên  rõ  ràng  là  giữ  cái  tôi  ở  trung  tâm  là  nguy  hiểm. Trong việc giữ cái tôi ở trung tâm, chín mươi chín phần trăm mọi người đều đi lạc lối, chỉ một phần trăm mới đạt tới chân lí. Sarvasar Upanishad này được ngụ ý giúp cho đa số những người tìm kiếm bằng việc diễn đạt điều tinh tuý  của  một  số  lớn  chân  lí,  do  đó  từ  ‘người’  đã  được dùng,  không  phải  “Aham  brahmasmi,  ta  là  điều  thiêng liêng.”

Cho  nên  sẵn  sàng  xoá  bỏ  cái  tôi  để  đạt  tới  chân  lí. Cuộc hành trình này là cuộc hành trình của việc làm tan biến cái tôi. Nếu bạn có thể nhớ trong từng hơi thở rằng cái  tôi  không  tồn  tại,  rằng  chỉ  người,  điều  thiêng  liêng, thực  tại  tối  thượng  tồn  tại,  bạn  sẽ  thấy  rằng  trong  một thời gian ngắn tất cả mọi căng thẳng đều rơi rụng đi, tất cả  mọi  phiền  não  của  tâm  trí  đã  tiêu  tan  và  lo  nghĩ  đã biến mất, bởi vì lo nghĩ, phiền não và căng thẳng tất cả đều yêu cầu cái móc của cái tôi để treo lên, bằng không thì chúng không thể treo lên được. Nếu cảm giác này sâu sắc  thêm,  rằng  “Tôi  không  hiện  hữu,  chỉ  người  hiện hữu,”  bỗng  nhiên  một  ngày  nào  đó  bạn  sẽ  thấy  rằng những  lo  nghĩ  của  bạn  đã  biến  mất,  và  cho  dù  bạn  có muốn được lo nghĩ thì bạn cũng không thể làm được, bởi vì  lo  nghĩ  là  cái  bóng  của  cái  tôi.  Với  biến  mất  của  cái tôi,  lo  nghĩ  cũng  biến  mất.  Thanh  bình  là  cái  bóng  của người - với việc làm sâu sắc người, thanh bình tự nó nở hoa.

Nietzsche  đã  cố  gắng  cả  đời  mình  để  sống  dường như  không  có  Thượng  đế.  Ông  ấy  tuyên  bố  rằng  nếu Thượng  đế  mà  đã  từng  tồn  tại,  bây  giờ  ngài  chết  rồi. Nietzsche là một thiên tài vĩ đại, ngang hàng với bất  kì Phật  hay  Krishna  nào.  Ông  ấy  có  một  trí  tuệ  thấu  suốt, nhưng việc phủ nhận Thượng đế đã biến trí tuệ của ông ấy  thành  phiền  não,  tài  hoa  của  ông  ấy  biến  thành  lo nghĩ.  Cũng  đáng  chú  ý  rằng  khi  một  người  tầm  thường mà  bị  lo  nghĩ,  lo  nghĩ  của  họ  nhỏ  mọn;  khi  một  người thiên  tài  vĩ  đại  mà  lo  nghĩ,  lo  nghĩ  của  người  đó  cũng theo  cùng  tỉ  lệ  to  lớn.  Không  có  phương  án  nào  cho Nietzsche ngoại trừ việc phát điên, loạn trí là kết quả của phủ nhận của ông ấy. Những thiên tài lớn không có mối lo nhỏ, họ có lo nghĩ lớn.

Nietzsche có thể đã đạt tới an bình của vị phật, ông ấy chẳng thiếu cái gì, nhưng ông ấy chỉ đạt tới cùng điên khùng như hàng nghìn người điên. Và lí do cho điều đó là ở chỗ ông ấy đã cố gắng xây dựng toàn bộ nhân cách của mình trên cái tôi.

Nietzsche  đã  viết  trong  nhật  kí  của  mình:  “Nếu Thượng  đế  tồn  tại,  tôi  muốn  trở  thành  Thượng  đế  số một, và ông ấy có thể được đặt sau tôi. Nếu ai đó có thể trở thành Thượng đế, sao tôi lại không - tôi thiếu cái gì? Hay nếu Thượng đế tồn tại, tôi có thể công bố phủ nhận của mình - tôi tự do để phủ nhận ông ấy. Ít nhất thì tôi cũng toàn bộ trong việc phủ nhận sự tồn tại của ông ấy, tôi  không  thể  bị  bó  buộc  phải  chấp  nhận  sự  tồn  tại  của ông  ấy.  Ngay  cả  Thượng  đế  cũng  không  thể  buộc  tôi phải  chấp  nhận  ông  ấy.  Về  điểm  này  tôi  còn  cao  hơn Thượng đế - ông ấy yêu cầu sự thừa nhận của tôi để tồn tại.  Nhưng  nếu  tôi  phủ  nhận  ông  ấy,  ông  ấy  chẳng  có cách nào làm cho tôi chấp nhận  sự tồn tại  của ông  ấy.” Đây là kết quả của việc sống với cái tôi ở trung tâm.

Rất khó hiểu phiền não của Nietzsche, nhưng chúng ta có thể hiểu những mối lo nghĩ nhỏ mọn bởi vì chúng ta cũng sống với bản ngã.

Thỉnh thoảng làm một thực nghiệm nhỏ; loại bỏ cái tôi ra khỏi trung tâm trong hai mươi tư giờ, và đặt người vào trung tâm. Chỉ trong hai mươi tư giờ nhớ tới người một cách liên tục. Cho dù viên đá có đâm vào chân bạn, cho  dù  bạn  bị  xúc  phạm,  cho  dù  ai  đó  ném  than  hồng vào bạn, cho dù bạn được ca ngợi, cho dù ai đó cúi mình dưới  chân  bạn  -  chỉ  trong  hai  mươi  tư  giờ,  nhớ  rằng người là ở trung tâm, không phải tôi. Điều đó sẽ là việc bắt đầu mới trong cuộc sống của bạn. Nếu việc nhớ này có thể thực hiện được trong hai mươi bốn giờ - hay thậm chí nếu bạn không thể làm được điều đó, nếu điều đó chỉ trong  hai  mươi  tư  phút,  bạn  sẽ  không  còn  như  cũ  nữa. Một khi bạn biết tới những khoảnh khắc của thanh bình của người, bạn sẽ không bao giờ muốn sống với cái tôi nữa. Khi  sự  nhấn  mạnh  dịch  chuyển  từ  tôi  sang  người, điều đó trở thành dễ dàng hơn để nhận ra tâm thức thuần khiết. Hay, nếu tâm thức thuần khiết được đạt tới, thế thì cảm giác ngay lập tức dịch chuyển từ tôi sang người; đó là  lí  do  tại  sao  tâm  thức  thuần  khiết  được  gọi  là  twam, người.

Brahman, thực tại tối thượng, là chân lí.

Nó là vô hạn và là chỗ của việc biết. Chân lí là không thể huỷ diệt được.

Nhiều  người  đã  cố  gắng  nêu  một  định  nghĩa  cho chân  lí.  Chân  lí  là  gì?  Con  người  đã  suy  tư  về  nó  từ nhiều  khía  cạnh.  Chân  lí  là  gì?  Chúng  ta  ngụ  ý  gì  bởi

‘chân lí’?

Khoa  học  coi  sự  kiện  là  chân  lí,  và  định  nghĩa  này ngày  nay  được  chấp  nhận  rộng  rãi.  Khoa  học  nói:  sự kiện là chân lí. Sự kiện là cái có thể được kiểm nghiệm và  kiểm  tra  bằng  thực  nghiệm,  với  sự  kiện  có  bằng chứng trong thế giới vật chất.

Giả sử tôi giơ tay lên  và chỉ một người trong nhiều người  ngồi  đây  nói  rằng  người  đó  thấy  tay  tôi  giơ  lên còn số còn lại trong các bạn không thấy nó. Khoa học sẽ nói  rằng  người  đó  đang  mơ,  bởi  vì  người  đó  không  có bằng chứng khác. Nó không phải là sự kiện, bằng không thì người khác những người có mặt đã trông thấy bàn tay giơ lên. Nó phải là mơ. Mơ mang tính cá nhân, sự kiện mang tính tập thể.

Cái  bàn  trong  phòng  bạn  có  thể  được  mọi  người thấy,  được  mọi  người  đồng  ý,  nhưng  nếu  bạn  nói  rằng Thượng  đế  hiện  diện  trong  phòng  bạn  thì  họ  sẽ  nói,

"Anh  có  thể  thấy  ông  ấy,  nhưng  chúng  tôi  không  thấy. Anh phải đang tưởng tượng mọi thứ, anh phải đang mơ.”

Điều  rất  thú  vị  là  không  thể  chia  sẻ  mơ  được.  Hai người  không  thể thấy  cùng  một  giấc  mơ,  hay  họ  có thể tạo ra được? Điều đó chưa xảy ra! Không cộng tác nào, không tình bạn nào là có thể trong mơ, mơ bao giờ cũng mang tính cá nhân. Với khoa học, cái mang tính cá nhân là  mơ  thì  không  phải  là  sự  kiện,  còn  cái  mang  tính  tập thể  mới  là  sự  kiện.  Với  khoa  học,  chân  lí  được  định nghĩa như là sự kiện.

Upanishads không phản đối gì về định nghĩa này, trí huệ phương Đông không phản đối gì về định nghĩa này. Nhưng trí huệ phương Đông nêu ra một câu hỏi sâu sắc hơn,  một  câu  hỏi  mà  khoa  học  không  thể  nào  trả  lời được.  Trí  huệ  phương  Đông  nói:  “Chúng  ta  chấp  nhận rằng hiện tượng hiện diện khách quan là chân lí. Nhưng cái hiện diện hôm nay có thể vắng bóng ngày mai và cái vắng  bóng  hôm  qua  có  thể  hiện  diện  hôm  nay.  Tại phương Đông chúng ta gọi chỉ những hiện tượng không bao giờ vắng bóng mới là chân lí. Khi nó là vĩnh hằng, chúng ta gọi nó là chân lí - cái còn lại chúng ta chỉ gọi là sự kiện.”

Trí huệ phương Đông tạo ra ba phân chia: mơ là cái thuộc  vào  tưởng  tượng  của  một  cá  nhân;  sự  kiện  là  cái thuộc vào kinh nghiệm tập thể; chân lí là cái vĩnh hằng. Bởi  vì  sự  kiện  không  phải  bao  giờ  cũng  vẫn  còn  là  sự kiện.... Hôm qua bạn còn trẻ và mọi người đã chứng kiến điều  đó;  hôm  nay  bạn  không  trẻ.  Điều  gì  đã xảy  ra  cho chân lí? Và nếu chân lí có thể thay đổi giống như thế qua một thời kì mười năm, thế thì sự  khác biệt  giữa chân lí này và mơ mà vẫn tiếp tục cả đêm và thay đổi qua một khoảng thời gian mười giờ chỉ là khác biệt về thời gian.

Một người mơ trong tám giờ rằng mình là hoàng đế và  đến  sáng  người  đó  lại  trở  thành  kẻ  nghèo  túng  - nhưng  người  đó  đã  là  hoàng  đế  trong  tám  giờ.  Bạn  có thể  nói  rằng  bạn  đã  không  là  nhân  chứng  cho  điều  đó, nhưng  tất  cả  những  người  hiện  diện  trong  mơ  đều  là nhân  chứng  -  người  mơ  không  một  mình  trong  mơ; người  đó  có  người  hầu  và  người  phục  vụ,  các  quan thượng  thư,  quân  đội,  kinh  đô  lớn  -  tất  cả  trong  số  họ đều  là  nhân  chứng  của  người  đó,  và  họ  đã  chấp  nhận người đó làm hoàng đế.

Cho nên khác biệt là ở chỗ mơ kéo dài chỉ tám giờ, trong khi tuổi thanh niên của bạn kéo dài mười hay hai mươi năm... khác biệt chỉ về thời gian. Giả sử ai đó còn trong  cơn  mê  trong  hai  mươi  năm  và  tiếp  tục  mơ  rằng mình là hoàng đế... Điều đó đôi khi xảy ra.

Tôi đã tới một làng nơi một phụ nữ đã trong cơn mê trong chín tháng, và các bác sĩ đều có ý kiến rằng cô ấy có  thể  còn  mê  theo  cách  đó  thêm  ba  năm  nữa,  sống nhưng  trong  cơn  mê.  Nếu  người  phụ  nữ  này  mà  mơ trong chín tháng - và cô ấy phải đã mơ, thứ nhất bởi vì cô ấy vô ý thức, và thứ hai bởi vì cô ấy là phụ nữ, cô ấy phải đang mơ! Và không có cách nào cho cô ấy biết rằng điều cô ấy đang thấy trong chín tháng chỉ là mơ - và mọi người  hiện  diện  trong  mơ đều  đồng  ý.  Mơ  có trở thành chân lí chỉ bởi vì nó đã diễn ra trong chín tháng không? Cũng có thể xảy ra là mơ hôm nay có thể trở thành chân lí cho đám đông ngày mai.

Abraham Lincoln có một giấc mơ ba ngày trước cái chết  của  ông  ấy.  Ông ấy  thức dậy  nửa đêm,  lay  vợ  dậy và  bảo  với  bà  ấy,  “Tôi  đã  có  một  giấc  mơ  gây  bối  rối trong  đó  tôi  bị  ám  sát,  và  xác  tôi  nằm  trong  phòng  nào đó của Nhà Trắng. Bà đang đứng gần đầu tôi, hai người đàn ông đứng gần chân tôi, một người mặc quần áo đen, nhưng anh ta trông không quen với tôi.”

Bà vợ đáp, “Ông ngủ lại đi, đấy chỉ là mơ.”

Lincoln nói, “Tôi chỉ muốn kể cho bà, có vậy thôi,” và trở lại giấc ngủ.

Ba  ngày  sau,  Lincoln  bị  ám  sát.  Ông  ấy  nằm  chết trong chính cái phòng đó. Vợ ông ấy đứng gần đầu ông ấy  và  hai  người  đàn  ông  đứng  gần  chân  ông  ấy,  một người  mặc  quần  áo  đen,  và  bà  vợ  biết  rằng  người  đó không quen với Lincoln. Toàn bộ cảnh này là hệt nhau.

Cho  nên  điều  gì  đó  đã  là  mơ  ba  ngày  trước  đã  trở thành sự kiện tập thể sau ba ngày. Cho nên có khác biệt mấy giữa mơ và sự kiện? Khác biệt chỉ là ba ngày. Khác biệt chỉ là về một khoảng thời gian nào đó.

Mơ  xảy  ra  đúng,  và  chân  lí  trở  thành  mơ.  Điều chúng  ta  biết  như  sự  kiện  thì  có  thể  một  ngày  nào  đó biến  mất  và  rơi  vào  quên  lãng.  Hôm  nay  bạn  yêu  ai  đó và  bạn  nói,  “Anh  sẵn  sàng  chết  vì  em  -  tình  yêu  này  là thực.”  Rồi  ngày  mai?  -  ngày  mai  thậm  chí  đến  tro  của tình yêu cũng mất rồi. Tình yêu này cháy nhiều tới mức nó  đáng  phải  để  lại  chút  khói  đằng  sau,  nhưng  sau  đó thậm  chí  cũng  chẳng  còn  dấu  vết  của  khói  nữa.  Nó chẳng  để  lại  dấu  vết  gì!  Tình  yêu  này  thật  thế,  thật  tới mức bạn đã cho nó cả cuộc sống của mình - bây giờ ai quan niệm  nổi rằng tình yêu đó sẽ trở thành không thật vậy?

Người  duy  vật  chỉ  làm  hai  phân  chia:  một  là  mơ, không  thực,  hư  cấu;  và  cái  kia  là  sự  kiện,  sự  kiện  bản chất. Sự kiện là cái được đám đông đồng ý, cái có sự tồn tại vật chất, cái chúng ta có thể kiểm nghiệm và kiểm tra một  cách  khách  quan.  Nhưng  hiền  nhân  Upanishad  này nói rằng chân lí là cái bất diệt, không thể huỷ diệt được.

Chúng  ta  tạo  ra  ba  phân  chia.  Chúng  ta  gọi  cái  là kinh nghiệm cá nhân là mơ; nó có thể không nhất thiết là hư cấu, nó có thể lấy hình dạng của sự kiện. Thế rồi cái là kinh nghiệm tập thể được gọi là sự kiện, nhưng nó bao giờ cũng có thể không còn là sự kiện nữa, nó có thể trở thành  mơ.  Hai  điều  này  không  thể  được  gọi  là  chân  lí: chân lí là cái bao giờ cũng còn lại y hệt - nó không phải là  mơ,  cũng  không  là  sự  kiện.  Nó  không  bao  giờ  thay đổi, nó không bao giờ biến đổi bản thân mình - nó đơn giản hiện hữu. Không cái gì kém hơn thế lại được chấp nhận là chân lí. Định nghĩa của phương Đông về chân lí đặt nền tảng của nó vào tính vĩnh hằng và tính không thể huỷ  diệt  được.  Đó  là  lí  do  tại  sao  chúng  ta  gọi  thế  giới này là maya, ảo vọng; không có lí do khác đằng sau nó.

Khi  chúng  ta  nói  thế  giới  này  là  ảo  tưởng,  hay  như Shankara nói, “Thế giới là ảo tưởng,” thì điều đó không có nghĩa là thế giới này không tồn tại, nó có nghĩa là bản chất  của  thế  giới  này  là  ở  chỗ  nó  sẽ  không  còn  lại  y nguyên  vĩnh  viễn.  Khi  Shankara  gọi  thế  giới  này  là maya,  mọi  người  đã  hiểu  lầm  nó  có  nghĩa  là  ảo  tưởng, dường như thế giới này là không tồn tại... cây trước bạn là không tồn tại, bạn ngồi đây nhưng bạn lại không hiện hữu... Không! Shankara không ngụ ý điều này. Shankara đang nói rằng bạn có tồn tại, nhưng bản tính của bạn là ở chỗ bạn tồn tại bây giờ và sẽ dừng tồn tại vào ngày mai. Cho nên chúng ta không nói rằng bạn là thực, chúng ta nói rằng bạn là ảo tưởng. Chúng ta gọi chân lí là yếu tố bên  trong  bạn  đang  tồn  tại  bây  giờ,  sẽ tồn  tại  ngày  mai khi  bạn  biến  mất,  cái  đã  tồn  tại  thậm  chí  trước  cả  việc sinh ra của bạn và sẽ tồn tại khi bạn chết; sẽ tồn tại trong tuổi  thanh  niên  của  bạn,  trong  tuổi  già  của  bạn;  cái  tồn tại khi bạn ở cực điểm tiếng tăm lừng lẫy và khi bạn rơi vào  vực  thẳm  của  nhục  nhã,  cái  tồn  tại  trong  mọi  tình huống... trong mọi tình huống không tình huống nào tạo ra bất kì khác biệt nào cho sự tồn tại của nó. Chỉ cái đó chúng ta mới gọi là chân lí, tất cả các cái còn lại đều là ảo tưởng.

Cho  nên  cái  gì  là  khác  biệt  giữa  ảo  tưởng  và  mơ? Với  trí  huệ  phương  Đông,  mơ  tập  thể  được  gọi  là  thế giới còn thế giới cá nhân được gọi là mơ. Mơ tập thể là thế  giới  còn  thế  giới  cá  nhân  là  mơ...  và  chân  lí  vắng bóng từ cả hai điều này.

Nhưng chúng ta nhìn vào nó xa thêm nữa. Không cái gì dường như là không thể bị huỷ diệt - bạn đã bao giờ thấy  một  vật  không  huỷ  diệt  được  chưa?  Không  cái  gì dường  như  không  thể  bị  huỷ  diệt;  mọi  thứ  dường  như đều  huỷ  diệt  được,  mọi  thứ  đều  tạm  thời.  Không  cái  gì vượt  qua  được  giới  hạn  của  thời  gian  vào  vô  thời  gian, không cái gì vượt lên trên thời gian; mọi thứ đều tàn lụi đi theo thời gian. Chẳng chóng thì chầy mọi thứ đều tàn lụi đi, thời hạn không thành vấn đề - theo thời gian mọi thứ đều bị triệt tiêu.

Bạn  đã  bao  gì  thấy  một  vật  bất  diệt,  một  vật  sẽ không bao giờ hữu diệt không? Chúng ta không thể thấy một vật như vậy trong thế giới bên ngoài bởi vì bản thân vật trung gian không phải là bất diệt, đôi mắt mà qua đó chúng  ta  thấy  được  là  hữu  diệt.  Cái  bất  diệt  không  thể được thấy qua cái hữu diệt. Đây là một sự kiện đơn giản, rằng cái bất diệt không thể được thấy qua cái trung gian hữu diệt. Mắt không thể thấy được cái cao hơn bản thân chúng.  Mắt  có  thể  thấy  được  bên  trong  giới  hạn  của chúng  -  mắt là hữu  diệt,  do  đó người  ta  chỉ có thể thấy cái  hữu  diệt.  Tai  là  hữu  diệt,  do  đó  người  ta  chỉ  có  thể nghe  thấy  cái  hữu  diệt.  Tay  là  hữu  diệt,  do  đó  người  ta chỉ  có  thể  chạm  vào  cái  hữu  diệt.  Làm  sao  tay  có  thể chạm  vào  cái  bất  diệt  được?  Làm  sao  nó  có  thể  chạm vào cái bất diệt được?

Vật trung gian bất diệt được là cần để tìm  kiếm cái bất diệt; một vật trung gian hữu diệt sẽ không tìm được cái bất diệt, và tất cả các giác quan của thân thể chúng ta đều hữu diệt. Cho nên hiền nhân này nói rằng cuộc hành trình tới cái bất diệt là cuộc hành trình vào trong, nơi các giác quan không có chỗ dùng. Khả năng để thấy không có mắt, không có ánh sáng, để nghe không có tai, để sờ không có tay, là tồn tại ở bên trong.

Những linh ảnh, âm thanh và cảm giác có thể được kinh  nghiệm  bên  trong,  không  cần  sự  giúp  đỡ  của  các giác quan hữu diệt. Nhưng cái không được biết qua các giác  quan  có  nhất  thiết  là  bất  diệt  không?  -  bởi  vì  linh ảnh  dường  như  ở  bên  trong  có  thể  thấy  được  hôm  nay, nhưng chúng vẫn có thể biến mất vào ngày mai.

Một  người  bạn  hôm  qua  tới  và  nói  rằng  vào  ngày thiền đầu tiên một ánh sáng lớn đã xuất hiện bên trong, nhưng vào ngày thứ hai nó không xuất hiện. Chắc chắn ánh sáng đã xuất hiện rồi biến mất không thể nào là bất diệt - cái mà có lần tồn tại và rồi mất đi chỉ là hình dạng.

Tôi bảo anh ta rằng dù có thấy ánh sáng hay không, một điều vĩnh viễn trong cả hai tình huống là người thấy, người quan sát. Người quan sát quan sát cả sự hiện diện của  ánh  sáng  và  sự  thiếu  vắng  của  ánh  sáng:  nó  tồn  tại trong cả hai tình huống.

Kinh nghiệm bên trong không nhất thiết là bất diệt, bởi  vì  chúng  có  thể  tồn  tại  hôm  nay  và  biến  mất  ngày mai.  Nhưng  một  phẩm  chất  bao  giờ  cũng  có  đó:  người biết,  người  quan  sát,  cái  đó  là  vĩnh  hằng.  Cái  đó  là  bất diệt  bên  trong  chúng  ta.  Nếu  chúng  ta  nhận  ra  cái  đó, chúng ta có thể nhận ra yếu tố bất diệt trong thế giới này. Khác hơn cái đó, mọi cái khác đều hữu diệt.

Có  thời  bạn  đã  là  đứa  trẻ,  bây  giờ  thời  thơ  ấu  của bạn  đã  trôi  qua...  nhưng  người  đã  kinh  nghiệm  thời  thơ ấu này vẫn còn tồn tại bên trong. Bạn đã là thanh niên, bây  giờ  thời  thanh  xuân  của  bạn  đã  trôi  qua...  nhưng người  đã  kinh  nghiệm  thời  thanh  xuân  này  vẫn  ở  bên trong. Bây giờ bạn già, thời già sẽ qua đi... nhưng người đang  kinh  nghiệm  thời  già  này  sẽ  vẫn  còn  bên  trong. Ngươi đang kinh nghiệm cả ba thời này - thơ ấu, thanh niên và già lão - dường như có sự thường trực; mọi thứ khác  đều  tới  rồi  đi.  Cái  ta  chứng  kiến  quan  sát  vui  và buồn, phẩm giá và sỉ nhục; người quan sát này còn lại - tất cả những cái khác tàn lụi đi.

Nếu  bạn  dù  chỉ  có  một  thoáng  nhìn  nhỏ  về  cái  ta chứng kiến này, bạn có thể biết rằng nhân chứng này đã chứng  kiến  sinh  và  cũng  sẽ  chứng  kiến  chết;  theo  cách này bạn sẽ tìm thấy sợi dây vĩnh hằng. Với việc đạt tới sợi  dây  này,  hiểu  biết  này,  sự  tồn  tại  lập  tức  trở  thành vĩnh hằng; với việc nhận ra sợi dây vĩnh hằng này chúng ta đạt tới tầm nhìn có thể nhận ra tất cả những cái vĩnh hằng và tất cả những cái tạm thời. Thế thì tất cả các hình dạng đều trở thành tạm thời và cái vô dạng ẩn đằng sau chúng được thấy là vĩnh hằng.

Sự kiện là hình dạng, chân lí là vô dạng. Đó là lí do tại  sao  tôn  giáo  cho  định  nghĩa  về  chân  lí  sắc  sảo  hơn, định nghĩa rộng khắp hơn định nghĩa của khoa học về sự kiện.

Brahman, thực tại tối thượng, là chân lí.

Nó là vô hạn và là chỗ của việc biết.

‘Nó là chân lí’ nghĩa là nó là bất diệt, ‘nó là vô hạn’, nghĩa là nó là vô giới hạn, bởi vì bất kì cái gì có giới hạn đều sẽ hữu diệt. Thực tế, tan rã bắt đầu với chính sự tồn tại  của  bất  kì  giới  hạn  nào.  Bản  thân  biên  giới  bắt  đầu tan  rã.  Bởi  vì  khi  bạn  lập  quan  hệ  với  các  cái  khác,  có biên giới, và đây là nơi cọ xát xảy ra. Nếu thân thể bạn mà vô giới hạn, không cái chết nào là có thể bởi vì thân thể vô giới hạn nghĩa là không cái gì bị bỏ ra ngoài nó, ngoài thân thể của bạn. Cho nên làm sao nó chết được? Cái  chết  tới  từ  đâu?  Sẽ  không  có  bệnh  tật,  không  có người  báo  trước  cái  chết,  bởi  vì  không  cái  gì  khác  hơn bạn sẽ tồn tại.

Thân thể suy tàn bởi vì có quá nhiều thứ bên ngoài thân  thể  và  do  đó  có  cọ  xát  vào  mọi  khoảnh  khắc.  Các nhà  khoa  học  nói  rằng  thân  thể  con  người  có  thể  sống bốn  trăm  năm  nhưng  nó  suy  tàn  chỉ  bởi  vì  cọ  xát,  vật lộn. Cũng giống như sắt mục nát bởi vì nó gỉ và gió thổi làm yếu cây, hay ánh mặt trời... tất cả xung quanh đều có vật lộn và những cú đánh vào thân thể bạn làm mòn mỏi nó  dần.  Nó  trở  thành  kiệt  quệ  sau  bẩy  mươi  năm.  Cái chết đơn giản có nghĩa là thân thể của bạn đã không chịu nổi những tác động của biên giới của nó.

Cái hữu hạn tự nhiên trở nên cạn kiệt; nó không thể là  bất  diệt  được,  bởi  vì  vật  lộn  và  xung  đột  này  từ  bên ngoài biên giới của nó mang đặc trưng đều đặn. Cọ xát là  liên  tục.  Nếu  chúng  ta  làm  đông  cứng  một  thân  thể đặc biệt, giải thoát nó khỏi mọi vật lộn và cọ xát, chúng ta có thể gìn giữ thân thể này trong hàng nghìn và hàng nghìn năm. Không có vấn đề gì trong nó, bởi vì cái chết chỉ  xuất  hiện  bởi  cọ  xát  bên  ngoài  này.  Nhưng  cho  dù thế,  sau  hàng  nghìn  năm,  nó  cũng  trở  nên  bị  cạn  kiệt. Sau  rốt,  nó  có  giới  hạn.  Sự  kéo  dài  của  nó  có  thể  lâu, nhưng nó không thể vĩnh hằng được.

Đây là lí do tại sao chúng ta nói rằng brahman, thực tại tối thượng, là vô hạn - không có giới hạn nào, không có biên giới nào. Chỉ cái không có biên giới mới có thể là  cái  toàn  thể,  còn  cái  có  kết  thúc,  có  biên  giới,  tạo  ra biên giới bởi vì cái khác, không phải bởi vì chính nó.

Nhà  của  bạn  kết  thúc  nơi  nhà  người  khác  bắt  đầu. Nếu  như  không  có  nhà  người  khác  trên  trái  đất,  bạn  sẽ chẳng  cần  xây  dựng  hàng  rào  quanh  nhà  mình,  toàn  bộ trái đất sẽ là nhà bạn. Hàng rào là cần bởi vì hàng xóm của bạn; các giới hạn và biên giới đi vào hiện hữu bởi vì sự tồn tại của người khác.

Nếu  điều  thiêng  liêng  là  cái  toàn  thể,  nó  chỉ  có  thể hiện  hữu  không  có  giới  hạn.  Tất  cả những  cái  không  là toàn  thể không  thể nào  bất  diệt  được, bởi  vì  bất  kì  giới hạn  nào  cũng  đều  mang  tan  rã,  huỷ  diệt  bên  trong  bản thân nó, bất kì giới hạn nào cũng đều mang cái chết. Đây là lí do tại sao brahman được gọi là chân lí, cái vô hạn và chỗ của việc biết.

Kinh  nghiệm  vĩ  đại  nhất  cho  con  người  là  kinh nghiệm  về  việc  biết.  Điều  này  sẽ  khó  cho  việc  hiểu. Người  này  có  thể  nói  kinh  nghiệm  vĩ  đại  nhất  là  kinh nghiệm  về  tình  yêu,  người  khác  có  thể  nói  rằng  kinh nghiệm  vĩ đại  nhất  là  kinh  nghiệm  về phúc  lạc,  hay  cái gì  đó  khác,  nhưng  trong  thực  tế  cái  vĩ  đại  nhất  là  việc biết  -  không  có  nó  thì  tình  yêu  không  thể  còn  lại  được, không có nó thì phúc lạc không thể được cảm thấy. Việc biết siêu việt lên trên cả hai; không có nó thì cả tình yêu lẫn  phúc  lạc  đều  không  thể  được  biết  tới.  Việc  biết  có thể tồn tại mà không có tình yêu và phúc lạc, nhưng tình yêu  và  phúc  lạc  không  có  sự  tồn  tại  nếu  không  có  việc biết.  Cho  nên  hiền  nhân  này  đã  gọi  điều  thiêng  liêng  là

'chỗ của việc biết’.

Jesus  đã  nói,  “Thượng  đế  là  tình  yêu.”  Điều  này  là rất có ý nghĩa: “Thượng đế là tình yêu.” Định nghĩa này là  bởi  vì  một  tình  huống  đặc  biệt;  mục  đích  của  nó  là hoàn toàn khác. Nó chỉ tái khẳng định cho bạn rằng điều thiêng  liêng  là  tình  yêu  để  cho  bạn  có  thể  hi  vọng  vào lòng nhân từ, sự giúp đỡ... rằng bạn không một mình và bất  lực.  Hỏi  xin  tình  yêu  và  nó  sẽ  được  ban  cho  bạn. Jesus  định  nghĩa  Thượng  đế  là  tình  yêu  để  cho  con người có thể được tái đảm bảo.

Tôi  cũng  nói  rằng  Thượng  đế  là  tình  yêu,  hay  tình yêu  là  Thượng  đế,  chỉ  bởi  vì  nói  “Thượng  đế  là  việc biết”  chẳng  phục  vụ  cho  mục  đích  gì.  Chúng  ta  không thể đặt quan hệ với 'việc biết'; với 'việc biết' một khoảng cách,  một  lỗ  hổng  giữa  bản  thân  chúng  ta  và  việc  biết bao  giờ  cũng  còn.  Khó  mà  chạm  tới  nó,  không  có  cây cầu  nào  giữa  việc  biết  này  và  chúng  ta.  Đó  là  lí  do  tại sao chúng ta nói Thượng đế là tình yêu.

Chắc  chắn  Thượng  đế  là  tình  yêu,  nhưng  đó  không phải  là  định  nghĩa  tối  thượng.  Định  nghĩa  tối  thượng  là như  hiền  nhân  này  nói:  “Thượng  đế  là  chỗ  của  việc biết.”  ‘Thượng  đế  là  tình  yêu’  là  một  định  nghĩa  tình huống  giữ  con  người  trong  tâm  trí,  vì  ích  lợi  cho  con người, bởi vì việc biết không có mục đích, không có sức hấp dẫn, mặc dù nó là định nghĩa đúng nhất, định nghĩa phải nhất.

Một số người đã nói Thượng đế là phúc lạc, chỗ của phúc  lạc -  điều  này  cũng  là  một  định  nghĩa  tình  huống. Con người đang trong đau khổ nhiều tới mức chừng nào Thượng đế không là phúc lạc thì không cuộc hành trình nào là có thể; nếu nó không như vậy thì sao bạn phải đi tìm điều thiêng liêng ?

Triết lí của Phật đã bị nhổ bật rễ khỏi Ấn Độ trong vòng  năm  trăm  năm;  lí  do  là  ở  chỗ  Phật  đã  không  cho bất kì định nghĩa tình huống nào. Phật đã nói rằng nó tất cả là shunya, trống rỗng và hư không. Không ai muốn đi tới cái trống rỗng cả. Trong thực tế người ta sẽ tránh đi tới  đó,  tránh  mối  nguy  hiểm  này.  Trống  rỗng...  bạn  sẽ làm gì ở đó?

Bất kì khi nào Phật được hỏi, “Thượng đế có là phúc lạc không?” - ông ấy sẽ nói, “Không, chỉ có vắng bóng của đau khổ, vắng bóng của buồn, có vậy thôi.”

Điều này không gây hứng khởi cho bạn đi tìm điều thiêng liêng. Cũng tốt là không có buồn, nhưng điều này không  phải  là  lí  do  đủ  để  bắt  đầu  cuộc  hành  trình.  Con người  đang  trong  đau  khổ,  đau  khổ  sâu  sắc,  do  đó  mới có  định  nghĩa  tình  huống  này  rằng  Thượng  đế  là  phúc lạc.

Nhưng đây không phải là định nghĩa tuyệt đối. Nếu chúng  ta  không  tính  tới  con  người  thế  thì  định  nghĩa chính  xác  là:  Thượng  đế  là  chỗ  của  việc  biết,  việc  biết thuần khiết.

Upanishads chưa bao giờ là phổ cập cho quần chúng bởi vì những định nghĩa tuyệt đối này, bởi vì mọi người không thể có quan hệ với các định nghĩa tuyệt đối. Kinh Thánh  thấm  sâu  vào  con  người  hơn  Upanishads.  Mặc dầu  Kinh  Thánh  không  đứng  được  ở  đâu  trong  so  sánh với Upanishads, nhưng bởi vì định nghĩa tình huống của nó là rất gần với con người, nên nó có tiện dụng của nó. Mặt  trời  có  thể  cháy  bỏng  nơi  xa,  xa  xăm,  xa  hàng  tỉ dặm,  nhưng  nó  chẳng  hữu  dụng  cho  chúng  ta.  Chỉ  một ngọn đèn nhỏ cũng trở nên có ích bởi vì bạn phải bước đi  ở  đây  trên  trái  đất.  Bạn  phải  bước  ở  đây,  lấy  từng bước trong bóng tối, cho nên sao lại bận tâm về mặt trời ở nơi xa xăm kia? Nó có thể có đó, nhưng nó không giúp chúng ta bước đi dù chỉ một li trong đêm tối. Ngọn đèn của bạn có thể không là mặt trời, vâng, ngọn đèn của bạn là  rất  nhỏ,  nhưng  nó  giúp  bạn  lấy  từng  bước  và  đi  trên con  đường,  và  những  bước  nhỏ  này  có  thể  đưa  bạn  tới mặt trời nơi tất cả mọi ngọn đèn đều có thể được vứt bỏ đi. là  có  thể  trong  những  ngày  đó:  rằng  Thượng  đế  là  chỗ của việc biết.

Và việc biết thuần khiết này là chân lí, nó là bất diệt.

Cái không bị huỷ diệt, ngay cả như trung gian của không gian, thời gian và sự vật bị phá huỷ, là avinashi, cái không thể bị huỷ diệt nổi.

Cái  mà  bao  giờ  cũng  còn  lại,  cho  dù  thời  gian  và không gian có biến mất, cho dù tất cả vật chất và vũ trụ có biến mất, cái mà là cốt lõi bản chất của tất cả cái đang đó được gọi là avinashi, cái bất diệt.

Nhưng Upanishads cho định nghĩa tối thượng, bởi vì vào  lúc  Upanishads  được  sinh  ra  thì  mọi  người  không trong  đau  khổ  nhiều  thế  mà  phải  được  an  ủi  bằng  phúc lạc,  cũng  không  bất  lực  đến  mức  phải  được  an  ủi  bằng tình  yêu.  Con  người  hoàn  toàn  hồn  nhiên  và  bằng  lòng trong bản thân mình. Định nghĩa tối thượng và tuyệt đối 

12 Tình yêu là tự do

Tâm thức vĩnh hằng,

ở bên kia sáng tạo và huỷ diệt, được gọi là việc biết.

Tâm thức tràn đầy và tràn ngập toàn thể vũ trụ - giống như đất sét trong những thứ được làm từ đất sét, giống như vàng trong những thứ được làm từ vàng, và giống như sợi chỉ trong mọi thứ được làm từ sợi chỉ

- được gọi là cái vô hạn.

Tâm thức vui sướng, phúc lạc đại dương không giới hạn, cái vốn là bản chất tinh tuý của mọi niềm vui, là phúc lạc.

Hiền   nhân   này   đã   gọi   sự   tồn   tại   tối   thượng, brahman, là cái tuyệt đối, cái một bất diệt - tri thức, việc biết. Nhưng điều đó chẳng liên quan gì tới điều chúng ta gọi  là  tri  thức  cả.  Nếu  chúng  ta  có  thể  hiểu  đúng  điều chúng  ta  gọi  là  tri  thức,  sẽ  dễ  hiểu  điều  hiền  nhân  này gọi là tri thức.

Điều thứ nhất là: tri thức của chúng ta bao giờ cũng về  sự  vật  nào  đó  của  việc  biết;  chỉ  việc  biết,  việc  biết thuần khiết chưa bao giờ xảy ra cho chúng ta cả. Chúng ta bao giờ cũng đạt tới tri thức về sự vật nào đó; chỉ việc biết, hiện tượng biết thuần khiết chưa bao giờ xảy ra cho chúng  ta.  Chúng  ta  biết  cây,  người,  tảng  đá  trong  phố, mặt trời trên bầu trời; bất kì khi nào chúng ta biết, thế thì chúng  ta  cũng  biết  cái  gì  đó  như  một  sự  vật.  Việc  biết thuần khiết chưa bao giờ được kinh nghiệm cả.

Các hiền nhân gọi việc biết về các sự vật là tri thức không thuần khiết, bởi vì trong đó nhấn mạnh là vào sự vật, không vào bản thân việc biết. Khi chúng ta nhìn lên mặt  trời  trên  bầu  trời,  mặt  trời  trở  thành  sự  hội  tụ  của chúng  ta,  không  phải  là  hiện  tượng  của  việc  cảm  nhận, của việc biết.

Nếu mọi sự vật bị lấy đi khỏi chúng ta, tri thức của chúng ta sẽ biến mất ngay lập tức bởi vì nó không có sự tồn tại mà thiếu những sự vật này. Điều đó có nghĩa là tri thức  này  không  phụ  thuộc  vào  chúng  ta,  nó  phụ  thuộc vào các sự vật. Nếu mọi sự vật đều bị loại bỏ đi và chỉ có hư không bao quanh chúng ta, tri thức của chúng ta sẽ biến mất. Chúng ta vẫn chưa biết tri thức đến tận gốc rễ của nó; tri thức của chúng ta bắt rễ vào các sự vật. Đây là một kết luận rất đơn giản: với việc loại bỏ đi mọi sự vật, tri thức của chúng ta cũng sẽ tan biến. Điều này thật đáng  ngạc  nhiên  -  điều  đó  nghĩa  là  tri  thức  này  không phụ  thuộc  vào  chúng  ta,  nó  phụ  thuộc  vào  sự  vật  mà chúng ta kinh nghiệm. Đây là trạng thái của tri thức của chúng ta.

Hiền nhân này không ngụ ý loại biết này khi ông ấy nói, “Brahman là việc biết,” bởi vì tri thức mà phụ thuộc vào người khác thì các hiền nhân gọi là dốt nát. Nếu bạn không có tự do để là người chủ tri thức riêng của mình, bạn có thể có tự do và quyền làm chủ ở đâu khác được?

Tri thức này của chúng ta có liên quan tới mọi kinh nghiệm  khác  của  chúng  ta.  Tất  cả  các  kinh  nghiệm  của chúng  ta  đều  giống  tri  thức  này.  Bạn  có  thể  vẫn  còn trong trạng thái yêu khi không có người để yêu không? Bạn có thể vẫn còn yêu trong sự vắng mặt của người yêu của bạn được không? Bạn có thể nghĩ là bạn có, nhưng điều đó là có thể chỉ khi ít nhất bạn đem được người yêu của mình vào trong tưởng tượng  cuả  mình, bằng không thì không thể được. Tưởng tượng này về đối tượng sẽ có ích, nhưng bạn không thể yêu theo cách riêng của mình được, cho nên làm sao tình yêu này có thể là bản chất cố hữu  của  bạn  được?  Tình  yêu  này  phụ  thuộc  vào  người khác.

Đó là lí do tại sao những người yêu trở thành kẻ nô lệ tồi  tệ nhất  trên  trái  đất  - mặc  dầu  tình  yêu  đáng  phải đem  lại  quyền  làm  chủ  cái  ta  của  mọi  người,  tình  yêu đáng  phải  là  tự  do  tối  thượng  của  bạn  bởi  vì  nó  là  kho báu lớn lao nhất. Nhưng chúng ta không biết tới kho báu này.  Điều  chúng  ta  gọi  là  tình  yêu  bao  giờ  cũng  phụ thuộc  vào  người  khác.  Nó  trở  thành  phụ  thuộc  tới  mức nó trở thành cảnh nô lệ.

Tình yêu là tự do, cho nên tình yêu của chúng ta, và tình yêu được Jesus hay Phật nói tới như tự do, là những điều hoàn toàn khác nhau.

Chúng  ta  trở  nên  nhận  biết  về  cái  đẹp  khi  chúng  ta thấy một đoá hoa, chúng ta trở nên nhận biết về cái đẹp khi chúng ta thấy mặt trời lặn - nhưng chúng ta có nhận biết về cái đẹp mà không phụ thuộc vào sự vật, mà là cái đẹp trực tiếp và thuần khiết không? Không, chúng ta còn chưa  biết  tới  cái  đẹp  như  vậy.  Tất  cả  mọi  kinh  nghiệm của  chúng  ta  đều  hướng  vào  cái  khác,  và  chúng  ta  là tổng của những kinh nghiệm này.

Cho nên chúng ta có sự tồn tại riêng của mình, tính cá  nhân  riêng  của  mình,  hay  chúng  ta  chỉ  là  một  tuyển tập,  tổng  của  vài  kinh  nghiệm  phụ  thuộc  vào  người khác? Nếu hoa không nở, cái đẹp tan biến đối với chúng ta.  Nếu  không  có  sự  vật  nào,  tri  thức  của  chúng  ta  tan biến. Nếu không có người yêu, tình yêu tan biến đối với chúng ta.

Bất  kì  cái  gì  chúng  ta  có,  chúng  ta  đều  nhận  nó  từ người khác. Sự tồn tại của chúng ta được vay mượn. Đó là  lí  do  tại  sao  chúng  ta đứng  ăn  xin  cả  đời  mình  trước người khác - bởi vì chúng ta sợ mọi lúc rằng nếu người khác từ chối hỗ trợ cho chúng ta, chúng ta sẽ tuột đi và biến mất.

Khi người yêu của bạn chết, bạn không đau đớn bởi cái chết của cô ấy hay anh ấy, bạn đau đớn bởi vì đấy là cái  chết  của  tình  yêu  của  riêng  bạn;  bạn  chưa  bao  giờ biết tới một tình yêu có đó mà không có người yêu. Khi bạn  mất  của  cải,  đau  đớn  không  phải  vì  việc  mất  mát này;  nó  là  do  sự  kiện  là  cùng  với  của  cải,  thực  tại  của bạn  là  người  giầu  có  cũng  mất  đi.  Nếu  bạn  lấy  đi  kinh sách  của  người  có  học,  bạn  không  chỉ  lấy  đi  kinh  sách đó,  cùng  với  điều  đó  chính  tri  thức  của  người  đó  cũng mất đi. Đó là lí do tại sao một bác học, một học giả coi trọng sách của mình còn hơn cái đầu của mình, người đó đánh giá sách còn trên sự tồn tại riêng của mình - người đó cúi mình trước kinh sách của mình. Nếu chân người đó  ngẫu  nhiên  chạm  vào  sách,  người  đó  hoảng  sợ.  Nếu tri  thức  của  người  đó  phụ  thuộc  vào  sách  này  đến  thế, đây không phải là tri thức.

Cho  nên  điều  thứ  nhất  là:  mọi  kinh  nghiệm  của chúng ta đều được vay mượn. Nếu mọi kinh nghiệm của chúng ta đều bị lấy đi khỏi chúng ta, chúng ta sẽ tan biến như cái máy có mọi bộ phận bị tháo rời và loại bỏ đi. Cái máy không là gì ngoài một tổng của các bộ phận của nó. Và người chỉ là một tuyển tập như thế sẽ không có khả năng biết được linh hồn vốn là tự do tối thượng.

Cố  hiểu  việc  biết  này  mà  các  hiền  nhân  gọi  là brahmagyan.

Điều  thứ  nhất  là  ở  chỗ  nó  không  phụ  thuộc  vào người  khác,  vào  sự  vật,  vào  cái  gì  đó.  Khi  tri  thức  phụ thuộc  vào  sự  vật,  nó  là  mối  quan  hệ,  khi  nó  không  phụ thuộc vào sự vật, nó là trạng thái hiện hữu. Cố hiểu khác biệt giữa trạng thái hiện hữu và quan hệ.

Bạn nói, “Anh yêu em” hay "Em yêu anh". Bây giờ, tình yêu này sẽ biến mất nếu bạn không có đó bởi vì tình yêu này là mối quan hệ, nó cần hai thực thể, mối quan hệ là giữa hai thực thể. Nếu một trong hai bị loại bỏ đi, mối quan  hệ  cũng  biến  mất.  Bạn  không  thể  xây  cái  cầu  chỉ dùng  một  bờ sông được, bờ  bên  kia  cũng  được  cần  tới. Cây cầu là mối quan hệ giữa hai bờ.

Nhưng  Phật  tràn  đầy  tình  yêu  ngay  cả  khi  ông  ấy trong đơn độc ngồi dưới cây mà không ai ở xung quanh cả,  cũng  như  khi  hàng  nghìn  người  tới  thăm  ông  ấy. Điều  đó  tuyệt  đối  không  khác  biệt  gì  cho  tình  yêu  của ông ấy cả. Tình yêu của ông ấy không phải là mối quan hệ, nó là trạng thái hiện hữu. Phật không bị gắn bó vào ai cả, tình yêu là chính bản tính của ông ấy. Tình yêu của ông ấy sẽ mưa rào xuống ngay cả ở nơi hoang vắng, như khi  hoa  nở  trên  con  đường  hoang  vu  và  lan  toả  hương thơm  của  nó.  Điều  đó  cũng  giống  như  ngọn  đèn  sáng trong bóng tối: không ai có đó mà nhìn nó nhưng nó vẫn cứ toả ánh sáng bởi vì nó không có quan hệ với cái khác; lan toả ánh sáng là chính bản chất của nó.

Mặt trời chiếu sáng theo cùng cách đó khi chúng ta đã không tồn tại trên trái đất. Nó sẽ toả sáng theo cùng cách  khi  chúng  ta  không  ở đây.  Không  có  mối  quan  hệ giữa việc toả sáng của mặt trời và việc chúng ta nhìn nó. Toả sáng là chính bản chất của mặt trời.

Một người như Phật bao giờ cũng tràn đầy tình yêu - trong thực tế, chỉ vị phật mới tràn đầy tình yêu - bởi vì tình yêu này không thể bị lấy đi; cho dù một mình, ông ấy cũng vẫn tràn đầy tình yêu. Tình yêu này không phải là  cây  cầu,  không  phải  là  mối  quan  hệ,  tình  yêu  này  là trạng thái hiện hữu, trạng thái của tâm thức.

Khi điều thiêng liêng được gọi là việc biết, khi cái ta vũ  trụ  được  gọi  là  việc  biết,  điều  đó  ngụ  ý  việc  biết  là chính bản chất, không phải quan hệ.

Cho nên hiền nhân này nói:

Tâm thức vĩnh hằng,

ở bên kia sáng tạo và huỷ diệt, được gọi là việc biết.

Mối quan hệ được sinh ra và nó chết đi, nhưng bản chất cố hữu thì không được sinh ra mà cũng chẳng chết đi.  Hôm  nay  tôi  có  tình  yêu  với  bạn,  hôm  qua  nó  còn chưa có đó - nhưng hôm nay nó hiện hữu. Tình yêu này có sinh thành, nhưng điên rồ bắt đầu khi chúng ta muốn làm  cái  gì  đó  có  sinh  thành  trở  thành  vĩnh  hằng.  Đó  là điên  rồ!  Chết  là  không  tránh  khỏi  với  bất  kì  cái  gì  có sinh.  Cái  ngày  nó  được  sinh  ra,  bạn  nên  hiểu  rằng  một ngày nào đó nó sẽ chết. Những việc chuẩn bị cho lễ tang đang  ẩn  kín  trong  tiếng  kèn  vui  mừng  của  chính  ngày sinh.  Vấn  đề  chỉ  là  thời  gian  thôi.  Đoá  hoa  đang  nở  ra, và nó cũng đang bắt đầu việc tàn héo của nó. Sống được gắn  với  chết;  nếu  sống  là  một  đầu  thì  chết  là  đầu  kia. Cho  nên  tình  yêu  được  sinh  ra  thì  nhất  định  sẽ  chết  đi; cái được tạo ra sẽ bị phá huỷ nữa.

Tri thức được sinh ra - và nó được sinh ra thật: bạn đã mở mắt ra, có một đoá hoa trước mắt bạn; tri thức đã xảy  ra  cho  bạn  rằng  có  một  đoá  hoa,  rằng  nó  đẹp,  rằng nó thơm. Đây là sinh thành của tri thức. Tri thức này sẽ chết  đi.  Đoá  hoa  này  sẽ  chết  đi  và  tri  thức  này  về  nó cũng sẽ chết đi.

Nhưng brahman là việc biết mà không bao giờ được sinh  ra  và  không  bao  giờ  chết.  Điều  đó  nghĩa  là  nó không có quan hệ với sự vật nào đó, nó là chính bản chất cố hữu của nó - nó là vĩnh hằng.

Các thiền sư yêu cầu đệ tử của mình tìm kiếm khuôn mặt  nguyên  thuỷ  của  họ:  Khi  bạn  không  được  sinh  ra, khuôn mặt của bạn là gì? Khi bạn đã qua đời, khuôn mặt của  bạn  sẽ  là  gì?  Họ  làm  cho  đệ  tử  của  mình  thiền  về điều đó. Điều đó là rất khó. Bạn sẽ nghĩ gì? Bạn sẽ thiền về cái gì? Họ cho bạn việc thiền này để cho suy nghĩ đưa bạn tới vô suy nghĩ, bởi vì bạn không thể nào cứ nghĩ về điều không thể nghĩ nổi. Một khoảnh khắc sẽ tới khi mọi việc suy nghĩ của bạn phải dừng lại.

Các  thiền  sư  yêu  cầu  đệ  tử  của  mình  thiền  về  tiếng vỗ tay của một bàn tay. Tiếng vỗ tay của một bàn tay là không thể được - nhưng họ cứ khăng khăng về điều đó. Nếu thiền nhân nói rằng điều đó là không thể được, thầy đáp rằng đệ tử đó không nên bận tâm về khả năng này; thầy  nói  rằng  điều  đó  là  có  thể  và  rằng  đệ  tử  trước  hết hãy thiền vài tháng về tiếng vỗ tay của một bàn tay - khả năng này không phải là vấn đề.

Thiền nhân tới đi tới lại và cứ báo cáo rằng điều đó là  không  thể  được;  điều  đó  đã  là  hai  mươi  bốn  giờ. Nhưng  thầy  đáp  rằng  anh  ta  không  nên  lo  nghĩ  về  khả năng  này.  "Câu  hỏi  của  ta  là:  'Tiếng  vỗ  tay  như  thế nào?'" Thầy nói, "Đi và thiền đi.”

Nhiều tháng trôi qua - cái đầu  của người ta bắt đầu cảm thấy choáng váng, tâm trí người ta bắt đầu cảm thấy ngất ngây, mọi thứ dừng lại bên trong. Sau khi suy nghĩ và  suy  nghĩ  và  suy  nghĩ  mãi  điều  đó  dường  như  thành cực  kì  điên  khùng,  nhưng  thế  rồi  một  khoảnh  khắc  tới khi  vấn  đề  thành  rõ  ràng  rằng  không  thể  có  thêm  được suy nghĩ nào nữa. Suy nghĩ dừng lại một khoảnh khắc và thiền  nhân  chạy  xô  tới  nói,  "Tôi  đã  nghe  thấy  tiếng  vỗ tay của một bàn tay.”

Ngay khi suy nghĩ dừng lại, bản chất cố hữu của cái ta được lộ ra.

Tìm  kiếm  khuôn  mặt  đã  có  đó  trước  việc  sinh  của bạn. Điều đó là không thể được, bởi vì không có khuôn mặt nào trước khi sinh cả - chính việc sinh đem lại cho sự sinh khuôn mặt của người ta - và sẽ không có khuôn mặt nào sau cái chết cả, bởi vì cái chết lấy đi khuôn mặt.

Suy nghĩ! Một khoảnh khắc tới sau khi suy nghĩ và suy  nghĩ  và  suy  nghĩ  khi  việc  suy  nghĩ  dừng  lại,  dây chuyền này bị phá vỡ, và thế thì cái được thấy là khuôn mặt nguyên thuỷ - cái chính là bản tính của bạn, cái tồn tại trước việc sinh của bạn và cái sẽ có đó thậm chí sau cái chết của bạn.

Tâm thức vĩnh hằng, vốn ở bên kia sáng tạo và huỷ diệt, được gọi là việc biết.

Tại  đây  việc  biết  là  tương  đương  với  tâm  thức, không tương đương với hành động của tri thức, bởi vì tri thức bao giờ cũng là về sự vật nào đó. Tại đây sự biết có nghĩa là tâm thức, chứng ngộ. Từ tri thức đã bị làm ô uế, bởi vì chúng ta bao giờ cũng gắn nó với hiện tượng biết sự vật nào đó.

Nếu  bạn  được  giới  thiệu  như  một  người  có  tri  thức lớn lao, ngay lập tức sẽ có một câu hỏi về chủ đề của tri thức của bạn là gì.

Nếu bạn nói, “Chẳng có gì đặc biệt cả, tôi chỉ là con người của tri thức, có vậy thôi,” điều đó sẽ không thuyết phục  được  ai  cả.  Điều  đó  nghĩa  là  gì?  Bạn  biết  cái  gì? Họ  sẽ  muốn  biết  liệu  bạn  có  biết  về  y  học  hay  kinh  tế học hay triết học hay thần học không - bạn là con người của tri thức về chủ đề gì? Nhưng nếu bạn nói, "Không, tôi chỉ là con người của tri thức," điều này sẽ tỏ ra là một phát  biểu  vô  nghĩa  bởi  vì  với  chúng  ta  tri  thức  bao  giờ cũng đi đôi với cái gì đó, nó là trong mối quan hệ với sự vật nào đó.

Cái loại tri thức này, không có quan hệ với việc biết, được  nói  tới  trong  lời  kinh  này  như  một  định  nghĩa  về brahman, thực tại tối thượng. Sự biết đó là tâm thức vĩnh hằng, bên kia sinh và tử. ‘Nhận biết’ là từ đúng cho nó - hay tốt hơn thế là ‘tỉnh táo’, chỉ cảm nhận thuần khiết - bởi vì nhận biết nữa cũng dường như là có quan hệ với cái  gì  đó.  Không,  chỉ  có  một  ngọn  đèn  thắp  sáng  và không có vật nào được chói sáng cả, chỉ ngọn đèn đang bùng  cháy  rõ  ràng  -  không  cái  gì  bao  quanh  được  chói sáng cả.  Không  cái  gì được chói  sáng, chỉ có ánh sáng. Tôi đang nói điều này như một ví dụ để cho bạn có thể quan niệm sự biết được ngụ ý gì.

Tâm thức tràn đầy và tràn ngập toàn thể vũ trụ - giống như đất sét trong những thứ được làm từ đất sét, giống như vàng trong những thứ được làm từ vàng, và giống như sợi chỉ trong mọi thứ được làm từ sợi chỉ

- được gọi là cái vô hạn.

Tâm  thức  này  không  bị  hạn  chế  bởi  biên  giới  của một người. Chúng ta tất cả đang ngồi ở đây - khác biệt của chúng ta là do thân thể chúng ta, không do tâm thức chúng ta.

Nếu  chúng  ta  thắp  sáng  hàng  nghìn  đèn  đất  trong căn  buồng  này  thì  khác  biệt  sẽ  là  ở  bình  đất  sét,  hay  ở dầu, hay ở bấc, nhưng ánh sáng sẽ là một và như nhau. Chúng ta có thể thắp hàng nghìn ngọn đèn ở đây và mọi ngọn đèn có thể khác về cấu trúc, về hình dạng, về dáng kiểu; tất cả những điều này có thể khác nhau, nhưng bạn có thể làm khác biệt ánh sáng được không, ánh sáng nào thuộc  về  ngọn  đèn  nào?  ánh  sáng  sẽ  là  một,  tràn  ngập khắp  -  nhưng  đèn  có  thể  khác.  Khác  biệt  của  chúng  ta cũng hệt như những đèn này vậy. Vật chất của thân thể, hình  dáng,  nhiên  liệu  trong  thân  thể,  cái  bấc,  tất  cả những điều này có thể khác nhau nhưng tâm thức - ánh sáng bên trong chúng ta - là một.

Cuộc hành trình bên trong, dần dần, đưa chúng ta tới cái  một,  và  cuộc  hành  trình  bên  ngoài  đưa  chúng  ta  tới sự đa dạng. Cho nên hiền nhân này nói: “Cái tràn ngập như  vàng  trong  những  vật  bằng  vàng  và  như  đất  sét trong những vật bằng đất sét, là một.”

Bây giờ ngay cả các nhà khoa học cũng đồng ý với điều đó. Năm mươi năm trước đây họ còn chưa đồng ý bởi vì hồi đó khoa học đã tin rằng vật nọ không thể được chuyển thành vật kia, còn những người tin rằng chuyển đổi  như  vậy là  có  thể  đều  bị coi là dốt  nát.  Tại  phương Tây  những  người  này  đã  được  gọi  là  các  nhà  giả  kim thuật, còn tại phương Đông họ đã được gọi là những nhà tìm  kiếm  đá  phép  màu,  "hòn  đá  của  triết  gia"  biến  kim loại  thành  vàng  bằng  việc  chạm  vào.  Các  nhà  giả  kim thuật  cũng  tham  gia  vào  việc  tìm  kiếm  bí  mật  của  biến kim loại thường thành kim loại quí.

Nhưng trong hai trăm năm qua khoa học đã tin rằng đây tất cả đều là điên khùng, rằng điều đó là không thể được. Làm sao sắt có thể đổi thành vàng được? - dường như không có cách nào. Những người đã đưa ra tuyên bố này  đều  bị  coi  hoặc  là  kẻ  ngu  hoặc  kẻ  lừa  đảo,  người đang cố gắng lừa dối mọi người. Nếu họ có thể biến sắt thành vàng thì phải có thủ thuật nào đó tham dự vào. Sắt không  thể  nào  được  biến  thành  vàng,  cho  nên  phải  có lừa  dối  và  lừa  đảo  nào  đó.  Mọi  sự  còn  đi  tới  điểm  mà, ngay  cả  khi  bằng  chứng  đích  thực  trở  thành  sẵn  có, những người này vẫn không được tin cậy.

Một nhà tư tưởng và nhà khoa học Đức đã tham gia trong nhiều năm trời vào việc cố gắng chứng minh rằng giả kim thuật là trò hề. Hasenhoff là tên ông ấy. Ông ấy đang  ngồi  tại  bậu  cửa  một  buổi  sáng  khi  một  người  tới ông ấy và nói, "Tôi đã nghe nói rằng ông không tin vào giả kim thuật, nhưng tôi có thể biến sắt thành vàng ngay bây giờ.”

Hasenhoff nói, “Ông dường như là một người thú vị đây,  nhưng  sắt  không  thể  nào  biến  thành  vàng  được. Ông đã phát điên rồi, tôi đã từng nghiên cứu về điều này trong nhiều năm và điều đó là không thể được.”

Người này nói, “Ông sẽ tin tôi nếu đích thân tôi chỉ cho ông xem không?” Ông ta mở cái hộp nhỏ ra và nói, “Đây là cái đấy, chỉ hơi chạm vào là nó sẽ biến sắt thành vàng.”

Hasenhoff không thể tin được điều đó chút nào; ông ấy nghĩ: “Người này chắc phải điên. Làm sao mà sắt lại có thể được biến thành vàng?” Ông ấy đã nghiên cứu giả kim thuật trong nhiều năm. Dầu vậy, ông ấy vẫn sờ vào vật  này  bằng  bàn  tay  và  cào  nó  bằng  móng  tay.  Rồi Hasenhoff  yêu  cầu  người  này  hôm  sau  quay  lại  để  cho ông ấy có thể chắc  chắn rằng không có bịp bợm ở đây. Rồi ông ta thu xếp để kiếm ít sắt và mời một chuyên gia tới kiểm tra lại nó. Người kia không bao giờ quay lại nữa, và Hasenhoff hối  hận  và  tiếc  cả  đời  mình  bởi  vì  về  sau  ông  ta  chạm vào miếng sắt nào đó bằng móng tay mình, và miếng sắt đó  đã  biến  thành  vàng.  Người  kia  không  bao  giờ  xuất hiện nữa, nhưng chất liệu đã tụ lại dưới móng tay ông ấy và với cái cào nhỏ đó đã biến sắt thành vàng.

Hasenhoff  đã  viết  trong  tiểu  sử  của  mình:  “Tôi  có thể đợi người đó hết kiếp nọ tới kiếp kia. Bây giờ thì tôi khó  khăn.  Cho  dù  nó  có  là  một  trò  bịp  bợm,  nó  cũng tuyệt vời. Dẫu sao, bây giờ không có cách nào cho bất kì trò  bịp  nào,  bởi vì chỉ với  một  lượng  hạt  nhỏ  ở vết  cào với tôi mà nó cũng đã biến sắt thành vàng - vàng ròng.”

Mọi loại phép thử đã được tiến hành đều cho sự thoả mãn, nhưng rồi họ bắt đầu hoài nghi Hasenhoff. Ông ấy có bịp họ không? Không ai sẵn sàng chấp nhận lời kể lại của ông ấy, và làm sao ông ấy có thể chứng minh được điều  đó?  Ông  ấy  nói:  “Bản  thân  tôi  không  thể  nào  tin được vào điều đó, nhưng nó đã xảy ra. Và bây giờ không ai sẵn sàng tin tôi cả.”

Mọi  người  viết:  “Dường  như  là  Hasenhoff  đã  phát điên  do  việc  khảo  cứu  quá  mức  của  ông  ấy  về  giả  kim thuật.  Ông  ấy  đã  bị  lừa.  Mặc  dầu  con  người  này  trung thực và chân thành, vẫn có ngờ vực, dường như là bằng cách nào đó ông ấy đã rơi vào việc tự lừa dối mình; tâm trí  ông  ấy  đã  trở  nên  lẫn  lộn.  Vàng  ròng  -  điều  đó  là không thể được.”

Bây  giờ,  trong  hai  mươi  năm  cuối  cùng  này,  khoa học  đã  đi  tới  kết  luận  rằng  không  có  khó  khăn  cơ  bản nào trong việc làm điều này. Các nhà giả kim thuật đã đi theo đường đúng, những người tìm kiếm hòn đá của triết gia đã đúng bởi vì khoa học đã phát hiện ra rằng mọi thứ đều  được  tạo  nên  từ  cùng  một  chất  liệu  cơ  sở;  chỉ  số lượng  điện  tử,  protons  và  neutrons  là  khác.  Chẳng  hạn, một  nguyên  tố  nào  đó  có  thể  chứa  một  trăm  điện  tử  và một nguyên tố khác có thể chứa một trăm linh một điện tử,  nhưng  bản  chất  cơ  sở  của  điện  tử  thiết  lập  nên  hai yếu  tố  này  là  như  nhau.  Cho  nên  nếu  chúng  ta  có  thể tách  một  điện  tử  khỏi  nguyên  tố  được  tạo  nên  từ  một trăm linh một điện tử, nó sẽ đổi thành nguyên tố có một trăm điện tử.

Vàng và sắt không khác nhau về bản chất cơ sở của chúng, chúng chỉ khác nhau về số lượng điện tử. Nếu số điện tử của một nguyên tử sắt bị thay đổi, bạn có thể làm sắt  biến  thành  vàng.  Hay  nếu  chúng  ta  thay  đổi  số  điện tử trong nguyên tử vàng, nó có thể biến thành nguyên tử sắt.

Khoa học đã đạt chiều sâu tới mức nó đã tìm ra rằng bản  chất  của  vật  chất  là  một,  mặc  dầu  hình  dạng  khác nhau. Bản chất này là năng lượng, nó là như nhau trong mọi vật chất. Tuy nhiên khoa học vẫn còn chưa tìm ra kĩ thuật  nào  để  biến  sắt  thành  vàng  cho  rẻ  bởi  vì  nghiên cứu  để  biến  đổi  nguyên  tử  là  rất  tốn  kém;  còn  tốn  hơn vàng nguyên gốc. Trong tương lai chúng ta có thể tìm ra một quá trình rẻ hơn, nhưng đó lại là vấn đề khác; chúng ta không quan tâm tới điều đó. Thậm chí nếu không bao giờ  tìm  ra  được  quá  trình  rẻ  hơn,  một  điều  vẫn  là  chắc chắn: sắt có thể được biến thành vàng.

Bất  kì  vật  nào  cũng  đều  có  thể  đổi  thành  vật  khác; không chỉ trong sự vật mà trong cả năng lượng nữa. Đó là bí mật của năng lượng nguyên tử - biến vật chất thành năng lượng; do đó mới có vụ nổ nguyên tử. Với việc chẻ một nguyên tử nhỏ ra, năng lượng cực kì lớn được giải phóng.

Các  hiền  nhân  của  Upanishads  bao  giờ  cũng  nói rằng các nguyên tử của tâm thức cũng không khác biệt, chúng là như nhau; hình dạng của chúng ta trên bề mặt là khác nhau, nhưng tâm thức bên trong là một.

Cho nên khi chúng ta đi ngày càng sâu hơn vào bên trong, chúng ta đi xa khỏi tính cách bên ngoài của mình; chúng ta bị tước bỏ đi ngày càng nhiều hơn và vũ trũ trụ ngày  càng  nhiều  hơn.  Người  ta  chết  đích  xác  tại  trung tâm riêng của mình. Đi vào bên trong là tan biến vào cái chết  của  riêng  mình,  bởi  vì  khi  chúng  ta  tan  biến  như một  tính  cách,  chúng  ta  biến  mất  như  ngọn  đèn  và  còn lại như ánh sáng. Ánh sáng đó là không giới hạn.

Tâm thức tràn đầy và tràn ngập toàn thể vũ trụ - giống như đất sét trong những thứ được làm từ đất sét, giống như vàng trong những thứ được làm từ vàng, và giống như sợi chỉ trong mọi thứ được làm từ sợi chỉ

- được gọi là cái vô hạn.

Vô  hạn,  bởi  vì  mặc  dầu  nó  nằm  bên  trong  các  giới hạn, nó vẫn không bị giới hạn. Nó là vàng nhưng không chấm dứt trong vàng, nó là bên trong bạn nhưng không chấm  dứt  trong  bạn  -  nó  cứ  mở  rộng  và  mở rộng  mãi  - chính phẩm chất của nó là mở rộng không chấm dứt, nó là tràn ngập khắp nơi, vũ trụ.

Hiểu nó như một đại dương bao la, và chúng ta là cá trong đại dương này. Cá được sinh ra trong đại dương và chết  đi  trong  đại  dương;  cá  được  tạo  ra  từ  nước  đại dương  và  nó  hội  nhập  trở  lại  trong  nước  đại  dương. Nhưng cá, khi nó tồn tại, tồn tại như một người vậy: rồi nó biến mất trong đại dương và lại lấy hình dạng của đại dương - nó là đại dương.

Hay nếu điều đó có chút ít khó hiểu về cá, thế thì lấy ví  dụ  về  tảng  băng  nổi  trong  biển.  Nó  dường  như  hoàn toàn tách biệt. Nó vươn cao đầu, và nó dường như hoàn toàn khác với nước, hoàn toàn cứng rắn - nhưng dầu thế thì nó vẫn là biển, và ngay khi nó tan ra nó sẽ biến mất.

Quá  trình  tan  này  đã  được  gọi  là  việc  loại  bỏ  bản ngã;  khi  chúng  ta  tan  ra,  bản  ngã  biến  mất  và  chúng  ta trở  thành  một  với  đại  dương  bao  la.  Tảng  băng  có  thể nghĩ nó là khác nhưng không phải vậy. Bất kì khác biệt nào  chúng  ta  cảm  thấy  cũng  là  do  dốt  nát  của  mình;  trí huệ  của  chúng  ta  trở  thành  tuyên  ngôn  về  cái  một  của mình.

Cái  vô  hạn  tràn  ngập  này  đã  được  gọi  là  brahman, điều  thiêng  liêng.  Từ  ‘brahman’  là  rất  quí  giá;  nó  có nghĩa cái gì đó đang mở rộng vô tận. Brahman nghĩa là sự  mở  rộng  vô  hạn.  ‘Mở  rộng’  và  ‘brahman’  có  cùng gốc. Brahman nghĩa là cái cứ mở rộng, cứ mở rộng mãi; không có giới hạn cho việc mở rộng của nó.

Không  từ  nào  như  brahman  tồn  tại  trong  các  ngôn ngữ  khác  trên  thế  giới.  Nó  không  thể  nào  dịch  được. Brahman không gắn gì với ‘trời’ hay ‘thượng đế’; không có mối nối. Đó là lí do tại sao Shankara đã dám nói rằng ngay  cả  Thượng  đế  cũng  là  một  phần  của  ảo  tưởng  - ngay cả Thượng đế - bởi vì Thượng đế của bạn nữa cũng có  hình  và  dạng.  Brahma  là  đấng  sáng  tạo,  Vishnu  là đấng duy trì và Mahesh là đấng huỷ diệt - tất cả đều có hình hài; họ cũng là một phần của ảo tưởng. Hình dáng và  hình  dạng  thuộc  vào  ảo  tưởng.  Cái  vô  hình  vượt  ra ngoài tất cả những hình dạng này là brahman - nó là tên cho sự mở rộng, cho sự mở rộng vô hạn tràn ngập toàn thể sự sáng tạo; chưa bao giờ dừng, nó cứ mở rộng mãi. Do đó, nó là vô hạn.

Tâm thức vui sướng, phúc lạc đại dương không giới hạn, cái vốn là bản chất tinh tuý của mọi niềm vui, là phúc lạc.

Cố hiểu nó: Tâm thức vui sướng...

Bất  kì  khi  nào  bạn  kinh  nghiệm  hạnh  phúc,  bạn không kinh nghiệm rằng bạn là hạnh phúc, bạn cảm thấy rằng  bạn  là  ai  đó  mà  hạnh  phúc  này  đang  xảy  ra  cho. Hạnh phúc là việc xảy ra cho bạn - nó không phải là bản tính bạn, bởi vì người ta không thể đánh mất cái vốn là bản tính của người ta - nhưng như nó hiện thế thì bạn cứ làm  mất  hạnh  phúc  của  mình.  Hạnh  phúc  của  bạn  vào buổi sáng đổi thành nỗi buồn vào buổi tối.

Cho  nên  hạnh  phúc  tới,  nỗi  buồn  tới,  nhưng  chúng tới  với  bạn.  Chúng  xảy  ra  cho  bạn  và  rồi  chúng  ra  đi; đây chỉ là việc xảy ra. Cho nên khi brahman được gọi là hiện  thân  của  phúc  lạc,  điều  đó  nghĩa  là  hạnh  phúc không phải là việc xảy ra cho nó mà là bản chất cố hữu của nó; brahman bao giờ cũng hạnh phúc, nó là bản thân hạnh phúc.

Khi  hạnh  phúc  là  bản  chất  cố  hữu  của  chúng  ta  thì nó được gọi là phúc lạc.

Khi phúc lạc chỉ là việc xảy ra, nó được gọi là hạnh phúc.

Sự xảy ra nghĩa là nó là cái gì đó ngoại lai hay xa lạ. Nó  xảy  ra  cho  chúng  ta,  nó  tới  từ  bên  ngoài,  nó  xảy  ra bên  ngoài  ngôi  nhà  của  chúng  ta.  Dù  chúng  ta  có  thể nghĩ nhiều bao nhiêu rằng chúng ta là một với nó, chúng ta vẫn chẳng bao giờ thực sự là nó.

Diogenes,  một  nhà  huyền  môn  Hi  Lạp,  lang  thang trần trụi. Có lần ai đó hỏi ông ấy, “Sao ông bỏ mặc quần áo?”

Diogenes đáp, “Tôi đã cố gắng hết sức để giữ chúng nhưng  tôi  không  thể  giữ  được,  cho  nên  tôi  đã  vứt  bỏ chúng.  Tôi  đã  cố  gắng  vất  vả  để  níu  bám  lấy  việc  mặc quần  áo,  để  làm  cho  chúng  trở  thành  một  phần  của  tôi, nhưng  tôi  không  thể  làm  được.  Thế  rồi  tôi  nghĩ:  Điều mình  không  thể  trở  thành  được  thì  phải  là  hiện  tượng bên ngoài, cho nên nó nên bị vứt bỏ. Trần trụi là bản tính của tôi và quần áo chỉ là việc che đậy trên bề mặt; chúng có  thể  đã  có  đó  nhưng  tôi  bao  giờ  cũng  trần  trụi  bên trong.”

Mọi  người  đều  trần  trụi  bên  trong  quần  áo  của  họ; không có cách nào khác để hiện hữu. Quần áo có thể lừa người  khác  trong  việc  nghĩ  rằng  bạn  không  trần  trụi, nhưng chúng không thể lừa bạn được. Vậy mà chúng lại lừa được bạn. Điều này đáng ngạc nhiên: mọi người mặc quần áo cứ nghĩ rằng họ không trần trụi - nhưng quần áo chỉ thuộc vào bên ngoài. Cho  nên  Diogenes  nói,  “Tôi  đã  làm  hết  sức  để  giữ việc  mặc  quần  áo,  nhưng  chung  cuộc  tôi  thấy  rằng  tôi không thể giữ được; chúng vẫn còn ở bên ngoài, chúng vẫn  còn  tách  biệt.  Không  có  cách  nào  làm  cho  chúng thành  một  phần  của  tôi,  và  điều  mà  không  phải  là  một phần  của  tôi,  cần  gì  cố  gắng  mà  tin  rằng  nó  là  của  tôi? Do đó tôi đã vứt bỏ chúng.”

Khi Alexander hành quân tới Ấn Độ, Diogenes đang nằm  bên  vệ  đường.  Ông  ta  thấy  Diogenes  và  hỏi  ông này, “Ông dường như hạnh phúc thế, đầy niềm vui thế, vậy mà ông chẳng sở hữu cái gì sao?” Alexander không thể nào hiểu được rằng bạn có thể vui sướng chẳng có lí do gì cả. Làm sao bạn có thể hạnh phúc chẳng lí do gì?

Các  hiền  nhân  nói  rằng  cái  ngày  bạn  hạnh  phúc chẳng bởi lí do gì là ngày của phúc lạc. Nhưng logic của chúng  ta  nói:  “Ông  chẳng  có  gì  cả  -  không  vợ,  không con, không của cải, không lâu đài, không tiện nghi; ông đang  nằm  trần  trụi  trên  đường,  trên  đất,  ấy  vậy  mà  ông dường như hạnh phúc thế! Lí do là gì?”

Diogenes đáp, “Tôi không thể nào hạnh phúc chừng nào còn có lí do cho hạnh phúc của tôi. Thế rồi tôi nghĩ tới  bỏ  việc  tìm  kiếm  lí  do  này  cho  hạnh  phúc  và  tìm hạnh phúc vẫn tồn tại mà không có lí do, cái không thể nào bị lấy đi khỏi tôi được.”

Bất kì cái gì có lí do cho sự tồn tại của nó đều có thể bị lấy đi, bởi vì bản thân lí do đó có thể bị lấy đi.

Chẳng hạn, có người đàn bà và bạn hạnh phúc vì cô ấy - nhưng cô ấy có thể chết vào ngày mai hay ngày nào đó, và do vậy cô ấy có thể bị giằng ra khỏi bạn. Và cho dù cô ấy không chết thì cô ấy vẫn có thể bỏ bạn và mối quan  hệ  chấm  dứt;  hạnh  phúc  của  bạn  sẽ  đi  đời.  Hay, chẳng  hạn,  hôm  nay  bạn  giầu  có,  nhưng  ngày  mai  mọi của cải của bạn có thể biến mất, hạnh phúc của bạn sẽ bị mất. Cho dù của cải của bạn tiếp tục còn với bạn, hạnh phúc của bạn đằng nào cũng sẽ rời bỏ bạn bởi vì bất kì cái gì liên tục có sẵn thì không tạo ra hạnh phúc.

Hạnh phúc sẽ không kéo dài lâu bất kì khi nào có lí do cho nó. Hạnh phúc phụ thuộc vào lí do bên ngoài nào đó  đều  tạm  thời.  Nhưng  liệu  có  thứ  như  hạnh  phúc  mà không  có  lí  do  không?  Hạnh  phúc  không  lí  do  là  điều chúng ta gọi là phúc lạc. Nếu có phúc lạc và không có lí do cho nó, điều này nghĩa là nó không tới từ bên ngoài, nó tới từ bên trong. Nếu có phúc lạc nhưng có lí do cho nó, điều này nghĩa là nó tới từ bên ngoài. Đó là lí do tại sao chúng ta lại phụ thuộc vào bên ngoài - chúng ta phụ thuộc  vào  người  khác.  Bất  kì  ai  cũng  đều  có  thể  lấy  đi hạnh phúc của chúng ta, bất kì ai cũng đều có thể lấy nó đi vào bất kì khoảnh khắc nào. Và làm sao bạn có thể là người chủ của cái tới từ bên ngoài?

Nhưng  cũng  có  một  chiều  hướng  khác  nữa  -  nơi phúc lạc tới từ bên trong, nơi luồng chảy hoàn toàn được đảo ngược.

Radha là tên của người yêu của Krishna. Cái tên này là việc đảo ngược vần của của dhara, dòng chảy, luồng chảy. Cái tên này là rất thú vị, bởi vì không có nói gì tới Radha  chút  nào  trong  câu  chuyện  về  cuộc  sống  của Krishna, thậm chí đến một lời. Không kinh sách cổ nào nhắc tới Radha, không hồi nào kể tới Radha. Mãi về sau

- người ta có thể nói, tới những năm gần đây - mà Radha lần  đầu  tiên  mới  được  nhắc  tới,  mà  cái  tên  của  Radha mới được thêm vào câu chuyện. Chắc chắn có việc nhắc tới  một  người  bạn  trong  câu  chuyện  về  cuộc  đời  của Krishna, nhưng cô ấy không có tên, cô ấy đã bị bỏ không tên. Người ta đã chủ ý làm điều không cho cô ấy cái tên, bởi vì cô ấy đã là người bạn, người vượt ra ngoài tên và hình.  Ngay  cả  hình  dáng  cô  ấy  cũng  không  được  nhắc tới, cô ấy trông thế nào, khuôn mặt cô ấy - chẳng có gì cả.

Trong  thời  trung  cổ  các  thánh  nhân  đã  gọi  cô  ấy  là Radha. Họ đã đặt tên cho cô ấy một cách có chủ ý, bởi vì đây  là  việc  đảo  ngược  âm  tiết  của  dhara,  dòng  chảy, luồng chảy.

Có  luồng  chảy  phúc  lạc  tới  từ  bên  ngoài  -  đó  là dhara - và khi phúc lạc tới từ bên trong thì nó là radha. Krishna  chỉ  có  thể  yêu  kiểu  Radha  này,  người  tuôn chảytừ bên trong; Krishna không có quan hệ với Radha người tới từ bên ngoài.

Khi  phúc  lạc  bắt  đầu  tuôn  chảytừ  bên  trong,  khi  nó trở  thành  Radha  này,  bạn  đã  tìm  thấy  người  bạn  đó, người không bao giờ mất, người không thể bị mất được.

Tâm thức vui sướng, phúc lạc đại dương không giới hạn, cái vốn là bản chất tinh tuý của mọi niềm vui...

Khi  mọi  nguyên  nhân  cho  hạnh  phúc  đã  bị  bỏ  lại đằng sau và khi mọi thứ đã mất rồi nhưng hạnh phúc vẫn còn lại - thì hạnh phúc đó là bản tính của brahman. Điều này đã được gọi là phúc lạc.

Chúng ta không biết phúc lạc, chúng ta không nhận biết về phúc lạc, bởi vì phúc lạc chỉ có thể được biết khi dhara,  luồng  chảytừ  bên  ngoài,  trở  thành  radha,  luồng chảytừ bên trong. Thế thì một chiều hướng mới đã mở ra bên trong.

Cho nên Diogenes nói, “Tôi hạnh phúc bởi vì tôi là hạnh phúc, tôi không hạnh phúc vì lí do nào cả.”

Alexander  cảm  thấy  ghen  tị:  đấy  là  biến  cố  tối thượng trong thế giới này khi một hoàng đế ghen tị với kẻ  ăn  mày.  Và  Alexander  thậm  chí  đã  nói,  “Nếu  ta  mà được sinh ra lần nữa thì ta không muốn là Alexander, ta muốn là Diogenes; ta cũng đang tìm kiếm phúc lạc này.”

Còn  Diogenes  đã  nói  với  Alexander,  “Tìm  kiếm! Ông  sẽ  chẳng  bao  giờ  kiếm  được  cái  gì  bởi  việc  tìm kiếm. Dừng lại ở đây đi. Vẫn còn đủ chỗ đấy, thảnh thơi bên cạnh ta. Ta đã đạt tới điều đó mà không đi đâu cả - ngay đây! Ông đang chạy đi đâu vậy? Còn đủ chỗ mà - lại đây và nằm xuống đây bên cạnh ta.”

Alexander  đáp,  “Ngay  bây  giờ  thì  khó.  Ta  phải  bắt đầu chinh phục thế giới.”

Diogenes nói, “Không chỉ khó ngay bây giờ đâu, nó bao  giờ  cũng  khó  cho  người  đã  bắt  đầu  chinh  phục  thế giới bởi vì cuộc hành trình chinh phục này là cuộc hành trình của nỗi buồn. Nếu ông muốn chinh phục cái gì đó, chinh  phục  bản  thân  mình  đi;  trong  chinh  phục  người khác, thất bại của ông đã ẩn nấp ở đấy rồi. Khi ông còn đi chinh phục người khác, ông đánh mất bản thân mình bên trong. Để người khác một mình đấy, bởi vì trong khi ông vật lộn với người khác, ông đang đánh bại mình bên trong.  Chinh  phục  bản  thân  mình  đi,  biết  tới   chính mình.”

 Alexander đáp, “Ta sẽ ở với ông khi ta quay lại.” Diogenes  nói,  “Ông  có  thể  không  quay  lại  nữa,  và ông  làm  mất  khoảnh  khắc  này  -  khoảnh  khắc  này,  cái chắc  chắn  ở  đây  và  bây  giờ  -  và  vậy  mà  ông  vẫn  đang nghĩ tới khoảnh khắc còn chưa tới.”

Và  như  định  mệnh  đã  xảy  ra,  Alexander  không  thể quay  về  được.  Ông  ấy  chết  giữa  cuộc  hành  trình  của mình khi trở về từ Ấn Độ.

Không  cuộc  hành  trình  chinh  phục  nào  được  hoàn thành  cả;  cái  chết  tới  ngay  giữa.  Chúng  ta  đã  tiến  hành nhiều cuộc hành trình chinh phục, trong nhiều kiếp sống, và mỗi lần chúng đều không hoàn thành. Cái chết tạo ra gián đoạn. Lần nữa chúng ta bắt đầu một cuộc hành trình chinh phục và lần nữa nó lại không hoàn thành. Cái chết lại ngắt ra lần nữa.

Chỉ một cuộc chinh phục có thể được hoàn thành.

Chỉ một phúc lạc có thể được đạt tới, và phúc lạc đó không  tới  từ  bên  ngoài,  nó  hiện  diện  ở  bên  trong,  tại khoảnh khắc này.

Đủ cho hôm nay.

Bây giờ sẵn sàng cho thiền. 

13 Bạn còn nhiều hơn bạn tưởng

Cái là chân lí, việc biết, vô hạn và phúc lạc, và cái không đổi qua trung gian của thời gian, không gian và vật chất là tat, cái đó, hay paramatma, cái ta vũ trụ. Cái tách biệt khỏi người và cái đó, là tinh tế như bầu trời, bản chất duy nhất của nó chỉ là hiện hữu; điều này chúng ta gọi là param brahman, thực tại tối thượng.

Những  người  bị  gắn  với  cái  tôi,  bản  ngã,  thấy  rất khó vươn tới cái người, điều thiêng liêng. Làm sao bất kì ai  bị  bao  quanh  bởi  cái  tôi  lại  có  thể  đi  tới  chân  của người được? Buông xuôi sẽ là rất khó.

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  nói  làm  người thành trung tâm và làm tôi thành ngoại vi. Ông ấy cũng nói rằng sự tồn tại có ý thức, thuần khiết có bản chất của người.  Đó  là  bước  nhảy  vĩ  đại  từ  tôi  tới  người;  có  lẽ không bước nhảy nào khác lớn lao hơn điều này. Bỏ cái tôi của bạn khó khăn thế - điều đó không giống như cởi quần áo của bạn, điều đó giống nhiều với việc bóc đi lớp da của bạn. Vứt bỏ cái tôi hay loại bỏ nó là rất khó bởi vì trong chính nỗ lực này cái tôi cứ ngẩng đầu nó lên mãi.

Và ai sẽ là người vứt bỏ cái tôi này? Bất kì ai vứt bỏ cái tôi, đều là cái tôi. Cho nên làm sao vứt bỏ được cái tôi? Bất kì phương cách nào được dùng, nó vẫn ở trong tay của cái tôi. Nhưng cái dường như không thể được lại trở  thành  có  thể  được  nếu  bạn  có  lòng  dũng  cảm.  Cố hiểu lòng dũng cảm này, thế thì bạn sẽ có khả năng hiểu cú nhảy này.

Bất  kì  ai  cố  gắng  xoá  bỏ  đi  cái  tôi  đều  sẽ trong  rắc rối, bởi vì xoá bỏ nó cũng là một việc làm, và mọi việc làm  đều  làm  mạnh  thêm  cho  người  làm.  Bất  kì  ai  ham muốn vứt bỏ cái tôi đều sẽ gặp rắc rối, bởi vì trong chính nỗ lực vứt bỏ cái tôi bạn lại thừa nhận sự tồn tại của nó. Bất kì cái gì bạn ham muốn vứt bỏ, bạn cũng chấp nhận rằng  nó  còn  mạnh  hơn  bạn  đang  đó.  Bạn  chỉ  tránh  cái mà bạn sợ.

Cho nên bạn không thể xoá bỏ cái tôi bởi vì việc xoá bỏ là một việc làm, mà bạn cũng không thể tránh cái tôi bởi  vì  bạn  có  thể trốn  đi  đâu  để  tránh  nó?  Bất  kì  cái  gì bạn  tránh  bao  giờ  cũng  săn  đuổi  bạn.  Bất  kì  cái  gì  bạn sợ,  bạn  chạy  xa  khỏi  nó  và  nó  trở  thành  cái  bóng  liên tục.

Thế  thì  phải  làm  gì  với  cái  tôi  để  cho  bước  nhảy hướng  tới  người  trở  thành  có  thể?  Cách  duy  nhất  là không chạy trốn, không cố gắng xoá bỏ, không cố gắng tránh  nó  mà  quan  sát  nó,  nhận  ra  nó,  biết  nó  và  quen thuộc với nó.

Chỉ  có  một  cách  để  phá  huỷ  cái  bóng;  lưỡi  kiếm không thể chém được nó - hay có thể? Lưỡi kiếm sẽ bị gẫy, nhưng dầu vậy cái bóng không thể bị phá huỷ. Nếu như  nó  có  sự  tồn  tại  thực  thì  nó  đã  có  thể  bị  loại  bỏ nhưng  nó  lại  vô  tồn  tại,  nó  chỉ  dường  như  tồn  tại  thôi. Bạn có thể thoát khỏi cái bóng của mình bằng việc chạy đi  khỏi  nó  không?  Bạn  càng  chạy  nhanh  thì  cái  bóng cũng  sẽ  theo  bạn  nhanh  hơn  bởi  vì  nó  là  cái  bóng  của bạn - nơi nào bạn sẽ trốn thoát tới được, nơi nào bạn sẽ chạy tới được?

Chỉ có một cách duy nhất để gạt bỏ cái bóng và đó là biết cái bóng, nó để làm gì, thế thì bạn có thể được tự do. Không cần loại bỏ nó mà cũng không cần trốn chạy khỏi nó,  bởi  vì  ngay  khi  bạn  biết  cái  bóng  là  cái  bóng  thì không  sợ  hãi  nào  còn  lại,  không  mối  quan  tâm  nào  để xoá  bỏ  nó  còn  lại.  Trong  việc  biết  cái  bóng,  bạn  biết rằng nó không tồn tại, nó chỉ dường như tồn tại mà thôi.

Chỉ có một cách để tự do khỏi cái tôi và đó là đi tới biết cái tôi sâu sắc tới mức nó dường như là cái bóng, và chính khoảnh khắc đó bạn được tự do với nó. Đó là lí do tại sao những người thực hành khiêm tốn chẳng bao giờ có thể đạt tới người.

Khiêm tốn là một dạng lịch sự của bản ngã. Nó càng lịch sự, nó càng nguy hiểm, và tinh tế nữa. Đó là lí do tại sao  bản  ngã  của  một  người  mà  chúng  ta  gọi  là  khiêm tốn,  đức  độ,  lại  tăng  lên  trong  người  đó  và  ló  ra  mọi khoảnh khắc. Khiêm tốn là đồ trang sức của bản ngã, đồ trang sức đẹp nhất mà bản ngã có thể đeo. Khiêm tốn là cái mặt nạ đẹp nhất mà bản ngã có thể trưng ra.

Khiêm tốn không bao giờ thẳng thắn. Trong thực tế, khi bản ngã không có mặt nạ, nó còn đơn giản và thẳng thắn hơn khiêm tốn.  Người xấu  chân thật và trong sạch hơn  người  tốt  bởi  vì  người  xấu  là  kẻ  ích  kỉ  thẳng  thắn, trong khi người tốt là kẻ ích kỉ gián tiếp. Bản ngã của họ ở sau nhiều tầng - rất lịch sự, tao nhã. Bản ngã của người thường  không  được  tinh  chế,  chưa  được  mài  nhẵn  như viên  kim  cương  thô,  trong  khi  cái  gọi  là  bản  ngã  của người tốt lại giống như kim cương đã đẽo gọt - được cắt xén  và  đánh  bóng,  chói  sáng.  Nó  có  vẻ  chói  sáng  đẹp, rực  rỡ,  nhưng  tia  lửa  trong  bản  ngã  này  lại  là  chất  độc. Dù  bạn  có  đánh  bóng  cho  bản  ngã  của  mình  hay  che giấu  nó  hay  tránh  né  nó  hay  cố  gắng  trốn  khỏi  nó,  bạn vẫn  không  thoát  khỏi  nó.  Đi  tới  việc  biết  về  bản  ngã mình, đi vào trong và nhận ra bản ngã này là gì. Cho nên đừng vội vàng, đừng đưa ra đánh giá gì.

Chúng ta phạm sai lầm trong các kiếp sống của mình khi đưa ra đánh giá trước khi chúng ta có kinh nghiệm, và  chúng  ta  bắt  đầu  từ  những  đánh  giá  đó.  Chúng  ta giống như trẻ con tính tổng, nhìn ngay vào đáp số ở cuối sách  và  rồi  bắt  đầu  từ  đó.  Thế thì  chúng  chẳng  bao  giờ học được phương pháp cả - sao chúng phải học? Chúng đã có đáp số rồi. Thế thì cần gì học phương pháp? Nhưng đáp số này ở trang cuối của cuốn sách không phải là đáp số của bạn, nó được vay mượn, nó sẽ không làm  biến  đổi  cuộc  sống  của  bạn.  Ai  đó  không  học phương pháp và không rút ra kết luận riêng của mình thì sống cuộc sống vay mượn, và tất cả các kết luận của bạn cũng đều là vay mượn cả.

Bạn  đọc  trong  kinh  sách  rằng  bản  ngã  là  xấu.  Kết luận này không phải là của bạn - nó là trong kinh sách. Bạn  thậm  chí  không  biết  bản  ngã  này  là  gì;  liệu  nó  tốt hay  xấu  có  thể  được  quyết  định  sau.  Bạn  không  quen thuộc  với  nó  là  cái  gì,  bạn  thậm  chí  không  có  thoáng nhìn về nó là gì nhưng bạn vẫn cứ có kết luận về nó.

‘Giận dữ là xấu’ là một kết luận rút ra từ kinh sách. Từ kinh sách bạn đi tới biết mọi thứ là tốt và xấu, nhưng bạn  vẫn  còn  như  bạn  hiện  thế,  cho  dù  bạn  dường  như biết mọi thứ.

Mọi người tới tôi và nói rằng họ biết mọi điều này, chẳng có gì mà họ không biết - nhưng bây giờ biến đổi đã trở thành khó hơn bởi vì họ nghĩ họ biết mọi thứ. Họ đã vay mượn tri thức này, bây giờ không có chỗ để biết và do đó không có khả năng nào cho biến đổi.

Cho  nên  nhớ  lời  kinh  này  trong  đầu:  tri  thức  mà không làm biến đổi bạn là vay mượn. Kết luận của bạn không phải là của bạn bởi vì tri thức của bạn không phải là của riêng bạn, nó không phải là kinh nghiệm của bạn. Nó là cũ rích, chết và vô tích sự.

Cố  hiểu  bản  ngã  mình  và  đừng  đưa  ra  đánh  giá  gì, rằng  cái  này  là  tốt  hay  cái  này  là  xấu;  nhìn  vào  nó  một cách trực tiếp. Và nếu bạn thậm chí không thể thấy được bản  ngã  riêng  của  mình,  bạn  sẽ  chẳng  bao  giờ  có  khả năng thấy người hay cái đó, bởi vì bản ngã là tầng ngoài hơn  của  bạn  còn  người  là  trung  tâm  của  bạn.  Làm  sao người còn chưa đi tới biết bản ngã của mình lại biết tới người hay cái đó được?

Cho nên trước hết biết lấy cái tôi này và khi bạn đi tới biết cái tôi này, nó sẽ tản mác đi. Ngọn lửa của việc biết  này  thu  cái  tôi  về  tro  tàn.  Cái  tôi  tan  biến  như  làn khói, cứ dường như nó chưa bao giờ có, nó tan biến như cái bóng. Ngay khi nó tan biến, người tìm kiếm đứng đối diện  với  người.  Nhưng  hiền  nhân  này  nói  người  này cũng vẫn chưa là điều tối thượng bởi vì nó tồn tại trong mối quan hệ với cái tôi, cái đã tồn tại trước đó; cái người này đã dựa trên kí ức về cái tôi.

Ngay cả nếu tình huống thay đổi, kí ức chúng ta vẫn không đổi, nó cần thời gian để thay đổi. Kí ức về cái tôi đã tới từ nhiều, nhiều kiếp quá khứ. Cho nên cho dù bản ngã  có  trở  thành  cái  bóng  hôm  nay  thì  ngôn  ngữ  sẽ không thay đổi, bởi vì ngôn ngữ được tạo ra xung quanh cái tôi. Chúng ta sẽ vẫn nói cùng ngôn ngữ ấy. Mặc dầu bản ngã đã được chứng tỏ là không tồn tại và đã phai mờ đi  và  bây  giờ  được  biết  chỉ  là  cái  bóng,  dầu  vậy  ngôn ngữ  chúng  ta  đã  được  sinh  ra  quanh  cái  bóng  đó;  ngôn ngữ  mới  còn  chưa  được  tạo  ra  trong  một  ngày.  Cách nhìn của chúng ta bao giờ cũng từ vị trí đó.

Nếu người mù lấy lại khả năng nhìn của mình, người đó  sẽ  không  có  khả  năng  vứt  bỏ  cây  gậy  của  mình  đi ngay  lập  tức  được.  Cho  dù  người  đó  có  thu  lại  thị  lực của  mình,  người  đó  sẽ  vẫn  bước  đi  với  cây  gậy  thêm chút  nữa  bởi  vì  người  đó  đã  liên  kết  với  nó  trong  thời gian lâu thế, và bây giờ thật khó làm mất đi sự phụ thuộc vào  nó.  Mặc  dầu  cây  gậy  bây  giờ  đã  trở  nên  vô  dụng, vẫn phải mất thời gian cho người đó tìm ra tin cậy hoàn toàn vào mắt mình và từ bỏ cây gậy đằng sau.

Cho dù cái tôi có biến mất, ngôn ngữ và kí ức sẽ vẫn di chuyển quanh nó. Đây là lí do tại sao thoáng nhìn đầu tiên  về  thực  tại  sẽ  là  trong  ngôn  ngữ  của  người.  Trong kinh nghiệm đầu tiên về thực tại cũng sẽ có thoáng nhìn về tình yêu sâu sắc. Lí do đằng sau nó là ở chỗ chúng ta bao  giờ  cũng  tìm  kiếm  tình  yêu  mà  chúng  ta  chưa  bao giờ thấy; chúng ta đã đi tìm nhiều kiếp và thất bại. Cho nên khi lần đầu tiên điều thiêng liêng tự biểu lộ mình ở bên  trong  và  tâm  thức  tối  thượng  tràn  ngập,  nó  dường như giống gặp gỡ với người yêu; rằng ngôi đền chúng ta tìm  kiếm  là  ở  đây,  rằng  cánh  cửa  chúng  ta  dò  tìm  lại  ở ngay trước chúng ta.

Cho  nên  ngôn  ngữ  đầu  tiên  sẽ  là  ngôn  ngữ  của  cái tôi  và  của  tình  yêu.  Người  sùng  kính  bao  giờ  cũng  nói ngôn ngữ này. Nhưng hiền nhân này nói rằng nó không phải là ngôn ngữ tối thượng. Khi người mù vứt cây gậy của mình đi, khi kí ức về cái tôi tan biến, thế thì làm sao bạn sẽ có khả năng gọi nó là người được? Ai có đó bây giờ  để  gọi  nó  là  người?  Ý  nghĩa  gì  sẽ  còn  lại  trong người?  Khi  cái  tôi  đã  ra  đi,  cái  người  sẽ  trở  thành  vô dụng, nó sẽ trở thành vô nghĩa.

Đó là lí do tại sao bước nhảy thứ hai xảy ra từ người tới  cái  đó;  trong  bước  nhảy  này  người  biến  mất,  trong bước  nhảy  này  điều  thiêng  liêng  biểu  lộ  dưới  dạng  cái đó. Thế thì chúng ta có thể nói không tôi không người - chúng  ta  nói  cái  đó.  Trong  cái  đó  này,  thậm  chí  không có một dấu vết của cái tôi còn lại. Thậm chí không còn cả cái mà đã có thời chúng ta gọi là người. Cái tôi biến mất  như  đường  vẽ  trên  mước.  Với  điều  này,  cái  người nữa  cũng  biến  mất  bởi  vì  nó  chỉ  là  mặt  kia  của  cái  tôi. Bây giờ chỉ cái đó còn lại. Cái đó là sự xác nhận thuần khiết  nhất,  bây  giờ  không  có  dấu  ấn  nào  của  kí  ức  hay của  quá  khứ  tạo  nên  cái  bóng  của  nó.  Cái  đó  là  hoàn toàn không ràng buộc và dửng dưng....

Cái đó có bốn thuộc tính: ...chân lí, việc biết, vô hạn và phúc lạc - điều chúng ta nói tới trong sáng nay. Hiền nhân này gọi chúng là những thuộc tính. 'Thuộc tính' là những mô tả về cách cái đó được nhận ra, hay cách theo đó chúng ta nhận ra cái đó. Đây là hai điều khác nhau.

Nếu  hiền  nhân  này  nói,  nó  là  chân  lí,  việc  biết,  vô hạn và phúc lạc, điều đó cũng sẽ tạo ra những giới hạn. Nếu  ông  ấy  nói  rằng  cái  đó  là  vô  hạn,  định  nghĩa  này nữa sẽ làm cho cái đó thành hữu hạn.

Cố  hiểu  điều  này.  Nó  là  một  cảm  nhận  rất  tinh  tế  - rất  tinh  tế,  chi  li  và  tinh  vi.  Khi  người  ta  nói  rằng  điều thiêng  liêng  là  không  thể  định  nghĩa  nổi,  người  ta  đã định nghĩa nó rồi. Phát biểu này có vẻ mâu thuẫn nhưng nó không phải vậy, bởi vì bạn đã định nghĩa nó là không thể  định  nghĩa  được.  Bạn  đã  chấp  nhận  định  nghĩa  này rồi - "Nó là không thể định nghĩa nổi.” Điều đó cũng là một  định  nghĩa,  bạn  đã  nói  điều  gì  đó  -  và  bạn  đã  nói nhiều. Nếu nó là phải thì bạn đã định nghĩa nó một cách hoàn  toàn.  Nếu  nó  là  đúng,  rằng  điều  đó  là  không  thể định  nghĩa  nổi,  thế  thì  điều  này  trở  thành  định  nghĩa. Còn cái gì khác có thể là định nghĩa được?

Định nghĩa ngụ ý cái gì? Định nghĩa ngụ ý nói cái gì đó thực về cái gì đó. Ngay cả nếu chúng ta chỉ nói điều này - rằng một định nghĩa là không thể có - thì chúng ta đã định nghĩa nó rồi. Nếu chúng ta chỉ nói rằng chân lí là định  nghĩa  của  nó,  chúng  ta  đang  gắn  nó  với  một  giới hạn; cho dù chúng ta dùng một từ hay, chân lí, nó cũng vẫn là một giới hạn. Khi chúng ta nói rằng nó là chân lí, chúng ta đang vẽ ra một vạch để loại trừ cái phi chân lí và do đó phân tách nó với chân lí. Và chúng ta đang gắn chân  lí  với  vạch  phân  chia  này;  cái  phi  chân  lí  rơi  ra ngoài và chân lí phải còn lại bên trong vạch đó.

Hiền nhân này nói rằng điều này là không đúng bởi vì nếu cái phi chân lí tồn tại, nó cũng bị chứa bên trong điều thiêng liêng. Không cái gì có thể tồn tại bên ngoài cái đó. Và nói rằng cái đó là chân lí duy nhất là cho cái đó một giới hạn, một biên giới. Đó là lí do tại sao một số người đã không nói gì về cái đó - chỉ bởi vì nói bất kì cái gì  cũng  đều  phạm  phải  sai  lầm.  Nếu  chúng  ta  nói  nó  là việc  biết,  chúng  ta  đang  vẽ  ra  một  đường  biên.  Nếu chúng ta nói nó là vô hạn, điều nghĩa là nó không có giới hạn... nhưng nếu chúng ta đi tới biết rằng nó là vô hạn, nó phải trở thành hữu hạn.

Ai đó nói rằng đại dương là không thể dò được. Điều đó có thể nghĩa là gì? Hoặc người này đã từng ở giới hạn của  đại  dương  và  đã  thám  hiểm  toàn  bộ  đại  dương  và thấy nó không thể dò được - điều này là không thể được, bởi vì nếu không có giới hạn cho chiều sâu của nó, làm sao người đó có thể đi tới kết luận rằng nó là không thể dò  được?  Người  đó  đã  đạt  tới  giới  hạn  của  nó  chưa, người đó đã thám hiểm toàn bộ cái bao la của đại dương chưa?  Và  nếu  người  đó  đã  làm,  thế  thì  nó  có  giới  hạn. Và  nếu  người  đó  chưa  từng  ở  chỗ  xa  đó  thì  người  đó không  nên  gọi  nó  là  không  thể  dò  được;  người  đó  chỉ nên  nói  rằng  tới  xa  như  người  đó  đã  tới  thì  không  tìm thấy giới hạn nào cả.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này lại nói 'thuộc tính'. Thuộc tính nghĩa là: xa tới mức như tôi có thể đi tới, tôi thấy đại dương là không thể dò được. Nhưng đây chỉ là kinh  nghiệm  của  tôi,  làm  sao  tôi  có  thể  nói  điều  này  là trạng thái thực tại của đại dương được? Có thể rằng cái giới hạn này chỉ là một bước chân nữa phía trước nơi tôi kết  thúc  thám  hiểm  -  điều  này  không  phải  là  không  có khả năng theo bất kì cách nào. Tôi không thể tìm ra một giới hạn, nhưng làm sao tôi có thể loại trừ khả năng của giới hạn chỉ ở ngay phía trước tôi? Tất cả những điều tôi biết là tri thức, nhưng làm sao tôi có thể nói rằng không có gì nhiều hơn bên ngoài tri thức của tôi?

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhân  này  lại  gọi  chúng  là thuộc  tính.  ‘Thuộc  tính’  nghĩa  là  cái  chúng  ta  nhận  ra rằng  nó  là  cảm  nhận  của  chúng  ta,  cái  tới  chừng  mực hiểu biết của chúng ta thì chúng ta chấp nhận rằng nó là chân  lí,  nó  là  việc  biết,  nó  là  vô  hạn  và  nó  là  phúc  lạc. Chúng ta đã thấy nó là như vậy.

Hiền nhân này bao giờ cũng chú tâm rằng sẽ có sai lầm, nó phải rơi vào phần của chúng ta, phía con người. Hiền  nhân  này  bao  giờ  cũng  chấp  nhận  một  cách  có  ý thức rằng họ có thể phạm phải sai lầm, nhưng không có lí  do  là  sai  lầm  của  họ  lại  được  áp  đặt  lên  điều  thiêng liêng.

Tâm  trí  chúng  ta  làm  việc  theo  những  cách  mâu thuẫn  hoàn  toàn.  Bất  kì  kết  luận  nào  chúng  ta  rút  ra, chúng  ta  ngay  lập  tức  áp  đặt  chúng  lên  người  khác. Chúng  ta  không  hiểu  rằng  chúng  ta  bao  giờ  cũng  dùng một  cách  tiếp  cận  này.  Một  người  trông  đẹp  trai  và chúng ta nói, “Anh ấy đẹp trai.” Chúng ta nên tự hạn chế mình để nói, “Anh ấy đẹp trai với tôi” - chỉ thế này thôi, thế này là đủ. Còn nếu người này dường như xấu, chúng ta  không  nên  nói,  “Anh  ấy  trông  xấu”;  nói  đủ  là,  “Anh ấy trông xấu với tôi, đây là cảm giác của tôi." Với ai đó khác người đó có thể lại đẹp trai. Và nếu một người với tôi  dường  như  là  một  thánh  nhân,  tôi  nên  tự  hạn  chế mình  để  nói  rằng  “Anh  ấy  cứ  như  là  thánh  với  tôi.” Người  đó  có  thể  không  là  thánh  với  tất  cả  mọi  người khác  -  và  đâu  là  cách  thức  để  bất  kì  ai  cũng  biết  được người đó thực sự là gì?

Điều bạn biết từ dáng vẻ bên ngoài là cảm nhận của bạn  -  cái  thích  của  bạn,  cái  không  thích  của  bạn.  Bạn hiện diện trong chúng. Nhưng bạn ngay lập tức loại trừ mình ra và áp đặt kết luận của mình cho người khác. Thế thì khó khăn phát sinh.

Hiền nhân này nói, đây là những thuộc tính. Phúc lạc nữa,  ông  ấy  nói,  là  một  thuộc  tính,  bởi  vì  bạn  đã  trong thất   vọng   trong   biết   bao   nhiêu   kiếp   đến   mức   kinh nghiệm này có thể đã được cảm thấy giống phúc lạc đối với  bạn.  Nó  cũng  giống  như  một  người  đang  đói  trong nhiều ngày và thế rồi có được mẩu bánh mì khô. Người đó nói, “A! Thức ăn hôm nay ngon thế và đã đời thế, hệt như đang được thưởng thức điều tối thượng; không có gì ngon  hơn.”  Người  đó  đang  nói  điều  đó  cho  bản  thân mình. Người đó đơn giản nói rằng người đó đã đói thời gian dài rồi và trong thực tế hương vị của thức ăn là do phần lớn bởi cái đói của người đó, phần nhỏ mới do thức ăn. Đó là lí do tại sao ai đó, người biết, sẽ nói , “Tôi rất đói  và  đó  là  lí  do  tại  sao  thức  ăn  lại  ngon  thế.”  Thuộc tính nghĩa là nó là một cảm nhận.

Một  khoảnh  khắc  tới  khi  chúng  ta  hoàn  toàn  được trống rỗng: cái tôi hoàn toàn bị xoá bỏ, cái người bị xoá bỏ và mọi kinh nghiệm của chúng ta đều bị xoá bỏ. Thế thì chúng ta sẽ nói gì? Chúng ta có gọi nó là cái vô hạn không?  Chúng  ta  gọi  nó  là  vô  hạn  bởi  vì  bất  kì  cái  gì chúng ta đã biết trước đây đều hữu hạn; so sánh với kinh nghiệm trước đây của chúng ta thì cái đó là vô hạn. Điều chúng ta đã biết trước đây là buồn rầu, cho nên trong so sánh  với  điều  này  là  phúc  lạc.  Điều  chúng  ta  đã  biết trước đây chỉ là dốt nát và so sánh với điều này thì nó là việc biết. Điều chúng ta đã biết trước đây là phi chân lí, trong so sánh với điều này thì nó là chân lí. Nhưng khi chúng ta hoàn toàn biến mất, thế thì làm sao chúng ta có thể định nghĩa cái đó được?

Bất  kì  khi  nào  Phật  được  hỏi  về  định  nghĩa  cái  đó, ông ấy vẫn còn im lặng, hay ông ấy sẽ nói, “Hỏi về điều gì  đó khác.” Khi Phật  vào  một  thị trấn  ông  ấy  sẽ thông báo cho mọi người rằng không nên hỏi ông ấy mười một câu  hỏi, và một trong chúng là  định nghĩa về brahman. Nhiều người hỏi Phật, “Thầy không có khả năng nói cho chúng tôi bởi vì thầy không biết chứ gì?”

Tất nhiên, bạn sẽ bắt đầu nghĩ theo góc độ riêng của mình;  nếu  Phật  không  nói  cho  bạn  thì  bản  thân  ông  ấy phải  không  biết  rồi.  Cho  nên  nhiều  người  ra  đi  khi  kết luận rằng Phật đã không biết và chưa kinh nghiệm điều đó, do đó mới có im lặng của ông ấy.

Điều  họ  nên  nói  là:  “Như  chúng  tôi  hiểu  điều  đó, những  người  nói  là  những  người  biết  còn  những  người không nói thì không biết nó. Đó là lí do tại sao chúng tôi nghĩ  rằng  vì  Phật  im  lặng  nên  bản  thân  ông  ấy  có  thể không biết nó.” Nhưng không, thay vì thế họ lại đưa ra kết luận: “Phật không biết nó, đó là lí do tại sao ông ấy lại im lặng. Làm sao ông ấy có thể nói cho chúng ta khi bản thân ông ấy còn không biết?” Nhiều người khác rút ra kết luận: “Kinh nghiệm này là sâu sắc tới mức chúng ta sẽ không hiểu, do đó ông ấy không nói. Ông ấy sẽ nói khi  chúng  ta  xứng  đáng.”  Nhiều  người  nghĩ,  “Những kinh nghiệm này không tồn tại và Phật không muốn làm tổn  thương  chúng  ta,  do  đó  ông  ấy  không  phủ  nhận chúng mà giữ im lặng.”

Nhưng hiếm khi ai đó kết luận rằng Phật vẫn còn im lặng bởi vì ông ấy đã siêu việt lên trên cả hai cái tôi và cái  người  và  đã  đạt  tới  điểm  từ  đó  người  mà  thấy  các thuộc tính đã biến mất; từ điểm đó trở đi không cái gì có thể được nói về brahman.

Cho  nên  hiền  nhân  này  nói  cái  đó,  cái  là  những thuộc tính này....

Thuộc tính nghĩa là cái gì đó chúng ta cảm nhận.

... cái không đổi qua trung gian của thời gian, không gian và vật chất...

Có  hai  cách  cho  thay đổi  xảy  ra  trong  thế giới  này: thay đổi này xảy ra trong không gian, thay đổi kia xảy ra trong  thời  gian.  Mọi  thay  đổi  đều  xảy  ra  trong  không gian và thời gian. Bạn đã tới đây từ thành phố của mình - cho nên hai loại thay đổi xảy ra; bạn rời khỏi thành phố của  mình,  bạn  đã  đổi  không  gian;  và  thế  rồi  phải  mất thời gian để tới đây, vậy bạn đã thay đổi theo thời gian. Bạn lên đường vào buổi sáng, bạn tới đây vào buổi tối, bạn đã đi từ chỗ A và tới chỗ B. Hai loại thay đổi xảy ra, thay đổi trong thời gian và thay đổi trong không gian.

Thời  gian  và  không  gian  là  cơ  sở  cho  thay  đổi, nhưng thời gian và không gian không tạo ra thay đổi nào cho  thực  tại  tối  thượng.  Cái  gì  có  thể  là  lí  do  cho  điều này?  Lí  do  duy  nhất  là  ở  chỗ  chúng  ta  sống  trong  thời gian  và  không  gian,  trong  khi  thời  gian  và  không  gian bản thân chúng lại sống trong thực tại tối thượng; cái đó không  có  khả năng  rời  khỏi chỗ  này  và  đi  tới chỗ  khác bởi  vì  mọi  không  gian  đều  bên  trong  cái  đó,  và  cái  đó không có khả năng đi vào trong năm sau từ năm nay bởi vì mọi thời gian đều được hàm chứa bên trong cái đó.

Đây là lí do tại sao chúng ta nói điều thiêng liêng ở bên  ngoài  thời  gian  và  không  gian,  bởi  vì  cho  dù  thời gian và không gian có tồn tại, 'ở đâu' đó vẫn cần - điều bao giờ cũng tồn tại bên trong điều thiêng liêng. Chúng ta đã định nghĩa Thượng đế là sự hiện hữu, sự tồn tại hay cái đang đó, cho nên nếu thời gian cũng tồn tại thì nó chỉ có  thể  ở  bên  trong  Thượng  đế.  Bất  kì  cái  gì  tồn  tại  thì cũng chỉ có thể tồn tại bên trong điều thiêng liêng. Đây là lí do tại sao thời gian và không gian không tạo ra thay đổi gì trong điều thiêng liêng.

Với chúng ta có ba phân chia về thời gian: hiện tại, quá  khứ  và  tương  lai.  Với  điều  thiêng  liêng,  thời  gian bao  giờ  cũng  hiện  tại.  Với  chúng  ta,  đây  và  kia  tồn  tại, nhưng với điều thiêng liêng thì mọi thứ đều ở đây và bây giờ. Với chúng ta, hôm qua và ngày mai có một lỗ hổng thời gian, nhưng với điều thiêng liêng mọi thứ đều ở đây và  bây  giờ;  với  điều  thiêng  liêng  nó  là  như  vậy  vĩnh hằng. Cho nên trong ngôn ngữ của sự tồn tại không có từ khác ngoại trừ ở đây và bây giờ khi có liên quan tới thời gian và không gian. Điều  chúng  ta  ngụ  ý  bởi  ‘Thượng  đế’  là  sự  tồn  tại. Sự tồn tại được gọi là cái đó. Nó chứa cả cái tôi và cái người.  Cái  tôi  và  cái  người  được  sinh  ra  trong  nó  và cũng biến mất trong nó. Cái mà không thay đổi được gọi là  cái  đó.  Hai  điều  này,  người  và  cái  đó,  cũng  là  các thuộc tính.

Hiền  nhân  này  ở  đây  đang  bước  xuống  từng  bước một. Trước hết ông ấy nói tôi là một thuộc tính và người đại  diện  cho  điều  thiêng  liêng,  còn  bây  giờ  ông  ấy  nói người cũng là một thuộc tính, và cuối cùng cái đó cũng là như vậy.

Cái tách biệt khỏi người và cái đó, là tinh tế như bầu trời, bản chất duy nhất của nó chỉ là hiện hữu;

Chỉ   tồn   tại   là   bản   tính   của   nó   -   đây   là   param brahman, vượt ra ngoài thực tại tối thượng. Đây thực tế là thực tại tối thượng - cái một mình này hiện hữu! Một bước nhảy đã được thực hiện từ cái tôi tới cái người, thế rồi  từ  cái  người  lên  cái  đó;  bây  giờ  nó  phải  được  thực hiện từ cái đó lên sự tồn tại tối thượng - nơi không còn cả không gian cho cái đó. Bởi vì chúng ta nói cái đó, lỗ hổng vẫn tồn tại - người nói đang hiện diện, ngón tay chỉ tới cái đó vẫn còn hiện diện. Chúng ta vẫn còn tách bạch ở  đâu  đó  -  có  thể  không  trong  hình  dạng  của  cái  tôi, nhưng  chúng  ta  vẫn  còn  hiện  diện.  Chúng  ta  có  thể  đã biết  rằng  cái  tôi  không  tồn  tại  và  rằng  cái  người  không tồn tại, nhưng người nói điều này vẫn hiện diện.

Ngay  cả  lỗ  hổng  này,  ngay  cả  cái  lỗ  hổng  nhỏ  bé này,  cũng  là  không  chấp  nhận  được  với  các  nhà  huyền môn, ngay cả cái khoảng cách này cũng không thể được dung  thứ.  Khoảng  cách  này  là  không  thể  chấp  nhận được. Một cú nhảy nữa - và cú nhảy này là tới nơi thậm chí không có cả cái đó.

Phật gọi nó là hư không, bởi vì không cái gì còn lại - không  tôi,  không  người,  không  cái  đó.  Upanishads  gọi nó  là  sự  tồn  tại.  Phật  gọi  nó  là  hư  không,  bởi  vì  không cái   gì   còn   lại   từ   bất   kì   cái   gì   chúng   ta   đã   biết; Upanishads gọi nó là sự tồn tại, bởi vì bất kì cái gì chúng ta đã biết đều không có đó ngay chỗ đầu tiên. Chỉ cái là chân  lí  mới  còn  lại.  Cái  không  là  chân  lí  đã  biến  mất. Mọi mơ đã tan biến và chỉ cái đang đó còn lại. Bây giờ không cái gì còn lại mà có thể bị loại ra khỏi nó. Đây là lí  do  tại  sao  nó  đã  được  gọi  là  param  brahman,  cái  mà thậm chí còn vượt ra ngoàibrahman.

Mãi  cho  tới  giờ  tất  cả  các  định  nghĩa  của  chúng  ta đều đã gắn liền với brahman, chúng là các định nghĩa về brahman. Bây giờ hiền nhân này gọi nó là cái thậm  chí còn  vượt  ra  ngoài  brahman,  vượt  ra  ngoài  thực  tại  tối thượng.  Ông  ấy  nói,  bây  giờ  vứt  cả  brahman  này,  và vượt  ra  ngoài  ngay  cả  brahman  này  mà  chúng  ta  đã nghiên cứu sâu sắc thế; bây giờ chúng ta sẽ nói về cái ở bên  ngoài  ngay  cả  tất  cả  những  điều  này.  Điều  đó  chỉ nghĩa  là  bây  giờ  tất  cả  mọi  lời  và  nguyên  tắc  đã  biến mất,  bây  giờ  giờ  thậm  chí  người  tìm  kiếm  và  cái  được tìm đều đã  tan biến - bây giờ cái gì còn lại?

Hiền nhân này nói: "Chỉ cái bây giờ còn lại, mới tồn tại". Gọi nó là shunya, hư không, hay gọi nó là poorna, tràn đầy... hay còn im lặng về nó, hay nói về nó cả đời. Nó  là  cái  chúng  ta  đang  tìm  kiếm.  Không  thể  có  bất  kì nghỉ  ngơi  nào  nếu  không  phát  hiện  ra  nó  bởi  vì  chừng nào chúng ta còn chưa đạt tới nó, chúng ta sẽ cứ tiếp tục chết;  cái  chết  sẽ  xảy  đi  xảy  lại,  đau  khổ  sẽ  tiếp  tục. Chừng  nào  chúng  ta  còn  chưa  nhận  ra  không  gian  nơi bất  kì  cái  gì  hữu  diệt  đều  hữu  diệt,  cái  chết  sẽ  là  điều không  thể  tránh  được.  Sau  khi  đạt  tới  chỗ  bên  kia,  bên kia thực tại tối thượng, thế thì... kinh nghiệm về cái bất tử.

Sống  và  chết  không  xảy  ra  cho  cái  đang  hiện  hữu, chúng xảy ra cho cái chúng ta đã tạo ra. Bản ngã là việc tạo ra của chúng ta, của việc chế tạo ra của chúng ta; nó lấy  việc  sinh  ra  và  nó  chết  đi.  Tâm  thức  không  phải  là việc  tạo  ra  của  chúng  ta;  nó  tồn  tại  trước  khi  chúng  ta sinh ra và sẽ tồn tại sau khi chúng ta chết đi. Nó không bao giờ chết, nó không bao giờ lấy việc sinh ra.

Bokuju  là  một  sư.  Là  một  tu  sĩ  trong  chùa,  ông  ấy cúng  dường  hoa  cho  tượng  Phật  vào  buổi  sáng.  Vài người  đã  tới  nghe  ông  ấy.  Trong  bài  thuyết  giảng  của mình  ông  ấy  nói,  “Hôm  nay  tôi  muốn  nói  cho  các  ông rằng người được gọi là Phật này chưa bao giờ tồn tại cả. Ông ta chưa bao giờ tồn tại, tất cả đều là trò dối trá lớn.”

Mọi người nhảy lùi lại. Họ nghĩ rằng Bokuju đã phát điên,  ông  ấy  nói  như  kẻ  điên.  Ông  ấy  không  phải  là  sư của  Phật,  và  trước  đây  họ  đã  thấy  ông  ấy  trong  chùa cúng  dường  hoa  cho  Phật,  tôn  thờ  tượng  Phật.  Họ  hỏi Bokuju,  “Ông  có  điên  không  hay  là  ông  đùa  đấy?  Ông vừa mới tôn thờ ông ấy xong.”

Ông ta đáp, “Tôi đã tôn thờ ông ấy, và trong tối nay nữa  tôi  sẽ  tôn  thờ  ông  ấy,  nhưng  tôi  nói  cho  các  ông người  này  chưa  bao  giờ  tồn  tại  cả.  Tôi  đã  không  hiểu người này mãi cho tới nay, đó là lí do tại sao tôi đã nghĩ rằng  ông  ấy  đã  được  sinh  ra  và  rằng  ông  ấy  đã  chết; nhưng bây giờ thì tôi biết. Tôi vẫn nghĩ tôi điên, nhưng các ông còn chưa nghe nói về một điều nữa. Tôi có thể nói cho các ông rằng tôi nữa cũng chưa bao giờ sinh và tôi sẽ không bao giờ chết cả.”

Họ chắc chắn rằng ông ấy đã điên rồi. Phật thì riêng ra - ông ấy có thể có hay có thể không hiện hữu; vấn đề đó  đã  cũ  hai  mươi  nhăm  thế  kỉ  rồi  và  có  thể  hoài  nghi được, ông ấy có thể đã không tồn tại - nhưng Bokuju lại đã nói, “Tôi có thể nói cho các ông một điều nữa, rằng tôi chưa bao giờ sinh và tôi sẽ không bao giờ chết.”

Vài người dứng dậy để đi và xin phép ra đi. Bây giờ bài nói của ông ấy đã vượt ra ngoài giới hạn.

Bokuju nói, “Trước khi các ông đi, nghe điều thứ ba nữa: Tôi bảo các ông rằng các ông chưa bao giờ sinh và các ông sẽ cũng không bao giờ chết.”

Nếu  tất  cả  mọi  người  khác  đều  phải  thì  Bokuju  là điên, còn nếu Bokuju là phải thì tất cả những người khác là  điên.  Không  có  cách  nào  khác.  Nhưng  tất  cả  những người trí huệ trên trái đất đều nói rằng Bokuju là phải.

Với cái là điều tinh tuý thuần khiết, sự tồn tại thuần khiết,  sự  hiện  hữu  thuần  khiết,  sống  và  chết  không  gì nhiều hơn làn gió thoảng. Nhưng sống và chết trở thành quan  trọng  với  bạn  tới  mức  bạn  không  biết  chúng.  Cái mà bạn biết là bản ngã, là việc tạo ra của bạn và nó run rẩy ngay cả trong làn gió nhẹ nhất; chỉ một làn gió nhẹ và ngọn lửa của bản ngã bắt đầu lay lắt: “Bây giờ mình qua đời, bây giờ mình qua đời!” Luật của cuộc sống là rất kì lạ. Nếu có ngọn lửa của chiếc  đèn  tí  hon,  thế  thì  ngay  cả  một  làn  gió  nhẹ  cũng thổi tắt nó. Nhưng nếu nó là đám cháy lớn, ngay cả một cơn bão cũng chỉ làm cho nó mạnh thêm.

Cho nên nếu nó là bản ngã đang đối diện với làn gió, cái chết dường như xảy ra; nếu nó là sự hiện hữu thuần khiết  đối  diện,  thoáng  nhìn  về  cuộc  sống  được  hiển  lộ. Một làn gió nhỏ chạm vào bản ngã... và cái chết, chỉ cái chết xuất hiện. Nhưng ngay cả bão có đánh vào linh hồn, bản thể, mật ngọt của cuộc sống lại mưa rào xuống.

Cơn  gió  nhỏ  thổi  tắt  ngọn  đèn  nhưng  làm  cho  đám cháy ngày một lớn hơn. Bản ngã là rất nhỏ, nó là bịa đặt của  chúng  ta  -  nhưng  chúng  ta  bao  la  bởi  vì  chúng  ta không phải là việc tạo ra của riêng mình, chúng ta do cái vô hạn tạo ra.

Cho nên hiểu rằng bạn bao giờ cũng lớn hơn bạn tự thấy mình - bạn còn bao la hơn bản thân mình; bạn bao giờ cũng ở bên ngoài bản thân mình. Tất cả mọi cái nhỏ nhen  của  bạn  đều  là  kết  quả  của  nỗ  lực  riêng  của  bạn, của việc làm riêng của bạn; tất cả mọi thảm hại của bạn đều là kết quả của nỗ lực anh hùng riêng của bạn. Chính hành vi dũng cảm riêng của bạn là ở chỗ bạn vẫn còn là ngọn lửa nhỏ của chiếc đèn, sợ chết mọi khoảnh khắc, lo nghĩ về đau khổ, rắc rối, đau đớn và âu lo.

Lấy cú nhảy ra khỏi cái điên khùng của mình đi. Cú nhảy đó bắt đầu từ bản ngã.

Đủ cho hôm nay.

Bây  giờ  chúng  ta  làm  nỗ  lực  nào  đó  cho  cái  nhảy này. 

14 Chấm dứt ảo tưởng

Cái không có bắt đầu nhưng lại kết thúc, cái hiện diện bình đẳng trong cả cái được thấy và được không thấy,

Cái không thực, không giả, không thực-giả, và cái bản thân nó dường như thuần khiết nhất, hoàn thiện nhất- năng lượng đó được gọi là maya, ảo tưởng.

Nó không thể được mô tả theo bất kì cách nào khác.

ảo tưởng là dốt nát, nó không có nghĩa và là giả.

Nhưng với người si mê,

ảo tưởng là thật trong ba trạng thái thời gian: quá khứ, hiện tại và tương lai.

Do đó bản chất thực của nó không thể được truyền đạt chỉ bởi nói, “Nó là thế....”

Việc hiểu thực tại của cuộc sống sẽ rất đơn giản nếu như chỉ có hai phân loại bên trong sự tồn tại - cái thực và cái giả. Thế thì chúng ta có thể đã dễ dàng nói rằng cái gì đó tồn tại hay không tồn tại. Sẽ không có khó khăn gì nếu như có phân chia rành mạch trong cuộc sống, trong sự tồn tại. Nhưng có một phân loại nữa của sự tồn tại mà chúng ta không thể nói rằng nó tồn tại hay không tồn tại. Cái đó tạo ra toàn bộ sự phức tạp.

Điều  đó  cũng  giống  như  khi  chiếc  dây  thừng  nằm trên đường, mà với bạn thì trông giống như con rắn bởi vì  có  bóng  tối.  Con  rắn  này  có  tồn  tại  hay  không?  Nói rằng có, nó tồn tại hay không, nó không tồn tại thì đã là đơn giản. Thế thì sẽ không có phức tạp. Nhưng con rắn được thấy trong chiếc dây thừng theo một cách nào đó là không  tồn  tại  -  bởi  vì  khi  điều  tra  bạn  thấy  ra  rằng  nó thực  tế  là  chiếc  dây  thừng  chứ  không  phải  là  con  rắn  - nhưng theo một nghĩa khác thì rắn lại hiện hữu, bởi vì nó đã xuất hiện cho bạn. Và nó không chỉ xuất hiện, nó đã làm cho bạn phải bỏ chạy. Bạn có thể bị ngã khi vội vã và  thậm  chí  làm  mình  bị  thương.  Nó  có  thể  làm  tăng nhịp  tim  đập  của  bạn,  làm  bạn  toát  mồ  hôi,  và  nếu  bạn chưa bao giờ quay lại điều tra nó, bạn bao giờ cũng sống với ý tưởng rằng nó là con rắn.

Người  ta  có  thể  chạy  trốn  khỏi  cái  gì  đó  không  tồn tại hay không? Có thể toát mồ hôi bởi vì cái gì đó không tồn tại hay không? Có thể run tim bởi vì cái gì đó không tồn tại hay không? Tất cả những điều này có thể xảy ra bởi vì một hiện tượng không tồn tại hay không? Nếu tất cả  những  điều  này  có  thể  xảy  ra,  thế  thì  chúng  ta  phải chấp nhận sự tồn tại của nó theo một nghĩa nào đó, bởi vì  không  thể  nào  phủ  nhận  được  hoàn  toàn  một  hiện tượng  không  tồn  tại  mà  có  thể  gây  cho  những  điều  này xảy ra.

Bạn có giấc mơ ghê rợn trong đêm; giấc ngủ của bạn bị quấy rối và vậy mà bạn biết nó chỉ là mơ - nhưng nhịp tim  nhanh  của  bạn  vẫn  không  được  giảm  đi  và  các  chi của bạn vẫn tiếp tục run run. Đã được thừa nhận, nó chỉ là  mơ,  và  bây  giờ  bạn  cũng  biết  rằng  nó  chỉ  là  mơ, nhưng dẫu thế trái tim thực vẫn run và hoang mang vẫn tiếp tục. Phải mất một khoảng thời gian giấc ngủ mới tới lại.

Hiền nhân này nói rằng gọi cái gì đó là không tồn tại là không đúng nếu nó có ảnh hưởng tới thực tế thực tại. Và  điều  thú  vị là loại  thứ  ba  này  chi  phối  tới  mức toàn bộ cuộc sống của chúng ta đều dưới ảnh hưởng của nó; do đó không thể phủ nhận nó được. Loại thứ ba này có ý nghĩa tới mức toàn bộ cuộc sống của chúng ta đều chịu ảnh hưởng bởi nó và xoay quanh nó.

Đó  là  lí  do  tại  sao  Ấn  Độ  đã  phát  minh  ra  một  từ mới, maya, ảo vọng. Maya không phải thực không phải giả,  nó  là  ở  giữa.  Theo  cách  này  nó  hiện  hữu  và  theo cách  khác  nó  không  hiện  hữu.  Nó  đã  được  gọi  là  maya bởi vì nó chỉ dường như hiện hữu.

Nhà  ảo  thuật  có  thể  tạo  ra  cây.  Trước  hàng  nghìn con  mắt  cây  này  sẽ  bắt  đầu  mọc  và  trong  một  khoảnh khắc nó bắt đầu ra quả, và quả trở nên to ra trông thấy. Tất  cả  những  người  đang  xem  điều  này  đều  biết  rằng điều  đó  là  không  thể  được,  rằng  điều  này  không  phải như vậy, nhưng vậy mà nó lại dường như là vậy.

Ý nghĩa cơ bản của maya là nghệ thuật của ảo tưởng. Ý nghĩa cơ bản của maya là ảo thuật. Nó nghĩa là có một khả năng cho cái không tồn tại được mọi người thấy. Và mặt  khác,  cũng  có  thể  là  cái  đang  hiện  hữu  lại  có  thể không được thấy. Cái đang có thì có thể dấu kín đi, còn cái không có lại có thể biểu lộ.

Đây  là  ba  trạng  thái:  không  tồn  tại  thuần  khiết,  với nó  ảo  tưởng  là  không  thể  có  được;  tồn  tại  thuần  khiết, với  nó  ảo  tưởng  cũng  là  không  thể  có  được;  thêm  nữa, cái tồn tại theo cách này và không tồn tại theo cách kia - chỉ ở đây ảo tưởng mới có thể có. Trạng thái thứ ba này cũng là một dạng của sự tồn tại; nó được gọi là maya, ảo vọng. Đây là ý nghĩa ngôn ngữ của maya. Nếu chúng ta có thể đi tới hiểu cái bao la của maya thì chúng ta sẽ biết những chiều khác của nó trong cuộc sống.

Cái  mà  đang  hiện  hữu,  là  như  vậy  vĩnh  hằng.  Nó không có bắt đầu và nó không có kết thúc, nó sẽ còn lại vĩnh  hằng.  Cái  mà  không  tồn  tại  thuần  khiết,  nó  nữa cũng không có bắt đầu. Làm sao nó có thể có bắt đầu khi nó không tồn tại? Nó không có kết thúc bởi vì nó chưa bao giờ tồn tại cả! Maya không có bắt đầu, nhưng nó có kết thúc; nó là một loại ở giữa. Nó không có bắt đầu, nó là vô thuỷ - nhưng nó có kết thúc..

Ta  hiểu  nó  như  thế này:  bóng  tối  đang  có  đó,  nó  là vĩnh  hằng,  nhưng  nó  có  thể  bị  kết  thúc;  nếu  đèn  được thắp lên, thế thì bóng tối biến mất. Loại thứ ba này, loại của maya, là trong sự tồn tại một cách vĩnh hằng, giống như  bóng  tối.  Vậy  mà  khi  người  ta  thức  tỉnh  trong  tâm thức thì maya chấm dứt; khi tâm thức tràn đầy ánh sáng, bóng tối của maya tan biến. Cái được gọi là maya là mơ bao la.

Mơ có một đặc trưng đặc biệt là ở chỗ khi nó có đó, người  ta  cảm  thấy  nó  là  thực  trong  khi  nó  còn  kéo  dài. Tất cả chúng ta đều có những giấc mơ và thế rồi nhận ra vào buổi sáng rằng mơ này không thực, nhưng khi chúng ta có mơ khác vào đêm hôm sau, lại cảm thấy nó là thực. Trong khi mơ chúng ta chưa bao giờ nhớ rằng nó là giả. Nếu chúng ta có thể nhớ được, mơ sẽ tan biến.

Mơ  có  một  đặc  thù  cố  hữu;  khi  nó  đang  xảy  ra,  nó hoàn  toàn  thực  -  thậm  chí  không  có  lấy  một  chút  hoài nghi nảy sinh, không có đến một hoài nghi. Những nhà hoài nghi vĩ đại, người có thể hoài nghi liệu thế giới này có tồn tại hay là không, vẫn không thể hoài nghi được về mơ trong khi nó xảy ra.

Berkeley, một nhà tư tưởng phương Tây vĩ đại, nói: “Tôi hoài nghi liệu thế giới này có tồn tại hay không, bởi vì có khả năng là nó có thể chỉ là mơ dài. Làm sao tôi có thể tin được rằng bạn đang thực sự đứng ở đây? Tôi có thể đơn giản đang mơ. Làm sao tôi có thể chắc chắn rằng mọi  người  tôi  đang  thấy  đây  thực  sự  có  đó?  Tôi  có  thể nói  với  họ  trong  mơ  của  mình.  Bất  kì  mơ  nào  cũng  hệt như  là  thực  như  bạn  đang  thực  ngồi  ở  đây.”  Cho  nên Berkeley hỏi:  “Làm  sao  mà tin  được?  Làm  sao để  chắc chắn rằng bạn đang đấy?”

Chúng ta gọi mơ là mơ bởi vì nó tan biến vào buổi sáng. Nhưng điều chúng ta gọi là thức cũng tan biến vào buổi  tối.  Khi  chúng  ta  thức  dậy  vào  buổi  sáng  từ  mơ chúng ta thấy nó là giả, nó đã tan biến. Ai đó là hoàng đế trong đêm trong khi người đó mơ thấy mình là kẻ ăn xin vào  buổi  sáng.  Và  thế  rồi,  sau  khi  là  kẻ  ăn  xin  cả  ngày dài, khi người đó ngủ ban đêm, người đó hoàn toàn quên mất  về  việc  ăn  xin.  Trong  đêm  ai  nhớ  về  việc  là  kẻ  ăn xin?  Có  khác  biệt  gì  giữa  một  hoàng  đế  và  kẻ  ăn  xin trong khi ngủ không? Trong giấc ngủ ngay cả hoàng đế cũng  không  thể  nhớ  được  rằng  mình  là  hoàng  đế.  Vậy mơ của ban ngày tan biến trong đêm.

Thế  thì  khác  biệt  là  gì?  Mơ  này  tan  biến  vào  buổi sáng  còn  mơ  kia  tan  biến  vào  buổi  tối.  Chúng  ta  quên mất ngày trong mơ đêm và chúng ta quên mất đêm trong mơ ngày - khác biệt là gì?

Cho nên Berkeley nói: “Làm sao tôi có thể tin được rằng có sự tồn tại nào đó bên ngoài tôi?”

Đó   là   một   ý   tưởng   rất   thú   vị,   nhưng   ngay   cả Berkeley  cũng  không  có  khả  năng  nhớ  được  trong  khi mơ  rằng  điều  ông  ấy  đang  thấy  có  thể  bị  hoài  nghi. Trong  trạng  thái  thức  hoài  nghi  là  có  thể,  nhưng  trong khi ngủ thì hoài nghi là không thể. Ngay cả những người vĩ đại nhất trong những người hay hoài nghi cũng không có khả năng hoài nghi trong mơ.

Thế  giới  ảo  tưởng  của  mơ  rất  kì  lạ.  Ngay  cả  trạng thái thức cũng không có nhiều quyền năng; nó còn kém quyền  năng  hơn  bởi  vì  chúng  ta  có  thể  hoài  nghi  nó. Chúng ta có thể nói rằng người ta chẳng bao giờ biết liệu cái  được  thấy  có  thực  tồn  tại  hay  không.  Nhưng  ảo tưởng  bên  trong  mơ  là  không  thể  tin  được.  Trong  mơ chúng  ta  hoàn  toàn  bị  mất  hút  và  chìm  ngập,  chúng  ta chấp  nhận  những  tình  huống  hoàn  toàn  phi  logic.  Mơ không cho phép bất kì logic nào; nếu logic còn lại, hoài nghi cũng còn lại.

Trong mơ bạn thấy người bạn đang đứng trước mình bỗng nhiên biến thành con ngựa - và bạn chẳng bao giờ hoài nghi: Làm sao điều đó có thể được? Trong mơ của mình  bạn  chưa  bao  giờ  hoài  nghi  cả.  Khi  bạn  mơ  bạn tràn đầy tin cậy, tin cậy của bạn là tuyệt đối. Trong trạng thái thức ngay cả người đáng tin nhất cũng bị hoài nghi, nhưng trong trạng thái mơ ngay cả người đáng hoài nghi nhất cũng được tin cậy. Bạn chưa bao giờ hoài nghi lấy một khoảnh khắc bạn mình biến thành ngựa - nhưng làm sao điều đó có thể xảy ra được?

Trong mơ mọi thứ đều được chấp nhận - mơ không có logic. Mơ có phẩm chất này - người ta không thể hoài nghi trong khi mơ. Bất kì cái gì được thấy trong mơ đều cảm  như  thực  chừng  nào  mơ  còn  tiếp  tục.  Bất  kì  cái  gì có thể xảy ra trong mơ, nó sẽ không là không nhất quán. Nó chỉ là cùng cõi giới bên trong hài hoà.

Mơ  và  điều  được  gọi  là  maya  có  một  đặc  trưng chung. Hiểu điều đó như thế này - maya là việc mơ trong trạng  thái  thức.  Đó  là  lí  do  tại  sao  tâm  trí  được  bao quanh  càng  nhiều  bởi  ảo  tưởng,  càng  khó  để  nó  hoài nghi,  để  nêu  ra  hoài  nghi  về  maya  này.  Trạng  thái  này của maya cho người ta cảm thấy hoàn toàn thực với nó. Bạn thấy một khuôn mặt và nó trông đẹp với bạn, dường như là cuộc sống của bạn có thể được hi sinh cho khuôn mặt này ...

Trong  câu  chuyện  tình  của  Laila  và  Majnu,  Laila chưa bao giờ xuất hiện với bất kì ai khác như cách cô ấy được  Majnu  nhìn.  Cả  làng  đều  cảm  thấy  nỗi  đau  của Majnu,  cho  nên  ông  trưởng  thôn  gọi  Majnu  tới  và  nói, “Cậu hoàn toàn điên rồi. Sao cậu chỉ nghĩ mỗi về cô ấy thôi?  Cô  ấy  là  đứa  con  gái  rất  bình  thường,  rất  thông thường.  Sao  cậu  lại  phát  rồ  lên  vì  cô  ấy  thế?  Tôi  cảm thấy  thương  hại  cho  cậu”  -  bởi  vì  Majnu  cứ  lang  thang khắp làng kêu, khóc, đi tới hết cửa nhà nọ tới nhà kia, cứ gọi “Laila ơi...Laila ơi!”

Tin  tức  lọt  tới  tai  nhà  vua.  Ông  ta  cũng  thấy  nỗi niềm  đau  khổ  của  Majnu  và  cảm  thấy  rằng  điều  đó  là thực, rằng việc khóc lóc của anh ta là thực, và động lòng trắc ẩn với anh ta. Ông ta triệu một tá cô gái trong cung điện tới và bảo Majnu anh ta có thể chọn bất kì ai trong số họ và quên Laila đi.

Majnu  nhìn  vào  mười  hai  cô  gái  này;  họ  đều  là những  cô  gái  đẹp  nhất  vương  quốc,  nhưng  anh  ta  nói  , “Laila đâu? Họ thậm chí không bằng hạt  bụi dưới chân Laila.”

Nhà  vua  nói,  “Hoặc  là  cậu  điên  hoặc  là  cậu  đã  mất hết  cảm  giác  rồi.  Ta  đã  thấy  Laila  và  cô  ấy  là  cô  gái trông rất bình thường. Sao cậu lại nói rằng những cô gái đẹp  nhất  này  thậm  chí  không  bằng  hạy  bụi  dưới  chân Laila?”

Majnu nói, “Để thấy Laila, cần phải có con mắt của

Majnu.”

Nhưng  những  con  mắt  này,  con  mắt  của  Majnu, chúng làm gì với Laila? Chúng đang áp đặt cái gì đó lên Laila mà cô ấy không có. Những con mắt này đang tạo ra  mơ  nào  đó  về  Laila;  những  con  mắt  này  đang  tạo  ra maya  nào  đó,  ảo  vọng  nào  đó  quanh  Laila  mà  cô  ấy không  có.  Laila,  như  được  biết  với  Majnu,  chứa  nhiều phần  Majnu  hơn  phần  của  bản  thân  Laila.  Laila  hiện diện  thậm  chí  không  được  mười  phần  trăm,  cô  ấy  chín mươi phần  trăm là Majnu. Và có khả năng là cô ấy chỉ có một phần trăm Laila còn chín mươi chín phần trăm là Majnu. Điều Majnu đang thấy là phóng chiếu riêng của anh ta, đó là sáng tạo riêng của anh ta; đó là tâm trí riêng của  anh  ta  đang  thêu  dệt  ra  mơ  xung  quanh  khuôn  mặt của  Laila.  Chính  tâm  trí  của  Majnu  đang  dệt  ra  một mạng  nhện,  trùm  lên  Laila  bằng  hương  thơm,  vẻ  đẹp, bằng giai điệu.

Tâm  trí  con  người  dệt  nên  ảo  tưởng  và  rồi  phóng chiếu  chúng  từ  bên  trong  bản  thân  người  đó,  cách  con nhện nhả tơ từ thân thể mình và dệt nên mạng nhện. Chỉ một vật đỡ được cần tới từ bên ngoài - có vậy thôi. Ngay cả  con  nhện  cũng  cần  một  vật  đỡ  từ  đó  để  treo  mạng nhện lên, con nhện cần một bức tường hay cánh cửa để treo mạng nhện của mình lên. Nó chỉ cần một vật đỡ để treo nó lên, phần còn lại là sáng tạo của riêng nó.

Con người nữa cũng cần cái gì đó xung quanh để bịa ra ảo tưởng của mình. Laila không nhiều hơn một cái giá để treo nó lên. Dáng vẻ của Laila không là gì nhiều hơn bịa  đặt  của  Majnu,  cái  mạng  nhện  của  anh  ta.  Maya nghĩa  là  khả  năng  tâm  trí  con  người  tạo  ra  mơ  xung quanh  bản  thân  mình.  Và  điều  rất  thú  vị  cũng  là  ở  chỗ con nhện bắt đầu bước đi trên mạng nhện của mình, nằm trên  nó,  cư  ngụ  trong  nó.  Mạng  nhện  bắt  nguồn  từ  bên trong nó và nó cũng trở thành con đường của nó, đường đi  của  nó.  Mạng  nhện  là  nhà  của  nó,  phương  tiện  kiếm thức  ăn  của  nó,  phương  tiện  sinh  nhai  của  nó.  Mạng nhện  sẽ  bẫy  thức  ăn  cho  nó,  và  mạng  nhện  là  sáng  tạo riêng của con nhện.

Đôi khi sự việc cũng xảy ra là bản thân con nhện trở nên  bị bắt  giữ  trong  mạng  nhện  của  chính  mình  và  khó mà  thoát  ra  được.  Đôi  khi  mạng  nhện  trở  nên  rối  rắm, cơn gió mạnh nào đó có thể làm quấn mạng nhện xung quanh con nhện. Đôi khi mạng nhện bị rách và con nhện bị treo trên không trung. Điều thú vị là ở chỗ mạng nhện là sáng tạo riêng của con nhện - nó tới từ bụng nhện - và nó cũng có thể làm nhện mắc bẫy. Đôi khi nhện cũng bị mắc  bẫy  trong  cái  mạng  nhện  của  chính  mình  đến  mức nó  không  thể  nào  thoát  ra  khỏi  mạng  được;  cùng  cái mạng nhện đó đã là cuộc sống của nó một ngày nào đó có thể trở thành cái chết của nó.

Maya nghĩa là khả năng của tâm trí con người thêu dệt lên thế giới mơ xung quanh bản thân mình. Mơ này có nhiều thích thú trong đó, bằng không thì con người đã không  tạo  ra  nó;  nó  cũng  có  nhiều  hạnh  phúc  trong  đó, bằng không thì tại sao con người lại tạo ra nó? Mơ này cũng  chứa  nhiều  đau  khổ  trong  nó,  bằng  không  thì  sao một  Phật  hay  một  Mahavira  lại  định  thoát  ra  khỏi  nó? Thích  thú  của  mơ  này  chỉ  kéo  dài  chừng  nào  chúng  ta còn đang mơ nó.

Và  điều  rất  thú  vị  là  đối  tượng  mà  quanh  người  đó mơ này được tạo ra lại trở thành lí do cho sự tan nát mơ

- bởi  vì,  trong  thực tế,  con  người  này  không  tương  ứng gì với mơ của chúng ta cả; người đó có sự tồn tại riêng của  mình,  mơ  riêng  của  mình.  Bạn  gặp  một  người  -  rất đáng yêu, rất đẹp, duyên dáng - và bạn phóng chiếu mơ của  mình  lên  người  đó.  Không  nhất  thiết  là  người  đó cũng  phóng  chiếu  mơ  của  mình  lên  bạn.  Đây  là  chỗ những người yêu bị trục trặc.

Những  người  yêu  tới  tôi  và  một  trong  họ  hỏi,  “Tôi yêu anh ấy nhiều thế mà sao anh ấy lại không yêu tôi?” Anh  ấy  không  phải  yêu,  anh  ấy  có  tự  do  để  bịa  ra  mơ riêng của mình. Anh ấy có thể làm bạn thành cái móc để treo mơ của mình lên hay anh ấy có thể không làm - anh ấy có thể đã chọn cái móc khác nào đó. Điều đó không thể bị ép  buộc lên anh ấy được. Anh ấy  đang dệt  mạng nhện  của  mình  từ  cái  giá  đỡ  riêng  của  mình,  cái  móc riêng của anh ấy, và bạn đang dệt mạng nhện của mình lên  anh  ấy.  Trục  trặc  nhất  định  nảy  sinh  một  ngày  nào đó:  vào  một  lúc  nào  đó  cái  mạng  nhện  của  bạn  sẽ  làm cho anh ấy cảm thấy giống như tù túng và vào lúc khác cái mạng nhện của anh ấy, được dệt quanh ai đó khác, sẽ là  nỗi  đau  cho  bạn.  Cho  dù  chúng  ta  giả  thiết  rằng  hai người dệt các cái mạng nhện của mình quanh lẫn nhau, thế  nữa,  đấu  tranh  vẫn  là  không  tránh  khỏi  bởi  vì  từng người đều đang dệt mạng nhện của riêng mình. Đau đớn là không tránh khỏi, con đường của họ xung đột, những mong đợi tan tành và mơ bị phá vỡ. Từng người đều có kế  hoạch  riêng  của  mình  để  thêu  dệt  mơ  bên  trong  của mình.

Hiểu điều đó như thế này: nếu hai người đang chiếu hai  bộ  phim  khác  nhau  từ  hai  máy  chiếu  cùng  một  lúc lên cùng một màn ảnh - hai bộ phim trên một màn ảnh - trục  trặc  nhất  định  nảy  sinh.  Mọi  thứ  sẽ  chèn  lấp  và chẳng  cái  gì  rõ  ràng  cả.  Nhưng  ở  đây  không  chỉ  có  hai phim  đang  chiếu  trên  màn  hình,  mà  có  lẽ  đến  mười, mười lăm hay hai mươi người đang chiếu phim của mình lên cùng một màn ảnh. Điều đó tạo ra lẫn lộn, chẳng cái gì được đạt tới, và tất cả đều là nỗi buồn và khổ. Mọi mơ đều tan tành. Đến cuối cuộc đời mình kho báu duy nhất mà con người còn giữ lại trong tay mình là vỡ mộng; chỉ tro  tàn  của  những  mơ  đã  tan  nát  và  mạng  nhện  vướng vào.

Tâm trí có khả năng kép: một là phóng chiếu, lan toả một ý tưởng, một cảm giác, một bịa đặt, và khả năng kia là trở nên bị thôi miên bởi phóng chiếu của riêng mình - một trạng thái tự thôi miên, bị bắt giữ trong bịa đặt của riêng  mình.  Trước  hết  chúng  ta  đặt  cái  đẹp  vào  một khuôn  mặt,  trước  hết  chúng  ta  nói,  “Em  đẹp  lắm”  - nhưng  bản  thân  chúng  ta  lại  đang  tạo  ra  cái  đẹp  và  thế rồi chúng ta bị mê hoặc bởi nó! Đây là phần kia, tự thôi miên.

Cho tới ngày nay, không định nghĩa nào về cái  đẹp đã được tìm thấy và sẽ không bao giờ tìm được bởi vì nó là  phóng  chiếu  cá  nhân,  nó  không  phải  là  sự  kiện  thực. Đó là lí do tại sao khi thời gian thay đổi, kiểu cách cũng thay đổi và tiêu chí về cái đẹp thay đổi. Đôi khi mũi tẹt lại đẹp, đôi khi mũi lõ lại đẹp; đôi khi khuôn mặt trắng là đẹp, đôi khi khuôn mặt ngăm đen là đẹp.

Chúng ta quan niệm về Rama và Krishna có da sẫm; mầu  sẫm  là  đẹp  nhất  trong  những  ngày  đó.  Chúng  ta không  biết  liệu  họ  sẫm  hay  trắng,  nhưng  mầu  sẫm  đã được ngưỡng mộ trong những ngày đó; vào thời đó, mầu sẫm được coi là đẹp. Đó là lí do tại sao chúng ta không quan niệm về Krishna có da sáng mầu - ngay cả cái tên Krishna hay Shyam cả hai cũng đều đồng nghĩa với mầu đen.

Ngày nay chúng ta không quan niệm về mầu đen là đẹp, bởi vì trong một trăm năm qua, một trăm năm mươi năm  qua,  mầu  trắng  đã  trở  nên  chi  phối.  Cho  nên  khi chúng  ta  nói  rằng  mầu  đen  là  đẹp,  điều  đó  tạo  ra  hoài nghi - mặc dầu điều này sẽ không kéo dài lâu, bởi vì cái đẹp Mĩ đang làm nỗ  lực lớn để có được mầu sẫm, nằm trên  bãi  biển  với  hi  vọng  rằng  ánh  mặt  trời  có  thể  làm cho họ sẫm lại. Trắng - quá nhiều trắng - tạo ra chán, và trắng  dường  như  nông  cạn.  Khi  dòng  sông  sâu,  nó  trở thành  sẫm;  dòng  sông  nông  trông  trắng,  có  nhiều  bọt trắng trên bề mặt. Mẫu sẫm dường như có chút ít chiều sâu  hơn.  Ngay  cả  bề  mặt  của  dòng  sông  cũng  biểu  lộ thực tại của nó - nếu nó sẫm thì nó sâu, nếu nó sáng thì nó nông. Nhưng ý tưởng này thay đổi với thời gian thay đổi;  đôi  khi  trắng  dường  như  thực  sự  đáng  yêu,  thế  rồi chúng ta phát chán với nó và sẫm trở thành đẹp.

Có những bộ lạc thích phụ nữ của mình để đầu trọc. Chúng  ta  cạo  trọc  đầu  của  các  sannyasins  để  cho  họ trông  không  hấp  dẫn,  không  có  lí  do  nào  khác.  Một sannyasin không nên trông đẹp bởi vì người đó đang rời bỏ thế giới của ham muốn và cái đẹp. Nhưng có những bộ  lạc,  người  nguyên  thuỷ  châu  Phi,  cạo  đầu  phụ  nữ  - nhưng không cạo đầu đàn ông, bởi vì đàn ông có thể làm việc  không  cần  đẹp.  Họ  cạo  đầu  phụ  nữ  bởi  vì  cái  đầu trọc trông đẹp với họ. Có lẽ ý tưởng của họ là có nghĩa bởi  vì  họ  nói,  "Chừng  nào  đầu  còn  chưa  được  cạo  đi, những đường cong chi li trên sọ là không thấy được bởi vì  đầu  bị  tóc  bao  phủ.  Cái  sọ  xấu  có  thể  bị  che  khuất. Nhưng khi cái đầu hoàn toàn cạo sạch thì người ta có thể biết hình dạng thực và những tỉ lệ; bằng không thì người ta có thể bị lừa dối.”

Đẹp là gì? - chính chúng ta là người phóng chiếu nó. Chúng  ta  phóng  chiếu  những  quan  niệm  của  mình;  thế thì nó trông đẹp với chúng ta và chúng ta bị quyến rũ bởi nó. Bạn đã bao giờ bị mê hoặc bởi chính mình khi đứng trước  gương  không?  Thế  thì  bạn  sẽ  hiểu  điều  tôi  đang nói.

Có một câu chuyện Hi Lạp về Narcissus, người nhìn vào  chính  mình  trong  nước  hồ  và  trở  nên  bị  mê  hoặc  - người đó đi yêu chính mình. Thế là người đó gặp rắc rối lớn bởi vì rất khó tìm bản thân mình. Làm sao làm điều đó  được?  Anh  ta  nhìn  mọi  nơi  nhưng  anh  ta  không  thể nào tìm ra được khuôn mặt mà mình đã yêu.

Freud đã gọi những người đi yêu mình là narcissists

- người tự yêu mình. Phần lớn chúng ta đều rất gần với người tự yêu mình - chúng ta cũng giống như Narcissus. Chúng ta yêu chính bản thân mình, mặc dầu chúng ta có thể  không  nói  ra  điều  đó.  Một  người  như  Byron  yêu hàng  trăm  phụ  nữ.  Ông  ấy  có  thể  đã  không  thừa  nhận điều đó, nhưng các nhà tâm lí nói rằng lí do ông ấy yêu nhiều  phụ  nữ  thế  là  ở  chỗ  mọi  lúc  phụ  nữ  bảo  ông  ấy rằng  ông  ấy  rất  đẹp  trai...  cho  nên  đấy  chỉ  là  để  đoan chắc lại,  đấy  chỉ là để tự  hâm  mộ  mình.  Việc  tìm  kiếm này không là gì ngoài việc tìm kiếm để yêu cái ta riêng của mình; hàng nghìn phụ nữ phải nói rằng bạn rất đáng yêu... Ông ấy chỉ yêu mỗi mình ông ấy; nhưng khi hàng nghìn phụ nữ nói điều đó, niềm tin của người ta vào nó thành sâu đậm hơn.

Khi  chúng  ta  yêu  ai  đó,  chúng  ta  đang  yêu  những quan niệm riêng của mình, tưởng tượng riêng của mình về cái đẹp, cảm giác riêng của mình, lí tưởng riêng của mình - chúng ta bị bao quanh bởi chính mình, mọi người trong chúng ta đều là một Narcissus. Nhưng tất cả những phóng chiếu này đều dường như thật đến mức nó tất cả đều dường như đúng.

Nếu mạng nhện rách về một phía, nhện sẽ lại bắt đầu dệt  từ  chỗ  đỡ  khác.  Chúng  ta  cũng  làm  cùng  điều  này. Nếu mơ của chúng ta bị tan nát bởi người này, chúng ta bắt lấy người khác như cái giá đỡ và lại bắt đầu dệt cái mạng nhện của mình. Mơ này bị tan tành và ngay lập tức chúng ta bắt đầu mơ khác, nhưng chúng ta chưa bao giờ trở nên nhận biết về sự kiện rằng điều chúng ta đang làm chẳng có gì liên quan với thực tại cả. Chắc  chắn  nó  không  hoàn  toàn  giả,  bằng  không  thì chúng ta đã chẳng xoay xở với nó; nó cũng không hoàn toàn  thực,  bằng  không  thì  chúng  ta  đã  chẳng  đau  khổ. Nó là ở giữa - nó là giả, nhưng nó có vẻ giống như nó là thật. Đây là điều được ngụ ý bởi maya:

Cái không có bắt đầu nhưng lại kết thúc...

... Cái không bao giờ bắt đầu, vậy mà đi tới kết thúc. Kí  ức  không  nhớ  được  khi  nào  maya  bắt  đầu.  Kí  ức không nhớ được khi nào chúng ta rơi vào cái mạng nhện này. Không có cách nào để biết khi nào chúng ta rơi vào trong bóng tối này; nó là vô thuỷ. Nhưng kết thúc là có thể.

Khi ai đó hỏi Phật làm sao buồn đi vào trong sự tồn tại, ông ấy đáp, “Đừng lo nghĩ về điều đó. Hỏi làm sao nó  có  thể  được  kết  thúc.  Đừng  hỏi  về  cái  bắt  đầu,  ông nên  hỏi  về  cách  kết  thúc  nó  -  và  ta  biết  cách  kết  thúc nó.”

Phật còn nói thêm, “Một người trúng tên ngã xuống đất,  mũi  tên  cắm  vào  ngực  anh  ta.  Ta  tới  anh  ta  để  rút mũi tên ra, nhưng người này lại nói, ‘Trước hết nói cho tôi ai bắn mũi tên? Tại sao người đó lại làm điều đó? Khi nào người đó bắn mũi tên? Nó có thuốc độc hay không? Đây có phải là nghiệp quá khứ của tôi không?’

“Ta sẽ bảo anh ta, ‘Đừng hỏi những câu hỏi này. Ta có thể nói cho anh kĩ thuật lấy mũi tên ra và cách chấm dứt cái đau của anh.’”

Maya  là  vô  thuỷ.  Điều  rất  giá  trị  là  các  nhà  tiên  tri Ấn  Độ  đã  dũng  cảm  thế  trong  việc  chấp  nhận  các  sự kiện. Rất ít luồng tư tưởng có khả năng chấp nhận rằng cái gì đó tồn tại mà vô thuỷ. Tâm trí nói rằng phải có cái bắt đầu, rằng ở đâu đó, lúc nào đó, phải có sự bắt đầu.

Đó là lí do tại sao người Ki tô giáo đã nói rằng thế giới  này  đã  đi  vào  sự  tồn  tại  từ  bốn  nghìn  lẻ  bốn  năm trước Jesus. Họ thậm chí còn ấn định cả ngày tháng. Thế rồi họ thấy mình bị rắc rối vì các nhà khoa học đã thấy rằng trái đất rất già - bốn tỉ năm. Nhưng con người sống trong mơ và logic riêng của mình.

Người Ki tô giáo đã gặp khó khăn khi người ta phát hiện ra những hoá thạch mà ngày tháng lùi lại hàng triệu năm,  và  khi  các  nhà  khoa  học  tìm  thấy  kim  loại  và  đá hàng  tỉ  năm.  Nhưng  người  Ki  tô  giáo  đang  nói  nó  mới bắt  đầu  bốn  nghìn  lẻ  bốn  năm  trước  Jesus,  có  nghĩa  là chỉ mới sáu nghìn năm trước. Điều đó trở thành vấn đề, bởi  vì  các  nền  văn  minh  đã  được  phát  hiện  ở  cực  đỉnh của  họ  quãng  bẩy  nghìn  năm  trước.  Có  những  tham chiếu tới mười nghìn năm. Rigveda nói tới hình thế các sao và hành tinh có ngày tháng lùi ngược tới chín mươi nhăm nghìn năm. Phải làm gì với tất cả những điều này?

Cho  nên  bây  giờ  con  người  đã  tạo  ra  giả-logic: Người  Ki  tô  giáo  đã  bắt  đầu  nói  rằng  mặc  dầu  Thượng đế đã tạo ra thế giới này từ bốn nghìn năm trước, đấy chỉ là  để  thử  thách  niềm  tin  của  con  người  mà  ngài  đã  để mọi thứ nằm đấy hàng triệu năm. Ngài đã tạo ra những cái xương đó - bởi vì không cái gì là không thể được đối với ngài. Nếu ngài đã có thể tạo ra cả trái đất này, chẳng lẽ  ngài  không  thể  tạo  ra  được  một  mảnh  xương  hàng triệu  năm  sao,  cái  có  thể  dường  như  là  hàng  triệu  năm sao?  Ngài  đã  để  những  bộ  xương  đó  ở  đó  để  cho  niềm tin và sự tin cậy của con người có thể được thử thách.

Điều đó chỉ có thể là việc thử thách niềm tin khi tất cả  mọi  lí  do  cho  việc  không  tin  đều  hiện  diện  và,  mặc cho những lí do này, họ có thể cứ chấp nhận cái ý tưởng về  việc  sáng  tạo  chỉ  mới  bốn  nghìn  lẻ  bốn  năm  trước Jesus.  Đây  là  việc  hợp  lí  hoá,  chúng  ta  cố  gắng  hợp  lí hoá ảo tưởng của mình bằng logic.

Những  nhà  tiên  tri  Ấn  Độ  này  đang  theo  một  con đường  dũng  cảm,  họ  chấp  nhận  các  sự  kiện.  Người  trí huệ nói rằng thế giới này không có bắt đầu. Về cơ bản, Ấn  Độ  là  dân  tộc  duy  nhất  trên  trái  đất  chấp  nhận  hiện tượng vô thuỷ. Không ai khác có thể chấp nhận nó: bằng cách này cách khác phải có sự bắt đầu, cho dù điều đó có thể không được biết với chúng ta - bởi vì làm sao có thể không có bắt đầu chút nào mà lại vẫn tồn tại? Nhưng đây là một kiểu logic rất hời hợt. Chân lí là ở chỗ nếu cái gì đó được bắt đầu, phải có cái gì đó trước đó, bằng không thì làm sao nó có thể bắt đầu được? Ngay cả cái bắt đầu cũng cần cái gì đó tồn tại trước nó để bắt đầu.

Cho nên các nhà tiên tri Ấn Độ này nói rằng ngay cả với cái bắt đầu, cái gì đó phải đã hiện diện rồi. Đây là lí do  tại  sao  bất  kì  khái  niệm  nào  về  cái  bắt  đầu  đều  vô nghĩa. Chúng ta có thể quan niệm về cái bắt đầu vào bất kì  lúc  nào,  vào  bất  kì  ngày  tháng  nào  -  hàng  triệu  hay hàng tỉ năm trước - nhưng bất kì khi nào nó bắt đầu, nó lại không thể là cái bắt đầu được vì điều bản chất phải có cái gì đó đã tồn tại trước để cho nó bắt đầu. Đó là lí do tại sao chúng ta lại chấp nhận  rằng  sự tồn  tại  này là  vô thuỷ. Khái niệm về cái bắt đầu gây ra hồi qui vô hạn; nó không có nghĩa và trở thành giống như trò chơi trẻ con. Chẳng hạn, chúng ta nói A sinh ra từ B, và B được sinh ra từ C, và C được sinh ra từ D - nhưng nếu cái gì đó cần tồn tại để cho sự sinh thành ra cái tiếp, tới một điểm mà chúng ta phải chấp nhận rằng toàn bộ dây chuyền này là vô thuỷ. Bằng không thì chúng ta cứ đi lùi lại phát minh ra  những  từ  mới,  và  tất  cả  những  từ  đó  sẽ  không  giải quyết  được  vấn  đề  -  mặc  dầu  chúng  dường  như  trả  lời cho nó. Nhưng cấu hỏi sẽ vẫn còn đó như trước; nó chỉ dường như là logic thôi.

Chẳng hạn, người ta có thể hỏi, “Trái đất đứng trên cái  gì?”  Và  chúng  ta  có  thể  đáp  rằng  nó  dựa  trên  lưng voi và con voi đó đứng trên con rùa. Nhưng điều chỉ có vẻ giống logic, bởi vì nếu bạn phải dừng ở đâu đó thì sao không  dừng  với  bản  thân  trái  đất?  Trái  đất  không  đứng trên cái gì cả. Nếu chúng ta phải nói rằng nó là vô thuỷ, rằng nó chưa bao giờ bắt đầu, sao lại đi xa thế trên cuộc hành  trình  ngu  xuẩn  này?  Chấp  nhận  chân  lí  đơn  giản rằng cái gì đó là vô thuỷ, rằng nó chưa bao giờ bắt đầu.

Nhưng một điều rất đặc biệt về nó là ở chỗ cái gì đó vô thuỷ lại có thể có kết thúc. Bây giờ điều đó thậm chí còn  trở  nên  khó  hơn  cho  logic,  bởi  vì  cái  vô  thuỷ  phải không  có  kết  thúc  -  đây  là  suy  diễn  đơn  giản.  Làm  sao cái  gậy không có chỗ  bắt đầu lại có chỗ kết thúc khác? Hoặc  cả hai đầu  tồn  tại  hoặc  không  có  đầu  nào. Đấy  là suy  luận  đơn  giản  -  rất  rõ  ràng.  Thậm  chí  các  nhà  toán học cũng sẽ nói điều đó là sai. Nếu nó có bắt đầu thì nó phải  có  kết  thúc  -  vậy  có  hai  đầu.  Nhưng  bạn  nói  rằng chỉ có một đầu - cái cuối cùng - và rằng không có điểm bắt đầu. Điều này không thể xảy ra được. Chúng ta cũng nghĩ theo cùng cách này. Tôi sẽ nêu cho bạn một ví dụ để hiểu điều này. Trong một trăm năm qua điều chúng ta gọi là logic Aristote, logic tuyến tính đã thất bại. Một truyền thống lâu dài hai nghìn năm của kiểu logic này không còn hợp lệ nữa, nó đã thất bại bởi khoa học. Cú đánh lớn nhất là từ phát hiện ra nguyên tử, bởi vì ngay khi các nhà vật lí nhìn vào nguyên tử thì một hiện tượng duy nhất đi tới được biết đến mà không logic nào có thể hiểu thấu. Và hiện tượng này đã là ở chỗ khi nguyên  tử  nổ,  các  hạt  cơ  bản  của  nó  -  điện  tử  -  dường như  vừa  cả  hạt  và  sóng,  đồng  thời.  Theo  logic  thì  điều này  là  không  thể  có  được,  điều  đó  là  không  thể  được. Aristotle đã nói rằng điều này là vô nghĩa, nó hoặc là hạt hoặc  là  sóng.  Làm  sao  một  vật  lại  vừa  có  thể  là  hạt  và sóng đồng thời được? Sóng có nghĩa là cái không phải là hạt, còn hạt nghĩa là cái không chuyển động, bất động và không  gợn  sóng.  Sóng  có  thể  chứa hạt  trong  nó,  nhưng hạt không thể chứa sóng trong nó được - một sự kiện rất đơn giản.

Nhưng một khó khăn lớn nảy sinh. Ngay cả các nhà vật  lí  cũng  gặp  rắc rối,  bởi  vì  toàn  bộ  suy  nghĩ phương Tây đã chấp nhận Aristotle như cơ sở của nó. Trong hai nghìn  năm  nó  chưa  bao  giờ  thất  bại,  Aristotle  bao  giờ cũng đúng; đó là lí do tại sao ông ấy đã được gọi là 'cha của logic'. Nhưng hiện tượng này về sóng và hạt, những điện tử này đã đẩy Aristotle vào khó khăn.

Bây  giờ  chỉ  có  hai  khả  năng:  hoặc  là  theo  Aristotle và  nói  rằng  điều  đó  không  thể  xảy  ra  được,  cho  dù  nó đang  xảy  ra  -  rằng  hạt  có  thể  đồng  thời  là  sóng  -  phủ nhận nó và nhắm mắt lại... Nhưng làm sao các nhà khoa học  lại  có  thể  nhắm  mắt  lại  được?  Điều  đó  đã  xảy  ra! Hoặc  nếu  không  chỉ  còn  lại  mỗi  cách  là  quên  Aristotle đi.  Việc  theo  ông  ấy  đã  là  điều  phải  cho  tới  giờ,  bởi  vì không  khái  niệm  mâu  thuẫn  nào  đã  được  lưu  ý  mà  lại bác bẻ ông ta. Bây giờ sự kiện này đã phủ nhận logic của ông  ấy.  Chúng  ta  định  tin  vào  cái  nào  -  logic  hay  sự kiện?  Nếu  chúng  ta  đã  tin  chỉ  vào  logic,  toàn  bộ  tiến triển của khoa học đã bị dừng lại.

Các nhà khoa học thu lấy can đảm và đồng ý cải tiến logic của Aristotle bởi vì không có cách nào để thay đổi chân  lí.  Bây  giờ  phải  làm  gì?  Bởi  vì  hạt  đồng  thời  là sóng, nên một từ mới - lượng tử, một hạt-sóng - từ chưa bao  giờ  có  trước  đây,  đã  được  thai  nghiệm  ra.  Tiếng Hindu  đã  không  có  thuật  ngữ  như  vậy,  đây  là  lí  do  tại sao chúng ta phải nói 'hạt-sóng'. Tiếng Anh đã tạo ra một từ mới - quantum lượng tử: nó có nghĩa là cùng một thứ là cả hai, đồng thời. Cho nên logic của Aristote bị mang tai tiếng.

Các hiền nhân của Ấn Độ, trong việc tìm kiếm tâm linh  của  mình,  cũng  đạt  tới  những  không  gian  nơi  sự kiện  đánh  bại  logic.  Sự  kiện  này  là  một  trong  những  ví dụ như vậy. Các nhà tiên tri Ấn Độ chấp nhận rằng logic là  đúng,  rằng  cái  gì  đó  không  có  bắt  đầu  không  thể  có kết thúc, nhưng chúng ta đã thấy nó kết thúc và chúng ta bất lực! Chúng ta đã kinh nghiệm ở bên trong mình rằng maya tới chỗ kết thúc và nó không có bắt đầu. Bây giờ phải  làm  gì?  Khó  khăn  của  chúng  ta  trong  cõi  kinh nghiệm bên trong cũng giống như khó khăn của phương Tây trong việc tôn trọng cơ chế lượng tử. Chúng ta cũng biết   logic   mà   chúng   ta   đã   phát   triển   lâu   từ   trước Aristotle.  Logic  Aristote  đã  phát  triển  qua  hai  mươi nhăm  thế  kỉ,  trong  khi  trường  phái  logic  phương  Đông đã tồn tại ít nhất bẩy nghìn năm. Chúng ta cũng biết rằng đây  là  qui  tắc  của  logic;  chúng  ta  biết  hoàn  toàn  rõ, nhưng  phải  làm  gì  đây?  Phải  làm  gì  nếu  sự  kiện  không thuận theo logic? Chúng ta nhất định chấp nhận sự kiện phi logic. Sự kiện này ở ngoài logic.

Maya không có bắt đầu; tìm và tìm chúng ta đã thấy rằng dù cái gì chúng ta có thể gọi là bắt đầu cũng chẳng thành vấn đề, nó thực sự không thể là cái bắt đầu, vì để cái gì đó bắt đầu, cái gì đó phải tồn tại trước nó - và lần nữa  việc  tìm  cái  bắt  đầu  khác  lại  bắt  đầu.  Nhưng  khi chúng ta đi sâu vào bên trong, một khoảnh khắc tới khi toàn bộ sự dính líu của các phóng chiếu của chúng ta bị tan tành và chúng ta thoát ra khỏi maya. Maya không có bắt  đầu,  nhưng  nó  kết  thúc;  điều  này  chúng  ta  biết  như một  sự  kiện  qua  kinh  nghiệm  của  mình.  Đó  là  lí  do  tại sao  Upanishads  không  phải  là  tuyên  bố  logic,  chúng  là kết luận của quan sát bên trong của chúng ta. Bất kì khi nào  một  sự  kiện  là  sâu  sắc,  logic  phải  bị vứt  bỏ,  không có cách khác.

Tâm  lí  học  phương  Tây  bây  giờ  đã  phát  hiện  ra  sự kiện  nơi  logic  thông  thường  phải  thay  đổi.  Tôi  vừa  nói về vật lí... bây giờ với Jung, tâm lí học phương Tây cũng đã đi tới một khái niệm mới. Chúng ta bao giờ cũng nghĩ rằng nam là nam và nữ là nữ, nhưng Jung đã phát hiện ra rằng mọi đàn ông đều có đàn bà bên trong và mọi đàn bà đều có đàn ông bên trong, chỉ tỉ lệ là khác nhau. Chúng ta  gọi  là  đàn  ông  những  người  có  sáu  mươi  phần  trăm đàn  ông  và  bốn  mươi  phần  trăm  đàn  bà,  và  là  đàn  bà những người có sáu mươi phần trăm đàn bà và bốn mươi phần  trăm  đàn  ông.  Khác  biệt  chỉ  về  lượng  -  không  có khác biệt rõ rệt - cho nên trong mọi đàn ông đều có đàn bà, và trong mọi đàn bà đều có đàn ông.

Cho nên Jung nói: “Chúng ta nên nói rằng khái niệm cũ - rằng đàn ông là đàn ông và đàn bà là đàn bà - đã tỏ ra  sai.  Gọi  đàn  bà  mang  tính  đàn  ông,  hay  gọi  đàn  ông mang  tính  đàn  bà  đều  là  vô  nghĩa.  Con  người  là  lưỡng dục. Phân chia giới tính cũ lạc hậu rồi.”

Và Jung đã đẩy chúng ta vào khó khăn hơn. Ông ấy nói:  “Khi  tôi  đi  sâu  vào  kinh  nghiệm  của  mình,  tôi  đã thấy rằng tỉ lệ này là không chắc chắn, nó thay đổi nhiều lần  trong  ngày.  Một  người  có  lẽ  nhiều  tính  đàn  bà  hơn vào  buổi  sáng  và  nhiều  tính  đàn  ông  hơn  vào  buổi  tối. Cũng  có  thể  là  bạn  hành  xử  như  đàn  ông  hôm  nay  và ngày mai bạn hành xử như đàn bà.”

Bạn  đã  bao  giờ  chú  ý  tới  điều  này  chưa?  Tôi  biết một người đàn ông, một đàn ông rất dũng cảm, bạo dạn: vậy mà khi nhà anh ta bốc cháy thì anh ta bắt đầu khóc, đấm  ngực  và  dứt  tóc  mình,  còn  hơn  cả  đàn  bà  đã  làm. Khi tôi thấy anh ta khóc tôi không thể nào tin được rằng anh ta là cùng con người đó. Anh ta đã hành xử hệt như đàn  bà.  Nếu  chúng  ta  theo  logic  cũ  thì  chúng  ta  sẽ  nói rằng  điều  này  biểu  lộ  sự  yếu  đuối  của  anh  ấy,  cái  vô  ý thức của anh ấy. Nhưng tâm lí học hiện đại sẽ nói rằng đấy  không  phải là yếu  đuối,  đấy chỉ là tỉ lệ  đã thay  đổi và người đàn bà bên trong của anh ta đã trở thành thống trị.

Đôi  khi  chúng  ta  đã  thấy  đàn  bà  đánh  nhau  và  vật lộn  như  đàn  ông.  Đôi  khi  một  Nữ  hoàng  của  Jhansi, Joan-of-Arc  của  Ấn  Độ,  hành  xử  như  đàn  ông,  thế  thì chúng  ta  gọi  bà  ấy  là  mang  nam  tính,  tin  rằng  bà  ấy  là một người đàn bà đặc biệt. Không phải vậy đâu, điều đó có thể biểu lộ trong bất kì đàn bà nào. Và nhiều lần chuyện xảy ra là khi nam tính của đàn bà  biểu  lộ  thì  cô  ấy  còn  mang  nam  tính  nhiều  hơn  đàn ông, bởi vì nam tính của cô ấy là tươi tắn và hoang sơ. Nó đã ngủ  và vẫn còn không được dùng tới, giống như đất  vẫn  còn  chưa  được  trồng  cấy  hàng  trăm  năm  và  do vậy rất mầu mỡ; nếu hạt mầm được gieo trong nó thì sản lượng sẽ rất lớn, cánh đồng bao quanh cho sản lượng cao vì bao nhiêu năm trông khô cằn. Vậy, khi người đàn bà mang  nam  tính,  người  đàn  ông  ẩn  kín  của  cô  ấy,  nam tính ngủ của cô ấy, là rất tươi tắn và mạnh mẽ bởi vì nó vẫn  còn  chưa  được  biểu  lộ  -  do  đó  có  bùng  nổ.  Và  khi một đàn ông mang nữ tính, sự dịu dàng của anh ấy vượt quá ngay cả sự dịu dàng của đàn bà; anh ấy còn nữ tính hơn bất kì đàn bà nào.

Với tâm lí mới, suy nghĩ tuyến tính và logic thất bại. Logic nói rằng đàn bà là đàn bà và đàn ông là đàn ông; đàn  ông  không  phải  là  đàn  bà  và  đàn  bà  không  phải  là đàn ông, nhưng sự kiện là ở chỗ cả hai là cả hai. Đã đến lúc phải bỏ các khái niệm cũ.

Jung nói rằng sự hấp dẫn là do điều này, bằng không thì sẽ không có sự hấp dẫn nào. Một hiện tượng duy nhất đã  được  lưu  ý  tới,  rằng  đàn  ông  tìm  đàn  bà  giống  với người  đàn  bà  bên  trong  mình.  Chỉ  thế  thì  tình  yêu  mới xảy ra, bằng không nó không xảy ra.

Và đó là lí do tại sao sự việc lại xảy ra là bạn có thể yêu một người đàn bà hay một người đàn ông, và thế rồi ngày mai tình yêu đó ra đi. Thế rồi bạn giận dữ, nói rằng có lẽ người đàn ông này hay người đàn bà này là không đúng. Nhưng lí do lại chỉ là ở chỗ mối quan hệ với người đàn bà bên trong hay người đàn ông bên trong đã bị mất. Bạn  đã  làm  ra  hình  ảnh  người  nam  hay  người  nữ  bên trong mà bạn đi tìm kiếm, và khi bạn đang trong quan hệ với hình ảnh đó, bạn gọi nó là tình yêu.

Tình yêu không là gì ngoài mối quan hệ với ai đó hài hoà  với  hình  ảnh  bên  trong  của  bạn.  Nhưng  mọi  người đều cứ thay đổi, đó là lí do tại sao mối quan hệ hôm nay có thể không còn tác dụng vào ngày mai. Nó có đó vào buổi sáng và có thể đi mất vào buổi tối.

Những người trí huệ của Ấn Độ đã kinh nghiệm cái không có bắt đầu nhưng có kết thúc, và cái không có kết thúc nhưng có bắt đầu.

Bây giờ tôi sẽ nói cho các bạn về phần thứ hai: maya không có bắt đầu, chứng ngộ có bắt đầu nhưng không có kết thúc.

Chứng ngộ, moksha, nghĩa là tự do với maya. Nó có bắt đầu - bởi vì một ngày nào đó bạn vượt lên trên maya

–  nhưng  nó  chưa  bao  giờ  kết  thúc  cả.  Mahavira  đã  trở nên chứng ngộ, và bây giờ việc chứng ngộ này không có kết thúc.

Những  nhà  tiên  tri  Ấn  Độ  có  thể  thấu  hiểu  rằng maya là trạng thái không có bắt đầu vậy mà có kết thúc: chứng ngộ là trạng thái khác có bắt đầu nhưng không có kết thúc. Nếu chúng ta đặt cả hai điều này lại cùng nhau thì  vòng  tròn  đầy  đủ.  Cái  vô  thuỷ  trong  maya,  là  vô chung trong chứng ngộ. Cái là bắt đầu của chứng ngộ, là cái kết thúc của maya. Cái kết thúc của maya, là cái bắt đầu của chứng ngộ. Vòng tròn đầy đủ.

Vòng  tròn  này  là  kinh  nghiệm  tâm  linh,  nó  không phải  là  logic.  Nếu  người  ta  muốn  có  kinh  nghiệm  này qua logic, điều đó cũng giống như cố gắng bước đi bằng chân và tay bị cột lại  với nhau. Nếu vậy bạn không thể nào  bước  được,  điều  đó  không  có  nghĩa  là  hiện  tượng bước là giả, nó chỉ có nghĩa là bạn bị cột chặt vào logic riêng của mình.

Cái không có bắt đầu nhưng lại kết thúc, cái hiện diện bình đẳng trong cả cái được thấy và được không thấy,

Cái không thực, không giả, không thực-giả, và cái bản thân nó dường như thuần khiết nhất, hoàn thiện nhất- năng lượng đó được gọi là maya, ảo tưởng.

Nó  dường  như  là  không  khiếm  khuyết  bởi  vì  trong khi  nó  được  thấy  thì  nó  xuất  hiện,  như  mơ,  rất  thực  và thật sự. Khi nó biến mất, không phải là nó được thấy với khiếm  khuyết,  nó  chỉ  biến  mất.  Khi  nó  được  thấy,  nó xuất hiện như thực tại rắn chắc, khi nó không được thấy, nó hoàn toàn không thực. Sự tồn tại này của maya giữa hai trạng thái này đã được gọi là sansara, thế giới này.

Nó không thể được mô tả theo bất kì cách nào khác.

Không gì nhiều hơn có thể được nói về nó. Để biết nhiều  hơn  người ta phải  kinh  nghiệm  nó.  Nói  đã đủ  rồi và không gì thêm nữa được cần tới. Nhiều hơn điều này là không thể được. Lời kinh này là đầy đủ. Nếu người ta muốn  biết  nhiều  hơn,  người  ta  phải  biết  qua  việc  kinh nghiệm.

ảo tưởng là dốt nát, nó không có nghĩa và là giả.

Nhưng với người si mê,

ảo tưởng là thật trong ba trạng thái thời gian: quá khứ, hiện tại và tương lai.

Do đó bản chất thực của nó không thể được truyền đạt chỉ bởi nói, “Nó là thế....”

Có  ba  điều  ở  đây:  dốt  nát  -  chúng  ta  không  biết  và đó  là  lí  do  tại  sao  ảo  tưởng  lại  xuất  hiện;  dốt  nát  của chúng ta là cơ sở cho nó.

Khi dây thừng dường như là con rắn, cơ sở cho nó là gì? Việc nhận diện đúng về dây thừng bị thiếu, do đó nó có  vẻ  như  là  con  rắn.  Giá  mà  chúng  ta  lại  gần  nó  hơn, thắp ngọn đèn và nhìn vào nó, rắn đã biến mất; con rắn tồn  tại  bởi  vì  việc  không  biết  của  chúng  ta,  không  phải bởi vì dây thừng.

Cố hiểu điều đó cho đúng. Con rắn tồn tại bởi vì sự dốt  nát  của  chúng  ta,  không  phải  bởi  vì  cái  dây  thừng; cái dây thừng vẫn là cái dây thừng cho dù sau khi nhận ra nó. Nó đã là dây thừng trước khi chúng ta nhận ra nó. Nhưng  thế  rồi  một  khoảnh  khắc  tới  khi  chúng  ta  thấy một  ảo  tưởng  trong  bóng  tối,  chúng  ta  đã  thấy  nó  từ khoảng cách xa và chúng ta bỏ chạy. Trong bóng tối và không có rắn; con rắn mà chúng ta thấy đó đã tới từ đâu? Nó  tới  từ  cái  không  biết  của  chúng  ta  và  từ  kí  ức  của chúng ta. Trong quá khứ chúng ta đã thấy rắn và cái dây thừng lại giống rắn - dây thừng giống như rắn bởi vì trời tối, và chúng ta bỏ chạy. Nỗi sợ làm việc, kí ức làm việc

- kí ức cũ về rắn đã phóng chiếu lên màn ảnh, cùng với bóng tối, làm việc. Chúng ta đã không tới đủ gần; dốt nát đã làm việc và dây thừng trở thành rắn. Đôi khi điều đối lập cũng xảy ra, đôi khi con rắn lại trở  thành  dây  thừng.  Chuyện  đã  xảy  ra  cho  Tulsidas. Anh  ta  bí  mật  tới  gặp  vợ,  nhưng  anh  ta  không  thể  nào vào được bằng cửa trước bởi vì chưa tới một ngày từ khi vợ anh ta về nhà mẹ mình ở, và anh ta lại nhút nhát đến mức anh ta không thể đi tới qua cửa trước cho nên anh ta trèo  lên  phía  sau  ngôi  nhà.  Lúc  đó  là  đêm  mưa  và  rắn đang treo rũ xuống. Anh ta cứ tưởng đó là cái dây thừng và tóm lấy nó và trèo lên. Điều này cũng xảy ra: nếu dây thừng có thể trông giống rắn, sao rắn lại không thể trông giống dây thừng được?

Lí do cho điều này cũng nằm ở kí ức - rằng nó trông giống dây thừng. Anh ta đã trong vội vã tới mức anh ta không có thời gian để nhìn xem nó là cái gì. Anh ta sợ ai đó  có  thể thấy  mình,  có  thể bắt  mình.  Không  có  cơ hội nào để điều tra nó, để kiểm tra nó, bằng không thì anh ta đã đi qua cửa trước rồi. Không có cách nào để đem đèn theo mình vì kẻ trộm không mang đèn. Một sự cuồng dại sâu sắc, một ham muốn sâu sắc để ở cùng với vợ... cho nên rắn trở thành dây thừng. Rắn vẫn là rắn - cơ sở vẫn là sự dốt nát.

... nó không có nghĩa và là giả.

Mọi thứ quanh chúng ta đều nhỏ bé và tầm thường, mọi thứ bạn phóng chiếu ảo tưởng của mình lên đều tầm thường. Nó cũng giống như màn ảnh phim: chẳng có gì cho  nó  cả,  chỉ  màn  ảnh  trắng  trống  trơn,  nhưng  thế  rồi bạn  chiếu  biết  bao  nhiêu  hình  ảnh  lên  nó  và  thế  rồi  lấy niềm  vui  lớn  trong  chúng  -  bạn  gần  như  phát  cuồng  về những hình ảnh! Những phim này chỉ là trò chơi của ánh sáng  và  bóng  tối,  chỉ  là  các  hình  mẫu  của  ánh  sáng  và không gì khác, nhưng bạn lại phát rồ lên về chúng.

Bây  giờ  có  phim  lập  thể.  Khi  phim  lập  thể  lần  đầu tiên được sản xuất, chúng trông hoàn toàn như thật. Cho nên khi phim lập thể lần đầu tiên được chiếu ở London, và  một  người  cưỡi  ngựa  phi  nhanh  tới  và  ném  giáo  ra, mọi người trong rạp đều cúi đầu né tránh cái giáo bởi vì nó  trông  thật  thế.  Chiếc  giáo  có  bề  dài,  bề  rộng  và  bề sâu, và khi nó được ném ra thì dường như là đang lao về phía khán giả. Không có thời gian để nhớ rằng họ đang ngồi trong rạp chiếu phim. Họ cúi đầu, bởi vì dường như là  không  có  khác  biệt  gì  giữa  cái  giáo  thật  và  cái  giáo này trong phim. Và cái gì xảy ra? - chẳng cái gì cả, chỉ là trò chơi của ánh sáng và bóng. Nhưng ảo tưởng là có thể ...

Bởi vì cái đang đó, lại không có mấy ý nghĩa và tầm thường thế, bản thân bạn làm cho nó thành lớn. Bạn đem ý nghĩa cho mơ của mình và làm cho nó thành rất quan trọng. Đó là lí do tại sao khi mơ của bạn tan nát, người mà mơ của bạn đã phóng chiếu lên mất đi mọi vẻ duyên dáng của họ và trở thành đáng chán. Con người thì vẫn thế, chỉ có điều là bây giờ bạn đã vứt bỏ mơ của mình.

...và là giả.

‘Giả’  nghĩa  là  cái  không  có  đó,  cái  không  tồn  tại, nhưng  thực  sự  dường  như  tồn  tại.  ‘Giả’  là  đồng  nghĩa với  maya.  Chúng  ta  tạo  ra  sự  kiện  giả  qua  maya.  ‘Giả’ nghĩa  là  sự  kiện  giả,  còn  maya  là  năng  lượng  để  tạo  ra những sự kiện giả này. Nhưng với người si mê...

Người si mê không phải là kẻ ngu. Hiểu rằng si mê không có nghĩa là ngu. Ngay cả người thông minh cũng có thể si mê, người có học, vĩ đại cũng có thể si mê. Si mê  không  có  nghĩa  là  ngốc,  si  mê  có  nghĩa  là  bị  chìm ngập  trong  maya,  bị  mất  đi  và  bị  thôi  miên  bởi  maya. Cho nên một bác học vĩ đại có thể cũng si mê - Tulsidas đã là một học giả vĩ đại, và không cái gì thiếu trong vốn học thức của ông ấy, nhưng ông ấy si mê.

Tại  phương  Đông  có  câu  ngạn  ngữ  rằng  người  mẹ mất  hai  mươi  nhăm  năm  nuôi  lớn  đứa  con  thông  minh, và  chỉ  mất  hai  phút  cho  thiếu  phụ  trẻ  làm  cho  anh  ta thành kẻ si mê. Người mẹ phí hoài hai mươi nhăm năm để  làm  cho  anh  ta  thông  minh  -  trong  học  hành,  trong hiểu  biết  -  và  người  mẹ  không  nhận  biết  rằng  một  phụ nữ trẻ bình thường sẽ làm si mê anh ta trong vài phút, và thế thì mọi thông minh đều bị mất.

Si mê không có nghĩa là ngu, si mê nghĩa là ở trong trạng  thái  ảo  tưởng.  Bất  kì  ai  cũng  có  thể  si  mê,  và  khi người  ta  si  mê  thì  thông  minh  không  tính  tới.  Ai  đó  có thể  thông  minh  khoảnh  khắc  này  và  khoảnh  khắp  tiếp mọi  thông  minh  của  người  đó  có  thể  bay  đâu  mất,  cứ dường như người đó đã trở nên bị ngây ngất, hay giống như  người  đi  bộ  trên  phố,  có  ý  thức,  và  bỗng  nhiên người  đó  được  cho  viên  thuốc  làm  cho  người  đó  vô  ý thức và người đó bắt đầu loạng choạng, nghiêng ngả.

Tất  cả  chúng  ta  bên  trong  đều  có  tiềm  năng  này  về năng  lượng  maya.  Khi  chúng  ta  cho  nó  cơ  hội,  nó  xoè tấm  ô  của  nó  ra  và  chúng  ta  bị  bao  phủ  bởi  nó.  Việc  ở dưới cái ô maya này được gọi là si mê.

Cho  nên  chúng  ta  có  ba  từ:  một  là  maya  -  maya  là năng lượng; từ khác là mithya – mithya nghĩa là cái giả hay  sự  kiện  giả  được  sinh  ra  từ  maya  này;  từ  thứ  ba  là moodhata  -  si  mê,  ảo  tưởng,  tâm  thức  bị  bao  phủ  bởi maya.

Cho  nên  khi  chúng  ta  gọi  ai  đó  là  moodh,  ngu  si, điều  đó  không  có  nghĩa  là  người  đó  là  kẻ  ngu,  điều  đó chỉ  ngụ  ý  người  đó  đã  bị  tự  mình  làm  thành  ngu  si. Người đó cũng có thể trở nên thông minh. Thông minh lớn là không cần để gạt bỏ ảo tưởng này. Hiểu phần thứ hai  này:  không  nhất  thiết  cho  một  người  phải  rất  thông minh để làm điều đó, thậm chí có thể ngay cả kẻ ngu si cũng gạt bỏ được ảo tưởng của họ - bởi vì người thông minh cũng có thể là kẻ ngu si.

Đôi khi chuyện xảy ra là một dân làng đơn giản lại đạt tới trí huệ tối thượng. Điều đó có nghĩa là người đó ở ngoài  ảo  tưởng,  có  vậy  thôi.  Kabir  hay  Nanak,  Taran, Dadu  hay  Farid,  tất  cả  đều  là  những  người  thất  học. Mohammed và Jesus đều không là người hiểu biết theo bất kì nghĩa nào; họ không có tâm trí phức tạp, không có giáo  dục.  Họ  là  những  người  rất  bình  thường,  nhưng bỗng nhiên họ đã nhảy ra khỏi ảo tưởng của mình và đạt tới trí huệ tối thượng, trở thành những người chứng ngộ tối cao.

Trí  huệ  tối  thượng  này  bừng  lên  sau  khi  xoá  bỏ  ảo tưởng,  và  tri  thức  thông  thường,  học  thức,  tới  sau  khi xoá bỏ đi cái dốt nát, ngu si. Dễ dàng xoá bỏ dốt nát, nó bị  xoá  bỏ  bởi  việc  tích  luỹ  tri  thức.  Việc  không  biết  về nhiều điều được gọi là dốt nát. Một người biết về nhiều điều được gọi là học giả, nhưng học giả và kẻ dốt nát là trong  cùng  một  loại,  họ  chỉ  khác  nhau  ở  phần  lượng. Người dốt nát biết ít, học giả biết nhiều hơn. Khác biệt là về  lượng,  không  về  chất,  bởi  vì  cả  hai  đều  có  thể  bị  si mê; vào bất kì lúc nào một trong họ cũng có thể bị si mê.

Cái đối lập của ảo tưởng được gọi là trí huệ còn cái đối  lập  của  dốt  nát  được  gọi  là  tri  thức.  Đó  là  lí  do  tại sao tri thức có thể được học nhưng trí huệ thì không. Tri thức  có  thể  được  vay  mượn,  nhưng  không  có  cách  nào vay  mượn  trí  huệ  cả.  Tri  thức  chỉ  là  tích  luỹ,  nhưng  trí huệ  là  cuộc  cách  mạng  bên  trong.  Ảo  tưởng  có  thể  tan biến.  Ảo  tưởng  nghĩa  là  bị thôi  miên  và  bị  mê mẩn  bởi maya. Khả năng thoát ra khỏi ảnh hưởng của maya được gọi là trí huệ.

Nhưng với người si mê,

ảo tưởng là thật trong ba trạng thái thời gian...

Ba trạng thái thời gian này là gì khi maya dường như là  thật  đối  với  người  si  mê?  Mọi  thứ  đều  có  ba  khoảnh khắc tồn tại: khi nó chưa có, khi nó có, và khi nó lại đi vào  không  tồn  tại.  Mọi  thứ  đều  trải  qua  ba  chiều  thời gian này.

Tôi  thấy  bạn  ngay  bây  giờ  và  tôi  không  trong  tình yêu  với  bạn;  đây  là  một  trạng  thái.  Thấy  bạn,  tôi  đâm yêu;  đây  là  tình  huống  thứ  hai.  Ngày  mai,  tình  yêu  tan biến;  đây  là  trạng  thái  thứ  ba.  Đây  là  ba  trạng  thái  của tình yêu - nó đã không có, rồi nó có, và nó lại không có.

Hiền nhân này nói rằng người si mê thấy maya như thực  trong  cả  ba  trạng  thái  này.  Khi  nó  không  có  đó, người đó nghĩ tình yêu không tồn tại và rằng đây là thực tại;  khi  nó  xuất  hiện,  người  đó  nghĩ  nó  tồn  tại  và  rằng đây  là  thực  tại;  khi  nó  dừng  lại,  người  đó  lại  nghĩ  nó không  tồn  tại  và  rằng  đây  là  thực  tại.  Không  một  điều nào  trong  ba  điều  này  là  thực  tại  cả,  chúng  chỉ  là  ba trạng thái của thời gian. Mọi kinh nghiệm về maya, mọi si  mê  đều  có  ba  khoảnh  khắc:  trước  khi  hiện  hữu,  hiện hữu, và sau khi hiện hữu. Về tất cả ba trạng thái này, bất kì  cái  gì  xảy  ra  cho  một  người  vào  thời  điểm  đó  thì người đó đều tin nó là thực.

Điều  này  nghĩa  là  gì?  Nó  nghĩa  là  nếu  một  người đang yêu tin rằng có tình yêu và rằng nó là cái gì đó thật, thế thì khi tình yêu biến mất người đó sẽ tin rằng không có tình yêu - và người đó sẽ tin điều này với cùng chiều sâu  và  sự  thuyết  phục  như  người  đó  trước  đây  đã  tin rằng đã có tình yêu.

Nhưng  người  đó  không  có  khả  năng  thấy  rằng  việc này mà bây giờ trở thành không tồn tại đã không có sự tồn tại ngay chỗ đầu tiên, hay rằng cái gì đó bây giờ tồn tại và đã không có đó ở khoảnh khắc trước. Có thể rằng sự tồn tại hiện tại của nó nữa cũng chẳng là cái gì ngoài ảo tưởng về sự hiện hữu đang xảy ra thì sao? Bởi vì cái đang có, bao giờ cũng có, và bao giờ cũng sẽ có đó; cái tới  rồi  đi  hay  xuất  hiện  rồi  biến  mất  chỉ  có  thể  là  ảo tưởng, lừa dối, thôi miên.

Với người si mê thì nó là thực trong cả ba trạng thái của  thời  gian.  Do  đó  rất  khó  làm  cho  người  si  mê  hiểu được maya là gì. Hiền nhân này nói:

Do đó bản chất thực của nó không thể được truyền đạt chỉ bởi nói, “Nó là thế....”

Cái gì là cái không thể được truyền đạt?... Bởi vì khi chuyện  tình  của người đó qua đi và người  đó được bảo rằng  sự  tồn  tại  của  tình  yêu  này  chỉ  là  ảo  tưởng,  người đó  tin  vào  điều  đó.  Nhưng  lần  nữa,  ngày  mai,  khi  một chuyện  tình  mới  xuất  hiện  -  thử  nói  với  người  đó  điều này lần nữa mà xem! Người đó sẽ từ chối. Người đó sẽ nói rằng tình yêu trước có thể không tồn tại, nhưng tình yêu này thì có. Con người có khả năng trở lại bị si mê.

Tôi  đã  nghe  nói  về  một  người  lấy  vợ  đến  tám  lần. Theo  một  cách  nào  đó  điều  này  là  tốt  rằng  có  nhiều  cơ hội đến thế để lấy vợ; có lẽ anh ta có thể đi tới ý thức sau khi lặp lại sự si mê của mình nhiều lần thế. Nhưng con người có khả năng vô hạn để si mê.

Anh ta đã ngạc nhiên khi anh ta lấy vợ lần thứ nhất và trở nên hết si mê sau sáu tháng. Mọi thứ đều mất, mơ của anh ta đã tan tành và anh ta cứ nghĩ rằng anh ta đã chọn  đàn  bà  sai.  Anh  ta  lấy  vợ  lần  thứ  hai  và  sau  sáu tháng  lại  thấy  rằng  mình  lại  đã  chọn  đàn  bà  sai.  Người đàn bà thứ hai đã tỏ ra giống hệt người thứ nhất. Anh ta đã chọn tám lần mà đàn bà cứ tỏ ra là cùng một kiểu.

Nhưng  ngay  cả  thế  anh  ta  cũng  vẫn  không  thể  nào hiểu  nổi  rằng  chính  anh  ta  là  người  làm  việc  chọn  lựa, cho nên làm sao sự chọn lựa mới có thể khác được? Làm sao điều đó có thể xảy ra được? Vẫn là cùng người đàn ông đã làm việc chọn lựa thứ nhất! Cách làm việc chọn lựa  của  anh  ta  -  cách  anh  ta  nhìn,  phóng  chiếu  của  ảo tưởng của anh ta, khái niệm của anh ta về cái đẹp, tưởng tượng của anh ta về tình yêu - tất cả vẫn như thế cho lần thứ hai, và lần thứ ba và cứ như thế, nhưng mọi lần anh ta nghĩ rằng anh ta đã chọn lựa người đàn bà sai. Chưa bao  giờ  anh  ta  chợt  thấy  rằng  người  chọn,  người  thực hiện việc chọn này, không thể làm bất kì cái gì khác hơn việc chọn sai. Chính người sai này lại định ra tiêu chuẩn đề chọn người sẽ khớp với các tiêu chí của mình.

Khó khăn với việc si mê trong ba trạng thái thời gian là ở chỗ bạn chưa bao giờ cảm nhận rằng đấy chính là do cái mạng nhện riêng của bạn dệt nên, bạn bao giờ cũng đi  trách  người  khác.  Nếu  tôi  yêu  bạn,  tôi  không  thấy rằng chính tôi đã rơi vào tình yêu, tôi chỉ thấy rằng bạn cũng  đáng  yêu,  đáng  yêu  hoàn  hảo  thế.  Thế  rồi  ngày mai, bởi vì phóng chiếu mà tôi đã làm, trục trặc bắt đầu nảy  sinh.  Tôi  đáng  chỉ  nên  nói:  “Bởi  vì  cái  kiểu  người mà  anh  đang  là,  nên  việc  rơi  vào  tình  yêu  với  em  là không  tránh  khỏi.  Em  không  chịu  trách  nhiệm  cho  nó  - em  chỉ  là  cái  giá  treo  quần  áo  còn  anh  là  chiếc  áo choàng; anh tự treo mình lên em, em không có cách nào phải chịu trách nhiệm cho điều đó cả. Em không bị dính líu  vào  việc  này.  Giá  mà  anh  không  gặp  em  thì  anh  đã tìm  loại  giá  quần  áo  nào  khác  khớp  với  anh.  Chỉ  ngẫu nhiên mà chúng ta đã gặp nhau và anh đã treo áo choàng của anh lên em.”

Nhưng cái người mà tôi đang nói với, “Anh yêu em bởi vì em đáng yêu thế,” lại cũng không thấy ra vấn đề là ngày mai sẽ có trục trặc. Người đó đáng ngay lập tức phải nói, “Xin anh, em xin lỗi. Em không đáng yêu đâu. Em  chỉ  dường  như  theo  cách  đó  với  anh  thôi.  Nhưng một khoảnh khắc sẽ sớm tới khi tất cả tình yêu của anh ra  đi  và  anh  sẽ  bắt  đầu  lấy  chiếc  áo  choàng  của  anh  ra khỏi cái móc này. Và thế nữa anh sẽ nói điều đó là bởi vì em đã không tỏ ra là người đáng yêu, đó là lí do tại sao anh đã lấy lại chiếc áo của anh.”

Khi  ai  đó  nói  với  bạn,  “Em  là  người  đáng  yêu  đến mức anh không thể đừng được việc yêu em,” bạn không muốn phủ nhận điều đó; bạn cảm thấy rằng bạn là người đáng  yêu  đó,  và  đó  là  lí  do  tại  sao  người  khác  lại  yêu bạn.  Chẳng  ai  thích  là  cái  giá  treo  quần  áo  cả,  cho  nên bạn bao giờ cũng muốn đi cùng với ý tưởng rằng bạn là người  rất  đáng  yêu  và  đó  là  lí  do  tại  sao  người  đó  yêu bạn.

Nhưng  bạn  không  biết  rằng  bạn  đang  mời  trục  trặc tới. Ngày mai, khi người đó phát chán với cái giá này và lấy  áo  choàng  của  mình  đi,  người  đó  sẽ  nói,  "Cái  móc này cũ rồi. Mình không thể treo áo choàng của mình lên nó được,” thế thì sẽ có đau đớn. Nhưng trong cả hai tình huống người đó đều làm cùng một điều - đổ trách nhiệm lên người khác chứ không vào bản thân mình.

Trong  ảo  tưởng,  trách  nhiệm  bao  giờ  cũng  đổ  lên người  khác,  trong  khi  trong  trí  huệ  người  ta  cảm  thấy trách nhiện dồn lên mình. Do đó nếu bạn lăng mạ ai đó như  Phật,  ông  ấy  biết  rằng  bạn  đang  tìm  kiếm  một  cái móc;  nếu  bạn  cúi  mình  dưới  chân  ông  ấy,  ông  ấy  biết rằng  bạn  đang  tìm  kiếm  cái  móc.  Trong  cả  hai  tình huống  ông  ấy  chưa  bao  giờ  coi  bản  thân  mình  là  quan trọng. Khi bạn cúi mình dưới chân ông ấy thì ông ấy vẫn còn như một tảng đá còn khi bạn gọi tên ông ấy, thế nữa ông ấy cũng vẫn còn như tảng đá - bởi vì ông ấy biết đấy là nhu cầu của bạn, nó chẳng liên quan gì tới ông ấy cả. Chỉ ngẫu nhiên mà ông ấy đã ở đó, điều đó là ngẫu nhiên thuần  khiết.  Cho  nên  khi  bạn  nói,  “Ông  là  người  xấu,” ông ấy chỉ nghe vẫn biết rằng như cách bạn đang là thì bạn chỉ có thể thấy con người xấu trong ông ấy, có vậy thôi. Không có gì nhiều hơn trong đó. Còn khi bạn nói, “Ông  là  người  trí  huệ  nhất,”  thế  nữa  ông  ấy  cũng  hiểu; ông  ấy  biết  rằng  theo  cách  bạn  đang  là,  ông  ấy  dường như  là  người  trí  huệ  nhất  đối  với  bạn.  Đấy  là  con  mắt của  bạn,  ông  ấy  không  lấy  tự  hào  gì  trong  đó  mà  cũng không coi là kết án gì.

Nhưng  chúng  ta  cảm  thấy  khó  với  con  người  như vậy. Chúng ta cảm thấy không thoải mái, một con người như  vậy  cứ  ném  đi  ném  lại  chúng  ta  trở  về  với  chính mình. Chúng ta ham muốn cưỡi lên người khác, làm họ thành  phương  tiện  cho  mình,  dùng  đôi  vai  của  người khác,  và  con  người  này  lại  cứ  ném  đi  ném  lại  chúng  ta trở lại đôi vai của mình. Do đó một người như Phật chỉ trở thành nguyên nhân cho thất vọng của chúng ta chừng nào  ảo  tưởng  của  chúng  ta  còn  có  đó.  Ngay  cả  một người  như  Phật  cũng  chỉ  là  nguyên  nhân  cho  đau  khổ của  chúng  ta  chừng  nào  chúng  ta  còn  bị  si  mê.  Ông  ấy nói hay làm cái gì cũng chẳng thành vấn đề, bất kì cái gì chúng  ta  cảm  nhận  trong  đó  qua ảo  tưởng  của mình  thì đều sẽ là nguyên nhân cho đau khổ của chúng ta. Chừng nào  chúng  ta  còn  chưa  sẵn  sàng  làm  tan  tành  các  ảo tưởng của mình, chúng ta vẫn không thể nào thấy được khuôn  mặt  thật  của  Phật  -  bởi  vì  điều  chúng  ta  thấy  là phóng chiếu của riêng mình.

Cho  nên,  với  một  người  si  mê  thì  không  gì  nhiều hơn điều này có thể được nói ra: rằng đây là tình huống - thức  tỉnh  ra  khỏi  nó.  Nhận  ra  nó,  thám  hiểm  nó,  và  trở nên ý thức về nó. 

15 Kẻ hầu đã trở thành chủ

Ta chưa hề sinh

Ta không là thân thể, ta không là mười giác quan.

Ta không là trí tuệ. Ta không là tâm trí. Ta thậm chí không là bản ngã vĩnh hằng.

Ta hiện hữu không có prana, hơi thở sống của cuộc sống.

Ta hiện hữu không tâm trí. Ta là tự tính thuần khiết .

Ta là nhân chứng bên ngoài trí tuệ. Ta là bản thân tâm thức vĩnh hằng. Về điều này không có hoài nghi.

Cái 'tôi đây' thực chỉ có thể được nói tới khi cái tôi bị xoá bỏ. Chúng ta quen với một cái tôi, và cái tôi này mà chúng ta biết thì chẳng là gì ngoài tổng số của tất cả các  ảo  tưởng  của  chúng  ta.  Chúng  ta  tạo  ra  cái  tôi  này, chúng ta nuôi dưỡng, chăm nom, làm giầu và làm mạnh thêm cho nó và làm cho nó thành mạnh mẽ. Nhưng bởi vì nó là giả và là bịa đặt riêng của chúng ta nên chúng ta bị rắc rối bởi nó, chúng ta trở nên lo nghĩ, phiền não, bởi vì  cái  không  phải  là  bản  chất  của  chúng  ta  thì  bao  giờ cũng trở thành gánh nặng.

Các  nhà  khoa  học  nói  rằng  mười  triệu  năm  trước, con vật với thân thể khổng lồ đã tồn tại trên trái đất. Voi chưa là gì khi so với chúng, chúng mười lần lớn hơn voi. Các  nhà  nghiên  cứu  điều  tra  tiến  hoá  của  cuộc  sống  đã gặp khó khăn lớn trong việc tìm ra tại sao những con vật này lại bị tuyệt chủng. Không có manh mối rõ rệt về một thảm hoạ lớn nào đó trên trái đất gây ra sự tuyệt chủng của  chúng.  Sự  biến  mất  hoàn  toàn  của  chúng  đáng  lí  là không thể được, cho dù đã có động đất hay phun trào núi lửa  ảnh  hưởng  tới  toàn  thể  trái  đất.  Cho  nên  điều  gì  đã xảy ra?

Gần  đây,  trong  năm  mươi  năm  qua,  một  manh  mối mới  tới  trong  tâm  trí  họ.  Có  thể  là  những  con  vật  này làm to thân thể của mình đến mức chúng chết dưới trọng lượng  của  thân  thể  riêng  của  chúng.  Không  có  lí  do  rõ rệt  khác  có  thể  đã  là  nguyên  nhân  cho  cái  chết  của chúng. Thân thể của những con vật này trở nên khổng lồ quá  -  thân  thể  là  phương  tiện  sống  của  chúng  -  những thân  thể  này  lớn  vượt  ra  ngoài  giới  hạn  và  trở  thành nguyên nhân cho cái chết của chúng. Chúng trở nên khó di  chuyển  với  trọng  lượng  như  vậy  và  việc  nuôi  dưỡng thân thể này cũng thậm chí trở nên khó hơn khi nhu cầu về thức ăn tăng lên. Nhu cầu thức ăn này cứ tăng lên với sự phát triển của thân thể chúng. Cho nên thân thể, theo một cách nào đó, là phương tiện cho sự tiếp tục của cuộc sống, một phương tiện cho cuộc sống, nhưng chỉ tới một giới  hạn  nào  đó;  nó  có  thể  trở  thành  định  mệnh  bên ngoài chừng mực đó.

Tôi  đã  nói  với  các  bạn  điều  này  để  giúp  bạn  hiểu rằng bản ngã, cái tôi của chúng ta, cũng là một phần và một  bọc  chủ  yếu  của  hệ  thống  cuộc  sống  của  chúng  ta. Nhưng  nó  cứ  to  mãi  lên  và  chúng  ta  quên  mất  rằng  cái chúng  ta  chọn  để  dùng  làm  phương  tiện  bây  giờ  đang dùng  chúng  ta  như  một  phương  tiện.  Cái  chúng  ta  đã muốn  dùng  thì  lại  đang  dùng  chúng  ta,  và  cái  chúng  ta đã tạo ra để bảo vệ mình, chúng ta bây giờ lại đang bảo vệ bằng giá của cuộc sống của mình. Nhưng rất khó biết khi nào biên giới đã bị vượt qua, khi nào người chủ trở thành người hầu cho người hầu của mình, khi người lãnh đạo  trở  thành  người  theo  của  người  theo  của  mình. Nhưng  điều  đó  xảy  ra  -  nó  xảy  ra  bởi  vì  hạt  mầm  của điều này là ở bên trong hệ thống của nó.

Như  tôi  đã  nói  với  bạn,  khó  mà  biết  khi  nào  người lãnh đạo trở thành người theo của người theo của mình. Để  trở  thành  lãnh  đạo  người  đó  phải  thoả  mãn  cho những người theo mình, và trong khi cố gắng thoả mãn họ thì người đó phải đi theo người theo mình; để vẫn còn ở  phía  trước,  đầu  tiên  người  đó  phải  đi  theo.  Nếu  bạn không theo những người đi theo mà bạn lãnh đạo, họ sẽ không  sẵn  sàng  chấp  nhận  bạn  làm  người  lãnh  đạo  của họ.  Đây  là  điều  rất  thú  vị  xảy  ra:  người  lãnh  đạo  phải theo  bởi  vì  người  đó  phải  lãnh  đạo.  Người  lãnh  đạo  bị mất hút trong chính quá trình trở thành người lãnh đạo, bởi  vì  người  đó  phải  nhân  nhượng  với  những  người mình  điều  khiển  và  không  để  ý  tới  điều  đó,  dần  dần trong  nhân  nhượng  này,  người  đó  trở  nên  bị  làm  thành nô lệ.

Cùng  điều  đó  xảy  ra  với  cái  tôi.  Nó  được  cần  tới. Như tôi đã nói với bạn nó là cần thiết cho hệ thống của chúng  ta,  nó  vận  hành.  Nhưng  cái  tôi  không  có  sự  tồn tại, nó chỉ vận hành - vận hành theo nghĩa là nó đại diện cho và chỉ báo về cái gì đó. Nó cũng giống như cái tên của chúng ta vậy - người này được gọi là Rama và người kia được gọi là Krishna; không ai được sinh ra mà không có  tên,  cái  tên  nói  chung  là  một  ước  lệ  sai  lầm.  Nhưng rất khó vận hành mà không có tên. Có sáu tỉ người trên trái đất khổng lồ này, và nếu chúng ta cố gắng sống mà không  tên  thì  sẽ  rất  khó,  sẽ  không  thể  nào  biết  được  ai vào với ai. Cho nên chúng ta phải được dán nhãn. Nhãn là giả, nhưng chúng lại vận hành.

Khi tôi nói chúng vận hành, tôi ngụ ý rằng nó là tiện lợi. Chúng ta biết rằng người này được gọi là Krishna và người kia được gọi là Rama - mặc dầu không ai là Rama và không ai là Krishna; tất cả mọi cái tên đều hoàn toàn giả. Chúng ta được sinh ra không tên và chúng ta chết đi không  tên.  Chúng  ta  chấp  nhận  cái  tên  trên  trái đất  này và  chúng  ta  bỏ  nó  khi  chúng  ta  ra  đi,  nhưng  nó  có  tiện ích  ở  giữa.  Chẳng  có  hại  gì  trong  nó  cả,  chừng  nào  có hiểu biết về tiện ích của nó. Nhưng bạn biết  bạn có thể dễ dàng quên mất rằng cái tên chỉ có mục đích tiện dụng.

Khi một người sẵn sàng chết vì cái tên của mình, rắc rối phát sinh. Người đó nói, “Chính vấn đề là cái tên của tôi.  Tôi  sẽ  không  để  cho  tên  mình  bị  bôi  nhọ  thậm  chí với cái giá của cuộc đời tôi.” Điều này chỉ ra rằng cái tên đã không còn là một tiện ích đơn thuần nữa. Bạn đang bị cái tên đó sử dụng; cứu lấy cái tên và bạn được cứu, mất cái tên và bạn mất.

Một buổi tối, khi Swami Ramateertha ở Mĩ, ông ấy trở về nhà cười to và bạn ông ấy hỏi, “Có chuyện gì vậy? Ông cười cái gì thế?”

Ông ấy đáp, “Người nào đó đã gặp ta trên đường và họ bắt đầu sỉ nhục Rama. Ta đã cười to bởi vì họ đang sỉ nhục Rama - cứ như là ta là Rama.”

Bạn bè ông ấy đều là những người mới, không quen với cách nói của ông ấy, cho nên họ hỏi, “Ông đang nói gì vậy? Ông không phải là Rama sao? Ông là Rama chứ. Nếu họ mà sỉ nhục ai đó, họ đang sỉ nhục ông ấy.”

Ramateertha  đáp,  “Nếu  cái  tên  không  chỉ  là  tiện dụng  và  ta  bị  đồng  nhất  bản  thân  mình  với  cái  tên  này thế  thì  sỉ  nhục  là  ngụ  ý  nói  về  ta,  thế  thì  ta  phải  phản ứng.  Nhưng  ta  biết  rõ  rằng  cái  tên  chỉ  là  để  vận  hành. Nếu  ngày  mai  ta  trở  thành  Krishna  thay  vì  Rama,  điều đó cũng chẳng khác biệt gì; chỉ cái tên sẽ thay đổi và ta sẽ  vẫn  còn  như  cũ.  Ta  có  thể  có  một  nghìn  cái  tên  và chúng tất cả đều bề mặt. Sỉ nhục cái tên không có nghĩa sỉ nhục ta. Ta còn nhiều hơn cái tên, và tách biệt khỏi cái tên.”

Nếu  chúng  ta  có  thể  nhớ  điều  này  cũng  trong  quan hệ với  cái  tôi,  thế  thì  cái  tôi  cũng  chỉ  là  một  tiện  dụng. Nhưng  chúng  ta  không  biết  về  một  hiện  tượng  thú  vị: chúng  ta  gọi  người  khác  bằng  tên,  nhưng  nếu  chúng  ta gọi bản thân mình bằng tên thì điều đó lại thành bất tiện.

Nếu  tôi  mà  gọi  bản  thân  mình  bằng  tên  thì  điều  đó  sẽ dường như tôi gọi ai đó khác, do đó cách thông thường chúng ta mô tả bản thân mình là như tôi. Chúng ta dùng tên để mô tả người khác và chúng ta dùng tôi để mô tả cho  bản  thân  mình.  Do  đó  tôi  có  tác  dụng  cho  từng người  để  trỏ  tới  chính  mình.  Khi  chúng  ta  dùng  tôi, chúng ta biết rằng chúng ta đang trỏ tới bản thân mình, khi chúng ta dùng một cái tên thì nó trỏ tới ai đó khác.

Đó là lí do tại sao những người  quanh  Ramateertha lại thấy khó hiểu ông ấy, bởi vì khi ông ấy nói thì ông ấy không dùng cái tôi. Ông ấy hay nói, “Rama đang bước đi trên làn đường và vài người bắt đầu sỉ nhục ông ta.” Ông ấy  sẽ  nói,  “Rama  đang  đi  tới  thị  trấn  để  nói  trong  buổi nói  chuyện.”  Ông  ấy  không  nói,  “Tôi  đang  đi  tới  buổi nói chuyện.” Nghe ông ấy, cứ dường như là ông ấy đang nói về ai đó khác.

Không có gì sai trong việc dùng từ tôi; không có tội lỗi hay tội ác gì trong việc dùng tôi, nó là thực tế và tiện dụng.  Chỉ  mỗi  điều  này  cần  phải  nhớ:  cái  tôi  là  để  cho thuận tiện và nó không phải là thực. Thế thì cái gì là vấn đề  trong  việc  gạt  bỏ  cái  tôi?  Vấn  đề  nảy  sinh  khi  cái nhãn trở thành linh hồn chúng ta; chừng nào nó chỉ là ở bề mặt thì không vấn đề gì nảy sinh.

Nhưng chúng ta trở nên gắn bó với cái nhãn tới mức chúng  ta  dán  những  cái  nhãn  này  trên  khắp  mình.  Tại khắp  nơi  chúng  ta  chỉ  là  cái  nhãn  và  nhãn,  việc  tìm  ra con  người  đâm  thành  khó.  Những  cái  nhãn  đơn  thuần tiện dụng này dính nhanh vào chúng ta tới mức đôi khi, thay vì có ích, nhãn lại trở thành có hại.

Tôi đã từng nghe: Nasruddin làm việc ở một văn phòng lớn. Một số đồ thuỷ tinh cần đưa đi phân phát và ông chủ yêu cầu anh ta dán nhãn lên hộp để chỉ ra cách hộp để thẳng đứng, cho nên  nó  sẽ  không  bị  đặt  lộn  ngược.  Thế  là  anh  ta  dán nhãn lên hộp và hộp được gửi đi. Khi ông chủ hỏi anh ta, “Anh đã quên không đặt nhãn vào phải không?”

Nasruddin  đáp,  “Quên  mất  rồi!  Tôi  đã  dán  chúng khắp mọi chỗ rồi - chúng là thấy được từ mọi phía.”

Đấy cũng là tình huống của chúng ta. Cái nhãn sẽ có ích  nếu  như  nó  được  đặt  chỉ  vào  một  phía,  phía  dựng đứng lên, để cho người ta có thể chăm nom tới, Nhưng Nasruddin  lại  dán  chúng  ở  mọi  phía,  thấy  được  ở  mọi bên. Bây giờ cái hộp này không thể nào được chăm nom nữa vì phía bên nào cũng là phía 'dựng lên'.

Với chúng ta khía cạnh tiện dụng cũng trở thành tự tử.  Nó  có  thể đã có tác dụng,  nhưng  thực thể có  tên đó lại bị quên mất và chỉ cái tên còn lại. Nó sẽ là phải  chỉ nếu những người khác cũng rơi vào trong ảo tưởng này, nhưng  việc  xảy  ra  là  bản  thân  người  này  cũng  lại  rơi thành  con  mồi  cho  ảo  tưởng  này  và  nó  cứ  đi  sâu  bên trong người đó.

Nếu  tất  cả  chúng  ta  ngồi  đây  đều  ngủ  đêm  nay  và nếu  ai  đó  lại  buột  mồm  gọi,  “Rama,”  thì  không  ai  sẽ nghe thấy tiếng nói này ngoại trừ người có tên là Rama. Điều đó rõ ràng chỉ ra rằng ngay cả trong giấc ngủ người đó vẫn nhận biết rằng mình là Rama. Mọi người còn lại vẫn  đang  ngủ.  Họ  thậm  chí  không  nhận  biết  rằng  ai  đó đang gọi Rama. Nhưng con người này, cho dù trong giấc ngủ say hay chìm trong mơ, vẫn biết rằng mình là Rama.

Cái tên đi sâu thế, nó cứ thấm vào giống như mũi tên cắm  vào  ngực  -  cái  tên  đi  vào  giống  thế,  quyền  lực  đi vào giống thế, tiền đi vào giống thế. Bản ngã là việc tích luỹ  của  mọi  cái  như  thế  mà  lại  là  cá  tính  của  chúng  ta: tên, danh tiếng, tiền bạc và quyền lực - tất cả những cái này cùng nhau tạo ra bản ngã.

Hiền nhân này trước hết nói về sự tan biến của bản ngã, việc loại bỏ maya này, và bây giờ ông ấy đang đưa ra  lời  kinh  hay  nhất  này.  Ông  ấy  nói  về  cái  nhảy  từ  tôi sang người, từ người sang cái đó, rồi từ cái đó sang bản thân sự tồn tại. Thế rồi ông ấy nói về brahman, thực tại tối  thượng,  và  maya,  ảo  tưởng  -  và  bỗng  nhiên  tới  lời kinh này:

Ta chưa hề sinh, Ta không là thân thể.

Ta không là mười giác quan.

Ta không là trí tuệ. Ta không là tâm trí. Ta thậm chí không là bản ngã vĩnh hằng.

Cuộc hành trình đã bắt đầu với cái tôi, tiến dần sang người, đạt tới cái đó, và thế rồi đến sự tồn tại trống rỗng. Lại  cái  ta  được  dùng,  nhưng  bây  giờ  nó  không  cùng  là cái tôi đã được nhắc tới lúc ban đầu; cái tôi đó đã bị bỏ. Bây  giờ  chúng  ta  đã  đi  tới  cái  ta  khác.  Cái  ta  này  chỉ xuất hiện khi cái tôi đã biết trước đây được tan biến đi. Cái ta này là cái ta thực. Cái ta này không có nghĩa bản ngã, nó có nghĩa linh hồn. Chúng ta đã không tạo ra cái ta  này;  nó  không  có  nghĩa  cái  tên,  danh  tiếng,  uy  tín, quyền lực, văn hoá hay giáo dục của chúng ta. Cái ta này nghĩa là sự tồn tại của chúng ta, sự hiện hữu của chúng ta. Nhớ một điều: cái tôi đã được từ bỏ, cái chúng ta đã thảo  luận  từ  bỏ,  cái  đã  bị  bỏ  đi,  đã  là  'việc  làm'  của chúng ta; cái ta thứ hai này là 'sự hiện hữu' của chúng ta. Cái tôi kia là việc làm của chúng ta, cái ta này là sự hiện hữu của chúng ta. Cho nên cố hiểu sự khác biệt giữa việc làm và việc hiện hữu. Điều này sẽ cho bạn thoáng nhìn rõ ràng về cái ta thứ hai.

Có  những  thứ  chúng  ta  làm,  cái  mà  nếu  chúng  ta không làm chúng thì chúng sẽ không xảy ra. Chẳng hạn, nếu bạn không được giáo dục, bạn sẽ vẫn còn thất học; nếu bạn không học một ngôn ngữ thì bạn sẽ không biết nó. Nếu bạn muốn là nhà khoa học, bạn có thể trở thành nhà  khoa  học,  hay  nếu  bạn  cố  gắng  trở  thành  thợ  rèn, bạn có thể trở thành thợ rèn - nếu bạn làm điều gì đó thì bạn sẽ trở thành ai đó. Nhưng có những điều tồn tại bên trong bạn mà không phải là việc làm của bạn - nó là sự hiện  hữu  của  bạn.  Sự  hiện  hữu  của  bạn  không  phải  là việc làm của bạn.  Bạn  tồn  tại  trước mọi  hành động  của mình; bằng không ai sẽ làm nó?

Đứa  trẻ  lớn  lên  trong  bụng  mẹ.  Đứa  trẻ  thậm  chí không  phải  thở  trong  bụng  mẹ,  nó  thậm  chí  không  cần làm điều này. Nhưng cố hiểu hiện tượng rất thú vị này: đứa trẻ đang tồn tại, nó không thở vậy mà nó vẫn tồn tại. Sự hiện hữu của nó đang đấy, sự hiện diện của nó đang đấy, linh hồn của nó đang đấy; linh hồn là sự hiện diện hoàn toàn.

Các nhà sinh lí học bao giờ cũng nêu ra câu hỏi này: Khi  nào  cuộc  sống  bắt  đầu?  Từ  khi  nào?  Nếu  chúng  ta nghĩ rằng cuộc sống dừng lại với việc ngừng thở, thế thì cuộc sống phải bắt đầu với việc bắt đầu thở. Cho nên khi đứa trẻ khóc lần đầu tiên sau khi sinh và lấy hơi thở đầu tiên thì tiếng khóc của nó làm việc như một cú sốc, một cái đẩy để bắt đầu việc thở của nó, tim đập, bây giờ bộ máy  bắt  đầu  vận  hành.  Khi  đứa  trẻ  cất  tiếng  khóc  đầu tiên, đây là việc làm đầu tiên của nó; tiếng khóc đầu tiên của nó là việc làm đầu tiên của nó.

Nhưng  câu  hỏi  là,  liệu  đứa  trẻ  có  tồn  tại  trước  khi khóc  hay  không.  Nếu  nó  không  hiện  hữu,  thế  thì  ai khóc? Nếu nó không hiện hữu, thế thì ai lấy hơi thở đầu tiên?  Nó  đã  hiện  hữu,  bằng  không  điều  này  không  thể xảy ra được. Cho nên điều này, cái tồn tại trước hơi thở đầu tiên là sự hiện hữu của chúng ta; đó là việc hiện diện của chúng ta, đó là linh hồn của chúng ta.

Căng  điều  đó  sang  phía  bên  kia  nữa.  Trong  trường hợp thứ nhất các nhà sinh lí học có thể đồng ý với tôi về hiện  tượng  này  -  rằng  nếu  không  ai  đã  hiện  diện  trước hơi  thở  đầu  tiên,  thế  thì  ai  là  người  thở  lần  đầu  tiên? Nhưng  ở  phía  bên  kia,  các  nhà  sinh  lí  học  sẽ  cảm  thấy nhiều vấn đề hơn khi tôi nói rằng khi việc thở dừng lại, cái đã hiện diện trước hơi thở đầu tiên sẽ vẫn hiện diện về sau. Nó không liên quan tới việc dừng thở, nó đã tồn tại  hoàn  hảo  trước  việc  thở,  cho  nên  nó  có  thể  tồn  tại hoàn hảo sau khi việc thở đã dừng lại.

Bạn sẽ dễ dàng hiểu luận cứ thứ nhất: Ai sẽ thở nếu ai  đó  đã  không  hiện  diện?  Luận  cứ  thứ  hai  là  còn  quan trọng  hơn  nhiều:  Ai  là  người  buông  bỏ  việc  thở  nếu không  có  sự  hiện  hữu  bên  trong,  khác  hơn  việc  thở? Nhưng  luận  cứ  thứ  hai  không  thể  được  hiểu  dễ  dàng. Nếu  luận  cứ  thứ  nhất  được  hiểu,  không  có  khó  khăn  gì trong việc hiểu luận cứ thứ hai.

Cho  nên  chúng  ta  làm  rõ  một  phân  loại:  có  những điều  chúng  ta  làm.  Đây  là  lí  do  tại  sao  một  người  càng làm nhiều, người đó càng trở thành một bản ngã lớn hơn. Thế thì người ta có thể nói rằng những người lười biếng được ân huệ, bởi vì không có nhiều 'việc làm' quanh họ để  qua  đó  họ  có  thể  xây  dựng  nên  bản  ngã  của  mình. Dầu vậy tâm trí con người cũng rất thủ đoạn: họ có thể coi lười biếng của mình là một loại việc làm. Họ có thể nói, "Chúng ta đang trong hành động của việc thảnh thơi hay không làm.”

Bất  kì  điều  gì  chúng  ta  làm,  chúng  ta  đều  dùng  nó chỉ  để  làm  nâng  cao  bản  ngã  của  mình.  Bất  kì  điều  gì chúng  ta  làm,  chúng  ta  đều  làm  mạnh  thêm  cho  cái  tôi của  mình.  Cái  tôi  của  chúng  ta  là  tổng  số  của  việc  làm của chúng ta - tổng cộng. Đó là lí do tại sao bản ngã lại cứ  tăng  lên  hàng  ngày.  Bởi  vì  điều  này  mà  trẻ  con  thì đơn  giản  còn  người già lại  phức  tạp.  Điều  đó  không  có mối  quan  hệ  khác  với  tuổi  tác  ngoại  trừ  nhân  tố  này, rằng bản ngã đã có thời gian để trở nên mạnh hơn trong người  già.  Đó  là  lí  do  tại  sao  người  già  có  thể  dễ  dàng trở nên cáu bẳn, giận dữ và khó tính. Điều này xảy ra tự nhiên;  trẻ  con  ngày  nay  cũng  sẽ  chứng  tỏ  là  giống  như ngày mai, chúng cũng sẽ trở thành giống như thế này.

Có  lí  do  cho  điều  đó,  nhưng  nó  chẳng  liên  quan  gì tới  tuổi  cả,  nó  liên  quan  tới  việc  làm  vẫn  cứ  tăng  lên hàng  ngày.  Người  già  đã  làm  quá  nhiều.  Đó  là  lí  do  tại sao  người  già  bao  giờ cũng  nói  về việc làm của mình  - tôi đã làm cái này, tôi đã làm cái nọ. Trẻ con có thể nói được  gì  về  điều  này?  Chúng  còn  chưa  làm  cái  gì  cả. Ngay  bây  giờ  chúng  chỉ  tồn  tại;  chúng  thở,  động  đậy chân tay - điều này không thể tạo ra nhiều bản ngã được. Cho  nên  trẻ  con  trông  đơn  giản  và  lí  do  cho  tính  đơn giản  của  chúng  là  ở  chỗ  chúng  chưa  có  cơ  hội  nào  để phát triển bản ngã của mình.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này nói rằng khi người già trở thành như trẻ thơ thì đó là việc nở hoa tối thượng. Vậy mà thông thường thì tình huống hoàn toàn đối lập: trẻ  con  trở  thành  giống  người  già  còn  người  già  không hành xử như trẻ con. Nếu người già mà như trẻ con, đấy là  việc  nở  hoa  tối  thượng;  nếu  trẻ  con  trở  thành  giống người già, đấy là tổn thất tối thượng, sụp đổ tối thượng. Nhưng đấy lại là điều đang xảy ra.

Tất  cả  chúng  ta  đều  cố  gắng  giúp  cho  đứa  trẻ  phát triển  bản  ngã  của  nó;  đứa  trẻ  cũng  cố  gắng  làm  cùng điều này. Đôi khi đứa trẻ lại những nỗ lực nhiều tới mức không thể nào hiểu nổi, nhưng nếu bạn đi sâu vào trong nó thì bạn sẽ hiểu.

Một  hôm  tôi  đi  qua  một  trạm  bưu  điện  và  tôi  thấy một  cậu  nhỏ  hút  thuốc  lá,  một  đứa  bé  rất  nhỏ.  Nó  đeo râu giả đáng một hay hai đồng. Mặt trời còn chưa lên - lúc  đó  nó  mới  sắp  lên  thôi,  và  chúng  tôi  có  mỗi  mình trên đường. Khi nó thấy tôi, nó lẩn trốn vào sau gốc cây. Tôi đi theo nó, và khi tôi nói với nó, nó nhanh chóng dụi tắt điếu thuốc lá và tháo râu giả ra. Tôi tới gặp bố nó và thấy rằng đứa bé này chỉ đang cố gắng bắt chước anh ta - anh  ta  đeo  râu  và  hút  thuốc  lá.  Cho  nên  đứa  bé  đáng thương  này  đã  cố  gắng  tận  hưởng  làm  người  lớn.  Và việc bắt chước bố cách đi của bố nó cũng đáng nhìn - hút thuốc và bước đi, và đeo râu!

Các ông bố đều thuyết giảng cho con mình đừng hút thuốc, nhưng họ không biết rằng thuốc lá không chỉ tạo ra việc hút thuốc, nó còn tạo ra bản ngã nữa. Thuốc lá đã trở thành biểu tượng của người lớn - chỉ người lớn mới hút thuốc! Nó là biểu tượng rằng duy nhất người lớn mới có thể hút thuốc. Nếu đứa trẻ hút thuốc, mọi người nói, "Không phải tuổi cháu - trước hết là người lớn đi, thế thì cháu có thể hút thuốc." Cho nên đứa trẻ nghĩ, "Nếu hút thuốc là biểu tượng cho người lớn, hại gì trong việc hút thuốc? Nó sẽ chỉ gây ra chút ít ho, chút ít rắc rối, vài giọt nước  mắt  trong  mắt.  Mình  sẽ  quen  với  điều  đó,  và  với chút ít thực hành điều đó sẽ ổn thoả.”

Cho nên trẻ con đang cố gắng bắt chước người lớn; bản ngã đang cố gắng diễn đạt nó. Nó sẽ phát triển và nó sẽ  bành  trướng.  Việc  làm  của  chúng  ta  là  bản  ngã  của mình, sự hiện hữu của chúng ta là linh hồn của mình.

‘Hiện hữu’ nghĩa là cái chúng ta đã là, cái người ta không phải tạo ra. Chúng ta đã chẳng làm gì cả để đạt tới nó hay tạo ra nó. Làm sao chúng ta có thể làm cái gì cho nó được? Hiện hữu đứng trước mọi việc làm của chúng ta.

Bây giờ chúng ta sẽ bắt đầu nói về cái ta có nghĩa là sự hiện hữu, có nghĩa là hiện hữu. Chúng ta sẽ phải diễn đạt  nó  theo  cách  phủ  định,  bằng  không  thì  chúng  ta  sẽ không  có  khả  năng  hiểu  nó.  Chúng  ta  chỉ  hiểu  cái  tôi nói, "Đây là nhà của tôi. Đây là cửa hàng của tôi. Đây là vị trí của tôi.”

Cố  hiểu  điều  đó.  Cái  'của  tôi'  càng  lớn  thì  cái  tôi càng  lớn.  Đó  là  lí  do  tại  sao  cái  tôi  trong  người  nào  đó nói  đây  là  quốc  gia  của  tôi,  đây  là  tôn  giáo  của  tôi,  lại trở thành thậm chí lớn hơn. Bạn có một mảnh đất nhỏ - thế thì chắc chắn bạn không thể có cái tôi khổng lồ được. Làm  sao  bạn  có  thể  được?  Người  khác  có  mảnh  đất  to hơn,  và  vậy  mà  người  khác  lại  nói  có  cả  một  đất  nước, cả quốc gia; chắc chắn cái tôi của người đó là lớn nhất.

Bành trướng của cái 'của tôi' là bành trướng của việc làm, của quyền sở hữu; cái tôi cũng phát triển cùng điều đó. Cho nên khi của cải của bạn bị đánh cắp, không chỉ là của cải bạn bị đánh cắp, cái gì đó của bạn cũng bị lấy đi nữa. Bạn đã bị cướp và điều đó được cảm thấy như là linh hồn của bạn đã ra đi. Cảm giác này của việc bị cướp không  chỉ  có  liên  quan  tới  của  cải  của  bạn,  nó  có  liên quan  tới  bạn  bởi  vì  bây  giờ  cái  'của  tôi'  của  bạn  đã  bị giảm  bớt  cùng  nó.  Cái  'của tôi'  của bạn  đã  bị xén  tỉa đi cùng với của cải của bạn; một lượng cái tôi của bạn cũng đã chết đi cùng nó.

Cái tôi giả tạo của chúng ta có liên quan tới cái 'của tôi'. 'Của tôi' là đế quốc, vương quốc mà trong đó cái tôi sống. Dùng biểu tượng về ngọn đèn, nó là dầu, chất đốt của 'cái tôi' giữ cho ngọn bấc của cái tôi cháy. Nếu năng lượng được trao cho 'của tôi' mà cạn đi, ngọn lửa của cái tôi sẽ tắt.

Chắc chắn, việc thảo luận về cái ta khác sẽ phải bắt đầu bằng sự phủ nhận.

Ta không là mười giác quan.

Quên của cải đi - nó là bên ngoài; quên danh tiếng đi

- nó là bên ngoài.

Các  giác  quan  là  rất  sâu  và  bên  trong,  vậy  mà:  Ta không  là  mười  giác  quan.  Giác  quan  bằng  cách  nào  đó vẫn là bên ngoài.

Ta không là trí tuệ.

Trí tuệ thậm chí còn sâu hơn. Ta không là tâm trí.

Ta  là  cái  gì  đó  mà  đơn  giản  chưa  bao  giờ  được  tạo ra: ta không sinh.

Ta không là thân thể. Và điều cuối cùng:

Ta thậm chí không là bản ngã vĩnh hằng.

Chúng ta đã thảo luận về một kiểu cái tôi, bản ngã. Bản ngã này không phải vĩnh hằng, nó chỉ tới rồi đi, nó hình  thành  và  nó  tan  biến.  Câu  cuối  này  trong  lời  kinh này là tuyệt diệu. Bản ngã thứ nhất là tạm thời, nó biến mất,  cho  nên  chúng  ta  thường  ao  ước  phá  huỷ  bản  ngã tạm thời này chỉ để cho chúng ta có thể đạt tới bản ngã vĩnh hằng nào đó.

Các  nhà  lãnh  đạo  tôn  giáo  thuyết  giảng  cho  mọi người vứt bỏ bản ngã tạm thời này bởi vì nó là chốc lát. Điều rất thú vị là họ nói, "Vứt bỏ bản ngã này đi, nó là nhất  thời,  đạt  tới  linh  hồn  cái  không  bao  giờ  có  thể  bị huỷ diệt.”

Tham lam nảy sinh trong tâm trí chúng ta và chúng ta nghĩ, “Điều này vĩ đại đây! Thế thì chúng ta sẽ đạt tới bản  ngã  vĩnh  hằng.  Chúng  ta  vứt  bỏ  bản  ngã  tạm  thời này đi, nó sẽ bị bỏ lại đằng sau, nó là nhỏ bé; nếu mình vứt bỏ bản ngã này thì mình sẽ đạt tới bản ngã kia.”

Người mà trong tâm trí mình tham lam này xuất hiện sẽ không bao giờ có khả năng vươn lên trên bản ngã. Do đó hiền nhân này đưa ra một lời kinh rất cách mạng. Ông

ấy nói: Ta thậm chí không là bản ngã vĩnh hằng.

Đừng  nghĩ  rằng  có  một  cái  tôi  mà  sẽ  còn  lại  mãi mãi, cái tôi bao giờ cũng là nhất thời; không có gì giống như  cái  tôi  vĩnh  hằng  cả.  Cái  tôi  tan  biến,  trở  thành  cái không, và không bản ngã thuộc bất kì loại nào còn lại cả.

Nhưng  tâm  trí  tham  lam  của  chúng  ta  là  tâm  trí  bị ám ảnh bởi bản ngã. Chúng ta cảm nhận linh hồn chẳng là  gì  ngoài  một  loại  trạng  thái  thuần  khiết  của  bản  ngã. Khi  chúng  ta  nói  'linh  hồn',  chúng  ta  thấy  nó  như  có nghĩa bản ngã vĩnh hằng - rằng cái bản ngã nhỏ sẽ bị vứt bỏ nhưng cái tôi bên trong thực sự sẽ không bao giờ bị mất. Hiền nhân này nói không có cái tôi như vậy ở bên trong,  và  chỉ  khi  bạn  đi  tới  nhận  ra  điều  này,  bạn  mới biết cái bên trong.

Ta thậm chí không là bản ngã vĩnh hằng.

Lời  kinh  này  tương  tự  như  từ  của  Phật  anatta,  ‘vô ngã’. Phật hay nói không có cái ngã (ta), chỉ có 'vô ngã'. Đó là lí do tại sao sự việc lại trở thành rất khó cho Phật để phát triển gốc rễ ở Ấn Độ. Khái niệm của Phật có thể đã  không  có  sức  hấp  dẫn  sâu  sắc  cho  mọi  người  bởi  vì ông ấy đã không gợi ra bất kì tham lam nào.

Nghe Mahavira bạn có thể trở nên tham lam, cho dù ông ấy đã không chủ  định điều  đó. Mahavira nói, “Bạn sẽ  trong  moksha,  bạn  sẽ  trong  trạng  thái  của  tâm  thức thuần  khiết,  thức  tỉnh.”  Và  người  nghe  nghĩ,  “Vậy  thì mình  sẽ  vẫn  ở  lại  đó.”  Cái  gì  đó  đã  đi  sai  ở  đây  giữa Mahavira và người nghe. Mahavira nói, “Bạn sẽ vẫn còn thuần  khiết,  thức  tỉnh  và  vĩnh  hằng,”  còn  người  nghe chẳng có ý tưởng gì về 'bạn' mà Mahavira đang nói tới là cái  nào.  Người  đó  nghĩ,  “Điều  đó  thực  vĩ  đại!  Cho  nên mình sẽ ở đó, mình sẽ tồn tại.”

Nhưng người đang nói lại không là gì khác hơn cái tôi  mà  người  đó  đã  tích  luỹ.  Người  đó  nói,  "Chẳng  hại gì,  thế  thì  chẳng  có  gì  phải  lo  nghĩ  cả.  Cho  dù  cái  nhà này  có  bị  bỏ  lại  đằng  sau  thì  cũng  không  có  vấn  đề  gì, cho dù tiền bạc này bị bỏ lại đằng sau thì cũng không có vấn đề gì, mình sẽ vẫn có đó.” Và cái tôi này lại không là gì khác hơn là tổng của chính những thứ này.

Phật  nói,  “Các  ông  sẽ  chẳng  còn  lại  gì  hết  cả.  Mọi thứ khác có thể còn lại, nhưng không phải các ông.”

Người tham lam không thể nào chấp nhận được phát biểu  này.  Người  đó  sẽ  nói,  “Thế  thì  còn  có  ích  gì?  Sao tôi lại phải mất mọi thứ mà chẳng thu được cái gì? Cái gì sai trong bản ngã tạm thời?”

Và bạn nói, “Bởi vì niềm vui này là tạm thời.”

Thế  rồi  người  đó  nói,  “Thôi  được,  nếu  có  niềm  vui vĩnh hằng nào đó, tôi có thể liều.”

Nhưng thế rồi bạn nói, “Không có cả niềm vui vĩnh hằng nữa.”

“Thế thì tôi có thể cứ tận hưởng những niềm vui tạm thời này.”

Người  tham  lam  nói,  “Tôi  chấp  nhận  rằng  bản  ngã này  là  khổ,  nó  là  đau  đớn,  tôi  đau  khổ  -  nhưng  tôi  sẽ được gì nếu tôi bỏ nó?”

Nếu  cái  gì  đó  lớn  hơn  có  thể  được  đạt  tới,  tâm  trí kinh  doanh  của  chúng  ta  đồng  ý.  Chúng  ta  sướng  với thoả thuận trao đổi đó. Đầu tư này không phải là đầu tư lỗ - bỏ đi cái bé mà thu về nhiều hơn; bỏ đi cái tạm thời và  thu  về  cái  vĩnh  hằng;  giọt  nước  biến  mất  mà  lại  thu được đại dương. Hại gì? Cái gì sai trong nó? Lòng tham của chúng ta nói, “Toán học là rõ ràng, có thể chấp nhận rủi ro được.”

Nhưng  Phật  nói,  “Không,  không  có  cái  ta,  cái  ta không tồn tại. Không có linh hồn bên trong ông, ông chỉ là bản ngã. Và bản ngã chỉ là đau khổ, do đó bỏ bản ngã đi.  Đừng  hỏi  ta  sẽ  đạt  được  gì.  Chẳng  cái  gì  đạt  được cả.”

Cho  nên  người  tìm  kiếm  nghĩ,  “Thế  thì  mình  sẽ  cứ bám chặt với cái mình có vậy.”

Hậu quả là Phật đã không thể được mọi người hiểu, bởi  vì  ông  ấy  đã  không  dùng  ngôn  ngữ  của  tham  lam. Phật  có  thể  là  người  duy  nhất  trên  thế  giới  này  không dùng ngôn ngữ của tham lam. Hiền nhân này cũng đang nói cùng điều đó. Ông ấy nói: ta thậm chí không là bản ngã  vĩnh  hằng  -  ta  không  tồn  tại  cho  dù  nói  tôi.  Đây  là phủ nhận tuyệt đối

Ta không là mười giác quan.

Nhưng bạn có hiểu ý nghĩa của điều này không? Bạn có  thể  không  hiểu  thấu  nó  có  nghĩa  là  gì:  Ta  không  là mười  giác  quan.  Bạn  đã  bao  giờ  có  kinh  nghiệm  mà không  có  giác  quan  không?  Bất  kì  điều  gì  bạn  đã  biết, bạn đều biết qua mười giác quan này. Tưởng tượng: Ta không là mười giác quan.

Điều  đó  nghĩa  là  mọi  kinh  nghiệm  của  bạn  đều  bị mất,  bạn  bị  bỏ  lại  trắng  tay,  chẳng  còn  lại  cái  gì.  Tình yêu  bạn  đã  biết,  kính  trọng  bạn  đã  biết,  sỉ  nhục  bạn  đã nhận, hoa bạn đã thấy, cái đẹp bạn đã kinh nghiệm qua mắt, âm nhạc bạn đã nghe qua tai, hương thơm, mọi thứ đều sẽ mất; cái chạm này - mọi thứ sẽ tan biến. Bạn sẽ có cái gì còn lại?

Khi hiền nhân này nói: Ta không là mười giác quan, ông ấy ngụ ý rằng bất kì kinh nghiệm gì của mười giác quan mà bạn đã tích luỹ thì bạn đều không là những cái đó. Thế thì bạn là hoàn toàn trống rỗng, chỉ bình bát xin ăn còn lại mà không có gì trong bình bát cả, bởi vì mọi thứ đã được đặt vào trong nó bởi mười giác quan.

Điều  đó  cũng  giống  như  dòng  sông  Hằng  nói,  “Ta không là những con sông kia đã hội nhập với ta.” Rắc rối mà  sông  Hằng  sẽ  phải  đối  diện  thì  chúng  ta  cũng  phải đối  diện.  Sông  Hằng  là  gì  nếu  không  có  chúng?  -  nó  là sự  trộn  lẫn  của  tất  cả  các  con  sông  và  nhánh  sông  hội nhập  lại  với  nhau.  Nếu  như  sông  Hằng  mà  nói,  “Bất  kì con  sông  nào  đã  hội  nhập  vào  ta,  ta  đều  không  phải  là những  sông  đó.  Tất  cả  nước  đã  tuôn  chảy  trong  ta  đều không phải là ta" - thế thì sông Hằng có còn là con sông nữa không? Chỉ sa mạc khô cằn sẽ còn lại.

Chúng ta cũng là tổng số của những con sông đó mà các  giác  quan  đã  đem  lại  cho  chúng  ta.  Mọi  giác  quan đều  đã  đóng  góp  cho  luồng  vui  thích  trong  ta.  Mắt  đã đem tới việc nhìn, tai đã đem tới việc nghe, lưỡi đã đem tới việc nếm. Chúng ta là tổng số của tất cả những điều này.  Loại  bỏ  những  giác  quan  này  từng  cái  một  -  cuộc hành  trình  được  thực  hiện  bằng  chân  bạn,  những  thành tựu của tay bạn, những phát biểu của bạn được thực hiện qua lời bạn và được nghe bằng tai bạn. Nếu tất cả mà bị loại bỏ đi, cái gì sẽ còn lại bên trong? Và hiền nhân này nói:  Ta  không  là  mười  giác  quan.  Cho  nên  bạn  có  thể nghĩ: "Chẳng cái gì có thể còn lại - nhưng cho dù thế thì vẫn có đủ trí tuệ còn lại để biết rằng không cái gì còn lại cả." Nhưng thế rồi hiền nhân này nói;

Ta không là trí tuệ.

Tại sao? Đây là một phát biểu rất đáng ngạc nhiên: Ta không là trí tuệ. Việc phủ nhận mọi thứ khác là còn hiểu  được.  Không  có  nhiều  vấn  đề trong  việc phủ  nhận các giác quan bởi vì chúng là một phần của thân thể vật lí, nhưng trí tuệ - ý nghĩ và tâm trí - được bắt rễ sâu sắc.

Thực tế, trí tuệ được sinh ra từ cuộc đấu tranh giữa tâm thức bên trong và thế giới bên ngoài. Đó là lí do tại sao nếu bạn không có thách thức trong cuộc đời mình thì trí thông minh của bạn sẽ không nở hoa. Do đó, con của nhà  giầu  vẫn  còn  không  thông  minh,  không  có  thách thức để đánh thức trí thông minh của họ và không có cơ hội nào cho sáng tạo và diễn đạt của nó.

Tưởng tượng rằng bạn lập tức có được bất kì cái gì bạn  muốn.  Chẳng  hạn,  tưởng  tượng  rằng  một  ngày  nào đó  chúng  ta  có  thể  tạo  ra  một  kalpa-vriksha,  cây  thoả ước  huyền  thoại  trên  trái  đất  -  mà  con  người  đang  cố gắng, con người đang cố gắng vất vả - người ngồi dưới gốc  cây  đó  có  thông  minh  nào  không?  Cứ  tạo  ra  một điều  ước,  và  bạn  lập  tức  có  ngay  điều  mình  muốn  mà chẳng  phải  tranh  đấu,  chẳng  một  thách  thức  nào  -  bạn cần gì thông minh? Cho nên thông minh cũng giống như việc mài sắc lưỡi kiếm. Sự sắc bén của lưỡi kiếm là do cọ xát. Nếu không có cọ xát vào lưỡi kiếm, nó không thể có cạnh sắc được. Cho  nên  người  ta  có  thể  có  thông  minh  bên  trong, nhưng nó chỉ phát triển và biểu  lộ sau khi có tranh đấu bên  ngoài.  Đó  là  lí  do  tại  sao  người  thông  minh  được sinh  ra  trong  thời  tranh  đấu;  khi  cuộc đấu  tranh  qua  rồi họ  biến  mất.  Bạn  càng  có  nhiều  thách  thức  trong  cuộc sống, bạn sẽ càng có sắc bén hơn, và nếu không có thách thức nào cả, sắc bén bị mất.

Ngày nay, nếu người Mĩ trẻ đang bỏ trường học, cao đẳng  và  đại  học,  lí  do  duy  nhất  là  ở  chỗ  họ  không  cần chúng;  tất  cả  những  thuận  tiện  và  thoải  mái  của  cuộc sống  đều  sẵn  có  đấy.  Để  có  được  những  thoải  mái  này học  sinh  thường  phải  mài  sắc  trí  thông  minh  của  mình, để học hành chống đối lại những cái bất tiện, làm bài tập về nhà dưới ánh đèn của cột đèn trên phố. Ngày nay họ tất cả đều giống như kẻ ngốc. Ngày nay nhiều học sinh Mĩ  đang  nói,  "Phỏng  có  ích  gì  mà  tới  trường  đại  học? Phỏng có ích gì mà nghiên cứu?"

Cũng  không  có  gì  đáng  ngạc  nhiên  nếu  trong  năm mươi năm tới các đại học Mĩ ngày càng trống rỗng hơn - và họ có những đại học tốt nhất. Đây là điều đặc biệt kì lạ của con người. Trong thực tế cuộc tranh đấu đang mất đi, thách thức đang mất đi.

Ngày  nay,  Mĩ  có  những  phương  tiện  tốt  nhất  cho việc phát triển trí tuệ, nhưng mức độ trí tuệ riêng của Mĩ lại không phát triển lên. Phần lớn trí tuệ của nó đã được vay  mượn  từ  các  quốc  gia  khác.  Mĩ  có  thể  mua  nó, nhưng  được  bao  lâu?  Tình  huống  này  nay  đang  tạo  ra vấn đề cho các quốc gia khác, và nhiều quốc gia ở châu Âu đã bắt đầu tạo ra các qui chế không cho phép những người  thông  minh  của  mình  được  di  cư  sang  Mĩ  bởi  vì điều  đó  đang  tạo  ra  việc  chảy  não.  Người  thông  minh được sinh ra ở bất kì đâu chẳng chóng thì chầy đều kết thúc ở Mĩ; điều đó trở thành không thể tránh khỏi bởi vì phần lớn các quốc gia đều không thể cung cấp được các tiện  nghi  cho  công  việc  hàn  lâm  mà  cũng  không  cung cấp được tiền bạc, uy tín, phòng thí nghiệm - chẳng cái nào  trong  điều  đó  -  như  Mĩ  có  thể  cung  cấp.  Cho  nên việc  chảy  não  cứ  xảy  ra ở mọi  nước;  trí  thông  minh  cứ tuột đi khỏi các quốc gia khác theo một cách tinh tế.

Cũng như đã có thời trong quá khứ khi của cải trên khắp thế giới đã được hút về London, bây giờ mọi thông minh  đang  bị  kéo  về  New  York.  Và  việc  khai  thác  của cải  là  vấn  đề  tầm  thường,  không  phải  là  chuyện  lớn, nhưng trí thông minh bây giờ bị hút đi thì lại là vấn  đề quan  trọng.  Và  Mĩ  có  thể  sống  trên  trí  thông  minh  vay mượn  được  bao  lâu?  Mĩ  có  thể  hấp  dẫn  những  người thông minh từ Ấn Độ hay từ Anh và vân vân, nhưng thế thì con cái họ nhất định sẽ từ chối vào các đại học. Khi không có tranh đấu, thông minh không phát triển.

Cho nên hiền nhân này nói: Ta không là trí tuệ, bởi vì  trí  tuệ  nữa  cũng  là  bên  ngoài,  trí  tuệ  nữa  cũng  phát triển  từ  cuộc  tranh  đấu  bên  ngoài.  “Không,”  hiền  nhân này  nói,  “Ta  cũng  không  là  sự  sắc  bén  này  vốn  tới  từ cuộc tranh đấu bên ngoài.”

Ta không là tâm trí.

Sau rốt, chúng ta suy tưởng về cái gì? Chúng ta chỉ suy tưởng về đối tượng nào đó trong thế giới bên ngoài khi nó trở thành có giá trị cho chúng ta. Chúng ta nghĩ, chúng ta suy tư, chúng ta nghiền ngẫm. Trí  tuệ  là  hệ  thống  logic  đó  làm  sắc  cho  nhân  cách của con người và làm cho con người hiệu quả hơn trong cuộc đấu tranh trên thế giới. Và tâm trí có nghĩa là khả năng để suy tư, suy nghĩ và nghiền ngẫm, điều cho con người lối vào và khả năng ngẫm nghĩ về cái trừu tượng, cái không biểu lộ.

Cố  hiểu  điều  đó  như  thế  này:  nếu  bạn  biết  hay  đã thấy trò chơi cờ vua, bạn sẽ biết rằng người có thể hình dung ít nhất năm bước đi trước sẽ trở thành kì thủ tài ba. Người đó phải tưởng tượng trước: "Mình sẽ đi cách này, nước đáp lại sẽ là thế này, nước đáp lại của đối thủ mình sẽ là thế này, và thế thì đây sẽ là nước đi của người kia; thế thì mình sẽ đi theo cách này và đối thủ của mình sẽ đi như thế này.”

Một người được coi là chuyên gia tới mức độ nào đó là người có thể suy tư trước theo cách này. Dầu là những nước đi này còn chưa được tiến hành, và những nước đi đó còn chưa được gặp phải, bởi vì chúng còn chưa được tạo ra ở phía bên kia. Khả năng lập kế hoạch trước được gọi là suy tính trước. Nhưng ngay cả điều đó cũng là bên ngoài,  việc  tính  toán  các  nước  đi  bên  ngoài  -  nó  không liên quan tới cái bên trong.

Khi đứa bé được sinh ra, nó không có trí tuệ lẫn tâm trí,  chỉ  có  tiềm  năng.  Thế  rồi  tiềm  năng  trở  thành  thực tại. Cách thức nó trở thành thực tại lại tuỳ thuộc vào cơ hội, hoàn cảnh.

Chúng ta không là cái nào trong những cái này. Thế thì chúng ta là cái gì? Thế thì cái gì là ý nghĩa của của sự tồn  tại  của  chúng  ta?  Đây  chỉ  là  việc  phủ  định  -  không cái này, không cái này, không cái này, không cái này.

Ta hiện hữu không prana, hơi thở sống của cuộc sống.

Ta hiện hữu không tâm trí.

Ta bao giờ cũng là tự tính thuần khiết .

Ta bao giờ cũng là nhân chứng bên ngoài trí tuệ.

Ta là bản thân tâm thức vĩnh hằng. Về điều này không có hoài nghi.

“Ta  chưa  hề  sinh,  bao  giờ  cũng  không  có  hơi  thở sống của cuộc sống, và không có tâm trí....” Tôi mới bảo bạn, hơi thở sống của cuộc sống là cái bắt đầu ngay khi đứa trẻ thở. Đây là cách yoga đi tìm các kĩ thuật làm cho người ta có khả năng sống chỉ như đứa trẻ có thể tồn tại mà không thở. Tại sao phải có vấn đề kiểm soát việc thở của chúng ta theo cách chúng ta có thể tồn tại mà không thở? Yoga đã tìm ra những kĩ thuật như vậy, và từ hiểu biết của nó rằng, như đứa trẻ có thể tồn tại không thở thì chúng   ta   cũng   nên   có   khả  năng   làm   như   vậy,   một phương pháp công phu đã được tạo ra.

Yoga đã làm nhiều công việc về pranayoga,  kỉ luật của hơi thở sống, và với việc thở ra rất, rất chậm cố gắng đem nó về trạng thái trung lập trong đó đứa trẻ ở trước hơi thở đầu tiên của nó, hay trong đó nó sẽ theo sau hơi thở cuối cùng của nó.

Có một nhà yogi ở Nam Ấn Độ tên là Brahmayogi. Bỗng nhiên, vào năm 1930, tên ông ấy lan khắp thế giới, bởi vì ông ấy có thể dừng việc thở của mình trong mười phút. Khi ông ấy làm buổi trình diễn đầu tiên của mình tại Đại học Calcutta thì mười bác sĩ, những bộ óc y học thông  minh  nhất  của  Đại  học  Calcutta,  đã  tụ  tập  quanh ông  ấy.  Brahmayogi  đã  bảo  họ  viết  giấy  xác  nhận  cái chết  cho  ông  ấy  trong  trường  hợp  ông  ấy  được  coi  là chết trong quá trình thực nghiệm. Tất cả mười bác sĩ đều kí  giấy  xác  nhận  cái  chết  của  ông  ấy  khi  việc  thở  của ông ấy đã dừng lại bởi vì tất cả các triệu chứng của cái chết đều rõ ràng, theo y học.

Nhưng  sau  mười  phút  nhà  yoga  này  quay  lại  cuộc sống. Khi ông ấy gập tờ giấy xác nhận và đút vào túi thì các  bác  sĩ  yêu  cầu  ông  ấy  trả  lại  tờ  xác  nhận  và  nói, “Ông định kiện chúng tôi, đưa chúng tôi ra toà sao? Nếu vậy, chúng tôi sẽ bị rắc rối lớn.”

Mười bác sĩ này đã xác nhận rằng con người này đã chết.   Nhưng   việc   thở   của   ông   ấy   phục   hồi   lại. Brahmayogi hay nói, “Tôi đưa việc thở tới điểm nơi nó ở trong  đứa  trẻ  ngay  trước  khi  sinh,  cho  tới  khoảnh  khắc trước  khi  sinh.  Chậm  dần  lại,  ngày  một  chậm  hơn  nữa, việc  thở  đi  tới  điểm  dừng,  và  cùng  với  việc  dừng  này, nhịp tim và mạch cũng dừng lại.”

Nhưng  linh  hồn  vẫn  có  đó,  bằng  không  thì  ai  quay lại?  Con  người  này  đã  quay  lại.  Ông  ấy  đã  thực  hiện thực nghiệm này tại Rangoon và tại Oxford nữa.

Các bác sĩ bảo ông ấy, “Nếu ông đúng và chúng tôi đã không bị gạt theo cách nào đó, chúng tôi sẽ phải thay đổi  định  nghĩa  của  mình  về  cái  chết.  Mãi  cho  tới  nay chúng  tôi  đã  xác  nhận  một  người  là  chết  nếu  người  đó biểu  lộ  tất  cả  các  triệu  chứng  lâm  sàng  của  cái  chết. Chúng  tôi  đã  xác  nhận  nhiều  người  là  chết;  bây  giờ chúng tôi không thể biết được bao nhiêu người trong số họ là thực sự chết hay không. Bây giờ dường như không còn có cách để kiểm tra kép về nó!”

Chân  lí  là  ở  chỗ  không  người  nào  trong  số  họ  chết cả. Nếu chúng ta lấy ý nghĩa của cái chết như việc triệt tiêu, không ai trong số họ bị triệt tiêu cả. Định nghĩa duy nhất  về  cái  chết  mà  chúng  ta  có  là  ở  chỗ  cái  máy  được dùng    để    thở    không    còn    có    khả    năng    thở    nữa. Brahmayogi  đang  làm  điều  đó  theo  cách  khác;  cái  máy này  còn  có  khả  năng  nhưng  ông  ấy  không  thở  gì  nữa. Người chết là ở tình huống đối lập: người đó muốn thở nhưng cái máy không còn khả năng nữa. Nếu một trong hai điều trên bị thiếu, việc thở sẽ dừng: hoặc là cái máy trở nên không có khả năng, hoặc người đó không muốn thở.

Trong những khoảnh khắc ngắn ngủi, chúng ta cũng dừng thở - bất kì ai đều có thể làm điều này. Nhưng nếu chúng  ta  có  thể  dừng  thở  dù  chỉ  một  khoảnh  khắc,  với khoảnh khắc đó chúng ta đã xoay xở được không cần hơi thở sống. Và nếu chúng ta có thể xoay xở không cần nó cho dù là một khoảnh khắc, chúng ta có thể xoay xở cho mười khoảnh khắc; đó không phải là điều lớn. Thế thì nó chỉ là vấn đề công phu.

Không hơi thở sống ... không tâm trí.

Chúng ta hiện hữu, ngay cả khi chúng ta không nghĩ. Ngay  cả  trong  giấc  ngủ  sâu,  khi  tất  cả  các  ý  nghĩ  biến mất và mơ biến mất, chúng ta vẫn hiện hữu.

Bây giờ các nhà khoa học nói rằng cho dù họ có lấy ra  toàn  bộ  bộ  não  của  con  người  thì  sự  hiện  hữu  của người  đó  vẫn  không  bị  phá  huỷ,  người  đó  vẫn  có  đó. Tâm trí không phải là bản chất để tồn tại. Trong thực tế chúng ta phải ngủ hàng ngày bởi vì chúng ta bị mệt mỏi với tâm trí tới mức cần phải bỏ nó lại đằng sau một chốc, bằng không thì chúng ta cảm thấy già lão và cũ mèn.

Ta không là tâm trí...

Ta là nhân chứng bên ngoài trí tuệ.

Người  ta  có  thể  cố  gắng  là  nhân  chứng  bằng  việc dùng tâm trí. Bất ki khi nào bạn đang thực hành là nhân chứng,  bạn  đều  đang  làm  như  vậy  về  mặt  trí  tuệ.  Bạn nói,  "Tôi  sẽ  vẫn  còn  là  nhân  chứng,  tôi  sẽ  cố  gắng  là nhân chứng.”

Mọi  nỗ  lực,  mọi  cố  gắng  đều  thuộc  vào  tâm  trí. Không  ai  có  thể  là  nhân  chứng  qua  tâm  trí  được;  việc chứng kiến chỉ có thể khi tâm trí tan biến. Tâm trí không bao giờ có thể trở thành nhân chứng được. Cố hiểu điều đó thật cẩn thận.

Tâm trí không thể còn lại mà không có đánh giá, còn việc chứng kiến có nghĩa là không đánh giá. Việc chứng kiến nghĩa là nếu tôi thấy đoá hoa, tôi vẫn còn chỉ thấy nó; không có ý nghĩ rằng nó là đẹp nảy sinh trong tâm trí tôi mà cũng không có ý nghĩ rằng nó là xấu; không có ý nghĩ nảy sinh rằng nó là hoa hồng mà cũng không ý nghĩ rằng nó là hoa nhài; không có ý nghĩ hái nó nảy sinh mà cũng không có ý nghĩ bỏ nó đấy - tâm trí không len vào giữa. Đoá hoa ở đó và tôi ở đây; không cái gì nảy sinh ở giữa, không sóng ý nghĩ nào len vào giữa. Nó tất cả đều là  trống  rỗng,  hư  không  ở  giữa  -  đoá  hoa  ở  đó  và  tôi  ở đây. Chỉ thế thì tôi mới là nhân chứng.

Nếu bạn tự nói với mình một cách kiêu ngạo, “Thôi được rồi, khoảnh khắc này mình là nhân chứng cho đoá hoa,” ngay cả khi bạn nói điều này thì bạn cũng đang có liên hệ với ý nghĩ này và không liên hệ với đoá hoa. Và nếu  trong  việc  nhìn  đoá  hoa  này  một  chớp  loé  nhỏ  tới trong đó "Nó đẹp thật" - cho dù chưa bằng lời, chỉ là một chớp loé - thì thế nữa tâm trí đã bước vào. Tâm trí không thể nào tồn tại mà không đưa ra đánh giá.

Trong  thực  tế,  chính  chức  năng  của  tâm  trí  là  để đánh  giá.  Bạn  sẽ  phải  đánh  giá  ủng  hộ  hay  chống  đối, bên này hay bên kia. Bạn sẽ phải ở đâu đó - với tâm trí bạn không thể trung lập được. Và bạn chỉ có thể là nhân chứng khi tâm trí dừng làm bất kì cái gì.

Ta là nhân chứng bên ngoài trí tuệ.

Bạn  thấy,  nhưng  bạn  không  nghĩ;  bạn  hiện  hữu, nhưng  bạn  không  tạo  ra  ý  kiến.  Tâm  thức  có  đó  trong tính  toàn  bộ  của  nó,  nhưng  không  hình  bóng  nào  của  ý nghĩ trùm lên nó.

Ta là bản thân tâm thức vĩnh hằng.

Không phải là đôi khi bạn có ý thức và đôi khi bạn vô ý thức; bạn bao giờ cũng là tâm thức.

Với  nỗ  lực  chúng  ta  đôi  khi  có  thể  có  ý  thức  một chốc.  Một  người  chĩa  dao  găm  vào  ngực  bạn  và  bạn  ý thức vào khoảnh khắc đó; thời gian sống của giấc ngủ đi mất trong một khoảnh khắc. Cạnh sắc của lưỡi dao găm đã xuyên qua chiều sâu bóng tối bên trong, vượt lên trên tất  cả  năm  thể,  tất  cả  các  giác  quan  và  mọi  ý  nghĩ,  bạn chỉ là nhân chứng. Có một môn phái các thiền sư ở Nhật Bản dạy thiền qua kiếm thuật. Họ nói thiền không thể nào đạt được nếu kém  hơn  thế  này,  rằng  một  người  lười  và  ngủ  tới  mức chừng  nào  chưa  có  lưỡi  kiếm  sắc  ngay  trước  người  đó thì  không  việc  thiền  nào  có  thể  xảy  ra.  Các  trung  tâm dạy kiếm thuật được gọi là trung tâm thiền. Trên lối vào có viết 'Trung tâm Thiền', nhưng đi vào bên trong bạn sẽ ngạc  nhiên  khi  thấy  rằng  họ  đang  tập  luyện  kiếm.  Bạn thậm chí không thể quan niệm được lưỡi kiếm có thể có liên quan gì với thiền.

Nhật  Bản  đã cho sinh thành một loại  chiến binh rất đặc biệt gọi là samurai - võ sĩ đạo. Một samurai là người lính tổ hợp thiền với lưỡi kiếm.  Không ở đâu khác trên trái  đất  này  có  những  người  lính  như  samurai.  Lính Rajput  ở  Ấn  Độ  cũng  chưa  là  gì  nếu  so  với  những samurai này bởi vì phần bản chất của việc huấn luyện là ở chỗ trí tuệ, tâm trí, phải không có đó khi người này sử dụng  kiếm.  Đây  là  việc  huấn  luyện:  khi  bạn  cầm  lưỡi kiếm trong tay thì tâm trí phải không có đó để can thiệp. Để lưỡi kiếm làm việc của nó mà không có can thiệp của tâm trí.

Khi  hai  samurai  tham  chiến,  thắng  hay  thua  là  rất khó phân định. Lưỡi kiếm đi mà không có can thiệp nào từ tâm trí của họ. Các bậc thầy samurai nói: “Anh lỡ một chuyển động chỉ khi tâm trí anh len vào và đó là lúc anh phạm  sai  lầm,  bởi  vì  đó  là  lúc  anh  trở  nên  vô  ý  thức trong hành động.”

Bạn  đang  trong  một  trận  chiến  ác  liệt,  trong  cuộc đấu kiếm, và bỗng nhiên một ý nghĩa loé lên trong tâm trí bạn rằng vòi nước trong nhà vẫn còn mở; bạn đi mất rồi!  Đó  là  cách  ý  nghĩ  len  vào  -  không  chỉ  trong  đấu kiếm  mà  khi  bạn  đang  ngồi  trong  đền  chùa  để  tôn  thờ hay  thiền.  Bạn  bỏ  lỡ  khoảnh  khắc  này!  Bạn  đã  được mang đi xa khỏi đó. "Chính trong lỗ hổng này," bậc thầy samurai nói, “lưỡi kiếm của người kia sẽ xuyên vào thân thể  anh.”  Lưỡi  kiếm  phải  di  chuyển,  nhưng  không  nên có ý nghĩ bên trong.

Thế thì ai sẽ có đó bên trong? Sẽ chỉ có nhân chứng bên trong - duy nhất nhân chứng. Nó sẽ chứng kiến lưỡi kiếm di chuyển, và cho dù lưỡi kiếm có xuyên vào thân thể thì nó sẽ chứng kiến điều đó nữa - nhưng chỉ nếu có một nhân chứng; thế thì nó sẽ thấy lưỡi kiếm xuyên vào bên trong. Lưỡi kiếm chẳng liên quan gì tới nhân chứng, lưỡi  kiếm  không  bao  giờ  có  thể  xuyên  vào  nhân  chứng được.

Đó là lí do tại sao Krishna nói: “Nainam chhindanti shastrani... vũ khí không thể cắt được nó, lửa không thể đốt được nó.” Đốt nó trong lửa và nó vẫn còn không bị cháy, không bị động chạm tới.

Ta là bản thân tâm thức vĩnh hằng.

Không  chỉ  thỉnh  thoảng....  Thỉnh  thoảng  chúng  ta mới  trở  nên  có  ý  thức,  trong  một  tai  nạn  hay  trong khoảnh  khắc  mãnh  liệt  nào đó.  Điều  rất  thú  vị là bất  kì khi nào chúng ta hoàn toàn có ý thức, đó là khi chúng ta có  được  một  thoáng  nhìn  nhỏ  về  phúc  lạc  trong  cuộc sống. Hiếm khi, rất hiếm khi, có thể chỉ một hay hai lần trong cuộc sống, vài khoảnh khắc như vậy xuất hiện khi chúng  ta  bỗng  nhiên  có  được  một  thoáng  nhìn,  và  điều đó  không  bao  giờ  xảy  ra  lại.  Lí  do  chúng  ta  có  được thoáng  nhìn  là  như  nhau:  bởi  lí  do  nào  đó  chúng  ta  trở nên ý thức ở bên trong. Bất kì lí do nào! - lí do có thể là bất kì cái gì. Tâm thức này nở hoa vào một khoảnh khắc, cái  đỉnh  này  chúng  ta  chưa  bao  giờ  đạt  tới  lần  nữa.  Và chúng  ta  cứ  tìm  kiếm  kinh  nghiệm  khác  giống  thế  này trong phần còn lại của cuộc đời mình.

Nó có thể xảy ra ở bất kì đâu. Nó có thể xảy ra trong những  khoảnh  khắc  tĩnh  lặng  sâu  sắc  của  ban  đêm  khi không  có  ý  nghĩ nào  bên  trong,  khi  chỉ có tiếng  dế kêu còn  lại;  phúc  lạc  được  kinh  nghiệm  trong  khoảnh  khắc đó chưa bao giờ được biết tới trước đây. Vào buổi sáng, thấy mặt trời lên, đôi khi nó có thể xảy ra. Mặt trời mọc lên và khi bạn quan sát nó thì không có ý nghĩ bên trong; thậm  chí  không  có  đến  cả  ý  nghĩ  này,  rằng  "Nó  là  mặt trời"; thậm chí không có cả từ 'mặt trời' tới trong tâm trí. Trong  kinh  nghiệm  đó  mặt  trời  trở  thành  điều  thiêng liêng. Kinh nghiệm đó không bao giờ có thể bị quên đi.

Những  điều  như  vậy  xảy  ra  một  cách  ngẫu  nhiên, đôi  khi.  Nhưng  đề  làm  cho  nó  xảy  ra  qua  việc  dùng phương  pháp  thì  được  gọi  là  thiền  -  rằng  người  ta  vẫn còn thức tỉnh. Nhưng có nỗ lực trong nó.

Hiền nhân này nói: “Khi nỗ lực không có đó và việc thức tỉnh  là  tự  nhiên  -  đó  là  bản  chất  thực  của  ta, đó  là điều ta đang là.”

Về điều này không có hoài nghi.

Không  có  hoài  nghi  về  nó.  Tại  sao?  Bởi  vì  đây không  phải  là  lí  thuyết.  Hiền  nhân  này  nói:  “Không  có hoài  nghi  về  nó  bởi  vì  ta  đang  nói  điều  đó  từ  kinh nghiệm riêng của mình.”

Vivekananda  tới  Ramakrishna  và  hỏi,  “Thượng  đế có tồn tại không?”

Ramakrishna  không  nói  có  hay  không.  Ông  ấy  đã không ngồi xuống để thảo luận hay giải thích, không, tất cả  điều  ông  ấy  nói  là,  “Anh  có  muốn  gặp  ông  ấy  ngay bây giờ không, chính khoảnh khắc này?”

Vivekananda đã nói ở đâu đó, về sau, “Tôi lưỡng lự một  thoáng  chốc;  tôi  có  muốn  gặp  Thượng  đế  bây  giờ hay không? Con người kia đã không lưỡng lự, và câu hỏi tôi đã hỏi lại là một câu hỏi khó: 'Thượng đế có tồn tại hay  không?'  Ông  ấy  đáng  phải  lưỡng  lự,  bởi  vì  câu  hỏi này  là  rất  phức  tạp.  Không  dễ  dàng  mà  nói  có  hay không. Nếu bạn nói có thì bạn sẽ phải chứng minh nó, và ai  đã  có  khả  năng  chứng  minh  sự  tồn  tại  của  Thượng đế?”

Có  lẽ  nhiều  người  không  có  khả  năng  chấp  nhận Thượng  đế  chỉ  bởi  vì  không  ai  cho  tới  giờ  đã  có  khả năng  chứng  minh  sự  tồn  tại  của  ngài  -  bằng  không  thì người vô thần đã biến mất từ lâu rồi. Nhưng họ đã không biến mất, cho nên điều này cứ chứng tỏ rằng Thượng đế là cái gì đó không thể chứng minh được - bằng không thì những người không tin đã phải biến mất từ lâu rồi.

Thế  gian  đã  tạo  ra  biết  bao  nhiêu  những  người  hữu thần vĩ đại,  và vậy mà người vô  thần vẫn còn không bị ảnh hưởng; người hữu thần thậm chí không tạo ra được đến  một  li  thay  đổi  trong  người  vô  thần,  người  đó  vẫn còn  như  người  đó  thế.  Cho  dù  chúng  ta  có  đem  tất  cả những  người  hữu  thần  lại  với  nhau,  họ  cũng  không  thể nào thay đổi được một người vô thần. Cái gì có thể là lí do cho điều này? Chỉ duy nhất một lí do: người vô thần yêu cầu bằng chứng và không có bằng chứng - do đó bất lực.

Cho nên Vivekananda đã nghĩ, “Ramakrishna sẽ gặp rắc  rối  đây;  ông  ta  chỉ  là  một  dân  quê,  thất  học,  ông  ta mới học hết cấp hai trong tiếng Bengali, cho nên ông ấy có thể biết được gì?”

Vivekananda  là  người  vô  thần,  và  ông  ấy  thông minh, được học hành đến nơi đến chốn, một trong những thiên  tài  vĩ  đại  nhất  mà  Bengal  có  thể  sản  sinh  ra,  một chuyên  gia  trong  tranh  luận,  trong  logic,  trong  triết  học của  Aristotle  và  của  Ấn  Độ.  Vivekananda  đã  hỏi  người dân  làng  này,  người  dân  quê  mùa  chất  phác,  và  người dân  quê  này  đã  đẩy  Vivekananda  vào  trạng  thái  lưỡng lự. Ông ấy đã hỏi Vivekananda liệu ông này có sẵn sàng gặp Thượng đế - ngay bây giờ không!

Có một phẩm chất đặc biệt trong câu trả lời này, và đó  là  sự  cả  quyết  của  Ramakrishna  -  cứ  dường  như Thượng đế có đó, ngay phòng bên cạnh, và chỉ cần bạn hỏi và bạn có thể gặp được ông ấy. Con người này biết tận  bên  ngoài  hoài  nghi  -  không  hoài  nghi  nào  hết  cả. Hoài nghi chỉ có thể không tồn tại khi có kinh nghiệm.

Cho  nên  hiền  nhân  này  nói:  Về  điều  này  không  có hoài nghi.

Mọi điều ông ấy đang cố gắng nói là : “Ta đã biết nó và  ta  đang  nói  điều  này  từ  kinh  nghiệm  tồn  tại  của  ta. Đây  không  phải  là  lí  thuyết  hay  giáo  điều.  Đây  không phải  là  ý  nghĩ  của  ta,  ý  tưởng  của  ta,  khái  niệm  của  ta. Ta đã biết nó hiện hữu như vậy; ta đã sống nó như vậy.”

Trước    điều    này    Vivekananda    đã    tới    bố    của

Rabindranath   Tagore,   Devendranath.   Ông   ấy   là   một

Maharishi,  một  người  đáng  kính.  Ramakrishna  chưa  là cái  gì  vào  thời  đó;  Maharishi  Devendranath  đã  là  một người vĩ đại. Thứ nhất, ông ấy xuất thân từ gia đình đáng kính của Tagore - bố ông ấy đã được gọi là vua - và thế rồi  ông  ấy  lại  trí  huệ  và  được  kính  trọng  như  một  hiền nhân vĩ đại. Ông ấy có nhân cách của một hiền nhân.

Phần   lớn   thời   gian   ông   ấy   sống   trên   chiếc   nhà thuyền  trên  sông.  Cho  nên  vào  nửa  đêm  Vivekananda bơi tới nhà thuyền này. Mình mẩy ướt sũng, trong bóng tối ban đêm, ông ấy đẩy cửa mở ra. Cửa không khoá, bởi vì không có vấn đề về việc bất kì ai tới vào giữa đêm; và ai  sẽ  tới  trên  chiếc  nhà  thuyền  này?  Đó  là  một  trong những  lí  do  tại  sao  ông  ấy  đã  sống  trên  nhà  thuyền. Vivekananda  đẩy  cửa  mở  và  bước  vào.  Devendranath đang  ngồi  thiền  với  mắt  nhắm.  Việc đẩy  cửa, âm  thanh đó, sự rung chuyển của nhà thuyền, cánh cửa mở ra - và bỗng  nhiên  có  người  thanh  niên  này  nắm  lấy  cổ  áo Devendranath, lay ông ta và hỏi, “Thượng đế có tồn tại không?”

Devendranath  nói,  “Ngồi  xuống  đi  và  bình  lặng  lại hơi  thở  của  anh.  Đây  có  phải  là  lúc  để  hỏi  câu  hỏi  đó không? Đây có phải là lúc tới thăm không? Đây là cách cư xử gì vậy?”

Vivekananda  nói,  “Khi  nhà  đang  cháy  ai  để  ý  tới cách  cư  xử?  Trả  lời  câu  hỏi  của  tôi  đi,  quên  hết  mọi chuyện khác đi - chẳng cần xã giao gì cả: Thượng đế có tồn tại không?”

Có  một  thoáng  ngần  ngại  bên  trong  Devendranath; điều đó khó mà nói có, còn không thì lại ở ngoài câu hỏi này.  Nhưng  làm  sao  trả  lời  một  người  như  thế  này, người  nói  rằng  nhà  đang  cháy,  người  đã  tới  bằng  cách bơi tới nhà bạn vào giữa đêm, mình mẩy ướt sũng - ngay cả  khuôn  mặt  anh  ta  cũng  còn  chẳng  thể  thấy  được  rõ ràng-  lại  hỏi  về  Thượng  đế  sao?  Đây  có  phải  là  cách thức của người tìm kiếm không?

Ông ấy nói, “Ngồi xuống đi, ta sẽ giải thích.”

Nhưng Vivekananda nhảy ngược xuống sông... tiếng nước bắn toé lên...Maharishi Devendranath với với theo, “Này cậu thanh niên, đợi đấy!”

Vivekananda  đáp,  “Lưỡng  lự  của  ông  đã  nói  mọi điều rồi - chẳng còn lại gì mà đợi cả.”

Đó  là  lí  do  tại  sao  hiền  nhiên  này  nói:  Về  điều  này không có hoài nghi.

Lưỡng lự này là đủ làm lộ ra hoài nghi của người đó. Nhưng  Vivekananda  đã  cúi  đầu  trước  Ramakrishna  - trước người dân quê, người mộc mạc, ông ấy đã cúi đầu. Devendranath  là  một  trong  những  người  trí  huệ  nhất, nhưng đã có lưỡng lự.

Tâm   trí   bao   giờ   cũng   lưỡng   lự;   chính   chỉ   kinh nghiệm  mới  không  có  lưỡng  lự.  Dù  bạn  có  thể  nghĩ nhiều  bao  nhiêu  cũng  chẳng  thành  vấn  đề,  lưỡng  lự  sẽ vẫn  còn  lại.  Làm  sao  có  thể  không  lưỡng  lự  khi  dùng tâm  trí  được?  Bạn  có  thể  cứ  nghĩ,  cứ  tin  và  tự  thuyết phục  mình  vô  tận  rằng  Thượng  đế  tồn  tại,  nhưng  một tiếng nói nào đó bên trong bạn sẽ cứ nói: “Mình vẫn còn chưa biết điều đó, mình còn chưa đạt tới  điều đó, mình còn  chưa  kinh  nghiệm  điều  đó.”  Cho  dù  logic  và  bằng chứng tất cả đều đã nói với bạn rằng Thượng đế tồn tại, vậy  mà  kinh  nghiệm  bên  trong  của  bạn  sẽ  cứ  nhắc  nhở bạn rằng bạn vẫn trống rỗng và không được thoả mãn.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này nói:

Về điều này không có hoài nghi.

Tôi đang nói chân lí mà tôi đã kinh nghiệm. 

16 Bên ngoài tất cả - nhân chứng

Ta không là người làm không là người kinh nghiệm. Ta hiện hữu nhưng là nhân chứng cho mọi biểu hiện. Chính bởi vì sự gần gũi của ta với chúng mà thân thể, vân vân, dường như là ý thức, và bắt đầu vận hành tương ứng.

Ta là cái không thay đổi, cái vĩnh hằng.

Ta bao giờ cũng là nhà của phúc lạc, của thuần khiết và việc biết.

Ta là toàn năng.

Ta là linh hồn rõ ràng hiện diện trong mọi sinh linh hữu tình như một nhân chứng.

Về điều này, không có hoài nghi.

Để đi vào trong chiều sâu và sự sâu lắng của sự tồn tại, điều bản chất là hiểu thêm vài sự phủ định nữa. Hôm qua  chúng  ta  đã  thảo  luận  rằng  bạn  không  là  thân  thể, không  là  giác  quan,  không  là  tâm  trí,  không  là  trí  tuệ; bạn là tâm thức. Nhưng dầu vậy những tầng tinh vi hơn vẫn tồn tại, và những tầng tinh vi này lại được tạo ra chỉ bởi vì sự xấp xỉ của chúng với tâm thức.

Tâm  thức  chiếu  sáng  bất  kì  cái  gì  trong  sự  gần  gũi với nó. Cũng giống như chiếc đèn sẽ chiếu sáng mọi thứ ở  gần  đó.  Chúng  ta  thắp  đèn,  và  ngay  lập  tức  mọi  thứ bên  trong  phạm  vi  của  nó  đều  được  chiếu  sáng.  Tương tự,  mọi  thứ  bên  trong  chúng  ta  gần  với  tâm  thức  đều được chiếu sáng. Và chính với chiếu sáng này mà rắc rối bắt đầu.

Cố  hiểu  điều  đó  giống  như  thế  này:  nơi  không  có đèn  thì  trời  tối  và  chẳng  cái  gì  là  thấy  được.  Thế  rồi chiếc  đèn  được  thắp  lên.  Nếu  ánh  sáng  của  chiếc  đèn không có ý thức, nó sẽ trong ảo tưởng rằng tất cả những cái trở nên được chiếu sáng, thấy được, đều là một phần của  bản  thân  cái  đèn.  Ánh  sáng  sẽ  trong  ảo  tưởng  rằng tất cả những cái trở nên được chiếu sáng đều không tách rời khỏi nó, bởi vì "Khi ta không có, nó không có đó; cả tường  lẫn  đồ  đạc  của  căn  phòng  đều  không  thấy  được. Khi  ta  không  có  đó,  chẳng  có  gì  cả.  Mọi  sự  chỉ  tồn  tại khi ta có đó. Một cách tự nhiên, chính logic đơn giản là sự tồn tại của mọi thứ đều được hàm chứa bên trong sự tồn tại của ta.”

Điều  đó  cũng  giống  vậy  với  tâm  thức.  Nếu  như không  có  tâm  thức  thì  sẽ  không  có  năm  thể,  không  có tâm trí, không có trí tuệ, không có giác quan - không có gì! Mọi thứ tới trong sự tồn tại với việc nổi lên của tâm thức. Nếu tâm thức trở thành vô ý thức, nếu nó biến mất trong giấc ngủ sâu, thế thì ngay cả thân thể cũng không được  cảm  thấy,  tâm  trí  không  được  cảm  nhận.  Đó  là  lí do tại sao khi bạn phải chịu cuộc mổ thì một tầng của vô ý  thức  sâu  được  tạo  ra  quanh  tâm  thức  của  bạn  để  cho bạn  sẽ  không  cảm  thấy  đau  ngay  cả  khi  tay  bạn  bị  cắt cụt. Bạn thậm chí sẽ không biết liệu toàn thể thân thể có bị cắt  thành từng  mảnh  hay  không,  bởi vì ánh sáng của ngọn đèn đã chiếu sáng tất cả điều này bị bao phủ bằng vô ý thức.

Cho nên ý thức, chiếu sáng bất kì cái gì ở gần nó, trở nên bị đồng nhất với chúng. Bởi vì sự gần gũi này mà nó cảm  thấy  rằng  “Bản  thân  mình  là  cái  này.” Đây  là  toàn bộ sai lầm của sự đồng nhất. Và thế rồi chúng ta bắt đầu hành xử tương ứng với bất kì cái gì đang đó mà chúng ta đã đồng nhất bản thân mình với nó.

Chẳng  hạn,  chúng  ta  thở;  nếu  tâm  thức  của  bạn  rời bỏ thân thể thì hơi thở sẽ rời bỏ theo. Quá trình thở diễn ra chỉ khi ánh sáng của ý thức còn rơi lên nó. Một cách tự nhiên, ý thức đồng nhất: “Khi mình hiện hữu, việc thở hiện hữu, còn khi mình không hiện hữu, việc thở không có.  Cho  nên  mình  phải  là  bản  thân  việc  thở,  bản  thân mình là việc thở.”

Nhưng điều này không đúng. Bạn chưa bao giờ làm việc  thở  cả.  Việc  thở  xảy  ra:  bạn  chỉ  là  nhân  chứng. Chắc chắn, nhận biết về việc thở xảy ra chỉ khi bạn hiện hữu, nhưng quá trình thở hoàn toàn tách biệt thế; nó có thể  diễn  ra  ngay  cả  lúc  bạn  vô  ý  thức.  Và  bây  giờ  các nhà  khoa  học  còn  nói  rằng  ngay  cả  khi  bạn  chết  thì  họ vẫn có thể giữ cho quá trình thở diễn ra với sự giúp đỡ của máy móc.

Việc thở là một cái máy tách biệt, một hệ thống tách biệt, bạn chỉ là việc nhận biết về nó. Bạn đã bao giờ làm việc  thở  chưa?  Nếu  đấy  là  bạn  làm  việc  thở  thì  bạn  đã chết  từ  lâu  rồi,  bởi  vì  nếu  bạn  quên  mất  việc  thở  một chốc  thôi,  mọi  thứ  đã  tan  rã  rồi.  Và  con  người  có  thể phạm  phải  đủ  mọi  loại  sai  lầm  khác,  điều  đó  là  được, nhưng nếu con người quên mất thở thì điều đó không thể được. Đó là lí do tại sao bạn không là người thở, điều đó xảy ra theo cách riêng của nó; bạn không là người làm, bạn chỉ là nhân chứng cho nó. Máu tuần hoàn trong thân thể  bạn,  bạn  không  làm  nó  tuần  hoàn.  Bạn  không  là người  làm.  Trái  tim  đập  -  bạn  không  là  người  làm,  bạn chỉ là nhân chứng.

Nếu  bạn  hiểu  hiện  tượng  này  về  trái  tim,  việc  thở, mạch đập và việc tuần hoàn máu, không phải rất khó để hiểu  cách  tâm  trí  làm  việc.  Bạn  không  làm  cho  nó  làm việc,  nó  nữa  cũng  là  một  cái  máy  -  tâm  trí  nữa  cũng  là một cái máy.

Một  người  bị  xâm  chiếm  bởi  ham  muốn  dục;  nếu người đó nghĩ rằng mình đang làm thì người đó lầm. Nó chỉ là việc xảy ra. Điều này nữa cũng chẳng là gì nhiều hơn  vài  tuyến  nội  tiết,  chất  dịch  nào  đó  được  tiết  ra  từ những tuyến này. Khi các tuyến dục đã chín muồi vào độ tuổi  mười  bốn,  chúng  làm  cho  ham  muốn  dục  thành  có thể. Nếu như bạn bị cắt bỏ đi những tuyến này, khả năng của bất kì ham muốn dục nào cũng sẽ tiêu tan. Bạn thậm chí cũng chẳng là người tạo ra những ham muốn dục của mình, và đó là lí do tại sao rất khó loại bỏ chúng. Việc đó sẽ dễ làm sao nếu bạn đã tạo ra chúng. Nếu như bạn đã là người tạo ra những ham muốn dục của mình thế thì sẽ chẳng khó khăn gì, bạn sẽ chỉ nói, “Mình không muốn điều  này,”  và  nó  sẽ  chấm  dứt.  Nhưng  bạn  nói  rằng  bạn sẽ không có ham muốn dục nào và nó cứ nảy sinh ra, nó không rời bỏ bạn. Tại sao? Nếu bạn là người làm, người sáng tạo, thế thì khó khăn gì ở đây?

Khó  khăn  là  ở  chỗ  bạn  không  là  người  làm  và,  vẫn cứ tin mình là người làm, bạn lâm vào rắc rối kép. Trước hết bạn coi mình là người làm, và thế rồi bởi vì điều đó bạn  nghĩ  rằng  nếu  bạn  muốn  thì  bạn  có  thể  là  người kiểm  soát  nữa.  Bạn  nghĩ,  “Bản  thân  mình  là  người  làm và  mình  có  thể  dừng  ham  muốn  dục  nếu  mình  muốn.” Nhưng nó không dừng; bạn không thể làm nó phát sinh mà cũng không thể chấm dứt được nó.

Điều đó có nghĩa là bạn không bao giờ có thể gạt bỏ được ham muốn dục hay không? Vâng, bạn có thể tự do với  nó  vào  ngay  chính  khoảnh  khắc  này.  Nếu  cảm  giác người  làm  tan  biến,  và  nếu  bạn  vẫn  còn  là  một  nhân chứng, thế thì bạn được tự do với ham muốn. Ham muốn còn lại ở một bên, cái máy vẫn  còn tách rời khỏi nó và bạn đứng tách xa; lỗ hổng phát sinh ra ở giữa.

Một  điều  nữa  cần  được  hiểu.  Bạn  không  là  người làm đối với cái máy này, nhưng sự hiện diện của bạn là cần để cho nó vận hành - chỉ sự hiện diện của bạn. Bạn không là người làm.

Mặt trời khi nó mọc lên vào buổi sáng không làm nỗ lực nào để mở từng nụ hoa. Có lẽ thậm chí nó còn không nhận  biết  về  bao  nhiêu  hoa  đã  nở  bởi  vì  nó,  bao  nhiêu chim đã bắt đầu hót. Nó không phải là người tạo ra tất cả những điều này, vậy mà những điều này sẽ không xảy ra nếu  không  có  mặt  trời.  Nếu  mặt  trời  không  mọc  vào sáng mai thì chim chóc sẽ không có khả năng hót, hoa sẽ không nở và hoa sen sẽ vẫn còn đóng. Vậy mà mặt trời không phải là người làm bởi vì không có vấn đề về việc làm. Các tia sáng của nó không tới và mở từng cái nụ ra, từng cái một. Các tia sáng của nó không vươn tới để tạo ra tiếng hót trong họng từng con chim. Không có nỗ lực, chỉ sự hiện diện của nó làm việc.

Khoa  học  chấp  nhận  một  sự  kiện  được  gọi  là  'tác nhân xúc tác'. Khoa học nói rằng có những thời điểm khi chỉ  sự  hiện  diện  của  tác  nhân  xúc  tác  cũng  tạo  ra  hiệu quả. Chẳng hạn, nước bao gồm hydro và oxy, nhưng nếu bạn trộn lẫn hydro và oxy thì kết quả sẽ không là nước. Bạn có thể cứ trộn chúng, nhưng chúng sẽ không tạo ra nước khi tác nhân xúc tác không hiện diện. Mọi thứ khác đều  hiện  diện...  bởi  vì  nước  không  chứa  gì  khác  hơn hydro và oxy.

Hiện tượng này của tác nhân xúc tác nên được hiểu đúng vì nó sẽ rất có ích trong việc hiểu nhân chứng. Khi chúng  ta  phân  tích  nước,  chúng  ta  không  tìm  thấy  gì ngoài hydro và oxy - chỉ hai chất này. Thế thì sao chúng ta  không  thu  được  nước  khi  chúng  ta  trộn  lẫn  hydro  và oxy? Hai chất này đáng phải trở thành nước, nhưng việc đó  lại  không  xảy  ra  chừng  nào  chưa  có  điện  hiện  diện. Đó là lí do tại sao khi sét loé lên trên bầu trời nắng, đấy lại  là  dấu  hiệu  của  mưa,  bằng  không  mây  chỉ  cứ  lang thang  và  sẽ  không  có  mưa.  Khoa  học  vẫn  còn  bị  phân vân  về  việc  điện  đóng  vai  trò  gì,  nhưng  người  ta  đã không  tìm  thấy  đóng  góp  trực  tiếp  nào  của  điện  trong việc  tạo  ra  nước.  Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  chúng  ta  phân tích  nước  chúng  ta  không  tìm  thấy  điện  đâu  cả.  Thế thì điện làm gì? Nó chẳng làm gì cả, nhưng sự hiện diện của nó  là  bản  chất;  nước  sẽ  không  xảy  ra  nếu  không  có  sự hiện diện của nó. Cho nên điện đã làm việc như tác nhân xúc tác. Tác nhân xúc tác nghĩa là hiện tượng không thể xảy ra  nếu  không  có  sự  hiện  diện  của  nó,  và  vậy  mà  nó chẳng làm gì cả. Cho nên việc thở là không thể có được nếu  không  có  sự  hiện  diện  của  tâm  thức,  trái  tim  sẽ không  đập  nếu  không  có  sự  hiện  diện  của  tâm  thức,  trí tuệ sẽ không làm việc nếu không có sự hiện diện của tâm thức. Và vậy mà tâm thức lại không phải là người làm.

Nhưng điều này tạo ra bên trong chúng ta ảo tưởng của việc là người làm - "Nếu điều gì đó không thể xảy ra mà  không  có  mình,  thế  thì  mình  là  người  làm"  -  bởi  vì chúng  ta  có  thể  hiểu  chỉ  hai  khái  niệm  trong  tâm  trí mình: thứ nhất, "Nếu mình là người làm, thế thì mọi sự xảy  ra,"  và  thứ  hai,  "Nếu  mình  không  có,  chúng  không xảy  ra."  Cho  nên  kết  luận  tự  nhiên  là  "Mình  là  người làm."

Chúng  ta  không  biết  chiều  thứ  ba  chút  nào,  khi  chỉ sự  hiện  diện  của  tâm  thức  làm  việc.  Khi  chúng  ta  giả thiết  vai  trò  của  người  làm  bởi  vì  sự  hiện  diện  này,  thế thì  điều  này  trở  thành  sự  tù  túng  của  chúng  ta.  Nếu  sự hiện  diện  này  vẫn  còn  là  sự  hiện  diện  không  bị  đồng nhất,  thế  thì  đó  là  nhân  chứng.  Chúng  ta  chỉ  cần  biết rằng chúng ta là nhân chứng, rằng mọi sự chắc chắn xảy ra  trong  sự  hiện  diện  của  chúng  ta,  nhưng  chúng  ta không  phải  là  người  làm.  Khi  điều  này  được  hiểu,  một khoảng cách được tạo ra giữa bản thân chúng ta và máy móc của mình.

Thế thì nhiều điều sâu sắc xảy ra bởi vì sự hiện diện không đồng nhất này. Chẳng hạn, trung tâm dục của bạn có thể cố gắng tự khẳng định nó, nhưng nếu bạn vẫn còn là một nhân chứng thì nó sẽ không có khả năng làm, bởi vì ngay khi bạn trở thành nhân chứng, bạn đã lùi lại vào trong  bản  thân  mình  và  bạn  đã  làm  cách  xa  bản  thân mình  với  trung  tâm  dục  của  mình.  Sự  gần  gũi  của  tâm thức, mà trung tâm dục của bạn cần để vận hành, bị gián đoạn.  Trung  tâm  dục  có  thể  vẫn  còn  rung  động  và  kêu gọi, các tuyến dục có thể tiếp tục đòi hỏi hành động dục, nhưng sự hiện diện của bạn lại không có sẵn.

Đó là lí do tại sao điều đáng ngạc nhiên đôi khi xảy ra.  Bạn  đang  ngồi  đó,  tràn  đầy  ham  muốn  dục,  tâm  trí bạn  hoàn  toàn  bị  cuốn  hút  vào  nó,  và  bỗng  nhiên  ai  đó kêu  lên  rằng  nhà  bạn  bị cháy.  Tại  sao  chính  ham  muốn dục của bạn lại tan biến khỏi tâm trí chỉ chốc lát? - bởi vì tâm thức đi khỏi đó và trở thành được nối với ý nghĩ về nhà đang bị cháy. Bằng không cứ thử tách tâm trí bạn ra khỏi ham muốn dục mà xem và bạn sẽ biết rằng điều đó không  có  tác  dụng!  Bạn  không  thể  tách  khỏi  nó  được. Nhưng  ngay  khi  bạn  nghe  thấy  tin  về  cháy  -  cho  dù  là báo động giả - thì toàn bộ cơ chế của ham muốn dục của bạn  đi  tới  chỗ  dừng  lại;  bạn  quên  mất  về  nó  và  nó  kết thúc.

Điều gì đã xảy ra? Sự hiện diện của tâm thức bạn đã dịch  chuyển.  Một  tình  huống  khẩn  cấp  đã  nảy  sinh,  và bây  giờ  tâm  trí  không  thể  đi  đâu  khác  được.  Nó  đi  ra khỏi  ham  muốn,  còn  ham  muốn  này  biến  mất  trong chính  việc  rời  đi  này.  Cái  máy  của  ham  muốn  dục  vẫn còn  đó,  và  bạn  nữa  cũng  đang  hiện  diện  bên  trong  cái máy này - nhưng thế rồi cái gì đã thay đổi? Cái đã thay đổi là ở chỗ bạn không còn hiện diện gần ham muốn này nữa;  tâm  thức  bạn  đã  dịch  chuyển  ra  khỏi  nó,  sự  chú  ý của bạn đã ra đi. Việc tự do khỏi ham muốn dục không đạt tới được qua nỗ lực, nó được đạt tới qua việc chứng kiến vô nỗ lực, bởi vì bạn không phải là người làm. Cho nên hiền nhân này bắt đầu lời kinh này:

Ta không là người làm không là người kinh nghiệm.

“Ta  không  là  người  làm"  -  đây  là  cái  gì  đó  có  thể lĩnh   hội   được;   “Ta   thậm   chí   không   là   người   kinh nghiệm” - điều này khó hiểu thấu hơn. Trong việc làm, chúng  ta  làm  điều  gì  đó  ở  bên  ngoài,  việc  làm  bao  giờ cũng bên ngoài, nhưng việc kinh nghiệm là ở bên trong. Khi chúng ta làm điều gì đó chúng ta đi ra ngoài, còn khi chúng  ta  kinh  nghiệm  điều  gì  đó  thì  chúng  ta  đi  vào trong.

Việc kinh nghiệm là bên trong, do đó nó ở gần hơn. Đó  là  lí  do  tại  sao,  có  thể,  bạn  có  thể  hiểu  rằng  bạn không phải là người làm, nhưng lại rất khó hiểu rằng bạn không  là  người  kinh  nghiệm  nữa.  Nhưng  người  không phải  là  người  làm  thì  không  thể  là  người  kinh  nghiệm được,  bởi  vì  sâu  bên  dưới  việc  kinh  nghiệm  cũng  lại  là một hành động, một việc làm. Nói "Tôi đã kinh nghiệm" cũng  là  một  việc  làm  tinh  vi.  "Tôi  đã  làm"  là  việc  làm thô thiển, "Tôi đã kinh nghiệm" là việc làm tinh vi.

Cho nên khi cảm thấy việc làm là ở ngoài, đồng thời việc  cảm  thấy  người  kinh  nghiệm  xảy  ra  bên  trong.  Và cảm  giác  về  việc  làm  càng  lớn,  ham  muốn  của  người kinh nghiệm cũng càng lớn. Do đó cảm giác về việc làm càng  lớn  thì  thì  càng  nhiều  phiền  não  trong  cuộc  sống, bởi  vì  ham  muốn  của  người  kinh  nghiệm  tăng  lên  theo cùng tỉ lệ - đam mê càng lớn, không hài lòng càng lớn. Đó là lí do tại sao những người cố gắng nhiều thì thường thấy  rất  khổ  bởi  vì  họ  cảm  thấy  rằng  họ  đã  làm  nhiều thế, nhưng họ đạt được gì? Họ có thể tận hưởng cái gì?

Trong thực tế bạn cứ làm và làm trong hi vọng rằng một ngày  nào  đó  bạn  sẽ  ngồi  lại  và  tận  hưởng.  Điều  đó  cứ diễn  ra  theo  cách  này  trong  cả  đời  bạn,  nhưng  khoảnh khắc để tận hưởng chẳng bao giờ tới.

Có ví dụ khác về sự gần gũi này. Bạn biết khi bạn ăn thức ăn rằng bạn không tạo ra cơn đói - do đó bạn không phải  là  người  làm.  Điều  này  không  khó  hiểu  mấy.  Bạn không tạo ra cơn đói, nó đơn giản tới. Nếu nó không tới, chẳng  có  cách  nào  tạo  ra  nó.  Cho  nên  điều  này  là  rõ ràng,  rằng  cơn  đói  xảy  ra,  chúng  ta  không  tạo  ra  nó. Chúng ta ăn thức ăn bởi vì có cơn đói. Nhưng chúng ta kinh  nghiệm  việc  thưởng  thức  -  cảm  thấy  ngon  hay không ngon, đắng hay ngọt. Cho nên chúng ta chấp nhận rằng  cơn  đói  không  do  chúng  ta  tạo  ra,  chúng  ta  không sản  sinh  ra  nó  -  nó  tới.  Chúng  ta  không  tạo  ra  cơn  đói nhưng chúng ta chắc chắn có kinh nghiệm thưởng thức. Thưởng  thức  là  tinh  tế  hơn.  Chúng  ta  có  thực  sự  kinh nghiệm  thưởng  thức  không?  Hay  điều  đó  cũng  xảy  ra trong cái máy của thân thể chúng ta và bởi vì sự gần gũi của  chúng  ta  với  nó  mà  chúng  ta  nghĩ,  "Mình  đang thưởng thức nó."

Việc  thưởng  thức  cũng  xảy  ra  trong  cái  máy  của chúng  ta.  Đó  là  lí  do  tại  sao  khi  bạn  bị  sốt,  bạn  không thấy ngon với cái gì cả. Bạn vẫn vậy, nhưng cái máy của bạn bị trì trệ đi và không có khả năng kinh nghiệm việc thưởng thức. Việc thưởng thức xảy ra trong cái máy này.

Pavlov  đã  làm  nhiều  thực  nghiệm  ở  Nga.  Có  cái  gì đó  cần  được  hiểu  trong  hoàn  cảnh  này  từ  những  thực nghiệm   đó.   Pavlov   hỏi:   “Việc   thưởng   thức   là   kinh nghiệm  thích  thú  hay  kinh  nghiệm  khó  chịu?  Nếu  mùi hôi bốc ra quanh bạn mọi lúc bạn đang ăn thức ăn, dần dần việc ăn sẽ trở thành điều khổ sở. Hay nếu bạn bị gây sốc  điện  qua  ghế  bất  kì  khi  nào  bạn  ăn,  sau  mười  hay mười lăm ngày mỗi lúc ăn bạn sẽ kinh nghiệm cái đau,

'Bây giờ nó lại tới đây!' Một khi hình mẫu này được thiết lập,  thế  thì  cho  dù  không  bị  gây  sốc  thêm  nữa  bạn  sẽ không có khả năng thưởng thức thức ăn.”

Nhiều người mẹ gặp phải vấn đề với con mình, rằng chúng  không  thích  ăn.  Họ  làm  cả  nghìn  lẻ  một  nỗ  lực, nhưng  con  họ  không  muốn  ăn.  Và  điều  không  bao  giờ xuất  hiện  với  họ  là  trẻ  con  không  có  lỗi.  Trong  thực  tế cách thức mà người mẹ có thể đã hành xử bất kì khi nào trẻ con đòi sữa chính là điều đã làm hỏng mối quan tâm của nó tới thức ăn. Một liên kết đã được hình thành. Bất kì khi nào đứa trẻ đòi sữa, cách người mẹ đáp ứng đã tạo ra  một  liên  kết  xấu,  một  sở  thích  xấu.  Cho  nên  hành  vi của người mẹ đã trở thành được liên kết với thức ăn.

Trong thực tế sự hấp dẫn của đàn ông tới cặp vú của đàn bà là kết quả của nỗ lực của người mẹ cai sữa. Mọi người mẹ đều cố gắng dứt đứa con ra khỏi bầu vú sớm nhất có thể được, và kết quả là ở chỗ nó sẽ không có khả năng  quên  đi  bầu  vú  trong  cả  đời  mình.  Người  đó  nhìn vào bầu vú ngay cả trong tuổi già của mình. Sự hấp dẫn mà đàn ông có tới bầu vú không phải là không có lí do. Trong thời thơ ấu của mình khi bầu vú mẹ là mọi thứ với đứa trẻ - chúng đã là chính cuộc sống của nó - chúng đã bị dứt ra mạnh tới mức chúng sẽ ám ảnh kí ức nó trong phần  còn  lại  của  cuộc  đời  nó.  Chúng  bị  mắc  kẹt  trong tâm trí người đó và một nỗi ám ảnh ngu si được sinh ra quanh  cặp  vú.  Mọi  người  hoàn  toàn  bị  ám  ảnh.  Chỉ những phần này của thân thể phụ nữ dường như mới có ý  nghĩa.  Các  hoạ  sĩ  phí  cả  đời  mình  để  vẽ  chúng.  Mọi người  gọi  các  hoạ  sĩ  này  là  thiên  tài,  nhưng  tất  cả  mọi điều họ làm là vẽ vú phụ nữ; các nhà điêu khắc tạc tượng chúng, còn các nhà thơ thì viết thơ về chúng. Và đây là những người được gọi là thông minh!

Điều  có  quá  nhiều  thơ ca,  điêu  khắc  và  tranh  vẽ về cặp  vú  là  những  chỉ  báo  về  sự  điên  rồ  của  con  người. Con  người  là điên  rồ,  nhưng  sự  việc làm lẩy  cò  cho  tất cả những điều này là rất tầm thường. Đó là lí do tại sao trong những bộ lạc nơi người mẹ thích nuôi con bằng vú mình thì người ta không quan tâm tới cặp vú. Trong các bộ  lạc  nguyên  thuỷ,  trong  cái  gọi  là  những  bộ  lạc  chưa phát triển, người mẹ thích nuôi con bằng vú mình.

Và  điều  cũng  thú  vị  là  sự  kiện  trẻ  con  thích  bú  sữa chỉ  mới  là  một  nửa  của  chân  lí;  người  mẹ  cũng  thích nuôi  con  bằng  vú,  thậm  chí  còn  hơn  trẻ  con.  Nếu  nền văn  minh  và  sự  huấn  luyện  và  tất  cả  những  điều  này không can thiệp vào, trẻ con sẽ tự do với người mẹ theo cả nghìn lẻ một sự căng thẳng.

Đó là lí do tại sao không có quan tâm như vậy trong các  bộ  lạc  nguyên  thuỷ.  Chúng  ta  cảm  thấy  ngạc  nhiên rằng  phụ  nữ  của  bộ  lạc  này  đi  quanh  với  vú  để  trần. Trong thực tế chúng ta nên ngạc nhiên rằng phụ nữ của chúng  ta  che  nó  đi.  Điều  điên  rồ  là  che  đi  cái  đang  đó. Và điều đáng ngạc nhiên là ở chỗ nỗ lực che giấu chúng không gì nhiều hơn nỗ lực để phơi bầy chúng, bởi vì nếu vú  hoàn  toàn  để  trần  thì  chẳng  ai  sẽ  nhìn  chúng  cả. Chẳng  có  gì  trong  chúng  để  nhìn.  Không  ai  nhìn  vào những phần thân thể để trần. Bất kì cái gì được phơi bầy ra đều cần được bao phủ và trang trí thì nó mới hấp dẫn. Đấy là một trò chơi kép: che cái bạn muốn phơi bầy, dấu cái bạn  muốn  để lộ  ra.  Trò  chơi  này  tạo  ra  những  phức tạp có những hậu quả của chúng. Bạn đang ăn. Bất kì cảm giác thích hay không thích bạn có trong khi ăn đều được tạo ra bởi môi trường của bạn. Cái máy của bạn nhận những ấn tượng và tuỳ theo những  điều  này  nó  quyết  định  liệu  điều  bạn  ăn  là  ngon hay không ngon. Đó là lí do tại sao những người không ăn cá bị ngạc nhiên khi thấy làm sao những người khác lại  có  thể thích  ăn  cá  thế.  Nó  có  mùi  tanh,  nhưng  lại  là mùi rất ngon cho những người ăn cá.

Cho  nên  mùi  vị là gì?  Nó  là  huấn  luyện,  thói  quen. Thói quen đó xảy ra trong cái máy của bạn và bạn hiện diện ngay đằng sau nó. Bạn ở gần nó tới mức bất kì cái gì được chiếu sáng bởi vì bạn, bạn coi cái đó là bản thân mình. Việc thưởng thức không thể được kinh nghiệm mà không  có  bạn,  cho  nên  bạn  trở  thành  việc  thưởng  thức, bạn trở thành người kinh nghiệm.

Trong  thực  tế,  sâu  bên  dưới  bạn  chỉ  là  một  nhân chứng cho việc thưởng thức. Bạn nhận ra mùi vị là ngọt hay đắng - người nhận ra nó là bạn. Bạn không phải là vị ngọt,  bạn  là  người  nhận  ra  cái  ngọt.  Có  ba  điều  xảy  ra: bạn ăn  đồ  ngọt, bạn đang kinh nghiệm  cái  ngọt, và bạn nhận biết về kinh nghiệm này. Người nhận biết về kinh nghiệm này là bạn.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này nói:

Ta không là người làm không là người kinh nghiệm. Ta hiện hữu nhưng là nhân chứng cho mọi biểu hiện.

“Ta chỉ là việc chứng kiến, và mọi thứ đang xảy ra bên  ngoài  ta.”  Tâm  thức  chỉ  chứng  kiến,  mọi  thứ  khác đang xảy ra trong thế giới được biểu hiện. Mọi thứ đang xảy ra quanh bạn - bạn chỉ đang chứng kiến nó. Nhưng chúng  ta  đánh  mất  việc  chứng  kiến  này  khi  chúng  ta hoặc  trở  thành  người  làm  hoặc  người  kinh  nghiệm.  Và đau khổ bắt đầu ngay khi chúng ta trở thành người làm hay người kinh nghiệm.

Tôi đã nghe nói về một ngôi nhà bị cháy. Người chủ của  ngôi  nhà  đang  kêu  khóc  và  đấm  ngực.  Thế  rồi  một trong những người hàng xóm tới và bảo người đó, “Sao ông khóc? Tôi ngẫu nhiên biết rằng con ông đã bán ngôi nhà này hôm qua và cũng đã nhận tiền rồi.”

Nước  mắt  biến  mất,  tiếng  khóc  dừng  lại,  và  người này  trở  nên  hoàn  toàn  bình  thường.  Điều  gì  đã  xảy  ra? Ngôi  nhà  vẫn  còn  đang  cháy,  người  này  vẫn  hệt  thế, chẳng cái gì đã xảy ra cả. Nếu chúng ta nhìn, chẳng cái gì đã xảy ra ở bên ngoài. Lúc này ngọn lửa còn bốc cao hơn,  người  đó  đáng  phải  khóc  to  hơn,  nhưng  người  đó lại  không  khóc  -  sự  đồng  nhất  đã  bị  phá  vỡ,  tâm  thức người  đó  đã  không  tham  dự  vào  trong  đó.  Ngôi  nhà không còn thuộc vào người đó. Sự việc qua rồi.

Nhưng bỗng nhiên người con chạy tới, kêu lên, "Sao bố  cứ  đứng  đấy?"  Người  bố  đang  đứng  đó  như  người xem  còn  người  con  thì  yêu  cầu,  "Sao  bố  cứ  đứng  bất động thế? Việc mua bán vẫn đang diễn ra. Ngôi nhà đã bán được đâu.”

Người  bố  lại  bắt  đầu  khóc  và  đấm  ngực,  mặc  dầu hiện tượng bên ngoài vẫn thế. Điều gì đã xảy ra ở giữa? Điều gì đã thay đổi trong vài khoảnh khắc đó? Đám cháy vẫn đó, nhưng sao nước mắt đã biến mất? Sự đồng nhất của người đó đã bị phá vỡ. Khi  chúng  ta  lấy  cái  gì  đó  là  'của  mình',  chúng  ta cảm  thấy  gần  gũi  với  nó;  khi  chúng  ta  biết  nó  'không phải  của  mình',  gần  gũi  biến  mất.  Gần  gũi  này,  đồng nhất  này,  là  đầu  mối  của  mọi  niềm  vui,  của  mọi  nỗi buồn,  của  việc  trở  thành  người  làm  và  trở  thành  người kinh nghiệm của chúng ta.

Tôi  đã  nghe  nói  rằng  một  người  tới  ở  trọ  tại  một quán trọ ban đêm và ra đi lúc bốn giờ sáng. Sau một năm người này quay lại, và lại trọ ở cũng chỗ cũ. Người chủ quán trọ ngạc nhiên giật nẩy người lên và nói, “Ông vẫn còn sống à!”

Lữ  khách  đáp,  “Ông  định  nói  gì?  Ông  đã  nghe  tin đồn tôi chết rồi sao?”

Ông  chủ  nói,  “Vấn  đề  không  phải  là  tin  đồn.  Lần trước  ông  ở  đây  tất  cả  mọi  người  đã  ăn  ở  đây  đêm  đó đều bị chết vào sáng hôm sau trừ mỗi ông, và vì ông đã ra đi trước bình minh nên chúng tôi không thể nào chắc chắn được về ông; thức ăn đã bị bỏ thuốc độc.”

Nghe thấy điều này, ông lữ khách lăn đùng ngất xỉu.

Đây là một  sự  kiện  thực.  Nhưng  điều  gì  đã  thực  sự xảy ra? Cũng cùng một loại hiện tượng đã xuất hiện vào lúc ngôi nhà kia bị cháy. Trong trường hợp kia sự đồng nhất bị phá vỡ, trong khi ở trường hợp này sự đồng nhất lại được tạo ra. Người lữ khách đã đồng nhất với ý tưởng bị đầu độc, trở nên ngất xỉu và chết. Ít người chết vì đầu độc  hơn  là  chết  vì  sự  đồng  nhất  của  họ  với  ý  tưởng  bị đầu  độc.  Bản  thân  chất  độc  không  hiệu  quả thế,  nó  cần cả sự đồng nhất nào đó.

Tôi đã nói trước đây về Brahmayogi, người đã dừng việc thở của mình trong mười phút. Ông ấy cũng có thể chứa  bất  kì  chất  độc  nào  trong  thân  thể  mình  trong  ba mươi  phút.  Ông  ấy  sẽ  nuốt  nó,  cất  nó  trong  dạ  dầy,  và rồi thải nó ra qua nước tiểu. Ông ấy có khả năng giữ nó ở  bên  trong  tới  ba  mươi  phút,  nhưng  không  lâu  hơn. Nhưng ông ấy đã chết ở Rangoon, bởi vì ông ấy không thể  nào  chứa  nó  bên  trong  nhiều  hơn  thế  này.  Ba  mươi phút  cũng  không  phải  là  thời  gian  ngắn!  Các  nhà  hoá học tất cả đều ngạc nhiên và kinh ngạc, bởi vì chất độc này  thậm  chí  có  thể  gây  ra  cái  chết  cho  người  ta  vào khoảnh  khắc  nó  chạm  vào  lưỡi.  Người  ta  sẽ  không  có khả năng còn sống đủ lâu cho dù chỉ để nói điều gì đó, thậm  chí  cũng  không  đủ  để  nói,  "Tôi  đang  chết"  -  mà con  người  này  lại  có  khả  năng  chứa  loại  chất  độc  này trong cơ thể của mình tới tận ba mươi phút!

Nhưng  ông  ấy  đã  chết  trong  khi  làm  thực  nghiệm này tại Rangoon. Điều đó là điều ngạc nhiên. Điều gì đã xảy ra? Bí mật là gì? Ông ấy đã uống thuốc độc tại Đại học  Rangoon  và  đi  về  nơi  ông  ấy  trọ,  nhưng  chiếc  xe ông  ấy  đi  lại  bị  hỏng  trên  đường  cho  nên  ông  ấy  đã không tới được đó trong suốt ba mươi lăm phút sau đó, ông ấy bị ngất xỉu. Ông ấy không có khả năng chứa chất độc  này  trong  thời  gian  dài  này,  và  năm  phút  chậm  trễ bởi vì chiếc xe hỏng đã gây ra cái chết của ông ấy. Điều đó  đã  là  bí  mật  của  ông  ấy,  về  tới  chỗ  trọ  của  ông  ấy trong vòng ba mươi phút và thải chất độc qua nước tiểu

Bất  kì  khi  nào  ông  ấy  được  hỏi  làm  sao  ông  ấy  có thể giữ chất độc trong cơ thể của mình với thời gian này thì  ông  ấy  sẽ  đáp,  "Tôi  không  trở  nên  bị  đồng  nhất  với nó;  tôi  không  cho  phép  bất  kì  cảm  giác  nào  rằng  tôi đã uống thuốc độc. Nhưng tôi lại không thể kéo dài điều đó hơn  ba  mươi  phút.  Sau  khoảng  thời  gian  đó  tôi  sẽ  bắt đầu bị nó chế ngự, và thế thì nó sẽ xuất hiện với tôi rằng tôi đã uống thuốc độc và rằng tôi có thể chết. Ngay khi ý nghĩ này tới, rắc rối bắt đầu. Sự đồng nhất đó! Lập tức ý nghĩ này sẽ đem tâm thức của tôi vào sự đồng nhất với nó   và   tôi   sẽ   trở   thành   người   làm   hay   người   kinh nghiệm.”

Nếu  tâm  thức  có  thể  vẫn  còn  không  bị  đồng  nhất, điều  gì  cũng  là  có  thể  được.  Nếu  bạn  đã  từng  thấy  một thực  nghiệm  thôi  miên,  bạn  sẽ  bị  ngạc  nhiên.  Nếu  thân thể  bạn  được  đặt  nằm  qua  hai  chiếc  ghế,  duỗi  dài  ra, chân bạn trên ghế này còn đầu bạn trên ghế kia, bạn có thể nằm được thế không? Với chân bạn trên ghế này còn đầu  bạn  trên  ghế  kia,  phần  giữa  của  bạn  có  còn  thẳng được không? Làm sao nó có thể giữ thẳng được? Bạn sẽ ngã  ngay  lập  tức.  Nhưng  nếu  bạn  bị  thôi  miên  và  được bảo  rằng  bạn  là  cái  bảng không thể uốn  cong được, thế thì ai đó thậm chí có thể bước lên bạn và bạn vẫn không cong. Điều gì đã xảy ra? Thân thể vẫn thế, nó không đổi. Xương  vẫn  cong  tại  các  khớp  khi  chúng  được  sử  dụng, vậy mà ai đó đang ngồi lên bạn và thân thể bạn lại không cong.  Điều  gì  xảy  ra?  Sự  đồng  nhất  đã  bị  loại  bỏ.  Ý tưởng về việc ngã, về việc sụp đổ mà bạn bao giờ cũng mang theo, rằng bạn sẽ ngã nếu điều như vậy được làm cho bạn, đã bị loại bỏ và một ý tưởng mới đã được trao cho bạn.

Ramamurti  thường  chịu  một  con  voi  dẫm  lên  ngực mình. Bí mật của ông ấy là gì? Ngực không mạnh để cho voi dẫm lên nó - không ai có ngực mạnh như thế, ngay cả ngực của Ramamurti. Điều đó không thể xảy ra được, chính  vấn  đề  này  chưa  hề  nảy  sinh.  Ngực  con  người  là ngực  con  người,  và  dù  nó  mạnh  đến  đâu  cũng  chẳng thành  vấn  đề,  chân  voi  sẽ  chà  nát  nó  thành  từng  mảnh. Thực  nghiệm  của  Ramamurti  không  chứa  gì  nhiều  hơn nghệ thuật loại bỏ đi sự đồng nhất. Nếu bạn có thể loại bỏ  đi  sự  đồng  nhất  này  thì  bạn  thậm  chí  có  thể  để  voi dẫm  lên  ngực  mình  mà  xương  không  gẫy.  Xương  gẫy bởi vì cái ý tưởng rằng chúng sẽ gẫy đã trở thành được tập  trung  thế  trong  bạn.  Trọng  lượng  của  bản  thân  voi không  làm  vỡ  chúng  được  -  đó  là  điều  đáng  quan  tâm nhất.

Lão  Tử  đã  kể  một  câu  chuyện  về  bốn  người  đang ngồi trong chiếc xe bò kéo. Một trong số họ là người say còn ba người kia không say. Chiếc xe gặp tai nạn và lật úp,  nhưng  người  say  chẳng  hề  hấn  gì  còn  ba  người  kia tất cả đều bị gẫy xương nhiều chỗ. Bí mật của người say là  gì?  Người  đó  đáng  phải  bị  thương  nhiều  nhất  chứ! Hoàn toàn say với rượu, bạn sẽ cho rằng người đó đang chuẩn  bị  xuống  địa  ngục,  nhưng  xương  người  ấy  lại không gẫy. Người đó nằm thảnh thơi bên vệ đường, còn ba người kia thì kêu la khóc lóc với xương bị gẫy.

Người  say  thậm  chí  không  nhận  biết  rằng  chiếc  xe đã  bị  lật  úp,  và  rằng  người  đó  có  thể  đã  bị  gẫy  xương. Nhận  biết  này  là  cần  để  tạo  ra  sự  đồng  nhất.  Người  đó vô  nhận  biết.  Người  đó  thậm  chí  đã  không  nhận  biết rằng  chiếc  xe  đang  đi  hay  rằng  nó  đã  bị  lật  hay  liệu người đó ở bên trong hay bên ngoài xe, cho nên sự đồng nhất với xương người đó không được tạo ra và người đó vẫn còn không bị thương. Đó là lí do tại sao trẻ con cứ đi loạng choạng và ngã. Bạn thấy người say ngã đấy, nằm dài  trên  đường,  nhưng  họ  chưa  bao  giờ  bị  thương  nặng cả. Vào buổi sáng họ lại dậy tươi tắn và đi tiếp. Bạn thử ngã và xem điều gì xảy ra - mà không say! Một lần sẽ đủ để làm cho bạn khó ra khỏi giường. Đó là sự đồng nhất. Tâm thức lập tức đồng nhất với thân thể khi nó thấy một tai nạn xảy ra. Cho nên bất kì điều  gì  bạn  đang  nghĩ  bên  trong  vào  cái  khoảnh  khắc thời gian ngắn ngủi đó, nó đều vật chất hoá ra bên ngoài. Nếu  một  khoảng  cách  được  duy  trì,  điều  đó  tạo  ra  sự khác biệt... điều đó tạo ra sự khác biệt.

Ta không là người làm không là người kinh nghiệm. Ta hiện hữu nhưng là nhân chứng cho mọi biểu hiện. Chính bởi vì sự gần gũi của ta với chúng mà thân thể, vân vân, dường như là ý thức, và bắt đầu vận hành tương ứng.

Thân thể giả thiết rằng điều này là như vậy. Nhưng đây chỉ là niềm tin của chúng ta. Thế giới của chúng ta là niềm tin của chúng ta, và chừng nào niềm tin này còn chưa  bị  phá  vỡ  thì  chúng  ta  không  có  cách  nào  đạt  tới giải thoát.

Ta là cái không thay đổi, cái vĩnh hằng.

Ta bao giờ cũng là nhà của phúc lạc, của thuần khiết và việc biết.

Ta là toàn năng.

Ta là linh hồn rõ ràng hiện diện trong mọi sinh linh hữu tình như một nhân chứng.

Về điều này, không có hoài nghi.

Ngay   khi   ý   tưởng   là   người   làm   và   người   kinh nghiệm  biến  mất,  hiện  tượng  chứng  kiến  bắt  đầu.  Hay, ngay  khi  việc  chứng  kiến  bắt  đầu...  những  ý  tưởng  về việc là người làm và người kinh nghiệm biến mất. Điều đó  tuỳ  ở  bạn  nơi  bạn  muốn  bắt  đầu.  Bắt  đầu  từ  bất  kì đâu,  và  hiện  tượng  này  bắt  đầu  xảy  ra.  Dừng  là  người làm trong khi làm, dừng là người kinh nghiệm trong khi kinh nghiệm, và nhân chứng bắt đầu nổi lên. Giữ cố để sinh  thành  ra  nhân  chứng,  cố  để  vẫn  còn  thường  xuyên tỉnh  táo  và  người  làm  và  người  kinh  nghiệm  sẽ bắt  đầu biến mất. Đây là hai đầu của một hiện tượng.

Có  hai  cách:  một  là  thiền,  và  cách  kia  là  khổ  hạnh. Khổ hạnh là phương pháp loại bỏ đi người kinh nghiệm và  người  làm.  Thiền  là  phương  pháp  được  dùng  để  trở thành nhân chứng, người quan sát. Hãy bắt đầu từ bất kì đâu, kết quả sẽ là như nhau.

Điều đó cần được hiểu tại sao người khổ hạnh đi vào khổ sở. Tại sao sau rốt, người khổ hạnh lại chọn khổ sở? Tại  sao  Mahavira  lại  cần  đứng  trần  dưới  mặt  trời  như thiêu như  đốt? Cần  gì cho  thân  thể trần  trụi của ông ấy run  lên  trong  giá  lạnh?  Tại  sao  bước  trên  những  con đường  gập  ghềnh  bằng  chân  trần  và  từ  chối  cho  mình thức ăn hàng tháng trời cho đến cuối? Hoặc ông ấy điên, mà đấy lại không phải là trường hợp này... Trong thực tế khó  mà  tìm  được  ai  an  bình,  định  tâm,  trí  huệ  như  ông ấy, cho nên không có cách nào gọi ông ấy là điên rồ cả.

Đôi  khi  các  nhà  tâm  lí  học  phương  Tây  nghi  ngờ rằng Jesus là người điên, nhưng ngay cả vậy thì họ cũng không  thể  có  hoài  nghi  về  Mahavira.  Một  số  phát  biểu của Jesus chứng tỏ dường như là ông ấy điên thật. Chẳng hạn:  “Ta  là  đứa  con  duy  nhất  của  Thượng  đế,  ta  là  vua của  toàn  thể  sự  sáng  tạo.  Trên  trời  ta  sẽ  ngồi  cạnh Thượng  đế.  Những  người  theo  ta  sẽ  được  cứu  rỗi,  còn những người bỏ ta sẽ bị rơi vào địa ngục vĩnh viễn.” Và thế rồi bỗng nhiên ông ấy bị đóng đinh, và chết như bất kì người thường nào. Điều gì xảy ra cho vương quốc của ông ấy? Ông ấy đã hứa cứu toàn thể thế giới mà chẳng thể cứu được bản thân mình! Và nếu ông ấy là đứa con duy nhất của Thượng đế, làm sao Thượng đế có thể cho phép con mình bị đóng đinh?

Các  nhà  tâm  lí  học  phương  Tây  ngờ  rằng  ông  ấy phải đã bị ảo tưởng. Nhưng không có chân lí nào trong sự hoài nghi đó; họ đang phạm  phải sai lầm. Họ không hiểu ngôn ngữ của Jesus. Jesus đã nói cho những người chỉ  là  dân  làng,  quê  mùa,  vô  giáo  dục,  người  đã  không hiểu  được  ngôn  ngữ  của  triết  học  phức  tạp.  Ngôn  ngữ của ông ấy phải là ngôn ngữ của thế giới trần tục.

Những hoài nghi như vậy không thể nào được đưa ra với Mahavira bởi vì ông ấy đang dùng một ngôn ngữ rất có văn hoá... không có chỗ sơ hở nào trong nó để chứng minh  ông  ấy  là  điên  rồ!  Thế  thì  tại  sao  Mahavira  lại  tự áp  đặt  khổ  lên  mình?  Lí  do  là  ở  chỗ  đấy  là  một  thực nghiệm  trong  việc  thoát  khỏi  người  làm  và  người  kinh nghiệm.

Chính sự kiện là bạn có thể dễ dàng trở thành người kinh  nghiệm  trong  vui  thích,  nhưng  lại  không  dễ  dàng với khổ sở. Chính khổ sở, chính cái đau không cho phép bạn  chỉ  là  người  kinh  nghiệm.  Chiếc  gai  đâm  vào  chân bạn và vào lúc đó bạn dễ dàng trở thành nhân chứng của cái đau  này  -  bạn  phải  trở thành, bởi  vì  làm  sao  bạn  có thể  tận  hưởng  nó  được?  Không  có  vui  thích  trong  nó, bạn  không  có  thích  thú  gì  về  nó  cả,  bạn  muốn  cách  xa nó. Một khoảng cách là tự động được tạo ra với cái đau, cái khổ sở; sự đồng nhất bị phá vỡ bởi vì không ai muốn sống trong khổ sở. Chúng ta không có ham muốn ở gần nó.  Nó  tới  -  đó  là  vấn  đề  khác  -  nhưng  chúng  ta  muốn giữ nó ở một khoảng cách.

Nhưng  khi  vui  thích  tới,  chúng  ta  lại  tới  rất  gần chúng,  thế  thì  chúng  ta  không  muốn  giữ  khoảng  cách nào. Khi mọi người đón chào bạn với vòng hoa tôn vinh thì  không  có  ham  muốn  là  nhân  chứng.  Trong  khoảnh khắc đó bạn không cảm thấy bất kì quan tâm nào trong việc  là  nhân  chứng.  Trong  khoảnh  khắc  như  vậy  khao khát của bạn là thu lấy những lời ca ngợi nhiều nhất có thể được. Chưa bao giờ xuất hiện cho bạn là người này có thể làm điều gì đó sai, hay rằng người đó có thể đánh giá sai bạn vì ai đó khác - rằng điều đó có thể là trò đùa, ảo tưởng. Không, trong khoảnh khắc như vậy tâm trí bạn nói,  "Đây  không  phải  là  ảo  tưởng.  Điều  đó  đáng  phải xảy  ra  từ  lâu  trước  đây  rồi  -  phải  mất  thời  gian  lâu  thế này bởi vì cái ngu ngốc của mình. Ít nhất thì cuối cùng các người đã thừa nhận tôi; điều đáng phải xảy ra từ lâu trước đây thì cuối cùng bây giờ cũng đang xảy ra.”

Nhưng nếu ai đó lại đặt vòng hoa giầy lên cổ bạn - sỉ nhục kiểu Ấn Độ, dấu hiệu của bác bỏ - thì một khoảng cách sẽ ngay lập tức được tạo ra. Bạn sẽ nghĩ rằng điều đó  không  thể  được  ngụ  ý  cho  mình,  rằng  phải  có  hiểu lầm  nào  đó,  rằng  điều  đó  phải  được  ngụ  ý  cho  ai  khác. Hoặc là người này phải điên, đồ  vô lại, kẻ lừa gạt.  Bạn không  nghĩ  điều  đó  là  phải,  bạn  ném  nó  ngược  lại  cho người khác. Nhưng nếu một vòng hoa được đem tới cho bạn  thì  bạn  lại  xác  nhận  nó,  bạn  nghĩ  mình  xứng  đáng với  nó  -  bạn  không  coi  nó  đơn  giản  là  hành  động  lịch thiệp  về  phần  người  khác.  Bạn  bị  đồng  nhất  với  vòng hoa. Bạn muốn được đồng nhất với những vui thích bởi vì bạn muốn vui thích. Điều bạn muốn bạn trở thành bị đồng nhất với nó. Bạn chưa bao giờ muốn khổ sở, trong thực tế bạn bao giờ cũng muốn khổ sở lui ra xa, cho nên cho dù nó tới bạn cũng cố gắng lánh mình ra xa khỏi nó.

Cho nên điều này trở thành nguyên tắc của khổ hạnh

- đứng ở giữa chỗ khổ sở để cho từ từ, dần dần, sự việc trở thành rõ ràng rằng bạn không là người làm, rằng bạn không là người kinh nghiệm.

Mahavira  sẽ  sống  không  thức  ăn  trong  ba  mươi ngày, để cho khi ông ấy đói, thế thì ông ấy biết rằng đấy không  phải  là  ông  ấy  đói  -  đấy  là  thân  thể,  còn  ông  ấy chỉ  là  nhân  chứng  cho  nó.  Vào  ngày  thứ  ba  mươi  mốt ông ấy sẽ tới thăm một làng, ăn thức ăn nào đó, và biết rằng ông ấy không là cơn đói trước đây cũng không là sự thoả  mãn  bây  giờ.  Cả  hai  hiện  tượng  này  đều  ở  ngoài ông  ấy.  Trong  khổ  sở  của  mình  ông  ấy  đã  thấy  sự  tách biệt của nó với cái ta của ông ấy, và thế rồi ông ấy sẽ cố gắng  duy  trì  cùng  sự  tách  biệt  đó  đối  với  cả  vui  thích nữa.

Cho  nên  khổ  hạnh  là  một  kĩ  thuật.  Nó  là  một  cách thức, một phương tiện để phá vỡ sự đồng nhất của chúng ta  với  người  làm  và  người  kinh  nghiệm;  thế  thì  sinh thành  của  nhân  chứng  bắt  đầu.  Một  mặt  người  làm  và người  kinh  nghiệm  biến  mất,  và  mặt  khác  nhân  chứng bắt đầu lấy sự sinh thành.

Thỉnh  thoảng  bạn  thử  thực  nghiệm  này.  Không  cần bạn  phải  đi  tìm  khổ  sở  bởi  vì  biết  bao  nhiêu  khổ  sở  đã tới với bạn theo cách riêng của chúng. Cho nên khi buồn tới,  thực  nghiệm  bằng  kĩ  thuật  này  của  khổ  hạnh.  Bạn không  cần  áp  dụng  cuộc  sống  khổ  hạnh  như  Mahavira. Ông  ấy  đã  thuộc  vào  một  gia  đình  nơi  ông  ấy  đã  tận hưởng nhiều vui thích cho nên có lẽ ông ấy đã không có kinh  nghiệm  về  khổ  sở  chút  nào,  và  đó  là  lí  do  tại  sao ông ấy đã làm chọn lựa này.

Cuộc  sống  của  bạn  đã  toàn  những  tầng  khổ  sở  và khổ  sở  -  bạn  không  cần  đi  tìm  nó.  Cố  gắng  đừng  đồng nhất  với  người  làm  và  người  kinh  nghiệm  trong  chính khổ sở đó. Khi bạn ốm, giữ một khoảng cách với ốm yếu và  vẫn  còn  là  nhân  chứng.  Đừng  kinh  nghiệm  bản  thân mình đang ốm, chỉ kinh nghiệm bản thân mình như nhân chứng  cho  cái  ốm  đó.  Khi  bạn  kinh  nghiệm  bản  thân mình  theo  cách  này,  bạn  bỗng  nhiên  thấy  rằng  mọi  thứ đều mạnh  khoẻ bên trong. Cứ dường như là ai đó bỗng nhiên  thắp  lên  ngọn  đèn  trong  bóng  tối  và  mọi  thứ  trở nên rõ ràng. Khoảnh khắc của sáng tỏ đó là khoảnh khắc của việc chứng kiến.

Kĩ thuật  khác  là  thiền.  Nhấn  mạnh  của  Mahavira  là vào khổ hạnh. Nhấn mạnh của Phật là vào thiền. Đó là lí do tại sao những người theo cả hai không thể hiểu được nhau.  Họ  đều  là  người  cùng  thời,  nhưng  những  người theo  họ  không  thể  hiểu  được  lẫn  nhau  chút  nào  bởi  vì nhấn mạnh của họ là khác nhau và chúng trông có vẻ đối lập lẫn nhau.

Mahavira  nói:  “Làm  sao  có  thể  có  thiền  mà  lại không có khổ hạnh được?” Còn Phật nói: “Khổ hạnh có trước thiền là vô nghĩa.” Và cả hai phát biểu đều đúng.

Và  điều  thú  vị  là  ở  chỗ  trong  thế  giới  này  hai  điều không thể trở thành sai chỉ bởi vì chúng đối lập. Hai điều đối  lập  có  thể  đồng  thời  đúng.  Thế  giới  này  phức  tạp, đầy  những  bí  ẩn  tới  mức  hai  điều  đối  lập  nhau  về  bản chất lại không sai.

Logic thông thường coi rằng nếu hai điều là đối lập, hoặc cả hai trong chúng là sai, hoặc một trong chúng có thể  sai  và  cái  kia  đúng,  nhưng  cả  hai  không  thể  đúng được. Điều này chỉ chứng minh cái dốt nát về bí ẩn của cuộc  sống.  Bí  ẩn  của  cuộc  sống  nói  cả  hai  có  thể  đồng thời  cùng  đúng.  Cho  nên  Mahavira  và  Phật  cả  hai  đều đúng  vào  cùng  lúc,  đúng  ngang  nhau;  chỉ  chiều  hướng con đường họ là khác.

Mahavira  bắt  đầu  với  người  kinh  nghiệm,  người làm,  và  cái  còn  lại  sau  khi  tách  biệt  với  nó  là  nhân chứng. Phật bắt đầu với việc đánh thức nhân chứng. Khi nhân chứng thức tỉnh, cảm giác về việc là người làm và người  kinh  nghiệm  bắt  đầu  tàn  lụi  đi.  Khi  nhân  chứng thức  tỉnh  hoàn  toàn,  cả  người  làm  và  người  tận  hưởng đều biến mất. Đó là lí do tại sao Phật có thể ảnh hưởng tới cả thế giới nhiều hơn Mahavira. Lí do cơ bản là ở chỗ không ai có nhiều hạnh phúc tới mức người đó sẽ đi tìm khổ.  Mọi  người  đều  đã  có  đủ  khổ  rồi,  cho  nên  chính  ý tưởng  về  việc  chọn  khổ  thêm  nữa  dường  như  kì  quái; khổ đã có sẵn quá dư thừa rồi.

Giáo  huấn  của  Phật  có  thể  được  hiểu  dễ  dàng  hơn bởi  vì  chúng  không  làm  tăng  thêm  khổ  của  người  ta. Chúng là một thực nghiệm để đánh thức nhân chứng một cách trực tiếp, cái làm giảm khổ đi.

Một ngày nào đó giáo huấn của Mahavira có thể trở nên  có  ảnh  hưởng  và  một  ngày  nào  đó  có  thể,  khi  thế giới trở nên quá giầu có, giáo huấn của Phật sẽ biến mất. Cũng  có  thể  là  trong  thế  kỉ  tới,  ở  Mĩ,  giáo  huấn  của Mahavira có thể được sống lại - phồn vinh có thể đã tăng lên tới mức ngay cả khổ cũng có thể bắt đầu có hấp dẫn; thịnh  vượng  và  vui  thích  có  thể  có  sẵn  nhiều  tới  mức ngay cả khổ có thể có vẻ như thay đổi đón chào.

Tại  đây,  hai  nữ  sannyasins  phương  Tây  đã  ngủ  bên ngoài  trời  dưới  gốc  cây.  Họ  bảo  tôi  vào  buổi  sáng  rằng mọi  người  Ấn  Độ  dường  như  lo  nghĩ  về  điều  này.  Họ nói, "Bất kì ai gặp chúng tôi cũng đều nói, 'Các chị làm gì  vậy?  Đừng  làm  thế!  Ngủ  ngoài  trời  dưới  gốc  cây trong đêm là nguy hiểm.' Mà chúng tôi thì lại thích điều đó.”

Tôi  bảo  họ,  “Các  bạn  có  thể  không  hiểu  tại  sao người Ấn Độ không thể thấy thích ngủ dưới gốc cây - họ nghèo thế nên họ đã sống dưới gốc cây! Bạn có thể thích điều  đó  bởi  vì  biết  bao  nhiêu  khoảng  cách  đã xuất  hiện giữa  bạn  và  cây  đến  mức  có  một  cuộc  phiêu  lưu  cho bạn.”

Cho  nên  cả  hai  kĩ  thuật  đều  có  thể  giúp  cho  hiện tượng này xảy ra, rằng chỉ nhân chứng còn lại. Thế thì, cho dù nhân chứng này có thể ở bên trong chúng ta, nó cũng  không  phải  là  của  chúng  ta;  nó  là  sự  tràn  ngập khắp.  Với  việc  kinh  nghiệm  về  nhân  chứng,  bản  ngã biến  mất,  bởi  vì  bản  ngã  không  là  gì  ngoài  tổng  của người  làm  và  người  chứng  kiến.  "Tôi  đã  làm",  "Tôi  đã kinh  nghiệm",  "Tôi  đã  đạt  tới"  -  tất  cả  những  điều  này tạo ra cái tôi của bạn, bản ngã. Nếu tôi đã không làm và tôi đã không kinh nghiệm và tôi đã không đạt tới, cái tôi của bạn có thể đứng ở đâu? Toàn bộ tích luỹ này sụp đổ rời ra.

Cho  nên  nhân  chứng  không  phải  là  'của  tôi'.  Hiểu điều này cho đúng: nhân chứng không phải là 'của tôi' - bạn  trở  thành  nhân  chứng  cho  tất  cả  những  cái  bạn  đã gọi là 'của tôi'. Ngay khi nhân chứng thức dậy thì cái tôi tan  biến.  Nhân  chứng  giống  như  đại  dương  vô  hạn  bên trong  chúng  ta.  Nó  là  bên  trong  tôi,  bên  trong  bạn,  bên trong mọi người; ở đâu đó nó ngủ, ở đâu đó nó thức, ở đâu đó nó lắc lư và xoay tròn, ở đâu đó nó mơ mộng, ở đâu đó nó hoàn toàn tỉnh thức và ở đâu đó nó ngủ, trong giấc ngủ, nhưng nhân chứng là một. Nó là cùng trong cái cây, nó là cùng trong tảng đá - trong giấc ngủ, giấc ngủ say. Nó là cùng trong con vật - nó mới chỉ bắt đầu  cựa quậy. Nó là cùng trong chúng ta - thỉnh thoảng thức dậy một chốc. Nó là cùng trong Phật và trong Christ - hoàn toàn  thức  tỉnh.  Những  khác  biệt  này  chỉ  là  về  lượng. Nhưng  ai  đó  biết  tới  nó  trong  trạng  thái  thức  tỉnh  hoàn toàn thì thấy ngay lập tức rằng nó là đại dương bao la.

Nhân chứng mang tính đại dương, thấm nhuần tất cả chúng ta. Chúng ta tất cả đều trong nó, và nó là trong tất cả chúng ta. Nhưng nó là một, và nó là có mặt khắp nơi. Hiền  nhân  này  nói:  Về  điều  này,  không  có  hoài  nghi. "Tôi nói điều đó sau khi biết nó, tôi nói điều đó sau khi hiểu nó, tôi đã thấy nó là vậy.”

Thường  có  vẻ  như  những  phát  biểu  của  hiền  nhân này  là  những  khẳng  định  rất  bản  ngã.  Những  người không biết thì nhất định cảm thấy như thế. Những người không  hiểu  ngôn  ngữ  nào  khác  hơn  ngôn  ngữ  của  bản ngã  đều  nhất  định  cảm  thấy  theo  cách  đó.  Nói  rằng không  có  hoài  nghi  nào  về  nó,  điều  đó  chẳng  độc  đoán sao? Nếu như chúng ta hỏi Krishnamurti, ông ấy không thấy điều đó là độc đoán và là một nỗ lực để tạo ra một giáo điều tối hậu sao? Krishnamurti sẽ không thích nói, “Điều tôi nói là ở bên ngoài mọi hoài nghi.” Ông ấy sẽ nói, “Điều này sẽ có nghĩa là tôi đang gây sức ép lên bạn để tin vào tôi.” Và có lẽ ông ấy cũng phải.

Có  những  người  tuyên  bố  mọi  thứ  một  cách  độc đoán  chỉ  để  cho  điều  đó  được  chấp  nhận.  Nhưng  cũng sai mà tin rằng tất  cả mọi người điều giống thế. Những người  thích  hiền  nhân  này  cũng  tồn  tại,  những  người không áp đặt bất kì sự độc đoán nào lên bất kì ai, người chỉ phát biểu một sự kiện - một thông tin khiêm tốn nào đó về điều  họ không có hoài nghi. Và nếu họ không có hoài nghi thế thì nói vậy là sai sao? Hay họ phải nói rằng họ có hoài nghi chỉ bởi vì nỗi sợ rằng phát biểu của họ có  vẻ  độc  đoán?  Hay  bạn  cho  rằng  điều  phải  với  họ  là nói  rằng  họ  không  biết  dù  họ  có  hoài  nghi  hay  không? Hay  họ  không  nên  nói  điều  gì  hết  cả,  bởi  việc  sợ  rằng điều đó có thể giống như một phát biểu độc đoán với ai đó?  Dẫu  sao  đi  chăng  nữa,  nỗi  sợ  này  có  tạo  ra  bất  kì khác biệt gì không?

Krishnamurti đã từng nói trong cả đời mình rằng ông ấy  không  phải  là  thầy  tâm  linh  của  bất  kì  ai,  rằng  phát biểu  của  ông  ấy  không  nên  được  lấy  làm  giáo  điều  tối thượng, rằng không cần chấp nhận điều ông ấy nói; rằng ông ấy không có thẩm quyền. Nhưng điều thú vị nhất là ở  chỗ  hàng  trăm  người  chấp  nhận  ông  ấy  như  là  người có thẩm quyền. Và sự việc còn trở thành thú vị hơn, và trong thực tế là một chuyện đùa, là mọi người chấp nhận ông ấy như một người có thẩm quyền bởi vì ông ấy phủ nhận điều đó là như vậy; mọi người coi ông ấy đáng là bậc thầy chỉ bởi vì ông ấy phủ nhận rằng ông ấy là bậc thầy!

Một trò chơi rất thú vị của tâm trí con người là khi ai đó nói với bạn rằng người đó không phải là thầy thì bản ngã bạn cảm thấy được thoả mãn - "Điều này vĩ đại đây, con người này có thể là người bạn; cúi mình dưới chân người này là không cần thiết, chúng ta có thể ôm người đó,  chúng  ta  có  thể  là  bạn  bè  với  người  đó,  người  đó không ở trên chúng ta.” Đúng là khi ai đó cố gắng cao hơn thì đó là bản ngã. Nhưng khi ai đó tuyên bố rằng mình không ở trên ai cả chỉ  để  cho  người  khác  có  thể  cảm  thấy  thoải  mái,  điều này nữa cũng là bản ngã - tất nhiên, từ phía bên kia, từ phía của bạn. Nếu ai đó bảo bạn chạm chân người đó thì người  đó  sẽ  dường  như  là  kẻ  bản  ngã  đối  với  bạn. Nhưng khi ai đó yêu cầu bạn không chạm chân người đó bởi  vì  chẳng  có  gì  đặc  biệt  về  người  đó  cả,  bạn  không nhận  biết  rằng  sự  thoả  mãn  bạn  có  được  từ  điều  này cũng  là  bản  ngã  của  bạn.  Và  nếu,  ngược  lại,  con  người này chạm chân bạn, phải nói gì về bản ngã của bạn!

Một người bạn tới tôi và bảo tôi, “Tôi chỉ thích mỗi Krishnamurti  -  ông  ấy  dường  như  là  người  trí  huệ  duy nhất.”

Tôi hỏi anh ta tại sao, và anh ta đáp, "Khi tôi tới gặp ông ấy, ông ấy đã đi tới gần tôi và bắt đầu vỗ bàn chân tôi."

Krishnamurti  có  thể  đã  làm  điều  này  trong  khoảnh khắc  của  tình  yêu,  nhưng  ông  ấy  không  nhận  biết  rằng trong  khi  ông  ấy  có  thể đã vỗ  vào  bàn  chân  người  này, điều  thực  sự  được  vỗ  về  là  bản  ngã  của  người  này.  Và Krishnamurti hấp dẫn anh ta bởi vì điều đó!

Con người là câu đố rất phức tạp.

Cho  nên  khi  hiền  nhân  này  nói  rằng  không  có  hoài nghi về bất kì cái gì, ông ấy không ngụ ý rằng bạn nên tin  vào  điều  ông  ấy  nói.  Không,  ông  ấy  chỉ  ngụ  ý  rằng phát  biểu  của  ông  ấy  không  đơn  thuần  là  phát  biểu, chúng đang tới từ việc hiểu của ông ấy. Và chẳng có gì sai  trong  việc  nói  điều  đó.  Ông  ấy  tuyên  bố  rằng  bên trong  mình  không  có  hoài  nghi.  Tuyên  bố  này  rằng  Về điều  này,  không  có  hoài  nghi  -  nếu  đây  là  cách  nó  như vậy, có gì sai trong nó? Nếu ông ấy biết nó, ông ấy phải diễn đạt nó. Nói ra chân lí là khiêm tốn.

Điều rất thú vị là chúng ta cứ lặp lại - đặc biệt trong quá khứ một trăm năm nay, ý tưởng ngu xuẩn này đã đi sâu hơn và đã trở thành rất ảnh hưởng - rằng chúng ta tất cả  đều  bình  đẳng,  rằng  không  ai  thấp  hơn  và  không  ai cao hơn. Điều này đã không làm thay đổi cái gì. Điều đó không  có  nghĩa  là  chúng  đã  dừng  suy  nghĩ  về  bản  thân mình như là cái gì cao hơn. Không, tất cả điều đó nghĩa là chúng ta đã dừng việc suy nghĩ về người khác như là cao hơn chúng ta. Khi chúng ta nói không ai thấp hơn và không ai cao hơn, điều đó không có nghĩa là chúng ta đã dừng việc coi ai đó khác là thấp hơn, nó chỉ có nghĩa là chúng ta đã dừng việc coi bất kì ai khác là cao hơn.

Khi  chúng  ta  nói  rằng  tất  cả  đều  bình  đẳng,  trong nghĩa sâu nhất thì điều này là đúng, nhưng chúng ta lại không  có  hiểu  biết  về  chiều  sâu  đó.  Chúng  ta  vẫn  còn chưa đi tới điểm mà phát biểu này là đúng; nơi chúng ta hiện hữu, phát biểu này hoàn toàn sai. Tại đó, nơi chúng ta đang  hiện  hữu,  chúng  ta  tất  cả  đều  không  bình đẳng, trong  thực  tế  chúng  ta  tất  cả  đều  bất  bình  đẳng.  Nhưng chúng  ta  đã  chấp  nhận  ý  tưởng  này  rằng  sự  bình  đẳng tồn tại. Nhưng nơi chúng ta đang hiện hữu, chúng ta tất cả đều hoàn toàn khác nhau và bất bình đẳng.

Vấn  đề  khác  nảy  sinh  khi  một  người  tin  rằng  mọi người đều bình đẳng: thế thì người đó sẽ không bao giờ phát hiện ra cái điểm mà sự bình đẳng là thực sự có thể. Ai đó bắt đầu từ tiền đề là mọi người đều bất bình đẳng thì một ngày nào đó sẽ đạt tới điểm nơi sự bình đẳng sẽ trở thành có thể, bởi vì người đó sẽ làm cái gì đó về nó: người đó sẽ tiếp tục cuộc hành trình, làm nỗ lực nào đó hướng  tới  việc  hoàn  thiện  bản  thân  mình,  tinh  luyện mình,  thay  đổi  tình  huống.  Nhưng  ai  đó  tin  bản  thân mình  là  bình  đẳng  với  Phật...  điều  này  chẳng  làm  hại Phật theo bất kì cách nào. Nếu như điều đó làm hại Phật theo bất kì cách nào thì sẽ không có vấn đề gì, nhưng nó làm hại cho người tin vào ý tưởng này.

Vậy  mà  nếu  Phật  nói,  “Bạn  sai"  -  thế  thì  với  bạn Phật  sẽ  dường  như  là  người  bản  ngã  bởi  việc  tuyên  bố rằng  bạn  bất  bình  đẳng!  Thế  thì  Phật  phải  làm  gì?  Ông ấy  không  thể  nói,  “Vâng,  bạn  bình  đẳng  với  tôi,  không chỉ bình đẳng mà còn cao hơn tôi” - điều này thoả mãn bản ngã của bạn, nhưng cuộc hành trình của bạn để biến đổi  và  hoàn  thiện  sẽ  không  bắt  đầu.  Hay,  nếu  Phật  nói theo  một  cách  tự  nhiên  và  tự  phát,  “Không  chúng  ta không bình đẳng” - điều đó làm tổn thương bản ngã bạn.

Phật, Mahavira, Krishna hay Christ đều không tuyên bố rằng nơi chúng ta đang hiện hữu bây giờ chúng ta là bình  đẳng.  Chắc  chắn  họ  biết  rằng  tại  điểm  nào  đó,  tại trung  tâm,  chúng  ta  tất  cả  đều  bình  đẳng,  nhưng  đó  là đích cuối cùng của chúng ta; chúng ta không bình đẳng nơi  chúng  ta  đang  hiện  hữu  bây  giờ.  Có  lỗ  hổng  lớn, những  khoảng  cách  lớn  giữa  chúng  ta  trên  con  đường, trong cuộc hành trình, nhưng không có lỗ hổng nào giữa chúng ta tại đích.

Đó  là  lí  do  tại  sao  phát  biểu  của  Krishnamurti  hấp dẫn  mọi  người,  nhưng  nó  lại  nguy  hiểm  bởi  vì  ông  ấy nói  tất  cả  chúng  ta  đều  bình  đẳng  ngay  cả  trên  đường; rằng không ai là thầy và không ai là đệ tử, rằng không ai ở trước, không ai ở sau. Điều này là đúng tại đích, nhưng không  đúng  chút  nào  trên  đường.  Và  người  tin  rằng  tất cả chúng ta đều bình đẳng trong khi đang trên đường sẽ không bao giờ đạt tới đích.

Khi  hiền  nhân  này  nói:  Về  điều  này,  không  có  hoài nghi, đấy chỉ là phát biểu khiêm tốn về bản thân ông ấy. Điều  ông  ấy  ngụ  ý  là  ở  chỗ  ông  ấy  không  nói  như  vậy qua  một  quá  trình  suy  nghĩ  về  nó  mà  qua  việc  biết.  Và nó còn có nghĩa theo một cách nữa: bởi vì chúng ta đang sống trong nghi ngờ, trong hoài nghi.

Như tôi đã nói với bạn... con chim mới nở từ trứng cố gắng chỉ vẫy cánh đậu bên ngoài tổ, nhưng không có đủ dũng cảm để bay bởi vì nó chưa bao giờ bay cả. Nó không có ý tưởng rằng đôi cánh này là để bay. Nó cũng không tự tin bởi vì đôi cánh của nó còn bé thế, mà bầu trời bao la thế. Làm sao chúng có ích trong bầu trời bao la này? Và làm sao tin cậy nảy sinh với cái không quen thuộc,  cái  không  biết,  con  đường  chưa  ai  đặt  chân  tới, bầu  trời  bao  la  mà  trong  đó  người  ta  chưa  bao  giờ  bay cả?  Thấy  con  chim  nào  đó  khác  đang  bay,  ngay  cả  thế tin cậy vẫn không nảy sinh rằng "Mình cũng có thể bay," bởi vì không nhất thiết là người ta có thể làm được điều người khác làm.

Nhưng  nếu  con  chim  khác  có  thể  nói  với  con  chim này, “Tôi cũng đã trải qua pha này rồi. Một hôm nào đó, đậu  ngoài  tổ  mình,  tôi  cũng  đã  lo  nghĩ.  Tôi  cũng  đã không có khả năng tin cậy vào đôi cánh của mình là tôi có thể bay trên bầu trời, bởi vì tôi không có kinh nghiệm trước. Nhưng bây giờ tôi có thể bảo bạn từ kinh nghiệm của tôi rằng không có hoài nghi về nó; mặc dầu bạn có đôi  cánh  tí  hon,  bầu  trời  này  được  tạo  ra  cho  đôi  cánh của bạn và bạn có thể bay. Cánh của bạn là đủ lớn, thậm chí toàn bộ bầu trời này còn quá nhỏ cho chúng. Bạn có thể bay - điều này vượt ra ngoài hoài nghi. Tôi nói điều đó từ kinh nghiệm riêng của mình.”

Kinh  nghiệm  nghĩa  là  người  ta  đã  biết  cả  hai  tình huống, bằng không nó sẽ không là kinh nghiệm. Người đã biết tình huống thứ nhất mà trong đó con chim nhỏ bé hôm  nay,  vẫy  đôi  cánh  mình,  không  thể  thu  được  can đảm, và người cũng biết tình huống thứ hai, kinh nghiệm về  việc  bay  trên  bầu  trời,  điều  này  người  ta  có  thể  nói với con chim này, “Đừng sợ, nhảy đi!”

Về điều này, không có hoài nghi.

Tuyên  bố  này  là  có  ích.  Tuyên  ngôn  này  không  có nghĩa  điều  Krishnamurti  chắc  chắn  phải  tính  tới  nó  để ngụ ý - ý nghĩa đó cũng dúng, nhưng không nhất thiết là như  vậy.  Nó  không  có  nghĩa  là  con  chim  kia  đang  cố gắng  tạo  ra  thẩm  quyền  của  mình  và  thúc  ép  các  con chim khác phải tin vào điều nó nói. Nó không có nghĩa là con chim kia đang cố gắng trở thành thầy và làm cho con chim nhỏ này thành đệ tử. Không, không có điều đó. Vâng,  điều  đó  có  thể  là  như  vậy,  nhưng  điều  đó  không phải là không tránh được. Con chim lớn đơn giản nói với con chim nhỏ hãy nhìn vào mình, rằng điều nó đang nói không chỉ là vô căn cứ, rằng nó đang nói điều đó sau khi biết nó. "Nếu bạn cũng có khả năng nhìn tôi và biết tôi, thế  thì  tin  cậy  này  có  thể  trở  thành  tiêm  nhiễm  và  cho sinh thành tự tin trong bạn nữa."

Thầy  trở  thành  điều  phiền  hà,  cản  trở  cho  bạn  khi ông ấy yêu cầu bạn tin cậy vào ông ấy; thầy trở nên có ích  khi  ông  ấy  làm  nảy  sinh  tin  cậy  của  bạn  vào  cái  ta riêng  của  bạn.  Trong  cả  hai  tình  huống  này,  một  tuyên bố rằng không có hoài nghi về điều đó là bản chất.

17 Như thế là bí ẩn này

Ta là brahman này được biết tới bởi mọi vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức.

Ta không thể nhận biết được ngay như bầu trời và không khí vân vân,

Ta không hình dạng không tên tuổi không hành động.

Ta là brahman này, thực tại tối thượng: chỗ cư ngụ của sat, chit, anand - chân lí, tâm thức, phúc lạc.

Ta không là thân thể - làm sao có thể có sinh và tử cho ta?

Ta không là hơi thở sống - làm sao có thể có đói hay khát cho ta?

Ta không là tâm trí - làm sao có thể có buồn rầu hay vui thích cho ta?

Ta không là người làm - làm sao có thể có tù túng hay giải thoát cho ta?

Như thế là bí ẩn này.... Tại đây kết thúc Upanishad.

Xa như việc mở rộng của tri thức có thể đạt tới, điều đó  sẽ  được  gọi  là  veda.  ‘Veda’  nghĩa  là  hành  động  của việc  biết,  biết.  Veda  và  vidvan  -  học  giả  -  có  cùng  một gốc. Veda nghĩa là tri thức.

Những cũng có một chiều của cuộc sống, một trạng thái  ẩn  kín  của  sự  tồn  tại  nơi  thậm  chí  tri  thức  cũng không thể nào ném vào được ánh sáng nào, nơi tri thức không truy nhập tới, nơi việc truy nhập là có thể chỉ nếu tri thức bị bỏ ra ngoài. Do đó Ấn Độ đã thai nghiệm  ra một  từ  duy  nhất  -  bạn  phải  đã  thường  nghe  nói  về  nó nhưng có lẽ không hiểu nói: từ đó là vedanta.

Vedanta  nghĩa  là  trạng  thái  nơi  thậm  chí  veda,  tri thức, cũng đi tới chỗ kết thúc, nơi ngay cả tri thức cũng không thể tiếp cận được, nơi bạn phải đi thậm chí vượt ra ngoài tri thức, nơi tri thức trở thành vô nghĩa, nơi tri thức không truy nhập tới được. Veda nghĩa là tất cả các tri thức, xa tới mức nó có thể đi tới được. Nhưng ngay cả điều đó cũng không ích gì. Tất cả những cái đã được biết đều  không  có  ích  gì;  tất  cả  những  cái  đã  được  kinh nghiệm, tất cả những kho báu tri thức đều không còn có ích. Đây là điểm mà từ đó vedanta bắt đầu. Nơi veda đi tới  anta,  chỗ  kết,  tại  đó  vedanta,  trạng  thái  vượt  ra ngoàid  tri  thức,  bắt  đầu.  Nếu  chúng  ta  dịch  từ  vedanta sang tiếng Anh, nghĩa đích xác sẽ là ‘vô tri thức’.

Hiểu ba bước này. Một là agyan, dốt nát, bước tiếp được gọi là gyan, tri thức, và trên nó là bước được gọi là gyanatit,  bên  ngoài  tri  thức.  Dốt  nát  là  khi  chúng  ta không  biết,  tri  thức  là  khi  chúng  ta  biết;  nói  cách  khác, khi  chúng  ta  đã  đi  ra  ngoài  dốt  nát.  Gyanatit  nghĩa  là chúng ta đã đi thậm chí còn ra ngoài tri thức. Không chỉ dốt nát tạo ra tù túng, tri thức cũng ràng buộc bạn. Giải thoát là trạng thái khi tri thức cũng đã bị bỏ đi. Dốt nát phải bị xua đi, nhưng điều đó là không đủ. Nhiều  phương  pháp  để  phá  huỷ  dốt  nát  đã  được  tạo  ra trên  trái  đất,  và  nhiều  trường  phái  tư  duy  đã  đi  vào  tồn tại trên toàn thế giới, cố gắng xua đi dốt nát. Nhưng có lẽ duy  nhất  những  người  trí  huệ  phương  Đông  tạo  ra  một trường  phái  tư  duy  nói  rằng  một  trạng  thái  sẽ  tới  khi ngay cả tri thức cũng phải bị loại bỏ, nơi ngay cả tri thức cũng trở thành tù túng. Không chỉ dốt nát là tù túng, tri thức nữa cũng có thể trở thành tù túng bởi vì tri thức là hữu hạn. Dù người ta có thể biết nhiều đến đâu, tri thức cũng không thể nào là vô hạn được. Nếu bạn muốn biết cái vô hạn thì bạn sẽ phải vứt bỏ mọi tri thức.

Đó là lí do tại sao, theo một nghĩa sâu sắc hơn, con người của trí huệ tối thượng dường như là người dốt nát. Theo một cách nào đó thì người đó trở thành người dốt nát bởi vì người đó nữa cũng không có tri thức. Nhưng theo nghĩa khác thì người đó hoàn toàn đối lập với người dốt  nát;  người  dốt  nát  theo  cách  đó  bởi  vì  người  đó không  có  tri  thức,  còn  người  của  trí  huệ  tối  thượng  thì dốt nát bởi vì người đó đã buông bỏ tri thức này nữa.

Cố hiểu điều đó như thế này, một người được sinh ra là kẻ ăn xin và người đó lớn lên với việc đi ăn xin trên phố.  Thế  rồi  có  Phật  Gautama,  người  từ  bỏ  cung  điện của mình một ngày nào đó và bỗng nhiên đi ăn xin trên phố. Phố xá vẫn như vậy, bình bát xin ăn có thể vẫn như vậy, còn người ăn xin và Phật có thể bước đi cùng nhau trên cùng một phố để xin ăn. Cho nên khác biệt là gì? Cả hai đều đi ăn xin, cả hai đều có bình bát ăn xin trong tay, cả hai đều  đứng  ăn  xin  tại  nhiều  cửa  nhà;  cả hai đều  là kẻ ăn xin - nhưng họ có thực sự như nhau không? Khác biệt là không thấy được trên bề mặt, nhưng khác biệt lớn nằm ở bên trong.

Kẻ ăn xin chỉ là kẻ ăn xin, người đó không có gì hết cả.  Người  đó  chưa  bao  giờ  biết  giầu  có  nào  và  do  vậy người  đó  đang  chịu  đựng  việc  không  có  gì.  Người  đó không có tiền - Phật nữa cũng không có tiền - nhưng kẻ ăn xin chưa bao giờ biết tới tiền, đó là lí do tại sao việc thiếu  tiền  cũng  giống  như  tính  hổng  cho  người  đó,  cái hốc;  đấy  là  một  điều  khổ,  một  vết  thương  -  nó  rỉ  ra. Chính sự hiện hữu của người đó là trống rỗng; bình bát ăn xin của người đó không chỉ trong tay người đó, việc ăn  xin  của  người  đó  đã  đi  sâu  vào  bên  trong  người  đó. Còn  Phật  này  đang  đứng  gần  người  đó  cũng  là  một người ăn xin, nhưng ông ấy biết tới giầu có. Rắc rối của ông ấy không phải là thiếu tiền, rắc rối của ông ấy là quá nhiều tiền. Ông ấy đã có quá nhiều tiền, nhiều hơn mức đủ, và do đó điều đó trở thành vô nghĩa. Ông ấy còn tiền sau  khi  biết  nó,  tiền  đã  trở  thành  vô  nghĩa  với  ông  ấy. Nhưng với người ăn xin này thì nó lại rất có ý nghĩa.

Cả  hai  đều  là  người  ăn  xin,  nhưng  việc  ăn  xin  của Phật có vẻ duyên dáng của hoàng đế. Ngay cả trong việc ăn xin của mình Phật cũng là người chủ. Với ông ấy tiền bạc  đã  trở  thành  vô  nghĩa,  nó  đã  bị  loại  bỏ.  Người  kia cũng là kẻ ăn xin, nhưng người đó thực sự là kẻ ăn xin; tiền bạc là rất có ý nghĩa với người đó, và ham muốn về tiền vẫn tiếp tục.

Tình  huống  này  là  hệt  giữa  người  dốt  nát  và  người của trí huệ tối thượng. Người trí huệ từ bỏ tri thức theo cùng cách Phật đã từ bỏ của cải - sau khi biết nó, sau khi tận hưởng nó, sau khi có nó. Ông ấy thấy rằng ngay cả tri thức cũng có biên giới, rằng tất cả mọi thông thái đều dừng  lại  ở  đó  và  không  có  gặp  gỡ  nào  với  điều  vô  hạn xảy  ra  cả,  cho  nên  ông  ấy  từ  bỏ  tri  thức.  Ông  ấy  châm lửa  vào  tri  thức  của  mình,  đặt  thông  thái  của  mình  lên lửa và đốt nó. Ông ấy trở thành giống như người dốt nát, nhưng ông ấy không dốt nát. Người dốt nát vẫn còn tìm kiếm  tri  thức,  trong  khi  con  người  này  đã  hoàn  thành cuộc  hành  trình  về  tri  thức  của  mình  và  đã  đi  ra  ngoài nó.

Do đó, hiền nhân này nói:

Ta là brahman này được biết tới bởi mọi vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức.

Ông ấy không nói: “Ta là brahman kia được biết tới bởi  mọi  Veda,  kinh  sách  cổ,”  bởi  vì  ông  ấy  không  là brahman  mà  kinh  sách  đó  nói  tới.  Brahman  đó  là  hữu hạn,  bị  giới  hạn  bởi  các  khái  niệm  của  tri  thức.  “Ta  là brahman được biết tới trong trạng thái bên ngoài tri thức. Ngay  cả  kinh  sách  cũng  không  thể  biết  được  nó.  Chỉ người  nào  dám  từ  bỏ  kinh  sách  của  mình,  tri  thức  của mình, mới có khả năng biết nó; ta là brahman đó.” Điều đó  sẽ  trở  nên  dễ  dàng  nếu  chúng  ta  cố  gắng  hiểu  nó  từ bên trong.

Chúng  ta  có  thể  biết  mọi  thứ  qua  tri  thức  ngoại  trừ bản  thân  chúng  ta,  bởi  vì  mọi  thứ  đều  ở  trước  tri  thức còn  chúng  ta  chỉ  ở  sau  nó.  Chúng  ta  biết  mọi  thứ  qua năng lực của tri thức, nó chỉ là phương tiện cho chúng ta.

Hiểu điều đó như thế này: chúng ta có thể thấy mọi thứ  qua  mắt  mình  ngoại  trừ  bản  thân  đôi  mắt.  Và  nếu bạn  đang  thấy  chúng  qua  gương,  bạn  không  thấy  mắt mình, bạn đang thấy chỉ phản xạ của mắt mình. Phản xạ là cái gì đó khác. Mắt thấy mọi thứ, nhưng tại sao chúng lại không thể tự thấy mình được? Vấn đề là gì? Để thấy một vật thì khoảng cách là cần có, lỗ hổng là cần có để thấy cái gì đó; điều cần thiết là chúng đối diện lẫn nhau theo cách nào đó. Bây giờ làm sao mắt bạn đối diện với nó được? Điều đó là không thể được. Đó là lí do tại sao mắt có thể thấy mọi thứ trừ bản thân nó.

Tri  thức  nữa  cũng  có  thể  biết  mọi  thứ  trên  thế  giới này trừ mỗi brahman, thực tại tối thượng - cái bị ẩn kín bên  trong  chúng  ta,  cái  mà  chúng  ta  là.  Tri  thức  là  con mắt của brahman đó bên trong chúng ta, và tất cả những cái khác có thể được cảm nhận qua nó. Tuyển tập của tất cả  cảm  nhận  đó  được  gọi  là  veda,  tri  thức.  Điều  mà brahman này biết được gọi là veda, tri thức, còn điều mà qua   đó   brahman   này   có   thể   được   biết   được   gọi   là vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức.

Bây  giờ,  làm  sao  để  biết  brahman  này,  thực  tại  tối thượng?  Người  sẽ  biết  nó  là  ai?  Trong  thực  tế  chính ngôn ngữ của việc biết phải bị bỏ đi bởi vì việc biết bao giờ  cũng  hàm  ý  cái  khác.  Làm  sao  có  thể  biết  chính mình  được?  Làm  sao  bạn  có  thể  biết  bản  thân  mình  là gì? - và ai sẽ biết nó? Từ chiều nào, theo cách nào bạn sẽ đi tới biết nó? Đó là lí do tại sao bất kì cái gì chúng ta đi tới biết về bản thân mình đều sẽ trở thành cái gì đó khác hơn bản thân chúng ta - chỉ ngay trong chính việc biết về nó. Trong thực tế cái ta của riêng người ta là ở bên ngoài tầm với của việc biết của người ta.

Chỉ  có  một  cách  và  đó  là  cởi  bỏ  tất  cả  tri  thức  của chúng ta như quần áo và gạt nó sang bên, trở thành trần trụi, như nó đã thế, không quần áo. Theo cùng cách này, khi  bạn  có  thể  trở  thành  được  trần  trụi  với  mọi  tri  thức thì khải lộ xảy ra không phải là tri thức, nó là khải lộ bên trong. Xúc động của cực lạc lan toả bên trong, việc nhận ra  điều  xảy  ra,  mà  không  có  bất  kì  việc  biết  hình  thức nào,  được  gọi  là  vedanta,  trạng  thái  vượt  ra  ngoài  tri thức.

Con người rất láu lỉnh, con người đã tạo ra kinh sách ngay cả quanh vedanta - trạng thái ở bên ngoài tri thức. Con người đã tạo ra tri thức ngày cả từ trạng thái ở bên ngoài tri thức. Các bác học cứ tuyên truyền rằng vedanta không  phải  là  kết  thúc  của  kinh  sách  có  tên  Veda,  tri thức, mà là chính điều tinh tuý của những kinh sách này. Họ  cứ  khăng  khăng  rằng  vedanta  là  phần  vật  lí  của những  kinh  sách  này. Đây là điều  dối  trá  hoàn  toàn,  nó hoàn toàn sai.

Toàn  bộ  nỗ  lực  của  hiền  nhân  này  đã  là  bằng  cách nào  đó  giải  phóng  bạn  khỏi  lời  nói,  giáo  điều,  tri  thức sao  cho  bạn  có  thể  trở  nên  lắng  đọng  trong  thực  tại  tối thượng đó, cái không có sẵn qua tri thức mà chỉ có qua hiện  hữu.  Tri  thức  là  rào  chắn  cho  hiện  hữu,  bởi  vì  tri thức  không  là  gì  ngoài  mở  rộng,  bành  trướng  ra  ngoài của người ta. Hiện hữu là chìm vào bên trong người ta, lắng đọng vào bên trong cái ta riêng của người ta, đi tới trung tâm ngọn nguồn.

Cho nên vedanta nghĩa là trạng thái khi bạn sẵn sàng từ bỏ tất cả mọi tri thức của người ta, cũng hệt như Phật Gautam  sẵn  sàng  từ  bỏ  mọi  của  cải  của  mình.  Tri  thức của bạn nữa cũng là một loại của cải, nó là tích luỹ của cải bên trong.

Điều rất thú vị là ngay cả của cải của chúng ta cũng không phải là của chúng ta, chúng ta chỉ sở hữu nó như một  móc  xích  ở  giữa  trong  một  dây  xích  lớn  -  con  kế thừa của cải của bố, thế rồi con của con lại kế thừa nó từ người  con  này.  Không  ai  được  sinh  ra  cùng  của  cải  cả, điều  này  là  chắc  chắn:  người  đó  xuất  xứ  từ  đâu  chẳng thành vấn đề, không ai được sinh ra cùng nó. Nó có thể được quốc gia cho, nó có thể được gia đình cho, xã hội cho,  hay  phong  tục  tập  quán  cho,  nó  có  thể  được  kiếm qua  làm  việc  vất  vả,  hay  nó  có  thể  bị  đánh  cắp,  nhưng một điều là chắc chắn: không ai được sinh ra cùng nó và không ai chết đi cùng nó. Cho nên của cải là hiện tượng xảy ra ở lưng chừng đâu đó và ở ngoài chúng ta.

Điều đó cũng hệt như vậy với tri thức: nó được thu lấy từ người khác. Tri thức là tiền lãi được tích luỹ của xã hội. Đó là lí do tại sao con vật lại không thể có hiểu biết được - chúng không có ngôn ngữ qua đó tích luỹ tri thức của chúng. Đó là lí do tại sao khi con vật bố chết đi, nó không có khả năng trao kinh nghiệm của riêng nó cho con nó, không có cách nào. Con phải bắt đầu lại từ nơi bố đã bắt đầu; do đó con vật không thể phát triển được.

Xã hội thất học không thể tạo ra tiến bộ nào. Thông tin truyền miệng từ người bố là không đủ. Nhiều điều bị thất lạc và con phải bắt đầu lại lần nữa - từ ABC.

Khi ngôn ngữ tiến hoá nó đã tạo ra những báu vật về tri thức. Và khi chúng ta tạo ra chữ viết và phát hiện ra cách  viết,  mọi  sợ  hãi  về  việc  mất  tri  thức  đó  biến  mất. Đó là lí do tại sao hiện tượng này đã trở thành có thể chỉ với  con  người.  Với  con  vật,  con  bắt  đầu  đích  xác  tại cùng điểm khi bố đã bắt đầu - con chết đi tại cùng điểm bố đã chết, con nó lại bắt đầu lại mọi sự từ chính lúc ban đầu - đó là lí do tại sao không tiến bộ  nào trở  thành  có thể. Mọi  tiến  bộ  nhân  loại  xảy ra  bởi  vì  từng  người  con kế  tục  chỗ  người  bố  bỏ  lại;  khối  lượng  tri  thức  cứ  tăng lên mãi và của cải tri thức cứ được tích luỹ lại. Mọi thế hệ đều tích luỹ tri thức và trao nó cho thế hệ tiếp. Đó là lí do tại sao xã hội càng tích luỹ được nhiều tri thức hơn, nó càng trở nên thông minh hơn. Tri thức là sự tích luỹ.

Tưởng tượng rằng trong hai mươi năm mọi đại học, cao đẳng, trường phổ thông đều bị đóng cửa, rằng tất cả các  thư  viện  đều  bị  đốt  cháy,  và  trong  hai  mươi  năm không  phương  tiện  giáo  dục  nào  có  sẵn;  rằng  bố  dừng dạy  dỗ  cho  con,  thầy  dừng  giảng  dạy  cho  trò...  bạn  có biết điều gì sẽ xảy ra không? Trong hai mươi năm bạn sẽ ở chỗ bạn đã ở cách đây hai triệu năm. Mọi thứ sẽ mất.

Tri thức là việc tích luỹ và nó phải được truyền trao thường xuyên, do đó mới tồn tại trường học. Trường phổ thông, cao đẳng đại học để làm gì? Họ trao việc tích luỹ tri  thức  từ  thế  hệ  bố  sang  thế  hệ  con,  không  gì  khác. Công việc của thầy giáo là làm việc truyền trao này, toàn bộ nghiệp vụ của ông ấy là trao cái mà thế hệ già hơn đã tích luỹ được cho thế hệ mới - đó là công việc duy nhất của ông ấy, đó là mối nối trung gian.

Tri  thức  cũng  là  của  cải  thu  được  từ  những  người khác.  Tất  cả  các  tri  thức  gắn  lại  với  nhau  mới  có  thể được  gọi  là  veda.  Tại  Ấn  Độ  chúng  ta  gọi  Veda  là samhita.  ‘Samhita’  nghĩa  là  cái  đã  được  thu  thập,  mọi thứ được biết tới đều được soạn ra. Đó là lí do tại sao tôi không đồng ý rằng veda chỉ bao gồm bốn kinh sách Ấn Độ  được gọi  là  Veda.  Bất  kì  cái  gì đã được tích luỹ  lại trên  thế  giới  như  tri  thức  thì  đều  là  veda;  tri  thức  vậy cũng là veda, samhita, tuyển tập, bởi vì nó đã được tích luỹ lại.

Đó là lí do tại sao hiền nhân này lại nói điều đó rất có ý thức, có chủ ý - chúng không phải là những lời nói ngẫu  nhiên  ...  được  biết  tới  bởi  mọi  vedanta,  trạng  thái bên ngoài tri thức. Không được biết qua Veda, bởi vì cái được biết qua tri thức đã tích luỹ không phải là việc biết. Việc  biết  về  thực  tại  tối  thượng  không  phải  là  tri  thức được  tích  luỹ,  nó  đã  ở  bên  trong  bản  thân  chúng  ta;  nó không cần được mang vào từ bên ngoài.

Cho  nên  có  thể  là  các  đại  học  bị  đóng  cửa  và  hệ thống giáo dục bị gián đoạn - phong trào này dường như xảy  ra  trên  khắp  thế  giới.  Nếu  phong  trào  thanh  niên, người  hippy  và  những  người  khác  mà  thành  công,  các đại  học  sẽ  không  hoạt  động  nữa  và  các  thư  viện  sẽ  bị đốt;  chẳng  mấy  chốc  mọi  thứ  sẽ  kết  thúc.  Nhưng  sẽ không  có  hại  gì  được  làm  đối  với  brahmangyan,  việc biết về brahman, việc kinh nghiệm brahman. Tất cả các Veda có thể bị đốt, Kinh Thánh và kinh Koran có thể bị phá  huỷ,  nhưng  việc  biết  về  brahman  sẽ  không  bị  ảnh hưởng  bởi  vì  nó  chưa  bao  giờ  được  đạt  tới  qua  chúng. Chúng chẳng có liên quan gì tới nó. Bất kì khi nào việc biết  về  brahman  xảy  ra,  nó  đều  tới  từ  bên  trong.  Nó  có thể đã được diễn đạt ở bên ngoài, nhưng việc đạt tới nó chưa bao giờ là từ bên ngoài.

Veda  có  thể  đã  cố  gắng  nói  điều  về  việc  nhận  biết brahman  là  gì,  nhưng  điều  đó  chưa  bao  giờ  được  đón nhận  từ  Veda.  Chúng  có  thể  chứa  cách  diễn  đạt  -  mọi người  đã  biết  tới  trạng  thái  này  đều  đã  cố  gắng  truyền đạt nó, và việc biên soạn tất cả những điều này đã tạo ra Veda - nhưng bất kì ai đã biết tới trạng thái này thì đều đã  không  biết  nó  qua  Veda,  người  đó  đã  biết  nó  bởi vedanta,  bằng  việc  đi  ra  ngoài  tri  thức.  Và  khi  tôi  nói

‘trạng thái bên ngoài tri thức’, tôi ngụ ý việc kết thúc của tri  thức  -  khi  tri  thức  được  siêu  việt  lên,  khi  người  đó buông bỏ tri thức.

Một  người  như  vậy  nói:  “Tôi  đã  biết  mọi  điều, nhưng tất cả những tri thức đó đã tới từ bên ngoài. Bây giờ tôi từ bỏ tất cả nó và muốn biết cái ở bên trong, cái chưa  bao  giờ  tới  từ  bên  ngoài.  Bây  giờ  tôi  muốn  tìm kiếm  và  biết  rằng  thực tại  thuần  khiết  mà  chưa  bao  giờ có  sẵn  từ  bên  ngoài  thì  bao  giờ  cũng  hiện  diện  ở  bên trong.”

Do đó hiền nhân này nói:

... được biết tới bởi mọi vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức.

Điều  này  cần  được  hiểu.  Nếu  hiền  nhân  này  đã  chỉ nói  rằng  “cái  đã  được  biết  tới  bởi  vedanta,”  thì  điều  đó có  hơi  sai.  Nhưng  hiền  nhân  này  nói  “cái  đã  được  biết tới  bởi  mọi  vedanta.”  Bởi  vì  không  phải  là  hiểu  biết  về vedanta được sinh ra chỉ ở Ấn Độ, không. Bất kì chỗ nào nó  xảy  ra,  bất  kì  chỗ  nào  trạng  thái  bên  ngoài  tri  thức này xảy ra, tất cả đều được bao hàm.

Điều Jesus đã hiểu ra cũng là vedanta, trạng thái bên ngoài  tri  thức  này,  mặc  dầu  ông  ấy  đã  không  nhận  biết về Upanishads - điều đó là không cần thiết. Khi Lão Tử tới  hiểu  ra  điều  đó,  đó  là  qua  vedanta;  khi  Eckhart  tới hiểu ra điều đó, đó là qua vedanta - bất kì khi nào bất kì ai  trên  thế  giới  đã  hiểu  rõ  điều  đó,  điều  đó  xảy  ra  qua vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức. Bất kì tuyển tập tri thức nào họ có, chỉ qua việc vứt bỏ nó mà họ mới đi tới hiểu rõ thực tại tối thượng.

Cho nên hiền nhân này nói:

... bởi mọi vedanta,

Bất kì chỗ nào, vào bất kì thời đại nào, tại bất kì chỗ nào, và trong bất kì hoàn cảnh nào nó bao giờ cũng được hiểu  qua  vedanta,  trạng  thái  vượt  ra  ngoài  tri  thức,  chỗ dừng  lại  của  tri  thức.  Đây  là  ý  nghĩa  toàn  diện  của vedanta, trạng thái vượt ra ngoài tri thức.

Nhưng như con người hiện hữu, và như tâm trí con người  hiện  hữu,  chúng  ta  vẫn  bắt  gặp  những  người  cứ khoe   khoang   là   vedantins   -   người   ủng   hộ   vedanta. Không  ai  có  thể  là  vedantin,  điều  này  cực  kì  ngu  xuẩn. Không  ai  có  thể  là  một  vedantin  bởi  vì  vedanta  không phải  là  'chủ  thuyết',  học  thuyết,  giáo  điều.  Bất  kì  'chủ thuyết' nào thì cũng lại là kinh sách, lại là Veda. Cho nên nếu  ai  đó  nói  người  đó  theo  vedanta  thì  người  đó  hoàn toàn sai lầm, bởi vì nơi vẫn  có  việc đi theo, làm sao tri thức có thể được loại bỏ? Là người theo sau là thuộc vào tri thức, cho nên không ai là vedantin cả, người theo sau vedanta. Và khi tôi nói điều này, điều tôi ngụ ý là ở chỗ không ai có thể làm ra 'chủ thuyết', lí thuyết từ nó được. Bất kì ai cố gắng làm điều đó thì đều đã không hiểu biết về nó, người đó đã bỏ lỡ vấn đề; người đó đã bỏ lỡ điều thực.  Chính  ý  nghĩa  của  vedanta  là:  không  'chủ  thuyết', không lí thuyết, không kinh sách, không tri thức. Vậy thì làm sao bạn có thể trở thành người theo của nó được?

Trong thực tế để đi vào trạng thái này, mọi lí thuyết, mọi  kinh  sách,  mọi  nguyên  tắc  đều  phải  bị  bỏ  lại  đằng sau.  Ngay  cả  những  kinh  sách  cổ  đại  nhất  cũng  phải  bị bỏ  đi.  Thế  thì  chúng  ta  có  thể  nói  rằng  một  người  như vậy  là  trong  trạng  thái  của  vedanta  -  nhưng  người  đó không phải là vedantin, người theo sau. Người đó đã đi vào  trong  trạng  thái  bên  ngoài  tri  thức,  điều  nhiều  nhất có thể nói ra được, nhưng người đó không thể nói rằng mình là người theo nó. Điều này sẽ là không nhất quán, chính ý nghĩa của từ này sẽ bị mất.

Ta là brahman này được biết tới bởi mọi vedanta, trạng thái bên ngoài tri thức.

“Ta  là  cái  mà  các  hiền  nhân  này  đã  hiểu  ra  khi  họ vứt bỏ mọi tri thức của mình.” Điều hiền nhân này đang tuyên bố là lời tuyên ngôn từ thực tại tối thượng. Người ta  có  thể  nghĩ  rằng  tuyên  bố  này  là  rất  bản  ngã:  “Ta  là cái  đó,  cái  đã  được  mọi  vedanta  biết  tới,  trạng  thái  bên ngoài  tri  thức!"  Không,  không  chút  nào,  không  có  dấu vết  nào  của  bản  ngã  ở  đâu  cả.  Hiền  nhân  này  chỉ  đang nói:  “Bây  giờ  ta  đang  nói  về  thực  tại  đó,  thực  tại  tối thượng  đó  mà  không  thể được tiếp  cận  tới  qua  tri  thức. Ta  cư  ngụ  là  có  thể,  nơi  chỉ  'sự  hiện  diện'  thuần  khiết mới  có  thể  vào;  nơi  tri  thức  trở  thành  rào  chắn,  nơi  tri thức là bệnh tật, nơi tri thức tạo ra bất ổn - ta ngụ ở đó, nơi thậm chí không có một gợn tri thức tồn tại.”

Chúng  ta  tất  cả  đều  đã  nghe  nói  rằng  nếu  ý  nghĩ dừng lại, thiền xảy ra. Nhưng bây giờ cố hiểu điều gì đó sâu sắc hơn - khi việc biết dừng lại, brahman xảy ra. Với việc  dừng  lại  của  ý  nghĩ  thì  thiền  xảy  ra,  nhưng  khái niệm về việc biết vẫn còn trong thiền này. Khi khái niệm về biết cũng biến mất, khi không có một gợn biết, khi tất cả tri thức biến mất, brahman, thực tại tối thượng xảy ra.

Ta không hình dạng không tên tuổi không hành động.

Ta là brahman này, thực tại tối thượng: chỗ cư ngụ của sat, chit, anand - chân lí, tâm thức, phúc lạc.

Ta không là thân thể...

Phần cuối là phát biểu rất quí giá, cực kì quí giá.

Ta không là thân thể - làm sao có thể có sinh và tử cho ta?

Ta không là hơi thở sống - làm sao có thể có đói hay khát cho ta?

Ta không là tâm trí - làm sao có thể có buồn rầu hay vui thích cho ta?

Phát  biểu  cuối  là  lời  đáp  lại  cho  việc  hỏi  ban  đầu này, nơi Upanishad này đã bắt đầu. Câu trả lời đã tới sau một cuộc hành trình dài như vậy quả là lạ lùng. Lời đáp là:

Ta không là người làm - làm sao có thể có tù túng hay giải thoát cho ta?

Upanishad  này  đã  bắt  đầu  với:  Tù  túng  là  gì?  Giải thoát  là  gì?  Đây  là  những  câu  hỏi  đầu  tiên.  Hiền  nhân này đã thảo luận mọi điều chi tiết, đi sâu vào trong thực tại  của  cuộc  sống,  đến  mức  bạn  không  bao  giờ  có  thể tưởng  tượng  được  rằng  đây  sẽ  là  lời  đáp  cuối  cùng  mà ông  ấy  đưa  ra.  Ông  ấy  đáng  phải  nói  như  vậy  ngay  từ đầu! Điều  hiền  nhân  này  bây  giờ  mới  nói  là  “Khi  không có  tù  túng  ngay  chỗ  đầu  tiên,  làm  sao  có  thể  có  bất  kì giải thoát nào được? Ta không là cái gì đó có thể bị giới hạn, ta không thể bị giới hạn được; tự do là bản tính của ta, cho nên ai có thể đặt ta vào tù túng được? Làm sao ta có thể bị giới hạn? Làm sao bất kì tù túng nào lại có thể dính  vào  ta  được?  Ta  thậm  chí  không  có  sự  tồn  tại  này mà để có thể bị gắn bó với. Thân thể có thể bị gắn bó với là  ở  đâu?  Hình  dạng  có  thể  bị  cầm  tù  là  ở  đâu?  Đường nét của nó ở đâu?" Chỉ sau khi đi ra ngoài tất cả các giới hạn, đã thảo luận về tự do từ mọi hình dạng đầy đủ chi tiết...  Có  lẽ  đến  giờ  bản  thân  người  tìm  kiếm  có  thể  đã quên mất rằng việc truy tìm nguyên thuỷ của mình đã là: Tù túng là gì? Giải thoát là gì? Việc truy tìm đó đã rút lui xa đến mức có lẽ bạn đã không nhớ đến nó nữa! Việc truy tìm này đã bị bỏ lại đằng sau xa tới mức, việc thảo luận đã đi sâu tới mức bây giờ hiền nhân này nói:

Ta không là người làm - làm sao có thể có tù túng hay giải thoát cho ta?

“Nếu  tù  túng  không  tồn  tại,  ý  nghĩa  gì  có  đó  trong giải  thoát?  Nếu  tù  túng  là  không  thể  có  với  ta,  vấn  đề giải thoát nảy sinh ở đâu?”

Upanishad  này  bắt  đầu  với  một  câu  hỏi  và  nó  kết thúc  với  một  câu  hỏi.  Hiền  nhân  này  nói,  “Làm  sao  có thể  có  tù  túng  được  -  và  do  đó  làm  sao  có  thể  có  giải thoát được? Nơi ta hiện hữu, tù túng và giải thoát không thể tồn  tại  được.” Nhưng  nếu  đây  là  câu  trả lời,  ông  ấy có thể đã nói điều này từ ngay lúc bắt đầu!

Tôi nhớ tới một câu chuyện Sufi. Hassan, một fakir, bỏ làng mình lên đường tìm kiếm thầy. Một thầy tu già đang  ngồi  bên  tảng  đá  và  Hassan  nói  với  ông  ấy,  “Tôi khởi hành đi tìm thầy đây. Tôi không có hi vọng nào đạt tới chân lí trong làng này” - trong làng của riêng người ta  không  ai  có  hi  vọng  như  vậy  -  “và  nếu  những  người tôi biết có bất kì chân lí nào trong họ thì điều đó ở ngoài tưởng  tượng  của  tôi,  điều  này  là  chắc  chắn.  Đó  là  lí  do tại sao tôi lại rời bỏ chỗ này. Xin ông hãy hướng dẫn tôi xem tôi phải đi đâu, tôi nên tìm kiếm ở đâu?”

Ông thầy tu già nói, “Con đường này là rất khó, nó rất  gian  nan.  Nhưng  vì  anh  đã  hỏi,  ta  sẽ  bảo  anh.  Nếu anh tìm thấy một người có khuôn mặt như thế nào đó và người  khớp  với  mô  tả  như  thế  nào  đó,  đừng  buông  bỏ người  đó,  theo  người  đó  bằng  mọi  giá;  một  người  với khuôn mặt và đôi mắt như thế nào đó, với kiểu khăn chít đầu như thế nào đó trên đầu, mặc loại áo choàng như thế nào đó, ngồi theo tư thế như thế nào đó trên một tảng đá như thế nào đó, dưới gốc cây như thế nào đó - nếu anh tìm thấy con người này, đừng từ bỏ người đó.”

Hassan tiếp tục tìm kiếm mãi con người này. Tương truyền ông ấy tới mọi thị trấn và làng mạc nhưng ông ấy không  thể  nào  tìm  được  cái  cây,  tảng  đá  lẫn  con  người này.  Ông  ấy  đã  lang  thang  trong  ba  mươi  năm.  Ông  ấy đã lang thang cho tới khi trở nên bị mệt mỏi, hoàn toàn chán ngán, cạn kiệt, mòn mỏi. Ông ấy đã không tìm thấy dù chỉ một thoáng chân lí và chính khát khao của ông ấy về chân lí gần như đã bị phai nhoà và nó mất mọi mãnh liệt. Bây giờ ông ấy thậm chí bắt đầu hoài nghi rằng có điều như vậy rằng chân lí ở khắp mọi nơi, cho nên làm sao ông ấy có thể tìm thấy nó? Ông  ấy  đã  trở  nên  giận  dữ  với  ông  già  kia:  “Vô nghĩa  làm  sao!  Ông  ấy  đã  đẩy  ta  vào  nhiều  rắc  rối  thế, bảo  ta  đi  tìm  một  người  với  mô  tả  thế  này,  tại  chỗ  đặc biệt này. Giá mà ông ấy đã không làm như vậy, có lẽ ta đã  thành  công  trong  việc  tìm  kiếm  của  mình.  Ta  đã  bị tàn tạ đi  bởi việc tìm  kiếm con người này, bởi việc tìm kiếm  này,  mà  ta  không  tìm  thấy  chỗ  ông  ấy  tả,  cũng chẳng thấy người đó.”

Hassan trở về làng mình. Ông già đó vẫn ngồi tại lối vào  của  làng.  Thấy  điều  này,  Hassan  ngạc  nhiên  -  cây trông giống như cây ông ấy đã nói, đá trông cũng giống hệt.  Ông  ấy  tới  gần  và  thấy  rằng  mắt  cũng  là  một. Hassan sụp xuống dưới chân ông già và khóc, “Thầy có điên không? Nếu thầy là người mà tôi đã tìm kiếm, sao thầy không bảo tôi ngay từ đầu? Sao thầy lại làm cho tôi cứ lang thang suốt ba mươi năm qua?”

Ông  thầy  tu  già  đáp,  “Ta  đã  bảo  ông  điều  đó  vào chính  ngày  đó,  nhưng  ba  mươi  năm  lang  thang  là  cần thiết  để  ông  nhận  ra  ta.  Ta  đã  bảo  ông  mọi  điều  vào chính cái ngày đó nhưng ông đã không nhìn vào ta, ông cũng  chẳng  nhìn  vào  tảng  đá  hay  nhìn  vào  cây.  Ông đang  vội  vã  thế,  tất  cả  đều  sẵn  sàng  và  hăm  hở  đi  tìm kiếm. Ông đã coi là đương nhiên rằng chân lí không thể được tìm thấy tại chỗ này mà ông đã bỏ lại sau. Ta đã tả đôi mắt - ông đã thậm chí chẳng nhìn vào mắt ta. Ta đã tả  nét  mặt  nữa.  Không  chỉ  ông  đã  gây  ra  nhiều  rắc  rối, còn  ta  thì  sao?  -  Ta  đã  không  thể  rời  khỏi  tảng  đá  này trong ba mươi năm! Ta đã phải đợi ông, cho tới khi ông quay lại.

“Điều  này  là  chắc  chắn,  rằng  ông  sẽ  quay  lại;  ông còn có thể đi đâu khác được? Tất cả mọi mô tả ta đã nêu ra không sánh được ở bất kì đâu khác ngoại trừ tảng đá này, cái cây này. Cho nên ông cũng đã tạo ra rắc rối cho ta. Nhưng ba mươi năm lang thang của ông là cần thiết; việc  ông  trải  qua  chịu  đựng  này  là  rất  bản  chất.  Phiền não này là kỉ luật tâm linh cho ông.”

Hiền nhân này cũng đã có thể trao cho anh ta câu trả lời ngay từ đầu. Ông ấy có thể đã nói, “Tù túng gì? - ai có  đó  mà  bị  giam  cầm?  Và  khi  không  có  tù  túng,  giải thoát có nghĩa lí  gì? Ai để mà được tự do?” Nhưng thế thì không cuộc hành trình nào để đi tìm kiếm là có thể và có lẽ người tìm kiếm có thể đã im lặng quay về, nhưng không an bình.

Có  lẽ  người  đó  có  thể  đã  ngậm  miệng,  có  lẽ  người đó có thể đã không có khả năng nói ra một lời để đáp lại, nhưng  điều  này  không  phải  là  giải  pháp;  điều  đó  sẽ không  ích  gì  cho  người  đó  cả.  Hiền  nhân  này  phải  đợi. Đó  là  cuộc  hành  trình  dài.  Từng  li  một  trên  cuộc  hành trình dài này người đó xoá dần người tìm kiếm đi.

Điều đáng lưu ý là hiền nhân này hoàn toàn bỏ qua việc truy tìm ban đầu. Ông ấy đã không chú ý gì tới điều người tìm kiếm đã hỏi và thay vì thế chỉ bắt đầu xoá bỏ đi người tìm kiếm bằng việc nói: “... không là thân thể, không  là  giác  quan,  không  là  tâm  trí,  không  là  trí  tuệ, không  tôi,  không  bạn,  không  cái  đó,  cũng  chẳng  kinh sách, chẳng tri thức - bên ngoài tất cả và mọi thứ.” Hiền nhân  này  cứ  tháo  dỡ  người  đó,  làm  tan  biến  người  đó. Và bây giờ, khi quá trình làm tan biến đã hoàn tất và ông ấy đã thấy rằng tảng băng, tới như một người tìm kiếm, đã  tan  ra  và  trở  thành  một  với  đại  dương,  ông  ấy  hỏi người  tìm  kiếm  ,  “Tù  túng  là  gì?  Tù  túng  cho  ai?  Anh nghĩ anh là ai mà có thể bị trói buộc? Anh ở đâu mà có thể bị trói buộc? Và khi thực tại là ở chỗ anh chưa bao giờ bị trói buộc, giải thoát này là gì mà anh đi tìm kiếm? Ai là người anh muốn giải phóng? Ai sẽ đạt tới việc giải thoát này?”

Upanishad này là tuyệt diệu theo khía cạnh này. Nó bắt đầu với một câu hỏi và nó kết thúc với một câu hỏi, nhưng  hình  dạng  của  câu  hỏi,  ngữ  cảnh  của  câu  hỏi, phẩm  chất  của  câu  hỏi  đã  thay  đổi.  Lúc  ban  đầu  đệ  tử này đã hỏi câu hỏi đó, và bây giờ đến cuối thầy đang hỏi câu  hỏi  này.  Và  đâu  đó  ở giữa  hai điều  này,  câu  trả lời nằm đó. Đó là lí do tại sao cả hai đã cầu nguyện : ... bảo vệ  cả  hai  chúng  ta.  Cầu  cho  điều  đó  chăm  sóc  cả  hai chúng ta. Cùng nhau chúng ta có thể cố gắng... “bảo vệ cả hai chúng, để chúng ta chìm ngập ở giữa.”

Chỉ trao một câu trả lời sẽ là rất dễ dàng, nhưng để giúp ai đó đạt tới giải pháp, tới trạng thái không câu hỏi, là rất khó. Bất kì ai cũng đều có thể cho câu trả lời, cho câu trả lời không làm cho người ta thành thầy; người ta có thể trở thành thầy giáo, nhưng người đó  sẽ không là thầy.

Đây  là  khác  biệt  giữa  thầy  và  thầy  giáo.  Thầy  cho giải pháp: trạng thái không câu hỏi; thầy giáo cho câu trả lời. Bạn có thể hỏi thầy giáo cái gì là cái gì và ông ấy sẽ nói cho bạn. Nhưng ngay cả câu trả lời này cũng có thể không nhất thiết là câu trả lời  của riêng ông ấy, ông  ấy có thể đã nhận được nó từ ai đó khác. Cũng không nhất thiết  là  câu  trả  lời  ông  ấy  trao  sẽ  giải  quyết  cho  vấn  đề của  riêng  người  ấy.  Điều  này  nữa  cũng  không  phải  là cần  thiết.  Nó  là  câu  trả  lời  cố  định,  nó  là  truyền  thống; thầy  giáo  chỉ truyền  nó  cho  học  trò.  Nhưng  thầy  không trao câu trả lời, thầy chỉ cho giải pháp. Và giải pháp chỉ có thể được cho qua chứng ngộ của bạn - không có cách khác.  Trong  thực  tế  chỉ  chứng  ngộ  mới  đem  tới  giải pháp, trạng thái vô câu hỏi.

Toàn bộ quá trình được Upanishad này mô tả là quá trình của chứng ngộ. Nếu bạn đi dần từng bước qua quá trình  này,  bạn  sẽ  đạt  tới  chứng  ngộ.  Chứng  ngộ  là  giải pháp.

Cái  ngày  giải  pháp  được  đạt  tới,  thầy  đặt  câu  hỏi ngược trở lại cho đệ tử: “Bây giờ ta hỏi ông!” Bởi vì tất cả mọi việc hỏi này đều, như tôi đã nói trước đây, giống như  ảo  tưởng  khi  bạn  thấy  rắn  trong  dây  thừng  vào  lúc chạng vạng, và thế rồi bạn bỏ chạy tới tôi nói với tôi về rắn và hỏi tôi cách xua nó đi, cách loại bỏ nó. Phải giết nó bằng gậy hay bằng đạn - hay không đi đường đó nữa?

Nếu tôi chỉ nói với bạn rằng không có chuyện rắn ở đó,  rằng  bạn  đang  dưới  ảo  tưởng,  rằng  đấy  là  phóng chiếu tâm trí của bạn và rằng bạn lầm, thế thì không thể trông đợi bạn chấp nhận phát biểu của tôi được. Bạn có thể  im  lặng,  nhưng  rắn  với  bạn  còn  thực  hơn  phát  biểu của tôi. Tôi chỉ nêu ra một phát biểu! Rắn còn thực hơn. Không, tôi có thể cho bạn câu trả lời, nhưng điều đó sẽ không giải quyết được vấn đề. Thích hợp hơn cả là đem chiếc đèn tới với bạn và nói, “Chúng ta xem con rắn to chừng nào để chúng ta đem kiếm hay gậy với kích thước thích hợp tới, hay chúng ta sẽ làm việc thu xếp thích hợp để giết nó - nhưng trước hết, chúng ta tới và xem kích cỡ của con rắn này.”

Ai đó biết rằng không có rắn và vậy mà vẫn cầm đèn và tới với bạn, không phải là thầy giáo. Thầy giáo sẽ chỉ trao  cho  bạn  câu  trả  lời.  Có  thể  là  ông  ấy  đã  giải  thích cho bạn  thỉnh thoảng  mọi người  cũng lầm dây thừng  là rắn. Ông ấy có thể đã giải thích mọi thứ, nhưng nếu bạn yêu cầu ông ấy tới và đi cùng đường với bạn thì ông ấy sẽ nói, “Câu trả lời của ta chỉ là điều ta đã nghe nói. Ta không muốn dính vào rắc rối nào - có thể có rắn ở đó, ta không muốn dính líu với nó. Câu trả lời của ta được lấy từ  kinh  sách.  Ta  biết  nó.  Thầy  giáo  ta  đã  nói  cho  ta  về nó, thầy giáo của thầy đã nói điều đó cho thầy; ta biết nó rõ  lắm.  Ta  sẵn  sàng  nói  cho  ông  mọi  điều  nhưng  ta không định đi tới đó.”

Thầy sẽ đi cùng bạn - vẫn biết rõ rằng không có rắn. Nhưng  thực  tại  không  có  rắn  đó  phải  trở  thành  kinh nghiệm  riêng  của  bạn.  Thầy  sẽ  tới  với  bạn,  mang  theo cây  đèn.  Toàn  bộ  Upanishad  này  đi  phía  trước  bạn, mang  theo  cây đèn.  Từng  li  một  con đường  được chiếu sáng lên, bóng tối bị xua đi, và chẳng mấy chốc thầy đi tới  cái  dây  thừng.  Bạn  có  thể  vẫn  thấy  rắn  nhưng  thầy nói,  "Nhìn  đây,  rắn  đâu  nào?  Đây  không  phải  là  đuôi rắn, đây là dây thừng; đây không phải là thân rắn, đây là dây thừng; đây không phải là đầu rắn, đây là dây thừng.”

Điều này là điều đã được thảo luận ở đây, rằng bạn không thế này cũng chẳng thế nọ - không là cái gì ngoài việc khử bỏ đi con rắn. Khi cái tôi đã hoàn  toàn bị xoá bỏ và chỉ dây thừng còn lại, thầy hỏi đệ tử, “Bây giờ làm sao giết con rắn này? Con rắn nào cần phải bị giết? Và nếu  không  có  rắn,  gươm  giết  cái  gì?  Và  nếu  không  có rắn, ta có thể trao cho ông lời khuyên gì để được an toàn với  nó?  Ông  nói  cho  ta  hay!”  Và  với  câu  hỏi  này, Upanishad kết thúc.

Tại đây kết thúc Upanishad.

Không có đến một câu trả lời từ đệ tử. Đệ tử này bây giờ nên nói điều gì đó; ít nhất thì cũng một lời cám ơn - ít nhất cũng một thái độ biết ơn nào đó, ít nhất cũng bầy tỏ cách diễn đạt về sùng kính và vui sướng... cái gì đó! Đệ tử nên nói điều gì đó! Nhưng đệ tử này hoàn toàn im lặng.  Đệ  tử  này  im  lặng  bởi  vì  theo  một  nghĩa  nào  đó anh  ta  không  còn  tồn  tại  nữa,  nói  gì  tới  việc  nói  ra. Không chỉ rắn đã bị xoá bỏ đi, mà đệ tử này nữa cũng đã bị xoá bỏ đi. Người đã tới để hỏi không còn nữa, tâm trí đã tới hỏi nay không còn nữa, bản ngã đã có câu hỏi và muốn  câu  trả  lời  nay  không  còn  nữa.  Trong  thực  tế người đã tới không còn nữa và người bây giờ còn lại thì chưa bao giờ tồn tại trước đây, cho nên ai đưa ra lời cám ơn? đưa lời cám ơn cho ai? Câu trả lời nào có thể có đó?

Thiền sư Lin Chi quen nói với đệ tử của mình, “Nếu ông không trả lời câu hỏi của ta thì cây thiền trượng này sẽ  đánh  vào  đầu  ông;  còn  nếu  ông  trả  lời,  thế  nữa  cây thiền trượng này cũng đánh vào đầu ông.”

Chắc chắn rồi, đấy là một công án bởi vì ông ấy đã chẳng  để  đường  ra  nào  cả.  Và  đó  là  thực  hành  của  Lin Chi  để  hỏi  các  đệ  tử  mình  những  câu  nói.  Ông  ấy  hay nói, “Ông có thể hỏi ta câu hỏi chỉ nếu ông trước hết trả lời câu hỏi của ta, đây là điều kiện.”

Thầy  hay  bảo  đệ  tử  trả  lời  câu  hỏi  của  mình  trước, và chỉ thế thì thầy mới trả lời câu hỏi của họ. Và Lin Chi cầm  cây  thiền  trượng  trong  tay.  Thế  rồi  ông  ấy  sẽ  nói, “Ta  sẽ  đánh  ông  nếu  ông  trả  lời  và  nếu  ông  không  trả lời,  thế  nữa  ta  cũng  sẽ  đánh  ông."  Thường  mọi  người đều  chạy  mất  tăm,  nhưng  những  người  biết  cách  thức của ông ấy thì ở lại. Khi Bokuju tới gặp ông ấy lần  đầu tiên, ông ấy nói với  Lin  Chi,  “Chúng  ta  làm  điều  đó  theo  cách  này  - trước hết hoàn thành việc đánh của thầy đi, để cho việc đó qua đi, thế rồi câu hỏi và câu trả lời có thể xảy ra tiếp sau.  Bằng  không  thì  điều  này  sẽ  tạo  ra  phân  tán  và  rối loạn  không  cần  thiết.  Đây  là  việc  dễ  dàng,  chúng  ta  để cho nó xong đi với điều thứ nhất; câu hỏi và câu trả lời là vấn đề khó. Trước hết làm việc đánh của thầy đi - đầu tôi đây.”

Và  Lin  Chi  nói,  “Vậy  là  người  đã  tới.  Ta  sẽ  không hỏi ông các câu hỏi - ông có thể hỏi ta.”

Nếu việc hỏi của bạn chỉ là từ tò mò, điều đó là vấn đề khác, nó không có giá trị. Nhưng nếu việc hỏi là một phần  của  việc  truy  tìm  của  bạn  thế  thì  đó  là  việc  mạo hiểm, đó là việc mạo hiểm lớn, bởi vì để hỏi những câu hỏi như: Tù túng là gì? Giải thoát là gì? là đặt cuộc sống của người ta vào nguy cơ. Sau khi xoá bỏ đi mọi thứ, sau khi  chùi  sạch  toàn  bộ  thiên  kiến  đến  mức  thậm  chí không lời nào còn lại trên nó, đến cuối thầy đẩy câu hỏi lại cho đệ tử. Đến mức thậm chí không việc biết nào có thể còn lại, cuối cùng thầy chùi nốt điều đó nữa và nói, “Không kinh sách và không ý nghĩa nào của việc biết có bất kì lối vào nào ở đó.”

Thầy  đã  phá  huỷ  mọi  thứ,  thiêu  đốt  mọi  thứ  thành tro,  đốt  cháy  chính  bản  thân  hạt  mầm.  Và  thế  rồi  thầy hỏi,  “Tù  túng  là  gì?  Ai  có  đó  để  mà  bị  trói  buộc?  Giải thoát là gì? Khi người ta chưa bao giờ bị trói buộc ngay chỗ đầu tiên, giải thoát nào là cần tới?”

Giá mà đệ tử đã nói, cho dù nói “Cám ơn,” thì toàn bộ Upanishad này sẽ phải bắt đầu lại lần nữa, bởi vì điều đó  sẽ  có  nghĩa  là  trong  khi  rắn  có  thể  không  còn  ở  đó nữa thì đệ tử này vẫn còn ở đó. Đệ tử vẫn nói, đệ tử vẫn có đó  để nói,  “Lòng  từ  bi  của  thầy  thật  vĩ  đại.  Thầy  đã giải  thích  mọi  điều,  con  đã  hiểu  tất  cả  điều  đó.  Con  đã đạt tới việc biết.”

Nếu bạn trở về từ thầy như người biết, điều đó đã là phí  phạm  thời  gian  đi  tới  thầy.  Thây  là  người  phá  huỷ bạn, từ thầy bạn không thể trở về được bởi vì bạn không còn tồn tại nữa; chỉ thế thì việc đi của bạn tới thầy mới có nghĩa.

Tôn giáo là nghệ thuật chết, nghệ thuật triệt tiêu; nó là khoa học của việc làm tiêu tan cái ta của bạn theo thoả thuận  riêng  của  bạn.  Điều  đó  cũng  giống  như  khi  ai  đó thổi  tắt  ngọn  đèn  và  ngọn  lửa  biến  mất:  tương  tự,  bản ngã  chúng  ta,  cái  tôi  của  chúng  ta,  phải  biến  mất  theo cách mà nó không bao giờ có thể được tìm thấy lại, sao cho  chỉ  cái  trống  rỗng  là  còn  lại  đằng  sau  -  hư  không. Chỉ duy nhất trong cái trống rỗng đó mà chúng ta mới có thể nhận ra sự hiện hữu thực của mình. Do đó phát biểu cuối cùng: Như thế là bí ẩn này....

Như thế là bí ẩn này.... Tại đây kết thúc Upanishad.

‘Upanishad’ nghĩa là bí ẩn, và 'bí ẩn' nghĩa là cái mà thậm chí chúng ta hiểu, nó vẫn còn ở bên ngoài việc hiểu của chúng ta, hoặc cái mà chúng ta có thể không hiểu và vậy  mà  lại  dường  như  đã  hiểu  rồi.  Đây  là  điều  bí  ẩn nghĩa  là  gì.  Những  người  không  hiểu  mang  một  khái niệm sai lầm là họ đã hiểu, còn những người hiểu thì biết rằng điều đó ở bên ngoài nhận thức; đây là ý nghĩa của bí ẩn. Nếu cái gì đó được hiểu qua việc hiểu biết của bạn thì nó không phải là bí ẩn, nếu cái gì đó không được hiểu chỉ bởi vì bạn đã không hiểu thì thế nữa nó cũng không là bí ẩn. 'Bí ẩn' hàm ý rằng những người không biết, cảm thấy  rằng  họ  biết;  còn  những  người  biết  lại  cảm  thấy rằng họ không thực sự biết.

Trong   những   ngày   cuối   đời   mình   Socrates   nói, “Điều đó là tốt trong khi tôi không biết; ít nhất thì cũng là ảo tưởng về việc biết có đó. Nhưng bây giờ sự việc đã trở thành khó khăn bởi vì từ khi tôi đã biết, tôi biết rằng mình không biết.”

Đây là điều được gọi là bí ẩn.

Nhà tiên tri của Delphi đã công bố rằng Socrates là người trí huệ nhất ở Hi Lạp. Mọi người chạy tới Socrates nói,  “Thầy  có  biết  rằng  nhà  tiên  tri  của  Delphi  đã  công bố rằng thầy là người trí huệ nhất không?”

Socrates  đáp,  “Nhà  tiên  tri  bị  muộn  trong  lời  công bố của bà ấy; khi tôi còn trí huệ, chẳng ai tới nói cho tôi về điều này. Đã có thời tôi trí huệ, nhưng thế thì chẳng ai công  bố  điều  đó.  Vào  lúc  đó,  bản  thân  tôi  đã  nghĩ  lan man quanh việc công bố nó! Còn bây giờ, khi tôi đi tới biết  rằng  tôi  chẳng  biết  gì,  bây  giờ  ý  nghĩ  kì  lạ  này  lại len vào tâm trí nhà tiên tri này. Phải có sai lầm ở đâu đó. Các bạn đi và hỏi lại bà ta lần nữa xem sao.”

Họ quay lại. Họ sung sướng quay lại bởi vì họ bị tổn thương khi nghe nói rằng Socrates là người trí huệ. Nếu Socrates  mà  nói,  “Vâng,  tôi  là  người  trí  huệ,”  họ  sẽ không tin ông ấy về điều đó. Nhưng ông ấy nói, “Tôi là người dốt nát nhất.” Họ nói, “Socrates phải đúng rồi, và nhà tiên tri kia phải nhầm lẫn.”

Họ  quay  lại  và  hỏi  lại:  “Dường  như  có  sai  lầm  gì đó....”

Nhưng nhà tiên tri đáp, “Tôi chưa bao giờ lầm cả.” Thế  là  họ  nói,  “Phải  có  nhầm  lẫn  bởi  vì  đích  thân

Socrates nói, ‘Ta là người dốt nát.’”

Nhà  tiên  tri  đáp,  “Đó  là  lí  do  tại  sao  ta  lại  công  bố ông ấy là người trí huệ - đây là lí do. Chừng nào mà ông ấy còn là người trí huệ, ta không thể công bố điều đó.”

Đây là điều được gọi là bí ẩn. ‘Upanishad’ nghĩa là bí ẩn. Bằng không thì từ upanishad về từng chữ có nghĩa rằng cái đã được hiểu ra bằng việc ngồi gần thầy - không phải bởi việc nghe thầy mà bởi việc ngồi gần thầy; bởi vì trong việc nghe người ta chỉ nhận được lời, nhưng bằng việc  ngồi  gần  thầy  người  ta  nhận  được  cái  gì  đó  nhiều hơn. Nhưng ngồi gần thầy là nghệ thuật. Nghe là rất dễ, ngồi gần thầy là rất khó.

Từ  ‘upanishad’  nghĩa  là  cái  người  ta  đạt  tới  bằng việc  ngồi  gần  thầy  -  đơn  giản  bằng  việc  ngồi  gần  thầy, bằng  việc  tới  gần  thầy  hơn,  bằng  việc  buông  xuôi  theo thầy,  bằng  việc  hiện  hữu  trong  tình  yêu  với  thầy,  bằng việc hiện hữu như cái không gần thầy, quên đi bản thân mình  khi  ở  gần  thầy.  Trong  thực  tế  đó  là  lí  do  tại  sao điều  thầy  nói  là  không  quan  trọng  như  điều  thầy  là  gì, bởi vì điều thầy nói là được nghe thấy, nhưng điều thầy là, được nhận bởi việc ngồi gần thầy. Điều  thường  xảy  ra  là  khi  Gurdjieff  có  một  đệ  tử ngồi gần mình, ông ấy sẽ nhìn vào đệ tử đó với giận dữ tới  mức  trái  tim  của  đệ  tử  này  sẽ  run  lên.  Nhiều  đệ  tử đơn  giản  trốn  khỏi  ông  ấy.  Gurdjieff  là  chuyên  gia  về điều đó; ông ấy giỏi tới mức những người ở gần ông ấy nói  rằng  những  người  ngồi  phía  bên  này  của  ông  ấy  sẽ thấy  giận  dữ  trong  mắt  này,  trong  khi  ông  ấy  lại  đang diễn đạt tình yêu qua con mắt kia cho những người ngồi phía bên kia ông ấy. Và những người ngồi phía đối diện đôi khi lâm vào biện luận với những người quan sát của họ về việc Gurdjieff thuộc loại người gì.

Người này nói, “Gurdjieff là người đáng yêu làm sao

-  có  tình  yêu  thuần  khiết  tuôn  ra  từ  đôi  mắt  ông  ấy.” Người  khác  sẽ  nói,  “Anh  có  điên  hay  thế  nào  không đấy? Tôi cũng ở đó, và mắt ông ấy biểu lộ chỉ toàn độc ác và dữ tợn chứ không gì khác.”

Alan  Watts,  một  nhà  tư  tưởng  phương  Tây  lớn,  đã gọi ông ấy là ‘thánh nhân bất lương’ - vị thánh mà vẫn là kẻ bất  lương. Nhưng Gurdjieff là một người tuyệt diệu. Rất dễ dàng là vị thánh thông thường hay là kẻ bất lương thông thường. Nhưng những người biết ông ấy, người đã ngồi gần ông ấy, bao giờ cũng nói với người khác đừng lo nghĩ về điều ông ấy làm, điều ông ấy nói, cách ông ấy chuyển động mắt, nhưng quan tâm tới bản thân mình về việc  hiện  hữu  trong  toán  của  ông  ấy,  ở  gần  ông  ấy. “Điều ông ấy nói qua mắt ông ấy, qua lời ông ấy hay qua điệu bộ nét mặt không cần là mối bận tâm của bạn, bởi vì để học cái gì đó từ ông ấy thì chỉ cần hiện hữu với ông ấy, ở gần ông ấy là đủ." Họ nói, “Đừng lo nghĩ về cách diễn  đạt  của  ông  ấy  hay  liệu  ông  ấy  đang  gọi  bạn  bằng tên,  bầy  tỏ  giận  dữ  hay bầy  tỏ  tình  yêu; đừng chú ý tới tất cả những điều đó, đây tất cả đều là cách thức của ông

ấy. Qua chúng ông ấy tìm ra liệu bạn tới chỉ để nghe ông

ấy hay để hiện hữu với ông ấy.”

Nếu  bạn  đã  tới  chỉ  để  nghe  và  hiểu  ông  ấy,  ông  ấy gạt bỏ bạn, bởi vì ông ấy nói rằng một người tới chỉ để nghe ông ấy thì không thể đi xa được. Người ta phải đến gần  ông  ấy  -  thân  mật,  gần  gũi,  gắn  bó  là  cần  thiết. Trong gần gũi đó, tâm thức bắt đầu hội nhập lại với nhau

-  những  cánh  cửa  giữa  các  bạn  mở  ra  và  tâm  thức  bắt đầu đi vào lẫn nhau.

Cái  ngày  luồng  tâm  thức  bên  trong  này  xảy  ra, upanishad  xảy  ra.  Vào  ngày  đó...  chỉ  vào  ngày  đó,  và không trước ngày đó.

Về Osho

Osho  sinh  ra  tại  Kuchwada,  Madhya  Pradesh,  Ấn Độ, vào ngày 11 tháng 12 năm 1931. Từ thiếu thời ông đã  là  một  tinh  thần  độc  lập  và  nổi  dậy,  nhấn  mạnh  tới chứng  nghiệm  chân  lí  cho  chính  mình  thay  vì  thu  nhận tri thức và niềm tin do người khác trao lại.

Sau khi chứng ngộ ở tuổi hai mươi mốt, Osho hoàn thành học tập hàn lâm và dành nhiều năm giảng dạy triết học  tại  Đại  học  Jabalpur.  Đồng  thời,  ông  đã  du  hành trong toàn Ấn Độ để nói chuyện, thách thức các nhà lãnh đạo tôn giáo chính thống trong các cuộc tranh luận công khai, đặt câu hỏi về những niềm tin truyền thống và gặp gỡ mọi người từ mọi nẻo đường cuộc sống. Ông đọc rất nhiều, mọi thứ ông có thể tìm thấy để mở rộng hiểu biết của mình về hệ thống niềm tin và tâm lí của con người hiện đại.

Đến  cuối  những  năm  1960  Osho  đã  bắt  đầu  phát triển  các  kĩ  thuật  thiền  động  duy  nhất  của  mình.  Con người  hiện  đại,  ông  nói,  bị  quá  nặng  gánh  với  những truyền  thống  lạc  hậu  của  quá  khứ  và  những  lo  âu  của cuộc sống hiện đại đến mức người đó phải trải qua quá trình  tẩy  rửa  sâu  sắc  trước  khi  người  đó  có  thể  hi  vọng khám phá ra trạng thái thảnh thơi, vô suy nghĩ của thiền.

Trong quá trình làm việc của mình, Osho đã nói về mọi  khía  cạnh  thực  của  việc  phát  triển  tâm  thức  con người. Ông đã cô đọng tinh hoa của điều có ý nghĩa cho việc  truy  tìm  tâm  linh  của  con  người  hiện  đại,  dựa  trên không chỉ hiểu biết trí tuệ mà được kiểm nghiệm lại theo kinh nghiệm sống của riêng ông.

Ông  không  thuộc  về  tín  ngưỡng  nào  cả  -  “Tôi  là người  bắt  đầu  cho  tâm  thức  tôn  giáo  hoàn  toàn  mới,” ông nói. “Xin đừng gắn tôi với quá khứ - điều đó thậm chí chẳng đáng nhớ.”

Bài nói của ông cho các đệ tử và người tìm kiếm tâm linh đã được xuất bản trong hơn sáu trăm năm mươi tập, và đã được dịch sang hơn bốn mươi ba thứ tiếng. Và ông nói,  “Thông  điệp  của  tôi  không  phải  là  học  thuyết, không phải là triết lí. Thông điệp của tôi là giả kim thuật nào đó, khoa học về biến đổi, cho nên chỉ những ai sẵn sàng chết như họ hiện tại và được sinh ra lần nữa trong cái  gì  đó  mới  đến  mức  họ  không  thể  nào  hình  dung  ra được  điều  đó  ngay  bây  giờ...  chỉ  vài  người  dũng  cảm mới sẵn sàng lắng nghe, vì lắng nghe là sắp nguy hiểm.

“Lắng nghe, bạn đã bước đi bước đầu tiên hướng tới tái sinh. Cho nên đấy không phải là triết lí mà bạn có thể chỉ choàng vào người và đi khoác lác về nó. Đấy không phải là học thuyết mà bạn có thể tìm ra khuây khoả cho những  câu  hỏi  phiền  nhiễu.  Không,  thông  điệp  của  tôi không phải là truyền giao bằng lời nào đó. Nó còn nguy hiểm hơn thế nhiều. Nó không gì khác hơn là chết và tái sinh.”

Osho  rời  khỏi  thân  thể  ngày  19  tháng  01  năm

1990.  Công  xã  khổng  lồ  của  ông  ở  Ấn  Độ  tiếp  tục  là trung  tâm  trưởng  thành  tâm  linh  lớn  nhất  trên  thế  giới hấp  dẫn  hàng  nghìn  khách  thăm  quốc  tế,  người  tới  để tham  dự  vào  thiền,  trị  liệu,  các  chương  trình  sáng  tạo, hay chỉ để chứng nghiệm bản thể trong phật trường. Công xã Osho quốc tế

Pune, Ấn Độ

Công  xã  này  là  trường  phái  kì  diệu  cho  việc  thám hiểm  bên  trong.  Đó  là  phiêu  lưu  lớn  lao  nhất  có  đó,  và cũng là lễ hội lớn nhất.

Con  đường  bạn  phải  đi  qua,  bạn  sẽ  phải  đi  một mình;  nhưng  biết  rằng  bao  nhiêu  người  cũng  đang  du hành một mình sẽ đem lại cho bạn động viên lớn lao.

Một ốc đảo nhỏ mà trong đó cuộc sống đang diễn ra với  tầm  nhìn  hoàn  toàn  khác;  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  có mục  đích,  ý  nghĩa,  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  có  phương pháp,  nơi  cuộc  sống  diễn  ra  trong  tỉnh  táo,  nhận  biết, tỉnh  thức;  nơi  cuộc  sống  không  phải  chỉ  là  điều  ngẫu nhiên, nơi cuộc sống bắt đầu trở thành ngày một trưởng thành hơn theo chiều hướng nào đó.

Và đây không phải là tu viện Ấn Độ; đây là công xã quốc tế,  nơi gặp gỡ của Đông và Tây. Công xã này đại diện cho toàn bộ loài người, không phải về quá khứ mà là về tương lai.

Nỗ  lực  của  chúng  tôi  là  để  làm  cho  thiền  trở  thành có  sẵn  cho  từng  người  và  mọi  người;  bất  kì  ai  muốn thiền, thiền đều sẵn có tương ứng với kiểu của người đó. Nếu người đó cần nghỉ ngơi, nghỉ ngơi cũng nên là thiền của người đó. “Ngồi im lặng không làm gì, rồi xuân tới và  cỏ  tự  nó  mọc  lên”  -  đó  sẽ  là  thiền  của  người  đó. Chúng  ta  phải  tìm  ra  thật  nhiều  chiều  hướng  cho  thiền, nhiều  như  số  người  trên  thế  gian  này.  Và  khuôn  mẫu phải  đừng  quá  cứng  nhắc,  vì  chẳng  có  hai  cá  nhân  nào giống  nhau  cả.  Đây  là  cuộc  cách  mạng.  Cá  nhân  phải không bị gò khít vào khuôn mẫu; nhưng khuôn mẫu thì phải vừa vặn với cá nhân. Đó là lí do tại sao bạn thấy có nhiều cách thiền thế đang diễn ra ở đây. Cách thức thì có thể là tích cực hay thụ động, cũng chẳng thành vấn đề gì, mục tiêu là một: làm sao làm cho bạn thành im lặng đến mức tất cả mọi suy nghĩ đều biến mất và bạn chỉ còn là tấm gương, phản chiếu cái đang đấy.

Đa đại học Osho

Trong công xã này có ít nhất năm mươi nhóm trị liệu đang tiến hành, bởi những lí do nào đó. Đấy chỉ là cách làm cân bằng lại hàng nghìn năm kìm nén. Đấy chỉ là để đem lại nhẹ nhàng cho tất cả những cái bạn đã kìm nén - như người Ki tô giáo, người Hindu giáo, Phật tử. Nó chỉ hoàn tác lại cái hại của hàng thế kỉ cũ kĩ đã gây cho bạn. Các nhóm trị liệu này không phải là cứu cánh; chúng chỉ chuẩn bị cho bạn để thiền, chứng kiến thụ động về các ý nghĩ,  tình  cảm  và  hành  động  mà  không  đánh  giá  hay đồng nhất.

Sự bừng sáng của mỗi ngày là việc gặp gỡ vào buổi tối: một buổi lễ hai giờ với âm nhạc, nhảy múa và thiền im lặng theo dõi một trong những bài nói của Osho.

“Đấy  không  phải  là  bài  học;  đấy  chỉ  đơn  thuần  là phương  tiện  để  làm  cho  bạn  thành  im  lặng,  vì  nếu  yêu cầu  bạn  phải  im  lặng  không  nỗ  lực  gì,  bạn  sẽ  thấy  rất khó khăn. Tôi đang làm cho bạn im lặng mà không phải nỗ lực gì về phần bạn cả. Việc nói của tôi trước hết là để dùng như một chiến lược tạo ra im lặng trong bạn.”  Để biết thêm thông tin

http://www.osho.com

Osho Commune International

17 Koregaon Park

Pune 411 011 (MS)  India

Tel:          + 91 (212) 628 562

Fax:         + 91 (212) 624 181

Email: osho-commune@osho.com

Osho International

37 Upper Brook Street, London W1K 7PR United Kingdom

Tel. +44. (0) 207 493 5001

Fax. +44. (0) 207 493 1203

Office email: oshointernational@oshointernational.com http://www.osho.com/oshointernational

Để  xem  một  số  bản  dịch  tiếng  Việt  của  sách  Osho, các bạn có thể vào trang web:

http://oshovietnam.wordpress.com/

Để xem các trích đoạn bài nói của Osho, các bạn có thể ghé thăm trang web

http://www.thiencungyoga.edu.vn/forum

“Lời  thầy  hàm  chứa  im  lặng  quanh  đó,  lời  thầy không phải là tiếng động. Lời thầy có giai điệu, có nhịp điệu,  có  âm  nhạc  và  tại  chính  cốt  lõi  của lời  thầy  là im lặng hoàn toàn. Nếu bạn có thể hiểu thấu lời thầy, bạn sẽ đi xuyên vào im lặng vô hạn này. Nhưng để hiểu thấu lời của  Phật,  cách  thức  không  phải  là  phân  tích,  cách  thức không  phải  là  biện  luận,  cách  thức  không  phải  là  tranh luận. Cách thức là chìm vào quan hệ với thầy, trở thành hoà hợp với thầy, đồng bộ với thầy. Trong hoà hợp đó, trong sự chân thành đó, người ta đi vào trong chính cốt lõi  lời  thầy.  Và  ở  đó  bạn  sẽ  không  tìm  thấy  bất  kì  âm thanh  nào,  bất  kì  tiếng  động  nào;  ở  đó  bạn  sẽ  thấy  im lặng tuyệt đối. Và nếm trải nó là hiểu thầy.”

Osho, Dhammapada: Con đường của Phật, 5

“Từ  lời  tôi  bạn  có  thể  bùng  cháy,  nhưng  bạn  sẽ không thể nào tìm ra bất kì lí thuyết, học thuyết nào. Bạn có thể tìm ra cách sống, nhưng không tìm ra được giáo lí để thuyết giáo. Bạn có thể tìm ra tính cách  nổi dậy hay tiêm  nhiễm  nhưng  bạn  sẽ  không  tìm  thấy  chủ  đề  cách mạng nào được tổ chức.

“Lời  tôi  không  chỉ  là  ngọn  lửa.  Tôi  đang  đặt  thuốc nổ đây đó, chúng sẽ nổ tung trong nhiều thế kỉ. Tôi đang đặt nhiều hơn là sự cần thiết - tôi chưa bao giờ tính hết cơ hội.  Gần  như  từng  câu đều  dự  định  để tạo ra  rắc rối cho bất kì ai muốn tổ chức tôn giáo quanh tôi.”

Osho, Từ cá tính tới cá nhân
Sách Osho đã dịch sang tiếng Việt

1.

Con đường tôi con đường của mây trắng

1997

2.

Biến chuyển Mật tông

1997

3.

Ngón tay chỉ trăng

1997

4.

Thiền là gì?

1997

5.

Đi tìm điều huyền bí, tập 2

1998

6.

Thiền: Tự do đầu tiên và cuối cùng

1998

7.

Kinh Kim Cương

1998

8.

Tôi là lối cổng

1998

9.

Nhịp đập của tuyệt đối

1998

người khác                                                         2008 62.  Dhammapada: Con đường của Phật, t.7              2008

63.  Từ bi: Việc nở hoa tối thượng của tình yêu  2008

Table of Contents

Giới thiệu. 4

1 Một thuyền, hai lữ khách. 6

2 Truy tìm.. 25

3 Hiền nhân trả lời 39

4 Bốn trạng thái của tồn tại 49

5 Cuộc tìm kiếm cá nhân. 59

6 Thể vật lí và năng lượng. 71

7 Thể trí và các thể nhận biết và phúc lạc. 83

8 Vượt ra ngoài giác quan. 99

9 Bạn là nhà tù riêng của mình. 111

10 Chúng ta là điều ta làm.. 122

11 Vĩnh hằng là gì?. 137

12 Tình yêu là tự do. 150

13 Bạn còn nhiều hơn bạn tưởng. 160

14 Chấm dứt ảo tưởng. 168

15 Kẻ hầu đã trở thành chủ. 184

16 Bên ngoài tất cả - nhân chứng. 200

17 Như thế là bí ẩn này. 215

Về Osho. 227