CHÂU CÁ LÓC

Tác giả: Nguyễn Quỳnh

Bìa và Minh họa: Trương Hiếu

NXB Kim Đồng

Hà Nội: 5–1–1977

TVE–4U.org

Scan: Cái lệ

Text & Ebook: Bọ Cạp

CHÂU CÁ LÓC

Tên thật của em là Nguyễn Văn Châu. Người em nhỏ tròn và chắc như một con cá lóc, lại có tài bắt cá nên bạn bè gọi em là Châu Cá Lóc. Nhà Châu nghèo lắm. Em chưa thấy mặt ba em lần nào. Còn má thì đi làm thuê suốt ngày đến tối mịt mới về. Em lớn lên với mảnh sân hẹp, với bờ ruộng và dòng kênh.

Dạo ấy ở Gò Vấp, du kích và bộ đội Giải phóng đánh mạnh, làm bọn Mỹ và tay sai sợ lắm. Bọn giặc cho máy bay giội bom hoặc nã đại bác vào các thôn áp. Vậy mà má chẳng ở nhà để trông nom em được. Người quanh xóm chẳng ai biết em đi đâu suốt ngày đến tối mịt mới về. Sau này người ta mới hay em vào vườn cây chơi với các anh Giải phóng.

Châu thường mặc một chiếc quần cộc, chiếc áo đen màu bùn hở cả lưng. Đầu tóc em cháy nắng, da nâu bóng như đồng thau. Thường thì em rất ít nói. Mắt em lúc nào cũng mở to, nhìn thẳng chằm chặp, không chớp. Nom em gan góc lắm. Em chỉ có hai cách tiếp chuyện người mà em chưa quen biết: gật đầu hoặc lắc đầu.

Bắt gặp em thủ thỉ chuyện trò,

Châu lầm lì là thế, vậy mà có người lại bắt gặp em thủ thỉ chuyện trò với các anh Giải phóng đấy. Chắc hẳn em yêu các anh Giải phóng lắm...

Bây giờ bom đạn địch đã ngơi, không giội xuống các cánh đồng Gò Vấp như trước nữa. Các hố bom trở thành những cái đìa cho cá ở. Châu thường ra ruộng nước bắt cá hoặc ngồi câu cá bên các bờ đìa ấy. Em bắt được rất nhiều cá, nhưng chẳng bao giờ bán, mà cũng chẳng đem về nhà.

Bỗng... đớp gọn mồi

Một lần em ngồi bên bờ đìa câu cá. Một con cá lóc rất to cứ lớn vởn mãi bên mồi câu, nhưng không chịu đớp mồi. Châu thay mồi mới, thả câu xuống, hồi hộp chờ đợi. Cá lóc bỗng há hoác miệng, đớp gọn mồi, bơi phóng đi. Châu đứng phắt dậy «vút» cần câu một cái thật mạnh. Cá lóc bị rách mép, bắn ra ruộng nước, Châu vứt cần câu chạy bổ tới. Con cá đang nghiêng mình, quẫy đuôi bơi như bắn giữa ruộng nước. Châu vẫn chạy đuổi theo nhanh như một con rái cá. Chú cá khôn ngoan biết không thoát được liền quẫy đuôi làm một vùng nước ngầu bùn, rồi chui đầu vào búi cỏ rậm, mất hút. Châu không bối rối. Em đứng yên lặng bên vũng nước chăm chú nhìn. Bùn lắng dần, lắng dần. Châu nhìn thấy ở búi cỏ có hai gợn nước rất nhỏ như cua sủi tăm. Chú cá tinh quái đang phe phẩy quạt vây! Châu sẽ sàng, một tay ướm đầu, tay kia ướm lưng cá, rồi nhanh như chớp, em chụp xuống. Bấy giờ thì chú cá đã chịu phép. Châu ấn mạnh tay làm cho lưng chú cá oằn xuống. Còn tay kia em lần khe khẽ như gãi ngứa cho cá. Rồi thật nhanh, thật chính xác, em thọc hai ngón tay vào mang, xách bổng chú cá lên. Châu vui quá, đọc luôn bài vè do các anh Giải phóng đặt cho:

Con cá lóc

Đầu mày tróc

Mình mày tròn

Xem ai khôn

Xem ai dại

Mày cứ đợi

Để rồi xem

Xem ai khôn

Tao hay lóc

Con cá lóc.

Vừa đọc vè, Châu vừa bước những bước chắc nịch đến bên giỏ cá. Em xách giỏ cá lên, xóc xóc mấy cái. Trong giỏ bọn lóc con, trê choai, rô lớn quẫy loạn xạ. Em chúc đầu chú cá vừa câu được, bấm mạnh vào đuôi. Chú cá quẫy, tuột khỏi tay Châu, rơi vào giỏ. Chú cá to đang ra sức, quẫy tung lên. Châu mỉm cười, buộc giỏ cá vào cái cọc bên bờ, rồi đi ra đìa.

Châu lại thả câu xuống nước. Em nhắp cần câu mãi nhưng bây giờ lũ cá chỉ nép mình trong các cụm cỏ hau háu nhìn ra. Lạnh nước rồi, cá không cắn cầu nữa!

To bằng này này

Châu cuốn cần câu, trở lại chỗ để giỏ cá. Em xách giỏ cá lên ngắm nghía. Bỗng có ai đó cốc lên đầu tóc cháy nắng của em một cái. Em choáng cả óc. Em nom thấy một đàn đom đóm bé li ti như hạt bụi bay loạn xạ trước mặt. Thì ra cái cốc đầu đến nổ đom đóm mắt. Châu không giật mình, không thút thít, cũng chẳng xoa đầu. Em từ từ quay lại ngẩng lên nhìn. Một lính ngụy răng vàng đứng sau lưng em. Mắt em mở to, ngầu đỏ ráng nắng. Lính ngụy răng vàng cười ha hả. Ngoài đường cái, năm ba lính ngụy khác cũng cười vang. Tên lính nhìn vào giỏ cá, bảo:

– Thằng nhỏ bắt cá tài quá xá! Bán tao con lóc bự kia, nhỏ.

Châu lắc đầu.

Tên lính lại hỏi:

Bộ mày để bán cho Việt cộng, cho Giải phóng hả? Châu cũng lắc đầu.

Tên lính sốt ruột, vén tay áo lên xem đồng hồ, rồi vừa vỗ vỗ vào ngực vừa hỏi:

– Thằng nhỏ, mày thấy Giải phóng chưa? Bộ Giải phóng có to bằng nội mày đây không ?

Chắc là Châu ta giận lắm rồi. Em đứng dậy, dang cả hai tay ra, liếm môi nói:

– Giải phóng to hơn các ông. To bằng này này! Tên lính xoắn tai Châu một cái thật đau rồi bảo:

– Mày nói dốc quá trời đó «Việt cộng con.» ạ! Hắn vỗ vào báng súng. Có muốn xơi kẹo đồng không mày?

Bọn lính ngụy ngoài đường gọi. Hắn lại vén tay áo lên xem đồng hồ một lần nữa rồi bỏ đi. Hắn cũng đồng bọn đi về hướng Sài Gòn. Bởi vì mặt trời đã xuống thấp sau ngọn cây dừa, giờ này bọn ngụy đâu dám lang thang ở cánh đồng Gò Vấp này.

Châu xoa tai, tức đến ứa nước mắt. Em xách giỏ cá đi về vườn cây cuối ấp, ngược với hướng đi của bọn ngụy. Chẳng ai biết em xách giỏ cá đi đâu. Bởi vì nhà em không phải ở hướng ấy.

Ngày ngày má vẫn đi làm, Châu lại ra đồng bắt cá. Một vài bè bạn của má cứ tưởng hôm nào nhà má cũng có cá ăn. Có đôi lần các bà thấy Châu xách một giỏ cá đầy. Các bà hỏi mua, Châu chỉ lắc đầu rồi chạy nhanh tới vườn cây cuối ấp. Một hôm cô Năm đến nhà. Cô Năm nói chuyện gì với má lâu lắm. Lát sau, cô Năm hỏi má:

Chị Hai để em ít cá

Má Châu vui vẻ hỏi:

Có khách hả? Rồi má phân trần: – Đã lâu má con nhà này chẳng biết cá mú là gì.

Cô Năm lấy làm lạ, hỏi:

– Ủa, hồi hôm em thấy thằng nhỏ xách một giỏ cá đầy mà! Bọn nhỏ bảo hôm nào nó cũng bắt đầy giỏ cá.

Má cũng ngạc nhiên:

– Hèn chi hôm nào nó cũng lấm lem như trâu lăn. Cô Năm thì thầm làm ra vẻ bí mật:

– Nghe đâu nó chơi với các anh Giải phóng. Các anh mới về đông lắm! Chị không biết sao? Cuối ấp này thôi, nhà nào chẳng có các anh Giải phóng ở.

Má mở to mắt vừa vui mừng, vừa ngạc nhiên:

– Thật hả cô Năm? Tôi đi suốt ngày, có biết chi, cô Năm!

Cô Năm ra về mà má Châu vẫn ngồi yên nghĩ ngợi. Má lần nhớ ra. Của đáng tội, không phải hôm nào thằng bé cũng lấm lem đầy bùn. Nhiều hôm má ngờ ngợ, không biết ai đã tắm giặt cho nó. Má còn nhớ một hôm tóc thằng bé chẳng biết ai húi cua cho, nom thật xinh. Cơm chiều hôm ấy, má bảo nó ăn, nó chỉ lắc đầu:

– Con ăn rồi!

– Con ăn ở đâu? Má gặng hỏi, nhưng Châu lầm lì chẳng nói. Má hỏi nữa:

– Ai cho con ăn? − Má cúi xuống, hỏi thật nhẹ:

– Giải phóng hả?

Châu phồng mồm chực khóc, má đành chịu. Hôm nay nghe cô Năm nói má mới tin là chuyện có thật. Má thấy vui vui trong lòng.

○ ○ ○

Má chờ mãi, chờ mãi Châu mới về. Người em đầy những bùn. Má giậm chân, làm mặt giận:

– Thằng Châu, mày lăn bùn ở đâu thế hả? Vào đây, vào đây má bảo!

Châu lại lì lợm. Em phụng phịu:

– Con không lăn bùn.

Má đay lại:

– «Không lăn bùn»! Thể tự dưng bùn nó bò lên người à? Vào đây!

Châu vẫn đứng một chỗ, lì lì nhìn má. Má khệ nệ bưng ra một chậu nước. Đặt chậu nước xuống sân, má gắt:

– Còn đứng đây hả?

– Chào bác!

Tiếng ai đó làm má quay lại. Châu thì nhận ra tiếng người quen. Em chạy lại nấp vào sau người vừa gọi. Đây là một anh Giải phóng trẻ. Nom anh như một cậu học sinh.

– Chào chú! – Má cất tiếng: – Chú vào nhà chơi.

Đấy là một anh giải phóng trẻ

Anh Giải phóng rụt rè:

– Thưa bác, bác là má của em đây?

Anh Giải phóng đặt tay lên đầu Châu. Má cười vui: Vâng! Em nó làm sao hả chú? Chú coi, người cứ như trâu lăn ấy.

Anh Giải phóng cười rất hiền. Bây giờ thì anh không rụt rè như lúc nãy nữa. Anh nói: anh kể: Vậy mà bé cưng của chúng cháu đấy! – Rồi Em cứ mang cá đến cho chúng cháu. Trả tiền thì em không lấy. Không nhận cá thì em không chịu về. Thật khó quá! Hỏi nhà ở đâu em cũng không nói. Hôm nay cũng vậy, bọn cháu đang đào hầm thì em đến. Bảo đợi để tắm thì em vứt giỏ cá lại, chạy biến. Cháu lần mãi mới tìm ra nhà bác đấy.

Má chăm chú nghe anh kể. Vẻ mặt má mỗi lúc một vui thêm. Má bảo:

– Ra thế đấy! Anh em quen nhau đã lâu. Anh Giải phóng mạnh dạn nói:

– Bây giờ bác cho cháu trả lại tiền. Bộ đội chúng cháu...

Anh Giải phóng chưa nói hết câu thì Châu đã giật giật tay anh:

– Không... không… má đừng, má!

Má cười:

– Bộ chú cho tôi không bằng con tôi sao? Chú không sợ tôi giận à?

Bây giờ đến lượt anh Giải phóng trẻ đứng tần ngần nhìn má con Châu. Rồi anh kéo tay Châu, bảo: Lại đây anh tắm cho bé!

Châu chạy nhanh tới chậu nước trước. Má ngăn anh Giải phóng lại:

– Chú để đấy tôi! Thế anh chưa biết tên em sao? Tên em là Châu mà!

Anh Giải phóng lại cười. Châu đã vẫy vùng trong chậu nước. Nghe má nói, em lại phụng phịu:

– Con không cho má tắm đâu! Má hiểu ý Châu, má cười bảo:

– Gớm không! Thì để anh mày tắm cho. Lớn nhanh lên, má cho theo các anh Giải phóng luôn. Châu bỗng nhoẻn miệng cười:

– Thật hả má! Con sẽ bắt thật nhiều cá...

CÓ MỘT CÔ BÉ NGHÈO

Một buổi sáng chủ nhật, Ngọc Anh xách cái làn chạy đi chợ mua thuốc cho má. Em đi về phía miếu Cầu Hang. Đến đây em đi chậm lại. Quãng đường bỗng chốc như giãn ra, vắng quạnh. Chỉ có tiếng cười từ sân trường cấp I vọng lại. Ngọc Anh khao khát, cất bước chạy ngay đến đây. Bỗng em đứng sững lại. Đôi mắt em bắt gặp một cái gói. Cái gói hình chữ nhật, bọc ni–lông, buộc rất cẩn thận. Có lẽ gói đồ chơi trẻ con ai đã đánh rơi. Ngọc Anh nghĩ thế. Em nhặt lên. Sao nặng thế này? Em mở ra xem. Trời ơi, bạc đỏ có hình Bác Hồ. Em mừng rỡ, tay run run. Em bỏ gói bạc vào làn. Có số tiền này, má em sẽ không bị đói khổ nữa. Em sẽ đưa số tiền này về trao cho má. Tội nghiệp, quanh năm má không có một manh áo lành. Má em sẽ không phải lần hồi hết bãi chợ, bến xe để kiếm sống nữa. Còn em, em sẽ được đến trường phổ thông học hành như các bạn. Ngọc Anh chưa nghĩ ra chuyện đưa gói tiền trả lại cho người mất. Bởi vì xưa nay nhiều người nhặt được của là coi như của mình. Mà chả cứ nhặt được của rơi, có kẻ còn cướp giật trên tay của người khác. Ngọc Anh đã thấy nhiều lần lính ngụy cướp đồ ngay giữa chợ Bến Thành. Có lần Ngọc Anh và má từ Bà Điểm về cũng bị lính ngụy đón đường cướp hết cả tiền. Còn thúng gạo má đội trên đầu đã bị chúng hất đổ tung tóe ra đất. Đấy, thời ấy bọn kẻ cướp đó chẳng ai trị tội cả. Còn đây, số tiền Ngọc Anh nhặt được... Tự dưng Ngọc Anh nghĩ đến cái xó nhà hai má con em đang ở. Đây là một cái xó nhà lá của ngôi nhà ba gian. Xó nhà này chỉ đủ kê một cái giường hẹp, xung quanh che bằng chiếu rách, bao tải rách, ni–lông rách. Em lại nghĩ đến má. Má mù lòa đã năm sáu năm nay. Ngày ngày em phải dắt má lần bước đi hết ngõ chợ, xóm quê kiếm ăn... Ngọc Anh sẽ mua cho má một bộ quần áo mới. Rồi má sẽ thuê một chỗ ở mới, nhỏ thôi, nhưng không phải là cái xó nhà che bằng chiều rách, bao tải rách... nữa. Ngọc Anh vừa đi vừa nghĩ ngợi như thế. Đúng, gói bạc em vừa nhặt được là bạc Bác Hồ... Bỗng Ngọc Anh hốt hoảng như vừa phạm lỗi. Em hiểu ra rồi! Em đã nghĩ sai. Chị phụ trách có lần đã giảng cho em về năm điều Bác Hồ dạy. Chị còn kể chuyện «Hai lần nhặt được của rơi». Bạn Chiến ở miền Bắc nhặt được ba nghìn đồng, nhặt được đồng hồ đều đem trả lại cho người mất. Bạn Chiến ơi, sao bạn tốt thế! Ngọc Anh xấu hổ. Không, phải đem trả lại cho người mất! Em lấy gói bạc ra, cầm ở tay, mạnh dạn bước đi. Có tiếng bạn Mỹ cất lên làm Ngọc Anh giật mình:

Ngọc Anh nghĩ chi mà gọi mãi không thưa?

– Đâu có nghe!

Thấy Ngọc Anh cầm cái gói ở tay, Mỹ hỏi:

– Gói gì đó?

– Gói bạc Bác Hồ! Ngọc Anh vừa nhặt được...

Không để cho Ngọc Anh nói hết, Mỹ giật lấy cái gói rồi mở tung ra. Hai đứa ngồi xuống đếm. Ôi, những chín trăm đồng bạc đỏ. Mỹ nằn nì:

Ngọc Anh chia cho Mỹ với nghe!

– Ơ, Mỹ quên rồi sao? Chia sao được, phải đem trả chứ!

Mỹ lại bảo:

– Ngọc Anh dại thế! Đây là tiền nhặt được mà. Nhà Ngọc Anh lại nghèo...

Nghe Mỹ nói thế, một lần nữa Ngọc Anh lại băn khoăn. Ngọc Anh thương má lắm. Ngọc Anh không sợ khổ, em chỉ thương má khổ. Nhưng rồi Ngọc Anh lại lắc đầu:

– Không, không phải của mình thì không được lấy. Các anh chị phụ trách bảo thế. Mỹ không nhớ chuyện bạn Chiến à?

– Có: – Mỹ cười! – Mình quên mất! Thế là Ngọc Anh và Mỹ chạy đi...

Hai đứa ngồi xuống đếm

Ngọc Anh và Mỹ đang chạy thì gặp ba anh bộ đội đang đi như dò từng bước bên đường. Một anh trẻ nhất vỗ vào báng súng dọa đùa:

– Đứng lại! Chạy đi đâu?

Bọn trẻ làm lét sợ. Một anh bộ đội lớn tuổi hơn phê bình bạn:

– Cậu đùa gì lạ thế? – Anh nói với Ngọc Anh và Mỹ: – Anh ấy đùa đấy, đừng sợ ! Các em đừng chạy mà té ngã. Dừng một lát như suy nghĩ điều gì, anh bảo: – Này các em! Các em có thấy ai nhặt được cái gói vuông, bọc ni–lông không?

Mỹ mau mồm nói:

– Có phải gói bạc không? Chúng em nhặt được. Anh bộ đội reo lên:

– May quá! Các anh đang tìm!

Bây giờ Ngọc Anh mới lên tiếng:

– Có phải cái gói này không ạ ?

Anh bộ đội cầm lấy cái gói, mặt rạng rỡ. Rồi anh bảo:

– Em nhặt được phải không? Rất cám ơn em! Thế này nhé. Em đưa anh về nhà. Anh sẽ làm giấy nhận. Tên anh là Quang. Lần sau các em có nhặt được của rơi phải hỏi người nhận xem có đúng của họ không nhé. Phải bảo họ làm giấy nhận cẩn thận.

Bây giờ Ngọc Anh và Mỹ mới ngớ ra. Hai đứa dẫn anh Quang về nhà. Sắp đến ngõ thì Ngọc Anh chạy trước. Vừa vào đến sân, em đã gọi má rồi rít:

Rất cảm ơn em

– Má, má! Có anh bộ đội đến nhà ta...

Má nghe Ngọc Anh gọi, giọng hớt hải, má hỏi; Có chuyện gì đó con?

Không, không có chuyện gì đâu má ạ! Con nhặt được tiền của bộ đội.

Nghe chưa hết câu, má đã thấy lo. «Nhặt được tiền bộ đội». Hay là con nhỏ lại... Xưa nay có bao giờ nó tắt mắt đâu !... Má chớp chớp mắt chưa nói được câu nào thì anh Quang đã vào đến nhà. Anh đứng sững lại trước xó nhà tối tăm của má con Ngọc Anh. Anh xúc động, một lúc lâu mới cất tiếng:

Không có chuyện gì đâu, má ạ! Con đến đây để cám ơn má, cám ơn em bé. Em nhặt được tiền của chúng con đã thật thà đem trả. Bây giờ con lại biết thêm...

Anh bộ đội không dám nói hết câu. Má Ngọc Anh gật gật đầu ra chiều đã hiểu. Má quờ quạng xung quanh rồi lúng túng nói:

– Mời chú ngồi tạm! Chú thứ lỗi, má mù lòa chẳng thấy ai với ai.

– Thưa má, không sao ạ! – Anh Quang ngồi xuống thềm nhà, lễ phép: – Thưa má, con là Quang. Con có giấy tờ đây ạ! Má cho con làm giấy biên nhận số tiền mà em bé đã nhặt được ạ!

Má ngạc nhiên:

– Sao lại thế! Của các chú thì trả lại các chú chứ giấy tờ gì!

Má cho con làm giấy biên nhận...

Không sao đâu, má cứ mặc con. Anh Quang hỏi tên má, tên Ngọc Anh, rồi bắt đầu viết. Viết xong, anh đọc cho má con Ngọc Anh nghe. Trong tờ giấy có đoạn ghi; «Tôi đã trích một trăm đồng để biếu má và bé Ngọc Anh, vì nhà má quá nghèo...». Nghe đến đây, Ngọc Anh kêu lên:

– Không, em không nhận đâu!

Còn má Ngọc Anh thì bảo:

– Đâu phải tiền của chú mà chú biếu má! Má không nhận đâu. Chẳng có mà ủng hộ bộ đội, ai lại lấy của bộ đội.

Anh Quang giảng giải mãi mà Ngọc Anh và má vẫn từ chối. Cuối cùng, anh phải viết lại tờ giấy biên nhận khác.

Câu chuyện Ngọc Anh nhặt được tiền đem trả lại, lan đi rất nhanh. Bạn bè của em đứa nào cũng biết. Nhưng những việc mới mẻ, rất vui khác ngày nào cũng có nên dần dần Ngọc Anh và má cũng quên mất câu chuyện này.

Một hôm có giấy của Ủy ban nhân dân cách mạng xã gửi tới. Hôm ấy Ngọc Anh đi vắng, má cứ cầm tờ giấy mà lo. Mãi đến khi Ngọc Anh về, má mới biết. Thì ra ông chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng xã gửi giấy mời Ngọc Anh. Má cười bảo:

– Ông chủ tịch thì nhớ, thế mà má lại quên!

Ngọc Anh nghĩ: ông chủ tịch tài thật! Hôm ấy không có ông ở đây, sao ông biết? Nhưng má lại bảo: Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ đồn xa mà.

Theo ngày giờ trong giấy mời, Ngọc Anh đến Ủy ban. Ông chủ tịch ăn mặc rất chỉnh tề, ngồi ở phòng khách đón em. Đến Ủy ban, Ngọc Anh mới biết; không chỉ riêng mình em mà còn bốn năm bạn nữa cũng được ông chủ tịch mời. Các bạn ấy đều làm được việc tốt. Có cả bạn Mỹ trong số ấy. Các bạn này người thì phát hiện ra kẻ gian; người thì bắt được bọn ăn cắp xăng của nhà nước; lại có bạn đỡ đần người già, người tàn tật... Ông chủ tịch rất hiền và rất vui. Ông kể cho Ngọc Anh và các bạn em nghe bao nhiêu là chuyện vui, Rồi ông nói với Ngọc Anh, giọng rất cảm động:

– Nhà cháu nghèo lắm, cách mạng biết. Lẽ ra chú đến thăm má cháu, nhưng chủ còn bận lắm! – Ông nói với bọn trẻ: Các cháu có biết cách mạng là gì không? Cách mạng là làm cho người nghèo hết nghèo khổ, cho mọi người sung sướng bằng lao động của mình. Rồi đây các cháu nghèo phải được đi học! Rồi ông lại nói với Ngọc Anh: Cháu ngoan lắm, như thế là «Đói sạch rách thơm» đấy!

Ông chủ tịch dẫn Ngọc Anh và các bạn em đến phòng ăn. Hôm nay Ủy ban nhân dân cách mạng thết tiệc các em. Trong bữa tiệc, Ngọc Anh, một cô bé nghèo khổ xưa kia chỉ biết dắt mẹ đứng đầu đường, ngõ chợ kiếm sống, nay trở thành vị khách quý của ông chủ tịch xã.

Cho đến bây giờ Ngọc Anh không nhớ bữa tiệc hôm ấy có những món gì nhưng em lại nhớ rất rõ khuôn mặt hiền hậu và những lời nói thân thiết của ông chủ tịch xã mà cuối bữa tiệc đột ngột em đã gọi bằng chú. Có một cái gì đó làm cho Ngọc Anh mỗi lần nhớ đến cuộc gặp gỡ ấy, nhớ đến chú chủ tịch, em lại rất cảm động, thế mà em không sao nói ra được.

Ngày lại ngày qua đi. Một hôm chị Hồng trong ban thiếu niên của quận Đoàn thanh niên lao động Hồ Chí Minh đến thăm má và Ngọc Anh. Chị báo một tin quan trọng:

– Má ạ! Trên đã quyết định cho Ngọc Anh vào học trường phổ thông. Ngọc Anh sẽ được học bổng. Tiền sách vở giày bút của em, má không phải lo. Chỉ ngại một điều, Ngọc Anh đi học má sẽ vất vả. Việc này thì cách mạng chưa lo ngay được. Má thấy thế nào?

Còn thế nào nữa! Má còn mong gì hơn nữa! Má chỉ mong Ngọc Anh được học hành. Biết nói gì bây giờ. Má chỉ biết cám ơn cách mạng trong lòng. Má cười, nhưng nước mắt lại trào ra. Rồi bỗng má thổn thức khóc thành tiếng. Khóc để những tủi nhục xưa trôi hết theo dòng nước mắt. Má bảo thế. Má kéo Ngọc Anh vào lòng. Má tì cằm lên mái tóc em.

Má ạ !... Trên đã quyết định... vào trường phổ thông

Má nhắc đi nhắc lại lời chú chủ tịch hôm nào: «Cách mạng là làm cho người nghèo hết nghèo khổ...» «đói sạch rách thơm»...

Chuyện thật về em Nguyễn Thị Ngọc Anh ở xã Thạnh Thông là thế. Vậy mà nghe cứ như là chuyện cổ tích «Có một cô bé nghèo» ấy.